Банк өтiмдiлiгiн басқарудың теориялық негiздерi

Кiрiспе. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

I. Тарау. БАНК ӨТIМДIЛIГIН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГIЗДЕРI. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1Банк өтiмдiлiгiнiң түсiнiгi және оны анықтайтын факторлар. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Банк өтiмдiлiгiнiңкөрсеткiштерi, олардың мәнi және бағалау әдiстерi. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10

II. Тарау. ЕКIНШI ДЕҢГЕЙЛI БАНКТЕРДIҢ ӨТIМДIЛIГIН ТАЛДАУ ӘДIСТЕМЕСI. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.1 Коммерциялық бантердiң өтiмдiлiгiн талдау. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.2 Шетелдiк мемлекеттерде қолданылатын банк
өтiмдiлiгiн талдау әдiстерi. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.3 Өтiмдiлiк тұрғысынан алғандағы банк
қызметiн талдау. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
2.4 Банктiң табыстылығын ескере отырып
өтiмдiлiгiн талдау. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43

III. Тарау. ЕКIНШI ДЕҢГЕЙДЕГI БАНКТЕРДIҢ ӨТIМДIЛIГIН БАСҚАРУ МЕХАНИЗМI. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...48
3.1 Активтердi басқара отырып банк өтiмдiлiгiн басқару. ... ... ... ... ... ... .48
3.2 Пассивтердi басқара отырып банк өтiмдiлiгiн басқару. ... ... ... ... ... ... 54
3.3 Активтер мен пассивтердi тепе.тең басқару арқылы банк өтiмдiлiгiн басқару. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..59

Қорытынды. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63 Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66
Қосымша. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .67
Нарықтық эканомика жағдайында банктср кез келген мемлекеттің эканомика жағдайының индикаторы болып табылады. Елімізде тұрақты икемді және тиімді банк жүйесін қалыптастыру -эканомиканы реформалаудың басты міндетінің бірі болып табылады.
Соңғы жылдары қазақстанның ұлттык банк жүйесіндс елеулі өзгерістер болып жатқаны баршаға мәлім. Болып жатқап өзгерістерді қаржы революциясы деп қарастыруғада болады. Оның басты себебі, егемендік алғанға деиінгі Қазақстанның ұлттық банк жүйесінің болмауында.
Оның аумағында ҚСРО мемлекеттік банкінің аймақтық мекемелерінің жүйесі, ҚСРО тұрғын үй құрылыс банкі, ҚСРО Сыртқы сауда банкі қызмст етті. ҚР Президентінің "Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі" туралы, Банктер және банк қызметі туралы заң күші бар жарлықтарына сәйкес республикада екі деңгейлі банк жүйесі қалыптасты. Ұлттық банкпен қатар көптеген коммерциялық банктер пайда болды 1994 жылдың 1 қаңтарында республикада 232 банк қызмет етті //1,2,3,4.
Қазіргі кезде республикадағы банктердің қызметі өте күрдслі эканомикалық жағдайда өтіп жатқанын айта кеткен жөн, мысалыға алатын болсақ, инфляция, төлем жасау дағдарысы, мемлекеттік тапшылық,банк дағдарысы. Аталған әрбір жағдайлар белгілі бір ерекшелігімен сипатталады және де банкте қызметіне теріс әсерін тигізеді.
Біздің банк жүйеміз шапшаң құрылымды қозғалыстармен және тұрақсыздығымен ерекшеленеді. Оған тікелей меншік формасы, жекешелендіру мемлекеттің қатаң ақша несие саясаты, дербес ақша жүйесін құру саясаты формасындағы ауқымды құрылымдық өзгерістер әсерін тигізуде.
Нарықтық экономиканың қалыптасуы мен каржы- несие жүйесінің тұрақсыздығы жағдайында банктерді банкроттықтан қорғауға бағытталған банк қызметін реттеудің алдын ала ойластырылған икемді саясатының болуы өте маңызды болып табылады. Банктер табыстың ең жоғарғы денгейін алу үшін өз қызметін үйымдастыратын ерекше кәсіпорындарға жатады. Сондықтан да олар өз меншігіндегі ресурстарды тәуекел денгейі жоғары, бірақ табыстылығы бар операцияларға жұмсайды, мысалы, несие беру, бағалы қағаздар сатып алу. Екінші жағынан, банк өзінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуі тиіс. Банктердің Кауiпсіздігі ең алдымен өтімділікпен қамтамасыз етіледі. Өтімділік банк міндеттемелерін орындауды қамтамасыз етудің алғы шарты бола отырып банк саясатының басты міндеті болып табылады. Банк өтімділігінің бірнеше сатысы болады. Жеткіліксіз өтімділік Дегеніміз, әдетте банктың қолайлы жағдайларды пайдалана алмауын білдіреді, яғни жеткіліксіз өтімділіктің болуы жағдайында банк өзінің өтімді активтерін тиімсіз конюктурада сатуға немесе Каржыларды басқа банктерден өте жоғары ставкасымен қарызға
алуға мәжбүр болады. Ол банктің таңдау еркіндігі жоқ дегенді
білдіреді.
1. "Казақстан Республикасы ұлттық банкі туралы" ҚР Заңы.
30.03.1995.
2. "Қазақстан Республикасы банктер және банк қызметі туралы" ҚР
Заңы. 31.08.1995/
3. "ҚР валюталық реттеу" туралы Заңы. 24.12.1996.
4. ҚР "Банк қызметі мәселелері бойынша ҚР кейбір заң актілеріне
өзгерістер мен толықтырулар енгізуі туралы" Заңы. 1107.1997.
5. ҚР Президентінің ҚР халқына жолдаған жолдары "Қазақстан
2030" Казахстанская правда. 11.10.1997.
6. Панова Г.С. "Коммерциялық банктің қаржы жағдайын талдау"
М.: Финансы и статистика, 1996 ж.
7. Қаржы қаражат 2002 №23 2 – 3 бет
8. Банк iсi 2001 Сейткасымов
9. Рид Э, Коттер және басқалары. Коммерциялық банктер — М.:
Прогресс, 1983.
10. Общая теория денег и кредита (под.ред Е.Ф. Жунова) М.: Банки и
биржы, 1995.
11. Понамарев В.А. Государственно-монополистическое регулированяе
деятельности банков; границы противоречия М.: Финансы .и
статистика, 1987.
12. Смит А. Исследования о природе и причинах богатства народов
(перевод с англ) - Т.2. С - П, 1866.
13. Кейнс Дж.М. Общая теория занятности, процента и денег (перевод
с англ) — М.: Прогресс.
14. Экономический анализ деятельности банка (под.ред. проф
Мамонова И.Д.) - М: Инфра, 1996.
15. Пикр С. Роуз. Банковский менеджмент — М.: Дело, ЛТД, 1995.
16. Основы банкоского менеджмента (под.ред. Лаврушина И.О.) -■ М.:
Инфра, 1995.
17. К.Р. Макконея, С.Я. Брю. Экономикс Т.Л. — М.; Республика, 1992.
18. Статистический бюллетень Нацбанка РК, 2000, 2001, 2002, г.г.
19. Эдвии Дж. Долаи и др. Деньги, банковское дело и денежно-
кредитная политика, - М.: Л, 1996.
20. Усоски В.Н. Современый коммерческий банк. Управление 1и
операции. - М.: Все для вас, 1993.
21. Бруно Барсвальд. Техника банковского дела (перевод с немецкого)
М.: 1994.
22. Дункам У.Дж. Основопологающая идея в менеджменте (Перевод с
англ) М.: Дело, 1996.
23. Маслачиков Ю. Финансовый менеджмент в коммерческом банке.
Фундаментальный анализ М.: Перспектива, 1996.
24. Родс 3. Банки, биржа, валюты современного капитализма. М.:
Финансы и статистика, 1986.
25. Рэдхэд К, Хьюс С. Управлсние финансовыми рисками
Перспектива, 1996.
26. Черкасов В.С. Финансовый анализ в коммерческом банке.
27. Ефимова Л.Г. Банковское право. __
28. Международныс стандарты бухгалтерского учета (Персвод с англ) -
Алматы, 1996.
29. Рой Дофи. Краткое руководство по стандартам и нормам аудита.
М.: Инфра, 1992.
30. Руководство по кредитному мснсджменту (Под. Ред. Б. Эдвардса)
М: Инфра, 1996.
31. Уильямс Б. Управлсние активами и пассивами (институт банковского управления США) М: Инфра, 1985.
        
        Мазмұны.
Кiрiспе.
............................................................................
................................2
I. Тарау. БАНК ӨТIМДIЛIГIН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГIЗДЕРI.
..........................................................................
...........................5
1.1Банк өтiмдiлiгiнiң түсiнiгi және оны
анықтайтын факторлар.
..........................................................................
.......5
1.2 Банк ... ... мәнi және ... ... ... ... БАНКТЕРДIҢ ӨТIМДIЛIГIН
ТАЛДАУ ӘДIСТЕМЕСI.
..........................................................................
.....15
2.1 Коммерциялық бантердiң өтiмдiлiгiн талдау.
.......................................15
2.2 Шетелдiк мемлекеттерде қолданылатын банк
өтiмдiлiгiн талдау әдiстерi.
.....................................................................21
2.3 Өтiмдiлiк тұрғысынан алғандағы банк
қызметiн ... ... ... ... ... талдау.
..............................................................43
III. Тарау. ЕКIНШI ... ... ... ... ... ... отырып банк ... ... ... басқара отырып банк өтiмдiлiгiн басқару.
........................54
3.3 Активтер мен пассивтердi тепе-тең басқару
арқылы банк өтiмдiлiгiн басқару.
..................................................................59
Қорытынды.
..........................................................................
..........................63
Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi.
......................................................................66
Қосымша.
............................................................................
.............................67
Кіріспе.
Нарықтық ... ... ... кез ... ... ... индикаторы болып табылады. Елімізде
тұрақты икемді және тиімді банк ... ... ... басты міндетінің бірі болып ... ... ... ... банк ... ... өзгерістер
болып жатқаны баршаға мәлім. Болып жатқап ... ... ... ... ... Оның ... себебі, егемендік алғанға деиінгі
Қазақстанның ... банк ... ... аумағында ҚСРО мемлекеттік банкінің аймақтық мекемелерінің
жүйесі, ҚСРО тұрғын үй құрылыс банкі, ҚСРО ... ... ... ... ... ... "Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі" туралы, Банктер және
банк қызметі туралы заң күші бар ... ... ... ... банк ... қалыптасты. Ұлттық банкпен қатар көптеген коммерциялық
банктер пайда болды 1994 жылдың 1 ... ... 232 банк ... //1,2,3,4.
Қазіргі кезде республикадағы банктердің ... өте ... ... өтіп жатқанын айта кеткен жөн, мысалыға алатын
болсақ, инфляция, ... ... ... ... ... Аталған әрбір жағдайлар белгілі бір ерекшелігімен сипатталады
және де банкте қызметіне ... ... ... банк ... ... ... қозғалыстармен және
тұрақсыздығымен ерекшеленеді. Оған тікелей меншік ... ... ... ақша ... ... дербес ақша жүйесін құру саясаты
формасындағы ауқымды құрылымдық өзгерістер әсерін ... ... ... мен ... ... ... жағдайында банктерді банкроттықтан қорғауға бағытталған банк
қызметін реттеудің алдын ала ... ... ... болуы өте
маңызды болып табылады. Банктер табыстың ең ... ... алу үшін ... ... ... ... жатады. Сондықтан да олар өз
меншігіндегі ресурстарды тәуекел денгейі ... ... ... ... ... мысалы, несие беру, бағалы қағаздар сатып ... ... банк ... қауіпсіздігін қамтамасыз етуі тиіс. Банктердің
Кауiпсіздігі ең алдымен өтімділікпен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... алғы шарты бола отырып банк
саясатының басты міндеті болып табылады. Банк өтімділігінің бірнеше ... ... ... Дегеніміз, әдетте банктың қолайлы жағдайларды
пайдалана алмауын білдіреді, яғни жеткіліксіз ... ... ... өзінің өтімді активтерін тиімсіз конюктурада сатуға немесе Каржыларды
басқа банктерден өте ... ... ... ... болады. Ол банктің таңдау ... жоқ ... ... ... ... бұл банктiң
клиенттері алдындағы ағымдық міндеттемелерін ... ... Бұл ... белсенді сату дегенді білдіреді. Нәтижесінде банк банкроттыққа
ұшырауы мүмкін. Мінс сондықтан да бапк ... ... көп ... ... ... ... дағдарысты жағдайдың бастамасы
болып табылады. Ол ... ... ... ... ... және де ... ... бастайды. Мүндай дағдарысты құбылыс
Қазақстан банк жүйесінде 1994 ~ 1997 жылдары алдын ... ... ... ... ... жалпы дағдарысты жағдайы. Өнеркәсіп және
ауыл шаруашылық ... ... ... ... және ... ... миллиард тенге құрады. Ал
банк жүйесі ... ... ... ... ... ... ... бәсеңдету мақсатымен ... және ... ... саясат
жүргізуі, яғни ... ақша ... ... ... ... ... ... жоғарылату және есептік
ставка деңгейінің жоғары болуы;
• Коммерциялық банктердің жарғы капиталының ең ... ... ... ... ... қазыналық және бюджеттік ... ... ... ... ... айналымынан көптеген
ақша қаржыларынын ... алып ... ол өз ... өтімділігіне әсерін тигізеді.
•Жаңа, өзгеріп отыратын жағдайда жұмыс істей білетін білікті мамандардың
жеткіліксіздігі мен менеджменттің дұрыс жолға қойылмауы ... ... ... ... ... ... талаптар банктердің жабылуы мен
бірігу процессін жеделдетті. Қазақстанда 1998 жылдың 1-ші қаңтарында екінші
деңгейлі банктерден тек 83-і ... ... ... мемлектаралық 1,
мемлекеттік-6, шетелдіктердің қатысуымен 20 банк ... Тек 1995 ж. ... ... қайтарылып алынды. Крамдсбанк сияқты ірі банктер
банкроттықа ұшырап, ақша ... және ... ... ... ... ... ... ірі бакнтердің банкроттықа ұшырауы басқа да
банктердің жағдайына әсерін тигізері сөзсіз.
Осы жағдайлардың барлығы да ... ... ... ... ... да ... банк қызыметін реттеудің ... ... күн ... ... мәселе болып табылады. Қазақстандық
банктер үшін салыстырмалы ... жаңа ... ... ... ... ... ... шетелдік тәжірибемен ұштастырып отыруы қарастыру аса қажет.
Біздің ойымызша , банк ... ... мен ... ... ... оны ... әдістерін
зерттеу, Қазақстанның банк жүйесіндегі оны бағалаудың тиімділігін оқып білу
күн тәртібіндегі өзекті мәселелердің бірі ... ... ... басқару және оны талдау ... атты ... ... жүмысының тақырыбын талдау ... да осы ... ... ... негізіне үш бөлімнен түрады: Бірінші бөлімде банк өтімділігін
басқарудың теориялық ... атап ... ... ... ролі мен банк өтімділігін басқарудын теориялары қарастырылады.
Екінші бөлімде, коммерциялық банктердің ... ... ... ... банк өтімділігін талдаудың шет елдік тожірибесі, табыстылықты,
өтімділікті ескере ... банк ... ... әдістсрі ашып
көрсетіледі. Үшінші бөлімде, екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... тиек ... тарау. Банк өтiмдiлiгiн ... ... ... ... ... ... жүйесі - нарықтық экономика ... ... ... ... ... ... ... табылады. "Қаржы делдалы термині
заңды және өзара ... ... ... деңгейді білдіреді: 1) өз
қаржыларын тапшылықпен жұмсайтын заңды және жеке тұлғалар, яғни тұтынуға
және ... ... ... ... ... ... нәтижесінде, мұндай тұлғалар сырттан қарыз алуға ... ... өз ... ... ... заңды және жекс түлғалар,
нәтижесінде оларда ... ақша ... ... ... ... ... немесе
инвестициялауға болады.
Осы аталған екі топ тұлғалары арасында банк делдалдық қызметін атқарады.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... банктер, қаржы делдалдары ретінде ... ... ... ... жинақ салымдарын және басқа да уақытша бос ақша
қаржыларын тарта отырып, карыз ... ... ... ... ... ... есеп айрысу және басқада қөптеген қызмет түрлерін
клиенттеріне көрсете отырып жалпы экономиканыц қызметінің тиімді болуына өз
әсерін ... Өз ... ... ... ... мен ... өз ... олар ақша рыногінде тауар болып қалыптасады. Мысалы,
клиенттердің салымдарын қабылдау арқылы банк жаңа ... ... ... Осы жаңа ... мен ... ... процессі қаржы
делдалдығының негізін құрайды.
Банкті басқарудың басты міндеттерінің бірі өтімділіктің қажетті деңгейін
қамтамасыз ету. Банк өтімді деп ... егер де ... ... ... өзін ... ... ете алса. Ол банктің ... өз ... ... немесе сауда рыногында заемдардың көмегімен
тез арада қаржы алу, немесс өз автивтерінің бір бөлігін сату ... ... ... ... ... ... ... біздің
жасаған басты тұжырымымыз, өтімділіктіц жеткіліксіз деңгейі банктің қаржы
жағдайының төмендігінің ең алғашқы ... ... ... ... ... жағдайда банк әдетте депозиттерін жоғалтады, төлем қаржыларының
тапшылығы пайда ... және ... ... банктердің шектен тыс өтімді болуы да ... ... ... ... ... сол ... ... табыстылығы
көрсеткіштеріне кері әсер етеді.
КЕСТЕ ТҰРАДЫ
Теңбе-тең өтімділікті қолдап ... ... ... ... ... ... қалай қабылдайтындылығына байланысты болады. Егер
оның қаржы жағдайы нашарлап отырған ... ... ... ... ... Егер оның ... жағдайы нашарлап
отырған болса , өтімділіктің ең жоғары деңгейі қамтамасыз ету мүмкіндігі
туындайды. Депозиттердің мерзімі аяқталған соң салымшылар өз салымдарын
қайтарып алады және ... ... ... ... ашық ... ... бір деңгейге дсйін депозиттерді жоғалту тәуекелін азайтады.
Бірақ тәжiрибеде көрсетіліп отырғандай, сақтандырып қойған ақша
қаржыларының өзі ... ... ... депозиттері жоғарылау бағамен алып, қарыз міндеттемелерін сатып ала
бастайды, жалпы табыстылық ... ... ... ... ... ... жолмен қаржыландыру көздерін табудағы банк мүліктері
нәтижесінде төмендейді, себебі түпкілікті инвесторлар банк ... ... ... ... ... ... ... қояды. Сонымен, рыноктың банк
қолданып келген несие желілерін қысқартады немесе мүлде ... ... ... банк ... ... мойындауын түптеп келгенде
оныц өтімділігіне ... ... ... және ... ... ... экономикалық
әдебиеттерде өте жиі бір ұғым деп қарастырады. Шындығынд да бұл терминдер
мен белгіленетін ұғымдар өте ... ... ... ... көп ... бар. Егер де ... басым жағдайда банктің ішкі функциясы ... ... ... ... жатады.
"Өтімділік"термині (латынның "%м/^«5"-сұйық, ағымды) сатудың жеңілдігі,
материялдық құндылықтар мен басқа да активтердің тез ... ақша ... ... ... білдіреді. Өтімділік коммерциялық, банк үшін пассив
бойынша ақшалай формада дер ... өз ... ... ... ... ... банк ... пассив бойынша міндеттемелерді өтімді
активтермен жаба білу қабілетін білдіреді.
"Төлем қабілеттілігі" термині өтімділікке ... ... ұғым ... ол тек ... тез ... болу ... ғана емсс, сонымен
бірге заңды немесе жеке ... дер ... және ... өз ... орындау қабілетін де қамтыйды. Мұнан, өтімділік төлем
қабілетінің қажетті және міндетті шарты болып ... ... ... ... банк ... ... жәнс толық соммада өз
мiндеттемелері бойынша жауап бсруі дсп ... ... ... ... бір ... ... және ... экономикадағы банктердің жаңа рольі мен ... ... ... ... ... ... ... бар
нақты ақшаның жиынтығы мен болашақта алуға болатын қаржылардың жиынтығы
қарастырады. 1110,101. Ал оның ... ... ... банк ... ... ... қатысны алғандағы банк қарызының деңгейін
білдіреді дейді, ал екінші жағынан, несие мекемелерінің орталық ... ... ... ... алуы деп ... ... ... көз қарас,
біздің ойымызша, патенциялды өтімділікті анықтау тұрғысынан ғана белгілі
бір мәні бар ... ... ... ... ... және ... активтер өтімділігін активтердің ақшаға айналуындағы оңтайлы
күтілетін уақыт деп сипаттайды 1111,44.
Оксфорт унивсрситетің профессоры А.Курсекие ... ... ... ... қаржыларына комерциялық банктердің иелігі (банкноталар мен
орталық банктің шотындағы кредиттік қалдықтар) және осы ... ... ... ... ... ... ... иелік жасау мүмкіндігі
деп түсінеді.
Лондон ... ... ... ... ... ... ... ақшаға деген сұранысты қамтамасыз
етудегі банк қабілеті ... ... ... анықтамалардың. барлығында дерлік банк өтімділігінің мәнін
жартылай, біржақты ашып көрсету сипаты байқалады: бұл ... ... ... заем алу, ... ... ақша ... немесе тек
уақыт.
Біздің ойымызша, бұл категорияны мәнін немесе аыықтама толық анықтайды:
өтімділік бұл банктің өз міндеттемелерін дер ... ... ... ... өз ... ... ... айналдыруы және (немесе)
оңтайлы бағамен ол қажет болған жағдайда ақша рыногының бұл ... білу ... ... ... банк өтімділігін банк операцияларын ұйымдастырудың әртүрлі
формаларының көмегімен жақсарту ... ... ... экономикалық әдебиеттерде банк өтімділігін сипаттайды
екі көзқарасты алып қарастыруға болады өтімділікті қор немесе ... ... ... Қор- банк ... ... бір уақытта анықтайды
1115,139. Ағым ретінде өтімділікті белгілі бір ... ... ... мұнда қор вариянты тар көзқарас деп сипатталады "Ағынның"
өтімділігін қарастырған ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігіне көп көңіл бөлінеді. Сондықтында
коммерциялық банктің жиынтық өтімділігін бағалау мақсатында ... бір ... ... ... және ... ... жөн.
Ағымдық өтімділікті сақтап тұру үшін өтімді активтердің
жеткілікті ... бар банк ... өте келе оны ... ... ... ... ... күрделілеу, себебі ол
банкктің ... ... ... ... бағалау мен
байланысты ... ... ... ... бұл ... ... нормативтср
бейімделген, олардың комерциялык банктер ҚР ұлттық ... ... ... ... ... ... төменгі жағдайларға байланысты қажет: _Өз
клиенттерін ... ... ... ... ... уақытта ала алатындығына сендіру;
- Сауда бойынша қарыз өтей алатындығына дебиторларын
сендіру;
- Форс-мажорлық жағдайлар туындаған ... ... ... ... ... сақтану, қорғалып.
- Көптеген банкирлер халық сенімін банктің су қымбат ... ... ... осы ... ... олар өз ... ... дейін жеткізіп, су жақсы деген қарыз алушылрға
кол жеткізе алады. Сонымен, тұрақты жақсы ... ... ... басты кепілі: Шынында да, ... ... ... майы ... -банкке өз қызметін
жалғастыруына мүмкіндік береді: Салымшылар да банк капиталы
өтімді болуына мүдделі.
Біздің ойымызша, банк өтімділігін ... ... ... отыруға
бағытталған банк саясаты келесі негізгі жағдайларды ескеруі тиіс:
• Өтімділік банк табыстылығына кері әсерін тигізеді, егер ... ... ... тыс жоғары болса;
• Өтімтілікті теңбе-тең ... ... ... өзінде жоспарлап отыру қажет;
• Өтімділіктің қажетті ... ... ... ... - бұл ... және ... кажетті деңгейін қамтамасыз етудегі банк стратегиясы банк
активтерін басқару,бақылау және талдауды көздейді.
Активтер бойынша стратегияда дер ... ... тиіс ... ... тез сатылатын рыноктық қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді бағалы
қағаздар, ... өтеу ... ... ... ... ... стратегияға- депозиттік сертификаттар, банк
портфелінде депозиттерді сақтаудың орташа мерзімі, тұрақты депозитер, ақша
эмиссиясы, банкаралық несие алу- ... ... алу және ... т.б.
кіреді 119,136.
Банк өтімділігін жоспарлау келесі жағдайларды көздейді:
ә) өтімділіктің оңтайлы көлемін жоспарлау
б) өтімді активтерді ұстайтын құралдарды өтеу ... мен ... ... ... діни ... ... банктiң
активтерінің мөлшерін анықтау мақсатында жүргізіледі. мысалы, банктiң
өтімді активтерінің ... ... және ... ... ... ... қажет. Шетелдiк банктерде әдетте осы мақсатпеп рынок
кон юктурасын ... ... 3 ... ... болжанатын, күтілетін банк өтімділігінің жоспары, рынок
корсеткіштерінің өсуі ;
-болжанатын дағдарыс кезіндегі өтімділік ... ... ... етеді:
-несиеге деген қажетілікті және депозиттерді қайтарып алуды;
-банк ... және ... ... ... тиімсіз, пайдасыз сақтауға жол бермеуде.
1.2 Банк өтiмдiлiгiнiңкөрсеткiштерi, ... ... ... әдiстерi.
Өтімділікті басқару теориясы комерциялық банктердің пайда болуымен ... ... ... және ... ... банк ... ... екі
теориялык көзқарас болды. Бірінші көзқарас банк активтері құрлымы мерзімі
бойынша пассивтер кұрылымына дол ... ... ... ... ... бұл теория коммерциялық банктердің ... ... ... ... кедергі жасады деп айтсақ да болады. Осы
аталған теориялық негізде ... ... ... калыптастырылады. Оның
мәні банктiң қаржылайталаптарының мөлшері мен ... ... ... мен ... сай ... көз ... баланстың активі мен пассивінің нархы сәйкессіздігіне
негізделген болатын,себебі ең ... ... ... бір де ... ... ... ... атап айтқанда:
экономикалық дағдарыс, банкроттық сауда ... ... ... ақша
каржыларының сауда капиталы рыногындағы сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... көшіп отырған елдерге көбірек тән ... ... ... барлығыда Қазақстанда байқалуда // 16, 207. Осы
және басқа да күрделі жағдайлар банк басшыларының өтімділіктің ... ... ... ... ... ... талап етті. Коммерциялық банк қызметінің
тұрақты жағдайын қамтамасыз ету мақсатында өтімділік проблемасын ... мен ... ... ... ... шешудің обективті қажеттігін
туғызды.
Әлеуметтік-экономикалық жүйелердің эвалюциялық өзгерісі, әлемдік ... ... ... банк өтімділігіне деген екінші көзқарас екі
негізгі бағыт бойынша дами ... ... ... ... ... және пассивтерін басқару теориясы//16,208.
Қазіргі кезде активтерді басқару теориясы үш әдістемелік ... ... банк өз ... активтерді қысқа мерзімді
саудалрға ... дер ... ... алып ... сақтап отырады. Осы ... ... ... елдерінің
банк заңдарында белгіленгенімен де,отімділік тек қалыпты экономикалық даму
барысында ғана ... ... ... ... ... ... егер оның ... қолма-қол ... ... ... ... ... ...... өтімді ресурстарын ... ... жеке ... ... ... банк ... ... ... ... ... ... дсп ... нақты ақшаға оңай ... ... - ... ... ... жоспарлауға болады,
егерде несиені өтеу кестесінің негізіне ... ... ... ... ... ... банк ... өтеу мерзімінің кұрылымы мен
«нвестициялардың құрылымын сатылық әсері арқылы әсер етіп отыруга ... ... мен ... ... ... ... отырып
инвестициялық саясат жүргізуі диверсификация яғни әр алуандық, жан-жақты
даму деген атқа ие ... ... үш ... ... ... үш ... сәйкес
келеді: коммерциялық сауда теориясы, қаржыларды ауыстыру ... ... ... ... ... теориясы келесі екі жағдайға негізделеді:
1) банк өтімділік ... ... ... акша қаржыларын тартуы арқылы ... ... ... ... ... іс жүзіндс ... ... ... ірі ... ... банк ... банкі өзінің акцияларын батыстағы капитал ... ... ... ... банк ... ... ... - банктерден,
немесе евровалюта рыногынан алуғаболатын ... ... ... ... ... ... тарихы ағылшын банк практикасынан
басталды. Ол ХVІІІғ Ұлы британияда пайда ... ұзақ ... бойы ... және оның ... ... ... ... өз септігін тигізіп
отырды.
Бұл теорияны идеалогтары, коммерциялық банк өз өтімділігін ... ... ... жайғастырған кезде ғана сақтап тұра алады деп
есептейді. Басқаша сөзбен айтқанда, тауарлардың ... ... ... ... дейін банктер қаржыландарып отыруы тиіс. Мұнда саудалар
айналым ... ... ... ... ... Каржыландыруға
берілетін саудлар деп аталған болар еді. Банк ісінің дамуындағы ... ... ... қағаздарды сатып алуды қозғалмайтын мүлікті,
тұтыну тауарларын несиелемеу керек және ауыл шаруашылығына ұзақ ... ... ... деп ... ... осы теорияға сәйкес ... тек ... ... керек болып келеді. ... ... де, ... де ... беруге тиым салынды ... ... ... ... қысқа мерзімді болып кслді және ... ... ... ... ... бойынша сәйкес
келіп отырды. Сауда өз ... ... ... ... өз ... көзделген мерзімде ... ... ... ... ... айналымына негізделген. Сондыктан көптеген
елдердің ертеректегі банк ... шын ... ... ... ережелерін анықтап отырған.
Коммерциялық сауда теориясы АҚШ-да ХХғ 30-шы жылдарының соңына дейін ең
алдыңғы қатарлы теория ... ... Бұл ... ... ... банк ... бекітілген болатын. Банк өтімділігініц бұл
теориясы белгілі бір деңгейде банк операцияларының тәуекелі ... ... ... ... ... негізі болып табылатын
векселдерді коммерциялық келісім ... ... ... қарастыру
несиеге кепілдік базаны қамтамасыз етіп отырған.
Алайда, коммерциялык сауда теориясына негізделген банк ... ... шын ... ... ... ете алмады.
Экономиканың дамуындағы өзгермелі сипаты бұл теориямен қарама қайшы ... ... ... ... ... ... кемшілігі бұл банк
өтімділігінің клиенттердің төлем қабілеттілігіне байлнысты ... ... ... банк ... ... болуын қамтамасыз ете алмады.
Коммерциялық сауда теориясы таза күйінде қолдану үш ... ... ... ... шектеулі болды.
Біріншіден, ол шаруашылық жүргізудің коммерциялық жүйесінің талап
тарына сәйкес келмеді. Экономиканың ... ... ... ... ... отырды. Корпорациялар тек қысқа мерзімді емес, сонымен бірге негізгі
капиталды кейтуге ұзақ мерзімді саудға сұраныс ... ... ... қызметі экономиканың дамуына тежеу ... Оның ... ... ... ... ... принциптерден банктердің бас
тартылуы еді.
Екіншіден, коммерциялық сауда теориясы ... ең ... ... алуы мақсатында қаржы ресурстарын тиімді пайдалануына өз үлесін
қоспады.
Үшіншіден, осы теория ... банк ... ... ... шын ... өтімділігін қамтамасыз ете ... ... ... ... ... тәуекелі банк
өтімділілігіғі ... Бұл ... ... отырғандығына
қарамастан қарыз алушыардан өз мiндеттемелерін орындамағаны жағдайында
банктің төлем қабілеті төмендеуі мүмкін банктердің ... ... ... ... банк ... одан әрі ... түсті.
Қысқа мерзімді саудалар ... ... ... біздің ойымызша оның үш негізгі кемшілігшін атап
көрсетуге болады.
Біріншіден, бұл ... ... ... ... болар сді: ол дамып отырған ... ... ... ... несиелеудің
мүмкіндіктерін шектеуі және т.б. Бұл ... ... ... ... ... қолайлы ... ... ... ... банк салымдарының нақтыл ығын ескере
алмауында болып табылады. Iс жүзінде бір ... бар лық ... ... ... ... ... банктерге салынатын салымдардың
белгілі бір қалдықтардың тұрақты ... ... ал ол ... ... ұзағырақ мерзімдерге ... ... ... ... ... Одан соң, біз ... ... теорияға
сәйкес, іс барысы қалыпты болған жағдайда барлық саудалар мерзімінде өтелді
тиіс больш табылады. Бұл ... ... де, ... ... ... ... ... жағдайында бұл теория жұмыс істей алмайды,
капиталдық қалыпты қозғалысы ... ... ... ... сауданы
мерзімінде өтей алмайды.
Үшінші кемшілігі, бұл теория бойынша ... ... ... ... ... ... ... ете алады. Осы кезеңдерде
тауарлы запас айналымы және дебиторлық қарыз айналымы баяулайды және қарыз
алушылар ... өтеу ... ... ... ... Егер де
жекеленген банктер өзін-өзі өтейтін саудаларға өз каржыларын ... ... ... тұра алатын болса , жәй банк жүйесі осындай қиын
кездерде өтімді қаржылар ... ... ... ... ... ... ... атап көрестілген
кемшіліктеріне қарамастан, өзінің өзектілігін бүгінгі күнге жоғалта
қоймады. Оның ... бірі - ... ... саудалардың иек артатын
құралы-коммерциялық вексель болып табылатындығында. Коммерциялық вексель
өтімдліктің киінірек пайда болған қаржылардың ... ... ... ... ... ... ... атап өтетін тағы бір жәйт, тартылған Қаржылар мерзімімен
олардың есебінен жүзегс асырылатын салымдар мерзімінің сәйкестігі принципі
белгілі бір ... ... ... ... банктерінің
тәжірбиесі де қолданылып келеді.//15,147. Қаржыларды ауыстыру теориясы.
Банк жүйесінің ... ... ... банк аралық операциялардың
өсуі, саудалық капитал рыногы ... ... ... ... едәуір жеңілдеткен:
Банк өтімділігінің теориясының ...... ... ... Бұл ... бойынша банк қаржыларын басқалары
жiберушілерге инвесторларға ... ... ... ... ... ... мәні ... банк
Ұзақ мерзімге тартылған қаржыларды ... ... ... ... қаржыларды ... ... ұзақ ... ғана ... ... бұл ұзақ мерзімді активтер банкке
сатылатын және ... ... ... қағаздар ... ... ... ғана ... ... дейін қажеттілік
туындаған жағдайда ғана банк берілген саудалардьщ қайтарылуын ... ... бір ... сата алады немесе қайта есепке
алады, сол ... ... ... етіп отырады. Бұл жағдайда банктер ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі болады.
Қажет болған жағдайда олар активті операцияларының бір ... ... ... ... ... ... ... алуна да болады. Егерде несиелер
мерзімінде өтелмесе сауданың қайтарылуына қойылған кепіл ... ... ... болады кей жағайда орталық банкі қайта каржыландырылады.
Бұл теорияда банк ... ... ... ... ... бағалы
қағаздардың болуы шарт, сонымен бірге тиісті ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру әдiсін табыстылық пен
қолданудың басты теңеушісі проценттік ставкалардың ... ... ... ... ... алып ... Егер де ресурстар төлем
проценттік ставкалар мен жүргізілетін ... ... ... ... онда шығындардан банк қүтылмайды.
Ал, егер қаржылар жаңа операцияларды жүргізуге жұмсалатын ... ... ... проценттік ставка белгілеу арқылды шығындарды болдырамуға
болады. Осындай жағдайларда белгілі бір деңгейде ... ... ... емес ... ... ... ... банктердің өтімділігі төмендеген
жағдайда, банктер активті операцияларының бір бөлігін сата алмайды. Бағалы
қағаздардың курсы тез ... ... ... ... ... ... маңызды кемшіліктеріне қарамастан, нарықтық экономиканың дамуы
банк өтімділігінің бұл ... ... ... ... ... ... ... банктері, соның ішінде, ... банк ... осы ... ... жиі ... ... өтімділікті қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... бір ... яғни ... ... ... қағаз яғни қысқа
мерзімді бағалы қағаздарды сатады.
Қайта қаржыландыру арқылы ұлттық банк және өкімет банк ... ... ... ... Сондықтан, қаржыларды ауыстыру теориясы белгілі бір
жағдайда қаржы капиталы ... ... ... ұлттық табысты қайта
құрудың формасы болып табылады.//17,176.
Күтілетін табыс теориясы. Бұл теорияға сәйкес банк ... ... егер ... өтеу ... ... ... ... алатын табысын алатын болса. сонымен бірге банктер әр түрлі өтелу
мерзімі бар бағалы қағаздар
портфелін ... ... ... мерзіміне қарай таңдайды.
Банктер негізгі қарыздардың және ... ... ақы ... ... қарыз алушының алатын табыстарының мерзімінен
сәйкестігін алдын ала ... ... ... Бұл ... несиені
өтеуде ешқандай кідіріс болмайды несие мерзімінде қайтарылады. Бұл теорияда
сауда несиенің қамтамасыздығымен емес, қарыз ... ... ... мен ... соны мен бұл ... ... ... өтімділік
теориясын жоққа шығармайда, бірақ қарыз алушының табысы мен ... ... ... байланыстыруға қарағанда қолайлырақ
болады деп есептелінеді бұл теория ... ... банк ... ... ... ... өзгрту арқылы әсер етуге болады деп дәлелдейді,
яғни қалыпты өтімділікке ... ... ... ... жасау арқылы жетуге
болады дейді.
Несиені айсайын немесе тоқсан сайын өтеп отыруға бағытталған портфель
өтімді деп есептеледі, себебі ақша ... ... ... ... ... оңай ... ... болады.
II. тарау. Екiншi деңгейлi банктердiң өтiмдiлiгiн талдау
әдiстемесi.
2.1 Коммерциялық бантердiң ... ... ... ... ... øàðóàøûëûº æ¾éåñiíi» ò½ðàºòûëû¹û:
б)ïàðòíåðëàðäû» òîëâàðëû- ìàòåðèÿëäûº º½íäûëûºòàðäû ñàòó æ¸íå æåòêiçó
êåçiíäåãi ò½ðàºòû ºàòûíàñòàðû:
в) ñàóäà -ñàòòûº ... ... ... ¼ç ... ... ... ºûçìåòií êå»åéòåòií òèiìäiëiêòi» ºàìòàìàñåòiëói.
Áàíê íåãiçiíäåãi ò¼ëåì àéíàëûìûíû» ... ... àºøà ... ... ... ¸äiñòåðäi òàëàï åòåäi. Á½ë
áàíêòåð ¼ç áåòiíøå ... àºøà ... ... º½ºû¹û æîº,
ñîíäûºòàí îëàðäû» ðåñóðñòàðûíû» æèíàºòàëóûíäà ê¸ñiïîðûíäàð ìåí ... ... ... ðîëü ... Á½ë ... ... ¾øií ... ñåáåái îëàð æèíàºòàë¹àí ºàðæû ¾øií, îíû» òèiìäi ºîëäàíûëóû æ¸íå
àºøà ... ... ... æàóàïòû.
Áàíê æîñïàðëàðûíû» îðûíäàëó í¸òèæåñiíäå àêòèâòåðäi» ëèêâèäòiëiãi 2003
æ 85,823 ìëí ... ... á½ë ... 2001æ 17, 624 ìëí ... ... 39, 885 ìëí òå»ãå åäi. ͸òèæåñiíäå ëåêâèäèòiëiê êîýôôèöåíòi,
åä¸óið ä¸ðåæåäå 38,1%-êå äåéií àë 2001 ... ... 2002 ... 22%-¹à ... æî¹àðëàäû.
°ëåìäåãi áàíê ïðàêòèêàñûíäà àºøà à¹ûìûíû» òåïå-òå»äiãiíi» ñàêòàï ºàëó
ëèêâåäèòiëiê äåï ... ... ... áàíêòåðäi» ¼ìið ñ¾ðó
ì¾ìêiíøiëiãi. Áóõãàëòåðëiê ìà¹ûíàäà áàíêòi» ëèêâåäèòiëiãi á½ë îíû» ... æ¸íå ... ... ¾çäiêñiç ºàðæûëàé îïåðàöèÿëàðäû æ¾ðãiçói ì¾ìêiíäiãi.
Áàíêòi» ¼ìið ñ¾ðó ì¾ìêiíäiãiíi» æ¸íå îïåðàöèÿëàðûíû» òîêòàóûíû» áàñòû
ñåáåái á½ë ... ... ... ñàëäàðûíàí êîððåñïîíäåíòòiê
øîòòà äåáèòîðëûº ñàëüäî ïàéäà áîëäû á¾ãiíãi ê¾íãå áàíê ... ... îë îíû» ... ... ... ... ... áîëìàóû æ¸íå
êëèåíòòåíäi» ñ½ðàíûñû áîéûíøà êåç-êåëãåí óàºûòòà åñåï æ¾ðãiçó ì¾ìêiíäiãi.
²àçiðãi ... áàíê ... ... ¾ø ò¾ði àíûºòàë¹àí:
à¹ûìäà¹û,½çຠìåðçiìäi æ¸íå òåç ... Òåç ... ... ... ... ... àêòèâòåð [Æà] æ¸íå ñ½ðàíûñºà äåéiíãi
øîòòàðäà¹û äåïîçèòòåð [Ñä], ... ... ... åñåï ... ... æàòàäû. Á½ë øîòòàð áîéûíøà áàíê ... ... åñåï ... ... áàð, ... ... ºàë¹àí ºàðæûëàðûíû»
ê¼ëêìiíäå. Òåç àíûºòàëàòûí ëèêâèäòiëiêòi êåëåñi ôîðìóëà áîéûíøà ê¼ðñåòóãå
áîëàäû (Òà Жа).Òåç àíûºòàëàòûí ¼òåìäiëiê ... ... ... ìåí ... ... ... æ¸íå ... áîëæàìûíû»
ä½ðûñ æàñàëóûíà áàéëàíûñòû. Iñ æ¾çiíäå á½ë áàíêòåðäi» à¹ûìäà¹û ... òåç ... ... ... ¼òåìäi àêòèâòå𠺽ðàìûíà êàññàäà¹û ... ... ... ... ... ... øîòûíäà¹û, áàñºà
áàíêòåðäåãi øîòòàðäà (íîñòðî), º½íäû ºà¹àçäàðäà¹û ºàðæûëàð.
Òåç àíûºòàëàòûí ¼òåììäiëiêòi» åñåïòåó ... á½ë ... ... ... ... ... ... êåç-êåëãåí
óàºûòòà àëûï ºîþ ºàóiïi.
À¹ûìäà¹û ëèêâèäòiëiêòi åñåïòåó áàíêòi» æóûº àðàäà¹û ò¼ëåìäåðií áîëæàï
æ¸íå ºàðàæàòòû» ... ... ... ... æ¸íå ... ... àºøà ... ãðàôèãi ê¼ìåãiìåí áið àéëûº
¼òåìäiëiê òàëäàóû æàñàëàäû. Ìûñàëû àéäû» ... ... ... ... 180 ìû» òå»ãåíi» àéíàëûìíàí àëûíóûí áîëæàï îòûðìûç. Á½ë
áàíê ¾øií áåðiëãåí íåñèåëåðäi» óàºûòûëû ºàéòàðûëóûí ºàìòàìàñ åòó ... ... ... ... ... ... áiëäiðåäi.
Áàíêòåðäi» áàñûì ê¼ïøiëiãi, ëèêâèäòiëiê äå»ãåéií ñàºòàï ºàëó ... ... ... íàðû¹ûíû» áåëñåíäi ºàòûñóøûñû áîëàäû.
Êîììåðöèÿëûº ... ... ... ... äåãåí
ºûçû¹óøûëû¹ûíû» äàìûï êåëåòiíií àéòà êåòó êåðåê.
|Áàíêòåð ... ... ... áà¹àëû |
| ... ... ... |28,301 |29,254 ... |65,197 |12,279 ... ... ... |75,399 |4,504 ... ÀÌÐÎ Áàíê |83,182 |0 ... |25,813 |24,931 ... |16,015 |1,630 ... |35,488 |900 ... áàíê |53,902 |0 ... Áàíê |6,011 |300 ... |1,430 |1,008 ... ... ... (µë) ... ... ... (Áí) ... æî¹àðû) áàíê êàïèòàëûí (Áê) æ¸íå îñû ìåðçiìäåãi ½çຠ... (µì) ... ... =Áí /Áê ... àíàëèç åñåï æ¾ðãiçó áàíêòi» ... ... æ¸íå ... ½çຠ... ... ºàìòàìàñ åòåäi. Á½ë åñåïêå áàíê êàïèòàëûíû»
ºñûëóû ñåáåái, îíû» ... áåðó ... ... æ¸íå ½çຠìåðçiìäi
àêòèâ îïåðàöèÿëàð áîéûíøà êàóiïòi» ... àëó ... ... ... ... ... ... áàíêòåð ¾ùií
½ëòòûº áàíê àíûºòàéäû æåðãiëiêòi ½ëòòûº áàíê ìåêåìåëåði îñû íîðìàòèâòåðäi»
îðûíäàëóûíà ºàäà¹àëàéäû, ñîíû» í¸òèæåëåðiíå ... ... ... ... áà¹à ... Á½ë ... áàíêòi» êîììåðöèÿëûº
áàíê ºûçìåòi ¾øií æ¸íå ñàëûìøûëàðäû» ºàðàæàòòàðûí ¾øií ... ... ... ... ... ¼ñiï, ... êåëåäi.
2003æûëäû» 31 æåëòîºñàíûíäà ÀÀ² “Áàíê Òóðàí ... ... ... ìëí ... ... ... ... 127 ìëí À²Ø äîëëàðû).
2001 æ¸íå 2002 ... ... ... ... 12,3%-äàí 14%-¹à ¼ñòi. Àë 2003 æûëäû» 31 æåëòîºñàíûíäà ... ... ... ... æåêåìåíøiê êàïèòàëäû» ìèíèìàëäû
òèiìäiëiê êîýôôèöèåíòi, ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû íû» µëòòûº Áàíêi ... ... ¾øií ... ... îíû» ì¼ëøåði 12%-äû º½ðàéäû.
Á½ë êîýôôèöèåíòòi µëòòûº Áàíê áàòûñ áàíêòåðiíi» ... ... BIS ... ... Áàòûñ áàíêòåðiíi» òàëàïòàðûíà ... ... ... ... ò½ð½ êåðåê.
Îðûíäàëàòûí îïåðàöèÿëàðäû» í¸òèæåñi Ïàéäà ìåí çèÿíäàð ... ... 31 ... ... áîéûíøà
| |Ìëí. ... |Ìëí. À²Ø ... |2003 |2002 |2001 |2003 |2002 ... ... |22, 368 |15, 645 |8, 947 |146 |107 ... ... ... 527 |6, 671 |3, 416 |69 |45 ... | | | | | ... ... |11, 841 |8, 974 |5, 531 |77 |62 ... åñåáiíñiç | | | | | ... ... ... | | | | | ... áîëàòûí øû¹ûíäàð |7, 430 |5, 838 |2, 987 |48 |40 ... | | | | | ... ... ... |4, 411 |3, 136 |2, 544 |29 |22 ... ... òàçà | | | | | ... ïàéäà | | | | | ... åìåñ êiðiñ |10, 400 |5, 651 |4, 194 |68 |38 ... åìåñ ... |9, 781 |7, 195 |5, 823 |64 |49 ... ... ... |5, 030 |1, 592 |915 |33 |11 ... òàçà êiðiñ | | | | | ... ... |132 |1 |18 |1 |- ... ... ... |4, 898 |1, 591 |897 |32 |11 ... êiðiñ | | | | | ... ñàëû¹û |- |- |- |- |- ... êiðiñ |4, 898 |1, 591 |897 |32 |11 ... ... ... 2003 æûë ... òàçà ïàéäà 4,898 ìëí òå»ãå (îðòà åñåïïåí 32ìëí À²Ø äîëëàðû). Æàëïû
êiðiñ 32,768 ìëí. òå»ãåãå ¼ñòi ... ... 214 ìëí À²Ø ... ... ìëí. ... ¼ñòi ... ... 1,5 ìëðä À²Ø äîëëàðû). Àêöèîíåðëiê
êàïèòàë 19,755 ... ¼ñòi ... ... À²Ø ... ... ... ... äåéií ¼ñòi.
Òàçà ïàéäà (ìëí. òå»ãå)
1
2 Æàëïû êiðiñ (ìëí. òå»ãå)
Áàðëû¹û àêòèâòåð (ìëí. òå»ãå)
2.2 Шетелдiк ... ... ... ... банк ... ... ... алдыңғы тарауда
қарастырылған теориялардың біріне негізделеді.
Коммерциялық сауда ... ... ... сай ... ... ету үшін несиелеу барысында тауардын қозғалысы
кезеңдерін рет-ретімен ескерген жөн. Бұл ... банк ... ... мерзімде саудаларға жайғастырады, ол банк өтемділігіне кепілдік
береді.
Осы ... ... ... ... ... ... негізделеді.
Дисконттық рынок қаржыларды жайғастыру
мч А = ... ... ... мерзімді міндеттемелер
Өтімділік коэффициентінің алымы, банктің қарыз алушаларға берген қысқа
мерзімді ссудалары мен ... ... ... ... ... ... ... дейінгі салымдар, банктің алған
қысқа мерзім ... ... Бұл ... ... ... шарттарынан тез аража қайтарып беру ... ... ... 6% және одан ... яғни ... ... банк ... 6% төлем болмауы қажет.
Ағымды өтімділікт бағалау үшін екінші коэффициентте қолданылады //9,194-
195:
Ағымдағы ... ... = ... ... ... өздерінің шоттарынан каржыларды
тез ... ... беру ... ... ... ... ... банктердегі Резервтердсгі, басқа
банктердсгі ... ... ... ... ... бағалы ... ... ... депозиттік
сертификаттардағы, алтын мималардағы ... ... ... ... ... еткенге деиінгі депозиттердегі қысқа
мерзімді жинақ салымдарымен ... ... ... ■ Мерзімді
ссудалар ... ... ең ... деңгейін орталык
банк белгілейді. Банктердің тағы бір ... ... ... ... банк ... ... ... пайда
болуының үлесін өлшеу үшін қолданылады. Корреспондент-банктердің ... ... "Осы ... ... ... ... АҚШ банк ... жалпы, банктердің өтемділігін бағалаудың
қатаң формулалары болмайды банк өтімділігіне ... ... ... ... жүмыс істейтін рынокқа байланысты ... ... ... отырады
сонымен бірге олар банктің түрі мен типіне, банк қызметшілерінің саны мен
мазмұнына ... ... ... ... ... ... баға берудегі
қолданылатын бірнеше көрсеткіштерді атауға болады. Олардың ішінде:
1) Депозиттердің тұрақтылық деңгейі, себебі депозиттердің
ішінде ... ... ... ... банк ... ... негізгі деп атайды. Бұл әрдайым банктің қарамағында
болып отыратын ... ... ... ... ... ... депозиттер арасындада кездеседi.АҚШ тәжірибесінде, деплзиттердің
жалпы сомасындағы негізгі ... ... 75% -тен ... ол ... деп ... Мұнда, ағымды және есеп айырысу
шоттарында-ңегізгі депозиттердің үлесі 35% , ... ... ... ... ... ... ставкалардың ... ... ... ... ... ... ... және жинақ салымдарын
жатқызады. Сондықтан барлық ... ... ... ... жоне жинақ ... ... ... ... ... ... ... ақшаларда тез айырбасталу мүмкіндігі.
Активтердің бұл ... ... ... және ... ... ... ... жалпы соммасы
Формуланың алымына кассадағы қаржылардың қалдығын, корреспондеттік
шоттағы валюта шотындағы, т.б. кіреді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... табыстылық төленбейді.
Ақша рыногінің ақша қол ... ... Бұл ... ... ... тарту себептерімен сипатталады. Бұл
көрсеткіштерде де ... алып ... ... ... басқарудың тиімділігі. Ол саудада және депозиттер
арасындағы қатынас ... ... ... бағаланады, бұл бір
жағынан, ал екіші жағынан басқа ... ... ... жалпы таратылған ресуретардағы ... ... ... үшін ... ... ... ... кейбір жеке банктері, мысалы, Сити ... ... ... ... ... ... ... - міндсттемелер
б) ұзақ мерзімді депозиттер
АҚШ-да қысқа мерзімді саудалар теориясына негізделген ... ... ... ... ... ... ... Олардың құрамына кіреді: трансакциондық шоттардағы алғашқы 31,7
млн. долларлық қаржылар + осы ... ... ... 12% + 1,5 жылдан
аз мерзімге таратылған заңды тұлғалар депозиттері ... 3% + ... ... ... ... ... ... нақты бір өтемділікке баға беретін көрсеткіштер жоқ. Ол
негізінен жоғарыда аталған корсеткіштердің ... ... ... ... ... ... ... соңғы кездері
федералдық резервтік жүйе (ФРЖ) коммерциялық банктерден ... ... ... ... бағалауды талап етуде. Францияда өтемділік
коэффиценті ... ... ... және ... теорияларына
негізделеді, мұнда формуланың алымында ... ... ... ... ... ... ... эмиссиялық қазыналық
банктердегі пошта ... ... ... ... ... үш айлық
мерзімге дейінгі саудалар. Бөлімінде банктер мен ... ... ... ... депозиттер жинау шоттарының кассалық бондар мен облигациялар
көрсетіледі.
Бұл коэффицент 60% -тен ... ... ... ... мерзімді өтімділік
коэффиценті төмендегі формула бойынша есептелiнедi:
К к..м = --қ_. .юо% > 0.6 ... ӨҚ — ... ... ... ... ... ... талап етуге дейінгі қаржылар; Т- үш ... ... ... ... мен ... Д6 ... ... Қысқа мерзімді өтімділік коэфицентінің аз төлемдегі нормасы ... ... ... ... ... ... ... екі жылдық мерзімінен жоғары
ресурстардың екі ... ... ... ... ... ... мұндағы Р екі жыддық мерзімінен жоғары ресурстар,
меншікті каржылар, жинақ ... ... ... депозиттер, "стендбай"
несие желілер; ЖҚ- екі жылдан асық мерзімген жайғастырылған қаржылар, қайта
есепке ... ... ... Бұл ... аз ... 0,8- ден ... болмауы шарт.
франция банктері үшін өтімділік көрсеткіштерін екі негізгі тұрғыдан алып
қарастырады. Ағымдағы айдың ... ... бір ... ... ... міндеттемелерін активтер 100% жауып отыруы қажет. Ағымдағы жылдың
өтімділік коффицентінің болжамы өтімділік ... ең ... ... ... ... ... ресурстармен талаптапдың сәйкестігі
туралы барлық кажетті мәліметтерді кіргізсді.
Германияда банктердің өтімділігін бағалау үшін негізінде үш ... олар ... ... ... ... ... есептелінеді.//9,133.
"А" формуласы- активтер (А^) мен пассивтердің (Пі) қатынасы, ягни:
П,
мұндағы А, — төрт жылдық ... бар ... ... талаптар +
тіркелген нақты активтер; Пг меншіктік қаржылар + төрт жылдық ... ... ... ... +10% ... емес ... алдындағы
міндеттемелер + жинақ салымдарының 60% + зейнетақы қорының 60% аударымдары:
А1
Өк= ____
П1
'Б'1 - формуласы, Ө ... А2- үш ... төрт ... ... ... ... талаптардың 10% + сатып алынған "а форфэ"
вексельдерді + ... ...... ... мен ... құны үш ... мерзімді банктер алдындағы міндеттемелердің үш ... ... ... ... ... ... 50% +
жинақ ... 20% + А ... ... ... А3- ... жеке тұлғаларға және шетелдік мемлекеттің ұйымдарға
деген талаптар + осы тұлғаларға ... ... ... + ... ... 50% талаптар мен несиелер пассивтер П3 меншікті қаржылар.
Осы формула бойынша есептелген ... ... ... ... ... 18 есе ... аспауы қажет, яғни;
А3
Өк = —• 8%
Ат
Базель комитетінің ... ... ... ... ... ... ... қадағалаушы банктер үшін тәуекел деңгейін
көрсететін ең төменгі мөлшерін белгілеуі керек. Халық аралық ... ... ... ... үшін бұл ... капитал бойынша базель
келісімінде белгіленген талаптар төмен болмауы қажет".
Капиталдың аз төменгі коефициентін салымшылар, қарыз берушілер ... да ... ... ... ... ... және де
банк жүйесінің жалпы тұрақтылығын қамтамасыз етуге көмектессді. ... атап ... ҚР ... ... меншіктік капиталдың
жеткіліктігінің жоғарырақ көрсеткіштерін талап ету қажет, егерде ... ... ... ... ... деңгейі және басқада қаржы
жағдайын ... ... ... ... отырса. Еліміздің қаржы
жағдайына көп әсерін тигізетін бірде бір банкке, мысалы Казкомерц банк,
Халық банкі, ТуранӘлем ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге жол бермеу тиіс.
1986 жылы базель комитетіне қатысушы елдер банк ... ... ... ... ... келісті. //14. Бұл
келісімде, ... қай ... ... ... ... ... ... бірге қосымша капитал мен ... ... ... ... Оған ... банктің баланстық және баланстан тыс
операциялары бойынша тәуекел ... де ... ... ... ... ... болып келеді, бар жағы 5 коефициент
қолданылады.
0 10,20,50 және 100 ... ... ... ... ... өз ... банктердің ең төменгі капиталы коэфициентіне талаптарын ... ... ... ... 4% және ... деңгейін ескергендегі активтерге
қатынасы бар ... ... ... 8%. Бұл ... сонымен бірге басқа
да банктерге қойылады.
1.03.2001 жылдағы Казкомерц банктің мысалында капиталдың жеткiліктігін
есептеудің әдісін келтіреміз.
Ең алдымен, меншік капитал ... ... ... деңгейін ескергендей
банк активтерін есептейміз.
Банктің меншікті капиталы бір және екі ... ... ... ... ... ... қоры (3000 шот) + ... бойынша сияды шоты
(3520 шот) + резервтік қор (3510 шот)+өткен жылдардың табысы және ... ... емес ... (1659 ... ... ... ... мың ... ... қоры |1 747 134 ... бойынша сияқты шоты |171 089 ... қоры |42 769 ... ... және ... қоры |6 153 349 ... ... табысы |790 107 ... |3 367 447 ... емес ... |45 140 ... ... |16 495 ... |16 635 ... ... капитал соммасы |3 304 812 ... ... ... ... 2.2.2. Екі деңгейлі капиталды ссептеу.
|Бап атауы ... ... |
| ... ... шығындардан артуы |91 588 239 210 234 486 ... ... ... қоры ... |565 280 ... Барлығы 2 деңгейлі капитал | ... ... банк ... ... ... капитал (Км) бір және екі деңгейлі капиталдың соммасынан басқа ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдардың акцияларына жасалынған салымдар соммасы
398758 мың теңге (191 шот).
Соны мен, 01.03.2003ж Казкоммерц банктің меншікті ... ... = 3471334 млрд ... ... ... ... ... шығарамыз (Ат). Ол үшін
ҚР Ұлттық банкінің №1 нұсқамамасына сәйкес тәуекелдік коэффициенттері
қолданылады ... банк ... ... есептеу үшін оларда
салымдардың тәукел Деңгейі мен жартылай құнын жоғалту мүмкіндігі деп ... ... ... ... жеке ... мен ... тиісінше
түзсту коэффициенттері қолданылады. (кестс 2.2.3) Одан капиталдың
жеткіліктігін ... ... ... ... ... = ... = ... 19%
Ат ... ... ... == ... == ... ... ... ... келесі қорытындылар шығаруға болады: біздің
қарастырып отырған ... ... ... бар: ... ... ... капитал,8%-тік нормада 20% құрайды. Жыл
басы мен ... ол 6% ... ... ол ... Тәуекел деңгейін ескергендегі активтер санасы жыл басы ... 7% ... ... ... ... ... ұлғайды. Бұл оң сапалы факторлар болып табылады және ... ... сай ... байқауға болады. Европада
бірегей капитал рыногын ... ... ... елдері базсль
келісіміне қатысушылар өз банктерінің капиталын жеткіліктігі көрсеткішін
бір жүйеге келтіруді жөн ... 1990 ... ... ... ... ... көрсеткіш 7,25% болса,1992 жылы соңында -8% болды. Европалық
елдерге АҚШ, Канада, ... ... ... қабылдаудың өзі көптеген елдердегі оның ... ... ... банк ... күн талаптарына сай келеті өзекті мәселе
болып табылатындығын дәлелдеді.
Қазақстан да базель келесі талаптарын ... ... айта ... ... банк ... ... сәйкес екінші деңгейлі банктерге
пруденциялдық нормативтерді ... ... ... ... рет іс ... банк ... баға берудегі ойын тәртібінің
жалпы ережелері ұсынылады. Сол арқылы бір ... ... ... ... әр елдің банктерінің кызметін салыстырудың базасы
қалыптасты.
Сонымен бірге біз ... ... ... ... ... ... экономисттері мен банкирлері оларға келесі кемшіліктерді жатқызады:
• әдістемеде тек қана несие тәуекелі қарастырылады, ал одан басқа
кездесетін ... ... ... ... ... ... ... клиенттердің категориялары мен операция
түрлерінен тәуекел дедгейінің байланысы да ескерілмейді;
клиенттердің ... ... ... шартының жеке
ыңғайында қарастыру шарты көзделменген.
Бірдеңгейлі капитал ... = ... = ... ... ... ... ... == ... == ... ... ... ... келесі қорытындылар шығаруға болады:
Біздің қарастырып отырған банкімізде ... ... ... ... келетін меншікті капитал,8%-тік нормада
20% құрайды. Жыл басы мен ... ол 6% ... ыл 14% ... ... ... % ... ... |
| | |мың ... |
|1 топ | | ... және оған теңестірілген қорлар | | ... шот) |0 | ... ... (1004 шот) |0 | ... ... | | ... | | ... шот) |0 | ... ... | | ... | | ... (1152,1155 шоттар) |0 | |
|2 топ | | ... кор ... ... | |1 ... ... ... алынған|100 |74491 ... (шот 1405) | | ... банк ... несиелер |100 | ... | | ... | | ... ... (шот 1409) |100 |159362 ... ... |100 |22777 ... | | ... есеп ... (1353 шот) | | ... ... мен |100 |53281 ... | | ... ... банк | | ... | | ... ... | | ... құрылыстары, ғимараттары |100 |8323 ... ... да ... және ... | | ... ... ... | | ... ... ... активтер | |1 ... алып ... |100 |1465332 ! ... | | ... жеке ... | | ... | | ... (1401 шот) | | ... ... | | ... | | ... |100 |8204839 ... да ... | | ... тыс баптар |100 |- ... ... ... |100 |5107836 ... | | ... |- |- ... тиіс аккредитивтер (6000 шот) | | ... ... ... |20 |573 ... | | ... шот) | | ... ... ... ... |20 |631028 . ... капиталға | | ... | | ... |100 |3120686 1 ... ... ... (нетто)Ат | |■ |
| | ... |
| | |1533665 ... ... 1
Талдаудың нәтижесінсн келесі қорытындылар шығаруға болады:
1. Біздің қарастырып отырған ... ... ... бар:
тәуекелді активтерге келетін меншікті капитал,8%-тік нормада
20% қүрайды. Жыл басы мен ... ол ... ол 14% ... ... ... ... активтер санасы жыл басы мен
салыстырғанда 7% ... ... ... меншікті капитал
6,5% ұлғайды. Бұл оң сапалы ... ... ... ... ... ... сай екендігін байқауға болады.
Европада бірегей капитал рыногын қалыптастыру барысынада европа
елдері базель келісіміне қатысушылар өз банктерінің капиталын жеткіліктігі
көрсекішін бір ... ... жөн ... 1990 ... ... ... аз төменгі көрсеткіш 7,25% болса,1992 жылы соңында —8%
болды. Европалық елдерге АҚШ, Канада, Жапония қосылады.
Базель ... ... өзі ... ... оның ... ... кездегі банк жүйесінде күн талаптарына сай келеті өзскті мәселе
болып табылатындығын ... да ... ... ... қабылдағаны туралы айта кету
керек. Ұлттық банк базсль келісімімен сәйкес ... ... ... ... ... ... ... .
Алғашы рет іс жүзінде банк қызметіне баға ... ойын ... ... ... Сол ... бір ... стандартты нормативтермен
қамтамасыз етіп, ол елдің банктерінің ... ... ... ... біз ... ... әдістеме кемшіліктерсіз емес, әр
елдің экономисттері мен банкирлері оларға келесі кемшіліктерді жатқызады:
1. әдістемеде тек қана ... ... ... ал одан ... ... ... ... тәуекелдер ескерілмей
қалады;
2. сонымен бірге клиенттердің категориялары мен операция
түрлерінен тәуекел ... ... да ... ... ... ... ... жеке
ыңғайында қарастыру шарты көзделменген.
Бірақ, әдістемеден бұл факторларды ескеру өте қиын, ол өз ... өзін және ... ... түсер еді. Осыған қарамастан
Базельдегі халықаралық есептесу банкі банк Қызметі нормативтерін одан ... ... ... , банк ... ... ... талдауға көшемiз. Бұл
кезеңде ҚР Ұлттық банкі ... ... ... ... ... маңыздыларына банктің несиелік және Депозиттік ... мәні ... ... ... нормативтері жатады. Банктер өтімділік норативтерін ең жоғары
рұқсат етілген деңгейде ұстап тұруға талпынды. Банк ... ... ... ... және пассивтердің ... ... ... мен ... катынасы арқылы анықталады.
Банктің өтімділігін талдау әдісі мейлінше қиын. Алдынғы ... ... әр ... ... ... отырып әр елде
банк өтімділігі деңгейіне баға берудің түрлі әдістемесін қолданады. Жеке
бір елдің ... ... ... ... бірдей әдістемені басшылыққа
ала отырып өзінің әдістемесін қолдана алады. Барлық елдерде негізінен банк
өтімділігін талдауды коэффиценттер ... ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы немесс төменгі мөлшерін
белгілейді. Қазақстанда банктердің өтімділігін ең ... ҚР ... ... ... ... ... талдайды.
Сонымен, өтімділікті талдау барысында ең алдымен екі деңгейлі банктер
үшін ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... баға
беріледі.
ҚР Ұлттық банкі өтімділік деңгейін анықтау үшін ... ... ... ... ... ... коэффициенті (Өа.к) банктің өтімді активтерінің
сомасының (Өа) ... ... ... және отыз ... ... шоттары
бойынша бактің міндеттемслеріне (М) қатынасы арқылы есептелінеді , яғни
Казкоммерцбанктің ағымдық өтімділігінің ... ... ... ... көруге болады.
Ағымдағы өтімділік коэффициентінің динамикасы көрсетіп отырғандай, ... ... ... 0,2 ... ... ... ... 01.10.2003-049 көрсетті, яғни
өтімділікке қатысты алғанда банк Қьізметі қалыпты болып сапалады және ... ... өз ... дер ... ... ... ... есептеуге болады.
Казкоммсрцбанкте ағымды өтімділікке ... ... ... өсуі әсер ... ... (базалық)
Кесте 2.2.4 Казкоммерцбанктің ағымды өтімділік коэффициентін
есептеу, млн. тенге.
| | | ... ... ... ... |01/03/03|01/10/03 |
|өтiмді активтер(Өа) | | | | ... |632.6 |4199,4 |1451,4 |1694,8 ... ... ... |1198,5 |1067,0 |556,6 |481,8 ... бантегі | | | |1. ... |408,5 |1400,0 |801,0 |3107;5 ... ... ... |2115,5 |3426,0 |2060,0 |3787,2 ... ... металдар | | | | ... |- |11,6 |- |„ ... ... |4355,1 |7404,0 |4870,0 |9071,3 ... ... дейінгі | | | | ... | | | | ... ... |5535,4 |9533,5 |7919?8 |7325,8 ... банк ... |1280,0 |1367,5 |744,1 |1638,5 ... | | | | ... ... |510,0 |1765,1 |736,0 |2007,8 ... | | | | ... | | | | ... да алынған қарыздар |2701,3 |1815,2 |1108,7 |614418 ... да ... | | | | ... |532,0 |1282,5 |3970,0 |1141,0 ... |- |48,5 |43,2 |185,1 ... |10558,7 |15812,3 |14521,8 |18442,8 |
| |0,41 |0,47 |0,33 |0,49 ... ... Банк ... 16.04.2002,
13.03.2003,31.10.2003). ... ... ... өтімді активтер 11,8% , ал міндеттемелері -37,5% ... ... ... 16,6% ... 01.Ю.2003ж. өтімді активтер
екі еседен жоғары өсті, ал ... -74,6% ... ... ... 19,5% өсті.
Ағымдық өтімділік коэффициентінің жоғары деңгейіне тікелей ... әсер ... ... және ... ақша ... өсуі, мысалы 2003ж. ... ... ... 2,1 есе (5284,1 млн. ... млн. тенге мен састырғанда); тез сатылатын бағалы қағаздарға
қаржыларды салудың тез ... олар 1,8 есе өсті ... осы ... талдау Халықтық банкі бойынша жүргізілді. Ол ... ... ... ең ірі банк ... ... Ағымдағы
өтімділік коэффициентінің әдістемесі ... ... ... ... ... ағымдағы өтімділік коэффициентінің есебі.
|Баланс баптары ... ... ... ... ... ... (Өа) | | | | ... |433,6 |801,9 |2244,8 |3320,0 ... ... шоттар |600,4 |1448,0 |638,1 |591,0 ... ... | | | | ... |14136,7 |1429,1 |845,3 |1667,4 ... ... қағаздар |3085,8 |7845,0 |5434,8 |7036,6 ... ... ... |- |237,3 |229,9 |127,0 ... |18256,5 |11761,3 |9392,9 |12762,0 ... ... | | | | ... еткенге дейінгі | | | | ... |14054.2 |13607,6 |12113.5 |15?28.5 ... ... |3446,8 |4305,6 |4059,2 |3920,1 ... банк ... | | | | ... |- |0,5 |0,5 |0,5 ... ... | | | | ... ... |123,3 |1752,2 |245,6 |191,7 ... да ... қарыздар |145,6 |- |- |- ... да ... |4145,6 |1595,8 |2114,0 |2492,2 ... |21915,5 |21261,8 |18532,8 |22333,2 ... | | | | ... |0,83 |0,55 |0,51 |0,57 ... ... мәліметтер Халық банк байланысынан алынған.
Халық банкі өзінің ... ... ... ең ... жүйесі бар банк ... ... оныц ... халық болып табылады. Осыған байланысты басқа коммерциялық
банктер мен салыстырғанда банк ресурстары калыптастырылды ерекше ... ... 2.2.5 ... ... ... отырғандай пассивтердің
90%-не дейiн депозиттерін тұрақты екен. Банкке басқа да ... ... ... ... ... ... объективті баға беру үшін ағымды ... ... ... Ол ... формула бойынша есептелінеді:
Өб.ш
Өж.к=-----------
Өм
мұндағы Өб.ш-1051,1052,1301,1000,1100,1150 баланстық шоттарының
соммасы;
Өм-2000,2010,2011,2012,2013,2020,2021,2022,2023 ... ... ... ... белгілі бір датаға пассив ... ... ... даярланғанын көрсетеді.
Жедел өтімділік коэффициентін есептеу әдістемесі 2.2.6 ... 2.2.6 ... ... өтімділігі коэффициентін
есептеу, мың тенге
|Баланс баптары ... ... ... ... | | | |. ... ... бар | | | | ... | | | | ... |632,6 |1499,4 |1451,4 |1.694,8 ... ... ... |498,6 |1067,0 |556,6 |481,8 ... | | | |1 ... |408,5 |1400,0 |801,0 |3107,5 ... |2239,6 |3966,4 |2809,8 |5284,1 ... ... | | | | ... ... дейінгі | | | | ... |5535,4 |9533,5 |7919,8 |7325,8 ... банк ... |510,0 |1765,1 |736,0 |2007,8 ... | | | | ... |2701,3 |1815,2 |1108,7 |6144,8 ... ... |8746,7 |13113,8 |9764,5 |15478,2 ... | | | | ... ... |0,26 |0,47 |0,33 |0,49 |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... көздерi: Банк баланстары.''Панорама'' 16.04.2000, мәліметтер банк
балансынан алынған.
Жедел өтімділік ... ... ... ... ... ресурстары ретінде қолданатындығын көрсетеді. ... ... ... алдындағы міндеттемелерді орындау үшін
коэффиценттің мәні жеткілікті екендігін көрсетеді. ... ... тек қана ... ... активтер алады. Какомерцбанк.
01.01.2002ж. 0,26 коэффицентіне қол жеткізеді ол клиенттер бір ... ... ... ... ... банктің бірдегеннен 26% клиеттерімен есеп
айырыса алатындығын білдіреді; 01.01.2003-0,47, 01.03.2003-0,29, ... ... іс ... мұндай жағдай кездеспейді кері жағдайда ... ... ... өтімділігіне баға беру үшін тағы бір ... — ұзақ ... ... ... Ол ... ... ... = ----------------
К + М
Мұндағы Сұ- өтеу мерзімі бір жылдан асатын саудалар;
К- банктің меншікті капиталы;
Ө- бір жылдан асық мерзімдегі ... ... ... және ... ... бойынша міндеттемелері.
Ұзақ мерзімді өтімділікті есептеу әдістемесі 2.2.7 кестесінде
келтірілген.
Кесте 2.2.7 ... ұзақ ... ... ... мың тенге.
|Баланс баптары |01/01/02 |01/01/03 ... ... ... мерзiмi бiр жылдан | | | | ... ... |535,5 |1061,3 |2213,5 |2896,4 ... ... | | | | ... ... |2434,1 |3326,1 |5886,0 |8174,6 ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... |56,4 |268,6 |198,3 |32,5 ... да ... бiр | | | | ... ... ... |- |- |- |- ... |2490,5 |3594,1 |6004,3 |8207,1 ... | | | | ... ... өтiмдiлiк |0,21 |0,29 |0,36 |0,35 ... | | | | |
| | | | | ... банк ... ... ... ... көрсетіліп отырғандай Казкоммерцбанктің
ұзақ мерзімді коэффициенттері 0,21-0,36 көлемінде болып отыр, ал мысалы
ресейлік банктер үшін ол 1,2 ... ... Бұл ... ... аз ... ұзақ ... ... беретіндігін
көрсетеді бұл жағдай ең алдымен Қазақстанның қазіргі кездегі экономикасының
жағдайы мен ... Банк ... ... ... ... ... ... клиенттер аз болып отыр.Берілген саудаларды ... ... ... ... ұзақ ... ... беруді қаламайды,
Қазіргі кезде бұл жағдай республиканың жалпы банк жүйесіне тән. Қазақстанда
ұзақ мерзімді саудалардың үлесі бар жоғы 7% ... ... жеке ... ... ... анықтау үшін өтімділіктің бас
коэффиценті қолдануы мүмкін — ... ... ... ... Ол ... ... бойынша анықталады:
Өб.к= ӨА + ҚК
ЖМ '
Мүндағы : ӨА- банктің корреспонденттік шотындағы теңгелік ... ... ... ... және жолдағы барлык колма-қол қаржылар;
ҚК- қорғалған капитал; Банктіц негізгі қорлоры(1650-1658
шоттар) + күрделі салымдар шоттары ... ... + ... ... банктің жиындық міндеттемелері: талап еткенге ... ... ... банк ... ... ... ... Бұл коэффицент клиенттердің ... ... ... ... ... Бас
өтімділік коэффицентін есептеу әдістемесі 2.2.8 кестесінде көрсетілген.
Кссте 2.2.8 ... бас ... ... ... ... ... ... | |1.03 |
|қоспағандағы негізгі капитал. |- |121,6 |- |■ - ... ... |- |- |- |10,5 ... ... |477,3 |2152,1 |1237,4 |1208,5 ... |4832,4 |9526,1 |6107,4 |10279,8 ... | | | | ... банк пассиві |14126,8 |16823,5 |16056,8 |23347,7 ... ... |0,34 |0,59 |0,38 |0,44 ... бас | | | | ... | | | | ... банк ... ... кестесіндегі мэліметтер, Казкоммерц банктің берген ... ... ... ... ... ... өзінің қарыз берушілерінің
талаптарын өтімді активтер, қозғалмайтын мүлік және ... ... ете ... ... Коэффиценттер жоғары және
барынша тұрақты. Халықтық банкінде бұл көрсеткіштер ... ... ... ... -0,57; 01.07.2003 -0,56; 01.10.2003-0,63.
Халықаралық есеп айырысу банкінің ұсынысы бойынша ... ... ... ... үшін барлық елдер өтімділікті есептеудің бірегей
өдісін қабылдады. Ол ... ... ... ... ... + банк ... несие + банкте сатылатын бағалы қағаздар)
Активтер (барлығы)
Бұл көрсеткішті есептеудің әдістемесі 2.2.9 ... ... ол ... ... ... ... яғни, алдыңғы тенденция сақталған және осыдан бұрын
ессптелген көрсеткіш нәтижесінде ... ... ... ... өте ... АҚШ ... олар бар жоғы 0,24 ... кестесінен керініп отырғандай,халықтык банкінде өтімділік
коэффиценті казкоммерцбанкке қарағанда едәуір жоғары. Бұл ... ... ... ... болуымен түсіндіріледі. Ол басқа банктерге
„банк аралық ... ... ... және ... ... ... қағаздарды көбірек сатып алады.
Банк өтімділігі көбіне факторларға байланыты болып келеді, сондықтанда
шетелдік тәжірибеде етімділікке баға беру тек қана белгілі ... ... ... ... ... ... ... басқару
жүйесіне де негізделеді. Кесте 2.2.9 ... ... ... тез ... ... болуы коэффицентін есептеу,
мың тенге.
|Баланс баптары ... ... ... ... | | | | ... ... |2239,6 |3966,4 |2809,0 |5284,1 ... ... ... |1319,5 |3426,0 |2060,9 |3787,2 ... |605,7 |4,7 |177,4 |390,8 ... аралық нссиелер |4164,8 |7404,1 |5047,3 |9462,1 ... |16561,0 |20149,6 |21942,8 |31522,3 ... |0,25 |0,37 |0,23 |6,30 ... ... (Өк) | | | | ... банкі |15170,7 |3679,0 |3728,2 |5598,4 ... ... | | | | ... ... ақша |3085,8 |7845,0 |5434,8 |7036,6 ... |5260,8 |6870,3 |5610,4 |6128,7 ... ... ... |23517,3 |18394,3 |14773,4 |18763,7 ... |26708,4 |29853,4 |29051,3 |33400,7 ... ... |0,88 |0,62 |0,51 |і0,56 ... коффиценті (Өк) | | | | ... ... пен ... ... ... ... өтімділігі көбіне факторларға байланыты болып келеді, сондықтанда
шетслдік тожірибеде өтімділікке баға беру тек қана белгілі көрсеткіштерді
талдауға негізделіп ... ... ... ... пассивтерді басқару
жүйесіне де негізделеді.
Банк өтімділігін талдау төменгі ... ... ... ... банк ... ететін рынок конюктурасына қарайды;
• банктің типі мен түріне карай;
• банк көрсететін операциялардың мазмұны мен құрамыыа
қарай.
Алайда шет ... ... ... атап айтқанда АҚШ-да өзінің
өтімділігінің деңгейін өлшеу үшін бірқатар ... ... ... ... атап ... болады:
1. Өзгерістерге сезімтал қорлардың сенімділігінің ... ... ... ... ... ... ... өтімділік байланысты болады. Депозиттердің тұрақты бөлігінің
үлесі ... ... ... банктерге жоғары өтімділігі бар активтер аз
қажет ... ... ... есеп ... ағымдық шоттарындағы мерзімді
салымдардағы және депозиттердегі қалдықтардың тұрақты және ... ... ... Осы ... ... ... ... қай бөлігінің тұрақты, қай бөлігінің өзгермелі екендігін анықтауға
болады. Депозитердің тұрақты және өзгермелі ... әр ... ... ... Оларды негізгі депозиттер деп атайды, Олар талап
еткенге дейінгі депозиттердің арасында және ... ... мен ... арасында болуы мүмкін. Барлық Қазақстандық банктерде заңды және
жеке тұлғаларды тартылатын депозиттердің екі түрі ... ... ... және ... Ал шет ... кеңінен тараған жинақ депозиттері
Қазақстанда әлі дамымаған. Оның дамымауына басты себебi банк ... ... ... және де ... ... ... жағдайы.
2.2.10 кестесіне көріп отырғанымыздай, бактің көлемі, бағытымен типіне
байланысты осы екі депозиттер депозиттердің жалпы соммасында әр ... ... ... Ірі ... талап еткенге дейінгі депозиттер жалпы
соммадан 60-70% құрайды, ұсақ банктерде валюта балансы бірнеше жүз миллион
тенгені ... ... үлес ... 90% ... ... ал ... —100%. Халықаралық практикада депозиттердің ... ... 75% ... ... деп ... кесте
2.2.10 ... ... ... банктеріндегі
депозиттердің ... ... ... |-ь |
| ... ... ... ... |
| ... ... | |
| | ... | |
| | |ер | |
| | | | |
| | | |3 ай |6 ай ... | | | | ___ ... ... алынған | | | | ... |500,0 |1765,0 |986,0 |2007,8 ... ... ... | | | | ... |9278,7 |1815,2 |11816,4 |10040,4 ... да ... алу ... |- |1282,5 |876,0 |1081,5 ... |9778,7 |4862,8 |13678,4 |13129,7 ... ... ... |14126,8 |16825,3 |16056,8 |23347,7 ... ... қол | | | | ... коэффиценті |0,69 |0,29 |0,85 |0,56 ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... |- |0,5 |0,5 |05 ... ... алынған | | | | ... |123,3 |1752,2 |100,6 |191,6 ... да ... алу ... |- |- |- |- ... |123,3 |1752,7 |101,1 |192,1 ... ... ... |24434,1 |26642,6 |25168,9 |29727,3 ... ... қол | | | | ... коэффиценті |0,005 |0,06 |0,004 |0,006 ... ... ... ... ... ж. ... ... тартылған қаржыларға
қол жеткізу коэффиценті жоғары болып келеді бұл ... ... ... ... және ... барушілердің бұл банкке деген
сенімінің деңгейін білдіреді. Ол сыртан каржы тарту арқылы өз ресурстарын
толықтыра отырьш, ... ... ... өзінің қысқа мерзімді
міндеттемелерін қанағаттандыруға тырысады.
Халықтық банкіндс жағдай басқаша. Бұл банк мүлде сыртан ... ... банк ... ақша ... ... ... бұл банктің
ұлттық банк алдында және басқа банктер алдында қарызы жоқ. ... ... ... ... ... ... ... бар. Сондықтанда
оларды активті операцияларды дамыту мүмкіндігі жоғары.
Сонымен банк өтімділігі ... баға беру ... ... ... ... ... ... еді:
1) Өтімділікке жан жақты баға беру үшін сандық, бағалауман қоса ... беру де ... ... банктің ағымды, жылдам және
ұзақ мерзімде өтiмділігін сипаттайтын көрсетткіштер жүйесі қажет;
Өтімділік ... ... ... ... ... қарай жеке
немесе бірденен бірнеше ... ... ... ... ... тікелей немесе жанама көрсете білуі қажет.
Өтімділіктің жағдайын бағалау үшін ... ... ... ... ... ... мен салыстыра отырып
қарастырған жөн;
Өтімділік коэффиценттеріне ... ... ... ... әсер ... ... ... міндеттемелерді орындау үшін банктің кассада, ұлттық
банктің қор шотында және ... да ... ... және
нақтысыз формадағы ақша ... ... ... Банк ... ... ... алдағы уақытағы ... бір ... ... ... және банктің ... ... ... ... ... отыруы қажет. Осындай ақпарат негізінде
ақша ... ... ... ... мөлшерін анықтап отыруға
мүмкіндік болады.
2.4 Банктiң табыстылығын ескере отырып
өтiмдiлiгiн талдау
Жоғарыда атап өткеніміздей, өтімділік ... банк ... ... ... ... ... пен ... банк
өтімділігіне талдаудың нәтижесіне байқағанымыздай, ... ... жету ... жоғары деңгейіне қарама қайшы болып келеді.
өтімділік менеджменті саласындағы ... Ең ... ... ... ... ... ... сақтауда болы табылады. Жақын
перспективалардағы тепе ... ... ... мерзімді тепе-теңдікке
өтімділікпен ... ... ... ... қол ... деңгейі жоғары болған сайын, күтілетін табыс деңгейі жоғары
болады және ... ... ... ... Алыс ... тепе-теңдік,
немесе ұзақ мерзімді тепе-теңдікте те өтімділік деңгейі жоғары болған сайын
банктің каржы жағдайы жақсарып, капитал базасы ... және ... ... ... банк төлем қабілеті тұрғысынан алғанда тұрақты
деп саналады.
Сонымен, банктің өтімділігі мен ... ... ... ... банктер қызметі жеке ... ... ... ... қызыметі жеткілікті деңгейде табысты болуы шарт.
Өтімділік пен табыстылық арасындағы қарама қайшылық банк ... ... ... ... Бір ... өтс ... табыс деңгейін
алуға мүдделі банк акционерлері ... банк ... ... ... жағынан, банк басшылары ұзақ мерзімді бағалы қағаздар мен ... ... ... бар ... беру банк ... ... түсінеді. Басшының басқарудағы білгірлігі мен ... ... осы ... ... оңтайлы шеше білуінен
байқалады. Өте жоғары деңгейдегі табысты өтімділікті сақтай отырып алуғада
болады. Сондықтан, банк қызметіндегі тиімділіктің ... ... ... ... ... қатынасты сақтай білу болып табылады.
Табыс банк қызметіндегі нәтижелікті білдіретін негізгі көрсеткіш ... ... ... ... және ... ... ... отырып беру банктің қаржылай тұрақтылығы мен сенімділігін анықтау
мақсатында жүргізіледі. Банктерге табыс клиенттерге ... ... ... ... ... ... беретін жаңа капиталды
тарту үшін қажет.
Егер банк жүйесінде каиталға келетін табыс деңгейі ... ... ... болатын болса, капитал басқа тізімді қолдану саласына
қарай аысады.
Банк табысы банк ... ... ... ... үшін өте ... ... ... Табыстылық ... ... ... тікелей белгілемейді, алайда мұндай органдар ... ... ... әсер ете ... ... ... талаптар:
Ұлттық банктің қайта қаржыландыру ставкасы, салық саясаты, салым ... ... шешу т.б. ... банк ... ... табыстылыгын өлшеу мақсатында
бірнеше көрсеткіштер қолданылады. Олардың ішіндегі ең ... ... ... ... Бұл ... активтердің
рентабельдігі деп атауға болады. Бір немесе бірнеше банктердің ... ... бұл ... ... бойынша банктің инвестициялық
саясатының тиімділігін бағалауға болады. Біз қарастырып отырған банктерде
2003 ж. ... бұл ... ... болды. (кесте 2.3.1)
Кесте 2.3.1. Табыстың жиынтық активтерге табыс нормасы және коммерциялық
банктердегі ... ж. ... ... ... |Активт |Табыс |Өтімді |
| ... млн. |ер млн. ... % |лік |
| ... |тенгс | ... |
| | | | ... ... |800,3 510,8 |20149,6 |3,97 18,25 |30,2 ... |7,6 |2798,9 |6.8 |82,6 ... | |111,6 | |152,6 ... банктер балансынан алынған.
Кестеде, есепке жиынтық табыс алынган, яғни салық төлемге дейінгі табыс.
Кестеде көшіріп отырғанымыздай аталған ... ... ... ... әртүрлі банктердің табысты өтімділік деңгейін арттыру
арқылы көбейтудің потенциалды мүмкіндіктері бар. Барлық банктерде ... өте ... ... ... псн ... ... ... факторлар әсер етеді? Табыстылықтың төмен
деңгейі келесі себептермен түсіндіріледі. Біріншіден банк басшыларының кері
тартпалық ... ... ... ... ... ... тыс операциондық шығындар жасалған; үшіншіден депозит
түрлері арасындағы үйлесімсіз қатынас, яғни бұл ресурстардың ... ... ... сатып алуға жұмсалады т.б. Алайда, Біздің отандық
банктерде ... ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейі банктің
активтері мен пассивтерін тиімді басқара білудің нәтижесінде болады, яғни
банк ресурстарының ... ... ... ... активтерге жайғастырылған
және депозит түрлері арасындагы қатынас оңтайлы. Бірақ мұнда банк өзін
өтемділіксіз
болудың тәуекеліне, сонымен ... ... ... ... ... ... осы ... растығын байқап көрейік. Казкоммецбанк 2002 ж.
саудаларға 10099,8 млн. тенге инвестицияларға 3820,3 млн. тенге салды. Ол
барлық активтердің 69,1 % ... ал ... ... ... барлық активтердің 20% ұстаған. Жалпы ... ... ... деп ... ... арасындағы қатынас қандай? Мерзімді және ... ... ... ... ... —12.5 % 6 ... ... емес. Ендігі кезекте банктің табыстары мен шығыстарының ... ... ... ... млн. ... таза ... ... млн. тенге.
3073,0 952,2
СПРЭД-11,5% -------- - ... = ... ... көрсеткіш ақша рыногінда жағдайды білдіреді. СПРЭД-бүл ... ... ... ... ... ... мен ... бойынша төленген проценттің орташа деңгейінің арасындағы
айырма болып табылады.
проценттік ттабыста ... ... = ... - ... ... ... ... банк пассивтсрі
3073,0-952,0
а проценттік маржа 11,9% яғни, — —
17879,0
Таза проценттік маржа- банктің таза ... ... мен ... ... ... ... ... немесе табысты активтерге
болы арқылы алынатын көрсеткіш.
Проценттік емсс табыстар- 1965,2 , шығындар 1853,4 млн.
тенгеге тең. ... ... емес ... 0,55 % яғни,——— нәтижесінде
20149,6
салық төлегенге дейінгі ... 800,3 млн. ... яғни 3,97% ... ал ... ... ... — бар жоғы 15,4% ... Бүл
талдаудан келесі қорытынды шығаруға болады. Банк біріншіден шамадан тыс
шығындардың болуына жол берген, ... ол 2805,6 млню ... ... ... ... 11,9% ... Бүл мейлінше жоғары көрсеткіш
кестелер мен инвстициялардың ... ... ... ... Осы скі баптар арқылы барлық таза табыстардың 95% алған.
Темірбанкте табыстылык пен ... ең ... ... ... Бұл оның ... ... ... білдіреді. Активтер бойнша
проценттік маржа өте жоғары- 19,5% . Баска ... ... ... емес ... — 7,5% депозиттердің жалпы соммасындағы мерзімді және
жинақ депозитерінің ... бар ... ... 80 млн. ... ... ... бар ... акционерлік
банк. Жылды 7,6 млн. тенге жиынтық табыспен аяқтады. Өтімділік - 152,6 ... 23,2 млн. ... ... ... ... ... резевтер 40,0
млн. тенге құрады. Бұл банктің табыстылықты ескермей ... көп ... ... ... ... ... жалпы қортынды қандай
1. табыстылықпен өтімділік —банк қызметіндегі қарама ... ... ... бір мезгілде, өз ара байланыстыра
отырып қарастырады.
2. Барлық қарастырып отырған ... ... ... ... ... өтімділікке бағыттайды.
Рентабельдік денгейі жоғары ... ... ... ... банк ... көп ... бөле ... Біз қарастырған үш бакнтің ... кері ... және ... ... ... ... ... коммерциялық банктер
көптеген табыстарын ... ... ... ... ... ... сыртқы, банк кызметінен байланысты
емес факторлар әсер еткен:
а) Гиперинфляцияны ... ... ҚР ... ... ... ... отырып рестрикциялық
несиелік ... ... яғни ... ақша
массасын несиелеуді шектеумен қатар шектеу.
б) ... ... ... ... жағдайында несие
тәукелі өте ... ... ... ... ... өте ... Республикада әзірге ... ... ... ... Екі ... бірнеше банктердің нәтижелерін салыстырғанда
маңызды критери, әдетте валюта балансымен анықталатын
банк көлемі болып табылады. Сондықтан өкімет органдары
мен ... ... ... банктерді ірілендіру ... ... ... ... деп ... Тарау. ЕКIНШI ДЕҢГЕЙДЕГI БАНКТЕРДIҢ ӨТIМДIЛIГIН БАСҚАРУ
МЕХАНИЗМI.
3.1 Активтердi басқара отырып банк
өтiмдiлiгiн
басқару.
Банк ісін ... ... ... ... ... ... басқарудың негізгі үш әдісін жасауға жол берді:
• Активтерді ... ... ... ... арқылы өтімділікті қамтамасыз ету;
• Пассивтерді басқару арқылы өтімділікті ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету. •
• Пассивтер мен ... ... ... ... ... ... мен мерзімдері бөйынша активтер
мен пассивтерді теңестіру // 19,327.
Аталған әдістер ... іс ... жиі ... әдіс қолданылады. Бұл
әдісте өтімді активтер ақшалай каржы түрінде нақты ақша және ... ... ... ... тез ... ... қағаздар формасында
жинақталуды көздейді. Активтерді сатып ... ... ... және ... байланысты болады.
Банк кез-келген жағдайда өтімді активтердің белгілі-бір соммасы болуы
қажет. Егер де ... ... ... ... ... болса, онда банктің өз активтерінің бір ... ... ... қол ... ... білу ... ... қажет.
Осыдан, өтімді активтердің үш қасиеті болу шарт :
• Активтерді қолма-қол ақшаға айналдыру үшін өзінің ... ... ... ... ... ... сатылу мүмкіндігі.
• Айналу қабілеті болуы тиістi, яғни, банк ... ... ... ... ... ... қажет. Банк өтімді болып табылады егер ол
өтімді қаржыларды ... ... ... ... және
дер кезінде алатын қабілеті болса.//19,328.
Банк өтімді активтердің осы қасиеттермен бірге келесі жағдайларды ескеру
қажет: активтерді сату ... ... ... ... ... жоғалтады.
Активтерді басқару стратегияларына сәйкес банк ... ... ... ... ... ең ... активтерді табыстылықтың
деңгейін төмендетпестен сатқаны жөн.
Активтерді басқару негізгі принциптеріне келесілерді ... ... ... ... ... ... сапасын
сақтау.
• Активті опсрацияларды диверсификациялау,яғни, иесиелiк
тәуекелді ескере отырып ... ... ... табыстылығын қамтамасыз сту.
Активтердің сапасы деп олардың өтімділік деңгейін ... ... ... алғандағы коммерциялық банктердің активтерін келесі
негізгі категорияларға бөлуге болады: кассадағы ... ақша және ... ... ... ; ... ... ... жасау ; саудалар жасау ; бағалы ... ... ... жасау; ғимараттар, жабдықтар және басқада активтер. (Кесте 3.1.1)
Кесте 3.1.1. 01.01.2003 ж. коммерциялық банк активтерінің қүрылымы, %
//16,18.
|Актив баптары ... ... ... | | |анк ... | | | ... | | | ... |38,2 |55,6 |36,8 ... | | | ... | | | ... |18,4 |0,3 |- ... |31,7 |16,1 |54,8 ... | | | ... |1,9 |13,2 |- ... | | | ... | | | ... |3,8 |11,0 |1,0 ... да ... |7,0 |3,8 |7,4 ... |100 |100 |100 ... банк ... ... ... ... көшіріп отырғанымыздай,біз
қарастырып
отырған банктер бағалы қағаздарға инветиция жасау өте аз, немесе мүлде ... ... ... ... ... ... ... білдіреді.ҚР
коммерциялық банктерінің қазіргі кездегі құрлымына өтімді активтер ... емес ... және кей ... күмәнді несиелік салымдар
кездеседі. Олар банк өтімділігі мен активтердің ... ... ... дер ... өтелмеуі және прологациялануы мен
сипатталады. Ол банктердің қосымша ресурстарына алып келеді. Өз ... ... ... ... деңгсйіне әсерін
тигізеді.Сондықтан, саудалар бойынша болы ықтимал шығындардың орнын толтыру
мақсатында нақты ... ... көп ... ... ... басқаруда әлемдік тәжірибеде алға қойылған нақты мақсаттарға
сәйкес үш негізгі әдіс қолданылады. Оның басты мақсаты банктың табыстылығы
мен ... ... ... ... табылады. Қолдану тұрғысынан
алғандағы ең қарапайымы қаржылардың ... қоры ... ... ... ... немесе қаржылардың артық болуы кезеңдерінде қолданады.
Екінші әдіс бірінші әдіске ... ... ... ... конверсиялау әдісі.
Үшінші әдіс ЭЕМ қолданумен байланысты.//7,125
Қаржыларды бір қорға біріктіру әдісі немесе қаржылар қорын ... Бұл ... мәні ... банктің барлық ресурстары қаржыландыру
көздерінен байланыссыз бір қорға біріктіріледі және тиімді деп ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарына
сай болып келеді. Мұны сызба түрінде көрсстуге болады.
Сызба 3.1.1. Қаржылардың жалпы қар ... ... ... ... ...... пен табыстылық
арасындағы оңтайлы қатынасты қамтамасыз ету. ... ... ... ... қамтамасыз етілуі тиіст, яғни,
өтімділік камтамасыз етілуі ... одан соң ... ... ... үшін активтерді несиелеуге немесс бағалы қагаздарға жұмсау.
Бірінші реттегі резервтер. Олардың міндеті- өтемділікті қамтамасыз ету:
олардың құрамына ең алдымен ... ... ... ... ... ... қолма қол және қолма-қолсыз ақшалар, ... ... ... ... ... ... ... резервтерге
кіретін қаржылар мөлшерін олардың салымдар соммасына немесе ... ... ... ... ... ... ... жайғастырудағы екінші кезектегі
міндет "кассалық" емес — ... ... құру ... ... ... тәуекелдің ең аз деңгейімен қолмақол ақшаға айналдыруға
болатын ... ... бар ... ... ... ... ... бағыты-бірінші реттегі резервтерді толтыру көзі болу.
Екінші реттегі ... ... ... анықталады, оның әсерінен салымдармен
саудалар көлемі де ... ... ... қоры әдісімен каржыларды жайғастырудағы
үшінші кезектегі міндет- ... ... ... Банк ... қалыптастырып, қалған ресурстарды табыс алу ... ... ... жұмсауына болады. Банктер өз клиенттерінің саудаға
деген қажеттігін қамтамсыз етуге міндетті. Банк қызыметінің тәуекел ... ... түрі ... тура ... ... ... табыс алып келеді.
Сондықтан банкирлер саудалық портфельді қалыптастыруға көп ... ... ... ... ... табыс алу мақсатында
бағалы қағаздар портфелінің құрамына да көп көңіл ... ... ... ... ... табыс алып келу және бағалы қағаздарды өтеу мерзімі
жақындаған ... ... ... ... ... ... көзі ... жайғастырудағы бұл әдістің ең басты артықшылығы басқару шешімін
кабылдау кезіндегі қолданудың қарапайымдылығы. Басты кемшілігі активтерді
жинастыру кезінде активтер мен ... ... ... ... ... тарату әдісі немесе қаржылар қорын бөліп тарату әдісі.
Біз қарастырған ресурстарды жайғастырудың бірінші әдісінде ... ... көп ... ... ... ... кезекте ресурстар
өтімділіктің бірінші реттегі және еінші ... ... ... ... ... ғана ... жоғары активтерге бағытталады. Біздің
ойымызша, соңғы жылдары республиканың банк ... ... ... осы ... ... себеп болып отыр.
Казкоммерцбанк пен басқада ... ... ... ... құрылған бірінші реттегі резервтер банк табыстылығына нұқсан
келтіретіндігін көрдік.
Шет елдік мемлекеттерде 50-60 ... ... ... ... ... сондықтан қаржылардың жалпы қоры әдісінің
кемшіліктерінің ... ... ... бөліп тарату әдісін
қолдана ... ... ... мәні ... ... ... жеке ... активтердің
жеке баптарына бекітіледі. Мұнда банк басшылары әртүрлі салым ... ... ... ... ... Сызба түрінде бұл ... ... ... ... ... ... бұл ... негізіне міндеті резервтер нормасымен
әр түрлі салым түрлерін ... ... ... ... ... ... бір ... салым 40-50 рет айналуы мүмкін. Сондықтан талап
еткенге дейінгі салымдардың негізгі ... ... және ... ... бөлігі саудаларга жұмсалады. Басқа салымдарда бұл қатынас саудалар
мен инвестициялар пайдасына қарай өзгеруі мүмкін себебі оларға ... ... ... ... ... ... томенiрек болып
келеді .//37,49.
Банктің меншікті каппитаына өтімді активтерімен жабу мүлде кажет емес
және ол негізгі қорларға; ұзақ ... ... ... және саудаларға
жұмсалынады.
Бұл әдістің басты артықшылығы банк ... ... ... мен ... ... ... активтер үлесін азайтуда
болып табылады. Алайда бұл әдістің белгілі бір ... де ... Бұл ... ... ... ... есепке алуға болмайды соңғылардың
қозғалысы
үздіксіз. Бір клиенте қаржыларын алады ... ... бір ... осы ... ... кезеңге қарағанда
көбірек алып оырғандығын есептесек салымдардың ... ... ... құру ... ... ... банк табыстылығына кері әсерін тигізуі мүмкін.
Сондықтан да бұл әдіс осы өзгерістерді қамти алмайды.
• Бұл әдіс ... ... оны ... жолдарынан
тәуелсіз болуын көздейді. Іс жүзінде олай емес ... ... ... ... ... ... ... салымдары несиелеуге жұмсалады.
Біз қарастырған екі әдісте қарапайымдалып ... ... ... ... шешу ... ... ... белгіленетін
жалпы схема түрінде қарастырған жөн. ... ... бір ... ... активтерін басқарудағы проблемалады шешу барысында менеджерлер
келетін нұсқаулы басшылық.
Экономикалық математикалық ... ... ... ... ... Біз қарастырып кеткен ... ... ең ... ... ең қарапайым тәсілдері болып табылады олар тек ... ... ғана ... Ал ... әр ... ... ... қазіргі кездегі электрондық есептегіш техника (ЭЕТ) мен
экономикалық математикалык әдістердің көмегімен алуға болады. Бұл ... банк ... ... ... ... ... басшылық
өтімділігі мен табыстылығын оңтайлы етуге мүкіндік ... Бұл ... ... ... проблеманың әр түрлі элементері арасындағы
байланыстарды көрсетеді бұл әдістің ... үш ... ... ... ... пролблеманың мәні неде? Оны шешу варианттары қандай? Қандай
вариант оңтайлы?//7,132.
Шет елдік банктердің активтердің басқару процесеінде сызықтық ... ... ... Ол ... басқару проблемасын пассивтерді
басқару проблемасымен үлестіреді.// 39,34.
Бұл модель есептеудің стандарты әдістерінің бірін ... ... ... ... ... ... ... Банк басшыларына
бағдарламаларды өз бетінше жасау міндетті емес. Ол үшін стандарты ... бар, ... ... ... ... шешу ... анықтау модельдің банктік экономикалық мазмұны
түсіне білу, талдаудың нәтижесін бағалай білу өте ... ... ... ... ... шешу ... басты мақсат активтерді
жайғастырудан алынатын табыстық ең жоғары деңгейін қамтамасыз ету болып
табылуы ... ... ... ... ... Банк ... ... келесі комбинацияда жайғастырады дерлік айнымалылардың құрамына
8% табыс алып келетін қыска мерзімді қазыналық міндеттемелер; бір ... бар ... ... ... 110% ... қысқа мерзімді саудалар
12% жылдық 14% табыстылығы бар ұзак мерзімді ... ... ... ... ... бар ұзақ мезімді саудалар. Активтердің табыстылығының
проценттері банк шығындарын алып тастағаннан кейін келтірілген.
Егер де X ... ... деп ... осы активтерден табыс (Т) алуда
келесі математикалық модель арқылы көрсетуге болады.
Т=0,08Х3+0,І0Х2+0,12Хз+0,14Х4+0,16Х5->тах
Бұл есепті ... ... Т ... ең ... ... ... ... басшыларының еш нәрсемен шектелмесе онда бұл есептің ... ... 16% ... ... бар ұзак мерзімді саудаларға
бағытаумен ғана шектеледі. ... бұл ... ... емес. Біріншеден ол ең
алдымен банк ... ... тиіс кері ... банк өзі
міндеттерін орындай алмайды елдегі ақша несиелік және ... ... ... ... қаржының төмендеу мақсатында несие
беруді шектеуді талап етеді. Сондықтан бұл моделге әртүрлі шектеулер енгізу
қажет әрине ... ... ... ... ... ... Айнымалылардың коэфициентернін шектеулердің құрамын алмастыра
отырып шешiмнің әр түрлі вариантарын аламыз. ... ... ... дәл ... келетін біреуін ғана таңдап алады.
3.2 Пассивтерді басқара отырып банк өтімділігін басқару.
Банк ісін жүргізудің шет елдік ... ... ... ... көбіне пассивтерді басқару теориясына негізделіп отыр. ... ... ... ... ... ... ... арқылы шешеді. Пассивтерді басқару жеке банктердің және жалпы банк
жүйесінің өтімділігін сақтап тұруға ... неше ... ... ... эммисиялық қызыметін басқаруға бағыталады. Ресурстарды тарту
көздеріне банктердің пассивті операциялары жатады. ... ... ... ... ... ... ... бағыталған қызметі
айтады.//7,155.
Қазіргі кезде Ұлттық банк ... ақша ... ... ... ... ақша ... несиелік операдияларды жүргізу арқылы
коммерциялық банктерге ... ... ... ... ... ... депозиттік шоттарда ақша көбейіп нәтижесінде ақша жүйесінің
күйреуіне алып келетін инфлияция ... ... ... ... ... микро деңгейде басқару қажеттілігі туындайды.
Макро деңгейде пассивтерді басқаруды . ұллтық банк жүзеге асырады. Банк
өзіндегі бар ресурстардан ... ... бере ... ... түсінікті
нәтижесінде банктің бос артық ... ... ұғым ... болады.Соңғысы
банктің қазіргі кездегі Өзіндегі бос қаражаттарын Активті операиияларға
салуының ... ... ... Бос ... ... ... мен ормықтандырылған резеретерге жіберілетін сомма арасындағы
айырмасын анықтау арқылы білуге болады. Бос ... банк ... ... Коммерциялық банк жүйесіндегі салымдардың көлемі көбінше саудалар
мен инветициялар түрінде берілген несиелер ... ... ... ... егер де ... депозиттердің соммасы 100 млн. тенге,
ал Ұллтық банктен міндетті резервтер мен кассадағы ... ... ... ету үшін -25,0 млн. ... ... болса онда бос
резервтер 75,0 млн. тенге болады және банктің өзінің клиентерімен ... ... бере ... ... ... Осы соманы толығымен басқа
банкке берді ... ал ол ез ... тұра осы ... ... ... ... тартқан қаржылардың 75% саудаға немесе ... ... Ол 56,2 млн. ... ... ... көп ... қайталануы мүмкін осы айтылған жағдайлардың
барлығын кестеден ... ... ... 3.2.1).
Кесте 3.2.1. коммерциялық банктер жүйесінде депозиттерде көп кайтара
құру.
| ... қүру | | | ... «А» |100,0 |25,0 |75,0 |75,0 ... |75,0 |18,8 |56,2 |56,2 ... |56,2 |14,0 |42,2 |42,2 ... |42,2 |10,5 |31,7 |31,7 ... т.б | | | | ... коммерциялық банктер жүйесі депозиттерді ақшаларды көп мәрте
жасауы мүмкін. Операцияның сенімділігі сонда жеке банк ... тек ... ... резервті көлемінде бере алады. Себебі бір банк ... ... банк ... ... "А" ... жолғалтқан резервтсрді
"Б" банкі алады, "Б" жоғалтқан резервтерді "В" ... ... ... ... сауданы өзінің артық резевтерінен бірнеше есе артық көлемде
бере алады. Ал жеке банк ... ... ... ... ғана бере ... ... ақша жасайды, яғни, сауда беру кезіндегі депозиттер
коммерциялық банктердің келісімдерін ... ... ... ... ... басым көпшілігі жасалады. //21,292.
Коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде құралады.//40,87.
Депозиттік мултипликатордың әрекеті келесілерге негізделген алдымен ... ... ... ... ... ... ... Осы ресурстардың
шегінде банктер клиентеріне және ... ... ... ... бастапқы депозиттер пайда болады.
Бұл депозиттерден басқа банктер қызтет ... ... ... ... оларда банк резервтер пайда болады және
оларда несие беру арқылы жақа депозттер құрайды. Депозиттік шоттардағы ақша
қаржылары ... ... ... әр ... ... болды. Олар белгілі бір уақыттан соң жиналып бастапқы депозиттерге
қарағанда көбірек болады. Осы арқылы ... ... ... банк мултипликациясының механизімі үздіксіз жүзеге асатын
болғандықтан банк мултипликаторы мөлшерінс баға беру үшін ... бір ... Оның ... ... соңындағы айналымда жүрген ақша қаржылары жыл
басындағы ақша қаржылары ... ... табу ... Банк ... ... ақша ... қанша
есе өскендігін көрсетеді және ақша массасының жыл басындағы мен жыл
соңындагы қатынасы ... ... Оның ең ... ... ... ... жіберіленетін аударымдар нормасына кері пропорциналды
болады.//20,88.
Ұлттык, банк ... ... ... екі кұралдық
көлеміндегі басқарады. Біріншісі бұл ұлттық банктің ақша ... ... ... бағалы қағаздардың валюталық операциялар
//23,206.
Несие рыногінде Ұллтық банк коммерциялық банктердің пассивтерін ұлғайту
саясатын ... ... ... саясатын немесе несиелік
рестрикция ... екі ... ... ... ... ... және
өкімет орындарына беретін несие міндеттерін ... және ... ... ... деңгейін өзгерту арқылы. ... ... ... экспансия) біздің елімізде 1990-194-жылдары, ал
несиелік рестрикция 1994-1996 жылдары жүргізілді. Оның нәтижесінде ... ... ... ... ... ойымызша тиімдірек болып табылады Дисконты жоғарлату
арқылы ұлттық банк несие ... ... ... ... ... Ұлттык банк сұранысты артыру нәтижесінде пасивтерді өзіне
алып келетін банктердің артық резервтері де ұлғаяды.
Бағалы ... ... ... ... ... ... қағаздарды вексельдерді, облигацияларды және басқада да ... ... және ... алы ... банк ... ... бағалы қағаздарды сатуы арқылы
артық резервтерді азайтады.Яғни, клиенттерге сауда беру ... ал ... ... ... ... алу ... ... қосымша
ресурстар береді, сол арқылы артық резервтер ұлғайып сауда беру мүмкіндігі
артады.
Осы сияқты процесс валюта ... ... ... ... ... ... үшін қолданылатын ұлтық банктің
екінші құралы бұл міндетті резервтердің нормативі мен өтімділік нормативін
белгілеу. Міндетті ... ... ... ... сыртан
тарататын ресурстарының мөлшері мен түріне қарай белгілейді. Бұл нормаларды
көтеру арқылы Ұлттық банк несиелік рестрикция ... ... ... экспансия саясатын жүргізеді.//20,90; 23,211.
Ұлттық банк өтімділік коэфицентін нормативін артыра ... ... ... жаңа ... құру ... ... Ал ... арқылы керісінше жаңа депозиттер құру мүмкіндігін кеңейтеді.
Сонымен Ұллтық банк бірінші деңгейдегі банк ... ... ... ... ... Ақша ... реттеу құралдарын пайдалана
отырып ол ... ... ... ... және сол ... банк ... ... қамтамасыз
етеді.
Микро деңгейде пассивтерді басқаруды. Банктер табыс алу мен өтімділікті
қамтамасыз ету мақсатында жүргізеді. 60-70-ші ... ... ... ірі
банктері өтімді қаржылар ретінде ақша рыногінда заемдарда пайдаланды.
Заемді өтемділіктің бұл ... ... ... ірі ... ... ... банк өзініц өтімділігін қамтамасыз ету
мақсатында 2002ж. ақша рыногынан 1815,2 млн. ... ,2003ж. —10587 ... ... ... ... ... 2001 ж. 16751 млн. тенге алды.
Жалпы микро ... ... ... деп ... қаржыларға деген
сұраныты толығымен өтеуге қажетті тез салатын қаржылардың заемдарын айтады.
Алайда заемдарға банктер мұндай қажеттілік ... ... ғана ... Банктің пассивтерін талдауды оның құрлымынан ... ... ... 3.2.2. ... ж. ... ... пассивтерінің құрлымы
*,%//16,17Д8.
|Баланс пассивтерінің |Халықтық |Казкоммец |Темір ... ... ... ... |банк ... ... ... |100,0 |100,0 |100,0 |100,0 ... | | | | ... | | | | ... |89,2 |83,5 |67,2 |22,9 ... ішінде талап | | | | ... | | | | ... | | | | ... |43,2 |47,3 |49,8 |20,8 ... ... |- |- |- |- ... депозиттер |32,4 |6,8 |8,4 | ... банк ... | | | |1 ... |- |8,7 |6,9 |- ... банк ... | | | | ... |6 |9,0 |0,2 |- ... ... | | | ... | | | | ... ... | |0,2 |0,2 |- ... да қарыз | | | | ... | | | | ... |- |6,4 |- |- ... міндеттемелер. |5,3 |5,0 |1,8 |2,1 ... ... |10,2 |16,5 |32,8 |77,1 ... | | | | ... | | | | ... ... |2,5 |10,0 |23,8 |71,7 |
| | | | |"1 ... ... ... ... ... отырғанымыздай пассивтердің құрлымы банктің көлемімен
типіне қарай болады. Ірі банктерде ... және ... ... 80% ... таратылады 10-15$) меншікті капиталдан тұрады.
Мұндай құрылым өзін —өзі ақтаған және шет ... ... ... сәйкес болып келеді. әдетте оладың қатынасы 90:10; 88:12. ... олар 67:33% ... ... ... ... сыртан алған
қаржылар мен мешікті капитал ... ... ... Оларда 80%
пассивтср меншікті капиталдан ... да ... ... ... 20%-ті
сол Мұндай жағдай шағын банктердің ақша алмаумен түсіндіріледі. Сондықтан
олар қамтамасыз ету үшін өз ... ... ғана сена ... ... ... ... басты көзі депозитер болып табылады.
Жалпы республикадағы коммерциялық банктердің 50% ... ... ... ... ... өтімділікті пассивтерді басқару арқылу
басқарудың бастапқы кезеңі болып табылады.
Депозит түрлері ... ... ... ... ... 3.2.3. ... -2004 ж.ж. ... жүйесіндегі депозиттердің құрлымы млд. тенге.
|Депозит түрлері. |Тұрғын ... | ... |
| ... салымдары |тұлғаларды | | |
| | ... | | |
| |2003 |2004 ... | | ... | | ... | | ... | | ... | | ... , млн. ... *// 16,18. | | | |
| | | | |
| | | | ... Баланс баптары ... банк ... ... |
| | | ... |
|Пассивтер |9533,5 |1392,9 |23,1 ... ... | | | ... | | | ... | | |-. ... ... |- |- |- ... ... |417,5 |192,3 |0,1 ... ... ... ... | | | ... |1765,1 |5,9 |- ... ... ... | | | ... |1815,2 |4,5 |- ... қажы ... мен | | |1 ... |2342,2 |51,2 |2,4 ... ... |3326,1 |912,4 |80,1 ... |20149,6 |2798,9 |111,7 ... | | | ... ... ... |7707,0 |1555,7 |40,0 ... ... ... |3708,0 |9,3 |- ... |6391,8 |451,9 |61,2 ... ... | | | ... |384,3 |370,0 |1,5 ... мен ... | | | ... ... |771,0 |307,2 |8,8 ... |1480,4 |102,2 |111,7 |
| |20149,6 |2798,19 | ... баланстарының мәліметтері бойынша Үшіншіден, табыстылығы
жоғары ...... мен ... бар ... 33,7% ... бірақ банкте әлі ... мен ... ... ... ... ... 2002 ж. жалпы алғанда өзінің ресурстарын,
ал басты бөлігін ... алу ... ... ... жоғары активтерге
салуға тырысады, себебі ірі банктер депозиттік рыноктан қаржы ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі. Сондықтан, банктер
тәуекелге барады. Ал, Казкоммерцбанк ... ... ... пайданың қосалқы бөлігін жоғалтып алды.
Келесі салалық коммерциялық банк - Темірбанк. Ол да республикадағы
шағын банктердің қатарына ... ... ... ... ... оңтайлы жайғастырмаған: ... ... ... көбі ... реттегі резервтер, саудаларға
бар жоғы ресурстардың 16.1 % ... ... ... ... 400
млн. теңге, және тск осы банкте ғана жинақ депозиттері бар, олар ... ең ... еске банк - ... Оның ... ... 80
млн. теңгені құрайды, ал ресурстары 71.7 % жоғары ... 21 % ... ... депозитттерден құралады. Осы шектеулі ресурстарды, біздің
ойымызша бұл банк жақсы басқарады.
Өтімді ... ... ... ... ... мен ... есебінен құралған және 36 % құрайды. Меншікті капитал толығымен
саудаларға жайғастырылған (55 % ... ... ... ... ... ... ... болады:
- барлық үш банктер ... ... ... емес ... ... ... да ... өтімділікті
қамтамасыз етуді ойлаған, табыстылыққа кері әсер ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз деңгейде пассивтерін саудалар мен
инвестицияларға жұмсаған.
- Бір де бір ... ... ... ... жайғастырылмаған,
себебі олар жоғарыда айтылған активтер мен ... ... өз ... кеңінен қолданады.
Талдау керсетіп отырғандай, активтер мен пассивтерді ... тек ... ... ғана қол ... ... ... мазмүнды міндеттемелердің бірі банк
өтімділігінің ... ... ... ету ... ... банктің ... ... ... ... ... ... болып табылады. ... ... банк ... ... белгілейді.
Өтімділік банктің ... ... ... дер
кезінде орындап, өз ... ... ... ... ... немесе бұл қаржылардың оңтайлы бағамен
қажет болған жағдайда сатып алу ... ... ... ... төрт ... ... қамтамасыз етіледі.
Коммерциялық сауда ауысу күтілетін табыс және пассивтерді ... ... ... ... ... және ... ... эволюциясы көрсетілді. Іс ... бір ... ... ... ... Бірақ әр
банкте оларға әр түрлі мән беріледі.
Нарықтық экономикасы ... ... ... ... бағалау үшін
әртүрлі коэффиценттер пайдаланылады. Банк өтімділгінің ... ... ... үшін ... аталған теориялар негізінде жұмыста
өтімділіктің ... ... ... Ол ... ... ... ... бейімделіп жасалды.
Өтімділік коэффиценттерін динамикада белгіленген өтімділік нормативтерімен
салыстыра отырып және де ... ... ... ... ... жөн. ... ... мен ғылыми жаңалығы келесіде болып ... :
1) Жеке ... ... бір ... ... Қазақстан
экономикасы жағдайында қолдануға болатын деңгейге ... ... ... ... ... банк ... сандық
және сапалық жағдайын көрсетеді;3) Осы жүйеге енгізілген ... банк ... ... жатқан халықаралык стандарттарға
сәйкес бухгалтерлік есептің жаңа ... ... мен ... ... негізделген ақпараттық базаға негізделеді;4) Өтімділік
көрсеткіштерінің жеке атаулары халықаралық банк ... ... ... ... ... бірақ олардың құралы мазмұны
және есептеу ... ... банк ... ... ... ... ... өтімділігі жоғары
активтердің ... ... ... оның ... 30 ... ... несиелерді қосады. Ал біздің әдісте дларды есепке алмайды. ... ... жиі ... және мерзімде
қайтарылмайды. Ал бұл ... ... ... ... ... Көрсеткіштер жүйесінің негізінде республикамыздағы екінші деңгейлі
банктердің қазіргі кездегі өтімділіктің ... ... ... ... ... ... бойынша тиісті
қорытындылар мен ... ... ... ... ... отырып келесі жалпы қортындылар мен ұсыныстарды
жасауға болар еді.
Барлық талданып отырған банктер көбіне ... ... ... ... және ... ... аз көңіл
боледі.
Өтімділік коэффиценттеріне ... ... ... ... ... ... ... өсу қарқыны активтер мен пассивтерді ... ... ... мен типі т.б. ... ... тигізеді.
Банктің талап етуге дейінгі бірінші кезектегі міндеттемелерін орындау
үшін кассада ... банк пен ... ... ... акша
қаржыларының белгілі бір соммасы болуы қажет.
Банк менеджері ... ... бір ... ... ... ... алдын-ала ... ... ... тура осы ... түсуге тиістi қаржылар
соммасын жаңа ... ... да ... ... ... ... ... өтімді активтер жетпеген жағдайда ақша
рьгногынан ... ... ... ... отырады.
5. Казкоммерц банк пен ... ... ... ... ... отырғандай банк өте ... ... ... ... ... ... төмендейді.
Өтімділік пен табыстылық банк қызыметіндегі екі қарама қайшы ... Банк ... ... ... осы екі ... оңтайлы шегін анықтау сондықтанда оларды тек өзара байланысты
және бір ... алып ... жөн ... ... көрсетіп
отырғандай үш банкте ең алдымен өтімділік проблемасына көңіл бөледі. ... ... ... ... денгейлі банктерге тән болып отыр.
6. Екі немесе бірнеше ... ... ... ... ең ... ... банктің көлемі болып табылады.
Себебі ірі ... ақша ... ... ... ... Олардың өтімді резервтерді ірі көлемде құрмастан ... ... ... ... ... ... бар. ... өкімет орындар мен ... ... ... ... ... ... мен ... арқылы ірілендіру саясаты өте дұрыс деп саналады.
7. ... банк ісін ... ... ... тәжірибесі банк
өтімділігін басқарудың үш әдісін қалыптастырады: 1) ... ... ... ... ету, яғни ... ... ... ету. 2) пассивтерді басқару ... ... ... сыртан қаржы тарту арқылы өтімділікті басқару. 3) Активтер
мен пассивтерді басқару арқылы өтімділікті басқару , ... ... ... ... мен ... ... теңестіру. Активтерді
басқару арқылы өтімділікті ... ... және ... банктер
басқарады. Себебі олар ... қол және ... ... ... жинақтайды олардың мұндай қаржылары ... ... 40-50% ... ... ... ... активтерінің қазіргі кездегі
құрлымы жан ... ... мен ... ... ... ... және стандартты емес активтер басым, күмәнді активтер ... Олар ... ... әсер ... сондықтан да банкте нақты
резервтер құруға көп көңіл бөлу керек.
Активтерді басқаруда үш әдіс ... ... ... қоры, әдісі,
активтерді бөліп тарату әдісі, экономикалық математикалық ... ... ... активтерді басқару барысында активтерді бөліп тарату мен
ғылыми әдісті қолдауды үстапады. Олардың ... көп ... ... ... Ірі банктер ақша рыногында басқыншылдық ... ... ... ... пассивтерді басқару арқылы басқаруға жүгінеді.
Казкоммерц банк көбіне сыртан қаржы тартып ... бұл әдіс ... ... деңгейде қолданылады. Макро деңгейде ... үшін ... банк ақша ... ... ... ... ... басқару өтімді қаржыларға деген күтілетін сұранысты жабу ... тез ... ... ... ... Өтімділікті басқарудың ең ... ... ... мен пассивтерді
теңестіре отырып басқару болып табылады, оның мәні ... ... мен ... ... мөлшері бойынша
сәйкестелендіруде болып табылады Іс жүргізуде ... ... жету ... Біз ... ... бір де бір ... ... ... ... ... ЭЕМ мен ЭЕТ ... ... ... ... Сонымен өтімділік кез-келген ... ... ... ... болып табылады. Оныц деңгейіне тікелей және жанама
түрде активті және пассивті опсрациялармен оларды басқару әдістері әсерін
тигізеді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
1. "Казақстан ... ... ... ... ... "Қазақстан Республикасы банктер және банк қызметі туралы" ҚР
Заңы. 31.08.1995/
3. "ҚР валюталық реттеу" туралы Заңы. 24.12.1996.
4. ҚР ... ... ... бойынша ҚР кейбір заң актілеріне
өзгерістер мен толықтырулар енгізуі туралы" ... ... ҚР ... ҚР ... ... ... ... Казахстанская правда. 11.10.1997.
6. Панова Г.С. "Коммерциялық банктің қаржы жағдайын ... ... и ... 1996 ... Қаржы қаражат 2002 №23 2 – 3 ... Банк iсi 2001 ... Рид Э, ... және ... ... ... — М.:
Прогресс, 1983.
10. Общая теория денег и кредита (под.ред Е.Ф. Жунова) М.: ... ... ... ... В.А. ... ... ... границы противоречия М.: ... ... ... Смит А. ... о ... и ... ... народов
(перевод с англ) - Т.2. С - П, 1866.
13. Кейнс Дж.М. Общая теория занятности, процента и денег (перевод
с англ) — М.: ... ... ... ... ... (под.ред.
проф
Мамонова И.Д.) - М: Инфра, 1996.
15. Пикр С. Роуз. Банковский менеджмент — М.: ... ЛТД, ... ... ... ... ... ... И.О.) -■ М.:
Инфра, 1995.
17. К.Р. Макконея, С.Я. Брю. Экономикс Т.Л. — М.; Республика, 1992.
18. Статистический бюллетень Нацбанка РК, 2000, 2001, 2002, ... ... Дж. ... и др. Деньги, ... дело и ... ... - М.: Л, 1996.
20. Усоски В.Н. ... ... ... ... ... - М.: Все для вас, ... ... Барсвальд. Техника банковского дела (перевод с немецкого)
М.: 1994.
22. Дункам У.Дж. ... идея в ... ... ... М.: ... 1996.
23. Маслачиков Ю. Финансовый менеджмент в коммерческом банке.
Фундаментальный анализ М.: ... ... Родс 3. ... биржа, валюты современного капитализма.
М.:
Финансы и статистика, 1986.
25. ... К, Хьюс С. ... ... ... 1996.
26. Черкасов В.С. Финансовый анализ в ... ... ... Л.Г. ... ... ... Международныс стандарты бухгалтерского учета (Персвод с англ) -
Алматы, 1996.
29. Рой ... ... ... по ... и ... ... ... 1992.
30. Руководство по кредитному мснсджменту (Под. Ред. Б. Эдвардса)
М: Инфра, 1996.
31. Уильямс Б. ... ... и ... ... ... США) М: Инфра, 1985.
1 -қосымша
Өтімділік теорияларына негізделетiн ... банк ... | | ... ... | | |
| ... |Өтімділік көрсеткіштерінің| ... ... ... ... ... ... ... | |У | | |і | |ция сауда |терді
|теория |теори | | | | |теориясы ... |-сы |ясы | | | | | ... |
| | |1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 | |Гр ... ... |4 ... ... уақытқа
| | | | | |ец |ді өтімділік |берілген ссудалар | | | | | ... Г\Г\ ... | | |х ... | | | | | | |і |251 | | | | | | ... + 251 ... | | | | | | | ... жэне
жинақ |+ | | | | | | ... ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | |Да |1. Кассалық |Орталық
жэне | | | | | |ни ... ... ... | | | |
| |я ... ... |талап ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | | ... + ... мен | |
| | | | | |монеталар. | | |+ | | | | ... эр ... жеке | |
| | | | | ... | | | | | | |2. ... |Банкноталар мен
монеталар | | | | | | |коэффициентi |талап еткенге ... | | | | |
| | ... ... | | | | | | | |қалдықтар
бағалы | | | | | | | ... мсн ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... | | |X | | | | | | | |100=151 | | | | | | ... ... ... жэнс 1 | | | | | | | ... ... | | | | | | | |тартылған ресүрстар | | | | | | |3. Өтімділік-
|Кассадағы ақшалар | |і |і | | | |тің ... ... | | |т |т | |
| | |х 100= 10% | | | | | | |і ... ... | | | |
| | | ... + ... | | | | | | | ... | | | |
| |'Люк- сембург. |1. Кассалық коэффициент
|Банкноталар мен монеталар + ... ... ... ... + ... ақшалай резервтер |
|
|+
|-
| | | | |Талап еткенге дейінгі ресурс-тар + клиенттердің ағымдық
шоттарындағы қаржылар + кассалық бондарды ... ... ... ... эр банк үшін жеке ... | | | | | | ... |3 |4 |5 |6 |7 | | | |2. ... коэффициент і
|Кассадағы активтер + қысқа мерзімді ссудалар + қысқа ... ... ... | | | |х 100=30% алдыңғы формуланың бөлімінде көрсетілген пассивтер | |
| | | | ... й-Ца ри я ... ... ... мен ... ... ... үшін пайдаланыла-ды: 6 % алғашқы жэне 15 % жалпы банк
міндеттемелері-нен, 24 % ... 10 % банк ... 36 ... 35 % ... ... сомадан. Алынған банк
міндеттемелерініц мөлшері оның қысқа мерзімді ... ... | | | | | | | ... ... ... ... Тһе ... of
banks in the Member States of the ЕЕС-р.49> 115-116, 126-127, 197- 198.
-----------------------
активтердің ... ... ... ... қол ... ... 3.1.2. ... бөліп тарату әдісі.//7,129.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«БИАР» ЖШС-нің АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ75 бет
«Бобровка + » ЖШС-ның қызметі барысында қалыптасатын жағдайды және шығындарын талдау56 бет
Ақшалай қаражаттардың кәсіпорынның жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етуіндегі маңызын анықтау және оларды басқару стратегиясын жетілдіру67 бет
Кәсіпорын активтерін басқару және оның тиімділігін арттыру59 бет
Кәсіпорынның ақшалай қаражаттарын басқару34 бет
Кәсіпорынның қаржысын басқару75 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің алтынвалюта активтерін басқару жөніндегі инвестициялық стратегия4 бет
Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты31 бет
Ақсай өзені – Ақсай бекеті бойынша су өтімі қисықтарын тұрғызу және жылдық ағындыны есептеу16 бет
Баланс өтімділігін талдау және оған әсер ететін активтерді қарастыру факторларды талдау54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь