Нарық жағдайында кәсіпорынның өндірістік бағдарламасын қалыптастыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4

1. Нарыk жағдайында кәсіпорындағы өндірістік
бағдарламаның қалыптасуының теориялық негіздері
1.1. Өндірістік бағдарлама: оның түсінігі, құрылымы
мен көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.13
1.2. Өндірістік бағдарламаны жоспарлаудың әдістері ... ... ... ... ... ... ... 12.27
1.3. Ұзақ мерзімдік стратегияға сай экономиканың даму
жағдайындағы өндірістік бағдарламаның қалыптасуының
негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28.33
2. «КТЗ» АҚ өндірістік бағдарламасын талдау.
2.1. «КТЗ» АҚ экономикалық көрсеткіштерінің қысқаша
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32.41
2.2 Кәсіпорынның өнім өндіруі мен өткізуін талдау ... ... ... ... ... ... ... ...42.49
2.3. «КТЗ» АҚ өндірістік бағдарламасының құрылымын
талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50.58
3. Кәсіпорын өндірістік бағдарламасын
қалыптастыруды жетілдірудің негізгі бағыттары.
3.1. Қазақстан Республикасы машина жасау саласындағы
өндірістік бағдарламаны қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59.66
3.2. «КТЗ»АҚ өндірістік бағдарламаны жетілдіру жолдарының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...66.70
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71.73
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...74.76
Қосымшалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..77
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі болып, Президентіміз Н.Ә. Назарбаевтың 2004 жылдың 19 наурызындағы халыққа Жолдауында айтылғандай «елдің дамуын бәсеке қабілетті экономика құру арқылы жүргізу керек»/1/, яғни халықаралық стандарттарға сәйкес келетін кәсіпорындар құрып, өндірістің шикізаттық бағытынан өңдеуші өнеркәсіпке көшудің маңызы зор. Сол арқылы елдің өнеркәсібінде тепе-теңдік орнатуымыз қажет. Мұнайдың шикізат ретінде экспортқа жіберілуін азайтып өз елімізде өңдеу, машина жасау өнеркәсібін дамытып, елдің басты салаларына күрделі қаржы бөлу мәселесі тұр.
Дәстүрлі экономика кезінде мемлекет өнеркәсіптің барлық салаларын бір орталықтан басқарып, кәсіпорындарға мемлекет тарапынан тапсырыс беретін болған. Бұл жағдайда қажеттіліктер салалық министрліктермен анықталатын болған, ал өндірістік бағдарлама ең басты стратегиялық жоспар болып табылатын.
Алайда бір орталықтан басқару кәсіпорындардың өз бетімен қызмет етуіне кедергі келтірді. Олар мемлекеттік стратегияны жүзеге асырушылар ғана болды, оның басты міндеті болып өндірістік бағдарламаны орындау табылды.
Нарықтық экономикада бір жағынан тұтынушылардың билігі, екінші жағынан кәсіпкерлік іс-әрекеттің бостандығы мемлекеттің араласуының шекті болуы және бәсекелестік өндірістік бағдарламаны жасаудың өзіне үлкен зерттеулер жасауды қажет етті, яғни маркетингтік зерттеулер, бәселестерді, тұтынушыларды, мемлекеттік саясатты және тағы басқа әсер етуші факторларды ескеріп өндірістік бағдарламаны жасау.
1. Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін,бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін.Президенттің Қазақстан халқына жолдауы,Егемен Қазақстан,2004ж, 19 наурыз.
2. Ильин. Планирование на предприятий М.2000 год, 119-123 стр.
3. Егоров В.Н. Варакута С.А. Планирование на предприятий – М инфра 2001год, 118-125 стр
4. Хрипач В.Я. Суша ГЗ « Экономика предприятия» Минск эконом-пресс, 2000г, 233стр.
5. Сергеев И.В. Экономика пердприятия, Москва ,1999г, 293стр.
6. Волкова О.И. Экономика предприятия, Москва ,1998г, 308стр.
7. Бухалков. Внутрифирменное планирование: учебник – М инфра 2000год. 211-213 стр.
8. Есентугелов А. Долгострочное стратегия развития экономики и размещение производственных сил в Казахстане. Аль-Пари 2000г, № 6, 3стр.
9. Абсалямова Н. Индустриально-инновационноая перестройка эко-номики. Байтерек 2003 №1, 33-36 стр.
10.Қазақстан Республикасының Президантi мен Үкiметiнiң Актiлер жинағы – 2003 №30,4-50бет.
11. Стратегический план развития Р.К до 2010года: Собрание актов Президента Р.К и Правительства РК 2001 №43-44 244-453 стр.
12.Есть рост экономики,но есть и эйфория,Каз Правдв2001г.
13.Ж.Туякбай «Бюджетная сфера нуждается в реформах»
Каз Правда 2001г 24 апрель.
14. Программа поддержки и развития малого предпринимательства по городу Алматы на 2001-2002 годы, Аль-Пари 2001, №1-2, 57-67 стр.
15. Н.Назарбаев участникам международной конференций «Наука третьего тысячалетия»Каз Правда 2000г 11мая.
16. Закон Р.К “Об акционерных обществах»
от 13 мая 2003 года,№415-3
17.Дюсембаев К.Ш Анализ финансового положения предпри-ятия,Алматы, 1998г,282стр.
18.Савицкая Г.В Анализ хозяйственной деятельности предприятия Минск 2003г, 360-369стр.
19. Статистический сборник Казахстана 1991-2001гг
20. Қазақстан 2030. Ұзақ мерзімді даму бағдарламасы.
21. М.Б. Кенжегузин Алматы ин-т эконоика МН-АН РК
1998, 272стр
22. Экономист 2000г. №10, 70-75 стр
23. Государственный бюджет на 2005года
24.Сейтказиева А.М., Байкадамова А.Б. Сариева Ж.А.
Инвестиционная деятельность предприятия, Алматы экономика 1999 г. 215 стр.
25.Крылов Э.И. Анализ эффективности инвестиционной и инновационной деятельности предприятия, Москва 2001, 211-214 стр.
26. Деловая неделя 2002г. июнь-июль.
27. Мысль. 2003г. 24 октябрь.
28. Аль-Пари 2003г. №6, 19-21 стр.
29. Континет 2002г. №3, 19-14 стр.
30. РЦБ Казахстана 2003г. №10, 1-3 стр.
31. Предпринимательство в РК 1 июля 2003 года.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: «Нарық жағдайында кәсіпорынның ... ... ... ... (бакалавр)» күндізгі бөлімнің 4 курс студенті
Мемлекеттік аттестациялық комиссия алдында қорғауға жіберілді
Мазмұны
Беттер
Кіріспе.....................................................................
...................................3-4
1. Нарыk жағдайында кәсіпорындағы өндірістік
бағдарламаның ... ... ... ... бағдарлама: оның түсінігі, құрылымы
мен
көрсеткіштері.............................................................
...........................5-13
1.2. Өндірістік бағдарламаны жоспарлаудың
әдістері............................12-27
1.3. Ұзақ мерзімдік стратегияға сай экономиканың ... ... ... ... ... АҚ ... бағдарламасын талдау.
2.1. «КТЗ» АҚ экономикалық көрсеткіштерінің қысқаша
сипаттамасы...............................................................
..................................32-41
2.2 Кәсіпорынның өнім өндіруі мен өткізуін
талдау...............................42-49
2.3. ... АҚ ... ... ... ... ... ... жетілдірудің негізгі бағыттары.
3.1. Қазақстан Республикасы машина жасау саласындағы
өндірістік бағдарламаны
қалыптастыру....................................................59-66
3.2. «КТЗ»АҚ өндірістік бағдарламаны ... ... ... ... өзектілігі болып, Президентіміз Н.Ә.
Назарбаевтың 2004 жылдың 19 наурызындағы халыққа ... ... ... ... ... ... құру арқылы жүргізу керек»/1/,
яғни халықаралық стандарттарға ... ... ... құрып,
өндірістің шикізаттық бағытынан өңдеуші өнеркәсіпке көшудің маңызы зор. Сол
арқылы елдің өнеркәсібінде тепе-теңдік орнатуымыз ... ... ... ... ... азайтып өз елімізде өңдеу, ... ... ... елдің басты салаларына күрделі қаржы бөлу мәселесі
тұр.
Дәстүрлі ... ... ... ... ... салаларын бір
орталықтан басқарып, кәсіпорындарға мемлекет тарапынан ... ... Бұл ... ... ... министрліктермен анықталатын
болған, ал өндірістік бағдарлама ең басты стратегиялық жоспар ... бір ... ... ... өз бетімен қызмет
етуіне кедергі келтірді. Олар мемлекеттік стратегияны ... ... ... оның ... міндеті болып өндірістік бағдарламаны орындау
табылды.
Нарықтық экономикада бір жағынан ... ... ... ... ... ... мемлекеттің араласуының шекті
болуы және ... ... ... жасаудың өзіне үлкен
зерттеулер жасауды қажет етті, яғни маркетингтік ... ... ... ... және тағы басқа әсер етуші факторларды
ескеріп өндірістік бағдарламаны жасау.
Біздің жағдайымызда ол «КТЗ» АҚ шығаратын трансформатор ... ... ... ... ғана болғандықтан онда тұтынушылар өте көп,
бәсекелестер жоқ. Ал жалпы ... ... ... ... ... ... жағдайында маңызды болып табылады.
Дипломдық жұмыс тақырыбының мақсатына ... ... ... ... ... ... жаңаша ұсыныстарды қарап,
оның теориялық және практикалық негіздерін зерттеу.
Дипломдық жұмыстың тақырыбына сай міндеттері болып:
... ... ... бағдарламаның қалыптасуының теориялық
негіздерін ашып көрсету;
– өндірістік бағдарламаны жоспарлаудың әдістерін ... ... ... өндіретін кәсіпорынның өндірістік бағдарламасын
жасаудағы ерекшеліктерін анықтау;
– кәсіпорынның өндірістік бағдарламасының құрылымын талдау саналады.
Зерттеп отырған ... мәні ... ... ... ... бағдарламасының қалыптасу үрдісі болып табылады.
Зерттеудің объектісіне трансформатор құралдарын шығаратын ... ... АҚ ... ... тақырыптың теориялық маңызы, өндірістік
бағдарламаны қалыптастырудағы ұсыныстар мен жаңалықтарды ... ... ... ... мен ... ... үш ... қолданылған әдебиеттер тізімінен және қосымшадан тұрады.
Дипломдық жұмыстың І ... ... ... ... ... қарастырылса, ІІ тарауында өндірістік ... ... ... Ал ІІІ ... ... бағдарламаның
қалыптастыруды жетілдіру жолдары қарастырылды.
1.НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ КӘСІПОРЫНДАҒЫ ӨНДІРІСТІК БАҒДАРЛАМАНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫНЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1Өндірістік бағдарлама: оның түсінігі, құрылымы
мен көрсеткіштері
Өндірістік бағдарлама тұтынушылар үшін өнім ... кез ... ... Өндірістік бағдарламаны жасаған кезде әртүрлі
факторларды ескеруді ... ... ... ... ... ... ... анықтайды: материалдық өндіріс (өнеркәсіп, ауылшаруашылық,
құрылыс, тағы басқа) және материалдық емес өндіріс ... ... ... ... ... және т.б) кез ... ... өндірілетін
өнімдердің сыныптамалары мен топтамалары болады, сол бойынша мысалға
өнеркәсіпте ... ... тігу және ... аяқ киім тігу ... ... те өз кезегінде бөлінеді: темір жол, теңіз, әуе, ... ... да ... мен ... әр ... ... өндірістік бағдарламаның
номенклатурасы деп аталады. Өнім ... ... ... ... үлес ... ... өндірістік бағдарламасы – тұтынушылардың тапсырысы мен
келісім-шартқа байланысты өндірілетін өнімдер мен қызметтердің жиынтығы
болып ... ... ... жасағанда кәсіпорынның негізгі
мақсаты ескеріледі, яғни өнім ... мен ... ... ... сақтай отырып өндірісті кеңейту. Осы жоспарларды орындау
үшін кәсіпорын ұзақ мерзімді даму стратегиясын жасайды.
Ұзақ ... ... ... ... ... өнім номенклатурасының өмірлік циклының ұзақтығын ескерген жөн.
Әрбір тауардың өмірлік циклы 4 кезеңнен тұрады: басы, ... ... ... өнім ... мен ... ... циклының фазасы бойынша
келесідей өзгерістерге үшырайды.
Сату басы ... ... ... ... ... ... бір ғана ... шығарса, оның қаржылық жағдайы, жақсару,
кемелдену және төмендеу кезеңдерінен өтеді. Ал егер де ... ... ... ... ... ... ... өзі тегістеледі.
Қаржылық жағдайды тұрақтылыққа жеткізу үшін тауардың ... ... ... ... ... оны дер ... басқарып бағытын беру
керек.
Тауардың өмірлік циклының соңғы фазаларын ескеріп, ... ... ... ... ... дамып отырған әрбір кәсіпорынның тактикалық
жоспарының басты бөлімі болып өндірістік бағдарлама табылады. ... ... оның ... өнім ... мен
номенклатурасына сәйкес қажеттіліктерді анықтайды. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... шикізаттар мен
материалдар көлемін және көлік қажеттілігін белгілейді.
Өндірістік бағдарлама көптеген басқа жоспарлармен тығыз байланысты:
еңбек және ... ... ... ... бойынша, табыс пен
рентабелділік және қаржы жоспарымен./2/
Өнеркәсіптік кәсіпорындар біздің жағдайда ... ... АҚ өз ... бағдарламасын мемлекеттік тапсырыстар бойынша,
жеке тұтынушылар тапсырысымен және тағы ... ... ... ... ... тапсырыстар көбінесе халықшаруашылық маңызы бар, сирек
кездесетін өнім өндірушілерге ғана ... ... ... дамыған барлық елдерде тараған және оның негізгі қағидаларына
қайшы келмейді. Сонымен ... ... ... алған кәсіпорынның
беделін арттырады және ол ... ... ... беріледі. Мемлекеттік
тапсырыс негізінен оны ең тиімді және ... ... ... ... ... ... ... қажет етеді және оны
құрау кезінде маркетингтік ... ... ... ... ... ... және ... шешімдерді қабылдауға әсер
етеді және де өз кезегінде өндірістік бағдарламаға да әсер ... ... ... ... жасағанда оның түбінде тауарлық стратегияға,
тауарлық саясатқа және өндіріс стратегиясына сүйенген жөн (2-сурет).
Диверсификация – ... мен ... ... ... ... және ... жолмен кәсiпорынға түскен қаражатты бiрнеше
обьектiлер арасында бөлу.
Өндiрiстiк диверсификация – бiр ... ... ... ... ... және өнiм ассортиментiн кеңейту.
Өндiрiстiк бағдарламаны диверсификациялау алдында нарықтағы сұраныс
пен ұсынысты зерттеу қажет, одан ... ... қай ... ... ... ... барып өндiрiстiк бағдарламаның
орындалуына қарай диверсификациялау кажеттiлiк деңгейi табылады.
Сонымен кәсіпорынның тиімді жұмысының ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның
тиімділікке жеткізетін қағидасы ашылды, ол – ресурсты бағыт. Ол бағыттың
өкілдерінің ... ... ... ғана ... ... ... сәттілігі оның потенциалымен анықталады. Екі түрлі қағиданың
өкілдерінің бірінікі ғана дұрыс деп айту қате ... еді. ... ... өндірістік бағдарламаны жасағанда нарықтық қағида басты орын
алғанымен ресурстық қағиданың өз орнын мойындамасқа ... оның ... ... ... ... бағдарламаны құраған кәсіпорын
сөзсіз бәскеге қабілеті жоғары ... ... ... ... ең ... ... ... жасалуымен тығыз
байланысты, ал ол экономикалық әдебиеттерді қарасақ оның ... үш ... ... болатынын көрсетті, шығындарды минималдау, сапаға негізделген
және уақыт факторын ... ... ... Сондықтан да жетістікке
толық жету үшін екі ... да ... ... ... ... ... ... кәсіпорын «КТЗ» ААҚ Қазақстан Республикасында трансформатор
құралдарын өндіретін жалғыз кәсіпорын болып ... ... ... ... ... ... ... зерттеулерді қажет
етпейді, өйткені оған жасалған тапсырыстар 2005 ... ... ... Негізгі тақырып бойынша толық зеттерулерді келесі тарауларында
қарастыратын ... ... екі ... ... өнім ... ... жоспары және құндық түрдегі өндіріс жоспары. Натуралды түрдегі
өндіріс жоспары ... ... ... ... және
сапасына сәйкес өнім өндіру көрсеткіштерінен тұрады. Натуралды түрдегі өнім
көлемінің ... ... ... ... шаршы метр, куб және тағы
басқа. Кейбір кәсіпорындарда екі түрлі өлшеуіштер ... ... ... ... және ... ... қағазда тонна және шаршы
метрмен, құбырларды тонна және ... ... ... екі ... ... ... көлемі мен оның тұтынушылық қасиеттерін толығырақ
сипаттауға мүмкіндік береді. Арналуы бойынша ... ... ... әр ... ... ... кезінде шартты - натуралды өлшем
бірліктері қолданылады, мысалға: қуаты бойынша әртүрлі отын ... ... ... қуаттылығы тоннасы 7000 Ккалл тең отынды шартты
отын тоннамен өлшейді.
Құрылыс материалдарын өндіруді жоспарлау шартты ... ... ... ... ... шартты банкамен. Тауардың бірдей түрін
өндіретін, бірақ қуаттылығында, көлемінде, еңбек сиымдылығында айырмашылығы
бар кәсіпорындарда да ... және ... ... Ал ... ... отырған кәсіпорын «КТЗ» АҚ өндіретін өнімі
данамен және Квт қуаттылықпен өлшенеді. Өнімді натуралды ... ... ... ... ... өнімді нарық қажеттілігімен, өндірістің
қуатылығымен және қажетті өндіріс ... ... ... ... ... өлшеуіштерді қолдану көп ... ... ... ... ... мен ... ... есептеуді, өнім сатудан түскен табыс пен таза табысты
есептеуді қамтамассыз ете ... Оны ... үшін ... ... өнім
өндіру жоспарын жасау қажет.
Ақшалай түрдегі өнім өндіру жоспары келесі көсеткіштерді қамтиды.
Өткізілген өнім (жалпы ... ... ... ... ... Бұл ... бағалық көрсеткіші болып сатылған өнім табылады. Өткізілген өнім
болып құны ... ... ... ... ... өнім ... Оның ... жоспарлау бойынша жабдықтауға арналған ... ... ... ... ... ... ... өнімдер,
жартылай фабрикаттар, қосалқы бөлшектер, ... ... ... ... мен ... ... және тағы ... келісім шарт
бойынша өткізіліп жатқан өнімдер бағасы болып табылады.
Өткізілген ... ... ... (Пр) ... ... келесі
формуламен есептелінеді.
(1)
мұндағы: Птi - i-лік өнім ... ... ... ... бағасы бойынша; Оnni - жоспарлы жылдың басы мен ... ... i-лік ... ... ... ... Оni
жоспарланған жылдың басы мен аяғына қарай i-лік дайын өнімнің жөнелтілген,
бірақ тапсырыс берушімен әлі ... ... ... n – ... ... саны (i = 1,2,3,...., n).
Өткізілген өнім жоспарлы жылғы ... ... ... ... Осы ... өнім бірлігінің санын бағасына көбейткенге тең.
; Двi= Цi ... ; ... Двi – i-лік өнім ... ... ... кәсіпорынның жалпы табысы.
Цi- i-лік өнім түрінің бірлігі бағасы (көтерме, ... ... ... ... ... i-лік өнім түрінің сатылуы қажет өнім көлемі. (i =
1,2,3,...., n).
Жоспарда жалпы табыстан басқа орташа ... ... ... ... ... бір ... ... түсетін ақша қаражаты. Орташа
табыс көлемі (Дсi) i-лік өнім ... ... ... ... ... бірлігіне қатынасымен анықталады.
(3)
Жоспарлы кезеңде өткізу бағасын өзгерту жағдайы болғанда орташа табыс
еріксіз орташа бағаға айналады.
(4)
Тауарлық өнімдер өз ... ... ... ... өнім
(техникалық бақылау бөлімімен қабылданып, комплектіленіп дайын өнімдер
қоймасына өткізілген), жартылай фабрикаттар, ... ... ... ... кооперацияланған жабдықтар ... ... ... ... ... толықтай жөндеуге, құрал –жабдықтар мен
құрылғылар ... ... ... Ол көтерме бағамен және
салыстырмалы бағалармен сипатталады. Алғашқысы қаржылық жоспармен қатыстыру
үшін қолданылса, ... ... ... ... өсу қарқынын,
динамикасын есептеу үшін қолданылады.
Тауарлық өнімнің жоспарлық көлемі (Пт) келесі формуламен есептеледі:
(5)
мұндағы: Ani – натуралды түрдегі i-лік өнім ... ... ... i- i-лік өнім түрінің қазіргі бағасы; n - тауарлық өнім түрлер саны.
(i = 1,2,3,...., n); m - ... ... ... ... ... өнім ... ... өнім көлемін сипаттайды және ол,
өндіріс шығындарын, қаржылық ... ... және ... ... ... есептеу үшін қолданылады.
Жалпы өнім – барлық шығарылған дайын өнім мен көрсетілген қызметтер
құнының қосындысынан тұрады, соның ішінде ... ... Ол ... ... ... өнім ... (Пв) келесі формуламен анықталады.
Пв= Пт+(Нк-Нн)+(Ик-Ин); ... Нк, Нн – ... ... ... басы мен ... өндірістің қалдықтары ақшалай түрде. Ик, Ин – жоспарлы ... мен ... ... ... ... мен ... ... кезеңде есепті жылмен салыстарғанда өндіріс көлемі ... ... ... ... ... алып ... тауардың жаңа
түрлерін өндіретін болса, жалпы өнімнің құрамындағы аяқталмаған өндірістің
қалдықтарының өзгеруі жоспарланады.
Ішкі шаруашылық айналым мен ... ... жоқ ... ... ... өнеркәсібінде өзіндік құрамы бойынша жалпы
өнімдер тауарлықпен сәйкес келеді. Жалпы өнімді жалпы ... ... ... оның ...... бірліктегі өнімдердің соммасы ретінде
түсіндіріледі. Тауарлық және ... ... ... ... ... кең өріс алғанымен бір үлкен кемшілігі бар. Олар кәсіпорынның
соңғы жетістіктеріне қосқан ... ... қате ... береді. Ол кейбір
кәсіпорындарда кездесетін шығындар көлемінен 80-90% жететін материалдық
шығындар құнымен ... ... ... ... ... өндірістік бағдарламасы жоспарлы кезеңде өндіріс қуатына
сәйкес өнім шығаруға байланысты ... ... ... ... ... ... жоспарланған көлемнен көп немесе аз ... ... ... ... ... ... ... өндіріс
қуаты табылады. Сондықтан да кәсіпорынның өндіріс қуаты өткізу көлемінен
жоғары ... ... ... ... көп болады. Ал қарама-қарсы
болғанда өнім көлемі өндіріс қуатынан жоғары болса, мұндай жағдайда өндіріс
жоспары орындалмайды. Бұл ... ... ... өндіріс қуаты мен
өндіріс көлемі арасындағы ортақ шешімге ... ... ... ... өнім көлемін белгілеп қана қоймай кәсіпорынның
құрылымдық бөлімдерінің жоспарларын есептеудің негізі ... ... ... өндірістік жоспарды жасағанда тек қана тауарлық
өнімдер ғана ... ... ... бірге аяқталмаған өндірісті есептеу
қажет. Соңғы өнімді өндіру әдетте ... ... ... ... ... ... ... жоспарлы өзіндік құнына сәйкес немесе
есепті ішкі өндірісті ... ... ... ... цехтардың
өндірістік бағдарламасы натуралды және шартты натуралды түрде есептеледі,
ал үлкен кәсіпорындар құнды және натуралды ... ... ... ... бір жылға есептеледі және ол
кварталдарға бөлінеді, ал кварталдар айлар бойынша ... ... ... ... ... ... ... болады.
Өндірістік бағдарламаны жасау күрделі процесс болып табылады, өйткені онда
әртүрлі факторлар ... ... ... ... типтік
алгоритімі 1-суретте көрсетілген./4/
Жоспарлы немесе есепті кезеңдерде, жоспардың орындалуының негізгі
міндеттері болып:
( ... және ... ... ... өнімнің шығару мен өткізу
жоспарының орындалуын тексеру;
( жоспарлы көрсеткіштердің оң немесе теріс ... ... мен ... ... өсу қорын анықтау және өндірістің тиімділігін көтеру;
( талдау барысында анықталған қорларды ... іс ... ... ... ... және оның ... ... жеке шараларды енгізудің күнтізбелік ... ... ... мен ... ... ... ... сонымен
қатар іс-әрекеттердің тиімділігін анықтау.
Өндіріс көлемін ... ... және ... ... ... базисті және үзілісті өсу мен өсім қарқынын ... ... ... жоспарды талдау нақты және жоспарлық өнім
шығаруды салыстырумен сипатталады.
Мемлекеттік ... ... ... көнілді ерекше бөлу қажет.
Ассортимент бойынша жоспардың орындалуын бағалау келесі түрде жүре алады:
( ең кіші пайыздық әдістеме бойынша (жоспардың ең кіші ... ... ... қалпы);
( тауардың жалпы тізімінде үлес салмағы бойынша;
( орташа пайыздың көмегімен, ал ол өз ... ... ... өнімнің
өндіріс көлеміне қатынасымен анықталады (жоспардан тыс немесе ... ... ... өндіру ассортименті бойынша жоспарға
кірмейді).
Мұнда сонымен қатар ассортимент бойынша жоспардың ... ... ... себептер анықталу қажет. Жеке номенклатуралық ұстанымнан қиыс кету
өндірістік бағдарламада өзгерістер туғызады. Өндіріс құрылымындағы өзгеріс
барлық экономикалық көрсеткіштерге әсер ... ... ... ... өнім ... ... өндіріс құрылымының әсерін орташа
бағам әдісімен анықтауға болады. Бұл үшін ең ... ... ... ... орташа бағамын анықтау одан соң, жоспарлы
кезеңдегісін анықтайды. ... ... ... ... өнім ... ... ... осындай жетістікке қарапайым түрде жетуге болады. Өнім өндіру
жоспарындағы құндық және ... ... ... ... өнім
өндіруге көбейту керек (құндық түрде). Өндірістік бағдарламаның ... ... ... ... ... ... беруге болады.
Өндіріс ырғақтылығы - өндіріс жоспарымен белгіленген өнімді өндірумен
сипатталады. ... ... ... ... үшін ... қолданылады. Ол нақты шығарылған өнім көлемі соммасының ... ... ... жоспарлы өнім шығаруға қатынасымен анықталады.
Сонымен бірге ырғақтылық бойынша жоспарды орындағанда ... ... ... есептеледі, бірақ ол жоспардың көлемінен артық болмауы қажет./6/
Ырғақтылық коэффициенті (Кр) келесі ... ... Аni- i-лік ... ... өнім өндірудің натуралды немесе
құндық түрі. Азi – орындалған жоспарда ескерілген нақты өнім шығару. n ... ... ... бағалау үшін ырғақсыздық коэффициентін есептеуге болады,
ол жоспар бойынша өндірістегі оңтайлы және ... ... ... ... ... ... – ырғақтылық коэффициентіне
қарсы көрсеткіш. Кәсіпорын неғұрлым ырғақты ... ... ... ... ... ... ... коэффициентін есептеу өнім ... ... ... ... жіберіп алған мүмкіндіктерін
есептеуге де мүмкіндік береді. Ырғақтылықтың жоғарлауына ... ... ... өсуін әртүрлі әдіспен есептеуге болады. Оның ең
қарапайым талданып ... ... ... және ... ... өнім
шығарулардың айырмасы ретінде анықталады. Берілген кезеңдегі талдау өнім
сапасын бағалаумен ... Өнім ... ... келесі көрсеткіштер
жүйесі бойынша жасалуы мүмкін:
( жалпылама көрсеткіштер (жалпы өндірістегі жаңа өнімнің үлес ... ... үлес ... ... ... үлес
салмағы);
( өнімнің қасиеттерін сипаттайтын бірретті және кешенді көрсеткіштер
(пайдалылық, сенімділік, технологиялық, ... ... ... ... болған шығындар, сапасыз өнімдер үшін пеня
мен штрафтар, ... жою үшін ... ... ... көрсеткіштердің динамикасын зерттеу керек,
олардың деңгейі бойынша жоспардың орындалуын, олардың өзгерісінің себебін
анықтап, сапаның бағалық көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... үшін келесі әртүрлі әдістер қолданылады.
Баллдық әдіс: оның мәні өнім сапасының ... ... ... Сапа ... ... ... ... нақты және жоспарлы
деңгейін салыстыру арқылы есептелінеді. Біздің зерттеп отырған ... ... өте ... жүреді. Трансформаторлардың қуатына байланысты
ток күшін қосады да оны трансформатор ... алса ... ... ... жоспарының орындалуын жалпылама талдау өндіріс көлемі қорын ... ... ... және оның ... ... ... өндірілген өнімнің сапасын жоғарлату, жаңа өнімді игеру, жасау;
( прогрессивті технологияны енгізу, ... ... ... ... ... ... жоспарлау мен өндірісті ұйымдастыру;
( еңбекті ғылыми ұйымдастыру;
( түпкілікті жөндеу және ... ... ... ... материалдар, отын мен энергияны үнемдеу іс шаралары;
( ғылыми зерттеушілік және тәжірибе құрастырушылық жұмыстар;
( ... өнім мен ... ...... ... іс шараларды енгізуді техникалық-экономикалық қорытындылары.
Сатуды жоспарлау жұмыстары ... ... ... немесе
сату жоспарының құрылуымен аяқталады. Сату жоспары бұл деңгейде өндірістік
қуатты алдын ала қарастырмай нарықтың сыйымдылығына негіз етіп ... да ... ... құру ... тапсырыстар қоржынын
тыңғылықты зерттеуді талап етеді. Талдауға негізінен өзіндік сауда ... ... ... сұранысы, тұтынушылардың жеке тапсырыстары,
диллерлер тапсырыстары, көтерме ... ... ... ... өтінімдер мен жасалған келісім шарттар негізінде тапсырыс
портфелінің номенклатурасы мен ассортименті ... ... ... ... ... ... көлемі, өнімнің әр түрінің жалпы өнім
көлеміндегі үлесі, ... ... ... ... жаңа ... алынып тасталынған өнімдердің үлес салмағы, экспорттық ... ... ... ... ... қорлары, тапсырыс берушілерге
жеткізілген бірақ әлі төленбеген өнім ... ... тыс ... ... ... ... дер кезінде төлемеу себептері, тапсырыс
портфелінің қаржылық көрсеткіштері, ... ... ... ... мен ... ... және ... да сату тиімділігіне әсер
ететін факторларды қалыптастырады.
Маркетинг қызметінің жасаған талдауына сүйеніп барлық қызығушылығы ... ... ... ... қорытынды жасайды және ол кейінен
өндірістік бағдарламаның қалыптасуына ... ... ... ... нақты тиімді шешімдер қабылдау үшін ... ... ... ... ... ... құрған жөн.
Өндіріс қуатын есептеу өндірістік бағдарламаны қалыптастыруда ... ... ... ... есептеу негізінде келесі факторлар
анықталады: ... ... ішкі ... ... ... ... қайта қарулану қажеттілігі анықтылады.
Кәсіпорынның өндірістік қуаты дегеніміз – номенклатура мен ... ... ... мен ... ... прогрессивті
технологияның, еңбек пен өндірісті тиімді ... ... ... ... ... ... ... қуат пен ... ... ... ... ... ... Егер ... белгілі уақыт кезеңінде өнімнің натуарлды түрде максималды
көлемін шығаруға жауап берсе, ... ... ... ... ... ... Жоспарлау кезінде өндірістік ... ... қуат та ... ... және ... ... көрінеді. Мысалға:
«КТЗ» АҚ өнімдері данамен максималды ... ... ... ... ... банканың мың данасымен белгілейді. Өндірістік қуатты
жоспарлау оның ... әсер ... ... ... ... ... ... ескеріледі: негізгі өндірістік қорларының
құрылымы мен ... ... ... құрамы мен физикалық және
моралды ескіруі, құрал-жабдықтың өндіруінің ... ... ... ... өнімдердің еңбек сыйымдылығы, ... ... ... ... ... пен еңбекті ұйымдастыру деңгейі,
жұмыстың уақыт қоры, шикізат сапасы мен ... ... ... - ... ... ... себептерден болады: құрал-жабдықтардың
тозуы, өнім ... ... өнім ... мен ... кеңеюі,
жұмыс істеу уақыт қорының төмендеуі, құрал-жабдықтардың лизингтік уақытының
бітуі. Бұл ... кері ... да ... ... және ... қуатты айыра білу қажет. Олардың сәйкес келуі оны
меңгеру деңгейіне ... ... ... меңгеру деңгейі келесі
көрсеткіштермен сипатталады: меңгеру ұзақтылығымен, ... ... ... ... ... ... меңгеру кезеңіндегі
шығарылған өнім көлемімен, өзіндік құнның жоспарлы өнім деңгейіне ... ... мен ... ... ... ... ұзақтылығы деген – оны қабылдау
актіге қол қойған күнен бастап, тұрақты өнім ... ... ... Меңгеру кезеңіндегі объектілердің өнім өндіру көлемі ... ... ... ... ... ... деңгейі – бұл
белгілі мерзімде жобадағы қуаттың меңгерілуі. Ол ... ... ... жобалық қуатының қатынасымен анықталады. Кәсіпорынның өндірістік
қуатын есептеу әдісін қарастырайық. Оны ... үшін ... ... бір ... ... істеуінің қоры, станок саны, құрал-саймандардың
өнімділігі. Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... қуаты арқылы анықталады. Өндірістік қуатты
есептеудің екі әдісі бар: 1. құралдардың өнімділігі бойынша, 2. ... ... ... ... Үздіксіз өндірістерде өндіріс қуатын
әдетте – құрал-саймандардың ... ал ... ... - өнім
шығарудың еңбек сыйымдылығы бойынша есептелінеді.
1. Агрегаттық өндіріс қуаты (Ма) жоспарлы жылдық уақыт қорын (Фп) оның
уақыт бірлігі ... (Эа) ... ... = Фп * Эа; ... ... есептегенде агрегаттың жоспарлы жұмыс істеу қорын
есептеген жөн. Уақыт қорының календарлық (Фк), режимдік (Фр) және жоспарлы
(Фп) ... ... ... ... календарлық уақыт қорын есептеу
арқылы басқа да уақыт қорларын есептеуге болады. Ол ... ... ... ... сағат санына көбейту арқылы табылады. Агрегаттың
режиміндегі ... қоры (Фр) ... ... күндер санына (Дк) ... ... ... (Дн) мен кәсіпорындағы ауыспалы жұмыс санына
байланысты.
Фр = (Дк – Дн) * t ... t – ... ... жұмысының орташа саны.
Уақыт қорының жоспарлы жұмысы (Фп) режимдік қорымен (Фр) жоспарланған
кезеңдегі құрал-жабдықтарды ... ... ... ... ... ... тең.
Фп = Фр – tn = Фр (1-(tp+tn)/ 1); ... tp - ... ... ... ... ... ... шығындары; tn - рижимдік қормен салыстырғандағы
құралдарды дұрыстауға, орнатуға және т.б. кеткен ... ... ... ... ... ол бір ... ... – бір агрегаттың нормативтік, жылдық өнімділігін, осындай
құрал –жабдықтардың орташа ... ... ... ... ... ... ... орташа коэффициентін ескерген.
Му= Ма * К * n ... ... ... ... ... цех ... ... Ол үшін
барлық цехтардың өндірістік қуаты есептеліп, кәсіпорынның ... ... ... ... мен ... ... ... негізгі
цех болып құрастыру цехы саналады. Сонымен кәсіпорынның ... ... бір ... ... өсіруге бағытталса, екінші
жағынан бар қуатты толық ... ... ... ... ... ... ... бекітілген өнім өндіру
көлеміне қажет ресурстармен толық жабдықталған жағдайда жүзеге ... ... ... өндірістік қуатқа негізделіп жасалуы
негізгі шарт болып табылады.
Өндірістік бағдарламаны есептеудің қысқаша алгоритмі келесідей болады:
1. Тапсырыстар ... ... Онда ең ... үлес ... бар ... Ол үшін ... өнім түрі мен ... бойынша сыныпталып, ең
көп өткізілген өнім түрі таңдалады.
2. Негізгі өнім ретінде таңдалған ... ... ... ... ... қайта есептеуі жүргізіледі. Қайта есептеу коэффициенті
тауардың әр бір түрінің еңбек ... ... өнім ... бөлу арқылы анықталады. Содан соң өткізу жоспары бойынша өнім
санын қайта есептеу коэффициентіне көбейтеміз. Қорытындылар ... ... ... ... ... ... ... Жоспарлы кезеңде орташа өдірістік қуатты пайдалану талданады.
Жасалған талдау негізінде, ... ... ... техника мен
технологиялық прогрестер, өндірістік алаң мен ... ... және ... өндірісі мен еңбекті пайдалану деңгейі анықталады.
Орта ... ... ... ... ... – нақты және жоспарлы
өнім өндіруді нақты немесе жоспарлы орта жылдық өндіріс ... бөлу ... Бұл ... ... ... ... жоғарылату жоспарланып отыр,
ол өз кезегінде ішкі өндірістік қорларды ... ... ... асады.
Ішкі өндірістік қорларды және қолда бар өндірістік қуаттарды пайдалану
экстенсивті және ... ... ... Экстенсивті режимдік қор
шегінде құрал-саймандардың тиімді ... ... ... ... ... факторға уақыт бірлігіне санағандағы құрал-жабдықтардың жүктелуі
және жылдық өнімді өндіруді жоғарылату.
Жоспарлы кезеңдегі өндірістік қуатты пайдалану коэффициенті ... ... ... = Кмо * J ... Кмо – ... жылы өндірістік қуатты пайдалану коэффициенті.
J – жоспарлы кезеңде қуатты пайдалану коэффицентінің өсу индексі.
5. Жұмыс істеп тұрған өндіріс қуатына негізделіп ... ... ... анықталады. Бұл мәселені шешудің екі ... бар. ... ... ... қазіргі бар өндіріс қуаты мен өнім өндіру
көлемі ... ... орта ... ... ... ... ... арқылы анықталады.
6. Өндірістік бағдарлама жоспары өндіріс қуатымен ... ... ... өнім ... өндіре алатыны тексеріледі. Өндірістік қуаттың толық
пайдаланылуын есептеу ... және ... ... ... ... бағдарлама өндіріс қуатын толық жаппаса оны жабудың жолдарын
іздестіру керек. Ал егер ... ... ... қуатынан артық болса,
тұтынушыларды басқа зауытпен байланыстыру немесе ... ... ... ... мен ... ... сәйкестендіру үшін өндіріс қуатына
баланс жасалады. Онда кіруші және шығушы орташа ... ... ... ... қуат ... ... әр ... қарай жоспарлы
жылдың соңына қарай жылдың басындағы қуаттарды соммалау арқылы ... ... ... мен ... ... ... теңдік
орнағаннан кейін өндіріс жоспары жобасына экономикалық бағалау жасалады.
Өнімді өткізу ... мен ... ... ... кәсіпорынның жиынтық
шығыны төмендейді. Өндіріс көлемі ... ... ... ... мен ... табыс көлемі арта беріп олардың айырмасы кәсіпорын түсімін құрайды.
Өнімге кеткен шығын мен одан түскен табыс ... ... ... ... ... ... шығындардың нүктесі деп аталады.
Өндірістік бағдарламаны қарастыруда ... ... өнім ... ... бар ма, жоқ па анықтауымыз қажет.
Таңдалып отырған жоспардың тиімділігі тағы ... ... ... анықтауға болады, олар: қорқайтарымдылық, қор сыйымдылық,
рентабелділік, өнімнің бір ... ... ... ... ... бірге
негізгі қорларды салыстырмалы үнемдеу (Эоф) есептеледі.
(Эоф = ОПФпл – ОПФо * Jпт; ... ... ОПФо – ... ... ... орташа жылдық құны
жоспарлы және есепті жылдары; Jпт – ... жылы ... ... есептеу индексі.
Қор қайтарым деңгейінің өзгеруіне бірнеше факторлар әсер етеді, ... ... ... ... ... ... ... бөлігі үлесінің жалпы соммадағы өзгерісі. Өндірістік бағдарламаның
тиімділігі: өнім рентабелділігін, ... ... және ... ... Өнім рентабелділігі (Ри) жалпы (Пв) немесе таза
табысты (Пч) өткізілген немесе ... өнім ... ... қатынасымен
анықталады.
Ри = Пв/ С немесе Пч/С; ... ... - ... ... түскен табысты алынған
түсімге бөлу ... ... ... = Пв/Вр немесе Пч/Вр
Капитал рентабелділігі – таза табыстың ... және ... орта ... құнына бөлу арқылы есептелінеді. Өндірістік іс-
әрекетті рентабелділік деңгейі 3 факторға байланысты:
( өндірістік бағдарлама ... ... жылы ... салыстырғандағы
өзгерісі;
( өзіндік құны өзгерісі;
( өткізу бағасының өзгерісі.
Талдау барысында аталған факторлардың ... ... ... қажет. Өндірістік бағдарлама жан-жақты ... ... ... ... бөлімшелерге жеткізіледі. Олар өндірістік бағдарлама
негізінде басқа ... ... ... ... ... ... ... Өндірістік бағдарламаның орындалу
жобасының пәні болып дайындау әдісі мен ... түрі ... Бұл ... ... ... ... бағдарламаны барлық құрылымдық бірліктерге
жеткізіп, оның орындалуын ұйымдастыру. Бұл ... ... бір ... болып табылатын жедел – ... ... ... ... орындалуының жоспары келесі алгоритм бойынша
жүзеге асады (4-сурет).
Өндірістік бағдарламаның орындалуының технологиялық схемасы.
4-сурет
Негізгі жоспарлау кезеңдерін ... ... ... бағдарламаны жоспарлы кезеңдер бойынша бөлу.
Ағымдағы жоспарлауда өндірістік бағдарлама әдетте бір жылға құрылады.
Кәсіпорынның ішкі және ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау мүмкіндігі төмен. Сондықтан ... ... ... ... ... дайындық, оны кварталдар мен
айларға бөлуден басталады. Өндірістің ырғақтылығы тиімділіктің жоғарылауына
үлкен әсері болса жылдық ... ... мен ... ... ... мен ... бөлу қажет. Жылдық міндеттерді ... ... ... ... ... жасауы қажет:
– тұтынушыларға келісім шартта көрсетілген мерзімде өнімді жеткізу;
– өндірісті кеңейту, ... ... ... ... ... бірге
инновациялық іс-шаралар;
– жаңа құрал-саймандар мен қуаттарды іске қосу мерзімдері;
– барлық өндірістік бөлімшелерді бірдей жүктелуін қамтамассыз ету;
– өндірістің сериялылығын жоғарылату;
... ... ... күндер саны;
– жұмыстың мезгілділігі мен ауыспалдылығы;
– өнім өткізілуінің мезгілдігі;
– кейбір құралдардың істен ... және ... ... тұрып қалу
мүмкіндігі;
– өндірістен ескірген және сұранысы жоқ өнімдер түрін алып тастап, ... ... ... және ірі сериялық өндірісте, яғни өнімнің өтуі мезгілге
байланысты емес болғанда өндірістік ... бөлу ... ... ... бөлінеді. Қалған жағдайларды бөлу тұтынушыларға өнімді жеткізу
кезеңдеріне байланысты жасалады.
Жабдықтау жоспары натуралды ... өнім ... мен ... ... яғни байланыс деңгейі мен есептелуі келесі
формуламен анықталады:
Ппi = Пр i - Опi =Пт i +Опс i -Оп i ... Пп i - i ... ... ... ... ... ... Пр i - өнім өткізу көлемі, Оп i – жылдың басы мен аяғына
жіберілген, ... әлі ... өнім ... ... Пт i -
өнімді шығару жоспары, Опс i – жоспарлы ... басы мен ... ... ... ... ... өзгеруі.
Өнімді жабдықтау уақыты тұтынушы ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелерге дейін жеткізу.
Кәсіпорынның ішкі құрылымы мен ... ... өнім ... ... ішкі ... ... Сонымен бірге
өндірістік өнімді шығару жоспарына кәсіпорын өзі өндіретін дайын өнімдер
мен жартылай ... ... ... құрылымдық бөлімшелеріне
міндеттер келесідей бөлінеді: шығарушы бөлімшелер, өңдеуші бөлімшелер,
дайындаушы бөлімшелер. Өндірістік міндеттердің ... мен ... ... ... ... ... ... жоспарлауға байланысты.
Жоспарлаудың теориясы мен тәжірибесі жедел календарлық жоспарлаудың ... ... ... Оған ... ... ... ... машина – комплектілі;
– комплектілі-тораптық;
– деталдық.
Өндірістік бағдарламаны цехтарға дейін жеткізген соң өнімді жасау
әдісі таңдалады. Әрине бұл ... ... ... ... ... жаңадан жасалмайды.
3. Өндірістік бағдарламаны ұйымдастырудың әдісін таңдау. Өндіру әдісін
жоспарлау, өндірістік ... ... ... анықтайтын бірлік.
Өнімді өндірудің ағымдық, партиялық және бірлік түрлері болады.
«КТЗ» АҚ өнімдерін ... ... ... көп ... Өйткені
оған трансформаторлардың жаңа үлгілеріне тапсырыстар көптеп түседі. Бірлік
өндірісте көбінесе ... ... ... оның ... ... аз болады. Бірлік өндірісте құрал-жабдықтар
ұқсастығы ... ... Олар ... ... ... ... құрал-жабдықтардың жүктелуі біркелкі болмайды./7/
Өндірістік бағдарламаны дайындаудың әдісі ... ... ... ... ... ... партиялар көлемі;
– оларды өндіріске енгізу уақыты.
Өндірістік циклдың ұзақтығы жедел күнтізбелік жоспардың негізі ... ... ... ... айналым қорларының көлемі анықталады.
Өндірістік циклдың ұзақтығы деталдар партиясы көлемімен тығыз байланысты.
4. Құрал-жабдықтардың жүктелуін ... ... ... жоспары
анықталғаннан кейін, өндірістік бағдарлама, құрал-жабдықтардың жүктелуін
анықтау қажет. Оны ... ... ... ... ... өндірістік қуатына сәйкестігін табу керек. ... ... ... ... жеке ... ... ... жүктелу
коэффициентін анықтағанда жылдық өндіріс ... ... ... ... ... ... келуі қажет.
Нарықтық экономикаға көшу қарсаңында әрбір кәсіпорын өз жұмысын
жүргізу барысында тыңғылықты есептеулердің жасалуын талап етеді. Ол үшін
кәсіпорын экономикалық ... ... және дәл ... ... сүйенуі қажет. Нақты талдауларды келесі тарауларда
қарастыратын боламыз.
1.3. Ұзақ мерзімдік стратегияға сай экономиканың даму жағдайындағы
өндірістік ... ... ... ... ... ... тапқан ұзақ уақыттық транформация
кезеңінен кейін, ол өз кезегінде өндірістің төмендеуімен, ... ... ... ... ... қатар жүрді. Ел экономикасына
жан жақты жақсартатын күрделі ... ... ... ... ... ел ... ... дауына кедергі болатын бірнеше әлеуметтік-
экономикалық мәселелер жиналды, олардың ... ... ... ... ... ескіруі құрал-жабдықтарының орташа жасы 20 жыл. ... оның тозу ... 45-55 ... ... Осыған орай елде
ескірген құрал –жабдықтардың жаппай істен шығу процессі күтіп тұр ... Ал ол ... үшін ... ... күрделі қаржыны талап етеді.
Қазақстанға Кеңес Үкіметі жүйесінен мұраға артта ... ... ... яғни тек қана ... ... ... Ол ... қанды дамыған елдің жоғары ... ... ... ... ... ел кен ... ... таражға салып өндіру
барысында, сонымен бірге елдегі 60 кіші-гірім қалалардағы қиын ... ... ... ... үлкен кедергі келтіріп отыр.
Осындай кедергілерді толық зерттей келе Қазақстан ... ... ... ... жасай алатындығына көзіміз жетіп отыр. Бұл стратегия
бойынша Қазақстан 2015 жыл ішінде ... ... ... ... ... саладан өңдеушіге өтуге әрекеттер жасап, ... ... көп ... ... ... бұл ... Қазақстан жоғарғы тиімді
және жоғары бәсеке қабілетті экономика құра алмайды, ол тек қана ... сәл ғана ... ... және ... ... сала әлде ... да ең
басты орында болады./9/
Сонымен нақты 2015 жылдағы стратегиялық мақсаттар болып:
– Қазақстанның мемлекеттік біртұтастығын және ... ... ... ... ... ... ... тырысу;
– ел экономикасын әлемдік нарыққа ... ... ету ... ... даму мен ... әл ... орта дамыған
мемлекеттер қатарына жеткізу, бұл ... ... орта ... ЖҰӨ 5-6% ... ... ... ... азаматтық қоғам мен тиімді әрі мықты ... ... 15 ... ... жүзеге асуын үш кезеңге бөледі:
1 кезең (2003-2005) – бұл кезеңде өндіріс ... ... ... ... Өндірістің дамуы тұрақсыз, әр салада әр түрлі дамиды.
Әртүрлі салаларда реформалар үдей түседі, ЖҰӨ орташа жылдық өсу ... ... ... (2006-2010) – сапалы өзгерістердің бастамасы. Ең бастысы бұл
кезеңде өндірістік аппараттың жаңаруы болады, жаңа ... ... ... өсу ... ЖҰӨ ... ... ... кезең (2011-2015) – бұл жылдық өсімі 8,8-9,2% -ті ... ... өсу ... ... ... өсу өңдеуші
саланың басымдылығымен өндіріске жаңа техникамен жоғарғы технологияны
енгізуге есептелген. Бірақ бұл ... 2015 жылы ... Ол одан ... өсіп ... ... яғни ... ... өседі, ұлттық өнімдердің бәсеке
қабілеттілігі артады, экспорт көлемі жоғарлайды./10/
Сонымен бұл 2015 жылға ... ... ... ... ... елде ... ... көтеріліп, елдегі және сыртқы
нарықтардың өзінің бәсекеге қабілетті өнімдерімен ... етуі ... ... ... экономика кезінде кәсіпорынның өндірістік
бағдарламасын болжау әлде қайда оңай болуы ... ... ... өнім ... тек қана ел ... ғана емес ... нарықтар
да өз орнын табуы қажет, сонда елдегі импорт алмастыру саясаты тиімді жұмыс
жасайды. Тағы бір жайт ... ... ... ... ... ... ... шығулары қажет./11/
Қазақстан Республикасы экономикасының қазіргі кездегі дамуы ... ... ... сипатталады. 2001 жылы экономиканың негізгі болып
өндіруші саладағы ... ... өсу ... 75% ... ... ... тек қана экономиканың өсуін ғана емес, елдің қуатты келешегін
сипаттайды. Сонымен қатар ... Н.Ә. ... 2004 ... ... ... ... –инвестициялық дамуы қарастырылып
отыр, яғни оның ... ... ... елде ұлттық инновациялық жүйені
қалыптастыру. Бұл мақсатқа жету біздегі инновациялық ... ... ... мен ... ... ... талап етеді.
Бұл стратегияны жүзеге асыру үшін қомақты жұмыс жасауды талап етеді.
Өйткені ... ... ... ... ... ... элементі болып саналады және ол жоғарғы деңгейде қажет ... ... ... ... ... өсуге шикізат негізінде»/12/ және «Әлемдік
шикізат нарықтарында оңтайлы жағдай негізінде қол ... ... ... статистика жөнінде агентіктің 2002 ... ... ... сүйенсек, елдің өнеркәсіп кәсіпорындарымен
986,3 млрд теңгеге өнім ... оның ... ... ... ... млрд теңге. Машина жасау саласына 25% электр құралдарын, электрондың
және ... ... (8 млрд ... ... ... Егер жоғарыда айтылғандарды процентпен көрсетсек ... ... ... 3,3 % ... құралдары, электрондық пен оптикалық
құрылғылар үлесі – 0,8%./14/
Сандарға көңіл бөлсек, ... ... ... ... ... яғни ... мен ... техникалық дамуды ұстану.
Сонымен Президентіміз Н.Ә. Назарбаев «Үшінші мың жылдықтың ғылымы»
атты конференцияда айтқандай: «Жаңа ғасырда ... ... ... ... ... ... ... бәсекеқабілетті өнімді экологиялық
таза технологияларды енгізу арқылы ... ... - ... ... ... жаңа технологияларды мүмкіндігінше тереңірек енгізіп, өңдеуші өндірісті
дамытуымыз қажет. Өз кезегінде кәсіпорын деңгейінде ... ... ... экономикалық даму барысында өндірістік бағдарламаны
қалыптастыруда жатқанын бәрі біледі, ол үшін тек қана ... пен ... ... ... ғана емес бүкіл Қазақстан халқы атсалысуы қажет деп
білем.
.
2. «КТЗ» АҚ ӨНДІРІСТІК БАҒДАРЛАМАСЫН ТАЛДАУ
2.1. «КТЗ» АҚ ... ... ... ... ... зауыты 1959 жылы маймен жұмыс жасайтын қуатты
трансформаторлар мен 5000 шаршы метр жерде ... 10 Квт ... ... ... ... ... ... 15,5 мың шаршы метр алып жататын зауыттың негізгі
корпусы салына бастады, онда тарнсформаторлар өндірісі жайғасты.
Мемлекеттік ... ... ... 1974 жылы зауыт 2080 КВА
қуатымен іске қосылды, және ол 4 түрлі трансформаторлардың 14 мың ... ... ... жұмыс істеу уақытында техника мен ... ... ... ... ... бірнеше деңгейлері өзгерді, өнім
номенклатурасы да біршама кеңейе түсті.
Қазіргі таңда зауыт елдің ... ... ... ... ... ... ... шығарып отыр:
– ТМ-25 630 кВА, ОМЖ -2,5кВА, ОМЖ-5кВА, ОМЖ-10кВА, ТМЖ -25-400кВА ... ... ... НТМИ – ... ... трансформаторлар мен комплектілік
тансформатор подстанциялары
– КТПО-4-10/6-10кВА, КТП-25-250/6-10кВ, КТП-1,25/6-10кВ
Халық тұтынатын тауарлар:
1. Электр су қайнатқыштары-ЭПО-1,0/220, ЭПМ-0,5/220
2. Электр плиталары – ЭПТ ... ... ... Электр пеші «Тамаша» - ЭПН-3,5/1,0-220, УХП-4
5. Электр радиаторлары ЭРМПБ-1,0/220
6. Электр су жылытқышы – ЭВБО-1,0/220
7. Жиналмалы күнделікті қолданылатын арба.
1989 ... ... ... өз өнімінің 20% жуығын, Польша, Ауғанстан;
Вьетнам, Финляндияға және Чехословакияға экспорттады. Көптеген ... өз ... ... және ол онда ... ... сый
дипломдарымен марапатталды.
1995 жылдан бастап ... ААҚ ... ... ... айналым қаражаттарының жетіспеушілігінен, нарықта өнімді
өткізудің төмендеуіне байланысты ... есеп ... ақша ... ... ... ол тек ... ... жұмыс жасады. Тауарда ұлттық
нарықта өткізу минимумға жетті.
1997 жылдың аяғына ... ... ... ақыға үлкен қарыздар
болғандықтан «Кентау трансформатор зауыты» ААҚ ... деп ... ... ... мен инвестицияны іздеу өз жетістіктерін
әкеле бастады. Президент пен Үкімет саясаты арқасында, яғни ... ... ... ... ... ... 1997 ... салыстырғанда
1998 жылы өнім шығару 30% жоғарылады.
Маркетингтік ... ... мен ... және ... қызметін
кеңейту мақсатында зауыт Астанада, Алматыда; Ақтөбе мен Атырауда өз
филиалдарын ашты.
1999 жылдың ... ... ... ... ... % ... сатып алды. «АЭЗ» ААҚ ТМД-ғы жалғыз суды тұшыландыру
құрылғыларын жасайды. Құрылғылардың қуаты 5-15 метр ... өз ... ... ... ... яғни ол ... мен түсті
металлдардан 1 тоннаға дейін ... ... ... ... Бұл ең ... ... тежеуіш колодкалар, көркемдік құймалар, альюминий мен
қалайыдан, ... ... ... құймалар, зауыт КСО 366
камераларын, ШСДУ 72 шкафтарын, электр ... ... ... шкаф, шит, пульттер және ескі трансформаторларды реставрациялайды,
яғни 4 мың кВА дейінгі кез келген трансформаторларды ... ... ... АҚ ... ... ... ... жалғыз өндіріс орны. Қазіргі кезде зауыт
тұрақты және рентабелді түрде ... ... ... ...... ... ... өнімнің жаңа түрлерін жасауға мүмкіндік
туды.
1998 жылы зауыт ... ... жаңа ... ... ... НТМИ-6-10, ЗНОМ35 типіндегі өлшеуіш трансформаторлар.
– ПТМ-1,2-3,0 өзгерткіштері
– Қуаты 400 кВАР 10кВ жұмыс жасайтын реакторлар
– Комплектілі трансформатор подстанциялары КТП -1,25/6-10
1999 жылы қиын ... ... мен ... ... ... өнімнің жаңа түрлерін өндіруді қолға алды:
– КТП 27,5 кВ қуаты 25-400кВА
–Ажыратқыш РДЗ-1-35б/1000
– 27,5 кВ трансформаторлар қуаты 2,5-4кВА
– 1000 кВА трансформаторлар
... УКЗМ ... газ ... ... ... ... ... велосипеді.
Зауытта инженер-техниктерінің деңгейі өте жоғары, олар әртүрлі
тапсырыс ... ... кез ... ... ... ... ... етіп жасауға мүмкіндіктері бар.
Зауыттың техникалық деңгейін көтеру үшін алдағы уақытта ... ... жаңа ... ... Бұл ... ... ... салмағын 20%, жұмыс істеу шуылын 30%-ке, тоқты
кетіруді екі есе ... ... ... аты – ... ... ... ... аты «КТЗ» АҚ. Қоғамның жарамдылық уақытысы – шексіз.
Қоғам өз жұмысын ... ... ... заң ... ... ... отырып жұмыс жасайды. Қоғамның қаржылық, сауда
және өндірістік іс-әрекеті толықтай тәуелсіз негізінде жүзеге ... ... ... ... ... есеп ... бөлек мөрі, штампы
қазақ және орыс тілдерінде бар.
Қоғамның заң жүзінде тіркелген тауарлық белгісі, рәміздері бар.
Қоғам облыстық ... ... ... ... ... ... ... Қоғам ашық болғандықтан оның қатысушылары арасында және бір-
бірінің ... ... сата ... ... ... ол таза ... таба ... оны
акционерлерінің пайдасына және мақсаттарына, яғни ... ... ... ... ... ... ... объектісі болып:
– трансформатор құралдарын ... ... ... ... ... ... және ... тұтынатын
тауарларды шығару;
– жеке және заңды тұлғаларға әртүрлі қызмет түрлерін жасау;
... ... ... ... саясат;
– кәсіпорын мүлкін қорғауды ұйымдастыру.
Кәсіпорын қатысушылары ... жеке ... ... ... ... дана ... бар, олардың әрқайсысы 350 теңге. ... ... ... Кәсіпорын акционерлері болып Қазақстан
Республикасының және басқа елдердің заңды және жеке тұлғалары бола ... АҚ ... ... қарастырсақ, қоғам басында
атқарушы директор тұр. Одан соң оның ... ... ... ... және ... ... ... экономика және
қаржы директоры орын алады. Қоғам жеті ... үш ... бес ... т.б. бірліктерден тұрады (5-сурет).
Ұйымдастырушылық құрылымынан көрініп тұрғандай кәсіпорын құрамында
өзінің асханасы, өрт сөндіру қызметі бар.
Кәсіпорынның технико-экономикалық көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... соған қарап келешектегі өндіріс
жоспары мен іс-әрекетін болжауға болады. Енді бұл ... ... ... « КТЗ» АҚ ... ... |Көрсеткіштер ... |2003ж |2004ж |% өсу |+; - |
| | ... | ... |
| | | | | |ы | |
|1 ... ... ... |1286826 |1025300 |79,6 |-261526 |
| ... табыс | | | | | |
|2 ... ... ... |1240187 |850587 |68,5 |-389603 |
| ... құны | | | | | |
|3 ... ... ... |46639 |174715 |374,6 |128076 |
|4 ... ... ... |45566 |139307 |305,7 |93741 |
|5 ... және ... |мың.тг |45566 |139307 |305,7 |93741 |
| ... | | | | | |
|6 ... ... ... ... |473038 |1020597 |215,7 |547559 |
|7 |Негізгі жұмыс бойынша |мың.тг |1073 |35407 ... |
| ... | | | | | |
|8 ... емес ... ... |27 |98 |362,9 |71 |
| ... | | | | | |
|9 ... қорлардың |мың.тг |119649 |139171 |116,3 |19522 |
| ... ... ... | | | | | ... ... орташа |адам |380 |408 |107,3 |28 |
| ... ... | | | | | ... ... ... ... |1100 |35505 |3227 |34405 ... ... ... |0,09 |0,135 |150 |0,045 ... ... |тенге |10,75 |7,36 |68,40 |-3,39 ... ... ақы қоры |мың тг |92786,2 |115982 |124,9 |23196,5 ... ... ... жалақы |тенге |20347,8 |28426,9 |139,7 |8079,1 |
|16 |Өнім рентабелділігі |% |0,08 |4,2 |5250 |4,12 ... ... ... мен ... ... ... |Көрсеткіштер |өлшем |2003ж |2004ж |%-к өсу |+, - |
| | ... | ... ... |
|1 ... ... | | | | | ... |құндық түрінде |мың тг |473038 |1020597 |215,75 |547559 ... ... ... |ква |236,73 |450,09 |190,12 |213,36 |
|2 ... ... | | | | | ... |құндық түрінде |мың тг |1286826 |1025300 |79,6 |-261526 ... ... ... |ква |643,9 |452,2 |70,2 |-191,7 ... «КТЗ» АҚ 2004 жылғы өнім өндіру жоспарының орындалуы.
|№ |Көрсеткіште|айлар ... ... |
| |р | | | |
| | | |жос |нақ |
| | ... ... ... ... ... мың|
| | ... |мың тг ... | |тг |
| | | | |% | | |
|1 ... ... | | | | | ... ... ... |мың тг |473038 |1020597 |215,75 |547559 |
|– |натуралды ... |ква |236,73 |450,09 |190,12 |213,36 |
|2 ... ... | | | | | ... ... ... |мың тг |1286826 |1025300 |79,6 |-261526 ... ... түрінде |ква |643,9 |452,2 |70,2 |-191,7 ... ... ... ... 2004 жылы 2003 ... ... 215%-
ке көбейіп отыр, ал өткізу көлемі 79,6%-ке орындалып отыр.Айтып ... 2003 жылы ... ... ... көлеміне қарағанда төмендігі қоймада
жатып қалған өнімді өткізумен байланысты. Өнім өндіруде ... ... ... ... ... бірден-бір жолы, ол осы саладағы барлық
кәсіпорындарды мемлекет тарапынан ... ... ... ... тарту қажет.
Енді есепті жылға жоспардың орындалуын кварталдар бойынша талдасақ (3-
кесте). Мұнда кварталдар ... өнім ... ... ... ... ... 7,7%-ке жоғарылады, екінші кварталда өнім өндіру 38,2%-ке
көтерілді, ал үшінші кварталда ... ... ... төртінші кварталда
21,6%-ке көтерілді. Бұл көктемгі, жазғы ... ... ... өз жұмысын үдете түсіп, «КТЗ» АҚ тапсырыстарын көбейте ... ... АҚ 2004 ... өнім ... ... ... |Көрсеткіште|айлар |өндіріс ... |
| |р | | | |
| | | |жос |нақ |
| | ... ... мың тг ... ... дана |
| | ... | ... % | |
| | | ... |нақты | | |
|1 ... ... |115,08 |146,14 |126,8 |115,08 |
|2 ... |мың.тг |128,8 |163,5 |127,4 |128,8 |
|3 ... ... |152,04 |193,2 |127 |152,04 |
|4 ... ... |197,28 |250,6 |127 |197,28 |
|5 ... ... |234,08 |297,2 |126,9 |234,08 |
|6 ... ... |290,08 |368,3 |126,9 |290,08 |
|7 ... ... |348,32 |442,4 |127 |348,32 |
|8 ... ... |490,0 |622,3 |127 |490,0 |
|9 ... ... |877,16 |1110,2 |127 |877,16 ... | |2829,8 |3593,8 |127,1 |2829,8 ... бір ... жайт ... ... артық шығарылған өнім
ассортимент бойынша жоспардың орындалуына кірмейді. Ассортименттің орындалу
коэффициентін есептесек: оның 100%-ке орындалғанын көреміз (2829,8/2829,8 ... ... ... ... ... ... ... айтып кеткен болатынбыз. Кесте бойынша өнім жоспардан тыс
өндірілген, алайда ассортимент жоспардың орындалғанын ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарда
ассортименттік жоспар орындалмай қалады. Оның орындалмау себебі ішкі және
сыртқы болуы мүмкін. Сыртқы факторларға: нарық құрылымы, сұраныстың
өзгеруі, материалдық ... ... ... ... ... кезінде іске қоспау және т.б. Ішкі себептерге -өндірісті
ұйымдастырудағы жетіспеушіліктері, құрал-жабдықтардың нашар техникалық
жабдықталуы, оның жұмыссыз тұрып қалуы, электр қуатының жетіспеуі, ... ... ... мен ынталандыру жүйесіндегі кемшіліктер
болуы мүмкін.
Өнімнің жекеленген түрін өндіруді ... ... ... ... ... ... ... Құрылымы жағынан
жоспарды орындау ол бұрын жоспарланған өнім көлемін бір қалыпты сақтауды
білдіреді.
Ендi кәсiпорынның ағымдық активтерi мен мiндеттемелерiн талдайтын
болсақ.
7-кесте. Кәсiпорынның ... ... ... мен ... ... ... ... |Жылдың |% өсу |+;- |
| | ... ... ... |
|1 ... ... | |1686847 |1672247 |99,1 |-14600 |
| ... | | | | | ... ... | ... ... |100,1 |1015 |
|– |аяқталмаған өндiрiс | |19095,8 |20662,3 |108,2 |1567 ... ... ... | ... ... |109,3 |12900 ... |дебиторлық борыштар | ... ... |85,1 |-86384 ... ... ... | |66506,6 ... |184,6 |56302 |
|2 ... мiндеттемелер | |593206,9 |901341,5 |151,9 |308135 |
| ... | | | | | ... ... ... | ... ... |155,3 |319110 ... |салықтар бойынша | | | | | |
| ... | |788,3 |1156,3 |146,7 |368 ... ... шығындар | |15700 |4357 |27,2 |-11343 ... ... ... келсек:
Материалдар бойынша жылдың басы мен аяғындағы көлемiн салыстырсақ ... ... ... себебi жыл бойына материалдар келiп түсiп отыр және
олардан өндiрiлiп ... ... ... тең ... ... ... ... тоқтата тұру қажет.
Аяқталмаған өндiрiс бойынша 108,2%-ке өсу қарқыны байқалып отыр,себебi
қоймада дайын өнiмдер көлемi көбейiп отырғандықтан өнiм өндiрудi тежеп
отыр.Қоймадағы дайын өнiмдер ... өсiп ... ... ... ... болып
отыр.
Дебиторлық борыштар 2004жылдың басы мен аяғына салыстырсақ ... ... жыл ... дебиторлық борыштар азайып,борышкерлер
қарыздарын төлеген соған сәйкес келiп түскен ақша қаражаттар жыл аяғына
қарай184,6%-ке өскен.
Ағымдық мiндеттемелар бойынша жалпы 2004 ... басы мен ... ... өскен, оның себебi дебиторлық борыштардан түсетiн қаржылардың
кешiгу себебiнен болған.
Кредиторлық борыштар 155,3%-ке жоғарылаған себебi еңбекақы,ағымдық
шығындар және т.б мiндеттемелер ... ... ... жабу үшiн ... ... ... бойынша мiндеттемелер 146,7%-ке өскен оның
себебi де жоғарыда ... ... ... ... ... жыл ... ... жыл соңына таман қарыздың бiршама
төленгендiгiмен түсiндiрiледi.
Өндіріс құрылымын өзгерту экономикалық көрсеткіштерге үлкен
өзгерістер алып келуі мүмкін, яғни өндіріс көлемінің ... ... ... тауарлық өнімнің өзіндік құнына, таза табыс пен
рентабелділікке. Егер қымбаттырақ бір өнімнің үлес ... ... ... ... оны өндіру көлемі де өседі және керісінше. Біздің зерттеу
объектіміз ... АҚ ... ... өте жоғары болғандықтан тұтынушылар
біршама бұрынырақ тапсырыс береді. Алайда мысалға 2004 жылды алатын болсақ,
қоғамның өндірістік бағдарламасында 800,00 млн теңгеге ... ... ... бұл ... 1020,597 млн ... ... ... Бұл
өндіріс құрылымының біршама өзгерісіне алып келді.
2.3. «КТЗ» АҚ өндірістік бағдарламасының құрылымын талдау.
Қазіргі нарықтық экономика жағдайындағы кез ... ... ... өз қызметі барысында өнім өндіруді бірнеше жылға болжайды. ... ... ... ... ... асырудың бір жолы өндірістік
бағдарламаны жасау болып табылады.
Өндірістік бағдарламаны жасағанда көбінесе нарық ... ... ... бірге мемлекеттік тапсырыстар, мемлекеттің саясаты тағы
басқа әсер ... ... өнім ... мен оны ... ... ... өнім көлемінің ең тиімді деңгейі анықталады. Кәсіпорын белгілі
бір жылға өндіріс бағдарламасын жасайды және ол көп ... ... ... аз ... ... ... ... мүмкін. Мысалға «КТЗ»АҚ
бойынша өндірістік бағдарламасында өнімнің 60 ... ... ... ... 127 түрлі өнім болып шықты. Ал ... ... ... 800 млн ... өнім ... ... нақты шығарылған өнім
1020,597млн теңгені құрап отыр. Бұл сандар кәсіпорынның ... ... ... бола ... ... өндірістік
құрылымының өзгеруі көптеген экономикалық ... ... ... таза ... ... ... ... өнім көлемі, материал
сыйымдылық және тағы басқа өнім өндіру мен өнім өткізу бір-бірімен тығыз
байланысты. ... ... әсер ... ... көп. ... негізгісі
тауар бағасы мен тауардың сапасы.
Кез келген кәсіпорын өнім өндіргенде ... пен ... ... аз пайдаланып, соғұрлым өзіндік құны аз өнім шығаруға
тырысады. Оған жетудің бірден бір жолы ол жоғарғы технология мен ... ... ... өнім ... бірақ та шикізатты аз пайдалануымыз
қажет деп, өнім сапасы туарлы ұмытпауымыз ... ... ... ... ... ... ... өнім бәсекеге
қабілеттілікке қол жеткізеді.
Қазіргі заман талабына келсек, ... ... ... болуын
қажет етеді, ол пайдалылық, төзімділік, жұмысының тиімділігі, эстетикалық
талаптарға сай болуы, бағасының арзан болуы, тағы ... ... ... ... ... ... ... жүрмейді. Оған
жұмысының тиімділігі, төзімділік деңгейі, жекеленген ... ... ... бағдарлама құрылымын талдағанда 2004 жылдың өнім өндіру
жоспары мен оның нақты орындалуын салыстыра ... ... Оны ... АҚ 2004 ... арналған бағдарламасы мен нақты шығарылған өнім
көлемін салыстыра отырып көре аламыз (6-7 кесте).
7-кесте. ... АҚ 2004 ... ... ... ... ... |өлшем ... ... ... |
| | ... | | | ... ж ... | | | | ... ... |мың тг ... |мың.тг |800,00 |
|Оның ... ... | | | | ... | | | | |
|1 ... 1-3 кВт УКВЗ |К-Т |30 |729,275 ... |
|2 ... 1-3 кВт УКВЗ 4 | | | | |
| ... |К-Т |30 ... ... |
|3 ... -9 |дана |50 |131,285 ... |
|4 ... ... |50 |135,435 |6773,500 |
|5 ... 25-80А ... |300 |107,570 |32271,0 |
|6 ... УДГР -400 ... |15 |257,455 ... |
|7 |КТП 25/6-10 ... |100 |201,035 |20103,5 |
|8 |КТП 40/6-10 ... |150 |201,500 |30225,0 |
|9 |КТП 63/6-10 ... |25 |231,600 |5781,5 ... ... ... |25 |232,500 |5812,5 ... ... ... |25 |242,505 ... ... ... |дана |25 |305,040 |7626,0 ... ... 10/10 ... |100 |160,115 |16011,5 ... ... 80-86 ... |20 |196,385 |3927,7 ... ... 25/6-10 ... |20 |436,480 |8729,6 ... |КТПН 40/6-10 |дана |150 |436,480 |65742,0 ... ... 63/6-10 ... |100 |436,480 |43648,0 ... ... 100/6-10 ... |25 |458,800 |11470,0 ... ... 160/6-10 |дана |25 |458,800 |11470,0 ... ... 250/6-10 ... |25 |458,8 |1147,0 ... |КТПН 400/6-10 ... |25 |593,7 |14841,2 ... ... 630/6-10 ... |40 |153,2 |6128,3 ... |КТПН 1000/6-10 |дана |30 |757,2 |22715,2 ... ... 10/400 ... |800 |34,1 |27280,0 ... ... |дана |50 |194,4 |9718,5 ... ... ... |50 |214,8 |10741,5 ... ... |дана |20 |356,5 |7130,0 ... |РВЗ 2-10-630 ... |300 |45,7 |13717,5 ... |ТМ 25/6-10 ... |100 |127,4 |12741,0 ... |ТМ 40/6-10 ... |150 |142,6 |21390,0 ... |ТМ63/6-10 ... |150 |168,3 |25249,5 ... ... |дана |20 |218,3 |4367,9 ... |ТМ 160/6-10 ... |20 |259,1 |5183,2 ... |ТМ250/6-10 |дана |50 |321,2 ... ... ... ... |100 |385,6 |38564,0 ... ... ... |100 |542,5 |54250,0 ... ... ... |50 |967,8 |48391,0 ... ... ... |10 |1786,7 ... ... ... ... |20 |213,9 |4276,0 ... ... ... |20 |122,6 |2452,1 ... ... ... |20 |309,07 |6181,4 ... |ОМП4 /6-10 ... |20 |67,11 |1342,3 ... ... ... |100 |71,8 |7176,5 ... |ТМЗ 400/6-10 ... |10 |385,04 |3856,4 ... ... ... |10 |542,5 |542,5 ... ... ... |10 |967,8 |9678,2 ... ... 6-10 ... |20 |95,01 |1900,3 ... |ЗНОМ35 ... |20 |145,08 |2901,6 ... ... 6-10 |дана |50 |95,15 |4750,75 ... ... ... |20 |114,7 |2294,0 ... |ТСЗ 0,25-25 ... |320 |69,75 |2232,0 ... ... ... |30 |708,7 |21259,8 ... |ПЭТ ... |150 |8583,9 ... ... |ТЭН ... |500 |3,10 |1550,0 ... |ЭРМПБ ... |500 |347,8 ... ... |Ток ... |дана |500 |1007,5 |50375 ... ... 2А-40А ... |1000 |751,7 |75175 ... ... құр. |дана |10 |151,9 |1519,0 ... ... ООО тр. ... |20 |301,6 |6032,6 ... ... ... |дана |177 |321,1 ... ... Тг. ҚҚС ... | | | ... ... ... ... ... ... 60 түрін шығаруға бағытталған
және оның құны 800,00 млн тг. Ал ендігі ... ... бұл ... ... күрделі бұзылғанын көреміз.
7-кесте. 2004 жылғы «КТЗ» АҚ ... ... ... ... ... ... |12 ай ... |
| | ... | |
| | | ... |Жөндеу |барлығы |
|1 ... ... |205 |5 |210 |
|2 ... |Дана |326 |2 |328 |
|3 ... ... |264 |3 |267 |
|4 ... 100/6-10 |Дана |57 |12 |69 |
|5 ... ... |39 |21 |60 |
|6 |ТМ 250 /6-10 ... |96 |14 |110 |
|7 |ТМ 400/6-10 ... |69 |53 |122 |
|8 |ТМ 630 ... |114 |34 |148 |
|9 |ТМ 25/35 ... |4 |0 |4 ... |ТМЗ ... ... |1 |1 |2 ... |ТМЗ 400/6-10 ... |2 |0 |2 ... |ТМЗ 630/10 ... |3 |1 |4 ... |ТМЗ ... ... |80 |2 |82 ... ... ... |2 |6 |8 ... |ТМ1600/6-10 |Дана |2 |0 |2 ... ... ... |1 |0 |1 ... ... ... |1 |0 |1 ... |ТМН6300 |Дана |0 |1 |1 ... |ТМЭ ... ... |3 |0 |3 ... |ТМЭ 600 |Дана |1 |0 |1 ... |ТМЭ ... ... |1 |0 |1 ... ... ... |Дана |2 |0 |2 ... |ТМЖ 250/27,5 ... |1 |0 |1 ... ... /27,5 ... |2 |0 |2 ... |ОМЖ 4,35, ОМЖ10 |Дана |68 |0 |68 ... ... ... |2 |0 |2 ... ... ... |142 |1 |143 ... |ТСО2,5 |Дана |1 |0 |1 ... ... 1,6-3,80 ... |8 |0 |8 ... |ТСЗ 2,5 ... |1 |0 |1 ... ... 4 ... |4 |0 |4 ... ... 1,6 ... |8 |0 |8 ... ... 16 ... |4 |0 |4 ... ... 25 ... |2 |0 |2 ... |ТСЗ 10 ... |12 |0 |12 ... |ТСЗН10 ... |6 |0 |6 ... ... ... |1 |0 |1 ... ... 16 ... |1 |0 |1 ... ... 10 ... |1 |0 |1 ... |ОСМ 1,6, 0,25, 0,4, |Дана |84 |0 |84 |
| |2,5 | | | | ... |ОСМ 4 ... |2 |0 |2 ... |ОСЗ 1-74 ... |2 |0 |2 ... |ОСП 3 ... |6 |0 |6 ... |ОМ ... ... |590 |0 |590 ... |ОМ 1,25/10 ... |2287 |38 |2325 ... |ОМ 2,5 ... |150 |0 |150 ... |ОМП 10/6-10 ... |192 |0 |192 ... ... ... |181 |0 |181 ... ... 10\25 ... |4 |0 |4 ... ... 10,4 ... |4 |0 |4 ... |КТПТО 80 ... |44 |0 |44 ... ... ... |104 |0 |104 ... |КТП 40/6-10 |Дана |158 |0 |158 ... |КТП 63/6-10 ... |73 |0 |73 ... |КТП 100/6-10 ... |41 |0 |41 ... ... 160/6-10 ... |19 |0 |19 ... ... 205/6-10 ... |24 |0 |24 ... |КТП 4/27,5 ... |28 |0 |28 ... ... 100 |Дана |1 |0 |1 ... ... 25/6-10 ... |5 |0 |5 ... ... 40/6-10 ... |68 |0 |68 ... |КТПН 63/6-10 |Дана |90 |0 |90 ... ... 100/6-10 ... |19 |0 |19 ... ... 160/6-10 ... |11 |0 |11 ... ... 250/6-10 ... |8 |0 |8 ... ... 400/6-10 ... |24 |0 |24 ... ... 630/6-10 ... |22 |0 |22 ... ... ... |Дана |29 |0 |29 ... ... ... |4 |0 |4 ... ... 400/10 ... |7 |0 |7 ... ... ... |1 |0 |1 ... |ПКТП 400/6 |Дана |1 |0 |1 ... ... 40/6 ... |1 |0 |1 ... ... 40/10 ... |17 |0 |17 ... ... 6-10 ... |257 |1 |258 ... |ЗНОМ 35 ... |11 |0 |11 ... ... ЗНОМ2 |Дана |100 |1 |101 ... |ЗОМ 1,25 ... |30 |0 |30 ... ... |Дана |65 |0 |65 ... ... 1,2-3 ... |24 |0 |24 ... ... ... |8 |0 |8 ... ... ... |5 |0 |5 ... ... 1У1 ... |18 |0 |18 ... |ТДЭ 9-29 ... |165 |0 |165 ... ... ... |2 |0 |2 ... ... 10/200 ... |138 |0 |138 ... ... |Дана |687 |0 |687 ... ... 10/630 ... |13 |0 |13 ... |РДЗ 35/1000 ... |28 |0 |28 ... |РНД 35/1000 ... |28 |0 |28 ... ... ... ... |2 |0 |2 ... ... |Дана |18 |0 |18 ... |РВЗ 10/630 ... |60 |0 |60 ... ... ... |7 |0 |7 ... ... 10/1000 |Дана |7 |0 |7 ... ... 10/630 ... |79 |0 |79 ... |РВО 10/400 ... |4 |0 |4 ... |БУСКН ... |196 |0 |196 ... ... ... |0 |0 |0 ... ... ... |146 |0 |146 ... ... ... ... |8 |0 |8 ... |предохранитель |Дана |300 |0 |300 ... |СТО |мың тг |0 |0 |0 ... ... ... |мың тг |0 |0 |0 ... ... ... |мың тг |0 |0 |0 ... ... ... |26 |0 |26 ... |ТМ ... ... |80 |0 |80 ... |ТМ Орамасы |Дана |88 |0 |88 ... |ТМ ... ... |24 |0 |24 ... |ТМ 250 орамасы ... |24 |0 |24 ... ... ... ... |12 |0 |12 ... |ПТР 5 ... |25 |0 |25 ... |ПЭТ 4,7 ... |36 |0 |36 ... |ПТ ... |200 |0 |200 ... ... |Кг |829 |0 |829 ... ... ... |10 |0 |10 ... |Жинақы құлып |Дана |420 |0 |420 ... ... ... ... |20 |0 |20 ... ... ... құр. ... |242 |0 |242 ... |ЯТП ... |20 |0 |20 ... |Ток ... ... ... |900 |0 |900 ... |Реттегіш ... |1 |0 |1 ... ... шит |Дана |215 |0 |215 ... ... ... |4 |0 |4 ... ... ... |15 |0 |15 ... |ТЭН ... |61 |0 |61 ... |НКФ ... |К-т |3 |0 |3 ... ... | |11499 |196 |11695 ... өнім құндық | | | | ... | | | ... ... ... тұрғандай өнім ассортименті өте кең болғандықтан
қуатты трансформаторлар бойынша өндірістік құрылымындағы өзгерістерді
байқаймыз.
8-кесте.Негізгі өнім өндіру жоспарының орындалуы
(натуралды түрде)
|№ |Өнімдер ... |2004 жыл |
| | ... | |
| | | ... ... |% өсу |+;-ауытқу|
| | | | | ... |ы |
|1 ... ... |100 |210 |210 |110 |
|2 ... ... |150 |328 |218,6 |178 |
|3 ... ... |150 |267 |178 |117 |
|4 ... ... |20 |69 |375 |49 |
|5 ... ... |20 |60 |300 |40 |
|6 ... ... |50 |110 |220 |60 |
|7 ... ... |100 |122 |122 |22 |
|8 ... |дана |100 |148 |148 |48 |
|9 ... ... |50 |82 |164 |32 ... |ТМ ... |дана |10 |2 |20 |-8 ... ... ... |20 |143 |715 |123 ... |ОМЖ 10/27,5 ... |20 |40 |200 |20 ... |ТМЖ250/27,5 |дана |20 |1 |5 |-19 ... |ТМЗ 400/6-10 ... |10 |2 |20 |-8 ... |ТМЗ 630/6-10 ... |10 |4 |40 |-6 ... |ТМЗ ... ... |10 |8 |80 |-2 ... тек ... ... ... ғана емес,жаңа бір өнімдер
шығарғанын көреміз,өйткені «КТЗ» АҚ техникалық мамандары ... ... да ... ... ... жаңа ... жасап шығаруға
мүмкіндігі мол.Жоспар бойынша өнімнің 60 түрін өндірсе,ал нақты өндіргені
127 түрлі екенін байқау қиын ... екі есе ... ... ... ... құрылымы қатты өзгерген әрине
нәтижесінде кәсіпорынның экономикалық жағдайы жақсара түсетінін көреміз.Бұл
тек қана негізгі өнімнің бір-ақ бөлігінің ғана талдауы.Сонымен ... ... өнім ... ... жоспарда қарастырылмаған өнімнің жаңа
түрлерін игерді,олар:ТМ25/35,ТМ250/35,ТМЗ250,ТМХ 400/20-
0,4,ТМ400/35,ТМН6300,ТМЭ40/6-0,23,ТМЭ100,УДГР 400 тағы басқа.
Жоспармен салыстырғанда нақты өндірілген өнім үлес ... ... ... ... байқаймыз.
2004жылдың жоспарындағы болған үлкен өзгерістерге орай «КТЗ» ААҚ
2005жылға жаңа ... ... ... ... ... доллардың
құнының төмендеуіне байланысты шикізат пен материалдардың бағасы 3%-ке
жоғарылады,бірақ ондағы шығарылатын өнім ... 2004 ... ... өнім ... ... келеді,егер 2004 жылы1020,597млн.теңгеге
өнім шығарылса,2005 жылы өнім көлемі 1219,408млн.теңгеге өнім шығарылмақ,ол
натуралды түрде өнім көлемі 13600дана,оның нақтырақ ... ... ... 2004жылғы өнім шығарылуы мен 2005жылғы өндірістік
бағдарламаны талдау.
|№ |Өнімдер |өлш. |2004ж |2005ж ... |+;- |
| | ... ... көл ... көл |өсу ... |
| | | | | ... | |
|1 |Қуатты трансформатор|дана |1644 |1800 |109,4 |156 |
|2 ... ... |143 |200 |139,8 |57 |
|3 ... ... ... |3438 |3600 |104,7 |162 |
| ... | | | | | |
|4 ... ... |807 |1000 |123,9 |193 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|5 ... |дана |400 |500 |125 |100 |
| ... | | | | | |
|6 ... ... ... |287 |300 |104,5 |13 |
| ... | | | | | |
|7 ... ... |1071 |1200 |117,1 |129 |
|8 ... да ... ... |3905 |4000 |102,4 |95 |
|9 ... |дана |11695 |13600 |116,4 |1905 ... ... ... ... ... ... |119,4 |198,81 |
| ... түрде | | | | | ... ... ... ... 13600 дана өнім өндірілмек,ол 2004 жылы
шығарылған өніммен салыстырғанда 16,4%-ке артық,сонымен бірге өнімдер
бағасы 3%-ке өседі деп ... ... ... көріністе
2005 жылы 1219,408млн.теңге болса,ол өткен жылғыдан 19,4%-ке жоғары ... ... ... жұмыс істеудің алғышарты болып өндірістік
бағдарламаны құру болып отыр.Оны жасау үшін коптеген факторларды ескеріп
нақты ... ... ... ... ... соң ... ... қажет.
3.КӘСІПОРЫННЫҢ ӨНДІРІСТІК БАҒДАРЛАМАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ НЕГІЗГІ
БАҒЫТТАРЫ.
3.1. Қазақстан Республикасы машина жасау саласындағы өндірістік
бағдарламаны қалыптастыру.
Өнеркәсіптік өндіріс Қазақстан Республикасының экономикасының ... ... ... ... бері өнеркәсіптің дамуы ішкі ... ... ... қалыптасты, ал ол ... мен ... ... әсер ... ... дамуымыздың басты басымдығы,ал экономиканың барынша
жоғары қарқынына қол жеткізу – міндетіміз болып табылады.
Бұған біз өз экономикамыздың бәсекелестік ... ... ... ... 2010жылға дейінгі жоспарына сай қол жеткіземіз.Бәсекеге
қабілеттілікке мемлекеттік қолдаудың ... ... ... ... ... қол ... ... мәләм.
Біз бұл жағдайда мемлекеттік қолдаудың оңтайлы рөлі,бір жағынан
экономиканы барынша ырықтандырып,оның ашықтығына қол ... ... ... ... және ... ... ... жеке меншік секторды
тарту жөнінде белсене жұмыс жүргізуде деп білемін.
Сондықтан 2005жылы экономиканы дамытудың ... ... ... ... әрі қарай ырықтандыру және жүйелі реформаларды ... ... ... мен ... экономикасының ашықтығын күшейту;
–индустриалды-инновациялық даму стратегиясын күшейту;
– индустриалды-инновациялық даму стратегиясын жүзеге асыру;
–ауылды дамыту стратегиясын жүзеге асыру;
–инфрақұрылымды дамыту.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... индустриалды-инновациялық дамуға тоқталсақ,бұл стратегияны
жүзеге асыру үшін даму ... ... ... ... деңгейдегі сарапшыларды тартып еліміздің
артықшылықтарына талдау жасау арқылы ... ... ... ... ... қажет.
Біз іс-жүзінде барынша тиімділік беретін үздік халықаралық тәжірибе
өткізуіміз қажет.Машина ... ... ... жылы ... компаниясы біздің ірі машина жасау зауыттарымызды
жаңғырту мақсатында «Сингапур Технолоджизбен» ... ... ... және ... ... жасауды дамытуымыз қажет.
Атап айтқанда, Қазақстандағы дизель зауытының ... ... ... «Шкода» автомобилін құрастыруға ауыстыру мәселесін
қарастыру қажет.
Сондай-ақ «Қазақстан-КамАЗ» концерні зауытында жүк ... ... ... ... ... салалар бойынша статистикплық мәліметтерді қарастырсақ:
1991 жылдан ... 1995 ... ... ... ... көлемінің
төмендеуі байқалды, ал 10 ... ... 2-ші ... ... өсуі ... ... өсімі жылына 3,1%-і құрады.
2000 жылы өткен жылмен салыстырғанда өндіру ... 15,5 % ... жылы өсу ... ... ... ... қала ... (10-кесте).
Өнеркәсіптің көптеген салаларында өндіру көлемі айтарлықтай өскен және ол
орта ... ... ... ... ... ... соңғы жылдары
жоғарғы қарқынмен келесі салалар дамып келе жатыр: химиялық, мұнай химиялық
өнеркәсіп, машина жасау мен ... ... ... ... өнеркәсібі
және жеңіл өнеркәсіп.
2001 жылы Қазақстанның өнеркәсіптік кәсіпорындарында 2000 млрд
теңгеге өнімдер өндірді, ол 2000 ... ... ... ... ... өсуі қазақстанның барлық аумағында байқалған.
2003 жылдың қаңтар – ... ... ... 2002 ... ... ... ... 8,7%-ке жоғарылаған./19/
Өнеркәсіп салаларында 2002 жылы 664,5 мың адам жұмыс жасаған, ... ... ... ... ¼ ... Жұмысшылар жалақысы
орташа республикалық деңгейінен 1,4 есе ... да 23,8 мың. тг ... ... ... бойынша өндірістік өнімнің табиғи көлемі, индексі.
|Атауы |2001ж |2002ж |2003 ж, |
| | | ... ... ... |115,5 |113,8 |408,7 ... ... |105,8 |108,5 |95,0 ... ... |115,8 |115,1 |112,5 ... ... |103,8 |123,7 |107,6 ... |125,0 |101,5 |106,0 ... |128,4 |105,7 |81,3 ... металургия |110,8 |100,6 |105,7 ... ... |149,8 |112,4 |112,2 ... және ... |122,2 |154,7 |117,7 ... ... | | | ... ... мен |179,9 |142,1 |91,6 ... | | | ... ... |138,6 |146,1 |108,0 ... | | | ... ... |122,5 |137,7 |150,5 ... ... |116,1 |108,2 |113,8 ... 10 ... ... өндірістің салалық құрылымы ... тап ... ... ... ... ... өндіруші
өнеркәсіптің үлесі 46,9%, тауар өндірісі – 44,3%, электр ... газ ... ... мен бөлу ... – 8,8%. Егер 1991 жылы ... өндірісте
басты орынды машина жасау, жеңіл және тамақ өндірістері алса, 90 ... ... отын ... (23,4%) және ... өңдеуші (25,1%), ал 2002
жылы бұл салаларға республика өндірісінің 60% ... ... он ... ... ... пен ... өндіру салаларының үлесі жоғарылады.
Өнеркәсіптің салалық құрылымының өзгеруіне салаға салынған инвестиция
көлеміне байланысты. 10 ... ... ... ... ... Оның ... ең жоғарғы инвестиция соңғы үш жылда байқалды. Ең
капитал сыйымды ... ... ... және газ ... ... ... ... болып саналады. Шетел инвестициясының үлкен ... ... ... ... ... ... ... бойынша өнеркәсіп
өндірісінің құрылымы.
6-сурет
1991-1995 жылдар аралығында Қазақстанның барлық салаларында өндірудің
төмендеуі ... ... 10 ... ... ... ... ... түсті, ол орташа есеппен 5,8% құрады.
2001 жылы ... ... ... ... ... ... Өсу ... 17,4% жетті, тамақ және жеңіл өнеркәсіпте өсу
байқалды, ал ... ... ... ... ... ... өсу қарқыны 79,9% құрады. 2002 жылы машина жасау ... ... ... бұл ... өсу ... 2001 ... ... 142,2%
құрады. Көлік құрамдарын өндіру 2,1 есе, машиналар мен құрал-жабдықтардың ,
электр және электрондық құрылғылар 1,2 есе ... ... ... ... ... өсуі ... Өнеркәсіптегі 2002 жылы сала бойынша
алатын үлестері келесі суретте кескінделген.
2002 жылы өңдеуші салада 937,2 ... тг. ... ... ... өндірісінің 47% құрап отыр. Бұл салада 397,5 мың адам ... ... ... 2002 жылы 19,8 млн. тг. ... ... ... ... соңғы үш жыл ішінде өсу байқалады.
2000 жылы – 13,6 %, 2001 жылы – 1,8есе, 2002 жылы – 1,4 есе. ... ... ... ... ... ... ... құрылымы
|39,9–металургия және метал өңдеу | ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... | ... ... | ... ... өнеркәсіп | ... ... ... да | ... | ... ... сала бойынша өндірістің қуаттар орташа есеппен 10%-
ке төмен жүктелген болатын, оның ... ... ... ... ... болып табылады. Соңғы жылдары сала қарқынды өсіп келе
жатыр, сала кәсіпорындарының дамуын жеделдететін, бағдарлама жасалды.
2002 жылы 2001 ... ... ... ... ... 1,3 есе, ... ... мен видео көрсету 1,5 есе,
мұнай –газ өңдеуші құралдарын 4,4 ... ... ... ... республикада видеомагнитафондарды,
тоңазытқыштарды, шаңсорғыштарды ... ... ... ... ... АҚ Т-95,4 ... жаңа түрін шығаруды бастады.
Оңтүстік Қазақстан облысында (электроаппарат АҚ) күн ... су ... ... және ... ... ... ... т.б.
11-кесте.Машина жасау кәсіпорындардағы жұмысының негізгі
көрсеткіштері.
|Көрсеткіштер |2001 |2002 ... | | |ым ... ... |2039 |1853 |202 ... | | | ... ... ... |45823 |67271 |32532 ... өнімнің табиғи көлемі,|179,9 |141,2 |91,6 ... ... ... % | | | |
|% ... 1991 ... |29,2 |41,2 |- ... ... барлық өнеркәсіп |2,5 |3,4 |3,3 ... ... % | | | ... ... ... |79,5 |84,8 |74,9 ... мың адам. | | | ... ... ... |12,2 |12,8 |11,9 ... ... | | | ... ішіндегі үлесі, % | | | ... ... |12254 |15595 |16863 ... ... ... | | | ... тг. | | | ... орташа айлықтың, % |59,4 |65,6 |67,9 ... | | | ... ... ... | | | ... | | | ... ... ... |2,1 |1,4 |
|% | | | ... капиталға инвестиция, |2950 |5197 |1105 ... | | | ... ... ... |0,8 |0,9 |0,5 ... % | | | ... ... ТМД бойынша қуатты қорғалған ... ... ... ... яғни ол ... ISO ... сай өнім ... деген сөз. Қазір бұл кәсіпорын ... ... 25% ... ... ... саласындағы басты мәліметтер жоғарыда
көрсетілген. Ол бойынша соңғы үш ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә. Назарбаевтың
бәсекеге қабілетті экономика құру жөнінде 2004 жылғы ... ... ... ... ... дамыта отырып бағытталуы қажет» деген.
Осыған орай ... ... ... яғни ... сай, бәсекеқабілетті тауар шығарып, ең алдымен ішкі нарықты
қанағаттандырып, содан соң сыртқы ... да өз ... ... ... Ол үшін ... ... ... кәсіпорындардағы техника мен
тенологияны жаңартып, жұмысшылардың мамандану деңгейін көтеріп, ... ... ... ... ... ... ... тарапынан көмектер
көрсетіліп, салық саясатынын ретке келтіріп, кәсіпорындардың қаржыларын
легализациялау қажет, өйткені ... ... ... өз ... құтылу үшін көлеңкелі жағдайда ұстап отыр.
Өңдеуші кәсіпорындарды дамыту үшін заңдылықты түпкілікті жөндеп,
қаржы тексеру ... ... ... ... ... ... ... өйткені қазіргі оны тексеру бөлімінің
инспекторлары тексеру кезінде кемшіліктерді жоюға ... ... ... қаражат түсіруге тырысатыны ешкімге құпия емес.
Қазіргі еліміздің ұлан-ғайыр жері мен табиғи байлықтарын ескере ... ... ең ... ... ... ... қажет, оған жету
үшін біздегі әрбір азамат оған өз ... ... ... жете ... ... үшін ... алатын болсақ, ол елде қазба байлықтардың ешбір
түрі жоққа таяу болғанымен, ... ... ... ... ... ... кейбір қажеттіліктерінен бас тартуға дайын. Оның өзі бұл ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге
бұл ел шикізаттардың шектеулі жағдайында бірнеше ... ... қай ... ... ... дәл ... сол ... бойынша
үлкен зерттеушілік жұмыстар жүргізіп, қазіргі таңда осындай дәрежеге жетіп
отыр. Жапония дүниежүзінің басқа елдермен салыстырғанда ҒТП мен ... жаңа ... мен ... ең ... ел ... ... ... мемлекеттердің даму бағытын ескеріп, Қазақстан өз ... ... ... ... оралсақ, жоғарыда айтылған бағыттарды жүзеге
асырғанда өндірістік бағдарламаны қалыптастыру неғұрлым тұрақты болады.
Нарықтағы сұраныстар ... ... ... мен жабдықтау үзіліссіз
болғанда кәсіпорынға өндірістік бағдарламаны, ассортименті тұрақты түрде
кеңейте отырып, ... көп ... ... ... Ал ... ... ... «КТЗ» АҚ келешекте ... ... ... аса ... ... ... өте ... тек қана кедергілердің бірі
өндіріс қуатын төмендігі. Оны да ... ... ... ... ... белгілі компанияларынан құрал -жабдықтарды сатып алуды
жоспарлауда.
3.2. «КТЗ»АҚ өндірістік бағдарламасының жетілдіру жолдарын қалыптастыру.
Егенмендік алғаннан кейінгі бұрынғы КСРО құрамындағы ... ... және ... ... үзілді де, ол елдің өндірісінің
тоқтауына, сонымен бірге ... ... ... алып ... ... ... елде қиын ... мәселелер
көбейіп кетті, әрине ол экономикалық өсуді тежейді. Қазақстанның өндіріснің
дамымауының себебі, ол ... ... ... және ... олардың орташа жасы 20 жыл. Ал пайдалану уақыты 45-55жыл.
Кеңес дәуірінде өндіріс көлемін орталықтан белгілеп, өнімнің сапасына
емес санына көп ... ... яғни онда ... тек мемлекеттік қана
түрі болған. Қазіргі кезде шекара ашылып, халықаралық стандарттарға ... ... өнім ... жаңа ... қойылды. Қазіргі нарық
экономикасында кез келген кәсіпорын өз өнімін жоғарғы технологиямен ... ... ... ... сай етіп ... ... ондай болмаған
жағдайда ол нарықта бәсекеге қабілетті бола алмайды, ... ... ... ... ... ... құны ... тауарларды
арзан бағамен алып кіріп, ұлттық тауарлардың бәскеге қарсы тұра алмауын
қамтамассыз ... ... ... ... үшін ең басты сұрақтарының бірі не
өндіру ... ... ... және кім ... ... ... көп
ойландырады, әрине бұл сұрақтарға жауап іздегенде ең алғаш нарықты зерттеу
қажеттілігі баршамызға ... ... ... ... сұраныс деңгейін,
шығаратын өнімде алмастырушы ... ... ... бағасын анықтап,
өз өніміңді салыстырмалы түрде мүмкіндігінше арзанырақ етіп ... ... ... ... болғандықтан тұтынушылардың
қажеттілігін қанағаттандыру да әртүрлі болады, әрбір тұтынушы ... ... ... ... ... ... ... тауар
сатып алады. Сол сияқты кәсіпорын да өз өнімдерін шығарғанда халықтың
табысы ... ... ... ... және ... әлеуметтік
қорғалмаған бөлігіне арнап тауар шығаруы керек. Өндірістік ... ... ... ... ... ... әдіс болып
табылады, яғни оның негізінде тауарлық стратегия, тауарлық ... ... ... ... ... ... тиімділігі төмендеп, тұтынушы ... ... ... ... тұтынушылар неғұрылым көп болса,
соғұрылым өнім көлемі мен ассртименті кеңірек болады.
Сонымен бірге 80-жылдары кәсіпорынның тиімділігін қамтамасыз ететін
тағы бір ... ... – ол ... бағыт. Гарвард мектебінің
ғалымдарының ізденістері негізінде ... ... ... ... мен ... стратегиясына байланысты. Біздің ойымызша нарықтық
бағыт ресурстыққа қарағанда ... ... ... ... ... ... ... тиміді үйлестіріп, өзіндік ... ... білу ... ... негізі сонда деп білемін.
Осындай стратегияларға сүйену арқылы кәсіпорын ең тиімді ... ... ... ... ... ... ... барынша
тиімділікке қол жеткізейін ... ... - ... бағыттарды
үйлестіргені жөн. Нарықтық-ресурстық бағытқа сүйеніп, ... ... ... ... ол – ... таңдаған тауарлық
стратегиясына сәйкес оны тауарлық саясатта жүзеге ... ... ... ... ... және оны жүзеге
асырғанда кісіпорынға бәсекегк ... ... және ... жеткізетін жоғары сапалы тауар шығаруы.
Зерттеу көрсеткендей нарықтық ... ... ... ... келесі принциптерді ұстанғандығын қажет етеді: жүйелілік,
релеванттылық, икемділік, тепе-теңдікті ... ... ... ... ... ... ... жасағанда
уақыт факторын ескеруін.
Кәсіпорын өзінің эволюциясында бірнеше кезеңдерді бастан кешіреді,
ол: пайда болуы, тұрақтануы, ... ... және ... Әрбір кәсіпорын
осы кезеңдерді өнім көлеміне өзгерістер ... қай ... ... ... ... ... дәл табуы қажет, сонда ғана ... ... ... ... ... ... қажетті өнім көлемін,
өткізу көлемін, табыс көлемін, өсу қарқынын біле отырып оны ... ... ... ... қажет.
Дипломдық жұмыстағы зеттеулер көрсеткендей өндірістік бағдарламаны
қалыптастырғанда әсер етуші факторларды зеттеген жөн, ол: ішкі және сыртқы
факторлар. Ішкі ... ... ... өндірістің техникамен,
технологиямен қамтамасыз етілуі, ҒТП жетістіктерін қолдану, жұмысшылармен
қамтамассыз етілуі, т.б. ... ...... тән ... ... ... пен ... реттеу. Аталған факторларды
нақтыландыру мен түпкілікті ... ... ... ... ... ... динамикасы мен нарық динамикасы арасындағы
байланысты көрсетеді.
Кәсіпорынның өндірістік бағдарламасын қалыптастырғанда тек ... ... ... қана қоймай, кәсіпорынның мақсаттарына
жету жолдарын ... ... Бұл ... ... ... мен ... үйлестірген жөн. Осы орайда кәсіпорын менеджерлері ... көп ... ... ... ... қажет. Сондықтан да өндірістік
бағдарламасында белгілі тауар түрлерін алып тастау мен ... ... ... қажет етеді. Неғұрлым сатылатын тауарлар аз табысты
немесе керісінше болуы мүмкін.
Өндіріс құрамындағы жоғарғы ... ... ... ... ... ... жағдайында да төмен табысты немесе керісінше болуы
мүмкін.
Осыларды ескере отырып, өндірістік ... ... ... өнімдердің табыстылық деңгейі зерттелуі қажет.
Әдетте, ол үшін өнім ... ... ... ... АҚ ... ... ... құрылғылары болып
табылады. Өнімдер жоғарғы сұранысқа ие, өйткені ол бұл өнім түрлері бойынша
Қазақстандағы біреу ғана ... ... ... сондықтан да өндірістік
бағдарламаны жасағанда нақты түрде ... ... ... ... түсетін ағымдағы тапсырыстар өте ірі ... Оған ... 2004 ... өндірістік бағдарлама өнімнің 60 түрін шығаруға арналған
болатын, шын мәнінде өнімнің 127 түрін өндіріп шығарды. Құндық ... ... ... жоспар бойынша 800,00 млн.тг, ал нақты орындалуы – ... ... ... ... ... АҚ ... ... жасағанда
үлкен зерттеулерді талап етпейді, өйткені бұл ... ... ... қасы және ... өнім ... ... ... жасалған,
техникасы мен технологиясы ISO-9000 ... ... ... ... келеді, өнім сапасы жоғары, бағасы да тұтынушыларды
толығымен ... ... ... ... ала да ... Ол ... Қазақстанның өндіруші және ... ... ... ҚазМұнайГаз, Казақтелеком, ҚазНикель, т.б. бұл тек ең
ірілері ғана.
«КТЗ» АҚ өндірістік бағдарламаны жасаудағы ... ... өнім ... мен ... ... ... ... байланысты болып отыр. Бұл кедергілерді аз уақыт ... т.б ... ... ... ... алу мақсаттары қойылып
отыр.
Сонымен бірге алдағы уақытта банктен 6 млн ... ... ... ... 8% ... ... Оның 10 ... кейінгі қайтарылатын соммасы –
8,887 млн доллар. Ол қаржыны жаңа өндіріс қуаттарын сатып алуға ... ... 3,853 млн ... Құрал-жабдықтар Украинадан, Ресейден,
Италиядан әкелінбек. Жалақыны жылына 10 % ... ... ... ... жылда 10538 мың долларды құрайды. Шикізат пен материалдарды сатып ... ... ... 31,932 млн доллардың көлемінде, көлік шығындары 72 мың
доллар, ал жалпы 10 жылдың ... ... тағы ... ... ... – 59,277 млн долларды құрамақ, әрине ... ... ... өтей алмайды, алайда кәсіпорынның өзіндік қаржылары да бар. ... тек қана жаңа ... ... алумен тағы басқа кіші ... ... ... «КТЗ» АҚ өз өндірістік қуатын арттыра отырып
өндірісті кеңейтуді ... етіп ... Ал, ол өз ... ... туындауынан пайда болды. Өндірістің кеңеюі, әрине өндірістік
бағдарламада көрініс табады.
ҚОРЫТЫНДЫ.
Сонымен қорыта келе нарық экономикасы қарсаңында жұмыс жасап отырған
кәсіпорындарға ... ... мен ... ... қажет, ол өмірдің
талабы. Кәсіпорынның іс-әрекетінің жүзеге асырылуын, жалғасуының негізі ол
өндірістік бағдарлама. ... ... ... ... ... ... сүйене отырып жасауы қажет, яғни тұтынушылардың
талғамын, сұраныс деңгейін, ұсынысты, бәсекелестерді, алмастырушы
тауарларды, салық саясатын, ақша несие саясатын, тағы басқа мемлекет
тарапынан әсер ... ... ... жөн. Сонымен бірге тек қана осы
факторларды ескеріп қана қоймай, кәсіпорын ... ... ... жүзеге
асыруы тиіс, олар: өндірісті кеңейту, жаңа нарықтарға шығу, жаңа тауар
шығару, ал ең бастысы ең аз ... ... ... ең көп ... ... табу.
Қазіргі жағдайда тауарлық саясатқа сәйкес кәсіпорын неғұрлым көп
тауар шығарса, оған кететін шығын азырақ болады, яғни бұл ... ... ... ... ... ... жүзеге асады. Қазір тиімді жұмыс
жасау үшін кәсіпорын әр уақытта бәскелестерін бақылап, одан қалыспауға
тырысуы қажет. Ол үшін ... ... ... әрі ... тиімді
болуы шарт.
Негізгі дүниежүзіндегі белгілі экономикалық әдебиеттерде негізгі үш
бағытты ... ... ... ... ... ... ... және уақыт факторын тиімді пайдалану стратегиясы.
Өндірістік бағдарлама – таңдалған тауарлық стратегия бойынша
жасалған, тұтушылардың қажеттілігін ... ... оны ... ... ... ... қабілеттілікті және
мақсаттардың орындалуын қамтамассыз ететін кәсіпорынның жоғары сапалы
өнімді өндіру жоспары. Бұл жоспар кәсіпорынның алдағы уақыт ішінде өндіруі
қажет өнім ... мен өнім ... ... алайда бұл көбінесе
орындалмауы мүмкін, шектен тыс тапсырыстар немесе керісінше тұтынушылардың
тапсырыс ... ... ... мен 100% ... ... кетуіне
себеп бола алады.
Нарық экономикасы жағдайында кәсіпорынның тиімді жұмысының негізінде
тұтынушылар ... ... ... ... ... ... да
кәсіпорынның өндірістік бағдарламасын жасанғанда жаңа бір бағыт ұстануымыз
қажет, ол: оны жүзеге асырғанда кәсіпорынға жоғары пайда әкелетін, оның
таңдалған тауарлық саясаты мен ... ... ... ... ... өндіру жоспары.
Өндіріс бағдарламасын жоспарлау, кәсіпорынның өмірлік циклы
тұжырымдамасына негізелуі қажет, өйткені кәсіпорынның өмірлік циклының
әрбір кезеңінде дамудың ішкі ... ... ... ... ... және ... ... өмір сүре алмауы жаңа мақсаттар
тудырады. Олар бойынша тауарлық стратегия таңдалып, соған сәйкес өндірістік
бағдарлама жасалуы қажет.
Өндірістік бағдарлама жасағанда келесідей ... ... ... ... ... зерттеу, өнім рентабелділігін анықтау, сату құрылымын
талдап, оның өнім өндіру арасында сәйкестік орнату, жоспар мен оның
орындалуын салыстырып, өндіріс ... ... ... талдау барысында «КТЗ» АҚ өндірістік бағдарламасын меңгеріп,
оның ерекшеліктері мен арықшылықтары және кемшіліктері анықталды. Өңделетін
шикізат ерекшеліктерін, ҒТП даму ... ... ... ... шығарылған өнім ерекшеліктері мен сұраныс сипатын анықтадық.
Елдің машина жасау өндірісіндегі кәсіпорындардың өндірістік
бағдарламаларын жасауға әсер ететін факторларын талдай ... оған ... ... ... ... қабілетсіздігі мен моралдық және
табиғи ескірген құрал-жабдықтар, технлогияның нашарлығы. Біздің мысалымыз
«КТЗ» АҚ-да ISO 9000 халықаралық ... ... өнім ... ... мен ... ... деңгейде және шығаратын өнімдері жоғары
сапалы оған деген сұраныс үлкен көлемде. Өндіріс жоспары бойынша 2004 жылы
800,00 млн теңгеге өнім шығару жоспарланған, оның ... ... ... 1020,597 млн ... өнім ... бұл ... өзгерістерді анық белгілеп отыр, алайда «КТЗ» АҚ өндіріс
қуаты сұраныстың осындай деңгейін өтей алмады, сондықтан да ... ... млн ... ... несие алынып, оның 60% өндіріс қуатын сатып алуға
жұмсалмақ. Соңғы жылдары елдің машина жасау саласында ... даму ... 2000ж- 13,6%, 2001 жылы ... ... салыстырғанда 1,8 есе, 2002 жылы
1,4 есе өсіп отыр. 1999-2000 жылдары өндірістік қуат 10%-ке ... ... ол ... ... және ... ... байланысты болған.
Сонымен алға қойылған мақсаттар мен оның орындалу мүмкіндігі өте
жоғары, елдің жоғарғы ... ... мен ... ... ... және ... жері ... материгінің ортасында және
екі жағындағы көршілерін ескерсек, Европа мен Азияның қосатын ірі
экономикалық аймаққа айналады десек қателеспейміз. Осындай ... ... ... өңдеушіге алдағы 2015 жылға дейін жетуіміз қажеттігін
президентіміз Н.Ә. Назарбаев ... 2015 ... ... индустриалдық-
инновациялық даму бағдарламасында айтып кеткен болатын, ол үшін тек
мемлекет пен үкімет ойланып қана қоймай, бүкіл халық өз ... ... ... жеке ... кеткен жөн. Қазақстанның осындай байлықтарымен
территориясының кеңдігімен, адам ресурстарының жоғарғы білімділігімен ХХІ
ғасырда дүние жүзінде өзінің ... ... ... жоқ.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін,бәсекеге қабілетті экономика
үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін.Президенттің Қазақстан халқына
жолдауы,Егемен Қазақстан,2004ж, 19 наурыз.
2. Ильин. ... на ... М.2000 год, 119-123 ... Егоров В.Н. Варакута С.А. Планирование на предприятий – М инфра
2001год, 118-125 стр
4. ... В.Я. Суша ГЗ « ... ... ... ... ... Сергеев И.В. Экономика пердприятия, Москва ,1999г, 293стр.
6. Волкова О.И. Экономика предприятия, Москва ,1998г, 308стр.
7. Бухалков. Внутрифирменное планирование: учебник – М ... ... ... ... А. ... ... развития экономики и
размещение производственных сил в Казахстане. Аль-Пари 2000г, № 6, 3стр.
9. Абсалямова Н. Индустриально-инновационноая перестройка ... 2003 №1, 33-36 ... ... Президантi мен Үкiметiнiң Актiлер жинағы
– 2003 №30,4-50бет.
11. Стратегический план развития Р.К до 2010года: Собрание актов
Президента Р.К и Правительства РК 2001 ... ... рост ... есть и ... ... ... сфера нуждается в реформах»
Каз Правда 2001г 24 ... ... ... и ... ... ... ... Алматы на 2001-2002 годы, Аль-Пари 2001, №1-2, 57-67 стр.
15. Н.Назарбаев участникам международной конференций «Наука третьего
тысячалетия»Каз Правда 2000г ... ... Р.К “Об ... ... 13 мая 2003 ... К.Ш Анализ финансового положения предприятия,Алматы,
1998г,282стр.
18.Савицкая Г.В Анализ хозяйственной деятельности предприятия ... ... ... ... ... ... ... 2030. Ұзақ мерзімді даму бағдарламасы.
21. М.Б. Кенжегузин Алматы ин-т эконоика МН-АН РК
1998, 272стр
22. ... 2000г. №10, 70-75 ... ... ... на ... А.М., ... А.Б. ... Ж.А.
Инвестиционная деятельность предприятия,
Алматы экономика 1999 г. 215 стр.
25.Крылов Э.И. Анализ эффективности инвестиционной и инновационной
деятельности ... ... 2001, 211-214 ... ... ... 2002г. ... Мысль. 2003г. 24 октябрь.
28. Аль-Пари 2003г. №6, 19-21 стр.
29. Континет 2002г. №3, 19-14 стр.
30. РЦБ ... 2003г. №10, 1-3 ... ... в РК 1 июля 2003 ... ... ... талдау
Резервтер
Құрылымы, тиімділігі
Тапсырыс қоржынын талдау
Өнім- үлгі
Еңбек сыйымдылық, уақыт қоры, құралдар құрамы, жұмыс режимі, өнімділік
Номенклатура, ассортимент, ырғақтылық, сапа
Өндірістік ... ... ... қуат, тапсырыс қоржыны, өнім қалдығы
Өнім шығаруды жоспарлау
(натуралды түрде)
Өндірістік ... ... ... ... ... жоспарлау
Өндіріс және өткізу жоспары.
Рентабелділік нормасы
Өндірістік бағдарламаны бағалау
Өндірістік бағдарламаның тиімділігі
Қуаттар балансы
Бағдарламаны жүзеге асыру бойынша
іс-әрекеттер жасау
Ұйымдастыру ... ... ... кезеңдер бөлігіндегі өндіріс жоспары
Өндірістік бағдарламаны жоспарлы кезеңдер бойынша ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаны құрылымдық бөлімшелерге жеткізу
Жедел күнтізбелік жоспарлау жүйесі
Жедел ... ... ... ... ... ... ... әдістері, нормативтер
Жүктеу коэффициенті, өткізу қасиеті, резерв, құрал-жабдықтар
Құрал-жабдықтардың жіктелу есебі
Нақты уақыт қоры, ... қор ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Маркетинг бағдарламасы9 бет
Нарық жағдайында кәсіпорындағы өндірістік бағдарламаның қалыптасуының теориялық негіздері50 бет
"Әлеуметтік дезадаптацияның себептері."3 бет
1998-2006 жылдардағы мұрағат ісін дамыту проблемалары47 бет
60-жылдардың екінші жартысында қазақстан дамуында болған өзгерістер36 бет
8 сыныптың бағдарламасына сай MS Windows-тың стандартты бағдарламаларын оқыту барысында қолданылатын оқыту бағдарламасын жасау86 бет
Action Script бағдарламалау тілінің теориялық негіздері22 бет
Basic 6.015 бет
Corel draw бағдарламасы12 бет
Delphi бағдарламалау тілінде проектіні құрастыру22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь