Құқық теориясы

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I. ТАРАУ. ҚҰҚЫҚ ТЕОРИЯСЫ. ҚҰҚЫҚТЫҢ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ МАЗМҰНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6.17
1.1. Құқықтың тұсінігі, оның мемлекетпен бірлестігі ... ... ... ... ... 6
1.2. Құқық туралы негізгі теориялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.3. Құқықтың құндылығы және функциялары ... ... ... ... ... ... ..15

I I. ТАРАУ. ҚҰҚЫҚ НЫСАНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18.25
2.1. Құқық нысанының түсінігі, оның белгілері ... ... ... ... ... ... ...18
2.2. Құқық нысанының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.3. Мемлекеттік аппараттың нормативтік актілері ... ... ... ... ... ...22


ҚОРТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Алғашкы қауымдық қоғам - адамдардың пайда болып, жер жүзінде өмір сүре бастағанына екі миллиондай жыл болды. Қоғамның диалектикалық даму процесіне сәйкес адамдардың өздерінің дене құрылысы да, миы да, тәжірибесі де, пайдаланатын құралдары да дамып отырды. Соның нәтижесінде шамамен осыдан 40 мың жыл бұрын қазіргі типті адамдар (хомо сапиенс) қалыптасты.
Адамдардың дене құрылысының өзгеруі тоқтап, оның орнына олардың қауымдық құрылысы, тәжірибесі басында бәсең, кейін қарқынды түрде дами бастады. Бүл процесс бірте-бірте алғашқы қауымдық қоғамды өмірге әкелді. Қоғамның дамуы екі бағытта жүріп отырды: адамдардың өмірлік тәжірибесінің дамуы және соған сәйкес пайдаланатын құралдардың өзгеріп, прогрестің жаңаруы. Бірақ бұл процесс басында өте бәсең дамыды.
Алғашқы қауымдық қоғамның экономикалық, әлеуметтік, қүры-лымдық, басқарушылық салаларындағы объективтік даму процестері бір-бірімен тығыз байланыста өзгеріп, жаңарып оты-рады. Бұл объективтік даму процестің күрделі сатысы әлеуметтік революциялық төңкеріс - б.з.д. 10-15 мың жылдықтарда болған. Ол төңкеріс кезінде малшылық пен егіншілік қалыптасты, ажар-ланған тастан жасалған қарулар өмірге келді, адамның тәжірибесі өсіп, молайды. Қоғамдық еңбек төрт күрделі тарауға бөлінді: малшылық, жер игеру, өндірістік және саудагерлер тобы, Бүның бәрі еңбектің өнімділігін арттырды, қоғамның шығысынан кірісін асыр-ды.
1. Казақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 ж.
2. Қазақстан Республикасы Конституциясының түсіндірме сөздігі.
3. Алексеев С.С. Теория права. М.: БЕК, 1993.
4. Венгеров А.Б. Теория государства и права. М.: 1994.
5. Ливщиц Р.З. Теория права. М.: БЕК, 1994.
6. Общая теория права и государство /Под ред. Лазарева В.В. М., 1994.
7. Общая теория права. Курс лекций /Под ред. Бабаева В.К. Нижний Новгород, 1994.
8. Хропанюк В.Н. Теория государства и права М., 1995, 1996.
9. Хутыз М.Х., Сергейко П.Н. Энциклопедия права М., 1995.
10. Общая теория права. /Под ред. Пиголкина А.С. М., 1993.
11. Бабаев В.К. Теория современного советского права. Фрагменты лекций и схемы. Н. Новгород, 1991.
12. Иванов Ю.В. Теория государства и права. Определения и схемы. Красноярск, 1989.
13. Права человека. Сборник международных документов М., 1991.
14. Бейсенова А., Біржанова К. Қазақстан Республикасы мемлекет және құқық негіздерін оқып үйренушілерге көмек. Алматы: Жеті Жарғы, 1997.
15. Сапаргалиев Г.С. Основы государства и права Казахстана. Алматы, 1994
16. Сапаргалиев Г.С. Заң терминдерінің сөздігі. Алматы: Жеті Жарғы, 1996.
        
        ЖОСПАР
Кiрiспе………………………………………………………………………..3
I. Тарау. ҚұҚЫҚ ТЕОРИЯСЫ. ҚұҚЫҚТЫҢ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ МАЗМұНЫ…………………………………………………………………6-17
Құқықтың тұсінігі, оның мемлекетпен бірлестігі………………..6
Құқық туралы ... ... ... және ... I. Тарау. ҚұҚЫҚ НЫСАНЫ…………………………………………18-
2.1. Құқық нысанының түсінігі, оның белгілері………………………18
2.2. Құқық нысанының түрлері………………………………………...19
2.3. ... ... ... ... ...
Алғашкы қауымдық қоғам - адамдардың пайда болып, жер ... өмір сүре ... екі ... жыл ... Қоғамның диалектикалық даму процесіне сәйкес адамдардың өздерінің дене ... да, миы да, ... де, ... құралдары да дамып отырды. Соның нәтижесінде шамамен осыдан 40 мың жыл бұрын қазіргі типті адамдар (хомо ... ... ... дене ... өзгеруі тоқтап, оның орнына олардың қауымдық құрылысы, тәжірибесі басында бәсең, кейін ... ... дами ... Бүл ... ... алғашқы қауымдық қоғамды өмірге әкелді. Қоғамның дамуы екі ... ... ... ... ... тәжірибесінің дамуы және соған сәйкес пайдаланатын құралдардың өзгеріп, прогрестің жаңаруы. Бірақ бұл процесс басында өте ... ... ... ... ... әлеуметтік, қүры-лымдық, басқарушылық салаларындағы объективтік даму процестері бір-бірімен тығыз байланыста өзгеріп, жаңарып оты-рады. Бұл ... даму ... ... ... ... ... ... - б.з.д. 10-15 мың жылдықтарда болған. Ол төңкеріс кезінде малшылық пен егіншілік қалыптасты, ажар-ланған тастан ... ... ... ... ... тәжірибесі өсіп, молайды. Қоғамдық еңбек төрт күрделі тарауға бөлінді: малшылық, жер игеру, өндірістік және саудагерлер тобы, Бүның бәрі ... ... ... ... ... ... асыр-ды.
Қоғамдық байлық қалыптаса бастады,оны иемденетін топтар, таптар пайда болды. Экономикалық өзгерістер әлеуметтік қай-шылықтарды өмірге әкелді. 5-4 мың ... сол ... ... қоғамды басқару үшін құқық пен мемлекет пайда болды. Мемлекет және ... ... ... - ... ... ... ... нәтижесі болып табылады.
Құқық пен мемлекеттің өмірге келуінің, қалыптасуының негізгі объективтік зандары:
қосымша ... ... ... ... ... мен топтардың арасында кұрестің басталуы;
қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін қүқық пен мемлекеттің өмірге ... ... - адам ... дұрыс өмір сүруінің негізгі объективтік заңдылықтарының бірі әлеуметтік нормалардың қалыптасып, қоғамдағы қарым - қатынастарды реттеп, басқаруы. Әлеуметтік нормалардың ... ... ... діни ... ... процесінде бірте-бірте құқықтықнор-маларға айналуы. Совдықган құқық мемлекеттен аз да болса ... ... ... болады. Алғашқы қоғамда мемлекеттік кезеңнің басталуынан бері қарай құқық қарым-қатынастардың басым көпшілігін реттеп, басқаратын нормаға айналды. Қоғамда мемлекеттің өзі ... ... ... жаңа түрлері пайда болды: заң, заңға тәуелді актілер, шарттық нормалар, заң күші бар соттың ... екі ... ... ... ... ... меншікті реттеу моралдық - діни нормаларға сүйенді. Мысалы, Индияда Ману заңы, ... ... ... ... ... ... меншік бағытындағы қатынастарды мемлекеттік орган-ньщ өзі бекіткен нормалар арқылы реттеп, ... ... ... ... басым болған мем-лекетте қүқық - үстем таптың заңға айналдырған ... ... Бүл ... ... ... және зандардың орындалуын ұдайы қадағалап отырушы - үстем тап қолындағы мемлекеттік аппарат. Қүқық үстем таптың мүдцесін қорғаумен бірге қоғамдық мақсатты да ... ... ... таптық мәні, қоғамдағы рөлі, мазмүны мен нысаны, сайып ... ... ... ... ... ... және мәдени өсу дәрежесіне байланысты. Мысалы, К.Маркс "Гота программасына сын» ... ... ... да экономикалық қүрылыстан және қоғамның соған сәйкес мәдени дамуынан жоғары бола алмақ емес»
Маркс К., Энгельс Ф., Екі ... ... шыг, 2 -т, 15 ... ... ... қоғам дамуының саяси, әлеуметтік, мәдени т.б. мұқтаж-дарына неғұрлым сай келсе, соғұрлым пайдалы әсері мол болмақ.
Құқық - мемлекет шығарған ... ... ... ... ... ... етіліп отыратын жалпыға бірдей қоғамдық қатынастарды реттейтін нормалардың жиынтығы.
I. Тарау. ҚұҚЫҚ ТЕОРИЯСЫ. ҚұҚЫҚТЫҢ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ... ... ... оның ... бірлестігі.
Қоғамның тарихи объективтік даму процесінде құқықтың маңызы туралы екі пікір бар: біріншісі - ... ... ... ... ... ... ... факторлардың бірі құқық. Онсыз қоғам дағдарысқа ұшырап әлдеқашан ақыр заман болар еді. Бұл пікірді - ... ... деп ... ... - ... ... қарсы пікір. Қоғамның дамуында құқықтың ешқандай ролі, маңызы жоқ деп түсіндіреді. Бұл пікірді заңды нигилизм деп айтады. Нигилизм қоғамда ... ... ... ... ... ... ... жоққа шығарып мойындамау.
Заңды көзқарас көне дәуірден қалыптасып құқықтың қоғам даму процесіндегі рөлін, маңызын жанжақты зерттеп, бірнеше ғылыми қорытынды ... ... ... ... бірге эволюциялық прогрестік жолмен дамып, ХІХ-ХХ ғасырларда өзінің тарихи процесте құндылығын дәлелдеп, қазіргі заманда құқық мемлекетпен бірге қоғам дамуын ... ... ... ... факторлардың бірі екеніне ешкім күмән келтірмейді.
Қоғамның объективтік тарихи даму процесі құқықтың маңызы меи рөлі ... ... ... пікірінің дұрыс екенін дәлелдеп отыр. Завды нигилизм пікірін қазір ешкім қолдамайды.
Құқық ... ... ... оның ... өмірге келуін, дамуын түсінуде әртүрлі пікірлер бар. Бірақ, құқықтық ... ... сол ... қарым-қатынастарды реттеуде, мүдде-мақсаттарды іске асыруда, орындауда адамдардың, бірлестіктердің, қоғамдық ұйымдардың іс-әрекетінде, ... ... ... бар. ... ... ... ұйымдардын іс-әрекетінің, жұмыстарының құқық арқылы басталуы.
Құқық арқылы ... ... ... ... ... мазмұиын түсінуде қоғам көлемінде нақты бірліктің болуы. Бұл бірлестіктің анықтылығы ... ... ... ... қарым-қатынастардың жақсы реттеліп, орындалуы. Құқытың күнділігі қоғамдық ... ... ... ... ... ... Бұл ... қорытынды пікірді барлық мемлекеттердің және адам қоғамының миллиондаған жылдар тарихы толық дәлелдеп ... ... ... ... ... ... қолданылады. Біріншіден, "құқық" деген ресми түрде таңылған жеке және заңды түлғалардың заңға сүйене отырып, әрекет жасау мүмкіндігі. Мысалы. азаматтардың еңбек ету ... ... алу, ... иесі ... ... шұғылдану құқығы; Заңды ғұлғалардың (мемлекеттік органдардың, қоғамдық ұйымдардың) да құқықтық мүмкіндіктері болады. Бұл көрсетілген жағдайларда "құқық" түсінігі субъективтік мағынада қолданылады.
Екіншіден, ... ... ... нормаларының жүйеге келтірілген жиынтығы. Бұл объективтік мағынадағы құқық, олардың қалыптасуы, жүзеге асырылуы диалектикалық ... ... ... ... Мысалы, қазақстанда мемлекеттік құқығы туралы Конституцияның 4-бабында былай делінген: қазақстан Республикасында қолданылатын құқық Конституциясының, соған сай ... ... өзге де ... актілері болып табылады.
Үшіншіден, "құқық" терминi оқу пәнін білдіретін ұғым ретінде қолданылады. Мысалы, ... ... ... ... ... құқық, еңбек құқығы, қылмыстық құқық, отбасы құқығы т.б.
Төртіншіден, "құқық" терминi субъективтік құқық пен объективтік құқықтың ... ... де ... ... ... ... мен ... жүйе.
Сонымен "құқық" терминінің көптеген мәні бар, оны зерттеушілердің көзқарасы бір жерден шығып,бір ... ... деп ... ... ... құқықты таптық және жалпы әлеуметтік тұрғыдан түсіндіру ғылымда кең орын алып келді. Марксистік ілім ... оған ... ... тек ... ... ғана ... Ал ... тұрғыдағы ілім бойынша құқық қоғамдағы барлық, адамдардың еркін білдіріп мүдделерің қорғайтын құрал болып саналады. Өйткені адам тарихында ... ... ... де ... ... қоса құқық жалпы қоғамдық мүдде-мақсатты да реттеп, басқарып отырды.
Қазіргі замандағы өркениетті мемлекеттерде құқық барлық азаматтардың еркін ... ... ... ... ... ... ... Казақстан мемлекетінде қалыптасып келе жатқан құқыққа да осындай жалпы елеуметтік тұрғыдан қарау шындыққа сай келеді десек қателеспейміз.
Қоғамның диалектикалық даму процесiнде ... ... ... ... ... ... үшін ... пен құқық объективтік жолмен өмірге келді. Бұл қоғамның прогрестік жолмен дамуының нәтижесі. құқық адамдардың, үйымдардың ... ... ... ... ... ... ... орындалу шеңберін анықтап, реттеп басқарып отырады. Құқықтық норманың қалыптасуы үш кезеңнен тұрады: мүдде, қатынас, норма. Құқықың негізгі үш тірегі бар: ... ... ... ... және мемлекет. Құқық имаңдылықтан нәр алады, неғұрлым құқықтың нормалары имандылық шарттарына сәйкес келсе, соғұрлым олардың сапасы да, ... да ... ... ... ... ... рөлі, мазмұны мен нысаны, сайып келгенде қоғамның экономикалық, рухани, мәдени сыйпатына байланысты. Құқықтың дамуына күресімен бірге саяси-әлеумітiк, ұлттық қатынастар, идеология, ... ... өсу ... де ... әсер ... К. Маркс "Гота программасына сын" деген еңбегінде: "Құқық ешуақытта да экономикалық құрылыстан және қоғамның соған сәйкес мәдени дамуынан жоғары бола ... ... К., ... Ф. Екі ... ... ... 2 т., 156.деген. Құқықтың нормалары қоғам дамуының экономикалық мұқтаждарына неғұрлым сай келсе, соғұрлым пайдалы әсері мол ... ... ... ... арқылы реттеу процесінде әр түрлі құқықтық қатынастар туады, яғни қоғам мүшелері, мемлеқеттік ұйымдар мен ... ... ... талаптарын іс жүзіне асыру үшін өзара қарым-қатынастарға түсіп, занда көрсетілген міндеттерді ... ... ... - мемлекет шығарған немесе бекіткен, орындалуы мемлекеттік апараттың күшімен қамтамасыз етіліп отыратын ... ... ... ... ... ... Құқықтың түсініктері бірнеше, бірақ мазмұндары біреуақ.
- құқықтың мазмұнының негізгі элементтері:
- қоғаммың және адамдардың мүдде-мақсаттын ... ... ... ... басқару;
- қоғамды дағдарысқа ұшыратпай, экономикалық, саяси, әлеуметтік, мәдениеттік т.б. бағытыи дамытып, нығайту;
- мемлекеттік ... ... ... ... арақатынасын реттеп, басқарып отыру;
- халықаралық қатынастарды реттеп, басқару.
Құқықтың екі ... ... ... ... біріншісі - құқықтың объективтік түсінігі қоғамның объективтік дамуына ... жана ... ... ... - ... ... түсінігі объективтік қалыптасқан қатынастарды реттейтін, басқаратын нормативтік ... ... ... ... ... қағидалары:
. Қоғамдағы әртұрлі мүдде-мақсаттарды нормативтік жүйемен реттеп, басқару;
. Адамдардың, ұйымдардың бостандығының іс-әрекетінің ... ... ... ... анықтап отыру;
. Аламдардың, ұйымдардың арақатынасындағы келіспеушілікті шешудің, реттеудің негізгі түрлерін белгілен отыру;
. Мемлекеттік органның қабылдаған, бекіткен нормативтік актілерінін ... ... ... мазмұны дегеніміз - қоғамдағы қатынастарды реттеп, басқарып отыратын нормативтік актілердің ішкі құрылысы.
Құқықтық теңдiк жалпылама турде айтылады, іс ... ... ... ... ... ... тендік нормалар да абстракты түрде жазылады. Құқықты ... ... ... ... ... ... ... Міне осы кезеңнен бастап заңның кезеңі,мемлекеттің жұмысы басталады.
Құқық-үстем таптың және қоғамның ... ... ... Бұл ... ... айналдырушы және оны орындаушы мемлекеттік аппарат.
Мемлекет құқық арқылы өзінің жоғарғы және ... ... ... ... ... ... бекітпей ішкі және сыртқы міндеттерін іске асыруы мүмкін емес. Miнe осы мәселелерді мемлекет құқық арқылы, нормаға сүйене отырып іске ... ... ... қоғамдық қатынастар құқық негізінде ғана орнай алады. Бұл мемлекет пен құқықтың қоғамдық қатынастарды реттеудегі көздейтін басты мақсаты. ... ... ... мемлекеттің күшіне сүйеніп, жүзеге асырылады. Кұқықтың тірегі, оның күшқуаты, абыройы мемлекет. Құқық нормалары адамға бостандық беріп қана қоймай, сол бостандықты ... ... ... ... ... туралы негізгі теориялар.
Құқық, мемлекет сияқты қоғамныи объективтік даму процесінің нәтижесінде өмірге келеді. Алғашқы қоғамдағы нормалар (әдет-ғұрып, салт-дәстүр, мораль діни нормалар) ... ... ... нормаға айнала бастап, құқық негізгі әлеуметтік нормаға айналды. ... ... даму ... сәйкес құқық туралы көзқарас та, пікірлер де әр түрлі болды. Құқық туралы негізгі теориялар:
. Табиғи теория - бұл ... ... көне ... ... ... мемлекеттік құқықтан басқа адамдардың табиғи құқығы болады: бостандығы, ... ... ... ... ... ... т.б.). Цицерон табиғи заңға қарсы келетін мемлекеттік заң болуға тиіс емес деген. Табиғи теорияны Локк. ... ... ... Радищев т.б. дамытқан. Дамыған елдерде табиғи әлеуметтік норма мен мемлекеттік құқықты бір-біріне қарсы қоюдың негізі жоқ. Олар қоғамды ... ... ... ... ... ... - бұл теорияның өкілдері құқық. адамдардың рухани сана-сезімнің даму процесінен өмірге келіп, қалыптасады деп түсіндіреді. Оған мемлекеттің қатынасы жоқ - деп ... ... ... ... өздерінің ойынан заң шығара алмайды, тек қоғамның объективтік даму процесінен
Қалыптасқан қатынастарды ... ... ... шығуын тездету керек деп түсінген. Бұл теорняның өкілдері: Густав Гуго. Карл ... ... ... ... т.б.
. Реалистик теория - құқықтың дамуы өзінің эволюциялық ішкі себептері ... ... ... ... ... Оның ... ... жағдайлардыи, әсері мол болады - деп уағыздаған. Бұл теорияны құрастырған неміс ғалымы Рудольф Йеринг, Бұл ... ... ... ... оның ... ... субъектілердің құқығының міндеттері болатынын және мемлекеттің бақылауын ... ... ... ... - XX ... ... ... Бұл теория құқықтық қатынасты адамдардың құқықтық тәртібін жанжақты ғылыми тұрғыдан зерттеуді жақтайды. Окілдері Эрлих. Леон Дюги, С.М. Муромцев, Г.Н. ... Р. ... ... ... ... зерттеуге көп көңіл бөледі, құқықтық мемлекетті жақтайды.
. Нормативтік теория - құқық әлеуметтік өмірдің сыртқы қарым-қатынасын реттеп, басқарып, ... ... ... деп тусінеді. Заң ғылымы құқықтың жеке өзін саясат пен идеологияға қоспай зерттеуді жақтайды. Құқықтың белгі-нышандарын жақсы зерітеуді, құқықтық. ... ... ... ... ... төмен қарай сатылап зерттеуді, бақылауды ұсынады. Бұл теорияның, өкілдері: Р. ... Г. ... П.И. ... ... ... - XX ... ... жақсы дамыған теория. Теорияның негізгі мазмұны: құқық адамдардың психикасының ішкі құрылысында қалыптасып олардың сыртқы іс-әрекетіне, ... әсер ... ... ішкі ... мен сыртқы тәртібінің, мінезінің, іс-әрекетінің байланысын Петржицкий этикалық сана деп атайды. Бұл теория құқықты екі ... ... жеке ... ... және оң ... (позитивтік). Жеке тұлғалық құқық-жеке адамның ішкі ұятынан ... ... ... ... Оң ... ... құқық - басқа адамның беделіне, абройына сенушіліктен қалыптасатын психикалық көзқарас.
7. Материалистік ... - ... ... ... ... ... мүдде-мақсатын қорғайтын нормативтік актілердің жиыитығы. Құқықтың мазмұны екі элементтен тұрады - деп ... ... ... пен ... ... муддесі.
Бұл теорияның тарихи даму процесін үш кезеңге бөлуге болады: Бірінші кезеңі - Марксизмнің құқықтың мазмұнын түсінуі және оның қоғам ... ... ... кезеңі - құқықтың болашағына марксизмнің көзқарасы; үшінші кезеңі - марксистік көзқарасты бұрмалау.
Бірінші кезеңде марксизмнің құқықтың мазмұнын түсінуі дұрыс еді - ... ... ... және ... күреспен тығыз байланысты болуы. Екінші кезеңде - буржуазиялық мемлекет пен ... ... ... ... ... оның ... ... маңызын дұрыс түсінбеді. Коғамның болашағын құқықтық мемлекетпен байланыстырмады. Үшінші кезеңде кеңес одағының басшылары марксизмнің мазмұнын сорақы түрде бұрмалап өздерінің ... ... ... ... үшін ... ... жай теория қалпында қалмай оны социалистік мемлекеттердің басшылары субъективтік жолмен оылаған жылдар ... ... ... тырысып бақты. Бірақ. одан ешқандай нэтиже болмады.
Жоғарыда ... ... ... жеке ... дұрысы да, бұрысы да баршылық. Бірақ, барлығының мазмұнын біріктіргенде бірнеше дұрыс қорытынды тұжырымдар шығаруға болады:
- құқық әлеуметтік құбылыс, онсыз ... ... ... емсс;
- құқық қоғамдық және жеке адамдардың мүдде-мақсатын қорғайтын негізгі құрал;
- құқық жеке ... ... ... ... қүш; - ... ... ... және оның бақылауыим дағы, қоғамдық тәртіпті қорғайтын құрал
Сонымен құқық жеке түлғалардың ... ... ... т.б. ... ... ... негізгі құрал. Құқық қоғамның объективтік дамуын қамтамасыз етіп, өндіріс пен сұраныстың ара ... ... ... ... ... негізгі белгі-нышандары:
. Құқықтық нормаларды мемлекеттік органдар ресми түрде
қалыптастырады; әлеуметтік нормалардың ... ... ... ... ... ... оған ... жоқ.
. Құкықтық нормалардың мемлекеттің барлық аумағына, барлық ... ... күші бар ... ... ... күш тек ... ... мүшелерін қамтиды.
. Құқықтық нормалар жеке адамдардың және қоғамдық мудде-мақсаттарды ... ... ... жеке ... ... ... қамтиды.
4. Құқықтық нормалардың орындалуын мелекекеттік органдар бақылап отырады; басқа нормаларға мемлекеттің қатысы жоқ, олардың орындалуын ... ... ... ... ... адам мен қоғамның объективтік құрылысымен байланысты түлғаның бостандығын білдіретін, қоғамдық щітынастарды реттейтін, ресми ... ... ... ... ... күшімен қамтамасызетілетін нор-малардың жиынтығы.
.3. Құқықтың құндылығы және функциялары.
Қоғамның өмірінде белсенді жұмыс атқаратын құқықтың функциялары. Оның ... ... ... Ең ... ... ... пен бірлесіп жұмыс жасау. Ойткені мемлекеттің жұмысының мазмұны, бағыты нормативтік актілерде ... ... ... ... ... ... ... Қоғамның әр саласына сәйкес құқықтың экономикалық әлеуметтік, мәдениеттік, тәрбиелік, экологиялық, қаржылық т.б. функциялары болады.
. ... ... үш ... ... ... да үш функциясы болады: заң шығару, ... ... ... ... бұл екі ... функциялары мемлекеттің функцияларымен сәйкес келеді. Сонымен бірге құқықтың өзіне тән екі міңдеттері болады: қоғамдағы қарым-қатынастарды дұрыс реттеп, орындалуын тездету және ... ... ... ... ... Міне осы ... ... құкықтың озіне тән екі функциясы болады: реттеу және қорғау.
Құқықтың реттеу функциясы - нормативтік актілер арқылы коғамдық қатынастардың байланысын, орындалу жолдарын, ... ... ... Бұл ... екі ... орындалады: біріншісі - құқықтық нормада катынастың орындалуын жолдарын, бағытьш көрсету; екіншісі - ... ... ... ілерге толық бостандық беру, дұрыс орындалу бағытын көрсету.
Құқықғың қорғау функциясы - нормативтік актілердің ... ... ... ... әсерін күшейту, жаман қатынастарға тыиым салу. Бұл функцияның әдіс-тәсілдері;
- қоғамдағы қатынастардың дұрыс орындалуын бақылау;
- құқықты нормада тыйым салудың ... ... ... ... ... - жасаған қателіктері үшін субъектілерді жауапқа ... ... ... ... - ... ... мінезине, тәртібіне нормативтік актілердің жасайтын ықпалы мен әсері, сол арқылы ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Құқықтың мазмұнына; нысанына, белгі-нышандарына, функцияларына, кағилаларына жан-жақты тұсінік беруді аяқтап, енді құқықтың қоғамдығы құндылығына қысқаша тоқтала кетейік. ... ... ... ... ... ... дами алмайды. Құқық пен мемлекет қоғамды дағдарысқа ұшыратпай, ... ... ... ... Бұл ... ... ... әлеуме ттік құндылығы:
. Құқық адамдардың іс-әрекетінің, жұмысының нақты келісімді, тұрақты,, жақсы орындалуын қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... қоғамдық мүдде-мақсаттың жақсы орындалуына мүмкіншілік жасайды.
. Құқық адамдардың өзара ... ... ... ... ... ... ... тәртібінің, сана-сезімінің, іс-әрекетінің жақсаруьша мүмкіншілік жасап, сол арқылы қоғамнын дамуын жақсартып отырады.
. Құқықтың құндылығы адамдардың бостандығын, теңдігін қалыптастырып, қорғауында. ... пен ... ... тығыз байланысты. Құқық. бостандықтың, теңдіктің шеңберін, шекарасын үнемі анықтап, бақылап отырады.
. Құқық қoғaмдaғы әділеттікті ... ... ... ... халық арасына кең тараған макал бар: "Құқық қағаз
жүзіндегі әділеттік, бocтaндық". Құқық пен әділеттік байланысының, бірлігінің тереңдігі сонда, егер ... ... ... ... ... ... бақылау жүргізсе.
. Құқық қоғамдағы барлық прогрестік дамудың ... ... ... ... ... ... құрудың бірден-бір даңғыл жолы. Бұл дүниежүзінің мемлекеттерінің тәжірибесінен қалыптаскан шындық.
. Құқық халыкаралықпрогрестік ... ... ... ... Дүниежүзілік экологияны жақсартудың негізгі құралы.
Сонымен, құқық қоғамда зор қызмет ... Ол ... ... ... ... жеке адамның өміріне өзіне тән өдістерімен дұрыс, жағымды әсер етеді. Құқықтың саяси қызметі мемлекет органдарының қалыптасу, қызмет iстеу, ... ... ... ... ... бірлестіктердің, ұжымдардың ұйымдастырылуына жол ашудан, азаматтардың құқықтарын пайдалануына мүмкіндік туғызудан байқалады. ... ... ... ... ... ... ... жөнге салып отырады. Демек, құқық саяси экономикалық, әлеуметтік, мәдени, тәрбие ... ... ... ... жөнге салып отыратын құрал болып есептеледі. Құқық мемлекетті, қоғамды, азаматтардың заңды ... ... ... де ... асырады. Осыларға қоса құқық заңды бұзудың, алдын алу қызметін де ... I. ... ... НЫСАНЫ
2.1. Құқық нысанының түсінігі, оның белгілері
Құқық нысанын жақсы түсіну үшін әуелі философиялық категория "Мазмұн мен нысанды" жақсы білу ... ... ... бір ... мен ... ... ... мен процестердің жиынтығы. Ал нысан - мазмұнның өмір сүру тәсілі, оның ... ішкі ... ... мен ... қандай құбылысқа болмасын іштей тән. Сондықтан оларды бір-бірінен бөліп алуға болмайды. Мазмұн үнемі ... ... ... ... сәйкес нысан да өзгерістерге ұшырайды.
Құқықта осы философиялық категорияның зандарына сәйкес дамьш, ... ... ... ... екі түрлі ұғымы бар: құқықтық нысан және құқық нысаны. Құқықтық нысан - құқықтың экономикалық, саяси, әлеуметтік т.б. ... ... ара ... ... ... - ... өзінің ішкі - сыртқы құрылысы. Құқықтың ішкі нысаны мазмұн мен ... ... ара ... ... мазмұны - мемлекеттік биліктің нормаға - заңға айналуы. Құқықтың сыртқы ... - сол ... ... іске ... ... ... түрлері, жолдары, бағыттары.
Құқықтың мазмұны (заңды нормалар) - құқықтың нысанының негізі болады. Бұл негіз (источник) үш ... ... ... ... және занды негіздер. Материалдық негізге қоғамдағы қарым-қатынастар, меншіктің түрлері ... ... ... ... ... ... ... негізге - құқықтық сана-сезім сол -жөніндегі нормативтік актілер жатады. ... ... - ... ... ... ... жатады.
Сонымен құқықтың нысаны - мемлекеттік биліктің нормаға, заңға айналу турлері. Бұл пікірді дүниежүзіндегі мемлекетердін ... ... ... ... ... ... басқа тағы бірнеше пікір бар: бірінші - құқықтың өмірге келу ... ... ... ... ... қабылдаған актілерін нысан дейді; үшінші - қоғамдағы қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... бәрінде-шындықбар. Себебі құқықтың маңызы, рөлі, ықпалы саналуан. Мұның қайсын алсаң да ... неше ... ... ... рөлі ... ... бәрі ... нысаны.
Құқық нысанының белгі-нышандары, ерекшіліктері:
1. Қоғамның экономикалық базисына сәйкес қалыптасатын мүдле-мақсатты іске ... ... ... ... ... ... мақсаттарын іске асыратын нормалар.
3. Бостандықты, тендікті, әділеттікті ... ...
4 ... ... ... қорғайтын нормалар.
2.2. Құқық нысанының түрлері
Құқық нысанының негізгі түрлері:
. Құқықтық әдет-ғұрып. Бұл ... ... ... ... ... ... кезеңінде өмірге келғен құқық нысаны. Әдет-ғұрып нормалары адамдардың қарым-қатынасында көп жылдар пайдаланын, өмірде жан-жақты тексеру, тәжірибе арқылы калыптасты. Мысалы: Ману ... орыс ... ... ... ... ... "Есім ханның ескі жолы" т.б. Әдет-ғұрып нормалары арқылы қазіргі кезенде де дамушы елдерде біраз қарым-қатынастар реттеліп, басқарылып жатады.
Әдет-ғұрып нормаларды қолдану ... ... ... бір пiкір жоқ. Біраз мемлекеттер қарсы пікірде. Әлем ... ... ... бұл ... ... ... Оның ... зияндығы жоқ деуге болады. Әдет-ғұрып нормаларын колдануға мемлекеттік органның нұсқауы немесе рұқсаты болса ол нормалар құқықтық әдет-ғұрыпқа ... ... ... - ... және ... ... ... бір істі - мәселсні қарал, реттеп, шешiп қабылдаған актілері басқа ұқсас істерді, реттеп, шешуге негізгi норма бола ... Бұл ... ... ... бір ... Заң ... ... доктрина) - құқықтың жақсы қалыптасуына, дамуына, орындалуына көп үлес қосады. қықықтық сана-сезімнің деңгейін көтеруге зор өсер ... ... ... бұл ... өте кең ... қолданылады.
. Нормативтік-шартпір - қоғамдағы қатынастардың негізі бола алады.. Мысалы: ФРГ - ГДР ... ... ... ... ... көсіпшілер одағының ұжымдық шарттары т.б.
. Референдумда қабыдданған нормативтік актілер заңның бір тұрі. ... бұл ... ... ең күрделі, ең басым негізі. Референдумның түрлері: жалпы мемлекеттік, жүргілікті. Референдум өте саяси жауапты ... ол ... ... бір ... ... акт - мемлекеттік ортанның қабып-даған - бекіткен актілері. қоғамдағы қарым-қатынастардың ... ... осы ... актілер арқылы реттеліп, басқ-арылады Себебі: біріншіден - нормативтік актілер арқылы ықшамды түрде норманың мазмұньш түсініюі көрсетуге болады; ... - ... ... уақытында өзгертуге, толық-тыруға, жаңартуға өте ыңғайлы.
Нормативтік-құқықтық актілердің дамып, нығаю бағыттары:
. Құқық нысаны туралы арнаулы заң қабылдауды тездету керек. Ол занды ... ... ... ... ... ... ... бағыттау.
. Кеңес Одағының, дамыған елдердің жақсы төжірибесін пайдалануға көңіл ... Ол үшін ... ... ... ... ... ... рөлін, Конститу-цияның манызын күшейту. Бүл екі баіыт құқықтық мемлекеттің қалыптасуынын ең шешуші күші, сенімді жолы.
Құқықтың қоғамдағы атқаратын істері сан-алуан.
Соған сөйкес ... да, оның ... де ... жатыр:
- қықықтың тарихи ескерткiштері;
- тарихи ескі ... ... ... ... заң ... ... ... еңбектері;
- заң бағытындағы ғылыми еңбектер;
- құқықтық шарттар;
- нормативтік аклілер;
- зандар, заңға тәуелді актілер.
Міне осы ... ... ... ... қоғам-дағы атқаратын жұмыстары сан-алуан. Оларға жеке-жеке тоқта-лып рөлін, маңызын түсінуге болады.
Мемлекеттік органдардыд қабылдаған әдет-ғұрып, ... ... діни ... әр қайсысы жеке-жеке құқық нысаны. болады. Қоғамдағы көпшілік бірлестіктердің, одақтардың, ... ... ... ... ... одағы-ның нормаларын мемлекет қабылдаса оларда құқықтың нысаны болады.
Құқықтың ең ... ... ... ... ... актілері.
. қоғам салаларының нормативтік актілері.
3. Парламентiң Президенттің, Үкметтің, министрдікведомстволардың актілері.
4. Жергілікті органдардың актілері.
5 Сот ... ... ... ... ... ... құқық. деген ұғымдар бар. Олардың өздерінiн жеке-жеке мазмұндары бар.
Норма дегеніміз - бір ... ... ... ... ... ... ... салалық қатынастарын реттеп, басқаратын нормалар жиынтығы. құқық - қоғамдағы барлық қатьшастарды реттейтін, басқаратын нормалардын жнынтығы.
2.3. ... ... ... ... ... ... ... жүйелері Конститу-шіяда толығымен қамтамасыз етіледі. Барлық мемлекеттік орган-дар, ... ... ... ... ... ... ... ұжымдар сол нормативтік актілер арқылы өздерінің жұмыс-тарын атқарып жатады. Конституцияның орындалуын Президенттің аппараты және Конституциялық Кеңес (сот) бақы-лап ... ... ... ... ... - парламенттік және президенттік республика болып екі түрге бөлінеді.
Президенттік Республика Президентінің актілері: Президент Республикасының бүкіл аумағында міндетті күші бар ... мен ... ... ... ... ... ... зандар шығарады және заң күші бар жарлықтар шығарады. Республика Президентінің жарлықтары Конституция мен ... ... ... және ... ... үшін ... Республика Президентінің жарлығымен:
1) Республика Президентінің актісін шығаруды талап ... ... ... ... ... асырылады.
) Конституцияда және өкімет органдарынын халқының алдындағы жауапкершілік зандарында белгілснген мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қамтама-сьи ету мәселелері шешіледі:
) Парламенттің заңды міндетіне кірмейтін, сондай-ақ Үкімет иен басқа да мемлекеттік органдардын занда көрсетілген міндеттеріне жатпайтын ... ... ... ... ... ... экономикалық және саяси-әлеуметтік дамуы жөніндегі стратегиялық мәселелер бойынша ... ... ... ... Парламент Республика-ның букіл аумағында міндетті күші бар Республиканың запдары, оның ішінде ... ... және ... ... ... ... женіндегі Парламенттің нормативтік қаулылары түрінде заң актілерін кабылдайды. Парламент, өз ... ... ... ... дара ... қаулы-лар қабылдайды.
Парламент пен Палаталар өз құзыретіндегі мәселелер бойынша үндеулер. декларациялар, мәлімдемелер және зандық си-паты болмайтын өзге де актілер қабылдауға ... ... заң ... және ... ... ... бірлескен оты-рыстарында қабылдаған кезде дауыс беру Палаталар бойынша бөлек ... ... - ... және ... ... ... ... және соларды орындау үшін шығарылатын Үкіметінің нормативтік және жеке қаулылары. Үкімет актілері алқалы түрде оның отырыстарыпда дауыс беру арқылы қабылда-нады, оған ... қол ... ... өз құзыреті бойынша жеке өкімдер шығарады. Үкімет қаулылары-нын және Премьер-министрдің өкімдерінің Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші боладм. Үкімет қаулыларының күшін ... ... мен ... ал ... ... күшін Республика Президентi немесе Премьер-министр жоя алады.
Жоғарғы сот актілері - Республика сот билігінің жоғарғы органының занды нысанда ... ... Бұл ... ... қаулылары мен өзге де актілері, жоғарғы соттың Пленумдары мен Торалқасының қаулылары мен өзге де актілері. Сот практиқасынының ... ... ... ... ... ... қаулыларды Республикасының жоғарғы сот Пленумынын қабылдауға хақысы бар.
Мннистерлік-ведомстволар өз құзыреті бойынша бұйрық, ... ... ... ... бұл ... заң күші ... Олардьщ орындалуын өздері бақылап отырады.
Жергілікті мемлекеттік басқару органдарының актілері - ... ... өз ... ... ... ... ал губернатор, әкімдер - тиісті әкімшілік-аумақтық бөліністің аумағында орындалуға ... ... мен ... ... ... сәйкес мәслихаттардың жергілікті бюджет кірісіп қыскартуды немесе жергілікті бюджет шығысын ұлғайтуды көздейтін шешімдерінің жобалары әкімнің оң қорытындысы болған ... ғана ... ... ... ... Заң жүзінде жоғарғы өкімет органы парламент, сайлауда жеңіп шыққан саяси партия өкілдерінен Үкімет кұрылады. Үкімет өз жұмысы жөнінен парламентке бағы-нышты және оның ... есеп ... ... ... ... тағы ... зандарды қабылдайды, бекітеді, қаулылар қабылдайды, шығарады.
Мемлекеттің басқа орындарының (президенттің, үкіметтің, премьер- министрдін, сот органының, жергілікті басқару органдарының т.б.) нормативтік ... ... ... ... ... ... Республикадан көп анырмашылығы жоқ.
ҚОРТЫНДЫ
Қазақстан Республикасының азаматтарына нәсіліне, үлтына, жынысына, тіліне, әлеуметтік, мүліктік және лауазымдық жағ-дайына, әлеумттік ... ... ... діни ... ... ... ... мүшелігіне, сондай-ақ бұрын қылмыстық жазаға тартылғанына қарамастан күқықтар мен бостан-дықтар тендігіне кепілдік ... ... ... кез ... ... ... ... патриотизмге, азаматтылыққа тәрбиелеу мемлекеттің, барлық қоғамдық ұйымдардың, кезек күттірмейтін негізгі міндеті. Азаматтық келісім негізінде ... ... пен ... ... пен жеке ... бірлігі дамьш келді. Нақ осының арқасында көптеген елдер дағдарыс пен жоқшылықты еңсере білді. Келешекте біз де ... ... ... мен ... жағдайды жақсартып, қүқықтық, демократиялық мемлекет орнатып, дамыған елдердің қатарында боламыз.
Мемлекет және құқық, олардың салалары бірлікте және дербестікте дамып зерттеледі. ... ... ... бірге келуі және оның себептері де бірдей; мемлекет пен құқықтың даму процесі, өзгеруі, жаңаруы да бірбіріне ұқсас; атқаратын ... ... - ... реттеп, басқару.
Қорыта айтсақ, құқық және мемлекет теориясының ғылыми зерттеу мәселелері:
мемлекет және ... ... ... даму және ... ... ... ... даму зандылықтары;
мемлекет және құқықтың мазмұны, түрлері, нысаны, функциялары, құрылымы, механизмы және қүқықтық жүйе;
заң ғылымындағы мемлекеттік
құқықтық түсініктер.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Казақстан ... ... ... 1995 ж.
Қазақстан Республикасы Конституциясының түсіндірме сөздігі.
Алексеев С.С. Теория права. М.: БЕК, ... А.Б. ... ... и ... М.: ... Р.З. ... ... М.: БЕК, 1994.
Общая теория права и государство /Под ред. Лазарева В.В. М., 1994.
Общая теория права. Курс лекций /Под ред. ... В.К. ... ... 1994.
Хропанюк В.Н. Теория государства и права М., 1995, 1996.
Хутыз М.Х., Сергейко П.Н. Энциклопедия права М., 1995.
Общая теория ... /Под ред. ... А.С. М., ... В.К. ... ... ... ... Фрагменты лекций и схемы. Н. Новгород, 1991.
Иванов Ю.В. Теория государства и права. Определения и схемы. Красноярск, 1989.
Права человека. Сборник ... ... М., ... А., ... К. ... ... ... және құқық негіздерін оқып үйренушілерге көмек. Алматы: Жеті Жарғы, 1997.
Сапаргалиев Г.С. Основы государства и ... ... ... ... Г.С. Заң ... ... ... Жеті Жарғы, 1996.
35

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам құқықтарының жалпы теориясы (1-2 бөлім)145 бет
Мемлекет және құқық теориясы10 бет
Мемлекет және құқық теориясы. Мемлекеттің пайда болуы70 бет
Мемлекет және құқық теориясының пәні24 бет
Мемлекет және құқық теориясының пәні және әдістері12 бет
Мемлекет және құқық теориясының пәні, әдістері8 бет
Мемлекет және құқық теориясының түсінігі әдістері28 бет
Мемлекет және құқық теориясының қөзқарасы бойынша жеке тұлға, адам, азамат ұғымы28 бет
Мемлекеттік құқық теориясының негіздері23 бет
Ш.Л. Монтескьенің саяси-құқықтық теориясы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь