Микробалдыр Chlorella vulgaris және Chlorella pyrenoidosa штамдарының аралас дақылдарының қоюланған суспензиясын алып, құс шаруашылығының өнімділігіне әсерін зерттеу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 9
1 Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.1 Микробалдырларды көптеп өсіру үшін қолданылатын қондырғылардың әртүрлілігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
9
1.2 Ауыл шаруашылық жануарлар үшін биологиялық белсенді жемдік қоспаларды және биоынталандырушыларды алу ... ... ... ... ... ...
14
1.3 Микробалдыр хлорелла . мал шаруашылығының резервтік мүмкіндіктерін арттырудың жаңа деңгейі ... ... ... ... ... ... ... ... ..
15
2 Зерттеу материалдары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.1 Зерттеу материалдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 22
2.2 Зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
3 Зерттеу нәтижелері және оларды талқылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 27
3.1 Микробалдырлардың моно және аралас өскен дақылдарының өсу көрсеткіштерін анықтау нәтижелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
27
3.2 Микробалдырлардың аралас өскен дақылдарының өсу қоректік ортасын модификациялау мүмкіншіліктерін бақылаған нәтижелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

28
3.3 Микробалдырлардың аралас өскен дақылдарының суспензиясының ауыл шаруашылық құстардың өнімділігі мен қан сарысуындағы биохимиялық көрсеткіштеріне әсерін анықтаған нәтижелер ... ... ...

30
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 36
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі кезде көптеген жетістіктерге жеткенімізбен, құс шаруашылығында толық құнды азықтық жем мәселесі әлі де шешілмеген. Ұзақ уақыт құнсыз комбикорм қабылдаған құстардың алмасу процестері бұзылып, өнімділігі мен жұмыртқалау саны төмендеген. Кейбір зерттеулер бойынша сүтқоректі жануарларға қарағанда, құстарда А дәруменіне қажеттілік 5-10 есе жоғары болады, сондықтан жем құрамындағы А дәруменінің жетіспеуінен тауықтардың жұмыртқа сарысындағы А дәрумені 12-16,6% төмендеген.
Ғылыми жаңалығы. Микробалдырларды жаппай өсірудің басты міндеті биомассаның ірі егінін алып, тағамдық және жемдік мақсаттарда оны пайдалану ауыл шаруашылығының өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Практикалық маңыздылығы. Алынған мәліметтерді құс шаруашылының өнімділігін арттыруға және биотехнология салаларында ББҚ дайындауда қолдануға болады.
Ғылыми мәселенің қазіргі таңдағы бағалануы. Микробалдырлардың биомассасын жемдік ынталандырғыш қоспа ретінде пайдаланып, құс шаруашылығының өнімін арттыруға болады.
Зерттеу жұмысының мақсаты. Микробалдыр Chlorella vulgaris және Chlorella pyrenoidosa штамдарының аралас дақылдарының қоюланған суспензиясын алып, құс шаруашылығының өнімділігіне әсерін зерттеу.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
1. Микробалдыр дақылдарының моно және аралас өскен дақылдарының өсу тығыздығын анықтау.
2. Аралас дақылдарды көптеп өсіру және оның қоюланған суспензиясын алу
3. Аралас өскен микробалдыр дақылдар суспензиясының тауық жұмыртқалағыштығына әсерін анықтау
4. Балапандардың салмақ көрсеткішіне әсерін анықтау
Зерттеу объектісі рeтіндe әл-Фaрaби aтындaғы Қaзaқ Ұлттық Унивeрситeтінің биотехнология зертханасының микробалдыр топтамасынан Chlorella vulgaris Z-1 және Chlorella pyrenoidosa С-2 микробалдырлардың штамдары пайдаланылған.
Теориялық және әдістемелік негізі. Зертханалық жағдайларда биомасса алу үшін микробалдырларды өсіру әдістері, өсу динамикасын анықтау әдісі, биомасса алу әдісі,микробалдырлар клеткаларының сандық есепке алу әдісі.
Практикалық базасы. Дипломдық жұмыс "Птичий дворик" Асыл тұқымды шаруашылығы» ЖШС (Алматы облысында) өндірістік жағдайларында орындалды.
1 Vіmаl О.P., Туаgі P.D. Energy from bіomass. Status of Іnformatіon (An Іndіan Experіence) // Іndustrіal Іndіa. – 1983. - Vol. 34. - P.9-15.
2 Микробалдырларды өнеркәсіптік өсіру. // Тез. баянд. бүкілод. микробалдырлар конф. -90. - Андижан, 1990. – 70 б.
3 Thоmаs S. Algae cultіvatіon for food and feeds // Energy conserv. and use renewable energ. - Oxford, 1982. - P. 649 - 658.
4 Сшренко Л.Я., Паршикова Т.В. Використания водоростей у господарській практиці // Укр. ботан. журн. - 1985. - № 6. - С. 77-86.
5 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т. Микробалдырларды өсіру және қолдану. - Ташкент: Фан, 1984. – 135 б.
6 Русина О.Н. Микробалдырларды жаппай өсіру // Водоснабж. и сан.техника. - 1980. – Б. 7. - 8.
7 Somashekar R.K, Swamy S.N.R., Arekal Govіndappa D. Ecologіcal studіes on algae of the waste waters of a textіle mіll near Nanjanguo, Karnataka // Іbіd. –1984. - № 2. - P. 75-79.
8 Зайченко Е.А. Сүзу алқаптарының альгофлорасы және қант зауыттарының ағынды суларын тазартудағы оның маңызы: биол. ғыл.канд. автореф.: - Киев, 1972. - 24 б.
9 Сальникова М.Я. Хлорелла – Жемнің жаңа түрі. - М.: Колос, 1977. - 95 б.
10 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Талипов К.А. Өнеркәсіптік қазандықтарда табиғи газ жануы өнімдерін пайдаланумен хлорелланы жаппай өсіру. - Ташкент: Фан, 1970. - 11 б.
11 Вecker Е. W. Bіotechnology and explotatіon of the green alga Scenedesmus obluguus // Іndіan Bіomass. – 1984. - Vоl. 4. - Р.1-19.
12 МусалдиновТ.Б., ЛинчевскаяМ.Д., МамутовЖ.У., ИлялетдиноваС.Г. Акладинск сілемінің күріш алқаптарының суару жүйесінің балдырлары // Изв. Ан. КазССР. Серия: Биология. – 1983. - №6. – Б. 67-72.
13 Музафаров А.М., Кучкарова М.А., Михайлова Е.К. Азотбекіткіш көк-жасыл балдырларды зерттеу және тәжірибелік қолдану // Мат. мерейтойлық. республик. Микробиология, альгология және микология бойынша конф. - 1974. – Б. 13-39.
14 Ваулина Э.Н., Аникеева И.Д., Коган И.Г. Индукцияланған мутагенез және хлорелла селекциясы. – М.: Наука, 1978. - 75 б.
15 SoederС. J. Massіve cultіvatіon of mіcroalgae: results and prospects // Hydro- bіologіa. - 1980. - Vоl. 72. - P.197-209.
16 Nakamura H. Report on the present situation of the Microalgae Research institute of Japan // Reperts from the Microalgae research institute of Japan. – 1961. - Vоl.2, №1. - P. 1-12.
17 Баянова Ю.И., Трубачев И.Н. Кейбір бір жасушалы балдырлар мен жасанды жағдайларда өсірілген жоғары өсімдіктердің дәрумендік құрамын салыстырмалы бағалау // қолд. биохимия және микробиология. - 1981. - Т.17, №3. –Б. 400-407 .
18 Пиневич В.В., Верзилин Н.Н., Степанов С.И. Бір жасушалы балдырларды жаппай өсіруге арналған типтік қондырғы // Өсімдіктер физиологиясы. – 1964. - Т.11,6 шығ. – Б. 1084-1089.
19 Винберг Г.Г.Бір жасушалы балдырлардың дақылдары тағамдық және өнеркәсіптік шикізаттың жаңа көзі // Заманауи биология табыстары. - 1957. - Т.43, Вып.3. – Б. 332 - 351.
20 Баранов С. А. Жинақтаушы дақылдар жағдайларында кейбір малдар мен адам бөлетін заттарда микробалдырларды өсіру тәжірибесі. - В кн.: Микробалдырларды басқарылатын өсіру. - М.: Наука, 1974. – Б. 86-97.
21 Рахимов А. Р., Якубов Х.Ф. Әр түрлі қоректі орталарда өсірілген хлорелла мен сценедесмустың кейбір биохимиялық қасиеттері туралы . - В кн.: Балдырлар мен жоғары су өсімдіктерін Өзбекстанда өсіру. - Ташкент: Фан. 1978. - 271 б.
22 Селяметов Р. А. Өзбекстанның мал өсіру шаруашылығынжа дәрумендік жемдерді қолдану бойынша ұсыныс. - Ташкент: Фан. - 1971. – Б. 59 - 60.
23 Nakamura H. Chlorella feed for animal husbandry. - Pablished by International Clorella Union. Tokyo, Japan,Р 1984. - 81.
24 Селяметов Р.А., Якубов Х.Ф. Хлорелла мен сценедесмустың дәрумендік құрамын зерттеу. - В кн.: Балдырлар мен жоғары су өсімдіктерін Өзбекстанда өсіру. - Ташкент: Фан, 1971. – Б. 59-60.
25 Баранов С.А. Табиғи және құрамдастырылған жарықтандырудағы жем балдырларын қоректі және жаппай өсіруге арналған культиватор // Бүкілод. балық шаруашылығы ҒЗИ еңбектері. - М., 1966. – Б. 187 - 196.
26 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Хлорелланы жаппай өсіру және қолдану әдістері. - Ташкент: Фан, Б. 1974. -120.
27 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., Якубов Х.Ф. Ашық аспан астындағы қондырғыларда протококк балдырларын жаппай өсіру // Балдырлар мен жоғары су өсімдіктерін Өзбекстанда өсіру. - Ташкент: Фан, 1980. - Б. 3-58.
28 Polyakov N. et. al. Carotenoids as antioxidants: spin trapping EPR andoptical study // Free radical biology and medicine. –2001. -Vol. 31, №1. – Р. 43-52.
29 Сидоренко О. Лисенков А., Шувариков А., Черданцев Е. Мал шаруашылығы қалдықтарын өңдеудің заманауи биотехнологиялары// ФГОУВПОРГАУ- МСХ Аим. Тимирязева К.А. «Құс өсіру шаруашылығы. Құс фабрикасы». - №3. - 2011. – Б. 19-25.
30 DeepaK. et. al. Modulation of unsaturated fatty acids content in algae Spirulina platensis and Chlorella minutissima in response to herbicide SAN 9785 // ElectronicJournal of Biotechnology. –2006. -Vol. 9, №4. – Р. 386-390.
31 Rudic V., Cepoi L. Biochemical composition of Porphyridium cruentum Nag. CNM-AR-01under culture conditions // International Journal on Algae. -2001. - Vol.3. - Р. 119-123.
32 Morita, T etal. Effect of chlorella, Spirulina and chlorophillin on fecal excretion of polychlorinated dibenzo-p-dioxins in rats //Japan Journal Toxicity and Environmental Health, Fukuouka Institute. – 1997. - P. 42 - 47.
33 Баянова Ю.И., Трубачев И.Н. Кейбір бір жасушалы балдырлар мен жасанды жағдайларда өсірілген жоғары өсімдіктердің дәрумендік құрамын салыстырмалы бағалау // Қолд. биохимия және микробиология. - 1981. - Т.17, №3. – Б. 400-407.
34 Santіllan C. Mass productіon of Spіrulіna // Experіentіa. – 1982. - V.38, №1. - P. 40 - 43.
35 Музафаров А.М., Таубаев Т., Джуманиязов М.Д. Протококк балдырлар және өсімдік өсірудегі олардың мәні// Халық шаруашылығында микробалдырларды өсіру және қолдану. - Ташкент: Фан, 1980. – Б. 144-146.
36 Михайлова Е.К., Кучкарова М.А., Абдубекова Д.Н. Кейбір азот бекіткіш көк-жасыл балдырлардағы РР, В3және В6 дәрумендерінің биосинтезі // Орта Азия балдырлары мен саңырауқұлақтары. – Ташкент: Фан, С. 1974. – 17-39.
37 Fontes A.G., Rіvas J. et al “Productіon of hіgh-qualіty bіomass by nіtrogen-fіxіng blue -grean algae ” // Energy bіomass. Prіc. Іnt. Conf. Bіomass. - London: New York, 1983. - P.265-269.
38 МисюраА.В., ЧигринскаяЮ.М. Балдырларды ағынды суларды тазартуда пайдалану // Су қорларын пайдалануды жақсарту жолдары. - Днепропетровск, 1991. – Б. 8-13.
39 ЦыганковС.П., КоваленкоВ.А., СмирновО.П. Балдырларды ағынды суларды тазартуда пайдалану// Су химиясы жәнетехнол. – 1983. - Т. 5, №3. – Б. 268 – 273
40 Pauw N. D., Мога! ев J., Регзоопе J. Mass culture of mіcroalgae іn aquaculture systems: Progress and constraіns // Hydrobіologіa. – 1984. -Vol. 116. - P. 121 -132.
41 МузафаровА.М., ТаубаевТ.Т., ЯкубовХ.Ф. Ашық аспан астындағы қондырғыларда протококк балдырларын жаппай өсіру // Балдырлар менжоғары су өсімдіктерінӨзбекстандаөсіру. - Ташкент: Фан, 1980. - 3-58 б.
42 Богданов Н.И. Хлорелла: жыл бойы жасыл жем / Н.И. Богданов // Комбикорма. – 2004. – № 3. – 66 б.
43 Сиренко Л.А., Сакевич А.И., Осипов Л.Ф., Лукина Л.Ф. және басқаларГидробиологиялық тәжірибеде балдырларды физиологиялық-биохимиялық зерттеу әдістері. - Киев: Наукова думка, 1975. - 247 б.
44 Lowry O.H., Rosebrough N.J., Farr A.L., Randall R.J. Protein measurement with Folin phenol reagent // J. Biol. Chem. - 1951. -Vol. 193, №1. - P. 265-275.
45 Dere Ş., et.al. Spectrophotometric determination of chlorophyll a, b and total carotenoid contents of some algae species // Tr. J. of Botany. -1998. -Vol. 22. -Р. 13-17.
46 Болотников И.А. Құстар гематологиясы / И.А. Болотников, Ю.В. Соловьев. – Л.: Наука, 1980. – 116 б.
47 Өнеркәсіптік кростар құстарының қанын зерттеудің жалпы және арнайы әдістері / Н.В. Садовников, Н.Д. Придыбайло, Н.А. Верещак, А.С. Заслонов. –Екатеринбург – Санкт-Петербург: Уральская ГСХА, НПП «АВИВАК», 2009. – 85 б.
        
        РЕФЕРАТ 
Диплом жұмысы 40 беттен, 9 суреттен, 2 ... 47 ... ... ... ... ... хлорелла, ББҚ, биомaссa, бeлок, құс шаруашылығы, жұмыртқа салу.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Микробалдыр Chlorella vulgaris және Chlorella pyrenoidosa штамдарының аралас дақылдарының қоюланған ... алу, ... ... ... ... ... әсерін зерттеу.
Жұмыстың міндеттері:
1. Микробалдыр дақылдарының моно және аралас өскен дақылдарының өсу ... ... ... дақылдарды көптеп өсіру және оның қоюланған суспензиясын алу
3. Аралас өскен микробалдыр дақылдар суспензиясының тауық жұмыртқалағыштығына әсерін анықтау
4. Балапандардың салмақ көрсеткішіне ... ... ... ... ... ... ... биомассаны анықтау әдісі.
Алынған нәтижелер:
1. Микробалдырлар дақылдары қауымдастығының ... 60 күн ... ... ... ... ... тауықтардың жұмыртқалағыштығының 18,4% артуына әкелді
2. Нақты жем қоспасы берілген балапандар салмағы стандартты жемді пайдаланумен салыстырғанда 70 тәуліктен ... 12% ... ...
Практикалық қолдануы: Микробалдырлардың ірі көлемдегі биомассасы биологиялық белсенді заттарға бай биопрепарат алу, ... ... және ... мақсаттарда маңызы зор.
РЕФЕРАТ
Дипломная работа состоит из 40 ... 2 ... 9 ... 47 ... ... слова: Циaнобaктeрия, хлорелла, БАД, биомaссa, бeлок, птицеводства, яиценоскость.
Цели: Исследовать ... ... ... в виде загущенной суспензии смешанных культур микроводорослей (Chlorella vulgaris Z-1 и Chlorella ... С-2) на ... кур и ... ...
Задачи:
1 Изучить динамику роста моно- и ... ... ... ... ... ... ... культур при массовом культирование
3. Влияние суспензии смешанных культур микроводорослей на яйценоскость кур
4. Влияние смешанных культур микроводорослей на привес цыплят
Методы исследования: ... ... ... в лабораторных условиях, массовое культивирование микроводорослей на лабораторной установке для получения биомассы, стандартный метод ... ... ... ... ... кормовых добавок на основе смешанных культур микроводорослей и их ... в ... thesis consists of 40 pages, 2 tables, 9 figures, 47 literary ... words: ... ... BAS, biomass, belok, ... poultry ... To investigate the effect of the feed additive in the form of a thickened slurry mixed cultures of ... ... vulgaris Z-1 and ... pyrenoidosa C-2) on the egg production of hens and chicks weight gain.
Objectives:
1. To study the dynamics of growth in mono- and mixed cultures of ... Grow mixed cultures in mass ... and ... of the ... ... Effect of mixed cultures of ... for egg chickens
4. Effect of mixed cultures of microalgae to gain ... methods: Methods of ... of ... in the ... the mass cultivation of microalgae in a laboratory to produce biomass, the standard method of determination of dry biomass.
Practical significance: Getting more crop biomass and ... the ... of its use in food and feed ... ... ... ... өсіру үшін қолданылатын қондырғылардың әртүрлілігі…………………………………………..
9
1.2
Ауыл шаруашылық жануарлар үшін биологиялық белсенді жемдік қоспаларды және ... ... ... – мал шаруашылығының резервтік мүмкіндіктерін арттырудың жаңа ... ... мен ... ... ... ... және ... талқылау.........................................
27
3.1
Микробалдырлардың моно және аралас өскен дақылдарының өсу көрсеткіштерін анықтау ... ... ... дақылдарының өсу қоректік ортасын модификациялау мүмкіншіліктерін бақылаған нәтижелер.................................................................................................
28
3.3
Микробалдырлардың ... ... ... суспензиясының ауыл шаруашылық құстардың өнімділігі мен қан сарысуындағы биохимиялық көрсеткіштеріне әсерін анықтаған нәтижелер………..
30
ҚОРЫТЫНДЫ.........................................................................................
36
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.......................................
37
БЕЛГІЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР
ББҚ - ... ... ... - ... ... ... - ... ғылыми зерттеу институты
ЕО - Еуропа одағы
ЛМУ - ... ... ... - ... ... өзектілігі. Қазіргі кезде көптеген жетістіктерге жеткенімізбен, құс ... ... ... ... жем мәселесі әлі де шешілмеген. Ұзақ уақыт құнсыз комбикорм қабылдаған құстардың алмасу процестері бұзылып, өнімділігі мен ... саны ... ... ... бойынша сүтқоректі жануарларға қарағанда, құстарда А дәруменіне қажеттілік 5-10 есе ... ... ... жем ... А ... ... ... жұмыртқа сарысындағы А дәрумені 12-16,6% төмендеген.
Ғылыми жаңалығы. Микробалдырларды жаппай өсірудің басты міндеті биомассаның ірі егінін алып, тағамдық және ... ... оны ... ауыл ... ... арттыруға мүмкіндік береді.
Практикалық маңыздылығы. Алынған мәліметтерді құс шаруашылының өнімділігін арттыруға және ... ... ББҚ ... қолдануға болады.
Ғылыми мәселенің қазіргі таңдағы бағалануы. Микробалдырлардың биомассасын жемдік ынталандырғыш қоспа ретінде пайдаланып, құс ... ... ... болады.
Зерттеу жұмысының мақсаты. Микробалдыр Chlorella vulgaris және ... ... ... аралас дақылдарының қоюланған суспензиясын алып, құс шаруашылығының өнімділігіне әсерін зерттеу.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
1. Микробалдыр дақылдарының моно және ... ... ... өсу ... ... Аралас дақылдарды көптеп өсіру және оның қоюланған суспензиясын ... ... ... ... ... ... тауық жұмыртқалағыштығына әсерін анықтау
4. Балапандардың салмақ ... ... ... объектісі рeтіндe әл-Фaрaби aтындaғы Қaзaқ Ұлттық Унивeрситeтінің биотехнология зертханасының микробалдыр топтамасынан Chlorella vulgaris Z-1 және ... ... С-2 ... ... ... және ... ... Зертханалық жағдайларда биомасса алу үшін микробалдырларды өсіру әдістері, өсу динамикасын анықтау әдісі, биомасса алу әдісі,микробалдырлар клеткаларының сандық ... алу ... ... Дипломдық жұмыс "Птичий дворик" Асыл тұқымды шаруашылығы» ЖШС (Алматы облысында) өндірістік жағдайларында орындалды.
НЕГІЗГІ ... ... ... Микробалдырларды көптеп өсіру үшін қолданылатын қондырғылардың әртүрлілігі
Микробалдырларды тәжірибе жүзінде пайдалану мүмкіндіктері өте көп. Балдыр биомассасы пайдаланылатын негізгі салалар: тағамдық және ... ... өнім ... жеке ... ... маңызды метаболиттерді алу үшін, топырақтың құнарлығын арттыру, ... ... ... ... және ... жүйелерде атмосфераның тұрақтылығын ұстау болып табылады [1].
Балдыр – биологиялық құрылысы өте ... ... ... Алайда құрылысының жай болуына қарамастан, микроскопиялық түрден макроскопиялыққа өзгере алады. Мәселен, ұзындығы 100 фунттан асатын алып балдырға айнала ... ... ... ... ... ... ... бұрынғы атауы цианобактериялар мен жасыл, қоңыр балдырлар микробалдырлар түрлеріне жатады.
Микробалдырлар — ертедегі про және эукариотты фотосинтездеуші ағзалар болып табылады. Олар ... және ... өмір ... ... Барлық жер шарындағы түрлі өмір сүру орталарында кең тарала отырып, олар адам мен ... ... өте зор рөл ... ... ... ... микробалдырларды биотехнологияның аса маңызды элементіне айналдырды. Микробалдырларды мәдениеттендіру идеясы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияда пайда болды және ... ... ... ... ... ... ... мәдениет өзінің төмен өнімділігімен ерекшеленді. Кейіннен зерттеушілердің назары Chlorella және Scenedesmus балдырларына түсті. Олардың өкілдері ... 50 ... ... ... ... басты объектісіне айналды. Бірақ та өте әлсіз жасалған ... ... ... және оның практикалық тұрғыда жүргізілуінің әлсіздігінен көптеген технологиялық сәтсіздіктер мен өнеркәсіптің төмен деңгейлі өнімділігі бұл идеяны құрдымға тастады. Микробалдырлардың ... ... ... ... ... ашылу 60-жылдардың соңы мен 70-жылдардың басында жаңа жол тапты.
Спирулина және хлорелла - тамаққа ... ... ... зат ... қолданылатын микробалдырлар типі. Олар жоғары сапалы өнімді заттарға бай, әсіресе ақуызға (65-72%) және в-каротинге аса байшылық көрсетуде, сондай-ақ ... ... ... пигменттерге, магнийге, селенге, сирек кездесетін минералдарға, ферменттерге, нуклеотидтерге, ... ол В12 ... ... ... көзі ... ... ... аспктілердің биотехнологиясының болашақта дамуы мына салаларды қамтиды: фармакологиялық активті препараттарды өндіру, ... ... мен ... ... ... ... ... клеткалы инженерлікке, қоршаған ортаны жақсарту технологиясы және т.б.
Бүгінгі таңда өнеркәсіптік фотобиореакторларда өсіріп алуға болатын микробалдырлардың биомассасының рационалдық пайдалануының басты бағыттары ... ... ... ... ... ... тұқымды) үшін өнімді микробалдырларды өсіру көптеген елдерде жүргізіледі [2 - 4].
Балдырларды жаппай өсіру кезінде әдеттегі ... орта ... ... ... ... ... өсу ... негізгі компоненттердің «соруын» ескеретін орталар пайдаланылады. Кейде алынған биомассаның құнын азайту мақсатында ... ... ... ... ... сулар қолданылады. Экономикалық тұрғыдан ағынды суларды, соның ішінде қант және гидролиз зауыттарының суын пайдалану тиімді болып табылады [5].
60 жыл ... ... ... ... ... ... өсіру бойынша жұмыстар басталған(Chlorella, Scenedesmus, Ankistrodesmus). Цианобактериялардың (Апаbаепа, Tolypothrtx, Spirulina) тұқымынан және улылығы жоқ ... ... ... ... ... күрең бактерияларды ірі көлемде өсірудің әдістері әзірленген [6]. ... ... ... ... ... бір тоғандарда, ашық аспанның астында арнайы үй жайларда және қатаң түрде бақыланатын жағдайларда жасанды жарықта ... ... іске ... Ашық аспанның астында микробалдырларды өсіру (экстенсивті түрде өсіру) көбінесе биомассаны алу, сонымен қатар ағынды суларда тазалау кезінде қолдану үшін ... 7. ... ... ... ... ... биомассаның ірі егінін алу және тағамдық және жемдік мақсаттарда оны пайдалану мүмкіндіктерін зерделеу болып табылады. Аталған мақсатта ... және ... ой - ... ... ... ... ақуыз – дәрумені биомассаны алу мақсатында микробалдырларды қарқынды өсуі үшін толықтай жағдайлар жасалатын қондырғыларды (биореактор) құруға бағытталады.
Қазіргі уақытта көптеген ... ... ... ... ... ... үшін түрлі – түрлі өнеркәсіптік қондырғылар жасалуда.
АҚШ-та жіңішке қабырғалы, тұйық шеңбер пішінді мөлдір полиэтилен құбырларынан жасалған қондырғы ұсынылған. Суспензияның ... 4000 л. ... ... ... ... әдіс ... ... асырған [9]. ЛМУ Биологиялық институтының мамандары сорғының көмегімен суспензия тік құбыр арқылы бассейіннен бүріккіш құрылғыға берілетін ... ... ... ... ... – ақ, ... ... қалыңдығы 1-3 мм. Қоңырау тәрізді жамылғыны пішіндейді. Аталған қондырғыдағы балдырдың өнімі тәулігіне құрғақ массаның 7-11 г. ... ... ... ... Одағы жанындағы микробиологиялық өнеркәсіптің бас басқармасы биотехникасының РҒЗИ мамандары микро балдырларды өсіру үшін өнеркәсіптік қондырғыны жасау үшін бірнеше жылдар (1968 ... ... бойы ... ... Олар ... ... бірі Андижане қаласында гидролиз зауытының аумағында салынып сыналған. Ол мөлдір ... ... ... ... ... ... өткізетін төбесі және метал түбі бар цилиндр тәрізді герметикалық корпус ... ... ... 3 м, ... 100 л ... [11].
Өзбекстанда 1961 жылдан бастап микробалдырларды жаппай өсіру үшін ... ... ... ... ... ... 1970 жылы А.М. Музафаров, Т.Т. Таубаев, К.А. Талипов газ тәрізді отынның жану ... ... және ... суспензияның жылуын реттеу, сонымен қатар жану өнімін суспензияға беру үшін қондырғылармен қамтамасыз етілген ашық ... жаңа түрі ... ... ... қоспасын ауамен дақылға беру қосымша қондырғыларды пайдаланусыз қалыпты түрде ... үшін ... іске ... ... ашық ... өсіру кезінде олардың биомассасын алу үшін қарапайым және қымбат емес қондырғылар ... ... ол ... ... ... ... ... тік бұрышты бассейндер, сирек кезде түрлі пішінді траншеялар, ... ... ... ... ... ... ... кездеседі. Олардың көлемдері жеке шаруашылықтарда қолданылатын шағыннан, ауданы 1000 — 2000 м2 ірі ... ... ... ... Оларды жердің бетіне немесе үйдің төбесінде орнатады. Ашық қопсытқыштарда температураны реттеу қиын болғандықтан бұлтты және жаңбырлы күндер аз, сонымен қатар ... ... ... ... аудандарда қолданылады. Ол, әсіресе тропиктерде және субтропиктерде өте ыңғайлы. Ашық түрлі ... ... ... ... ... жарық берілетін жерден 1 м2 құрғақ биомассаның 25-33 г. аспайды. Ашық әдіспен балдырды ... ... ... ... ауа райы жағдайына тәуелді, ол егінді тұрақты түрде алуға ... ... ... кемшіліктерді жою үшін кейде табиғи жарығы бар жабық қондырғылар қолданылады. Аталған жағдайда балдырларды мөлдір ... ... ... рН ... ... ... тұруды және СО2 берілуі қарастырылған арнайы әзірленген қопсытқыштар қолданылады.Жабық түрдегі қондырғылар 1,5 – 2,0 есе балдырдың егінін көбейтуге және ... ... ... ... ... береді. Қондырғыларда балдырдың өсу жылдамдығын арттыру үшін орта арқылы СО2 (1 - 5%) байытылған ауаны жібереді. Болгарияда және ... ... ... өсіру үшін минералды қайнар бұлақтардағы көмір қышқылын пайдаланған. Сонымен қатар табиғи газдың жану ... ... ... ... ... ... ... қышқылдың диоксидін пайдалану перспективалық деп саналады 14.
Биотехнологиялардың соңғы бірнеше он жылдықтағы қарқынмен дамуы ғалымдардың назарын көптеген ... ... ... ... ішінде антиоксиданттардың қайнар көзі болып табылатын цинобактериялар мен микробалдырларды қамтитын организмдердің кейбір кластарына аударды [1, 2]. ... тірі ... ... ... ... ... радикалды жасушаларды жоюдағы қызметі зор. Сондай-ақ азықтық биоқосымшалар немесе басқа препараттар ретінде пайдаланылатын табиғи антиоксиданттардың онкологиялық, тіпті, көптеген созылмалы ... ... ... ... ... де белгілі. Сонымен қатар табиғи көздерден алынған антиоксиданттардың жасанды түрде синтезделгендеріне қарағанда ... ... ... де маңызды фактор [3].
Адам организмінде қоздырушы стрестің әсерінен туындайтын ... ... мен ... ... байланысты, еркін радикалдардың пайда болуын сақтап қалу мен нейтрализациялау мақсатында зерттеушілердің табиғатта көп тараған биологиялық белсенді ...... ... ... ... ... Антиоксиданттардың биологиялық әрекеттесу спектрі олардың еркін радикалдардың негативті қызметін ... ... ... ... ... ... бой көрсетеді [4]
Антиоксиданттардың биомассада кеңінен тарағандығынан, спирулинамаңызды биотехнологиялық нысан болып ... ... ... ... ... тұратын антиоксиданттарға қаныққан және қанықпаған майлы қышқылдар, токоферол, каротиноидтар (β-каротин, миксоксантофил, зеаксантин), фикобилипротеиндер (фикоцианин), т.б. жатқызылады[5].
Кейбір авторлардың ... ... ... ... ... биомассасынан алынған экстракттар аллергиялық және анафилактикалық реакциялардың пайда болуын қамтамасыз ететін процестерді басу қабілеттілігін, сондай-ақ адамдар мен жануарлардың ... обыр ... ... тосқауыл болу қабеліттігін танытады [6, 7].
Микробалдырлар — антиоксиданттық ... ие ... ... ... ... көзі болып табылады.
Протококкты балдырлар о бастан-ақ құрғақ биомассадан құрамындағы ақуыздардың көп мөлшерде (50—60%) ... ... ... ... келген. Хлорелланың ақуызында барлық аса қажетті аминқышқылдар бар, оны сыра ашытқыларындағы, соя және жержаңғақ ... ... ... ... Оны ... ... ... ақуызы ретінде мойындайды [45].
Хлорелланың құрғақ биомассасында орта есеппен 10—20% көмірсулар болады. Олардың едәуір бөлігін, Chlorella туысының басқа ... ... ... басым түрде гемицеллюлозалар ретінде ұсынылуы мүмкін болғанмен, крахмал құрайды. Липидтер 20—30% аралығында болады да, ... ... ... ... көп ... болуымен ерекшеленеді. Хлорелладағы майлы қышқылдардың қатынасы көптеген өсімдік майларына тән қатынастарға ұқсас келеді.
Протококкты ... ... ... ... ... бай ... бар, олар ... басқа өсімдік дақылдарына қарағанда байқаларлықтай көп мөлшерде кездеседі. Бұдан тыс, хлорелла және сценедесмус дақылдарындағы каротиннің көп ... ... да ... ... ... жасушаларының дамуын тоқтатып, иммундық жүйедегі макробактериофагтың жасалуын ... ... ... тыс, ... ... Chlorella және Scenedesmus текті жасыл микробалдырларға ауды. Олардың ... ... ... 50 жыл барысында қолданбалы зерттеулер нысаны болып келді [8].
Хлореллалар мен сценедусмустың көбейтіліп жатқан дақылының химиялық құрамы жеткілікті мөлшерде тұрақты ... ... ... ... метаболизмінің аса жоғары иілгіштігі және өсіру секілді көптеген процестерде биосинтезге бағытталуын түбегейлі ... алу ... де ... ... Осылайша, хлорелла жасушалары өзінің генетикалық тегі мен сыртқы ықпалдардан туындай отырып, ақуыздар, көмірсулар және майларды синтездейтін ... ... ... Бұл ... сан ... ғана емес, сапа жағынан да биосинтезді дұрыс басқаруға ... ...
20 ... екінші жартысының іргелі зерттеулерінің биотехнология, биофизика және молекулярлық биология саласында ғылымның озық салалары – биотехнологияның даму алғы ... ... ... ... ... ... микроорганизмдердің жемдік және құнарландырылған биомасса өндірісінің биотехникалық жүйелерін құруға, судың және атмосфералық ... ... ... іске ... ... ... және биологиялық белсенді заттарды алуға мүмкіндік береді. Соңғы уақытқа дейін жер шарындағы халықтың мұқтаждығы азық – ... ең ... ауыл ... ... ... ... қанағаттандырылған. Осымен бірге, ғылымның жаңа жетістіктерінің ашылуы құнды тағам және жемдік заттарды өнеркәсіптік түрде алуына жаңа жолдарды ашады. Осылайша, микробиологиялық ... ... ... ашу адамды және малды ақуыз, аминқышқылдар және физиологиялық белсенді қоспалармен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Аталған аспектіде ірі көлемде ... ... және ... ... ... құнды органикалық қоспалардың микробиологиялық синтезін іске асыруға мүмкіндік беретін микробалдырларды жаппай ... ең ... және ... ... ... өйткені биосинтездің автотрофты жолы гетеротротыға қарағанда биомассаны алу тұрғысынан тиімдірек болады. Протококкты балдырлар, әсіресе бірегей ... бар және ... үшін ... ... ... ... ... және сцендесмус ерекше назарға лайық 15.
Балдырларды жаппай өсіру кезінде әдеттегі ... орта ... ... әзірленген баланстандырылған, дақылдардың өсу барысында негізгі компоненттердің ... ... ... ... ... ... биомассаның құнын азайту мақсатында минералды тыңайтқыштар немесе табиғи минералды сулар қолданылады. Сонымен қатар, минералды ортаға органикалық заттарды қосу ... ... ... ... ... ... Ол жарықтың төмен деңгейінде ірі биомассаны алуға мүмкіндік береді. Экономикалық тұрғыдан ағынды суларды, соның ішінде қант және ... ... суын ... тиімді болып табылады [16].
Балдырларды қарқынды түрде өсіру арнайы мақсаттар үшін әзірленген ... ... ... ... және ... ... ... құрамы, рН, температурасы, СО2 және дақылдың тығыздығы берілген деңгейде тұратын, конструкциялық тұрғыдан күрделі қондырғыларда жүргізіледі. Қондырғылардың ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі, өсіру барысы бір сатылы және көп сатылы болуы мүмкін. Балдырлардың селекция және мутагендердің әсері нәтижесіндегі жоғары өнімді ... ... ... ... ... ... ... Chlorella sp. К штаммы) өнімі тәулігіне ортаның литрінен құрғақ биомассадан 30-40 г. дейін болады. Алайда, ... ... ... ... ... өнімнің құны өте елеулі болып табылады [17].
Жабық, толықтай ... ... ... ... ... ... кезде хлорелланың өнімділігі ықтимал болжамға жетеді және тәулігіне м2 құрғақ заттың 100-140 г ... ... ... ... ... ... минералды орта немесе арнайы әзірленген баланстандырылған, дақылдардың өсу барысында негізгі компоненттердің «соруын» ескеретін орталар пайдаланылады. Кейде алынған биомассаның құнын азайту ... ... ... немесе табиғи минералды сулар қолданылады. Сонымен қатар, минералды ортаға органикалық заттарды қосу арқылы миксотрофты жағдайларда балдарларды өсіру тараған. Ол жарықтың ... ... ірі ... ... ... береді. Экономикалық тұрғыдан ағынды суларды, соның ішінде қант және ... ... суын ... ... ... ... 19. ... ортасынан дәрумен құрамын зерттеу үшін жоғарыда көрсетілген авторлар 04, ортасында, тауық нәжісінің экстрактымен 04 және 04 ортасында өсіру кезіндегі дәрумендерді ... ... vulgaris ... ... ... ортада А дәруменінің деңгейі 646 мкг/г; Е дәрумені - 140; В1 - 4,6; В2 - 11,0; РР - 142; В6 - 4,8; ... -3240 ... ... ортада А дәруменінің деңгейі 646 мкг/г; Е -164; В1 - 4,2; В2 -7,2; РР - 108; В6 - 5,6; ... 3140 тең ... Құс ... сүзіндісінде А дәрумені - 580мкг/г; Е - 168; В1 -3,8; В2 - 9,6; РР -136; ... 3150 ... 157 ... ... құс саңғырығының экстрактымен 04 және 04 ортада өсіру кезінде көп каротинды жинайды 20.
Хлорелланың және сценедесмустың ... ... кең ... Хлорелланың, сценедесмустың фототропты микробалдырларының құнарлық қасиеттері құрамында ақуыздардың, майлардың, дәрумендердің және ... ... ... ... ... ... өте мол 21.
1.2 Ауыл шаруашылық жануарлар үшін биологиялық белсенді жемдік қоспаларды және биоынталандырушыларды алу ... және ... ... ... үшін ... және ... ... микробиологияда, ауыл шаруашылық өндірісінде және емдік дәрі – дәрмектердің биотехнологиясында қолдануын тапқан және қазіргі уақытта жеткілікті ... ... ... дара ... балдырлар 22.
Микробалдырлардың биомассасын жемдік ынталандырғыш қоспа ретінде пайдалану бойынша сан жылдық тәжірибе жемдердің үйлестірілгендігі және тиімді сіңуінің есебінен 20 ... ... ... өнімділігін арттырғанын растайды [24, 26].
Соңғы уақытқа дейін жер шарындағы халықтың мұқтаждығы азық – түлікпен, ең басты ауыл шаруашылық ... ... ... қанағаттандырылған. Осымен бірге, ғылымның жаңа жетістіктерінің ашылуы құнды тағам және жемдік заттарды өнеркәсіптік түрде алуына жаңа ... ... ... ... ... ... өнеркәсібін ашу адамды және малды ақуыз, аминқышқылдар және физиологиялық белсенді қоспалармен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. ... ... ірі ... ... қуаты және көмір қышқылының есебінен құнды органикалық қоспалардың микробиологиялық синтезін іске асыруға мүмкіндік беретін микробалдырларды жаппай өсіру ең перспективалық және ... ... ... ... ... автотрофты жолы гетеротрофтыға қарағанда биомассаны алу тұрғысынан тиімдірек ... ... ... ... ... құрамы бар және өсіру үшін ерекше жағдайларды талап етпейтін хлорелла ... ... ... 25, 27.
Микробалдырлар, соның ішінде цианобактериялар және протококтылар су организмдері үшін бірінші тағам бола отырып әр ... су ... ... маңызды рөл атқарады, өйткені олар көптеген балық түрлеріне, әсіресе тоған балықтары шабақ және ... ... ... ... өте зор. ... ... ... және сценедесмус) балғын биомассасының біраз мөлшері балықтар үшін ең жағымды биологиялық ынталандырғыш болып табылатындығы эксперименттік тұрғыдан ... ... ... ... ... заты көптеген гетеротрофты микроорганизмдермен пайдаланатындығы белгілі, яғни, топырақтың микробиологиялық белсенділігін күшейтеді және құнарлығының ұлғаюына мүмкіндік ... [28]. ... ... ... ... ... ... және тиімді ұйымдастырудан басқа аталған мақсаттарда микробалдырлардың жоғары өнімді түрлері мен штаммдарын пайдалану ... ... ... ... ... шығару, балдырлардың жоғары белсенді түрлерін селекциялық әдіс арқылы алу және түрлі ... ... ... ... ... ... өнімділігінің алғашқы бағасын алу бойынша жұмыстар өте маңызды болуда. ... ... ... және ... ... жағдайларда бірыңғай әдістеме бойынша іске асыру қажеттілік фактісі ерекше мәнге ие болуда. Жаңа ... ... ... ... ... өсіру үшін қажетті жағдайларды талап ететін зертханалық жағдайларда іріктелген және селекцияланған штаммдардың құрылуын талап ... [29, ... және ... ... ... (бидай, шалғам, жемдік бұршақтар) өнімділігін энергетикалық тең жағдайларда салыстыру шамамен тең фотосинтетикалық өнімділікті көрсетті. Алайда, ... ... аз ... бар және ... каротиноидттерді көп сіңіреді.
1.3 Микробалдыр хлорелла – мал шаруашылығының резервтік мүмкіндіктерін арттырудың жаңа деңгейі
Біздің ғаламшарымызда оттекті атмосфераның пайда болуында ... мен ... ... өте зор. Соның арқасында эукариоттық жасушалар пайда болып, ... мен ... ... дәл ... біз ... ... ... дамыды. Фитопланктонның фотосинтез процесін жүргізуші организмдері және негізгі компоненттері болып, бұл организмдер ... ... де ... ... ... ... ... шығарады және ғаламшардағы барлық көміртегінің 40%-ға дейін сақталуын қамтамасыз етеді. Цианобактериялар мен бір жасушалы ... ... ... ... түрде қарапайымдылығы оларды судың бөлінуі мен оттегінің бөлінуіне байланысты бастапқы тірек физикалық процестерден бастап ... ... ... жасуша сыртындағы өзгерістер туралы сигналдарды беру және қабылдау процестеріндегі биологиялық ... аса ... ... ... ... ... ... механизмдерін үйренудің қолайлы нысанына айналдырады. Мұндай регуляция қышқылдатушы-тіктеуші реакцияларды, метаболикалық циклдерді, гормоналды бақылауды, ДНҚ типологиясының ... ... ... ... ... посттрансляциялық модификацияларды, ферменттердің белсенділігінің өзгерісі секілді т.б. құбылыстарды қамтитын әртүрлі ... ... ... – бiр жасушалы көзге көрiнбейтiн ұсақ жасыл балдыр.Домалақ шар тәрiздi хлорелла жасушасы қабықшамен қапталған, iшiнде цитоплазма, ядро және ... ... ... бояп ... iрi хроматофор бар.
Егер бiр тамшы жасыл суды микроскоппен қарасақ көптеген түссiз шар тәрiздi денелердi көруге болады. Олардың iштерiнде ... ... да ... Бұл хлорелла өсiмдiгi. Хлорелла тек суда ғана кездеспейдi. Жаңбыр жауғаннан соң, ... ... ... ... ағаштардың дiңiнiң жасыл түспен тұтылғанын байқауға болады. Осындай құбылысты ылғал топырақ бетiнен де көруге болады. Хлореллада фотосинтез аса ... ... ... ол көп ... ... бөлiп, мол органикалық зат бередi. Көбеюi тек қана жыныссыз жолмен жүредi. Күн сәулесi түсiп тұрған суда қарқынды ... ... ... бөлiнiп кiшкене шарлар –споралар пайда болады. Осы споралар аналық жасушы қабықшасын жарып шығып суда ... ... ... ... Бұл ... шарлар суда ерiген минералдық заттар мен көмiр қышқыл газын сiңiрiп өз хроматофорларында органикалық заттар түзедi.
Өзiнiң аса кiшi көлемiне қарамастан ... ... ... оның ... тек ... ғана емес ... кемесi конструкторларын, ғарышкерлердiң көңiлiн аударуда.
Екiншi ғарыш кораблiнiң iшiнде басқа да өсiмдiктер мен жануарлар ... осы ... да ... ... ... саяхат кезiнде ғарышкерлер кабинасында үнемi оттегi мөлшерi тұрақты болып, жаңа дайындалған тағам қажет. Ғарышкерлер кабинасында кiшкене бiр тұйық ... зат ... ... ... керек.
Хлорелла әлемдік мұхиттың суларында 3,5 млрд. жыл бұрын пайда болған және тек 1,5 млрд. жыл ... соң ... жет ... өсімдіктер шыққан. Жер бетінен зымырап өткен ешбір катаклизмдер оған әсер ете алмаған. Уақыт сынағына шыдамаған жануарлар мен ... ... ... жер бетінен құрып кеткен, алайда хлорелла болса шекті кемеліне жеткен және аталған құбылыс оның жануарлар үшін толыққанды тағамдары үшін ... ... ... ... ... ... ... жемдік азығында пайдаланбайтын өкіл жоқ – қарапайымдардан, су қоймаларында мекендейтін шаяндар және балықтардан құрлықтағы, соның ішінде ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... жібек құрты сияқты қатал монофаг хлорелланың суспензщиясымен суландырылған тұт ... ... ... ... ... кең ... ... жануарлар туралы айтып та керек жоқ, өйткені олар хлорелланың суспензиясымен сүйсініп қореқтенеді [32].
Хлорелла – су өсімдіктерінің микроскопиялық туысының, жасыл ... ... ... табылады.
Оны басқа түрлермен салыстыра келе оны аква ... ... ... ... өсімдіктердің қатарына жатқызуға болады. Өсімдіктер әлемінде көптеген ... ... ... ... ... тұр. Осылайша, мысалы ақуыздардың мөлшері бойынша клетканың химиялық құрамы, аминқышқылдар, дәрумендер, микроэлементтердің жинағы, биологиялық ... ... және ... да ... бойынша тек қана суда емес, жер бетіндегі өсімдіктерді салыстыруға алынбайды [33].Ол ... ... ... ... ретінде ерекшеленген, сондықтан кез келген өсімдік сияқты оны өсіру мал басының қажеттілігін қанағаттандыру үшін қажетті мөлшерде мал шаруашылығында тікелей іске ... ... жер ... ... ... ... жыл бойы ... кезеңде өседі, бұл ретте оның өнімділігі жыл мезгіліне байланысты емес. Хлореллаға альтернатива болатын жемдік өсімдіктер жоқ. ... ... ... және аз ... ... ... қатар малдың ағзасына жағымды әсер бетерін соңғы әрекеттігін ... ... оның ... ... ... өте ... Жануарлардың өнімділігін арттырудың резерві болып табылатын негізгілерге ғана тоқталайық [34].
Малды, шошқаларды, құстарды, балықтарды өнеркәсіпті өсіріп - ... көшу ... ... ... ... негізделген. Алайда, жануарлар үшін мінсіз жемді жасап беру ... ... ... ... Эволюция тұрғысында жануарлар өсімдіктерге үйлеспейді. Жануарларды өнеркәсіптік өсіру технологиясына ... ... ... ... ... ... ... кезінде тек ғана қоспа жемдер қолданылады, ол құс етінің дәмдік сапасын айтарлықтай түрде төмендетеді және төл ... ... ... әкеп ... Құс соңғы елу жылда индустриалдық өсіріп – шығаруға көшкен соң жемдік азығында жасыл өсімдіктерден айырылған.
Хлорелла құсқа жем беру және ... ... ... ... кемшілікті хлорелланың суспензиясын науа немесе түйіршіктелген азық арқылы беру жолымен аталған кемшілікті толтыруға мүмкіндік береді. ... құс ... ... ... хлорелланың суспензиясын өндірістік пайдалану қосымша жемсіз құстың қою массасы 20% артылғанын, төл басының сақталуы 98% ... ... ... қасиеттері жақсартылған. Құстың азық мөлшеріне хлорелла кірген ... ... ... 25% ... ...
Хлорелла – протококкты классына жататын, табиғатта кең тараған, қазіргі таңда ... ... ... түрі бар, бір ... ... ... ... балдырлардың негізгі түрі – тұқымдық байлығы таяз көлдерде шоғырланған, сондай – ақ, ... түрі – ... ... ... және даму ... жазғы – көктемгі маусымда байқалады [35].
Хлорелланың клеткалары бір-бірден ядро және ұштары қосылмаған сақина немесе үшкірленген эллипсоидті тәрізді хроматофоры болады, ... ... ... 15 мкм ... болады. Ана клеткасынан шығатын автоспорлар арқылы көбейеді өзара перпендикулярлы бағытта болатын бөліну санына байланысты нормасында екіге еселі автоспор санын құрайды (2, 4, 8, 12 және т.б.), ... – ақ, бір ана ... ... ... автоспоралар морфологиялық және физиологиялық тұрғыдан бір – ... ... ... ... Бір ... ... кезде – екі немесе үш қатарда орналасқан 4-16 клеткадан тұратын ... бір – ... ұзын бір жақ ... ... жемдік және құнарлы құндылығы, оның құрамында 45% ... бар, яғни ірі ... ... екі есе көп 20-30% ... мен ... А, В1, В2, В6, В12 ... ... қышқылы, В12, Е дәруммендері, панотен қышқылы, холин, биотин, онда лимонмен бірдей С дәрумені бар. ... үшін ... ... ... ең ... төрт ... ... қарастыруға тиіс. Біріншісі – қоспа жемді альголизациялау, яғни хлорелланың суспензиясын түйіршіктелген жемге енгізу. Екіншісі – ... ... азық ... тұқымды репродукторларға хлорелланың суспензиясын енгізу. Үшіншісі - құстың төлін бройлерлік әдіспен өсіру кезінде хлорелланы пайдалану. Төртіншісі – жұмыртқалық бағыттағы құс ... ... ... ... ... ... ... жемнің альголизациясымен оны детоксациясына және қол жетімді органикалық заттардың қысқа уақыт аралығында деструкцияны өткізуге мүмкіндік беретін микроорганизмдердің дамуынан сақтауға ... ... ... оның ішінде болған микроорганизмдердің нәтижесінде микро және макро дозалардан токсиндер жиналады. Оларда тек қана хлорелла жояды. Сондықтан, альголизделген қоспа жем тек қана ... және ... да ... ... қауіпсіз емес, алайда зауытта жасалған қоспа жемдерде болмайтын шығу тегі табиғи биологиялық ындаландырғыштар, дәрумендер және микроэлементердің көзі болып ... ... өсіп – өну ... ... ... басталады екендігі белгілі. Қазіргі уақытта құс толыққанды жем алатын репродукторды табу мүмкін емес, ... ... ... мінсіз сәйкес келетін жемді табу мүмкін емес. Құстың ағзасы жасыл жемді жеуге эволюциялық ... ... ... ... ... ... және ... үшін толық дамымаған жұмыртқаны алуға әкеледі. Көптеген ... ... 60-65% ғана ... ... ... ... сатады. Аталған жағдайда жалғыз амал хлорелла болып табылады. Ата – ... ... ... азық ... ... салу балапандардың шығуын 25-30% көбейтеді және балапандар жоғары өмір – сүру бейімдіктерімен ерекшеленеді.
Құсты бройлерлік шығару кезінде 10% ... ... ... ... ... ол инфекциялық, инвазионды аурулар антибиотиктер немесе басқа дәрі – ... ... ... орай ... ... «Құстың өмір – сүру бейімділігін, яғни оның иммунитеті мен ... ... ... атап өткен. Құс шаруашылығы өнімдерінің қалдықтарындағы микотоксиндердің қалдығы адамның денсаулығына қауіп төндіреді. Сондықтан, ол жаңа ... ... ... құстың ішек – қарын жолындағы микотоксиндерді алмастыратын оларды зиянсыз өнімдерге айналдыратын ерекше пробиотиктерді – микроорганизмдерді (бактериялар, ... ... ... болу ... ... ... ... ғана емес, шығу тегіне және жемдегі концентрациясына ... улы ... ... ... ... пробиотик болып табылады. Аталған жағдайда хлореллада альтернатива жоқ, ол жемдегі уытты жоюмен, ағзаның иммундық мәртебесінің қайта қалпына келуіне жағдай ... құс ... ... дәрі дермектерді пайдаланусыз босайды. Тәжірибе жүзінде бройлерлердің өлім – жітімі 4 есе азайған және 2% құраған. ... ... ... ... ... ... пайдаланусыз дамытуға мүмкін емес. Құстың жұмыртқалағыштығы және тауарлық жұмыртқаның сапасы қоспа жемнің сапасымен байланысты. Жұмыртқа шығару ... құс ... азық ... ... беру тек ғана ... ... ... ғана емес, алайда өнімділігін 15-20% көбейтуге мүмкіндік береді. Микробалдырлар ... ... ... ... ретінде пайдаланудың көп жылдық жинақталған тәжірибесі қоректің нәтижелі игерілуі және ... ... ... ... 20 ... ... ... растайды.
Оттық газдарды қайта өңдеуде ұсынылып отырған әдіс микробалдырларды қоректік субстратта пайдалану арқылы қала маңындағы мал ... ... ... бір ... ... бір ірі қараға 300 рубль үнемдеу мүмкіндігін береді .
Соңғы кездерге дейін Жер ғаламшарының өсіп келе жатқан тұрғындардың азық-түлік өнімдеріне ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандырылып келді. Сонымен қатар ғылымның жаңа жетістіктерін пайдалану бағалы азықтық және қоректік ... ... ... соны жолдарын аша бастады. Микробиологиялық синтездің қуатты өнеркәсібінің құрылуы адам және ... ... ... физиологиялық белсенді қосылыстармен қамтамасыз етуге қабілетті. Осы тұрғыдан алып қарағанда, микробалдырларды жаппай өсірудің болашағы зор әрі үнемді көрінеді, ол бағалы ... ... ... синтезделуін сәуле мен көмірқышқылдардың есебінен жүргізуге мүмкіндік ... ... ... жолы ... ... ... ... қатысты айтарлықтай тиімді әрі нәтижелі екендігі дәлелденген. Протококк балдырлар, соның ішінде, құрамы тамаша әрі өсіруге ерекше қолайлы ... ... ... ... ... қызығушылық оятады
Құс шаруашылығындағы сыни тұрғыдан маңызды сұрақ жемнің конверсиясы болып табылады, өйткені құс өніміндегі өзіндік құндағы ... ... 70% ... Хлорелла жем сіңірулігін 40% өсуіне мүмкіндік береді. Бұл ретте қоспа жеммен жемдеу мөлшерін арттырусыз қосымша салмақ ... 20-30% ... ... ... ауыл ... ... кез ... түрін азықтандырудың технологиялық процесіне жеңіл түрде қосылады. Шошқа өсіру шаруашылығы мал шаруашылығының басты салаларының бірі болып табылады, ... етті ... ... ... екінші орында тұр. Алайда, Л.Г.Котельникова жазғандай «нарық қатынастарының жұмыс жасау жағдайларында шошқа шаруашылығы барлық ... және ... даму ... ... ... –ақ, еттің импортымен ол бәсекеге қабілетті емес болып ... ... ... ... ... ... ... нарық жағдайларында саланың бәсекеге қабілеттілігі бас критерий болып табылады [36].
Хлорелланы пайдалану төлдің және доңыздардың орташа тәуліктік салмақ ... ... ... ... үшін ... ... 30-40% ... мүмкіндік береді, алайда шошқа шаруашылығы шығындарының басты элементі (50 –ден 80% дейін) жемдер болып табылады.
Chlorella vulgaris теңіз ... ... ... ... стрестердің әсерінен туындайтын түрлі функционалды бұзылыстардың алдын алуға аса құнды құрал міндетін атқаруы мүмкін. Спиртті экстракттың антиоксиданттық қасиеттерін индуцирленген ... ... ... ұлпаларында нафталиннің (435 мг/кг салмақта) енгізілуімен липидтердің ашып ... ... ... ... 70 мг/л концентрациядағы алынған экстракт максималды дәрежеде (85%) ... ... ... ... ... екендігін көрсетті, тәжірибе жүргізіліп жатқан егеуқұйрықтың зерттеліп отырған ұлпаларының ... ... ... ашып ... процестерінің жүруі, супероксиддисмутазаның, каталазаның белсенділігінің артуы, сондай-ақ токоферол мен ... ... ... ... дәлелдейді.Микробалдырлардың морфологиялық-дақылдық қасиеттерін 1 және 2 суреттен көруге болады.
Сурет 1. Chlorella vulgaris Z-1 ... 2. ... ... C-2
Микробалдырлар қайта жасалатын альгомассалардан әртүрлі өнімдерді алу үшін пайдаланылады. Дүниежүзінде кейбір жерлерде тек кейбір ғана микробалдырлардың түрлерінің азықтық мақсатта қолдану ... ... та ... ... ... ... барлық елдерге микробалдырлардың мына түрлерін тамаққа қолдануға рұқсат берілген: Arthrospira platensis, ... , ... ... ... pyrenoidosa, Chlorella sorokineana, Dunaliella salina; аймақтық рұқсаттар: Nostoc pruniforme (Азияның оңтүстік-шығыстағы елдері), АҚШ-та — Aphanizomenon flos-aquae. ... адам ... ... ... ... ... ... ақуыз, көмірсу, микро және макроэлементтермен бай болып келеді. Мысалы, микроскопиялық балдырлар 13 ... ... ... ал ... майы ... ... зат олардың 6-нан тұрады. Ch. vulgaris, Senechococcus elongates, S. ... ... ... ... ... ... А ... секілді витаминдердің концентрациясы өсімдіктреге қарағанда өте жоғары болып келеді. Nostoс және Microcystis балдырлары В12 ... өте көп ... ... кейбір түрлерінің (әсіресе жасыл түрлерінің) құрамында β-каротин, зеаксантин, астаксантин сияқты каротиноидтердің жоғары концентрациясы бар, кантаксантин, ... ... ... [2, 13, 14]. Бұл пигменттер табиғи бояулар және антиоксиданттар ретінде түйіндес қос байланыстың арқасында синглет оттекті байланыстырып, бос радикалдардың пайда ... ... және ... ... ... ие ... ... антиканцерогендік белсенділік танытады [1, 3, 16, 29]. Каротиноидтердің ең маңызды функцияларының бірі — провитаминдік белсенділік. А дәрумені ... мен ... ... ... ... оны ... каротиноидтердің (ең алдымен β-каротин, сондай-ақ ά-каротин, криптоксантин, астаксантин, кантаксантин, т.б.) провитаминдерін түрлендіру арқылы ... ... ... ... ... мен Е дәруменінен тыс, В тобының дәрумендері, С дәрумені, көптеген минералдар, мыс, ... ... ... ... және ... бар.
Нуклеин және аминқышқылдарды, пептидтерді (глутатион), дәрумендер мен қантты қамтитын заттардың комбинациясы хлорелланың өсу факторы ретінде белгілі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... үдеріске және ұлпалардың регенерациясына жауап беретін субстанцияларда жоғары. Осы фактор осы фактордың көмегімен гендік ақпарат хлорелланың бір ұрпағынан ... ... ... ... ... ... тәулік ішінде төрт есеге артады, бұл екі миллионнан астам жылдан бері қайталануда. Бұл хлорелланың нуклеин қышқылының біртұтастығы мен ... ... ... және ... ... түрде көбеюші дақылдарының химиялық құрамы жеткілікті дәрежеде тұрақты. Сонымен ... ... аса ... ... ... және оның өсірілу жағдайларына және әртүрлі әсерлердің нәтижесіне байланысты биосинтездің бағыттылығын ... ... ... алуға қабілеттілігі де қызығушылықты арттырады. Бұрыннан белгілі, ... ... ... үшін ... ашығу жағдайларында жасушаларда 85%-ға дейін липидтер жинақталуы мүмкін. Осыған ... ... ... ... бағыттылығына ие деп есептелді. Бірақ соңғы он жылдықтарда хлорелланың түрлі штаммдарына жүргізілген зерттеулер мен бақылаулардан мына жайт белгілі болды, ... ... сол ... ие, ... ... көмірсулар метаболизміне бағытталып, 60%-ға дейін көмірсу синтездей алады. Бір дақылда басым түрде крахмал синтезделсе, басқаларында — гемицеллюлозалар синтезделеді (көмірсулар сомасынан 45%-ға ... [48, 50]. ... ... ... ... генетикалық ерекшеліктеріне және сыртқы әсерлерге байланысты ақуыздарды, көмірсулер немесе майларды синтездеуге бағытталған жүйелерге ауысуы ... бұл ... ... ғана ... ... қатар микробалдырлардағы биосинтездің сапалы жағына да зор мүмкіндіктер ашады.
Шошқалардың, әсіресе төлдің өлім – жітімі (жалпы мал ... 10% ... ірі ... ... әкеледі. Хлорелланың суспензиясы малдың сақталуын 99% дейін әкелуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... шаруашылығы мал шаруашылығының шығынды саласы болып табылды. Хлорелланы пайдалану аталған саланың көп уақытқа созылған ... ... ғана ... ... ... ... мал шаруашылығының бәсекеге қабілетті, тиімді саласына айналуға мүмкіндік береді ... ... ... сиыр еті ... ... сол ... мал бағу мал ... маңызды саласына жатады. Алайда, бұл арада да сондай дағдарыстық жағдай орын алуда. Мал ауруы және мал шығыны айтарлықтай ... ... ... ол ... дамуын елеулі түрде тоқтатады.
Мүйізді ірі мал төлінің азықтық мөлшеріне хлорелланың суспензиясын енгізуі ... ... ... ... ... ... яғни 25-тен 42% дейін. Аталған көрсеткіштер малды ұстау және малды азықтандыру жағдайлары жақсы және жоғары. ... ... жем ... ... ... детоксикациясынан және жемдік азық мөлшеріндегі жеткіліксіз элементтердің үйлесімдігіне жетуге болады.
Тәулігіне мөлшері 1-2 литрде сиырға хлорелланың ... беру ... 5-7 литр сүт ... ... ... Сауын мал табыны бойынша орташа сүт өнімділігі 15-20% көбейеді, бұл ретте сүттің дәмдік сапасы және майлылығы көбейеді.
Мал ... және мал ... ... ... ... ... ол ... дамуын елеулі түрде тоқтатады. Төл малдың арасында ең көп ... ... ... мал ... 10% ... ... суспензиясы сау төл малын шығаруға, ұрықшылдығын арттыруға және оның сақталуына бағытталған күшті емдік – профилактикалық әсері бар [38]. ... мал ... ... 99% ... ... ... береді, ол бүкіл өмір бойы сақталатын ағзаның ... ... ... ... Зат ... ... ... жетіспегенде, ішек – қарын ауруларында, сонымен қатар инфекциялық, соның ішінде вирустық аурулардың ... ... ... ... ... ... Хлорелланы пайдалану кезеңінде дәрі – дәрмектік заттарды пайдалануға болмайды. Хлорелланы алған соң тыныс алу органы және ішек – ... ... ... ... ...
Мал шаруашылығы өнеркәсіптік дамуының кейінгі хлорелласыз интенсификациясы саланың потенциалын ... және ... ... ... ... ... ... альтернативалар жоқ. Алайда, хлорелланың планктон штаммы ғана қолданылуы ... ... орай ол мал ... ең маңызды болып табылады.
Мал шаруашылығында жемнің қымбат болуына байланысты дағдарыстық жағдай өрестелуде. Импорттық ет ... 15-20% ... ... оны ... әлі де ... ... мал шаруашылықтары алдағы бір екі жылда егер де еттің әкелімі көбейетін болса болу не болмау ... ... ... ... жағдайда хлорелладан басқа амал жоқ. Жемге қосымша шығын шығармай малдың салмақ өсімін 30-40% артырып және ... мал ... ... ол сол бір ... 15-20% ... өтейді және тұрақты пайдаға шығуға жағдай жасайды. Осылайша, мал ... ... ... ... және ет өнімдерінің отандық өндірушілерінің пайдасына қарай шешіледі.
Көптеген шаруашылықтар келтірілген дәлелдердің растамасы ... ... ... ... хлорелланың ірі аумақты пайдалануына ХТ-60 хлорелла топсытқышының модульді құрылғысының жаңартылған ... ... ... Бір ... ... ... ... суспензиясының 60-80 литрін құрайды, ол жылына 3,5 мың торайды немесе 2,6 мың бұзау басын азықтандырады. Конструкцияның және ... ... ... баға (27 мың ... және ҚХ – 60 ... жылдам өтімділігі (1-2 ай) жақын арада шаруашылықтарды жабдықтауға және мал ... ... ... ... ... береді.
Хлорелланы пайдаланудың экономикалық мақсаттылығы ұзақ уақытқа созылған дағдарыстан алып ... және оны ... және ... қабілетті салаға айналдыруға мүмкіндік беретін мал шаруашылығы өнімділігін ... ... ... ... [39, ... ... және ... әдістері
2.1 Зерттеу материалы
Объектілер ретінде әл – Фараби атындағы КазҰУ биотехнология зертханасының микробалдыр ... ... vulgaris Z-1 және ... ... С-2 ... балдырлардың штамдары пайдаланылды.
Микробалдырлардың (Chlorella vulgaris Z-1 және Chlorella pyrenoidosa С-2) аралас дақылдарының қоюланған суспензиясы түріндегі жемдік қоспаның тауықтардың жұмыртқалағыштығына және ... ... ... ... ... ... ... 60 және 70 күн бойы Алматы облысындағы Боролдай кентінде «Птичий дворик» Асыл тұқымды шаруашылығы» ЖШС ... ... ...... ... 15 ай, 60 бас) және «Ақ леггорн» балапандары (жасы 3 ай 60 бас) ...
2.2 ... ... ... ... ... ... өсіру үшін дақылдың қалыпты түрде өсуі және ... үшін ... және ... ... ... ... 04 ... ортасы қолданылды. [41]. Суспензия көлемі 500 мл. Эрленмейер шыны ... 22-280 C ... ... ... беру 4000 люкс ... өсірілді.
Әр тәулік сайын бір уақытта (сағат 12.00-де) микробалдыр жасушаларының ... ... алып ... және ... ... 10 ... ... Микробалдырлардың өсуінің үлестік жылдамдығын теңестіру арқылы эксперименталдық шыны сауыттарда есептелді.[42].
Биомассаны алу үшін зертханалық қондырғыда микробалдырларды ... ... ... ... үшін көлемі 200 литр биореактормен қамтамасыз етілді (ортаның көлемі 150 л). ... ... ... ... алу ... микробалдырдың өсу және көбею қарқынына бақылауды Горяев камерасының көмегімен олардың санының және биомассасының өзгеру есебінің негізде жүзеге асырдық. Клеткаларды қимылсыз ... үшін ... ... секунд ішінде йодттың буымен фиксирледік.
Микробалдырларың қоюланған суспензиясын алу әдісі
Микробалдырлардың ... ... ... ... үшін ... сумен шайдық. Бұл процесті үш рет қайталадық.
Құрғақ биомассаны анықтау және алу әдісі
Стационарлық өсу фазасының басында жиналған биомассаны тазартылған суда ... 600С ... ... Сүзгілердің объектілер және объектілерсіз салмағын 105оС температура кезінде бірнеше рет кептіріп анықтадық.
Зерттеулердің биохимиялық әдісі
Нитраттарды анықтау әдістемесі қарқындылығы нитраттардың ... ... және ... «КФК - 3» ... сары ... ... ... болуымен, 1000С температура кезінде қатаң түрде күкірт қышқылында нитрат ионы бруцин сульфатымен өзара байланысуына негізделді [43].
Хлорелла биомассасында ақуыздың мөлшерін ... Lowry ... ... ... ... [44]. ... пигменттердің мөлшерін стандарттық әдістемелер бойынша анықтадық [45]. Пигменттерді ерекшелеу және талдау үшін цианобактериялар клеткаларының суспензиясын MPW-340 центрифугасында минутына 4000 айналым ... 15 ... бойы ... шығардық.. Тұнбадан пигменттерді ацетонмен бөліп алған. Пигменттердің алынған сүзіндісін d = 100 нм сүзгі арқылы сүзгіден өткізген. Микробалдырлардың а және b ... ... және ... ... ... Specord UV-VIS ... спектрофотомертмен анықтадық.
Гематологиялық зерттеулер үшін құстардың қанын қанаттағы көктамырынан алынды. Қанның гематологиялық зерттеулерін жалпы қабылданған әдістемелер арқылы анықталды [46, 47]
Зерттеу ... және ... ... ... ... және ... ... өсу көрсеткішін анықтау нәтижелері
Бұл тарауда микробалдырлардың моно және аралас дақылдарының өсу көрсеткіштерін анықтаған ... ... ... 04 ... ... ... моно- және аралас дақылдар жасушаларының өсу динамикасын 12 тәулік бойы жүргізілген тәжірибе зерттеулерін бақыладық. Тәжірибедегі 04 қоректік ортасында ... ... ... ... Z-1) және (Ch. ... C-2) және ... өскен (Ch. vulgaris Z-1 + Ch.pyrenoidosa C-2) дақылдарының жасушалар саны төмендегені ... ... 3). ... 3. ... ... және аралас өскен дақылдар жасушаларының өсу көрсеткіші
Тәжірибенің 4-тәулігінде микробалдырлардың моно- дақылдарының жасушаларының өсу саны ... ... ... бұл ... ... ... дақылдарының өсу саны 2,1 млн/мл жеткені белгіленді.
Ал 6-шы тәулікте моно- дақылдардың саны ... ... ... бұл ... ... дақылдар жасушаларының өсу көрсеткіштер саны 40-қа жеткені ... ... ... ... ... ... саны 47,1-48,2 болғанда, аралас дақылдар жасушаларының саны 53-ке жеткені ... ... ... ... ... саны 55,6-56 ... ... жасушалар саны 60,1-ге жеткені белгіленді.
Кейінгі тәжірибеде біз осы 10 ... бойы ... ... ... ... ... ... биомассаны анықтау тәжірибесінде бір-бірінің өсуінде стимульдік әсер берді (Сурет 4).
Сурет 4. ... ... және ... ... ... биомасса саны
Микробалдырлардың моно- дақылдарына қарағанда аралас өскен дақылдардың биомассасының жиналуы жоғары екені ... ... ... ... ... өсу қоректік ортасын модификациялау мүмкіншіліктерін бақылаған нәтижелер
Зертханалық биореакторда аралас өкен микробалдырлар модифицирленген ортада өсірілді ... 5). ... ... ... - 1,5х106 кл/мл, 6 тәуліктен кейін 44,1х106 кл/мл, биореакторда өсірудің 8-ші тәулігінде микробалдырлар ... ... ... ... жетені анықталды.
Сурет 5.Жаппай өсіру кезіндегі микробалдырлардың аралас дақылдары жасушаларының өсу ... ... ... дақылдарын биореакторде өсіру 14 тәулік ішінде (бір ай ... ... ... ... өлшеумен салыстырғанда, жасушалардың өсуінің баяулауымен, 14-ші күні жасушалар тығыздығы 70,2х106 кл/мл құрады.
Микробалдырлардың аралас дақылдарының қоюланған суспензиясын алу ... ... мен сүзу іске ... ... ... ... жою ... дистилденген сумен шаю, 55-600С температурада кептіру орындалды.
Жаппай өсіру кезінде микробалдырлардың ... ... ... биомассасының жиналуы 13 суретте келтірілген.Осындай тәсілмен алынған микробалдырлардың аралас дақылдарының биомассасы өсірудің 14-ші тәулігінде 4,9 г/л құрады. ... vulgaris Z-1 және ... ... C-2 ... ... ... ... 14 тәулік ішінде үздіксіз өсіру нәтижесінде, күн сайын 60 литр ... мен 4,9 г/л ... ... ... ... ... 6). ... 6. Жаппай өсіру жағдайында микробалдырлардың аралас дақылдарының биомассасын жинау
Сонымен қатар, зертханалық жағдайда, біз құрастырған биореакторда ... бір ... 120 л ... және микробалдырлардың аралас дақылдарының 4 кг құрғақ биомассасын алуға болатыны анықталды. Солайша, біз құрастырған биореактор микробалдырларды ... ... ... ... ... ...
3.3 ... аралас өскен дақылдарының суспензиясының ауыл шаруашылық құстардың ... мен қан ... ... көрсеткіштеріне әсерін анықтаған нәтижелер
Әлем жұртшылығы тамақтану азықтарының ... ... ... бөледі, ол ЕО елдерінде мал өсіруде антибиотиктерді пайдаланудан бас тартуда аса байқалды. Бүгінгі күні жем антибиотиктеріне балама болып ... ... ... ... ... және қолдану – ауыл шаруашылық өнімдерін өндірушілерінің маңызды міндеттерінің бірі.
Құс ... ... ... ... – жем конверсиясы болып табылады, себебі құс өсіру өніміндегі жемнің өзіндік құнының үлесі шамамен 70% ... деп ... ... ... ... 40% ... ... тигізеді. Бұл ретте құрама жем жегізу нормасын арттырусыз ... ... ... 20- 30% ... Хлорелла суспензиясы ауыл шаруашылық малдарының кез келген түріне жем ... ... ... ... ... [86, ... ғалымдардың мәліметтері бойынша, хлорелла мен сцендесмустың биомассасы ауыл шаруашылық құстарына арналған өте ... жем. Осы ... ... ... мал ... ... жағымсыз факторларға жақсы қарсы тұрады. Қарқынды мал өсіру жоғары температуралар, жоғары күн радиациясы, минералдану деңгейі әр түрлі тұзды сулардың көп ... тән, ... ... ... ... ... ... "Птичий дворик" Асыл тұқымды шаруашылығы» ЖШС (Алматы облысында) өндірістік жағдайларында орындалды (Сурет 7). Микробалдырлар (Ch. vulgaris Z-1 және Ch. pyrenoidosa С-2) ... ... ... ... ... жұмыртқалағыштығына және балапандардың салмақ өсіміне әсерін зерттеу 60 және 70 күн ішінде ... ... ... «Ақ ... ... (15 ай ... ... тауықтар мен балапандар (3 айлық) пайдаланылды (38 сурет). Құстардың бақылау тобы шаруашылықта қолданылатын негізгі жем беру ... (НЖ) ... ... ... ... негізгі жем,және микробалдырлардың аралас өскен дақылдарының суспензиясы 45 мл (мекиен тауықтар) және 35 мл (балапандар) қосылып берілді (белгілі уақытта).
Сурет 7. " ... ... Асыл ... ... барысында жем қоспасының 2 нұсқаға бөлінген (әрбір нұсқада 30 бастан) ... ... ... ... ... ... мәліметтерге сай, микробалдырлар дақылдары қауымдастығының қойылтылған суспензиясының балапандардың салмақ ... ... әсер етуі ... он тәулікте байқалады.
Тәжірибелік және бақылау топтарында балапандар әрбір 10 күн сайын өлшенді және салыстырылды. Алынған нәтижелер 8 ... ... 8. ... ... дақылдарының қоюланған суспензиясын енгізудің балапандардың салмақ өсіміне әсер етуі, (%)
Суретте ... ... ... ... ... бойынша жемдік қоспаға микробалдырларды енгізіп берген, балапандарға стандартты жемді пайдалануға қарағанда жоғары, себебі жақсы ... ... ... ... ... суспензиясын берген кезде, 60 күн ішінде балапандардың салмақ өсімі бақылаумен салыстырғанда 12% артты. Ол оны қолдану өндірістік ауыл ... ... ... ... ... бірі болып табылатынын білдіреді.
Микробалдырлар қауымдастығының жоғары өнімді және ынталандырушы әрекеттерге ие екендігін атап кеткен жөн. ... ... ... ... балапандардың салмақ өсімінің артуында ғана емес, тауықтардың жұмыртқалағыштығында да ... ... ... микробалдырлар дақылдары қауымдастығының қойылтылған суспензиясының жем қоспасы ретінде қолданудың мекиен тауықтардың жұмыртқалағыштығына әсері зерттелді.
Тәжірибелік топта мекиен тауықтардың өнімділігінде сол жем, ... ... ... ... қойылтылған суспензиясы қосылып пайдаланылды. Тәжірибе барысында мекиен тауықтар жұмыртқалаған жұмыртқалар саны есептелді. ... саны ... ... ... есептегенде берілген (Cурет 9).
Cурет 9. Жемге микробалдырлар дақылдарының қоюланған суспензиясын ... ... ... ... ... ... дақылдары қауымдастығын биологиялық белсенді қоспа ретінде қолдану тәжірибе барысында (70 күн) тауықтардың жұмыртқалағыштығын 18,4% ... ... ... көрсетті. Солайша, біз алған мәліметтерге сай, дәстүрлі жемге ... ... ... қойылтылған суспензиясын биологиялық белсенді қоспа ретінде енгізу тәжірибе барысында (70 күн) тауықтардың жұмыртқалағыштығын арттыруға мүмкіндік берді.
Кейін біз энергетикалық құндылығы және ... сары ... А ... мен ... ... байқадық. Жүргізілген сынақтар нәтижелері 2 кестеде келтірілген.
Кестеден көруге болатындай, барлық келтірілген параметрлер бойынша микробалдыр суспензиясын енгізу тәжірибелі мекиен ... ... ... ... бақылаумен салыстырғанда, жақсы нәтиже береді. Алынған нәтижелерге сәйкес, жемге микробалдырлардың аралас ... ... қосу ... ... ... 10,65% ... ... аралас дақылдарының қойылтылған суспензиясын ББҚ ретінде қосқан кезде, тәжірибелік топта ... сары ... ... ... ... анықталды. Сары уызды талдау кезінде А дәруменінің 77,7% мг және каротиноидтардың 33,8% мг жоғарылауы аталып өтілді ... 1). ... ... ... тауықтардың энергетикалық құндылығын зерттеу нәтижелері
Көрсеткіштер атауы
Іс жүзінде алынған
Тағамдық ... г/100 г ... ... ... ...
0,75±0,02
0,65±0,01
Энергетикалық құндылығы, ккал/100 г жұмыртқа
114,5
126,7 (10,65%)
Дәрумендік құрамы, мг/100 г сары уыз:
А ... ... ... ... ... ... химиялық құрамдарының өзгергіштігі оларды амин қышқылдары, дәрумендер, қаныққан майлы қышқылдар немесе минералды заттар тапшылығын өтеу мақсатында, мал (құс) ... ... ... пайдалануға мүмкіндік береді. Демек, олардың тиімділігін тағамдық қоспа ретінде қолдану құс өнімділігінің әлеуетін іске асыруға ғана емес, жем ... ... да ... ... ... ... ... дақылдарының қауымдастығы негізіндегі ББҚ гемоглобин мен эритроциттер деңгейіне әсері бойынша мәліметтер ерекше қызығушылық тудырады. Гематологиялық зерттеулерге арналған қан ... ... ... Егер ... дақылдары қауымдастығының суспензиясын қолданудан бұрын мекиен тауықтардың бақылау және тәжірибелік топтарының қан сарысуындағы гемоглобин деңгейі ... г/л, ... - ... х ... болса, ББҚ қолданудан бір айдан кейін гемоглобиннің жоғарылауы 97,6±3,9 г/л және ... ... х ... ... ... ... 2). ... 2.
Микробалдырлар дақылдарының суспензиясын қабылдау жағдайларында тауықтардың қан сарысуының ... ... ... ... ... қабылдауға дейін
Суспензияны қабылдаудан кейін
Бақылау тобы
Тәжірибелік топ
гемоглобин, г/л
88,4±3,2
97,6±3,9
эритроциттерх 1012кл/л
2,15±0,09
2,47±0,13
жалпы ақуыз, г/л
50,6±1,1
58,2±1,8
альбумин, г/л
18,7±0,7
22,6±0,9
2 кестеде микробалдырлар дақылдары қауымдастығының ... ... ... ... және ... ... ... сарысуындағы 50,6±1,8 г/л ақуыз және 18,7±0,7 г/л альбумин құрамын құраса, 70 күннен ... ... ... нақты көрсеткіштердің 58,2±1,1 г/л ақуыз және 22,6 ± 0,9 г/л альбумин құрайтыны көрсетілген. Солайша, микробалдырлар дақылдары қауымдастығының қойылтылған суспензиясын мекиен ... ... ... ... салыстырғанда, гемоглобиннің 9,2 г/л, эритроциттердің 0,32х1012кл/л және жалпы ақуыздың 7,6 г/л, альбуминдардың 3,9 г/л артуына ... ... ... ... ... ... қоспаны алған құстардың сыртқы түрі бақылау тобының ... ... және одан ... ... тәбеті жақсарғанын атап кеткен жөн. Тәжірибе соңында мекиен тауықтар қанының сарысуын талдау бақылау тобының құстарымен салыстырғанда, тәжірибелік топ құстарында жалпы ... ... ... ... ... ... ...
Микробалдырлар дақылдарының биомассасындағы каротиноидтар мен биофлавоноидтардың жоғары деңгейі мекиен ... ... ... ... ... ... қалған жоқ. Солайша, Ch. vulgaris Z-1 және Ch. pyrenoidosa С-2 ... ... ... ... ... ... амин қышқылдары, дәрумендер, қанықпаған майлы қышқылдар немесе минералды заттар тапшылығының орнын толтыру мақсатында, мал (құс) рационына қоспа ретінде пайдалануға мүмкіндік ... ... ... ... жем ... ретінде қолдану құс өнімділігінің әлеуетін іске асыруға ғана емес, жем конверсиясын азайтуға да мүмкіндік береді.
Табиғи дәрумендермен және минералды заттармен ... ... ... ... ... кең ... яғни, адам денсаулығын жақсартатын физиологиялық пайдалы тағамдық ингредиенттермен байытылған азықтар тобына кіреді. Тағам өнімдерін қажетті дәрумендермен байыту және оларды қолдану – адам ... мен ... ... маңызды кезең.
Бірнеше он жылдықта биотехнологиялардың қарқынды дамуы зерттеушілердің ... бір ... ... белсенді заттар, оның ішінде, антиоксиданттар көзі болып табылатын цианобактериялар мен ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты микробалдырлар мен цианобактериялардың коллекциялық және қайта бөлінген ... ... өсу ... мен ... ... биоактивті заттардың (ақуыз, каротиноидтар, каротин) жиналуы бойынша скрининг өткізу қажеттілігі ... ... ... ... ... ... микробалдырлар мен цианобактерияларды ауыл шаруашылығында және тағам өнеркәсібінде антиоксиданттық заттар ретінде пайдаланудың келешегі бар екендігі туралы ... ... ... ... келесідей қорытындылар жасауға мүмкіндік береді:
1. Микробалдырлардың моно- дақылдарына (Ch. vulgaris Z-1, Ch. pyrenoidosa С-2) ... ... ... ... (Ch. vulgaris Z-1 және Ch. pyrenoidosa С-2) өсу ... ... ... ... ... Аралас өскен микробалдырларды көптеп өсіру кезінде 14 тәулікте өсу ... ... ... 4,5 г/л ... ... Аралас өскен микробалдырлар қоюланған суспензиясы бақылаумен салыстырғанда тауықтардың жұмыртқалағыштығын 18,4%-ға, ал жұмыртқаның энергетикалық құндылығын 10,65%-ға ... ... ... ... микробалдырлар суспензиясы бақылаумен салыстырғанда балапандардың салмақ өсімін 12-%-ға жоғарылатқаны анықталды.
Қойылған міндеттерді орындаудың толықтығы: Зерттеу жұмысының қойылған мақсатына жету үшін қойылған ... ... ... ... ... ... бойынша микробалдырларды ББҚ ретінде пайдалануды қажет етеді. Жемдік қоспа ретінде пайдалану жоғары көрсеткіштерге жеткізеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ...
1 Vіmаl О.P., ... P.D. Energy from ... Status of ... (An Іndіan ... // ... Іndіa. – 1983. - Vol. 34. - P.9-15.
2 Микробалдырларды өнеркәсіптік өсіру. // Тез. ... ... ... ... -90. - Андижан, 1990. – 70 б.
3 Thоmаs S. Algae ... for food and feeds // Energy conserv. and use ... energ. - Oxford, 1982. - P. 649 - ... ... Л.Я., Паршикова Т.В. Використания водоростей у господарській практиці // Укр. ботан. ... - 1985. - № 6. - С. ... ... А.М., ... Т.Т. ... өсіру және қолдану. - Ташкент: Фан, 1984. – 135 б.
6 Русина О.Н. Микробалдырларды ... ... // ... и ... - 1980. – Б. 7. - 8.
7 ... R.K, Swamy S.N.R., Arekal ... D. ... studіes on algae of the waste waters of a textіle mіll near Nanjanguo, Karnataka // Іbіd. –1984. - № 2. - P. ... ... Е.А. Сүзу ... ... және қант ... ... суларын тазартудағы оның маңызы: биол. ғыл.канд. автореф.: - Киев, 1972. - 24 б.
9 ... М.Я. ...... жаңа түрі. - М.: Колос, 1977. - 95 б.
10 Музафаров А.М., Таубаев Т.Т., ... К.А. ... ... ... газ ... ... пайдаланумен хлорелланы жаппай өсіру. - Ташкент: Фан, 1970. - 11 б.
11 Вecker Е. W. ... and ... of the green alga ... obluguus // Іndіan ... – 1984. - Vоl. 4. - Р.1-19.
12 ... ... МамутовЖ.У., ИлялетдиноваС.Г. Акладинск сілемінің күріш алқаптарының суару жүйесінің балдырлары // Изв. Ан. ... ... ... – 1983. - №6. – Б. 67-72.
13 ... А.М., ... М.А., ... Е.К. ... көк-жасыл балдырларды зерттеу және тәжірибелік қолдану // Мат. мерейтойлық. ... ... ... және ... ... конф. - 1974. – Б. 13-39.
14 Ваулина Э.Н., Аникеева И.Д., Коган И.Г. ... ... және ... ... – М.: ... 1978. - 75 б.
15 SoederС. J. Massіve cultіvatіon of mіcroalgae: results and ... // Hydro- ... - 1980. - Vоl. 72. - ... Nakamura H. Report on the present ... of the Microalgae Research institute of Japan // Reperts from the Microalgae research institute of Japan. – 1961. - Vоl.2, №1. - P. ... ... Ю.И., ... И.Н. ... бір ... ... мен ... жағдайларда өсірілген жоғары өсімдіктердің дәрумендік құрамын салыстырмалы бағалау // қолд. биохимия және микробиология. - 1981. - Т.17, №3. –Б. 400-407 .
18 ... В.В., ... Н.Н., ... С.И. Бір ... ... ... ... арналған типтік қондырғы // Өсімдіктер физиологиясы. – 1964. - Т.11,6 шығ. – Б. 1084-1089.
19 Винберг ... ... ... ... ... және ... шикізаттың жаңа көзі // Заманауи биология табыстары. - 1957. - Т.43, Вып.3. – Б. 332 - ... ... С. А. ... ... ... кейбір малдар мен адам бөлетін заттарда микробалдырларды өсіру тәжірибесі. - В кн.: Микробалдырларды басқарылатын ... - М.: ... 1974. – Б. ... ... А. Р., ... Х.Ф. Әр ... қоректі орталарда өсірілген хлорелла мен сценедесмустың кейбір биохимиялық қасиеттері туралы . - В кн.: ... мен ... су ... Өзбекстанда өсіру. - Ташкент: Фан. 1978. - 271 б.
22 Селяметов Р. А. Өзбекстанның мал өсіру ... ... ... қолдану бойынша ұсыныс. - Ташкент: Фан. - 1971. – Б. 59 - ... Nakamura H. ... feed for animal ... - ... by ... Clorella Union. Tokyo, Japan,Р 1984. - 81.
24 Селяметов Р.А., Якубов Х.Ф. Хлорелла мен сценедесмустың ... ... ... - В кн.: ... мен ... су ... ... өсіру. - Ташкент: Фан, 1971. – Б. 59-60.
25 Баранов С.А. Табиғи және құрамдастырылған жарықтандырудағы жем балдырларын қоректі және ... ... ... ... // ... ... шаруашылығы ҒЗИ еңбектері. - М., 1966. – Б. 187 - ... ... А.М., ... Т.Т., ... ... ... және қолдану әдістері. - Ташкент: Фан, Б. 1974. -120.
27 Музафаров А.М., ... Т.Т., ... Х.Ф. Ашық ... ... ... ... балдырларын жаппай өсіру // Балдырлар мен жоғары су өсімдіктерін Өзбекстанда өсіру. - ... Фан, 1980. - Б. ... Polyakov N. et. al. ... as ... spin trapping EPR ... study // Free radical biology and medicine. –2001. -Vol. 31, №1. – Р. 43-52.
29 Сидоренко О. ... А., ... А., ... Мал шаруашылығы қалдықтарын өңдеудің заманауи биотехнологиялары// ФГОУВПОРГАУ- МСХ Аим. Тимирязева К.А. «Құс ... ... Құс ... - №3. - 2011. – Б. ... DeepaK. et. al. ... of unsaturated fatty acids content in algae Spirulina platensis and ... ... in response to ... SAN 9785 // ... of Biotechnology. –2006. -Vol. 9, №4. – Р. 386-390.
31 Rudic V., Cepoi L. ... ... of ... cruentum Nag. ... culture ... // ... Journal on Algae. -2001. - Vol.3. - Р. 119-123.
32 Morita, T etal. Effect of chlorella, Spirulina and chlorophillin on fecal ... of ... ... in rats //Japan Journal Toxicity and ... Health, Fukuouka ... – 1997. - P. 42 - ... ... Ю.И., Трубачев И.Н. Кейбір бір жасушалы балдырлар мен ... ... ... ... ... дәрумендік құрамын салыстырмалы бағалау // Қолд. биохимия және микробиология. - 1981. - Т.17, №3. – Б. ... ... C. Mass ... of ... // ... – 1982. - V.38, №1. - P. 40 - ... Музафаров А.М., Таубаев Т., Джуманиязов М.Д. ... ... және ... өсірудегі олардың мәні// Халық шаруашылығында микробалдырларды өсіру және қолдану. - Ташкент: Фан, 1980. – Б. 144-146.
36 Михайлова Е.К., ... М.А., ... Д.Н. ... азот ... ... ... РР, ... В6 дәрумендерінің биосинтезі // Орта Азия балдырлары мен саңырауқұлақтары. – Ташкент: Фан, С. 1974. – ... Fontes A.G., Rіvas J. et al ... of ... bіomass by ... blue -grean algae ” // Energy ... Prіc. Іnt. Conf. ... - London: New York, 1983. - ... МисюраА.В., ЧигринскаяЮ.М. Балдырларды ағынды суларды тазартуда пайдалану // Су қорларын пайдалануды жақсарту жолдары. - Днепропетровск, 1991. – Б. ... ... ... ... Балдырларды ағынды суларды тазартуда пайдалану// Су химиясы жәнетехнол. – 1983. - Т. 5, №3. – Б. 268 – 273
40 Pauw N. D., ... ев J., ... J. Mass culture of ... іn aquaculture systems: Progress and constraіns // Hydrobіologіa. – 1984. -Vol. 116. - P. 121 -132.
41 ... ... ... Ашық ... ... қондырғыларда протококк балдырларын жаппай өсіру // Балдырлар ... су ... - ... Фан, 1980. - 3-58 ... Богданов Н.И. Хлорелла: жыл бойы жасыл жем / Н.И. Богданов // Комбикорма. – 2004. – № 3. – 66 ... ... Л.А., ... А.И., ... Л.Ф., ... Л.Ф. және ... тәжірибеде балдырларды физиологиялық-биохимиялық зерттеу әдістері. - Киев: Наукова думка, 1975. - 247 б.
44 Lowry O.H., Rosebrough N.J., Farr A.L., Randall R.J. Protein ... with Folin phenol reagent // J. Biol. Chem. - 1951. -Vol. 193, №1. - P. ... Dere Ş., et.al. ... ... of ... a, b and total ... contents of some algae species // Tr. J. of Botany. -1998. -Vol. 22. -Р. 13-17.
46 Болотников И.А. Құстар гематологиясы / И.А. ... Ю.В. ... – Л.: ... 1980. – 116 ... ... ... ... қанын зерттеудің жалпы және арнайы әдістері / Н.В. ... Н.Д. ... Н.А. ... А.С. Заслонов. –Екатеринбург – Санкт-Петербург: Уральская ГСХА, НПП «АВИВАК», 2009. – 85 б.
39

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Микробалдырлар туралы мәлімет56 бет
Микробалдырлар негізіндегі биологиялық белсенді жемдік қоспалардың ауылшаруашылық жануарлардың ішек микрофлорасына әсерін зерттеу45 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері16 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері жайлы10 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері туралы мәлімет11 бет
Алып планеталар9 бет
Алып стадионның ашылуы4 бет
Аралас сандық қондырғылар26 бет
Аралас шөп тұқымын сақтауда жүретін физиологиялық, биологиялық және микробиологиялық үрдістер17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь