Қарыз алушының несиелік қабілеті және оның несиелік тәуекелді азайтудағы маңызы

КІРІСПЕ
1.БӨЛІМ. ҚАРЫЗ АЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІ ЖӘНЕ ОНЫҢ НЕСИЕЛІК ТӘУЕКЕЛДІ АЗАЙТУДАҒЫ МАҢЫЗЫ
1.1. Қарыз алушының несиелік қабілеті туралы түсінік
1.2. Қарыз алушының несиелік өтінішін талдау
1.3. Қарыз алушының несиелік қабілетін анықтаудың әдістері

2.БӨЛІМ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНК ҚАРЫЗ АЛУШЫЛАРЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН БАҒАЛАУ
2.1. Қаржылық коэффициенттер және оларды есептеу тәсілдері
2.2. Ақша ағынына талдау
2.3. Қарыз алушының несиелік қабілетінің класын анықтау

3.БӨЛІМ. ҚАРЫЗ АЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН АНЫҚТАУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

ҚОСЫМШАЛАР
Қазақстан Республикасындағы қоғамдық дамудың қазіргі нарықтық қатынастарға өту сатысында экономикалық және қаржылық орталарының қалыптасу процесі жалғау үстінде. Осы жағдайда экономикалық агенттердің арасындағы нарықтық қатынастар қалыптасып және экономиканың көптеген аспектілеріне көзқарастар өзгеріп, олар жаңа тұрғыдан қарауда.
Бүгінгі күндегі Қазақстанның экономикалық ғылымы негізінен өтпелі кезеңнің экономикалық мәселелерін зерттеуге жұмылдырылып отыр. Соның ішінде, дүние жүзілік тәжірибеге сәйкес банктік секторды қалыптастыру – ең рір өзекті мәселе болып табылады. Республикадағы банктік құрылымның таза мемлекеттік жүйесін дүниежүзінің нөптеген елдерінде қалыптасқан екі деңгейлік жүйесіне өзгерту барысында банктік инфрақұрылымның дамуына сапалық тұрғыдан жаңа жағдайлар жасалуда.
Кез келген экономика үшін комерциялық банктердің несие беру арқылы ақша жасау қабілетінің маңызы зор.
Нарықтық экономикада несие ең алдымен капиталдың экономиканың бір саласынан басқа салаларға ағылуының және пайда нормасын теңестірудің тетігі ретінде қажет. Капитал өндіріс құралдары түрінде салалардың арасында ағыла алмайтын болғандықтан, әдетте бұл процесс ақша капиталының формасында жүзеге асырылады. Негізгі капиталдың қозғалысы процесінде құнның бір бөлігі уақытша пайдаланылмай ақшалай формада банк шоттарында қалады. пКапиталдың уақытша босаған бөлігі несиелік формада өз қозғалысын қарыз ақшалары түрінде жалғастырады. Несиелеу жұмыс істеп жатқан кәсіпорындар қорларының айналымының үздіксіздігін және өндірілген тауарларды өткізу процесін қамтамасыз ету үшін қажет.
Несие беру банктік қызметтің негізгі түрлерінің бірі болып табылады. Нарық жағдайында қызмет ететін кез келген кәсіпорын сияқты банк шығынға және банкротқа ұшырау тәуекеліне барып, пайдасын жоғарылатуға тырысады. Кез келген несие, белгіленген бір шарттарға сәйкес беріледі: олар несиенің мақсаты, қарыз алушының сипаты, несиенің мерзімі, ұсынылып отырғаннесиені қамтамазыз етудің көлемі мен өтімділігі және т.б. Несие беру туралы шешім қабылдауға мұқият қарау несиелік тәуекелге, яғни несие бере отырып қарызға берген құнның өтелмеу немесе уақытында қайтарылмау тәуекеліне байланысты. Дүниежүзілік банктік тәжірибе көрсеткендей коммерциялық банктердің пайдалылығы мне тұрақтылығымен қамтамасыз ету үшін несиелік тәуекелді жүйелі басқару қажет.
1. Адибеков М. Г. «кредитные операции: Классификация, порядок привлечения и учет/Банк внешнеэкономической деятельности»-М: АО «Консалт-Банкир», 1994г.;
2. Аяпов Ж.М., Арынов Е.М., “Іскер адамның орысша-қазақша экономикалық түсіндірме сөздігі” Алматы: 1993ж.;
3. Баканов М.И., Шермет. Экономический анализ. М; “Финансы и статистика” 2001. стр. 503-505.
4. Букато В.И., Львов Ю.И., “Банки и банковские операции в России” М: Финансы и статистика, 1996г.;
5. Валенцова Н.И. Сборник задач по банковскому делу. “Финансы и статистика” 2001г. Стр. 158-160.
6. Ветрова А.В. “Кредитные бюро: проблемы и решения” “Банковское дело” 11/2000г.;
7. Давлетова М.Т. “Кредитная деятельность банков в Казахстане” Алматы: Экономика, 2001г.;
8. ЖШС “Айя” мен ЖШС “Оазис” жобалары бойынша ААҚ “ТұранӘлем банкі” несиелік инспекторымен жазылған зксперттік қорытындылар;
9. Загори Г.В. О методах оценки кредитного риска.// Денги и кредит 1997-№6;
10. Зиябеков Б. “Кредитное бюро-инструмент выявление рисков” “Банки Казахстана” №3 2002г.;
11. Иванов В.В. “Анализ надежности банка”-М: Русская Деловая Литература, 1996.;
12. Идрисов А.А. “Как прогнозировать Cash Fiow?” Курс лекций, 2001г.;
13. Калиева Г.Т. “Кредитное дело” Алматы: Қаржы-қаражат, 1997г.;
14. Клиенттің рейтингісін есептеу бойынша ААҚ “ТұранӘлем банкі”-нің нұсқаулығы;
15. Құсайынов А.Қ “Қазақша-орысша, орысша-қазақша терминологиялық сөздік” Алматы: 2000ж.;
16. Лаврушин О.И. “Банковское дело” М: Финансы и Сиатистика, 2001г.;
17. Ольшаный А.И. “Банковское кредитование” М: 1998.;
18. Оразалин К.Ж., Жантасов М.М. “Орысша-қазақша қазіргі уақыттағы экономикалық түсіндірме сөздігі” Алматы: 2002ж.;
19. Өндірістік өндіріс, өнімді қайта өңдеу мен қызмет көрсету саласындағы болашақ қарыз алушының несиелік қабілеттілігін талдау және жобаның экспертизасын жүргізу бойынша методикалық нұсқаулар;
20. Правила краткосрочного кредитования экономики РК НБ 11 февраля 1994г.;
21. Рассказов Е.А. “Управление свободными ресурсами банками”-М: Финансы и Статистика, 1996г.;
22. Роуз Питер С: “Банковский менеджмент. Предоставление финансовых услуг” Пер. С англ.-М: Дело, 1997г.;
23. Сейткасымов Г.С. “Банковское дело” Алматы: Қаржы-қаражат, 1998г.;
24. “Состояние финансового рынка” “Банки Казахстана” №2 2002г.;
25. Суская Е.П. Оценка риска банка при кридитовании юридицеских лиц.//Банковское дело-1998-с.30-35;
26. Усоскин В.М “Современный комерческий банк” М: “Все для вас” 1993г.;
27. Ширинская Е.Б. “Операции коммерческих банков: Российский и зарубежный опыт” -2-е изд., перераб. И доп. – М: Финансы и Статистика, 1995г.;
        
        КІРІСПЕ
1.БӨЛІМ. ҚАРЫЗ АЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... ... ... туралы түсінік
1.2. Қарыз алушының несиелік өтінішін талдау
1.3. Қарыз алушының несиелік қабілетін анықтаудың әдістері
2.БӨЛІМ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНК ... ... ... ... ... ... коэффициенттер және оларды есептеу тәсілдері
2.2. Ақша ағынына талдау
2.3. Қарыз алушының несиелік қабілетінің класын анықтау
3.БӨЛІМ. ҚАРЫЗ АЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
ҚОСЫМШАЛАР
Кіріспе
Қазақстан Республикасындағы қоғамдық ... ... ... өту ... ... және қаржылық орталарының
қалыптасу ... ... ... Осы жағдайда экономикалық агенттердің
арасындағы нарықтық қатынастар қалыптасып және экономиканың ... ... ... олар жаңа ... қарауда.
Бүгінгі күндегі Қазақстанның экономикалық ғылымы ... ... ... мәселелерін зерттеуге жұмылдырылып отыр. Соның
ішінде, дүние жүзілік тәжірибеге ... ... ... ...... ... мәселе болып табылады. Республикадағы банктік құрылымның таза
мемлекеттік жүйесін дүниежүзінің нөптеген ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымның дамуына
сапалық тұрғыдан жаңа жағдайлар жасалуда.
Кез келген экономика үшін комерциялық банктердің ... беру ... ... ... маңызы зор.
Нарықтық экономикада несие ең алдымен капиталдың экономиканың бір
саласынан басқа салаларға ағылуының және ... ... ... ... қажет. Капитал өндіріс құралдары түрінде салалардың арасында ағыла
алмайтын ... ... бұл ... ақша ... ... ... Негізгі капиталдың қозғалысы процесінде құнның бір ... ... ... ... банк шоттарында қалады. пКапиталдың
уақытша босаған бөлігі ... ... өз ... қарыз ақшалары
түрінде жалғастырады. Несиелеу жұмыс істеп жатқан кәсіпорындар қорларының
айналымының үздіксіздігін және ... ... ... ... ету үшін қажет.
Несие беру банктік қызметтің негізгі түрлерінің бірі болып табылады.
Нарық жағдайында қызмет ететін кез келген ... ... банк ... банкротқа ұшырау тәуекеліне барып, пайдасын жоғарылатуға тырысады.
Кез келген несие, белгіленген бір шарттарға сәйкес беріледі: олар ... ... ... ... ... ... ұсынылып отырғаннесиені
қамтамазыз етудің көлемі мен өтімділігі және т.б. Несие беру ... ... ... қарау несиелік тәуекелге, яғни несие бере отырып ... ... ... ... ... қайтарылмау тәуекеліне байланысты.
Дүниежүзілік банктік тәжірибе көрсеткендей коммерциялық ... мне ... ... ету үшін несиелік тәуекелді
жүйелі басқару қажет.
Қарыз алушы банкке несие алу өтінішпен келген кезде ең ... ... ... ... керек. Бұл үшін несие берумен байланысты барлық
негізгі сұрақтарды зерттеп, несие беру ... ... ... анықтап
алу керек. Несие берудің осы сатысы анықталушы болып табылады, өйткені ... ... ... бас ... ... ... береді.
Несиелік тәуекелді төмендетудің және оны алдын алудың бір құралы – қарыз
алушының несиелік қабілетін бағалау.
Сондықтан ... ... ... ... ... ... банктердің нақты секторы несиелеуде қарыз алушылардың
Несиелік қабілетін бағалауды жетілдіру арқылы ... ... пәні – ... ... ... ... несиелік
қабілетін бағалауы. Зерттеу объектісі – ... ... ... бірі ... ... АҚ. ... ... мақсаты – клиенттің
несиелік қабілетін ... ... мен ... ... ... ... және осы ... Қазақстан Республикасында несиелік бюроларды дамыту
арқылы қаржылық делдалдыққа көңіл бөлу. Қойылған мақсаттарға жету үшін,
келесі ... алға ... ... банк ... ... қабілетін бағалаудың теориялық
аспектілерін ашып көрсету;
- ... мен ... ... ... ... талдау жасу;
- осының ... ... ... қабілетін
қаржылық
коэффициенттерді ... ... ... ... ... ... қаражаттар қозғалысын талдау арқылы
несиенің қайтарылуы немесе жобаның ... ... ... несиелік тәуекелді төмендету мақсатында клиенттің рейтингін анықтау;
- шетел тәжірибесін қолдана отырып, ... ... ... ... ... ... жұмыстың әдістемелік негізі:
- Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... ... ... ... ... Ресейлік және Қазақстандық оқулықтар;
- Өндірістік өндіріс, өнімді қайта ... мен ... ... ... ... ... несиелік қабілеттілігін талдау және жобаның
экспертизасын жүргізу бойынша методикалық нұсқаулар;
- «Айя» мен ... ... 2006ж. ... ... баланстары мен қаржылық нәтижелері туралы есеп берулері;
- «Оазис» компаниясының өндірістік қуаты, өнімінің өзіндік құндары,
тұрақты ... ... ... ЖШС ... мен ЖШС «Оазис» жобалары бойынша ... ... ... ... жазылған эксперттік қорытындылар;
- «ТұранӘлем банк» АҚ - тің ... ... ... ... ... басылымдар.
1. Қарыз алушының несиелік қабілеті және оның несиелік тәуекелді азайтудағы
маңызы
1.1. Қарыз алушының несиелік қабілеті туралы түсінік
Банк ... беру ... ... ... алдында қаоыз алушының
төлем қабілетін және қаржылық тұрақрылығын бағалау керек.
Бұл жерде ... ... ... ... мен ... ... ... айырмашылықтар бар.
Кәсіпорынның төлем қабілеті- бұл міндеттер мен ... ... ... өтеу ... мен ... ал ... ... несилік берешекті өтеу мүмкіндігін ғана сипаттайды. Сонымен
бірге несиелік қабілеттің ... ... ... ... ... керек, өйткені несиені өтеу банкпен кпілзатқа алынған
мүлікті өткізуден түскен тусім, ... ... ... кепілдігін
қолдану немесе несиені өтеуді сақтандыру есебінен жузеге асуы мүмкін.
Қарыз ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір күндеге төленбеген төлемдерді
тіркемейді, ол жуық арадағы ... ... ... болжайды. Өткен
кезеңдегі төлем қабілетсіздік дәрежесі – клиенттің ... ... ... ... ... ... Егер қарыз алушының мерзімі
өткен берешегі болса, ал балансы ... және ... ... ... болса, өткен мерзімдегі банкке төлемдердің бір ... ... ... қабілетсіздігі туралы қорытынды үшін ... ... ... клиенттер банкке, жабдықтаушыларға, бюджетке ұзаққа
созылған төленбеген ... жол ... ... ... деңгейі нақты бір қарыз алушыға
нақты қарыз ... ... ... жеке ... ... ... ... нақты қарыз алушымен байланысты
барлық сұрақтарды талдаумен қатар, ол қызмет ... ... мен ... ... ... талдау қажеттілігі де туады. ... ... ... және қаржылық операциялармен
байланысты несиелерге өтініштері дүниежүзілік валюталық нарық конъюктурасы
есебімен қарастырылады.
Қарызалушының ... ... ... ... қайтару
көздерін талдаудан басталады. Бұл ... ... ... ... жалғастыру немесе қабылдамау туралы алдын-ала шешім жасауға
мүмкіндік береді. Алдын-ала оң шешім ... ... ... ... мен ... ... ... жалғасады. Қарыз алушының жұмыс
тенденцияларын анықтау мақсатымен оның барлық қызметі уақыт ... ... ... ... ... ... ... арқылы
қалыптасады. Бағалаудыңмәліметтері өте маңызды, Бірақ талдауды алмастыра
алмайды. ... ... ... 2 «К» және «З» ... ... ... несиелік рейтинг, капитал,қарыз қуаттылығы. Бұған ... 2 ... бар, олар ... ... «К-К-З-Д-З»-ға айналдырады, яғни
несиелік рейтинг, капитал, қарыз қуаттылығы, ақша ... ... ... келесі жиынтығы кеңдеу және маңыздылау, ... ... ... 5 ... деп айтады: облыс жағдайының жалпы
сипаттамасы, кәсіпорынның бәсеке жағдайы, қаржылық ... ... ... сапасы. Сонымен қатар «5 Си» және «6 Си» ... ... ... ... ... «Си» әріпіне басталатын сөздермен
белгіленген (Косымша 1)[1].
1. Қарыз алушы репутациясы. Несиелік мәмілеге қатысты ... ... – бұл ... қайтару әзірлігі, сонымен қатар келісімшарттардан
туындайтын барлық мідеттерді орындауға ықыласы. Жақсы репутация алдық,
парасаттылық, ынта ... ... ... ... ... ... нарық жағдайында айрықша аөрінуі керек, өйткені бұл ... ... ... ... ... ... ... негізінде емес, серіктестік, ... ... ... ... ... ... репутациясын анықтау-оңай емес. Сондықтан
оны бағалауда банктер негізінен өз иелігіндегі қарыз ... ... ... ... ... ... ... керек. Басқаша айтқанда, репутация бұл төлем міндеттемелерін толық
және уақытылы өтеуге ішкі ... ... ... ... ... ... клиент қандай қиын жағдайда болса да, алынған міндеттемелерді
орындау үшін бар күщін салады. Сенімсіз ... ... ... бос ... болғанда ғана өйтеді. Қиындықтар туған жағдайда, ол берешегін
төлеуді тоқтатады немесе ... ... ... бұл жағдаймен
қазіргі кезде соқтығысуда, өйткені клинтердің ... ... ... ... Клиенттер бір жағынан инерция бойынша мемлекет есебінен
өз берешектерінің есептен шығарылуын ... ... ... мен ... әкімшілік принциптерінің қалуы есебінен), екінші жағынан өзінің
өндірістік ... үшін ... ... ... жабдықтаушылар несиенің
қаражаттарын тарту және олармен несиеге қажеттілікті ... ... ескі ... ... асықпайды.
Инфляция жағдайында бұл қарыз алушы ушін тиімді болып көрінер, бірақ
оның сенімді клиент ... ... ... ... ... ... ... кәсіби мүмкіндігі, олардың
кәсіпорынды басқару шеберлігі, нарықта бейімделу мен фирманың табыстылығын
қамтамасыз ету маңызды ... ие. ... ... қасиеттерін бағалаудың бұл
критериялары фирма басшыларына ғана емес, банктің олармен жұмыс істеу аясы
кеңейіп ... жеке ... да ... ... Қаражаттарды қарызға алу мумкіндігі. Республикада ... ... ... ... ... олардың
ұйымдастырушылық құрылымының, министрлік, ведомство, компания, акционерлік
қоғамға бағынушылық сипатының өзгеріп жатқандығымен ... ... ... ... ... ... ... хаттамалар,
тіркеу туралы шешімдер), бұл заңды тұлғаның құқыққа сәйкес қызмет етуі және
оның өндіріс немесе қызмет көрсетуді жүзеге ... ... ... ... ... ұжымдық-крпоративтік меншік формасында)
және оның атынан ... қол ... ... ... ... рәсімдеу мен алуда лауазымды тұлғалардың құқықтық өкілеттігінің ҚР-
нда қолданылып жүрген заңдарына сәйкестігін анықтау.
Банк қарыз алушының қарызды өтеу мүмкіндігіне ғана ... оның ... ... ... де ... ... Жеке тұлғаларға несие беруде банк
қарыз алушының жасын ... ... яғни ... ... несие
берілмеу керек.
Несиені ірі кәсіпорындар мен фирмаларға ... ... ... ... компания атынан іс жүргізуге қандай ... ... ... ... ... керек. Кейбір жағдайларда
банктер несиені алу туралы ... ... және ... қол ... ... ... директорлар кеңесі қол қойған шешімді талап
етеді.
Бұдан басқа, несиені беру туралы мәселені шешуде банк бұл ... ... ... ... даму мудделеріне
сәйкестігі ескеру қажет. Бұл банктердің қоғамға қажетті ғана өнімдердің
шығындарын ... ... және бұл ... ... ... ... мен әлемдік стандарттарға сай болуы керек.
3. Табыс табу мумкіндігі. Бұл ... ... ... ... ... өтеуге қажетті ақшалай қаражаттарды табу мүмкіндігін көрсетеді.
Талдау кезінде қарыз алушының ... ... ... 4 негізгі көзі
ескеріледі[2]:
1. табыс
2. акцияларды сату
3. активтерді сату
4. басқа кредиторлардан несие ... ... ... ... ... табыс, өйткені қалған
көздер қымбат және ... ... ... Егер ... акцияларды сатуды
алсақ, ол қор биржасындағы және биржадан тыс ... ... ... бұл ... ... жатқан субъект қызметінің
тұрақтылығы, алдағы ғылыми техникалық ашулар және ... ... қоса ... сату ұзақ ... ... Егер ... ... алуды алсақ, табыс көзі әрдайым кепілденбейді, өйткені
қарыз алушының жағдайы төмендеуі ... ... ... алсақ, ол
қарыз алушының балансын нашарлатады.
Сонымен банктер негізінен қарыз алушының ... табу ... ... Бұл сату көлеміне, сату бағаларына, шығындар мен ... ... ... ... ... Олар: фирманың орналасқан
жері, оның тауарлары мен қызметтерінің сапасы, жарнама ... ... ... ... жағдайы, шикізаттың болуы мен
құны, қызметкерлердің біліктілігі мен моральдық қасиеттері, сонымен ... ... ... ... ... ... басшылығының адамдар,
шикізат және капитал, өндіріске қажетті тауарлар мен қызметтерді ... ... алу ... ... тбыс ... білім, денсаулық, біліктілік, жасы, жұмыс
орнының тұрақтылығы мен тапқырлығы ... ... ... ... ... ету үшін ... болмағанда, кәсіпорындарға несие
берілмейді. Қамтамасыз етудің болуы тәуекелді төмендеткенмен, банктер
несиелердің табыс ... ... ... ... Осылайша, қазіргі
кездегі басқа факторлар сенімділігі жеткіліксіз болғанда ғана ... ... ... ... ету – бұл банк үшін ... қорғаныс линиясы және несиені
беру шешімі кепілдің тартымдылығына емес, ... ... ... ... ... ... мынандай сипаттамаларға көңіл бөлуі ... ету ... ... ету ... ... және ... ... құрылымы. Егер қарыз алушы активтері ескірген құрал-жабдықтар
мен технология болса, олардың несиені қамтамасыз ету ... құны ... ... ... ... қарыз алушының табыстары несиені өтеу үшін
жеткіліксіз болғанда, қолма-қол ... ... ... ... ... ... оның ... білдірмейді, бірақ банктің
үлкен зиян ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етілуі қарыз қаражаттарының ғана емес, банк пайдасының да қайтарылуы
кепілі.
Осыған байланысты кепіл және ... ... ... кепілзат
ретінде алу, талаптарды қайта табыстау мүмкіндігін қолдана отырып, заңды
және жеке ... ... және ... ... ... ... міндеттемелерді рәсімдеу тәжірибесі кеңеюде.
5. Экономикалық конъюнктура жағдайы қарыз алушының ... ... әсер ... бірақ қарыз алушы мен кридитор жағынан ... ... осы орта ... фирмалар мен жеке тұлғалардың
қызмет етуі. Қарыз алушының жақсы беделі, ... табу ... ... активтері болуы мүнкін, бірақ экономикалық жағдайға байланысты
несиені беру ... Бұл ... банк ... ... ... ... ... Несие мерзімі неғұрлым ұзақ болса, соғұрлым
экономикалық болжам маңызды. Экономика ... мен ... ... мерзімді және ұзақ мерзімді ауытқуларға душар. Бұл ... ... ... ... ... бір ... ... және түрлі салалар
мен региондарда түрліше көрінеді.
Көптеген қарыз алушылар ... ... ... ... ... ... кезеңінде капитал ысырапқа ұшырап, табыс төмендеп, оның беделі
түсуі мүмкін. Сондықтан банкир қолын мемлекеттің, ... және ... ... жатқан фирманың экономикалық пульсында ұстау керек. Салада не
болып жатқанын ... ... ... сатудың сұранысы мен
әдістерінің өзгеруі) білу өте маңызды.
6. Қарыз ... ... ... ... соңы ... Ол мына сұрақтарға шешім табуды көздейді: заңдардың, құқықтық,
экономикалық, саяси ... ... ... ... ... және ... қабілетіне қаншалықты теріс әсер етеді, несиелік өтініштегі қарыз
алушы және несие туралы ... банк ... және ... ... ... ... ... стандарттарына
қаншалықты сәйкес келетіндігі және т.б.
Мысалы, бірнеше жылдар бұрын АҚШ-да кенеттен және еңбексіз табылған
табыстарға салық ... (1980 ж. ... ... ... ... мұнай
компанияларының табыстарына), ... ... ... қарыз алушы ретінде тартымсыздау болды, өйткені бұл салық қолма-
қол ақша ағынының үлкен бөлігін ... ... ... үшін ... ... ... ... несиені өтеуге әсер ететін тәуекелдерді ескеруі керек. ... мен ... ... ... ... өтініштерді қанағаттандыру
сұрағын шешуде банктер үшін маңызды факторлардың бірі. Қаржылық сәтсіздік
тәуекелі әр уақытта орын ... ... ... ... тәуекел мен
белгісіздіктен тұрады. Несиелік қабілетті бағалауға қатысты банк қызметкері
компаниямен ... ... ... ... ... ... есепке алынады: мысалы, сүт
өндірісіне бір тәуекелдер тән ... ... ... мүлде басқа
тәуекелдер тән.
Бәсекелік қабілет: өндірістің бір саласы ішінде бір ... ... ... ... ... болуы мүмкін, бұл олармен
өндірілетін/сатылатын тауарлар, бәсекелестер, баға ... ... ... байланысты.
Операциондық тиімділік: фирмабәсекелес өзіндік ... жаңа ... өнім ... ... ма, жоқ ... ... көлеміне
жоғары шығындармен жетуде ме.
Басшылық: Компания – қарыз алушы басшылығының сапасы ... ... Осы ... ... ... мен ... бұл ... қызмет орны, белгілі бір саладағы мүмкіндіктер, басшыларға тиісті
меншікті капиталдың ... ... ... ... Әсіресе қиын
кезендерде компания ... ... ... істесе, соғұрлым оның басшылығына
сенім үлкен. Ең ... ... пне ... ... ... ... ақпарат көздері қолданылады:
1. клиенттен тікелей алынған материалдар;
2. банк архивіндегі клиент туралы материалдар;
3. ... ... ... болғандардың ... ... ... ... алушылар, банктер және
т.б.) мәліметтері;
4. жеке және ... ... ... есеп ... ... да ... (несиелік қабілеті туралы есеп берулер,
инвестициялар бойынша ... және ... ... ... ... мен материалдарды алып,
несиелік бөлімнің эксперттері өз архивтеріне жүгінеді. Егер клиент бұрын
банктен несие ... ... ... ... өтеудің кідірістері мен басқа
да бұзушылықтар туралы мәліметтер болады.
Банк басқа ... ... ... ... осы ... ... ... қолдану және басқа да нақты сұрақтардың шешімін
табу үшін ... ... ... шет ... ... ... және аудандық несиелік-ақпараттық бюроларға сұрау салу ... ... ... ... алушының қаржылық есеп берулері ақпараттың маңызды ... ... ... ... есеп ... мәліметтері мен өткен
қызмет барысындағы өзгерістерді компанияның ағымдағы жағдайын анықтау және
болашақта фирманың даму перспективаларын, ... ... ... ... ... болжау үшін талдайды. Компанияның жалпы қызметі
мен оның нарықта қызмет ету әдісін білу үшін ... мен ... ... ... мен баланстың барлық баптарының өзгерісі мен динамикасы талданады[4].
Компанияның жағымсыз ... ... ... ... ... ... ... несиелер мен ссудалар» баптарында жазбаларды
табу. Бұл баптарда сомалардың бейнеленуі компанияның ... ... ... ... қашу әрекетін көрсетеді. Не де болса, бұл кредиторлар
үшін қосымша тәуекелге әкеледі.
Несиені беретін банк қызметкерлері өткен жылдардағы мәліметтерге ... ... ... ... ... ... фирманың қаржылық жағдайы
бірден төмендеп кетуі мүмкін.
Өткен жылдардағы мәліметтердің ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, егер қарыз алушы
табысындағы салық салынғанға ... ... ... соңғы жылдары шамамен 5%-
ке тең болып, ... ... ... 8%-ке ... ... келтіру керек.
1.2. Қарыз алушының несиелік өтінішін талдау
Несиенің уақытында ... ... ... бір ... ... ... таңдау. Несиелік тәуекелдің мөлшерін төмендету
мақсатында банктің өкілі клиентпен ... ... ... ... ... кәсіби дайындығын анықтау, клиенттің психологиялық
портретін бейнелеу үшін алдын ала ... ... ... ... ... ... клиенттің беделі
тиімді несиелеудің негізгі принциптерінің бірі ... ... ... несие беру өтінішімен келген клиент банк үшін адал да сенімді
серіктес болып, ... ... ... ... ... ... күдік туғызбауы тиіс.
Банк қызметкерлері клиентті жан-жақты талдау керек:[5]
• оның басқа да банктермен сауда серіктестерімен ... ... ... ... ... ... ... Мұндай кездесу барысында несиелік ... ... ... және ... ... сенімділігі мен
адалдығы жөнінде жеке пікір қалыптасады. Қарыз алушының несиені қайтаруға
қабілеті кәсіпорынның директорларының тиімді қаржылық басқаруға ... ... ... ... қажетті тәжірибе мен білімнің болуы)
де бағаланады.
• төлем қабілеттілігінің мтериалдық жағы клиенттің меншікті қаражаттары
есебінен несие бойынша қарызын өтеуге ... ... ... ... несие алу үшін қолайлы фактор болып табылады. Өйткені,
банк тек қана ағымдағы есеп шоттардағы қаражаттарға ... ... ... ... ... бар клиентке несие бергенді қаламайды.
Несиелік өтінішті қарастырудың тағы бір ... ... ... ... мақсаты банктіңнесиелік саясатына сәйкес келеді ме?
2. Сұранып жатқан несие банктің басым мақсаттарына жатады ма?
3. Несие берген кезде банктің бір ... ... ... тәуекелдің
максималды мөлшері және қарыз алушыға қатысты басқа да ... ... ... ... ... ... ... банкроттық деңгейі жоғары бизнес салаларын несиелеу ... ... ... ... ... несиенің мақсатының құқықтық
негізделуін, заңды ... ... ... қызмет саласына,
мақсаттағы сәйкестігін тексерген жөн.
Клиенттің несиелік өтінішінде ... ... ... ... бөлімнің маманы қарыз алушы сұрап отырған ... ... оның ... ... өз қажеттіліктерін дұрыс бағалады ма, ... ... ... ... қажеттілігі – болжанып отырған шығындар
мен оларды өтеу қаражаттарының арасындағы айырма болып табылады.
Несиелік өтінішті ... ... ... ... ... мерзімі неғұрлым ұзақ болса, соғұрлым банктің
несиелік тәуекелі жоғары ... ... банк ... ... ... байланысты, баланстың қажетті өнімділігі мен
салымшылардың талаптарын қамтамасыз ету үшін орта және ұзақ ... ... ... ... ... үш жылға дейінгі несиелеу
коммерциялық банк үшін қолайлы болып табылады. ... ... ... ... ... банкаралық несиелеу нарығының дамуымен екінші
деңгейдегі банктер орта және ұзақ ... ... ... ... туып отыр.
Сонымен қатар, талдау барысында ескерілетін маңызды фактор – қарыз
алушының ... ... ... өтеу ... ... қарыз алушының
несиені өтеу табыс немесе қолма-қол ақша ағыны түрінде жеткілікті ақшалай
қаражаттарының болуы.
Несиелік өтінішті талдау барысында ... ... ... ... ... ... ... клиент ұсынып отырған қамтамасыз етудің
жеткіліктілігін тексеру қажет. Несиелік мәміле қарыз ... ... ... өтеу ... ... ... ... тек қана
міндеттемені болуы қарызды ... ... бола ... ... ... ... сомасының құнсыздануына, ал қарыз алушының
қаржылық жағдайының нашарлауы несиенің өтеу ... ... ... ... ... Сондықтан, комерциялық банктердің халықаралық
тәжірибесі, қарыз құнының толық көлемде және ... кері ... ... ... формаларын қамтитын несиені қайтаруды ұйымдастыру
механизмін талап етеді.
Коммерциялық банктердің заңды және жеке тұлғаларға ұсынатын несиелік
өтініштің ... ... ... ... негізінен заңды
тұлғалардың несиелік өтініштерінің мазмұнына ... ... ... ... ... потенциалды қарыз алушысы – жеке тұлғаны,
несиелік өтінішіне қысқаша тоқталып өтейік.
Еліміздің банктік ... ... ... ... ... ... ... күмән тумайтын, бірақ талдау негізінен
заңды тұлғаларға ... ... ... ... коммерциялық банктері жеке
тұлғалармен жұмыс істеу барысында олардың ... ... ... тұлғаларға сияқты қажетті дәрежеде қарамайды.
Жеке тұлғаның несиелік қабілетін талдаудың мақсаты – жеке ... ... ... тәуеклді анықтау. Әрине жеке тұлғаны
несиелеу кезінде пайда болатын несиелік тәуекел заңды тұлғаны ... ... ... ... ... ... ... жағынан үлкен
болмаса да, олар бойынша операциялардың өзіндік құны салыстырмалы жоғары
(мысалы, кепілді бағалауға кететін банк ... ... ... банк жүзеге асыратын операцияларының тиімді
болуын қалайды, сондықтан ол ... да ... ... өзін
сақтандыруға бар күшін салады.
Несиені бермесе бұрын банк несиенің қаитарылмауына әкеп ... ... ... ... ... ... ... Банк тәуекелдің
дәрежесі мен несиенің сомасын әрбір жеке жағдай үшін бөлек қарастыруы тиіс.
Клиенттің несие бойынша қарызын өтеу ... ... оның ... және болашақтағы қаржылық жағдайын анықтап болжаумен ... ... ... ... болашақтағы жағдайын болжаумен қатар,
қаржылық жағдайына әсер етуі ... ... ... ... ... ... ... жағынан қамтамасыз етілген клиенттердің өздері
несие бойынша міндеттемелерді орындауға бар күшін сала бермейді. Сондықтан,
банк үшін ... ... бірі ... ... беделін, оның жеке
қасиеттерін қарастыру болып табылады.
Клиенттің беделін анықтау оңай жұмыс ... ол үшін ... ... ... ... мәліметтер:
-біріншіден, нақты және шыншыл;
-екіншіден, қажетті дәрежеде толық;
-үшіншіден, клиент туралы белгілі бір қорытынды жасауға ... ... ... ... ... ... мен ... процесі қаншалықты
қиын болса да, банк қызметкері келесі жағдайды ... ... бас ... ... талдауға неғрлым көп шығын кетсе, кейін ... ... ... ... аз ... ... алушылармен салыстырғанда жеке тұлғаларға несие
беру кезінде банктің ... ... ... ... ... ... банк талаптарына сәйкес келетін сұрау парағынан –
анкетадан ... ... ... ... ... толық болып,
клиенттің оны толтыруға кететін уақытын үнемдейтіндей болып әзірленеді.
Әдетте, несиелік өтініштер тәртібі мен ... ... ... ... ... беру туралы мәселені шешу үшін коммерциялық банктердің несиелік
мамандардың назарын келесідей сұрақтар аударады:[6]
1. Тұлғаның жеке ... ... ... ... пішін, сөйлеудің мәнерлілігінің дәрежесі, қаржылық жағдайы туралы
ашып айтуы, жасы, ... ... ... ... ... ... мекемелерден аттестат, дипломның
көшірмелері, кәсіби біліктілігі, жоспарлау қабілеті;
3. Техникалық біліктілігі: ... ... ... кәсіби
дамудың жолы, кәсіби өсу мен тәжірибенің болуы;
4. Денсаулығы: өткен уақыттағы және ... ... ... ... Мүліктік: жеке мүлігі , меншігінде жылжымаитын мүліктің болуы,
табыстың жанама ... жеке ... ... ... ... және ... компанияларының алдында сақтандыру төлемдері
түрінде), отбасы мүшелерінің ... ... ... да ... ... жиілігі.
Жеке тұлғаларға несие берудің әдістемелерін әзірлегенде коммерциялық
банктер несиенің сомасы мен ... ... ... несиелік
қабілетін анықтау жұмыстарының көлемі меннесиенің мақсатына байланысты
несиені ... ... ... ... ... мен мерзіміне тікелей
байланысты.
1.3. Қарыз алушының несиелік қабілетін анықтаудың әдістері
Қаржылық коэффициенттер-фирманың қаржылық жағдайы мен ... ... ... көмек беретін талдау инструменттері.
|Қаржылық ... ... ... ... ... ... |Оптимал ды|Динамика |
| | | |мән ... оң |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... ... ... |- |өсу |
| ... мөлшері |активтер-қысқа мерзімді| | |
| ... ... ... | | |
| ... ... |Ақшалай қаражаттар |- |- |
| | |= | | |
| | ... | |
| | ... ... | | |
| ... ... ... ... |1,00-2,00 |өсу (4-ке |
| |коефициенті (жабу немесе |= | ... |
| ... ... ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... | | |
| ... ... ... қаражаттар+ |0,50-1,00 |өсу |
| |коэффициенті (жедел ... ... БК+ | | |
| ... ... ... ... | | |
| | ... | |
| | |-- | | |
| | ... ... | | |
| | ... | | |
| ... ... ... ... ... |норматив |
| |коэффициенті ... ... БК | ... |
| | ... |өсу |
| | |--- | | |
| | ... ... | | |
| | ... | | ... ... ҚӨРСЕТКІШТЕРІ ... ... ... ... ... |НҚ+өндірістік қорлар+ |- |- |
| ... ... ... | | |
| | |= | | |
| | ... | |
| | |--- ... валютасы | | |
| ... ... ... ... |>0,50 |өсу |
| ... ... |= ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... |--- баланс валютасы |070-0,80 | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| ... және ... ... ... |1-ден |өсу |
| ... ара- |= ... ... |
| ... ... |-----------------------|(өндіріс | |
| | |--- ... ... 2,3- | |
| | ... ... |4,0 | |
| | ... ұзақ мерзімді.) | | |
| ... ... ... ... ... |- |- |
| ... ... ... | | |
| | ... | |
| | |----- | | |
| | |НҚ және ... да | | |
| | ... тыс активтер| | ... ... ... ... ... ... коэффициенті |Жалпы пайда |- |өсу |
| | ... | |
| | |----- | | |
| | ... ... | | |
| ... ... есебіндегі |Таза пайда |- |өсу |
| ... ... ... | |
| ... |----- | | |
| | ... сатулар | | |
| ... ... ... ... |- | |
| ... |өзіндік құны | | |
| | ... | |
| | |----- | | |
| | ... ... | | |
| ... капиталға|Баланстық пайда |- |өсу |
| ... ... ... | |
| ... ... |----- | | |
| | ... активтер | | |
| ... ... ... ... |5-15% ... |
| ... ... пайда |=----------------------| ... |
| ... |----- | |өсу |
| | ... | | |
| ... активтердің |Таза ... |- |өсу |
| ... ... ... | |
| | |----- | | |
| | ... ... | | |
| ... капиталдың |Таза пайда |- |өсу |
| ... ... ... | |
| | |----- | | |
| | ... ... | | |
| ... капиталдың өтелу |Меншікті капиталдың |- ... |
| ... ... мөлшері | | |
| | ... | |
| | |----- | | |
| | ... ... | | ... ... ... ... қайтарымдылығы |Түсім |- |өсу |
| | ... | |
| | |----- | | |
| | |НР ... құны | | |
| ... ... |=есептесулердегі |- |- |
| ... ... ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| ... цикл ... ... |0-ге ... |
| ... ... ... | |шегінде |
| ... ... | ... |
| | ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... | | |
| ... ... ... ... |- |- |
| ... ... |бар акциялар бойынша | | |
| | ... | | |
| | ... | |
| | |----- | | |
| | ... ... | | |
| ... ... өсу ... жатқан 1-ші |- |өсу |
| ... % ... ... | | |
| | ... | | |
| ... ... ... ... ... 1-ші |- |өсу |
| |өсу ... % ... қатысты | | |
| | ... | | |
| ... ... ... |1-10 |өсу |
| ... ... | |
| | |----- |10-ға | |
| | ... орташа құны|ұмтылу) | |
| ... ... ... |- |өсу |
| ... ... ... | |
| ... қаражаттарының) |----- | | |
| | ... ... | | |
| | ... ... ... | | |
| ... ... |360 күн х ... |- |төмендеу |
| |айналымдылығы (күн) ... ... ... | |
| | ... | | |
| | ... | |
| | |----- | | |
| | ... ... | | |
| | ... құны | | |
| ... |ТМҚ ... ... құны |- ... |
| ... ... |х 360 күн | | |
| ... ... | |
| | |----- | | |
| | ... | | |
| ... өнім ... ... ... |- |өсу |
| ... ... |=----------------------| | |
| | |----- | | |
| | ... ... ... | | |
| | ... ... | | |
| ... ... |- |өсу |
| ... ... | |
| ... ... |----- | | |
| | ... ... | | |
| | ... ... ... | | |
| ... ... ... ... қарыздың |- |төмендеу |
| ... ... (күн) ... ... ... х| | |
| | |360 күн | | |
| | ... | |
| | |----- | | |
| | ... | | |
| ... ... ... өнімнің |- |өсу |
| ... ... ... құны | | |
| | ... | |
| | |----- | | |
| | ... тиіс ... | |
| | ... жылдық құны | | |
| ... ... өтеу |360 |- ... |
| ... (күн) ... | |
| | |----- | | |
| | |1-ші ... | | ... ... ... ... ... қысқа
мерзімді міндеттемелерді өтегеннен кейін қалған, бос айналым қаражаттарды
бағалау үшін ... ... ... бір ... ... оны ... ... ереже қолданған жөн: неғұрлым көп болса,
соғұрлым жақсы.
Қаражаттардың бейімділігі мен өнімділігі ... ... ... яғни ... ... ... абсолютті
өтімді бөлігін сипаттайды. Жалпы, бұл көрсеткіштің динамикадағы өсуі
қаржылық ... ... ... жағынан сипаттайды.
Капитал қурылымынын көрсеткіштерін талдаудың мақсаты- кәсіпорынның
қаржылық құрылымын және сыртқы кредиторларға ... ... ... ұзак мерзімді перспектива тұрғысынан каржылык жагдайды бағалау. Бұл
көрсеткіш компанияны ... ... ... және ... ... ... яғни ... кредиторлардан
қаржылық тэуелсіздігінің деңгейін ... ... ... ... ... көрсеткіштер
Таза пайда есебіндегі сатулардың пайдалылық коэффициенті таза пайданың
табыстағы үлесін немесе өткізудің эрбір теңгесінен компания канша ... ... ... тиімділік коэффициенті өткізілген өнімнің
эрбір ақшалай бірлігіне шығынның қанша ақшалай бірлігі келетінін көрсетеді.
Активтердің тиімділік ... ... ... ... ... ... ... үшін
пайдаланылып, кэсіпорынның қолданылатын айналым қаражаттарының ... ... ... ... ету ... ... Бұл
коэффициент мэні неғұрлым жоғары болса, соғұрлым айналым қаражаттары тиімді
қолданылады. Батыс ... үшін ... ... ... 5-15% ... және ... ... тиімділік көрсеткіштері
1. Меншікті капиталдың тиімділік коэффициенті.
Кәсіпорын иелерімен ... ... ... ... ... иелерімен салынған эрбір бірліктің қанша таза пайда әкелгенін
анықтауга мүмкіндік береді. Кэсіпорынға салынған эрбір ... ... ... ... ... ... бүл ... қаражатгарды салудың
балама мүмкіндігімен салыстырады, сондықтан онын өзгерісі биржадағы фирма
акцияларының котировкаларында көрініс табады.
2. Меншікті капиталдың өтелу ... таза ... ... ... ... ... жеткенше қанша уакыт өту керектігін көрсетеді.
Несиелік қабілетгің тағы бір әдісі-іскерлік белсенділікті ... ... ... ... көрсетіп отырмын.
Натуралды жэне құндык көрсеткіштер бейнелейтіндей, іскерлік
белсенділік компанияның даму ... ... ... ... ... ... ... өнімді өткізу нарықтарын кеңейтуде
көрініс табады.
Іскерлік белсенділіктің коэффициенттері компанияның өз ... ... ... ... ... береді.
Іскерлік белсенділіктің жалпы көрсеткіштсрі
1. Қор қайтарымдылығы.
Кәсіпорын иелігіндегі негізгі құралдарды қолдану ... ... мәні ... ... ... соғұрлым негізгі қорлар
тиімді пайдаланылады. Қор кайтарымдылығының төмен деңгейі сатулардың
жеткіліксіз ... ... ... ... өте ... деңгейін
көрсетеді. Бірақ, бұл коэффициенттің мэні түрлі салаларда түрліше.
2. Операционды (өндірістік) циклдың ұзақтығы.
3. Қаржылық ... ... ... ... ... ... өндірістік айналым капиталы кредиторлық (қаржылық емес) карызды
есептен шығарғандағы ... мен ... ... ... Оны ң
айналымының ұзақтығы кэсіпорында меншікті өндірістік айналым каражаттарының
болу немесе болмауын (егер көрсеткіш 0-ден кіші ... ... Оң ... ... ... ... кезең аралығында айналатынын
көрсетеді. Көрсеткіштің теріс мәні ... ... ... ... оның мөлшері кәсіпорынға айналым қаражаттарын толықтыруға қажетті
минималды несие ... ... ... ... ... ... қор қайтарымдылығы, өндіріс тиімділігі,
дивидендтік
саясат жэне т.б ... ... ... ... ... ... дами алатынын көрсетеді.
5. Баланстық пайданың өсу қарқыны.
Баланстык пайданың өсу ... ... ... дамуын сипаттайтын
негізгі көрсеткіштердің бірі. Бірақ, инфляция кезінде бұл ... ... ... ... ... ара-кятынастары
қарастырылып, олардың динамикадағы өзгерісі көрсетіледі.
6. Өткізулерден тускен тусімнің өсу қарқыны.
Активтердің айналымдылык ... ... ... ... активтердің айналым жылдамдыгын немесе тартылған көздерден
тәуелсіз, қолда бар барлық ресурстардың тиімді қолданылуын сипаггайды. Бұл
коэффициент ... ... ... пен ... ... циклы жылына неше
рет жүзеге асатынын көрсетеді. Активтердің айналымдылығы металлургия, ауыр
машина жасау, ... ... ... ... көп ... ... салалар
үшін 1-ден сауда кәсіпорындары үшін 10-ға дейін ауытқуы ... ... ... ... ... қорлар айналымдылығы немесе қорларды ... ... ... ... ... ... ... 1 айналымына қанша күн келетінін көрсетеді. Көрсеткіш ... ... ... ... ... ... ТМҚ-лардың айналымы (күнмен).
ТМҚ-ларды өткізу үшін ... күн ... ... ... ... өнім айналымы (айналым).
Дебиторлық берешектің айналым көрсеткіштері
1. Есептегі қаражатгардың айналымы (айналым).
Дебиторлық берешектің жылына ... ... рет ... ... ... Дебиторлық берешекті орташа алу кезеңі(күн).
Қарыз алушы сатылған тауар үшін ... алу ... ... ... кай ... ... қаражатгардың қозгалысын қамтамасыз етіп, қарыз
міндеттемелерді өтеуін білдіреді. Көрсеткіштің жоғары деңгейі ... ... ... күрделілігін көрсетеді.
Кредиторлық берешектің айналым кәрсеткіштері
1. Кредиторлық берешектің айналымы (айналым).
Берілген шоттар мен ... ... үшін ... айналым қажеттігін
білдіреді.
2. Кредиторлық берешекті өтеу кезеңі (күн).
Кредиторлық берешектің айналымы қанша күнде жүзеге асатынын немесе
тауарлар мен ... үшін ... есеп ... ... ... уакыт керектігін көрсетеді. Егер кредиторлық берешек ... ... ... төмендесе, айналым кезеңі қысқарады.
Ақша ағынының талдауы-есепті кезеңдегі клиент қаражаттарының
айнальшын сипаттайтын, ... ... ... ... ... ... банк клиентінің несиелік қабілетін бағалаудың
эдісі. Осымен ақша ... ... ... ... ... ... ... жүйесі негізінде бағалауэдісінен ерекшеленеді,
өйткені қаржылық көрсеткіштер ... ... ... ... арқылы кұрылады.
Ақша ағынының талдауы әдетте сұралып жатқан несие мерзіміне сәйкес
келетін кезеңде ... ... ... кірісі мен шығысын салыстыруға
негізделген. Несие 1 жылға берілгенде ақша ағының талдауы 1 ... 90 ... ... және ... ... ... беруде оның көлемі мен мақсаттылығын шешуде
ақша ағының талдауы өтіп кеткен ... ... ... ... ғана
емес, жоспарлы кезендегі болжанған мэліметтер негізінде де жасалынады.
Нақты мэліметтер болжанған ... ... үшін ... ... мен ... ... элементтерінің көлемін болжау
непзінде олардың өткен кезеңдеп орташа мәні жэне сатудан ... ... өсу ... ... ... ақша ... ... турін жасауы мүмкін: Мысалы,
кәсіпорын қазіргі жұмыс істеп жатқан қуатпен жұмыс істесе; кэсіпорын 100%
куатқа шықса; кэсіпорынның өткізу көлемі азайса; және ... ... ... ... маусымдылығы міндетті түрде ескерілуі
керек, өйткені ол эр ай соңындағы қорытынды ... әсер ... ... ең алдымен қаржыландыру графигін жасап, несиелік
ресурстардың кайда жұмсалатынын көрсетуі ... ... ... құрал-жабдық, айналым қаражаттарына және т.б.) ... ... қай ... кэсіпорынның өз ресурстарымен, қай бөлігінің
тартылған ... ... ... керек. Болжанып жатқан
мезгілге орташа өндіріс көлемін есептеп, оған ... ... ... ... өзіндік құнына көбейту арқылы анықтайды. Келесі маңызды момент-
өнімнің өзіндік құнының кұрамында ескерілмесе, тұракгы шығындарды ... ... ... ... ... ... тыс ... , корғаныс), экімшілік шығындар (әлеуметтік төлемдерді қоса
есептегендегі әкімшілік ... ... ... ... т.б.), өткізумен байланысты шығындар (жарнама, ... ... ... ... ... салықтар да көрініс табады, ал егер олар
көрсетілмесе транспорт, мулік, жер салықтары, акциз, ... да ... ... ... өнімнің өзіндік құнында ескеріледі.
Несие ... ... мен ... ... төленуі ақша шығысына
жататындықтан, ... ... ... тартылған қаражаттар бойынша
шығындарды да ёсепке ... ... ... және ... ... ең ... көзі - ... түскен түсім. Ол өткізілген өнім көлемін ... ... ... ... 2-де ... ... АҚ-да клиенттің несиелік қабілетін
анықтаудың әдісі ретінде қолданылатын ... ... ... ... ... ... қаражаттардың кірісінде - өнімді өткізуден түскен түсім,
банк несиесі және басқа да тартылған қаражаттар.
Шығысында – несиелік ... ... ... ... ... салықгар, банк несиесі жэне басқа да тартылған қаражаттар
бойынша проценттер.
Ақшалай қаражаттардың ... ... алып ... салық
салынғанға дейінгі пайда шығады. Табыс салығын ... ... ... ... өтеуге дейінгі ағындар қалыптасады. Бұл ағындардан
банк несиесі және басқа да ... ... ... ... ... ... ... қаражаттар мен тартылған
каражаттарды өтеуге дейінгі ағындардың қосындысынан жэне несиелерді өтеудің
айырмасынан кұралады. Әр ... ... ... ... ... ... қаражаттарының қалдығынан калыптасады. Несиелік инспектордың көңіл
аударатын жері- ақшалай қаражаттардың қорытынды қалдығы. Қай жылы ... ... ... тең ... сол ... жоба ... деп
есептелінеді. Ал егер кезең бойында жинақталған қорытынды қалдык ... бұл ... ... ... яғни оның ... ... өтей алмайтындығын сипаттайды.
2. Тарау. Коммерциялық банк қарыз алушыларының несиелік қабілетін бағалау.
2.1. Қаржылық коэффициенттер және оларды ... ... ... ... ... ... бірі – қаржьшық
коэффициенггерді есептеуде, Мен ЖШС "Айя" мен ЖШС ... ... ... сапыстыруға негізделдім. Алдымен осы
компаниялардың кызметіне, ... ... көз ... ... "Айя" ... жылы құралып, арақ-шарап өнімдерін көтерме және
бөлшек саудада өткізумен айналысады, Астана қаласының ірі салық ... ... ... ... оның ... негізгі құрамдағы 30
қызметкер мен 68 адам жалдамалы жұмысшылар (өткізу бойынша менеджерлер).
ЖШС "Айя" тікелей өндірушілердің өнімдерін алып, өзіндік ... ... ... ... сататындықтан, оның бағалары басқа өндірушілердің
осындай сападағы өнімнің бағаларынан төмен. Өзінің ... ... ... ... 450 ... ... көрсетеді.
Балансында 3 дүкеннің ғимараттары, склад (пекарня)-356,1 ш.м., склад-
1719,3 ш.м., склад-2349 ш.м., тігін, тон цехтары және ... да ... "Айя" ЖШС ... ... ... ... Бұл топ ЖШС
"Саржан" (арақ өнімдерін өндіру), ЖШС ь"Жәмиля" (шарап және напитоктарды
өндіру), ААҚ "Сыра зауыты" ... ... ... ... ... ... ... схемасы
«Айя» компаниясының балансына талдау
|АКТИВТЕР ... ... ... |
|I ... ... АКТИВТЕР | | | |
|1 ... емес ... | | | |
| ... құны |15,00 |15,00 |15,00 |
| ... тозу |2,20 |2,20 |2,20 |
| ... құны |12,80 |12,80 |12,80 |
|2 ... құралдар | | | |
| ... құны |85,92 |153,46 |160,61 |
| |Жер ... ... |1 006,40 |
| |Ғимараттар мен құрылғылар ... ... ... |
| ... мен құрал-жабдықтар |23 761,40 ... ... |
| ... да ... ... ... |18 965,00 |21 006,00 |
| |Жинақталған тозу ... ... ... |
| |Қалдық құны ... ... ... |
| | | | | |
|3 ... ... құрылыс |4 837,70 |4 837,70 |4 837,70 |
| |I ... ... ... |70 858,00 |136 829,10 |143 092,30 ... ... ... | | | |
|1 ... ... |19 256,20 |17 714,80 |18 401,80 |
| ... |790,00 |537,60 |2 500,80 |
| ... |18 466,20 |17 177,20 |15 901,00 |
| ... ... |162 048,00|166 938,10 |123 148,40 |
| ... ... |633,90 |572,40 |3 419,50 |
| ... да ... ... |25 764,50 |26 090,20 |26 141,20 |
| |II ... ... БАРЛЫҒЫ |207 702,40|211 315,50 |171 110,90 |
| ... |278 ... 144,60 |314 203,20 ... ... МЕН ... ... ... |01.07.02 |
|III|МЕНШІКТІ КАПИТАЛ | | | |
| ... ... |620,00 |620,00 |620,00 |
| ... ... |185 ... 019,70 |185 019,70 |
| ... капитал |50 479,00 |50 479,00 |50 479,00 |
| ... ... ... ... 728,50 |32 328,50 |34 378,50 |
| |III ... БОЙЫНША БАРЛЫҒЫ |263 847,20|268 447,20 |270 497,20 |
|IV |ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ ... | | | |
| ... |2 224,80 |2 224,80 |2 224,80 |
| |IV ... ... ... |2 224,80 |2 224,80 |2 224,80 |
|V ... ... | | | |
| ... ... |12 488,40 |77 472,60 ... |
| |V ... ... МІНДЕТТЕМЕЛЕР |12 488,40 |77 472,60 |41 481,20 |
| ... |278 ... 144,60 |314 203,20 ... валютасы 01.01.06ж-дан 01.07.06ж-ға дейін 278 560 мың тенгеден
314 203 мыңтеңгеге, яғни 35 643 мыңтеңге немесе 12,79%-ке өсті.
Жалпы баланс талдауы (тікелей және ... ... ... ... 2 ... дейін өсті. (70 858 мың
теңгеден 143 092,3 мың ... ... ... ... ... ... 01.01.06ж. 25,44% жэне 01.07.06ж. 45,54%-ті кұрады.
2. Мобильді қаражаттардың үлесі баланс ... ... ... олар 74,56%-ті қүраса, 01.05.06ж.-60,70%, 01.07.06ж. 54,46%-
ті күрады. Абсолюггі мэнде олар 207 702 мың теңгеден 171 111 мың
теңгеге дешн ... ... ... ... және ақша ... ... ... қорлар айтарлықтай азайған жок (854 мың тенгеге), қорлардың
баланс валютасындағы үлесі 01.01.06ж 6,91%-ті, ... ... ... ... ... ... ... азаюы,
ақшалай ... ... яғни ... ... валютасында ақшалай қаражаттардың
үлесі
01.01.06ж. 0,23%, ... ... ... ... ... ... ... қарастырылып жаткан
мерзімде өсіп, 01.07.06ж. 270 497 мың ... ... яғни 6 650 ... ... ал баланс валютасында ... ... ... ... ... үлесі баланс валютасында 01.01.06ж. 5,28%-ті,
01.07.06ж. 13,91%ті құрады. Абсолютті мэнде олар 14 713 мың теңгеден
43 706 мың ... яғни 28 993 ... ... ... мен ... тыс ... талдау
Негізгі кұралдар:
1. "Жер" бабы абсолютгі мәнде өзгерген жоқ. Топ корытындысына "жер"
бабынын ... ... ... ... ... ... мен ... бабы қонақ үйді сатып алу есебінен өсті.
Бұл баптың топ корытындысындағы үлесі сэйкесінше 59,61%, 80,19%
және 79,53%ті құрады. ... ... 71 571,2 мың ... ... ... мен құрал-жабдықтар" бабы абсолютті мәнде ... ... жоқ, ал ... топ қорытындысындағы үлесі
азайып, сәйкесінше 33,53%, 17,36%, 17,32%-ті құрады.
Ағымдағы активтерге талдау Тауарды-материалдық қорлар.
1. Тауарлы-материалдық корлар материалдар мен ... ... ... активтердегі үлесі 01.01.06ж.-9,27%, 01.07.06ж.
10,75%-ті құрады.
2. Тауарлардың ... ... ... ұлгаюы байқалады.
Осылай, "материалдар" 790 мыңнан 2 500 мың теңеге, яғни 1 710 ... ... Оның ... үлесі 01.01.06ж.-4,10%, 01.07.06ж,-
13,59%-ті қүрады. "Тауарлар" бабы ... ... ... "Айя" ... өнімдерін өткізумен айналысатындықтан, складтағы
тауарлар толықтырытып, әр айдың басына ... қоры 18,5-19 млн. ... ... ... қарыздың ағымдағы активтерден үлесі 01.01.06ж.-78,01%,
01.07.06ж.-71,97%-ті кұрап, 38 899,6 мың ... ... (163 ... 123 148,40 ... ... ... ағымдағы активтердегі үлесі 01.01.06ж. 0,3%-
тен 01.07.06ж.-2%-ке өсті, абсолютгі мэнде 633,90 мың тенгеден 3
419,50 мың ... яғни 2 875,6 мың ... ... ... ... капитал:
1. Жарғылық капиталдың мэні 620,2 мың теңгеге тең. ЖШС "Айя" ... ... ... ... ... ... бағалау
есебінен 50 479 мың теңгені құрады. Ал меншікті капиталда ... ... мэні ... ... жок: ... ... табыстың меншікті капиталдағы үлесі 01.01.06ж.-10,50%,
01.07.06ж.-12,70%. ... қоса ... ... мөлшері 185 019,70
мың теңге.
Міндеттемелерге талдау
1. Ұзақ мерзімді міндеттемелер қызметкерлердің ... ... ... ЖШС "Айя" ... ... ... 2 224,8 мың теңге қарыз ұсынды. Бұл қарыздарды
өтеу уақыты – 2007 ж. соңы.
2. кредиторлық карыз:
1. қарыздың ағымдағы активтердегі үлесі ... ... ... ... ... тиіс ... салык
бойынша берешектерден, төленуге тиіс есептелген шығындардан ... тиіс ... ... ... ... - ... 01.07.06ж.-
96,46%-ін құрайды. Салық бойынша берешектер кредиторлық қарыздың 01.01.06ж.-
22,2%, 01.07.06ж.-1,74% үлесін алады.
Қызмет қорытындысына талдау
|Қаржылық ... ... есеп беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|қызмет) өткізуден | | | ... ... | | | ... өнімді |165 516,00 |165 321,30 ... ... ... | | | ... | | | ... шығындар | | | ... ... ... |236 011,00 ... | | | ... | | | ... ... ... |8 188,00 ... ... ... ... ... ... ... | | | ... | | | ... ... ... ... ... |
|түсетін ... | | | ... | | | ... ... |4 600,00 |9 500,00 ... ... | | | ... ... | | ... | | | ... салығы |76,23 |1 380,00 |2 850,00 ... ... | | | ... ... |3 220,00 |6 650,00 ... ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... ... ... |3 220,00 |6 650,00 ... көрініп тұрғандай, ЖШС "Айя" ... ... ... таза табысының өсу тенденциясы байқалуда. Өткен жылы да ЖШС "Айя"
оң нәтижелереге ие болды.
Енді ЖШС "Оазис" ... көз ... ... ... ... ... тобына 4 кәсіпорын кіреді:
|Компания атауы |ЖШС "Иволга" |ЖІІІС "Оазис" |ЖШС "Ива" |ЖШС ... ... ... |жеке |жеке ... ... ... куні ... ... |11.09.98 |11.09.98 ... ... |СҚО, ... қ. |Петропавл қ. |СҚО,Ақжан ауылы|
| ... қ. | | | ... ... сүт, ... сүт ... ... май ... түрлері|сары май |өндіру, сүт ... ... |
| ... ... |өңдеу өнімдерін| |
| ... ... ... ... | |
| ... |өнімдерін | | |
| ... ... ... | | |
| ... да ... | | |
| ... ... мен | | |
| ... ... өнімдерін| | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | ... |49 |35 |10 |15 ... | | | | ... |71,5 мың КZТ |72,5 мың КZT |65,0 мың КZТ |72,5 мың КZТ ... ... | | | | ... жарғы |71,5 мың КZТ |72,5 мың КZT |65,0 мың КZТ |72,5 мың КZТ ... | | | | ... ... мен ... ... ... мәлімет.
ЖШС "Иволга"
Негізгі кызметі:
1. кұрғақ, қант косып
коюлатылған сүт, сары
май өндіру
2. коғамдық ... ... ... көмір жеткізілімі
4. транспорттық
қызметтер
5. басқа да
коммерциялык қызмет
Құрғак, қант қосып қайнатылған сүт,
сары май,
ірімшікті
жеткізу
ЖШС "Оазис"
Құрғақ сүт ... сүт ... ... ... ... ... кұрылые
жүмыстары, дайындау мен етті өткізу, бюджеттік ұйымдарды тамак өнімдерімен,
инвентарьмен, ... ... ... ... жеткізу
кұрылыс-монтаж, мердігерлік жұмыстарды орындау
ЖШС "Айва"
Сүтті дайындау мен алғашқы өңдеуден откізу, сары май, ірімшік өндіру.
ЖШС "Ива"Құрылыс-жөндеу жұмыстары бойынша ... ағаш ... ... ... ... ... ... қаржылық операторы ЖШС "Оазис"
болып табылады. Яғни, ақшалай ... ... ... осы ... ... ... ... ... ... |
|I ... ... ... | | |
|1 ... ... | | |
| ... кұны | | |
| ... да ... ... |64 483,80 |64 999,10 |
| |I ... ... ... |64 483,80 |64 999,10 ... ... ... | | |
|1 ... ... | | |
| ... |801,70 |898,70 |
|2 ... ... | | |
| ... тиіс ... |3 740,30 |6 648,60 |
| ... ... |1 407,00 |4,20 |
| ... ... карызы | |4 004,90 |
| ... да ... ... |3 199,10 | |
|3 ... ... |554,10 |8,70 |
| |II ... ... ... |9 702,20 |15 354,00 |
| ... |74 186,00 |80 353,10 ... КАПИТАЛ МЕН МІНДЕТТЕМЕЛЕР |01.04.02 |01.11.02 |
|III|МЕНШІКТІ КАПИТАЛ | | |
| ... ... | |74,30 |
| ... ... ... |857,10 |13 166,60 |
| ... | | |
| |ІІІ ... ... ... |857,10 |13 240,90 ... |ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР | | |
| ... | |64 308,40 |
| |IV ... ... ... | |64 308,40 |
|V ... ... | | |
| ... ... ... мен |64 308,60 | |
| ... | | |
| ... ... ... ... |
| ... тиіс ... мен ... ... |
| |вексельдер | | |
| ... ... ... | |
| ... ... берешек | |1,40 |
| ... ... ... | ... |
| ... тиіс ... |208,40 |581,20 |
| ... | | |
| |V ... ... ... ... |
| |МІНДЕТТЕМЕЛЕР | | |
| ... ... ... ... ... ... ... және көлденең)
Айналымнан тыс активтер: есептік кезеңнің соңғы датасына айналымнан
тыс активтердің үлесі 80,89%-ті, ... ... ... ... алып, абсолютті өсу-515 мың теңге. Балансқа кәсіпорынның жаңа
негізгі құралдарын жатқызу айналымнан тыс ... ... ... ... баланс валютасындағы айналым активтерінің үлесі
19,11%-, 01.04.06ж.-13,08%-ті құрады. Салыстырмалы ... ... мың ... Айналым активтерінің өсуіне балансқа ТМҚ-ларды қабылдау
мен дебиторлық қарыз бен ақшалай қаражаттардың өсуі әкеледі.
Қорлар, дебиторлық қарыз, ақшалай ... ... ... ... ... ... баптарының үлестері және абсолютті ... ... ... ... үлесі 1,08%-тен 1,12%-ке өзгерді.
Салыстырмалы ауытқу 27,69%, ... 97 мың ... ... ... үлесі 11,25%-тен 13,26%-ке өзгерді. Салыстырмалы өзгеру -27,69%,
абсолютті2 311 мың теңге. Ақшалай қаражаттардың үлесі ... ... ... ... ... 545 мың ... капитал: Есепті кезеңнің соңғы датасына меншікті ... ... ... 16,48%, ... ... ... 1444,85%, абсолютті-12384 теңгеге тең болды. Мұндай өсу компания
балансында бөлінбеген пайда ... ... ... Бұл ... ... ... ... қаражаттары: соңғы есепті кезеңдегі баланс валютасындағы үлесі-
83,52%,01.04.06ж.-98,84%. Салыстырмалы өзгеру-8,48%, абсолютгі- -6217 ... Бұл ... ... таіс ... мен вексельдер бабының өзгеруі
есебшен болды, яғни кәсіпорын өзінің кредиторлық қарызын өтеуде.
Негізгі ... ... тыс ... ... ... ... ... емес активтер жок. Ңегізгі
құралдардың иммобильді активтердегі үлесі 100%. ... ... ұзақ ... ... ... ... ... талдау
ТМҚ-лардың ағымдағы активтердегі үлесі-5,85%. Материалдар, аяқталмаған
өндіріс, ... ... ... ... ... ... ... шығындары бабының кұрамы мен сипаты: жоқ.
Дебиторлық қарыздың ... ... ... ... ... ... ... мерзімді қаржылық салымдарға талдау-жоқ.
Ақшалай қаражаттардың бірден төмендеуі транспорттық шығындарға ... ... ... ... ... ... капитал:
1. жарғылық капиталдың мөлшері: 74,30 мың теңге.
2. төленбеген жарғылык капитал: жоқ.
3. қосымша төленген капитал: жоқ.
Резервтік жэне басқа да ... ... ... ... ... ... 857,1 мың ... 13 166,6 мың
теңгеге артгы.
өткен жылдағы жабылмаған зияндар: жоқ.
Міндеттемелерді талдау
1. Ұзақ мерзімді міндеттемелер: 64 308,40-қамтамасыз етілген ... ... ... ... ағымдағы міндетгемелердегі үлесі-100%
2. Топ бойынша қарыздың проценттік құрамы:
Төленуге тиіс шоттар мен вексельдер-41,23%.
Басқа да кредиторлық қарыз-38,09%.
Төленуге тиіс есептелген шығындар-20,73%.
Қызмет ... ... ... ... кезеңдегі өткізуден ... ... 11 783,50 мың ... 47 084,70 мың ... ... ... (өзіндік құн мен кезең шығындары) өзгеру динамикасы:
шығындар 10 926,40 мың теңгеден 33 918,40 мың ... ... ... ... ... ... пропорционалдығы:
түсімнің өсуі шығындар өзгерісінің өсуінен 89,15%-ке артық.
4. табыс (шығын) ненің есебінен алынды: 01.11.06ж. негізгі қызметтен
түскен ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген баланстарға негізделіп, компаниялардың қаржылық
коэффициенттеріне талдау жүргізейік:
Ең маңызды көрсеткіштердің бірі-өтімділік коэффициенттері.
Айя" ... ... ... ... атауы ... ... ... айналым каражаттарының |195,214.000 |129,629.700 ... ... ... | | ... ... |0.003 |0.026 ... ... коэффициенті |16.632 |4.125 ... ... ... ... | | ... ... ... |15.090 |3.681 ... немесе нақты коэф-т) | | ... ... ... |0.051 |0.082 ... ... ... ... ... ... ... |
|Меншікті айналым каражаттарының ... ... ... ... ... | | ... ... |0.009 |0.303 ... ... ... |0.132 |5.476 ... ... ... коэффициент) | | ... ... ... |0.121 |5.156 ... ... ... ... | | ... ... ... |0.008 |1.354 ... ... ... меншікті айналым қаражаттары 2002ж.қаңтарынан
шілдеге ... 65584,3 ... ... ... қарашасына дейін
"Оазис" компаниясының меншікті айналым қаражаттарьі 51076,5 мың ... Бұл ... ... ... ... ... ... мерзімді
міндеттемелерден артық болу тенденциясын көрсетеді. "Айя" компаниясының
ағымдағы активтері кыска мерзімді міндеттемелерден 129629,7 ... ... ... ... 12550,2 ... ... ... өтімділігі жоғары активтерге салынған
қаражаттардың ... ... ... ... ... 2 компанияда да бұл коэффициент ... ғана ... ... ... ... меншікті қаражаттарының жеткіліксіздігін
жэне бұл қаражаттармен бейімделудің шекті мүмкіндіктерін білдіреді.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті: коэффициент "Айя" ... ... ... ... ... 4,125-ке жабатынын,
ал"Оазис" компаниясында 5,476-ға жабатынын көрсетеді. Екі компанияның да
коэффициентгері ... ... ... ... ... коэффициенті: ағымдағы міндеттемелер үлесінің
("Айя"-3,681; "Оазис"-5,156) ... ... ... мен
дебиторлық берешек есебінен жабылатынын көрсетеді. "Оазис" компаниясының
ағымдагы ... ... "Айя" ... қараганда көбірек
жабылады. Компаниялардың бұл коэффициенті оптималды ... ... ... ... ... ... ... қай бөлігі
кэсіпорынның меншікті қаражаттар есебінен бірден жабылатындығын көрсетеді.
1 -ші компанияның абсолютті өтімділік коэффициенті (0,082) ... ... 2-ші ... (1,354) асып ... ... бұл коэффициенттің
шамадан тыс артып кетуі акдіалай қаражаттардың өз максатымен колданылмауын
көрсетеді.
Жалпы, "Айя" компаниясының өтімділік коәффициенттері шілдеде ... ... бұл ... ... ... ... ... "Оазис" компаниясының өтімділік коэффициенттері оң
мэнге ие болып, олардың өсу тенденциясы байқалуда. Бұл кэсіпорынның өтімді
және төлем қабілетті екенін ... ... ... ... | ... ... | ... атауы ... ... ... ... ... коэффициенті|- |- ... ... ... |0.947 |0.861 ... ... ... | | ... ... | | ... жэне ... ... |17.933 |6.189 ... ... | | ... ... ... кұрылымының | | ... | | ... ... ... ... | ... ... | ... ... ... ... ... ... кұнының коэффициенті|- |- ... ... ... |0.012 |6.165 ... ... ... | | ... ... | | ... жэне ... ... |0.012 |0.197 ... ... | | ... ... ... ... |- |- ... | | ... ... ... ... ... ... ... өсу тенденциясы бар, карастырылып жатқан кезеңде ол 0,012-
ден 0,165-ке немесе ... ... ... ... ... ... сомасындағы компания иелерінің үлесін көрсетеді
(16,5%). "Айя" ... бұл ... ... ... ... ... ... қаражаттардағы үлесі жоғары 86,1%. "Оазис"
компаниясының коэффициенті оптималды деңгейден төмен.
Меншікті және ... ... ... ... ... қарастырылып жатқан кезеңде төмендесе
де, оптималды мәннен 2 есе көп. Бұл ... ... ... ... ... қарыз қаражаттарынан асатынын көрсетеді.
Бұл коэффициенттер "Айя" компаниясында төмендесе де, норма шегінде. Ал
"Оазис" компаниясында олардың өсу ... бар. Екі ... ... ... ... жағдайы мен тэуелсіздігі күшейді.
«Айя» компаниясы:
|Шаруашылық қызмет тиімділігінің талдауы ... және ... | ... ... ... ... |
|Жалпы табыс коэффициенті |0.176 |0.104 ... ... ... сатулардың |0.002 |0.025 ... ... | | ... ... ... |- |- ... ... пайда |0.001 |0.030 ... ... ... | | ... ... ... |- ... пайда есебіндегі) | | ... ... ... |0.001 |0.039 ... | | ... ... ... |0.001 |0.025 ... | | ... ... ... кезеңі |432.636 |40.522 ... ... ... тиімділігінің талдауы ... және ... | ... ... ... |01.11.06 ... ... ... |0.651 |0.494 ... ... ... ... |0.051 |0.196 ... ... | | ... ... ... |- |- ... капиталга пайда |0.012 |0.164 ... ... ... ) | | ... табыстылық коэффициенті| | ... ... ... | | ... ... ... |0.062 |0.600 ... | | ... ... |0.700 |0.696 ... | | ... ... өтелу кезеңі |0.714 |0.765 ... ... ... ... ... ... есепті кезең ішінде көрсеткіш "Айя"
компаниясында ... ... ... 40,9 ... ... ... немесе 24,12%-ке өзгерген.
2. Таза пайда есебінен сатулардың ... ... "Айя" ... ... ... ... 0,051-ден 0,196-ға немесе 384,31%-ке өзгерген.
Екі коэффициент те кәсіпорын табысындағы таза пайда үлесін көрсетеді.
Яғни, "Айя" ... 100 ... ... 2,5 ... ... ... "Оазис"
компаниясы-19,6 теңге пайда алады.
Тиімділік коэффициенттсрі:
1. Инвестицияланған капиталға пайда- коэффициент ... ... ... ... компаниясында 0,012-ден
0,164-ке немесе 1366,67%-ке өскен. Коэффициент негізгі жэне айналым
қаражаттарының тиімді қолданылуының жаксы екенін сипаттайды.
2. Ағымдағы активтердің табыстылық ... ... ... 0,001 -ден 0,039-ға дейін
төмендесе, ... ... ... ... ... ... өскен.
Алынған ағымдағы активтердің табыстылық коэффициен^геріне қарап,
"Оазис" компаниясынын айналым қаражаттарды қолдану тиімділігінің өскенін
айта аламыз. ... "Айя" ... ... ... 100 ... ... ... алса, "Оазис" фирмасының-60 теңге пайда алады.
Меншікті және карыз капиталының тиімділік кәрсеткіштері:
1. Меншікті капиталдың тиімділік коэффициенті-"Айя" компаниясында бұл
коэффициенттің ... ... ... (0,001 -ден 0,025-ке дейін),
"Оазис" компаниясында есепті кезеңде көрсеткіштің 0,700-ден 0,696-ға
немесе 0,57%-ке біршама ... ... ... ... ... кезеңі-"Айя" компаниясында
бұл коэффициент 432,636-дан ... ... ... ... ... 0,714-тен 0,765-ке немесе
7,14%-ке ... ... Бұл ... "Оазис"
компаниясын жақсы жағынан сипаттайды, ... ... ... ... ... аз болса, соғұрлым компания
қызметін тиімді ұйымдастыруда.
Жалпы, бұл ... ... ... ... ... ретінде сипаттайды.
"Айя" компаниясы:
|Іскерлік белсенділікті талдау ... ... ... ... ... ... |- |- ... ... цикл | | ... | | ... цикл ... ... |211.600 |167.985 ... ... ұзактығы | | ... ... ... |_ |_ ... | | ... ... өсу қарқыны, % |_ |106.985 ... ... ... өсу |_ |56.183, ... | | ... айналымдылығы (айналым) | 1.172 |0.795 ... ... ... |_ |_ ... ... | | ... | | ... ... ... |_ |_ ... | | ... қорлардың |21.231 |24.690 ... (күн) | | ... өнім ... ... |_ |_ ... ... |1.738 |1.538 ... ... | | ... ... алудың орташа |207.078 |234.018 ... | | ... ... ... |21.544 |3.968 ... | | ... ... өтеу кезеңі |16.710 |90.723 ... | | ... ... ... ... ... ... |01.04.06 01.11.06 ... ... |_ |_ ... (өндірістік)|_ |_ ... ... | | ... цикл ... |254.760 |10.193 ... ... | | ... ... | | ... ... |_ |_ ... ... | | ... ... өсу |_ ... |
|қарқыны, % | | ... ... |_ |299.582 ... өсу ... | | ... ... |0.318 |0.609 ... | | ... ... |_ |_ ... | | ... (айналым | | ... ны ң) | | ... ... |_ |_ ... (күн) | | ... |12.246 |6.500 ... ... | | ... | | ... өнім ... |_ ... | | ... |2.824 |4.955 ... | | ... ... | | ... ... |127.496 |72.651 ... ... ... | | ... | | ... қарыздың |0.913 |4.029 ... ... | | ... қарызды өтеу|394.503 |89.345 ... (күн) | | ... ... талдау:
Іскерлік белсенділіктін жалпы коэффициентгері:
Каржылык циклдың узақтыгы- "Айя" компаниясында бұл коэффициент 20,6%-ке
азайса, ... ... ол ... өскен. Қаржылык цикл
ұзакгығының ... "Айя" ... ... ... ... ... мен ... түскен түсімнің өсу қарқыны динамикада
көрсетілмей тұр. Сондыктан оларды талдау ешқандай нәтиже бермейді.
Активтер айналымдылыгының көрсеткіші:
Капитал айналымдылығының коэффициенті - "Айя" ... үшін ... ... ... ушін 91,51 %-ке ... ... ... капиталының айналу жылдамдығын көрсетіп,
оның өсуі компания қызметін жақсы жағынан сипаттайды.
ТМК-лардын айналымдылық кәрсеткіші:
ТМҚ-лардың ... ... ... "Айя" ... ... ... өскен. "Оазис" компаниясында 12,246-дан 6,500-ге
дейін төмендеген, бұл ТМҚ-лардың айналу қезеңінің азайып, ... ... ... көбейгенін білдіреді.
Дебиторлық карыздың айналымдылық көрсеткіштері:
Есептесулердегі қаражаттар айналымдылығы- "Айя" ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш
2,824-тен 4,955-ке өскен.
Дебиторлык карызды алудың орташа кезеңі- "Айя" компаниясында 207,208-
ден 234,018-ге дейін ... ... ... ... ... Бұл ... ... компаниясының жағдайына жаксы деген баға беруге
болады, өйткені компания дебиторлык ... 73 ... ... оны ... ... ... компаниясының көрсеткіштері кәсіпорынның дебиторлық
қарызды өтеу ... ... ... ... ... ... кәсіпорын қызметін жақсы жағынан сипаттайды.
Кредиторлық карыздың айналым көрсеткіштері:
Кредиторлық карыздың айналымдылығы (айналым)- "Айя" ... ... ... төмендеген. "Оазис" компаниясында 0,913-тен 4,029-
ға дейін көтерілген.
Кредиторлық қарыздың ... ... өтеу ... "Айя"
компаниясында 16,710-нан 90,723-ке өссе, "Оазис" компаниясында ... ... ... "Айя" ... ... тартымдырақ, өйткені
жабдықтаушылармен есеп айырысу шегіндіріліп, ... ... ... ... ... дебиторлық және кредиторлық қарызды алудың орташа
кезендерін салыстырсақ, "Оазис" компаниясының дебиторлық қарызды алу кезеңі
кредиторлармен есеп айырысу кезеңінен 16 ... ғана көп, ал ... 143 күн ... бұл ... өз ... ... бере ... Ал "Айя" компаниясыиа барлык жабдыктаушылар мен
кредиторлар қарызды тез ... ... ... ... ... дебихорлық
қарызды жинаудың тиімсіз жүйесінен бұл мүмкін емеС ... ... ... жатқан кезенде екк компаниясының да төлем
кабілеттіл і гі ... ікті ... ... Ол ар ... і ң ағы м дағы
міндеттемелері бойынша жауап бере алады. Екі ... да ... ... ... ... ... ие. "Оазис" компаниясының
іскерлік белсенділігі жоғары. "Айя" кәсіпорны байыппен жұмыс ... ... ... ... өз ... одан әрі ... мен ... мүмкіндігі бар.
2.2. Ақша ағынына талдау
«Оазис» деген компанияның ақшалай каражаттарына талдау жасайық:
Жоғарыда аталып кеткендей, ЖШС ірімшік, құрғақ майы ... ... ... ... сүт, ... сүт өнімдерін өндіруге маманданған. Шикі
сүт қыста азайып, жазда көбейетіндіктен, акша ағындарын талдауда біз бизнес
маусымдылыгын ескереміз:[8]
|Қаң |Ак ... |пан ... | 30| 30 |20 |2007 |
| |\ ; ; | | | |
| | ... |50 |2008 |
| |2009 |
| |2010 ... ... 2006ж. ... ... қараша, желтоқсан айларында жылдық
өндіріс көлемінің 5%-ін өндіреді, ал ... ... -10%. 2007ж. ... ... ... ол енді ... жэне ... барлық өндіріс
көлемінің 20%-ін жасап шығарады және т.с.с.
Біз «Оазис» компаниясының Азиялық Даму Банкісінен 5 жылға алған ... ... ... ... ... ... құрылыс-монтаж
жұмыстарына, кұрал-жабдық сатып алуга, айналым каражаттарын толтыруга
жұмсалған. Алайда фирманын нақты ... білу үшін мен 2006 ж. ... де ... Олар ... ... ... толықтыруға
жұмсапған болатын. Кәсіпорынның 2006 ж. акпанында облыс бюджетінен ... де акша ... ... табу ... Өйткені бұл несилер бойынша
проценггерді төлеу ақша ... ... ... ... 1-ші ... ... 2008 ж. ... шығуына негізделсе, 2-ші вариант кэсіпорын болашақта 2007ж.-ғы
өндіріс қуатымен жұмыс істей беруіне негізделген (Қосьшша 3 және ... ... ... ... ... құны ... ... тұрақты
шығындарды қамтиды, сондықтан оларды ақша ағынының шығысында екінші рет
есепке алмаймыз.
Ақша шығысының ең ... ... ... Мен ... құны 2011 ж.-ға ... ... деп ... бірак инфляцияны
ескердім.
Ақша кірісінің ең негізгі бөлігі өнімді өткізуден түскен тусім. ... да мен 5 ж. бойы ... деп ... ... ... ... ақшалай қаражаттар козғалысының 1-ші вариантында берілген
соманы 6,8 жылда жинаса, 2-ші вариантта 8 жылда ... ... ... ... ... 2008 ж. 100% ... ... шығуын
кадағалау керек.
Жалпы, компания 2006 ж. өте үлкен көлемде несиелер алғандықтан, олар
бойынша ... акша ... ... бөлігін алды. Сондыктан фирманың
өнімді өткізуден түскен түсімі барлық шығындарды СҒ-дың 1-ші вариантында
6,8 жылда ... ... ... несиелік қабілетінің класын анықтау
Рейтинггі анықтау методикасы Банк ... ... өз ... немесе орындамау ықтималдыгы тұрғысынан компанияның баскарушылық
нарықтық, каржылық-экономикалық позицияларын кешенді ... ... ... рейтинг компания қызметінің барлык ... ... 5 ірі ... ... ... төрт позицияны объективті талдау негізінде
қалыптасады:[9]
1. басқару
2. өндірістік потенциал
3. несиелік тарихы
4. қамсыздандырудың сапасы
5. қаржылык талдау
Есептеме негізінде балмен бағалау мен ... ... ... ... ... тобына осы топ бойынша баеаны қалыптастыратын
бірқатар керсеткіштер кіреді. Әр ... ... ... ... оның ... өз үлесі болады. Әр топтың салмағы мен топ ... ... ... ... ... кабілетін бағалаудағы
маңыздылығы мен ... ... ... Одан да ... алу үшін эр ... бойынша 3 немесе одан да көп жауап ... ... ... программа автоматты түрде балл береді. Осы
факторлар тобы ... ... ... ... саны ... ... жеке көрсеткіш бойынша жиналған ... саны ... ... ... топтагы эр көрсеткіш ... ... ... ... ... ... ... қолданып, Банк үшін маңызды жэне
басымды принцип ... ... ... ... ... ... балдық
баға беріледі. Бұл этапта мәндердің шкаласы негізінде, топ бойынша алынған
нәтижелерге байланысты оған Імен 7-нің ... ... ... 1 ... ... ... болып саналады. Жалпы бағалаудағы
маңыздылықты анықтайтын ... әр ... өз ... бар. ... клиентке берілетін соңғы, рейтингтің әріп түріндегі мәні топ
салмағына ... ... эр тобы ... ... ... туындыларыныц қосындысымен анықталады.
Бұл методикаға сай клиентгің 7 рейтинггік мәні шығады: "А", "А-", ... "С", "С-", "D", Бұл ... ... қысқаша былай сипатгауға
болады:
Несиелеу үшін жарамды ... ... өте ... Меншік иелерінде мүліктің тиістілігі мен
ұйымдастығы ... ... ... жоқ. ... ... ... ... пен экспорт пропорционалды түрде), нарықта
тұрақты позиция мен өндірілетін өнім/көрсетілетін қызметке ... ... ... бір үлесі бар өткізудің тұрақты көздері,
дүниежүзілік баға мен ... ... ... ... ... өндірістік қуаттарды тиімді іске косу, ұзак жэне
тұрақты байланыстар мен ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы бар, баланс валютасында дебиторлық
және кредиторлык қарыздардың үлесі аз, ... ... ... ... негізі меншікті капитал болып ... ... ... ... ... тиімділігі оң, негізгі активтердің
айналымдылыгы сала үшін қабылданған нормативтерге сай. Өндірістің орташа
көлемін қолдау үшін ... ... жиі ... ... ... ... ... мерзімге керек.
"А-"-Менеджмент сапасы өте жоғары. Нарыктық бейімделу мен маркетинггік
потенциал, сонымен қатар өндірістік ... ... ... ... ... ... ... шешіліп жаткан ... ... ... бар. ... олар ... ... төмендеуінің алғышарггары болып табылады. Компанияның қаржылық
жагдайы түрактьқ ... ... ... ... ... ... ... коэффициенттер нормага жақын, мерзімі өтіп
кеткен дебиторлық жэне кредиторлық ... жоқ, ... ол ... ... алмайды, негізгі кұралдардың амортизациясы 20-30%-тен
аспайды. Өндірісті үлғайту немесе ірі ... ... ... әлде ... жоғары айналымдылығы
мен меншікті қолма-қол ақшаның өндірістік жэне сауда-өткізу қызметінде
болып, ... ... жабу үшін ... ... ... ... деп ... болады, соңгу кезде басқару
құрылымы жиі өзгерген болуы мүмкін. Нарыктағы позициясы ... ... ... бейімделуі аралас, компанияның нарыкта белгілі
бір үлесі бар, тұракгы ... мен ... ... ... ... тұрақты қызмет ететін компания, бірақ, шетел жабдыктаушыларымен
біршама қиыншылыктар болуы мүмкін, ... ... іске ... ... ... 100% ... жартылай алдын-ала төлеу аркылы
жабдықтаушылармен есеп айырысу жэне т.б. ... ... ... ... ... ... жэне ... қарыздың үлесі 30-
35%-тен аспайды, кэсіпорын айналым қаражатгарының 30%-ін меншікті
капитал ... ... ... маусымдық түсімдердіц орнын толтыру
немесе өндірісті ... ... үшін ... ... ... ... аспайды, кепілдер несие сомасын 100%-ке жабады, пайданың
негізгі құралдарға капитализациялану деңгейінің жоғарылығы. Несиеге
қажетгілік негізгі ... ... ірі ... ... ... ... орташа деңгейі, соңғы кезде басқару құрылымы
өзгерген жок. Нарықтық потенциалы жақсы, бірақ өткізу және ... ... ... ... ... орта ... басқа да
маңызды факторлар. Жабдыктаушыларға қомақты тәуелділік болуы ... ... ... ... ... үшін 50-100% алдын-ала
төлеу, өндірістік қуаггардың іске қосылу деңгейінің жеткіліксіздігі.
Компанияның қаржылық ... ... ... ... ... ұзақ
мерзімді дебиторлық жэне кредиторлык карыз болып, олардың үлесі жоғары-
30%-ке дейін, айналым каражаттардың 20%-тен кем емес ... ... ... ... ... ... жэне пайдалы, салык
жэне жалақы бойынша қарыз ағымдағы (1-3 ай ... ... ... немесе өндірістік циклы ұзақ жеткілікті түрдегі тұракты
кэсіпорын, басты қаржылық ... ... ... ... ... бар ... ... орташа деңгейі, соңғы кезде басқару кұрылымы
өзгерген жоқ ... ... ... ... ... ... ... артылыкшылықтарды бермейді, өткізу мен төлемге қатысты
белгілі бір проблемалардың болуы, басқа да ... ... ... ... ... іске қосылған шығар (жаңа құрылған немесе
бірнеше жылдар жұмыс жасамай, іске қосылды), шикізат ... ... ... ... ... монополистерге
жоғары тэуелділік жэне т. б. ), шикізат үшін 100% алдын-ала төлем ... ... ... ... ... ... бір мерзімдегі
жеткізілім, қуаттардың іске косылудың төмен деңгейі жэне жақын арада
оны өз күшімен өсіре алмау, өндірістік ... ... т. б. Епті ... мен ... ... өндірістік
потенциал көрінуі мүмкін. Компанияның қаржылық жағдайы түракгы емес,
сыртқы факторлардың әсеріне душар, негізгі кұралдардың ... ... ... және ... ... ... ... процентімен
жұмсалған күрделі қаржының үлкен көлемі және т. б. ), ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді жаба алмайтын кепілдер ұсынылады. ... мен ... ... дебиторлық жэне кредиторлық қарыздың ... ... ... және ... ... ... деңгейі, соңғы бірнеше айда немесе
қазіргі кезде ... ... ... ... ... "С"-ка ұқсас, немесе ірі өндірістік ... ... ... ... ... ... Жаңадан іске қосылған өндіріс
немесе негізінен ... ... ... жэне
тұтынушылардың төлем қабілетсіздігінен өндірістік, өткізу қиыншылықтары
бар ескі ірі кәсіпорын. Компанияның каржылық жағдайы ... ... ... ... ... жэне айналым активтерінің төмен
сапасы. Складтарда өтімділіктің болмауы, өткізумен байланысты үлкен
проблемалар, ... ... ... ұзак ... дебиторлык
қарыздың үлкен көлемі, проценттері шығындарды ұлғайтатын кредиторлық
қарыз құрамында ... ... және т. б. ... ... ... ... өндірістік куаттарды іске косудың
төмендігінен өндіріс ... ... ... ... ... әлдеқайда аз,
"D"-Компанияның менеджменті өте әлсіз, "бірыңғай команда" жок жэне ... ... ... Нарықтық және өндірістік потенциал
сипаттамасы "С-"-ка жақын, сонымен қатар бұл топка тэн проблемалар одан
да күрделірек. Қаржылық жағдайы өте ... ... ... ... көп ... ... іске косудың мүмкін болмауы. Персоналға
төлемдер мен бюджетке салықтар бойынша ... ... ... банкрот болуға жақын немесе оның алдыңғы стадияларында.
Банк үшін қарастырылып жатқан клиентті несиелеудің ... үшін ... ... ... ... бан ішілік
бағалау. Мұнда ААҚ ... ... ... Бұл
көрсеткішті есептеу жүйесі жоғарыда көрсетілген әдіске ұқсас құрылған
(балдық ... мен ... ... негізінде), бірақ мұнда банк
алдында міндеттемелерді орындауға қатынасы бойынша ... ... мен ... тәртіптілігіне бағытталған біраз сұрақтар ғана
қолданылады. Есеп 14 позицияның ішінен ... ... ... қабылдауға
және клиентті несиелік портфельде кейін жіктеуге ... ... ... ... ... ... асады. Бұл көрсеткіш 1-ден ... ... ... ... ... ... өтккен кезеңде банктермен ара қатынастың болмағанын, тәуекелдердің
пайда болыуына ... ... ... Банк үшін ... ... емес, Банкпен тікелей ... ... ... ... ... 350 мың АҚШ долларынан асады,
соныменн қатарбул көрсеткіш Казкоммерцбанктегі міндеттемелерден ... ... (0,1) ... ... ... және ұзақ ... ... мен мерзімінен кешіктірілуі байқалмайды,
кепіл сапасы жоғары ... ... ... ... жағдайы
тұрақты.
2- Клиенттің резиденттілігімен байланысты ... ... ... ... (ҚР ... тұлға немесе заңды тұлға, ... ҚР ... ... ... ... ... алушының топқа қатыстылығына байланысты сұрақтардың болуы,
бірақ Банкпен тікелей байланыс көрінбейді, компанияның орташа ... ... емес ... ол ... міндеттемелерді
жаппайды (0,3-тен кем), ... ... жоқ ... ... %-тер мен ... ... ... кешіктірілуі,
мерзімнің ұзартылуы, қайта қаржыландырудың болуы, банктер алдындағы
міндеттемелер меншікті капиталдан көп, бірақ активтердің ¼ ... ... ... ... қаржылық жағдайы тұрақтыға жақын немесе
қанағаттанарлықтан жоғары.
3- клиенттің резидентілігімен байланысты ... ... Банк ... қызметі онша айқын емес, бұдан басқа ... ... ... ... ... айлық айналымы жеткіліксіз
немесе Казкоммецбанктегі міндеттемелерді 30%-тен артық ... ... %-тер мен ... ... ... ... ұзаруы, қайта қаржыландыру, кепіл құнын
өндіріп алу ... ... ... компанияда қайтару мерзімі
белгісіз несиелердің болуы, ... ... ... ... ... ... ... мен қаржылық жағдайы қанағаттанарлық.
4- басқарумен ... ... ... ҚР ... ... Банк ... қызметі айқын емес, сонымен қатар ол Банк пен ерекше
қатынаста болуы ... 30%-ке ғана ... ... көлемдегі
міндеттемелердің болып, шоттар бойынша орташа айлық айналымының ... АҚШ ... ... ... ... ... үлкен
көлемде ағымдағы міндеттемелердің және олар бойынша ... ... ... қанағаттанарлықсыз, қаржылық жағдайы тұрақсыз.
5- ... ... ... ... емес жаңа ... немесе
басқа банк клиенті, несиелік тарихы нашар, жеткіліксіз ... ... ... немесе оның мүлде болмауы, үлкен көлемде
ағымдағы ... және олар ... ... ... ... ... ... жағдайы тұрақсыз.
Жоғарыда көрсетілген анықтамалар ереже емес, бірақ бұл нышандардың
жиынтығы белгілі бір жағдайда нақты, ... ... ... ... шкалада оның жағдайын анықтайды.
Есептеу методикасы.
Қарыз алушыны ... ... үшін ... ... ... және ... ... несиелік инспекторлар ұсынған қосымша
ақпараттар негізінде есептейді. Компанияның рейтингісін алу үшін тәуекел-
менеджері берілген ... ... ... жатқан компанияға тән
жауаптарды объективті түрде ... ... ... ... енгізу
керек. Программа рейтингтік бағалауды автоматты түрде есептейтіндіктен, дәл
нәтиже алу үшін жауаптарды дұрыс енгізу ... Бұл ... ... талдау”
деген бөлім қарыз алушымен ұсынылған және салық инспекциясының белгісі ... ... есеп беру ... және №2 ... негізінде толтырылады.
Жалпы, қарыз алушының категориясы ... ... ... қарыз алушылардың соңғы жіктелуі (топтамасы) болып табылады. Мұндай
градация ... ... ... ... құнын дисконттау жолымен
тәуекелдерді төмендету үшін қажет.
ІІІ. Тарау. Қарыз алушының несиелік қабілетін ... ... ... және ... қарыз алушылардың іскерлік
репутациясы мен оң имиджін қалыптастыру көп ... ... ... ... ... жағымды инвестициялық
климат,тәуекелдерді басқару деңгейі мен қарыз ... ... ... ... ... ... талдау ақпараттардың ашықтығы
мен қаржылық делдалдықтың тиімділігі арасындағы байланыстың бар ... ... ... елдерінде кредиторлар (банктер, несие беретін
қаржылық, ... ... ... тұрақты негізде қарыз
алушылардың төлем ... ... ... ... ... алады.
Мұның қажеттілігі қаржылық делдалдық аясында ақпарат мәселесін ... ... ... ... ... ... ... мәмілеге отырғанда
серіктес туралы мәліметтердің жеткіліксіздігімен анықталады,ал бұл несиелік
ресурстарды бөлудің ... ... ... ... ... байланысты болашақ табыстар мен тәуекелдерді
бағалай алмайды,сондықтан банк барлық қарыз алушыларға несие ... ... ... ... ... ... ... басқа, кредиторлар несие алғаннан кейін қарыз алушылардың
қызметіне бақылау жасай алуы ... ... ... ... ... өсіретін қызмет түрлерімен айналыса бастауы немесе өз ... үшін ... ... ... ... ... ... несие көлемі азайып, жоғары проценттік ставкалар белгіленеді.
Бұл құбылыс ғылыми әдебиетте ... емес ... ... ... ... ... жаман қарыз алушылар тәуекел үшін
төмендетілген сыйақы, жақсы қарыз алушылар ... ... ... ... ... ... қабілеттілерге қарағанда несие алуға
құштар болғандықтан,несиелік ресурстарды бөлудің тиімділігі төмендейді.
Нәтижесінде, потенциалды табысты және ... ... ... асырылмайды.
Қаржылық емес секторда жалпы жағдайдың нашарлауы тәуекелдері ... ... ... іріктеуді күрделендіріп, ... ... бұл ең ... ... ... ... кетуге
итермелейді.Нәтижесінде несиелік саясаттың ... ... ... ... ... қауіп төнеді немесе ... ... ... алушылардың болуына қарамастан, несие беруді
шектейді. Бұл ... ... да, ... ... да ... ... етеді.
Әлемдік тәжірибе бұл проблемаларды қарыз алушы мен кредитор ... ... ... үшін ... несиелік бюролар арқылы ғана шешуге
болатынын ... Бұл ... ... нәтижелерге қол жеткізуге
болады:[10]
Біріншіден, ... ... ... ... ... кеңейіп, несиелерді қайтаруды мүмкіндігінше тура жобалау жүзеге
асады. Бұл кредиторларға жағымсыз таңдау мәселесінің ... болу ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Екіншіден, бұрын клиенттерден алынған ақпаратты іздеу төлемі азаяды.
Бұл несиенің нарық ... ... ... ... кредиторларды
несиелік ресурстарға бәсекелес бағаларды орнатуға мәжбүрлейді. Төмендеген
проценттік ставкалар қарыз алушылардың таза ... ... ... ... ... ... ... шақыратын белгілі бір механизм
қалыптасады. Олардың әрқайсысы өз міндеттерін орындамағанда потенциалды
кредиторлар алдында репутациясынан қол ... ... ол үшін ... ... біледі. Сонымен қатар бұл ... адал ... ... ... ... алушының несиені қайтару ынтасын
жоғарылатады.
Неселік бюролар ... ... ... ... ... тауып, тәуелсіз қызмет ететін ақпараттық делдалдар болып табылады.
Кредиторлар өз ... ... ... ... ... ... оларды
басқа ақпарат көздерімен (соттар, мемлекеттік тіркеу және салық ... ... әр ... ... ... ... Кредиторлар өзінің
клиенттері туралы тұрақты және шынайы ақпараттар алған жағдайда, бюролардан
потенциалды қарыз алушылардың несиелік операйцялары туралы ... ... ала ... ... қатаң ережелер әсіресе кредиторлардың өзіне
тиесілі ... ... ... қарама-қайшылығына соқтығысатынымен
байланысты: әркім өз мәліметтерін бермей, толық және шынайы ақпарат ... ... ... несиелік бюролардың қызметі бюро мен кредитор
арасында ... ... ... өзара айырбас принципіне
негізделеді.
Несиелік бюролар несиелік операциялар туралы есепті потенциалды қарыз
алушы туралы ақпараттың ... ... ... түріне және ең бастысы
кредиторға қажетті ... ... ... ... Ең ... өткен кезеңдегі несиенің қайтарылмауы мен мерзімнен кешіктірілуі, яғни
қара (black) және негативті (negative) мәліметтерден тұрады. Ең ... яғни ақ (white) және ... ... ... алушының активтері
мен пассивтері, кепілдік, өтеу мерзімі мен уақыты ... ... ... ... ... ... ақпараттар кешенінен тұрады.
Есептің детализация деңгейіне байланысты оның ... ... есеп құны ... ... мен ... ... ... Аргентинада-3 долл. Ірі несиелік бюролар ... мен ... ... қарыз алушылардың рейтингісін жасайды. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... мен
реттеуге көмектесетін статистикалық модельдер құруға болады.
Алғашқы несиелік бюролар тұтыну несие нарығында пайда болды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... несие алуға ұмтылатын
потенйиалды қарыз алушылардың көптігімен сипатталынады. Сондықтан олардың
әрқайсысын бағалау, әсіресе ... ... және ... ... қосымша шығындарды қажет етіп, кредиторларға тиімсіз болады.
Осылайша, несиелік бюролардың ... жыл бойы ... ... ... кең ақпараттық алаң құру және тәуекелді ... ... ... үшін ... ... ... бар. ... несиелік бюролар белгілі бір ұйымдық ... ... ... ... ... ... ... осы елдің жағдайына байланысты Ресейдегі
несиелік бюролардың қызметіне көз салып көрейік.
Ресей, дамушы нарықтары бар ... ... ... ... ... ... ... ықпалын сезінуде. Ұндай
ақпараттардың болуы банктің тәуекелдері басқаруды ... ... 1998ж. ... ... РФ ... ... корреспонденттік
шоттарындағы қалдықтардың жүйелі түрде өсуі.
Банктер бос каражаттары болып, оны каржылык емес ... ... ... ... аз, ... кол ... ... активтерге салуды жөн көреді.бірақ несиелік ұйымдар бизнесінің ... ... ... ... ... ... жаңа ... іздеуде нүктелік маркетинг әдісін
қолданады,яғни осы нарық сегментіндегі ең белсенді ... ... ... ... ... қызметтері қосылып, іс
жүргізуге дейін зерттлініп, содан кейін ғана ... ... ... ,банк қарыз алушыға қарай жүреді, ал бұл айтарлықтай
қымбат және ... ... ... Және де ... ... бұл елдегі дәстүрлі әдістер арқылы белгілі бір уақыт бірлігінде
көптеген ... ... ... ... Осыдан, банктер стандартты
ақпараттық өнімдер ақпаратпен айырбас ... ... ... ... ... 90-шы жж. ... ... бюроларды ұйымдастырудың
алғашқы қадамдары жасалды. 1995 ж. Карталық бағдарламаларға қатысты бар
бірнеше ресейлік банктер ... ... ... бюросын құруда
жұмыс жасады (1996 ж. ... оны ... ... ... ... ... 20 банк ... қатысқан болатын, оның ішінде ... ... ... ... ... жинақтардың Столичный банкісі,
Мәскеулік қайта құру және даму банкісі, сонымен қатар UCS, ... ... ... ... және ... ... барлық карта иелерінің
және чек иелерінің несиелік тарихтарының мәліметтер ... ... ... ... кезде тек адалсыз клиенттер туралы ғана).
Мәліметтер базасысына тек банкқатысушыларының ғана қолдары ... ... ... олардың құрамына жүйенің барлық мүшелерінің келісімімен
ғана шарты белгіленді.
1997 ж. ... ... ... Санкт-Петербургтағы VI
Халықаралық банктік конгрес «қарыз алушылардың несиелік ... ... ... ... ... құру ... бюро ... бар рекомендацияларды қабылдады. Осы жылдың күзінде Мемлекеттік
Дума депутаты ... П.А. ... ... «Несиелік тарихтардың
Федералды мемлекеттік архиві туралы» заң жобасын ұсынды.
1998 ж. РФ Үкіметі мен ... ... ... Федерациясыныңбанктік
жүиесін реструктуризациялау бойынша ... ... ... ... қарыз алушыларлдың ... ... ... ... және ... ... ... «Несиелік бюро» жүиесін
құру бойынша шаралар жасау көзделген болатын.
Несиелік бюро концепциясын жасау процесіне ... ... ... белсенді қатысты, ол өз ... ... ... Бұл ... сонымен қатар бірнеше бірлестіктер
мен ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық құқығын қорғау
Ассоциациясы және т.б. ұйымдар.
Мұндай жұмыс РФ Үкіметі жанындағы ... ... ... да
жүргізілді. Академияның Аналитикалық орталығы ұсыныстарын ... ... ж. ... ... зерттеулердің Орталығына тапсырған еді.
Ресейде несиелік бюроны құру жолында әлемдегі ірі ... ... ... «Дан энд ... СНГ» ... ... 1999 ж. ... ол үміттсіз несиелер бойынша
коммерциялық банктердің біріккен мәліметтер базасын құруды өз мойнына алды.
Бірақ корпорация ... ... бұл ... да бермеуімен
соқтығысты. Идеяның өщзін банктер ... да, ... ... маркетинк, инсайдерлерге несие, кепіл схемалары, шектен тыс
несиелеу,жеке байланыстар мен мүдделерге сүйеніп, ақпаратпен ... ... ... ... жоқ.
Жоғарыда айтылған моменттерді ескеріп, «Дан энд ... ... ... ... бойынша ақпаратты несиелік бюроға міндетті
түрде беру жолына түсуге әрекет ... Бұл ... ... арнайы
шығарылатын инструкциялары мен заң базасына өзгерістер енгізу ... ... ... ... ... Ресей банкісінің бақылауында ... ... ... акционерлік негізде корпорация есебінде
немесе корпорацияның өзіндей сипаттамасы бар ... ... ... ... құру ... Бірақ бұл ұсыныстар да ешқандай
нәтижелерге әкелген жоқ.
Осылайша, ... ... ... ... ... құру ... Сонымен бірге барлығы несиелік бюроның қажеттілігі мен ... ... ... ... ... мойындауда.
Басты мақсат-әлемдік тәжірибе мен ресейлік жағдайдың спецификасын ескеріп,
оның ұйымдастыру ... ... ... ұсыныстар.[11]
Несиелік бюроны құру мәселесін талқылағанда ... ... ... ... ... ... клиенттер
операцияларының, шоттар мен салымдар туралы ... ... ... ... мен ... ... шектеулерге сілтем
жасайды. Заңдық тұрғыдан бұл ... ... ... ... ... көрінеді.
Қазіргі кезде ... ... ... ... 2 түрі ... ... бюро ... Федерациясының Ұлттық Банкісінің жанынан
немесе оның басымды қатысуымен құрылады.
2. Несиелік бюро тәуелсіз комерциялық немесе комерциялық емес ... ... ... Ресей банкісінің қолдайы болғаны жөн.
Бұдан басқа, бұл ұйымның жарғылық ... ... ... шығарылмайды.
Бірінші вариант пайдасына негізгі аргументтер Ресей банкісінің мынандай
артықшылықтарға ие болуымен байланысты:
• Орталық ... ... мен ... ... ... қызметіне бақылау жүргізетін территториалды
мекемелерді біріктіретін құрылымы ... ... кең ... ... ... ұйымдардың қызметтері
туралы есеп берулерді алуға заңды өкілдігі бар;
• Ресеидің барлық региондарын біріктіретін, дамыған ... ... бар. Бұл ... ... ... ... өңдеу мен беруге, яғни мәліметтер ... ... ... шешу мен ... ... ... қызметін алғашқы этапта ... үшін ... ... кеңесімен бекітілген несиелік ұйымдардың есеп
берулерін қолдану ... ал бұл ... ... өзгерістермен
толықтырулар енгізуді қажет етпейді. ... ... ... ... мен ... ... ... тексеру арқылы
жүзеге асыруы мүмкін.
Сонымен қатар Ресей Банкісінің жанынан несиелік бюро ... ... ... бар. ... ... ... ... қадағалу органы
болып табылады. кейбір жағдайларда нақты бір несиелік ұйымның несиелік
портфелің ... ... ... мен ... ... ... ақпаратты
ашу үшінші жақпен адал емес бәсекелестікте ... ... ал бұл ... ... жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету бойынша Ресей Банкісінің
мақсатына қайшы келеді. Екіншіден, несиелік бюроны ... ... ... ... жағдайда Ресей Банкісіне басқа ұйымдардың капиталына
қатысуы шек қоятын заңға қарама-қайшылық туады.
Бұл жағдайда ... әрі ... көп ... ... ... ... ... болатыны 2-ші жол: ... ... ... ... немесе
коммерциялық емес ұйым ретінде құру. Бұл құрылымның ... ... ... ... ... ... ... емес серіктестік, не
қоғамдық ұйымның құрылымдық бөлімшесі(банктердің ассоциасы, консалтинктік
фирма, рейтинктік агенство т.б.) ... ... ... ... жол ... ... ... етсе де, нарықтық эканомиканың қызмет ету
принціптері мен көптеген елдердің тәжірибесіне анағұрлым сай ... бұл ... ... ... қолдауы аса қажетті. Халық аралық
тәжірибені талдау көрсеткендей несиелік институттар көптеген ... ... ... ... ... ... мен ... қосымша немесе тікелей қолдау табады. Бұдан басқа несиелік бюро
жұмысына ресейлік нарықта ... ... және ... ... бар
аудиторлық фирмаларды белсенді тарту орынды.
Несиелік бюро ... ... ... ... ... және ... тұлғалар туралы ақпаратқа ел ішінде қолжеткізу
мен оны ... ... ... Әр елде бұл ... ... ... ... карпаративтік келісіммен және қарыз алушымен жасасқан
келісіммен. Осылайша, ... ... ... ... ашы ... ... ... алу керек. өйткені Ресейлік Федерацияға несиелік бюроны
құру әрекеті ақпараттың толықтығымен оны берудегі міндеттілік сұрақтары
туғанда ... ... ... ... ... ойымша ақпартты
минималды көлемі мен өз еркімен ашудан бастау орынды. ... ... ... ... және ... ... келесі қадамдарды анықтыйды.
Уақыт өте келе, қатысушылар саны мен ақпарат ... ... ... онда ... ақпарат беру қарыз алушының имиджі мен ... кері ... ... ... ... ... ақпаратты ашу мен айырбас ... ... ... ... көрсетуге маманданған
компанияларды қолданылатын жинаудың стандартты технологиясын, ... мен оған қол ... ... ... ... кейбі комерциялық
банктердің қарыз алушылардың несиелік қабілетін бақылау бойынша ақпараттық
орталықтарды құрудың ... бар. ... ... ... ... қолдануда.
Несиелік тарихтардың реесторлары потенциалды қарыз алушы туралы
мәліметтерді алғашқы тәуелсіз бағалау қажет болған ... ... ... ... ... құрал болып табылады. Және де
іскерлік ... ... ... ... бюроға өзі туралы мәлімет
бермегенде, ... ... ... алушы статусын ала алмайды деген пікір
қалыптасады. Егер, қарыз алушы жеке ... ... ... ... ... ... немесе ипотекалық несие алудың міндетті шарты
ретінде қарастырылуы мүмкін.
Барлық ақпарат клиенттердің ... ... ... ... ... бөлінуі мүмкін. Бұл қарыз алушыларды детальды
және сапалы ... ... ... бюроның табысты қызметінің маңызды факторы-ақпаратты заңсыз
алудан максималды қорғау. Ақпаратты адал емес ... ... ... бюро ... тарихтың иесін келген сұрау туралы ... ... ... ... ... бойынша беріген болса, несиелік бюро оны
кейін тарту мен ашуға регламент орнатады.
Алдын-ала жасалған есеп ... ... ... ... ... ... ... емес. Өткізілген маркетингтік зерттеулер
көрсеткендей, несиелік ... ... ... ... сұраныс бар.
Жүйеге 20-30 қатысушылар кіргенде несиелік бюро қызметінің ... ... ... ... ... ... дайындау мен
ұйымдық шараларды жүргізуге грант алғанда, несиелік бюроны құру ... ... бір ... аз ... ... мүмкін.
Түрлі себептерге байланысты Ресейде несиелік тарихтар институттарынын
құру ұзақ уақытқа созылып кетті. Қазіргі кезде несиелік ... ... ... ... ... қажетті және жеткілікті алғышарттар
пайда ... ... ... ... ... ... ... айтылғандардыталдап, біздің еліміздің жағдайыа ... көз ... ... ... ... ... ауыл ... өнімін өндірушілерге қызмет көрсетудің тиімді
несиелік жүйесін құруда өте маңызды болар еді.
Ауыл шаруашылығын несиелеу бойынша ... ... ... ... оның мыныдай ерекшеліктерімен түсіндіріледі:[12]
• Несиелеудің жалпы көлеміндегі тәуекелі ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге алынған кепілдің ... ... ... ... алшақтығы. Бұл
потенциалды қарыз алушының нақты қаржылық ... ... ... ... ... жүргізуге қиындық туғызады;
• Төмен тиімділік пен табиғат жағдайына және ауыл ... ... өте ... болып келетін ауыл шаруашылығын
несиелеудегі жоғары нарықтық және несиелік тәуекелдер.
Ауыл шаруашылығы аясында несиелік бюроны құруда сала ерекшеліктерінің
бюджеттік ... мен ... ... ... ... ... ... жағдаймен несиелендірілетін, ауыл шаруашылығын
қолдау қорларларынан субсидия алатын және ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық кәсіпорындары туралы
ақпараттардың жинақталуы мақсатқа сай болар еді.
Осылайша, ауыл ... ... ... ... ... 3
варианты жүзеге асуы мүмкін: Ұлттық Банктің бөлімшесі; Ауыл шаруашылығы
Министірлігінің бөлімшесі; ... ... ... Ауыл шаруашылығы
Министрлігі мен басқа да ауыл шаруышылығын несиелеу мен ... ... ... және ... ... мен ... болатын
тәуелсіз ұйым.
Қазақстанның мемлекеттік ұйымдарының ... ... ... ... ... мен басқа да ұйымдардың
ауыл шаруашылығы өндірушілерді несиелеуге қатысуының даму ... ең ... ... ... орайда банктер, Ауыл шаруашылығы Министрлігі мен басқа да
мемлекеттік ұйымдар несие мен ... ... кзде ... ... ... ... бір форма бойынша мәліметтерді талап етіп, несиелік
бюроға өткізу керек. Ал мемлекеттік заңды ... ... ... ... ... ... алушы туралы шынайы және толық ақпарат алуға
ұмтылысына ... ... ... ... базасына қол жеткізудің шарты
олардың қарыз алушылар туралы мәліметтерін несиелік бюроға міндетті түрде
беруі ... ... шешу ... ... секторын, әсіресе ауыл шаруашылық
тауарын өндірушілерді несиелеу бойынша комерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... ... жүйенің
тұрақтылығының негізі болып табылатын, қоғамның аса сенімді ... ... ... ... құқықтық және эканомикалық тұрақсыздық
жағдайында банктер клиенттерінің қаражаттарын тек қана ... ... ... бар күшін салулары тиіс. Осыған ... ... ... ... ... және ... күнделікті қызметі барысында
тәуекел факторларын ескерудің маңызы зор.
Несиелік операциялар – банктік қызметің негізі. ... ... ... ... коммерциялық банктер несиенің қайтарылмауы
тәуекеліне, яғни несиелік тәуекелге ұшырайды. Сондықтан несиелік ... ... бір түрі ... ... ... аударатын
негізгі объектісі болып табылады. банктің несиелік саясаты ... ... болу ... ескеріп, оны төмендетуге және тиімді
басқаруға, яғни несиелік ... ... ... ... ... ... ... деңгейі төмен болса ... ... ... да ... ... ... ... орай, банктің негізгі мақсаты
тәуекелді тиімді басқару ... ... ... ... ... мен ... ... оптималды ара-қатынасты табу. Бұл несиелік
тәуекелді басқарудың негізгі әдістерін жинақтаумен ... ... ... ... ... әзірлеу арқылы жүзеге асырылады.
Коммерциялық банктердің тәжірибесінде кең ... ... ... ... тетіктерінің бірі – қарыз алушының ... ... ... ... ... ... – олардың қарыз қаражаттарын
қолданылуында, қарыз алушының алған несиесін несиелік келісімнің шарттарына
сәйкес ... ... ... ... жағдайы. Несиенің
қайтарылмауына әкеп соқтыруы мүмкін әртүрлі факторды, немесе керісінше,
несиенің ... ... ... ететін жағдайды банктердің
тарапынан зерттеу-банктің қарыз алушының несиелік қабілеттілігін талдаудың
мазмұны болып табылады. Кәсіпорынның ... ... ... ... қызықтыратын емес, сонымен қатар кәсіпорынның өзін ... ... ... ... ... ... қабілетін талдау кезінде банк келесі сұрақтарды
шешуі тиіс:қарыз алушы банк ... ... ... ... және осы міндеттемелерін орындауға дайын ба? Бірінші сұраққа ... ... ... ... берсе, екінші сұрақ негізінен құқтық
сипатта болып, кәсіпорын басшыларының жеке ... ... ... ... ... ... ... ететін нарықтағы конъюнктураның өзгеруән
және оның басқару барысында таңдалған стратегиялық саясаттың кемшіліктері
ескерілуі тиіс.
Несиелеуші – банк ... ... ... түсініп, қаржылық есеп
берудің көрсеткіштерінің қандай мәселені ашып көрсететінің ... ... орын ... ... ... ... болжап отыруы тиіс. Несиелеу,
инвистициялау ... ... ... мен ... ... ескеріп және оларды өзара үлестіріп қарастыру керек.
Көрсеткіштердің ... мен ... ... ... несиелік қабілеті
түсінігімен туындайды. Олар кәсіпорынның қаржы –шаруашылық жағдайын, қарыз
қаражаттарын және жалпы қаражаттарды ... ... мен ... ... ... ... жүргізуге және несиені ... ... ... өтеуге қабілетімен дайындығы тұрғысынан сипаттауы
қажет.
Бүгінгі күнге дейін дүние жүзінің коммерциялық банктерімен клиентердің
несиелік ... ... ... ... ... өткен. Олар қарыз
алушының жалпы рейтингісін құрайтын көрсеткіштердің саны мен және ... ... ... Осы ... аса ... ... – макро жағдайларға
байланысты микра шешімдерді қабылдау болып табылады. Сондықтан ... ... ... тиімді жүргізілуі үшін ... ... ... ... ... айтқанда жоғары эканомикалық тәуекелдер жағдайында оларды
дұрыс бағалайтын, ... ... ... ... ... ... соының ішінде банк қызметін сәтті жүргізуге қабілетті
болады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Адибеков М. Г. «кредитные операции: ... ... ... ... ... ... АО «Консалт-Банкир»,
1994г.;
2. Аяпов Ж.М., Арынов Е.М., “Іскер адамның орысша-қазақша экономикалық
түсіндірме сөздігі” ... ... ... М.И., Шермет. Экономический анализ. М; ... ... 2001. стр. ... ... В.И., ... Ю.И., “Банки и банковские операции в России” ... и ... ... Валенцова Н.И. Сборник задач по банковскому делу. “Финансы и
статистика” 2001г. Стр. ... ... А.В. ... ... проблемы и решения” “Банковское дело”
11/2000г.;
7. Давлетова М.Т. ... ... ... в ... ... ... ЖШС “Айя” мен ЖШС “Оазис” жобалары бойынша ААҚ “ТұранӘлем ... ... ... ... ... Загори Г.В. О методах оценки кредитного ... ... и ... ... ... Б. ... бюро-инструмент выявление рисков” “Банки
Казахстана” №3 ... ... В.В. ... ... ... Русская Деловая Литература,
1996.;
12. Идрисов А.А. “Как прогнозировать Cash Fiow?” Курс ... ... ... Г.Т. ... ... ... Қаржы-қаражат, 1997г.;
14. Клиенттің рейтингісін есептеу бойынша ААҚ ... ... ... А.Қ ... орысша-қазақша терминологиялық сөздік”
Алматы: 2000ж.;
16. Лаврушин О.И. “Банковское дело” М: Финансы и ... ... ... А.И. ... ... М: ... Оразалин К.Ж., Жантасов М.М. “Орысша-қазақша қазіргі уақыттағы
экономикалық түсіндірме сөздігі” Алматы: 2002ж.;
19. ... ... ... ... ... мен қызмет көрсету саласындағы
болашақ қарыз алушының несиелік қабілеттілігін талдау және жобаның
экспертизасын жүргізу бойынша методикалық нұсқаулар;
20. ... ... ... экономики РК НБ 11 ... ... Е.А. ... ... ... ... Финансы и
Статистика, 1996г.;
22. Роуз Питер С: “Банковский менеджмент. Предоставление финансовых
услуг” Пер. С ... ... ... ... Г.С. “Банковское дело” Алматы: Қаржы-қаражат, 1998г.;
24. “Состояние ... ... ... ... №2 2002г.;
25. Суская Е.П. Оценка риска банка при ... ... ... ... В.М ... ... ... М: “Все для вас” 1993г.;
27. Ширинская Е.Б. “Операции ... ... ... и ... -2-е изд., ... И доп. – М: ... и ... 1995г.;
ҚОСЫМШАЛАР
|Аталуы |1 ай |2 ай |3 ай |4 ай |5 ай |6 ай ... ... | |- |- |- |- ... | | | | | ... несилік |Клиент пен |Өткен ... ... ... ... ... ... ... |табыс,дивиденд |құқығы, олардың |жағдайы мен ... ... мен |
| ... ... сату ... ... ету ... күтілген|несиенің сипаты |
| | | ... ... |мен ... |
| | | | | ... ... ... ... ... ... ... |Активтердің ... ... ... үшін ... ... ... ... |ақшалардың |моральдық тозуының|нәтижелерін бұл ... ... ... ... туралы |жоспарланған |ықтималдылығы. |саладағы басқа | ... ... да ... ... ... | ... | |
| |мен ... ... және | ... | |
| ... ... | ... | |
| | ... | ... | |
| | ... | | | ... ... ... ... ... және |Олардың қалдық |Өнімнің бәсекеге |Берешекті тану |
| ... ... ... ... ... ... қол |
| ... ... | ... пен ... ... |
| ... ... мерзімі, | ... цикл |мен ... ... |
| ... ... |ТМҚ-дың | ... ... ... |
| ... клиенттері|айналымдылығы. | ... мен ... |
| |мен ... | ... | |
| ... | | ... | |
| ... | | ... | ... ... | ... құрылымы. |Активтер бойынша |Жұмыс күші ... ... ... | ... ... ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | | ... ... ... | ... ... ... |Инфляцияның фирма |Несиені өтеу ... ... 2-ші | ... жабу ... мен ... мен |процесіне әсер |
|реттегі | ... ... ... ... ... ... ... | | ... ақша ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... сұралатын | ... ... ... ... мерзімді | ... ... | ... ... ... ... | ... бар | ... ... | | ... | ... санасы. | | | |
| | ... ... ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | | ... ... |қоршаған ортамен | |
| | | ... ... | |
| | | ... |факторлар. | |
| | | ... | | |
| | ... ... ... және | | |
| | ... ... ... салу | | |
| | ... ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... ... | | |
| | | ... | | ... ... ... ақшалай қаражаттар қозғалысын юолжау (1 вариант) |
|АҚШ долларымен ... жыл ... |ай 1 |ай 2 |ай 3 |ай 4 |ай 5 ... ... ... |  |-2034 ... |-1895 ... ... ... |  |  |  |  |  ... ... ... |70 |75 650|87 |100 980|93 510 |
| |640 | |360 | | ... " ... ... " несиесі |- |103 |- |80 000 |108 ... | |292 | | | ... ... қаражаттар |- |- |- |- |- ... ... ... ... |70 |178 |87 |180 980|201 ... |640 |942 |360 | | ... ... ... |  |  |  |  |  ... ... |- |- |- |- |- ... ... алу |  |  |  |  |  ... ... қоса |- |103 |- |- |- ... | |292 | | | ... ... алу |  |  |  |80 000 |108 ... шегеріп тастағандағы |  |  |  |  |  ... ... |73 |77 270|79 |105 160|106 ... |545 | |640 | | ... " ... банкі " несиесінің %-ін |  |  |861 |861 |2 064 ... | | | | | ... ... ... үшін |  |  |  |  |  ... өтеу | | | | | ... ... ... ... |73 |180 |80 |186 021|216 ... |545 |562 |501 | | ... салынғанға дейінгі пайда |-2 |-1 620|6 859|-5 041 |-14 ... |905 | | | | ... ... |-872 |-486 |2 ... |-4 426 ... ... өтеуге дейінгі |-2034|-1134 |4 801|-3 529 |-10 328|
|ағындар | | | | | ... " ... ... " несиесін өтеу |  |  |  |  |  ... ... ... өтеу |  |  |  |  |  ... ... ... ... 168|1 634|-1 895 |-12 223|
3 Қосымша
3 Қосымшаның ... ... 3 |ай 4 |ай 5 |ай 6 ... ... ... |Барлығы ... 908 |-199 153 |56 744 |309 093 |
|- |- |- |- ... 025 |3 311 574 |3 181 823 |2 989 262 |
|- |- |- |- |
|- |- |- |- ... 025 |3 311 574 |3 181 823 |2 989 262 |
|- |- |- |- |
|- |- |- |- |
|- |- |- |- |
| | | | ... 822 |2 769 371 |2 655 920 |2 479 739 ... 266 |28 065 |16 833 |5 585 |
| | | | ... 088 |2 797 436 |2 672 753 |2 485 324 ... 937 |514 138 |509 070 |503 938 ... 181 |154 241 |152 721 |151 181 ... 756 |359 897 |356 349 |352 756 ... 000 |104 000 |104 000 |104 000 |
| | | | ... 153 |56 744 |309 093 |557 849 |
3 ... ... Роуз Питер С. «Банковский менеджмент» М: Дело, 1997г стр. 324
[2] Ольшаный А.И. “Банковское кредитование” М: ... ... Г.С. ... дело” Алматы: Қаржы-қаражат, 1998г
[4] Иванов В.В. “Анализ надежности банка”-М: ... ... ... [5] ... Н.И. ... ... по ... делу. “Финансы и
статистика” 2001г. Стр. ... Роуз ... С: ... ... ... финансовых услуг”
Пер. С англ.-М: Дело, 1997г.
[7] Лаврушин О.И. “Банковское дело” М: ... и ... ... ЖШС ... ... ... ААҚ ... банкі” несиелік
инспекторымен жазылған зксперттік қорытындылар
[9] Клиенттің рейтингісін есептеу бойынша «ТұранӘлем ... ... ... Б. ... бюро-инструмент выявление рисков” “Банки
Казахстана” №3 2002г.
[11] Ветрова А.В. “Кредитные бюро: проблемы и решения” “Банковское ... ... Б. ... ... выявление рисков” “Банки
Казахстана” №3 2002г.
-----------------------
ЖШС «Саржан»
ЖШС «Жәмиля»
ААҚ «Сыра зауыты»
ЖШС «Қызғылт ... ... ... мен басқа да өңірлер бойынша өткізу
ЖШС «Айя» Астана қаласы бойынша өткізу
ЖШС «Сұлқар»

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан-АҚШ қарым-қатынасының дамуы7 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды ыдырату қабілетін зерттеу22 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет
«Dala Group» компаниясының қарыз қаражатын қалыптастыру механизмін жетілдіру жолдары14 бет
«ТемірБанк» қызметіндегі тәуекелділік32 бет
«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь