Шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржылық күйі

КІРІСПЕ

I ТАРАУ. ТЕХНИКА.ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТТАМА.
1.1. Қаржы есеп . қисабының маңызы
1.2. Кәсіпорынның есеп саясаты, оның ролі мен міндеті

II ТАРАУ. ҚАРЖЫ ЕСЕПТЕМЕСІ . ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮРГІЗУШІ СУБЪЕКТІНІҢ ҚАРЖЫЛЫҚ КҮЙІН ТАЛДАУ НЕГІЗІ РЕТІНДЕ
2.1. Бухгалтерлік есеп пен қаржы есептемесінің маңызы
2.2. Қаржы есептемесін талдау әдістері

III ТАРАУ. ШАРУАШЫЛЫҚ ЖҮРГІЗУШІ СУБЪЕКТІНІҢ ҚАРЖЫЛЫҚ КҮЙІН ТАЛДАУ ӘДІСТЕМЕСІ
3.1. Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі мен балансының өтімділігін талдау
3.2. Кәсіпорынның іскерлік белсенділігінің оның қаржылық күйіне әсерін талдау

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕНБИЕТТЕР ТІЗІМІ

ҚОСЫМША
Тақырыптың маңыздылығы. Экономика дағдарыс сынағына түсіп және кәсіпорындар барлық ішкі ресурстарын жұмылдыруға шарасыз болған қазіргі жағдайлардағы кәсіпорынның қаржылық күйі мен оны талдау әдістемесі; бұл процесте шаруашылық жүргізуші субъектінің қызметін қаржылық талдау үлкен роль атқарады.
Қаржылық талдау экономикалық процестер мен экономикалық қатынастарды зерттеу үшін қолданылады, ол шаруашылық жүргізуші субъектінің күшті және әлсіз жақтарын көрсетеді және оптималды (үйлесімді) басқару шешімін қабылдау үшін пайдаланылады.
Кәсіпорын қызметін қаржылық талдау, қаржылық ресурстарды қолданудың ең тиімді әдістерін анықтауға және шаруашылық жүргізуші субъектінің құрылымын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Одан өзге, қаржылық талдау шаруашылық жүргізуші субъектінің жеке көрсеткіштерін және жалпы қаржылық қызметтің көрсеткіштерін болжаудың құралы ретіндеде қабылданады.
Қаржылық талдау ұйымның ақшалай қаражатының қаржылық ағымының қозғалысының дұрыстығын бақылауға және қаржылық, материалдық ресурстардың жұмсалуының мөлшері мен нормативінің сақталуын тексеруге, жұмсалған шығынның тиімділігін бақылауға мүмкіндік береді.
Қаржылық талдаудың нәтижелері ішкі пайдаланушыларменде (жетекшілер, менеджерлер), сыртқы пайдаланушыларменде (меншіктенушілер, несиегерлер, жеткізушілер мен тұтынушылар, кеңес берушілер және т.б.) қолданылады, сондықтанда осы тақырып бүгінгі күні өте көкейтесті тақырып болып табылады.
Сенімді ақпаратты алуға, меншіктің және кәсіпкерлік тің нысанына тәуелсіз, шаруашылық айналымына қатысушылардың бәріде мүдделі, өйткені сенімді ақпарат капитал нарығының тиімді қызмет атқаруын жоғарылатуға мүмкіндік береді және бірқатар экономикалық шешімдердің қабылдануының салдарын болжауға мүмкіндік береді.
1. Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу закона «О бухгалтерском учете» от 26 декабря 1995 г., № 2732.
2. Закон об аудиторской деятельности от 20 ноября 1998 года с изменениями от 18 декабря 2002 года и от 15 января 2003 года.
3. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева А.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности. Алматы, Экономика, 1998 г.
4. Дюсембаев К.Ш., Теория аудита. Алматы, Экономика, 1998 г.
5. Джеймс К., Хорн, Джон М, Вахович, Основы финансового менеджмента. Киев, Перевод с английского, 2004г.
6. Грачев А.В., Анализ и управление финансовой устойчивостью предприятия. Москва, Изд. Финпресс, 2004 г.
7. Ефимова О.В., Финансовый анализ. Москва. Изд.Бухучет, 2004г.
8. Ковалев В.В., Финансовый анализ, методы и процедуры. Москва, Финансы и статистика 2003 г.
9. Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый анализ. М.: ДИС, 1997.
10. Донцова Л.В., Никифорова Н.А. Годовая и квартальная бухгалтерская отчетность. М.: “Дело и Сервис”, 2001.
11. Ковалев В.В., Патров В.В. Как читать баланс. М.: “Финансы и статистика”,1998.
12. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. Мн.: ООО “Новое знание”, 2001.
13. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Финансы предприятий. М.: ИНФРА-М, 2001.
14. Нитецкий В.В., Гаврило А.А. Финансовый анализ в аудите. Москва. Дело, 2003 г.
15. Бараненкова С.А. Управленческий анализ. Москва. Финансы и статистика, 2004 г.
16. Абрютина М.С. Финансовый анализ коммерческой деятельности. Москва. Финпресс. 2004 г.
17. Бернстайн Л.А. Анализ финансовой отчетности. Москва. Финансы и статистика. 1996 г.
18. Яцюк Н.А., Халевинская Е.Д. Оценка финансовых результатов деятельности предприятия// Аудит и финансовый анализ. 2004г. №1 стр.80.
19. Радостовец В.В., Шмидт О.И. Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета. Алматы. ЦентрАудит Казахстан,2002 г.
20. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии, 2004 г.
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ
I ТАРАУ. техникА-экономиКАЛЫҚ СИПАТТАМА.
1.1. Қаржы есеп – қисабының маңызы
1.2. Кәсіпорынның есеп саясаты, оның ролі мен ... ... ... ... - ... жүргізуші субъектінің қаржылық күйін ТАЛДАУ НЕГІЗІ РЕТІНДЕ
2.1. Бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... ... талдау әдістері
III ТАРАУ. шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржылық күйін ТАЛДАУ ӘДІСТЕМЕСІ
3.1. Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі мен ... ... ... ... ... ... оның ... күйіне әсерін талдау
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕНБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... және ... барлық ішкі ресурстарын жұмылдыруға шарасыз болған қазіргі жағдайлардағы кәсіпорынның қаржылық күйі мен оны талдау әдістемесі; бұл процесте шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... роль ...
Қаржылық талдау экономикалық процестер мен экономикалық қатынастарды зерттеу үшін қолданылады, ол шаруашылық жүргізуші ... ... және ... ... ... және оптималды (үйлесімді) басқару шешімін қабылдау үшін пайдаланылады.
Кәсіпорын ... ... ... қаржылық ресурстарды қолданудың ең тиімді әдістерін анықтауға және шаруашылық жүргізуші субъектінің құрылымын қалыптастыруға мүмкіндік ... Одан ... ... ... ... ... ... жеке көрсеткіштерін және жалпы қаржылық қызметтің көрсеткіштерін болжаудың құралы ретіндеде ... ... ... ұйымның ақшалай қаражатының қаржылық ағымының қозғалысының дұрыстығын бақылауға және ... ... ... ... мөлшері мен нормативінің сақталуын тексеруге, жұмсалған шығынның тиімділігін бақылауға мүмкіндік береді.
Қаржылық ... ... ішкі ... ... ... сыртқы пайдаланушыларменде (меншіктенушілер, несиегерлер, жеткізушілер мен тұтынушылар, кеңес берушілер және т.б.) қолданылады, сондықтанда осы тақырып бүгінгі күні өте ... ... ... ... ... ... ... меншіктің және кәсіпкерлік тің нысанына тәуелсіз, шаруашылық айналымына ... ... ... ... ... ақпарат капитал нарығының тиімді қызмет атқаруын жоғарылатуға мүмкіндік береді және бірқатар экономикалық шешімдердің қабылдануының салдарын болжауға ... ... ... ... ... ... бір - ... деген сенімсіздігін арттырады. Бірлескен кәсіпорындардың, ашық және жабық типтегі акционерлік қоғамдардың, коммерциялық банкілердің және басқада ... ... ... ... ... ... ақпараттарға қажетсіну әсіресе артқаны байқалады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржылық есептемелерінің сенімділігі, оның қаржы - шаруашылық қызметтерінің нәтижелеріне және қаржылық жағдайына ... ... ... ... ... аудитормен берілген аудиторлық тұжырымда объективті растала алады.
Дипломдық жұмыстың тақырыбын таңдау, ... ... ... мүмкіндік беретін, қаржылық талдауды зерттеу қажеттілігімен шартталған.
Зерттеудің мақсаты, болып жатқан шаруашылықтық жағдайларды объективті бағалау үшін, ... ... ... ... негіздеу және әзірлеу үшін, сонымен қатар кәсіпкерлік қызметті жақсартудың резервтерін барынша табуға және ... ... үшін ... ... ... ... алу ... табылады.
Дипломдық жұмыстағы зерттеулердің мақсатын жүзеге асыру үшін келесідей міндеттер:
1 - ... ... ...
1.1. Қаржы есеп – қисабының маңызы
Қаржы есеп – қисабы - бұл кәсіпорынның қаржылық жағдайы мен қызметі туралы пайдаланушыға қорытындыланған ... беру ... ... қаржы есебі негізінде құрастырылған есеп – қисап нысанының жиынтығы, сонымен қатар оның есеп беру кезеңіндегі қаржы ... ... осы ... ... бір ... ... ... үшін, ыңғайлы және түсінікті нысанда берілетін есеп – қисап десекте болады. Қаржылық есеп, өз кезегінде, ... ішкі ... үшін ... және қолданылатын өндірістік есептің мәліметтерін қорытындылайды. Бухгалтерлік есепті, жаңа жағдайларда, қаржылық есеп пен өндірістікке ... бөлу ... ... экономика мен нарықтық экономикадағы есептің міндеттерінің принципиалдық ерекшеліктерімен анықталады.
Жоспарлы экономикада бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... мемлекеттік органдары үшін ақпаратты жинау және өңдеу табылады: министрліктер мен ведомстволар, статистикалық және салықтық органдар. Жоспарлау, баға белгілеу, сатып алу және ... ... ... жалақысы және басқалары сияқты кәсіпорынның қызметі туралы барлық ең ... ... ... ... Кәсіпорын, мемлекеттік меншікті басқару бойынша жеке буын ретінде ғана қарастырылды, ал бухгалтерлік есеп оның сақталуы туралы ... ... ... бір ... ... және ... ... болып табылды
Овситчук М.Ф., Сидельникова Л.Б. Финансовый менеджмент. Методы инвестирования капитала. М., ... ... ... ... есеп – ... ... ... орындалуын, мемлекеттік бюджетке аударымның дұрыстығын және статистикалық ақпараттың жиналуын тексеруші құралдың қызметін атқарды. Осы кезде ... ... және есеп – ... ... талаптар қойылды:
қатаң сәйкестендіру;
өндірістік тапсырманың орындалуын көрсететін көрсеткіштерге бағдарлану;
салық салу және басқада бюджеттік аударымдардың қорын есептеу.
Нарықтық экономикада бухгалтерлік есеп ... ... ... ... Бұл ... ... келтіріледі: біріншіден, нарық жағдайларында меншіктенудің құрылымы өзгереді, және мемлекеттік меншік меншіктердің тек қана бір түрі болады; өз қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... жаңа меншіктенушілер пайда болады. Екіншіден, кәсіпорын бәсекелестік күресте оған жеңісті қамтамасыз ететін және қажетті қаржылық нәтижелерді қамтамасыздандыратын ... ... ... ... ... ... ... ол нарықтық конъюнктураны зерттейді, өзінің әрекетін дербес жоспарлайды, жеткізушілер мен сатып алушыларды табады, бағаны орнықтырады және ... ... ... ... ... мен ... ... көп жағдайларда кәсіпорын үшін қаржылық ресурстардың негізгі көздері болып табылмайды. Сондықтан кәсіпорын бәсекелестік күреске сатып алушылар мен өткізу рыногі үшін ғана ... ... ... ... ... ... ресурстары үшінде, жәнеде басқада әлуетті инвесторлардың қаражаты үшінде түседі.
Осының барлығының нәтижесінде кәсіпорында, бір жағынан, ... ... ... үшін және ... ... бағалау үшін дер кезіндегі және толық ақпараттың болуына қажетсіну пайда болады. Екінші жағынан, оған өзінің қаражатын ... ... ... ... ... тұлғаларға кәсіпорын сәйкесті ақпаратты беруі қажет.
Осымен қатар, нарық жағдайында салықтық аударымның дұрыстығы туралы мемлекет алдында есеп беру ... ... ...
Сонымен, нарықтық экономикаға өту жағдайында бухгалтерлік есеп есепшілікші және ... ... ... ... және шаруашылық жүргізуші субъектінің қызметі туралы ақпаратты жинаудың, ... және ... ... ... Бұл, ... жақтардың өзінің қолындағы қаражатын қалай жақсы инвестициялау туралы негізделген шешімді қабылдауы үшін қажетті.
Кәсіпорын қызметі ... ... ... ... түрде екі категорияға бөлуге болады: сыртқы және ішкі ... ... ... жататындар, бұл кәсіпорынның басқарушылық қызметкерлері. Ол өндірістік және қаржылық ... ... ... қабылдайды. Мысалы, есеп – қисап негізінде келесі жылға кәсіпорынның қаржылық жоспарын ... ... ... ... немесе төмендету туралы шешімдер қабылданады, сатылатын тауарлар бағасы туралы, кәсіпорынның ресурстарын инвестициялау бағыттары ... ... ... ... туралы және басқада шешімдер қабылданады.
Әрине, мұндай шешімдерді қабылдау үшін ... дер ... және ... ... ... ... өйткені керісінше жағдайда кәсіпорын үлкен зиян (залал) шегуі мүмкін, тіпті банкротқа ұшырауы мүмкін.
Одан өзге, қаржылық есеп – ... ... мен оның ... ... ... ... буын болып табылады. Нарықтық жағдайларда, кәсіпорынмен сыртқы пайдаланушыларға есеп – қисапты ұсынудың мақсаты, бәрінен бұрын, қаржылық нарықтарда қосымша қаржылық ... алу ... ... ... ... есеп – ... не көрсетілгеніне кәсіпорынның келешегі тәуелді болады.
Кәсіпорын мен қаржылық нарықтар арасындағы тиімді байланысты қамтамасыздандырудың жауапкершілігі, кәсіпорынның жоғары басқарушылық ... ... ... ... ... олар үшін ... есеп – қисап өте маңызды, олар сыртқы пайдаланушылар қандай ақпаратты алатынын және ... ... ... ... ... ... ... отыруы керек.
Бұл, менеджерлердің ұйғарымында кәсіпорынның қызметі туралы қосымша ішкі ақпарат жоқ ... сөз ... ... есеп – ... көптеген жағдайларда, ақпараттың негізгі көзі болып табылатын сыртқы пайдаланушыларданда ... осы ... ... сыртқы пайдаланушылардың шешімі, басқадай теңдесетін жағдайларда, қаржылық есеп – қисаптың көрсеткіштерінің ... ... ... ... дәл осы ... қаржылық менеджердің назар аударатын орталығы болады жәнеде кәсіпорынның қаржылық жағдайына қабылданған басқарышылық шешімдердің ықпалын ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп – қисапты пайдаланушылар өздерінің ішінде, өз кезегінде, екі топқа бөлінеді: ... ... ... ... ... (1), ... ... қызметіне жанама мүдделі пайдаланушылар (2).
Бірінші топқа жататындар:
кәсіпорынның меншікті қаражатының ... ... ... ... ... және компания жетекшілерінің ресурстарды тиімді қолданылуын бағалауды қажет ететін кәсіпорынның қазіргі және ... ... ... – қисапты несиені берудің немесе уақытын ұзартудың тиімділігін бағалау үшін, несиелендіру жағдайын анықтау ... ... ... кепілдігін анықтау үшін, кәсіпорынға тапсырыскер ретіндегі сенімділікті ... үшін ... ... және әлуетті несиегерлер;
нақты тапсырыскермен іскерлік байланыстың ... ... ... мен сатып алушылар;
есептесу құжаттарының құралуының дұрыстығын тексеретін, салықтар ... ... ... ... ... анықтайтын салық органдары тұлғасындағы, мемлекет;
алатын айлық жалақысы тұғырынан және осы кәсіпорынның жұмысының келешегі көзқарасынан, есеп – ... ... ... ... ... ... ... есеп – қисапты пайдаланушылардың екінші тобы — ... ... ... пайдаланушылардың мүддесін қорғау үшін есеп – қисапты зерттеп зерделеу қажет болатын, заңдық және жеке ... Бұл ... ... ... ... ... анализа. М., "Юнити", 1996.:
инвесторлар мүддесін ... ... есеп – ... ... ... және есеп пен есеп – қисаптың жалпы қабылданған ережелеріне сәйкестігін тексеретін аудиторлық ... ... ... сол ... ... компанияға салуына қатысты ұсыныстар әзірлеу мақсаттарында есеп – қисапты пайдаланатын қаржылық мәселелер бойынша ... ... ... ... бойынша шешім қабылдайтын және компанияның қызметін тоқтату жайлы шешім қабылдайтын, жәнеде есеп және есеп – қисапты құрудың әдістерін өзгерту ... ... ... ... ... ... органдар;
заң шығарушы органдар;
өзара шарттардың шартын орындауды бағалау үшін, пайданы бөлу ... ... ... ... ... үшін және ... төленуі кезінде заңдық норманы сақтау үшін, сонымен қатар зейнет ақылық қамтамасыздану жағдайын анықтау үшін есеп – ... ... ... ... ... ... мен ... қызметінің өркендеуі мен талдануы бетбұрысын бағалаудағы шолуларды дайындау үшін, ... ... ... ... ... шолуларды дайындау үшін, есеп – қисапты қолданушы баспасөз бен ... ... ... - ... ... бойынша статикалық қорытындылау үшін қолданушы, салалық деңгейде қызмет нәтижелерін бағалау және салыстырмалы ... үшін ... ... - ... ... ... ақпаратқа өзінің айлық жалақыға және еңбек келіссөздері шарттарына қатысты талаптарын анықтау ... ... ... осы кәсіпорын кіретін саланың даму бетбұрысын бағалау үшін мүдделі, кәсіподақтар
Келтірілген кесте кәсіпорын қызметі туралы ... ... көзі ... ең маңызды топтарының қандай мүдделі екендігіне қысқа және көрнекі ... ... ... ... есеп – ... маңызы мен мәнін көрсетеді.
Нарықтарды қаржыландыру және қаржылық шешімдерді қабылдау үшін есеп – ... ... ... ... ... ... ... елдерде оның реттелуіне үлкен көңіл ... ... ... ... ... ... және ... негізінде бағалы қағаздар биржаларында компанияның тіркелуі ... ... есеп пен есеп – ... ... мен ... бар.
Бұл стандарттардың ұлттық айырмаларының (ерекшеліктерінің) болуына қарамастан, олардың ең маңызды жалпылама сапасы болып, дербес инвесторларды қоса ... ... ... нарықтар арасындағы толық бағалы ақпарат ағынымен қамтамасыз етуші болуы ... ... ... ... ... Қазақстанда жүріп жатыр.
Дегенмен, қазіргі уақытта қазақстандық кәсіпорындардың есебі мен есеп – қисабы ... ... ... жағдайында орындалынған функциясынан нарықты экономика жағдайларында орындалатын функциясына түрленуі сатысында тұр. ... ... ... кәсіпорындардың есеп – қисаптары әзірше, бірқатар жағдайларда, ... ... ... ... ... – ала түзету енгізусіз барлық қаржылық ақпаратты ... алу ... бере ... ... ... ... қаржы менеджері үшін, нарықты экономикасы дамыған елдерде кеңінен қолданылатын ... ... ... пайдалану үшін қандай қосымша көрсеткіштерді есептеу ... және ... ... есеп – ... ... қандай түзетулер енгізу керек екенін білудің маңызы өте зор және білуі керек. ... ... ... есеп – ... ... оны ... басқарудың жеткілікті тиімді құралы ететін, бірқатар принциптерге негізделген. Бұл принциптерді қазақстандық кәсіпорындардың есеп – ... ... ... енгізу, қаржылық менеджменттің мақсаттары үшін оның қолданылуының тиімділігін арттыруға мүмкіндік ... ... ... сыртқы пайдаланушыларына ұсынылатын ақпаратқа қойылатын негізгі ... ол осы ... үшін оның ... ... қорытындыланады, яғни осы ақпаратты негізделген іскерлік шешімдерді ... үшін ... ... ... ... ... үшін, ақпарат сәйкес критерияларға жауап беруі қажет (1 суретті қараңыз).
Орындылық, осы берілген ... ... ... және пайдаланушымен қабылданатын шешімге ықпал ететінін көрсетеді. Ақпарат орындылықты (жөнді) деп ... егер ол ... және ... ... ... ... ... болса, яғни өткен, ағымдағы және келешектегі шешімдердің нәтижелері ... ... ... ... ... ... шешімдерінің дұрыстығын растауды немесе оның қателікті болғанын айқындауды қаматамасыздандырса. Орындылық, сонымен қатар, осы ақпараттың уақытқа сай екендігін болжалдайды, өйткені, егер ... ... ... соң ... ... онда ол ... қабылдануына ешқандай ықпал ете алмайды.
Ақпараттың сенімділігі оның шыншылдығымен, ... ... ... ... ... болуымен, тексеру мүмкінділігімен және құжаттық негізділігімен, жәнеде мәліметтердің бейтараптығымен анықталады.
Ақпарат шыншыл деп ... егер онда ... мен ... ... болмаса, сонымен қатар шаруашылықты тұрмыстың жағдайын бұрмалаушылық болмаса. Мазмұнның заңдық нысаннан басым болуының талабы, есеп – ... ... ... мәліметтердің, бәрінен бұрын, олардың экономикалық мазмұнының тұрғысынан қаралуын, тіпті олардың заңдық нысаны басқадай трактовканы қарастырылсада, көрсетеді.
Бейтараптық, қаржылық есеп – ... ... есеп – ... ... бір ... мүддесін қанағаттандыру үшін басқа топқа зиян келтіруге акцент жасамайтынын болжалдайды. Түсініктілік пайдаланушылардың есеп – қисаптың мазмұнын ... ... ... түсіне алатынын көрсетеді. Салыстыру осы кәсіпорында бухгалтерлік есептің қолданылатын әдістерінің ... ... ... ... ... сол ... ... қызметі туралы мәліметтердің бірнеше есеп беру ... ... ... ... талап етеді.
Ақпараттың әрбір бірлігі есеп – ... осы ... ... есептің анықталған принциптері негізінде жүргізілгенін, сонымен қатар мәліметтердің есеп беру ақпаратына енгізілуінің қолданылатын шектеулерін ескере отырып, кіргізіледі. ... ... есеп ... оның ролі мен ... есеп ... ... бухгалтерлік есептің халықаралық стандарты бойынша Комитетпен шығарылатын, стандарттарда ... ... ... сөз ... орыс ... еркін аудармасы ретінде, қолдануға сексенінші жылдардың аяғында кірді. Қазақстан Республикасының 24.06.02 жылғы № 329-II «Бухгалтерлік есеп пен ... ... ... Заңына сәйкес ҚР бухгалтерлік есеп пен қаржы есептемесі жүйесін реттеуші, ... ... ... мен ... ... орнықтырушы нормативті құқықтық актілер, ұйымдар үшін ішкі бақылау мен сыртқы аудит бойынша талаптарға ұйымның есеп саясатын енгізеді.
Экономикалық ... ... ... ... ... есеп саясаты, берілген уақыт кезеңінде, әрекеттегі нормативті база жағдайларындағы кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті ... ... және ... ... ... ... мен ережелердің жиынтығын көрсетеді»; «…бұл, шаруашылықты жүргізуге сәйкесті жағдайлар ... ... ... ... ... жүргізудің әдістерінің қосындысы»; «…бұл, жалпы ережелерден және өзінің ... ... шыға ... ... ... бухгалтерлік есепті жүргізудің нақты әдістері мен нысандарының жиынтығы ». Бухгалтерлік есептің стандартында № 1 13 қараша 1996 ж. № 3 ... ... - бұл ... ... ... ... жүргізу және қаржы есептемесін ашу үшін, олардың принциптері мен негіздеріне сәйкесті қабылданатын әдістер жиынтығы». Осы анықтама бухгалтерлік есептің әдісі ... дәл ... ... ... ... ғылым ретінде бұдан 500 жыл бұрын құрылды және практиканың ... ... ... - экономикалық құрылыс оны ауыстыра алмайды. Өзгеріс тек қана техникалық және ұйымдастыру жоспарында, бухгалтерлік есептің ... ... және ... ... ... ... ... халықаралық стандарттар, бухгалтерлік есепті жүргізудің әдістері мен ... ... ... оның ... ... ... ... негіздері және ұйымдастырудың принциптері мен ережелерін қарастырады. Сондықтан, кәсіпорынның есеп саясаты, кәсіпорынның ... ... ... ... және ... ... және басқарушы ақпаратын қалыптастыру мақсатында кәсіпорында бухгалтерлік есептің әдістерінің (тәсілдерінің) жүзеге ... ... мен ... ... ... және принциптерінің жиынтығын көрсетеді.
Кәсіпорынның бухгалтерлік есеп әдісі мен есеп саясатының өзара байланысы ... ... ... ... ... ... есеп ... мен есеп саясатының өзара байланысы
Делопроизводство в вашей бухгалтерии / составитель ... В.Л./ ... ИД ... ... ... есеп Әдісі
(кәсіпорынның шаруашылық қызметі фактілерінің өзара байланысының көрінісі, ақшалай ... ... және ... есеп ТӘсілдері
Біріншілікті бақылау
Құндық өлшемдер
Ағымды топтасулар
Жиынды қорытындылау
Құжаттау
инвентаризация
бағалау
Калькуляция
шоттар
Екіеселікті жазу
баланс
есептеме
КӘСІПОРЫННЫҢ ЕСЕП САЯСАТЫ
Бухгалтерлік есеп әдісін өткізу ретінде
ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ ... ... ... ... қорытындылау
Біріншілікті құжаттар реквизиттері мен нысандары , құжат айналымы және т.б.
Инвентаризацияның кезеңдігі мен масштабы , оны жүргізу тәртібі
Мүліктерді бағалаудың ... ... мен ... құн калькуляциясы мен өнімнің нақты әдістері және ... ... ... жеке ... ... кескінделу сұлбасы
Баланс статьяларының құрамы, мүліктер мен міндеттемелердің нақты бағалану әдістері
Есептемелердің реквизиттері мен нысандары, ... ... және ... есеп ... ... ... құралы болып табылатын есеп саясаты (біріншілікті бақылау, ағымды топтасулардың құндық өлшемдері, жиынды қорытындылау), әртүрлі кәсіпорындарда ерекшелікті ... ... ... есеп ... ... ... ... барлық салаларының кәсіпорындары үшін міндетті ережелер жиынтығын көрсететін және кәсіпорынның басқа құрылымдары ... ... ... ... ... орынды алатын бухгалтерияның барлық әрекетін регламенттейтін.
Нарықты экономикаға өту басқарудың барлық жүйесінің түрленуі қажеттілігіне әкелді. Басқарудың кез - ... ... ... ... ... Кез - келген ұйымда ақпараттық жүйенің негізін бухгалтерлік есеп ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің пайда болуы, нарықты құрылымдардың тууы, нақты кәсіпорынның ерекшеліктерінің бухгалтерлік есепте көрсетілу қажеттілігіне ықпал етті, яғни олардың әрқайсысында есеп ... құру ... ...
Есеп саясатын қалыптастыру үшін база және негіз ... ... есеп ... Заң, шаруашылық операцияларын, активтерді, меншікті капиталдарды, міндеттемелерді, әрекет ету нәтижелерін кескіндеудің альтернативті әдістерін жіберетін, бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... әрбір стандартта, оның негіздемесінде, субъектінің қызмет жағдайынан шыға отырып, жәнеде оны бухгалтерлік есепті жүргізу және ... ... ... үшін негіз ретінде қабылдап, ұсынылған әдістердің бірін таңдаумен қорытындыланады. Есеп ... ... және ... кезінде есеп принциптерін сақтау керек.
Ұйымның есеп саясаты кәсіпорынның жұмыс істеу кезеңінде ... ... ... мен ... есеп беру ... ... енгізіледі. Бұл қаржы есептемесінің уақытты құрастырылуын, оның сенімділігін (түсініктілігін) және мүдделі тұтынушылардың кең аумағына тиімділігін қамтамасыз ... Одан ... ... бағалық, инвестициялық, жабдықтау - өткізу саясатын әзірлеу үшін негіз болып саналады.
Есеп саясаты, шоғырланған қаржы есептемесін дайындау ... ... ... және оның ... және ... ... ... - шаруашылықты қызметінің ұқсас операциялары мен жағдайларын кескіндеу бірлестігінде және қаржылық есептемесінің көрсеткіштерін салыстыруға қол жеткізу мақсатында, ... ... ... бөлімдері үшін бірыңғай болып табылады. Есеп саясатын қалыптастыру жауапкершілігі ұйымның ... ... ... ... ... ... ... тіркелген әрбір ұйым, олардың әрқайсысының қызметінің өзіндік ерекшелігін ескеріп ... ... өз есеп ... ... ... ... түрі ... немесе жаңа түрі пайда болған кезде, кәсіпорынды қайта ұйымдастырған кезде және ... ... ... ... ... есеп ... ... қарауға және қосымшалар мен өзгерістер енгізуге мәжбүрлі болады.
Қалыптастырылған есеп саясаты бухгалтерлік есептің әртүрлі жақтарын ... оған ... - яғни ... жүйесінің негізгі ережелері, тәртібі және заңдық нормативтері мен ережелері, мүліктер мен міндеттемелерді ... ... ... ... және ... қаражаттарды, тауарлы - материалдық қорларды, материалдық емес активтерді бағалануы, негізгі қаражаттардың ... ... ... ... ... ... негізделуі, табысты есептеу әдістері және т. б.
техникалық - ... ... ... және ... ... ... ... әзірлеуді, есеп - қисап тізілімдерін тізбесін, олардың құрылуын, тізбектілігі мен жазу ... ... ... байланысын, сонымен қатар алдын - ала, ағымдағы және келешектегі бухгалтерлік бақылау жүйесін таңдау. Одан өзге, есеп ... ... ... ... ... және оған ... ... бойынша шығыстардың бөлінуінің әртүрлі нұсқаларын әзірлеуді, бухгалтерлік есепті жүргізу нысанын, басқару аппараты үшін ішкіөндірістік есеп ... ... ... ... ...
ұйымдастыру - бухгалтерлік аппараттың, оның құрылымының, лауазымдық қызметтердің бөлінуінің және субъект бухгалтериясының қызметкерлерін тіркеу үшін қажетті ... ... ... мен ... анықтау. Басқаша айтқанда, есеп саясатының ұйымдастыру аспектісінің құрама бөлігі болып есептеуші қызметкерлердің еңбектерінің бөліну шекараларының айқындығын орнықтыру табылады.
Дұрыс ... және ... ... есеп саясаты мүмкіндікті айыппұлдан ғана құтқарып қоймайды (салық органдары мен бюджеттен тыс қорлардың), сонымен ... ... ... ... ... ... нақты төмендетуге және бизнес тиімділігін жоғарылатуға мүмкіндік береді. Бүгінгі күнде, осы ... есеп ... мен ... ... ... арасындағы тығыз байланыста айқын байқалады, өйткені,қажетті ақпараттың көлемін өсіруде қажетсіну пайда болуда. Сондықтан есеп саясаты басқарудың нақты құралы және ... ... ... болып табылады.
Есеп саясатының міндеттері бухгалтерлік есепті жүргізу ережелерімен сәйкес келеді:
есеп беру жылы ішіндегі шаруашылық операциясын есептеудің қабылданған әдістемесінің ... ... ... ... беру кезеңдері бойынша табыстар мен шығыстардың дұрыс бөлу;
өндірістің ұсталған шығынын, айналымы мен күрделі қаржы жұмсалымын қатаң бөлу;
синтетикалық және ... ... ... жазу ... қолдану;
уақыт бойынша жұмсалымды шектеу;
кәсіпорынның мүліктік ерекшелігін сақтау;
кәсіпорын қызметінің үздіксіздігі.
Осы ережелердің жиынтығы сәйкесті ... ... ... үшін ... ... ... қамтамасыздандыруға әкеледі, сонымен қатар жоспарлаумен, өндірістік - қаржылық қызметті талдаумен, өндірісті бақылаумен және басқарумен өзара байланысқа әкеледі.
2 - ... ... ... - ... ... ... қаржылық күйін талдау негізі ретінде
2.1. Бухгалтерлік есеп пен қаржы есептемесінің маңызы
Қазіргі кездерде ААҚ ... ... ... телекоммуникацияның ұлттық торабын ұйымдастыру, дамыту және жаңғырту бойынша, байланыс ... ... ... және Қазақстан Республикасының шаруашылық жүргізуші субъектілері мен тұрғындарының телекоммуникацияның қызметтеріне әмбебап қол ... ... ... ... ... ААҚ мақсаты бірыңғай техникалық және ұйымдастыру идеологиясы негізінде өркендейтін және қызмет істейтін, жоғары сапалы ішкі және ... ... ... ... барлық түрінің дамуы үшін күшті базаларды, оның ішінде мемлекеттік басқару, қорғаныс, қауіпсіздік және ... ... ... ... ... және ... артылған міндеттерді шешуді қамтамасыздандыратын телекоммуникацияның қазіргі торабын құру болып табылады.
Компания ... ... ... негізгі спектрін көрсету саласында монополист болып табылады, оның қызметіне кіретіндер: жергілікті, қала аралық (ішкі және ТМД ... ... және ... ... байланысы, телеграфтық және телекстік байланыс, мәліметтерді телекоммуникациялық беру, арналарды жалға беру, мобильдік және пейджингтік ... ... және ... ... сымсыз құралдары бойынша қызмет көрсету. Қызмет көрсету тарифтары табиғи монополияны реттеу бойынша Агенттікпен реттеледі. ... ... ... ... ... 1994 жылы Қазақстан Республикасының Министрлер Кабинетінің Қаулысы негізінде ұлттық акционерлік компаниы ретінде құрылған және 1996 жылдың ақпан айында ашық акционерлік ... ... ... құрылған “Қазақтелеком” ашық акционерлік қоғамы табылады.
ААҚ “Қазақтелекомның” қаржылық-экономикалық көрсеткіштері
Көрсеткіш атаулары
2001 жыл
2002 ... ... ... ... ... қатн.
Негізгі қызметінен түсетін табыс млн.тенге
29,852.5
38,584.6
129.3
45,880.7
118.9
1 телефон желісінен түсетін ... ... ... келетін табыс тыс.тенге
904.6
1,248.7
138.0
1,471.6
117.9
Операциялық қызмет шығындары. млн.тенге
22,864.7
33,716.7
147.5
34,120.1
101.2
Негізгі қызметінен ... ... ... ... ... сомасы млн.тен.
7,612.2
11,368.4
149.3
12,764.7
112.3
Таза табыс млн.тенге
-958.0
2,858.7
8,639.4
302.2
Жұмыскер. саны, барл. адам
32,968
30,872
93.6
31,177
100.9
Қаржы есептемесін құрастыру - ... ... ... ... Қаржы есептемесі ретінде, есепті кезеңдегі субъектінің қаржы - шаруашылықты ... ... ... қорытынды және өзара байланысты көрсеткіштерін түсінуге болады. Ол шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржылық есебінің ... ... ... және ... ... оның ... ... мен шаруашылықты қызметімен акционерлерді, кең жұртшылықты, банкілерді, сақтандыру компанияларын және үкіметтік органдарды ... ... ... ... қаржылық газеттерде және басқада бұхаралық ақпарат құралдарында жарияланады. Сонымен қатар, есептерде бірқатар аралас жылдардыңда ... жиі ... ол ... қызметтің динамикалық көрінісін көруге, оның дамуының беталысын анықтауға және ... ... оны ... ... ... ... ...
Қаржы есептемесінің маңызы, шаруашылық жүргізуші субъектінің көп қырлы қызметінің ... және ... ... ... асуы ... ... басқарушы, өндірістік және қаржылық шешімдер қабылданатын аудит және қаржылық талдаудың ақпараттық ... ... ... Оны мұқият, ұқыпты зерттеу субъектінің қызметінің қорытындысын объективті ... қол ... ... ... ... ... қатар оның жұмысындағы жетімсіздіктерді ашуға мүмкіншілік береді және оның шаруашылықты қызметтінің жетілу жолдарын жоспарлауға көмектеседі. ... ... ... ... “Бухгалтерлік есеп туралы” қолданудағы заңға сәйкес үш есеп беру кіреді: бухгалтерлік баланс; қаржы - ... ... ... ... ... ақша ... ... туралы есеп.
Қаржы есептемесінің жүйесіндегі өзекті рольді, шаруашылық жүргізуші субъектінің ресурстары мен, белгілі бір уақытқа олардың қалыптасу көздерін көрсететін, бухгалтерлік ... ... ... 1 және 2). Ол ... ... ... ... меншіктенушілер мен менеджерлерді шаруашылық жүргізуші субъектінің мүліктік күйімен таныстырады, яғни олар ... ... ... ... ... ... сандық және сапалық қатынасының қаншалықты екенін біледі. Екіншіден, субъект үшінші жақ алдында, жақын ... ... ... ... ... ... алу мүмкіндігін баланс бойынша анықтайды. Үшіншіден, активтер мен ... ... ... ... мазмұны, оны ішкіде, сыртқыда тұтынушының қолдануына мүмкіндік береді. ... ... ... ... бола ... ... ... есеп беру күніндегі субъектінің мүлігінің құрамы мен құрылымын, ағымды ... ... мен ... меншікті капиталы мен міндеттерінің барлығын, дебиторлық және несиелік қарыздарының динамикасы мен ... ... ... ... мен өтеу ... ... мүмкіндік береді. Оның мәліметтері бойынша капиталды орналастыру тиімділігін бағалауға және ағымдағы және алдағы шаруашылықты қызмет үшін ... ... ... ... және оны ... ... жеткілікті екенін білуге болады. Бухгалтерлік баланста көрсетілетін активтер, меншікті капитал және міндеттер, қаржылық ... ... ... ... қаржы есептемесінің элементтері болып табылады.
Активтер - бұл, субъектінің құндық бағасы бар мүлігі, ... және жеке ... емес ... мен құқығы.
Меншікті капитал - активтер мен міндеттер сомасы арасындағы ... ... ... - бұл ... ... ... тұлға пайдасына (несиегердің) белгілі бір әрекет жасау міндеті, келесілер сияқты: мүлікті табыстау, жұмысты орындау, ақша ... және т.б., ... ... ... ... ал несиегер борышқордан оның өз міндеттерін орындауды талап етуге ... бар. ... ... ... ... мен ... жылдың балансында пайдалы талдама мәліметтердің болуына қарамастан, олардан осы кезең ішіндегі қаражаттардың қозғалысының толық көрінісін алу мүмкін ... ... ... ... ... қаржы - шаруашылықты қызметтің нәтижелері туралы есеп табылады ... 3 және 4). Оған ... ... ... екі ... ... мәліметтер кіреді - табыстар және шығыстар туралы. «Бухгалтерлік есеп беру ... ... ... ... қатар қаржылық есепті дайындау және ұсынуға арналған Тұжырымдамалық негізде, бұл элементтердің субъектілердің қаржылық көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... ... жоғарылағанын немесе міндеттемелердің төмендегенін көрсетеді, ал шығыстар - есеп беру кезеңінде активтердің төмендегенін немесе міндеттемелердің жоғарылағанын көрсетеді. ... - ... ... нәтижелері туралы есепке субъектінің барлық табыстары сомасының, өз қызметін қолдау үшін шығарылған барлық шығыстар сомасымен ... ... ... баланстан ерекшелігі, ол есеп беру кезеңіндегі қаржы ... ... ... ... ... бұл ... ... үшін өте маңызды және ақпаратты болып табылады. Ол шаруашылық жүргізуші субъектінің қызметінің нәтижелерін, субъектінің табыс немесе залал ... ... үшін ... мен ... ... ... жеткілікті егжей - тегжейлі бөлшектелуі көмегімен анықталған есеп беру ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, қаржы - шаруашылықты қызметтің нәтижелері туралы ... ... ... ... төлеу қабілеттілігін қамтамасыздандыру үшін өтімді қаражаттардың жеткілікті мөлшерін қалыптастыруға, алынатын табыс мүмкіндік беретіні немесе ... ... ... ... ... ... алынатын табыс, оның таза еркін қаражаттарынан едәуір ерекшелене алады, және субъекті өзінің ... ... ... ... ... сезінеді.
Шаруашылық жүргізуші субъектінің өзінің қаражаттарын қалай алатынына және қалай қолданатынына қанағаттанардай түсініктемені баланста, есептемеде бере ... Оның ... ... мен ... ... бір кезеңде алынған таза табысынанда гөрі, өтімділік дәрежесіне көбірек тәуелді, яғни ақшалай қаражаттың қозғалысына. ... ... ... ... ... үшін ... жаңа нысан болып «Ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп» табылады, мұнда субъектінің нақты кезеңдегі ... ... ... ... бұл ... қалай пайдаланылатыны көрсетіледі. (Қосымша 5 және 6). Есеп, берілген есеп беру кезеңінде субъектінің жұмсаған ... ... жабу үшін ... ... ... қаражаттардың жеткілікті болатынын немесе болмайтынын көрсетеді. Ол қолданушыларға, оларды операциялық, инвестициялық және қаржылық қызметтері ... есеп беру ... ... қаражаттың келуі және кетуі туралы ақпаратпен қамтамасыздандыра ... ... ... ... ... бағалауға мүмкіндік береді. Басқаша айтқанда, ақша қаражатының қозғалысы туралы есеп - бұл, ... ... ... ... ... ... және олардың қалай қолданылатынын көрсететін құжат.
2.2. Қаржы есептемесін талдау әдістері
Қаржы есептемесін талдау қаржылық талдауды ... ... ... ... ... ... ... ағымды және келешекті қаржылық күйін бағалау; кәсіпорынның өркендеуінің мүмкінділікті және тиімділікті қарқындылығын, ... ... ... ... ... ... қаражаттың қол жетерлік көздерін айқындау және оларды жаңғыртудың мүмкіншілігі мен тиімділігін бағалау; ... ... ... жағдайын болжау.
Қаржылық талдаудың негізгі міндеті, кәсіпорынның қаржылық күйінің, оның кірісі мен залалының, ... мен ... ... ... ... мен ... ... объективті және дәл көрінісін беретін, өзекті параметрлердің біршама мөлшерін алу болып табылады. ... ... ... ... ... бір өзара байланысқан жиынтығын шешу нәтижесінді жүзеге асады. Талдамалық ... - ... ... ұйымдастыру, ақпараттық, техникалық және ... ... ... талдау мақсатын нақтылауды көрсетеді. Кәсіпорынның қаржылық қызыметін ... ... есеп - ... ... ... ... ... есеп берудің талдамалы оқылымының негізгі принципі - ол ... ... яғни ... ... ... ол көп рет қолданылуы керек. Мұндай талдауды жүргізу ... ... ... мен уақиғалардың тарихи және логикалық тізбектілігі, алынған бағыт пен ... және ... ... ... ... ... туындайды.
Қаржылық талдау практикасы, қаржалық есеп ... ... ... ... ... ... әзірледі, оның негізінде келесідей басты тәсілдер қолданылыады:
- ... ... - есеп - ... ... ... ... кезеңмен салыстыру;
Сатылас талдау - есеп - қисаптың ... ... ... ... ... анықтаумен қорытынды қаржалық көрсеткіштер құрылымын анықтау;
Тренділік талдау - есеп - қисаптың әрбір жайғасымын ... ... ... ... және ... ... яғни жеке ... өзіндік ерекшеліктері мен кездейсоқ ... ... ... ... ... ... Тренд көмегімен келешектегі көрсеткіштердің ... ... ... ... ... болжалды талдау жүргізіледі;
Салыстырмалы көрсеткіштердің талдауы - есеп берудің жеке жайғасымдары немесе есеп - ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің өзара байланысын анықтау;
Салыстырмалы талдау - бұл ... ... ... фирмалардың, бөлімшелердің жеке көрсеткіштері ... есеп - ... ... ... ішкі ... талдауы да жатады жәнеде берілген фирманың көрсеткішін бәсекелестердің көрсеткіштерімен, орташа салалық және ... ... ... ... ... ... кіреді;
Факторлық талдау - нәтижелік ... жеке ... ... талдау.
Қаржылық талдау өзара тығыз байланысқан екі ... ... ... ... толық талдауының бөлігі болып табылады: қаржылық талдау және өндірістік басқару талдауы.
Қаржылық ... ... және ішкі ... ... ... ... қаржылық талдаудың ерекшеліктері болып ... ... ... ... ... ... ... көптілігі;
талдаудың субъектілерінің мақсаттары мен мүдделерінің әртүрлілігі;
талдаудың, ... және есеп - ... ... ... типтік әдістемелерінің болуы;
талдаудың тек қана көпшілікке бағдарлануы, ... ... есеп - ... фактордың салдары ретіндегі талдау міндетінің шектелуі;
кәсіпорынның қызметі ... ... ... үшін ... нәтижелерінің максималды ашақ болуы.
Тек қана бухгалтерлік есеп - ... ... ... ... ... кәсіпорыннан тыс жерде оның мүдделі контрагенттерімен, меншіктенушілермен немесе мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Бұл талдау шаруашылық жүргізетін субъектінің барлық табысты құпияларын ашуға ... ... ... есеп - ... ... бойынша, кәсіпорынның серіктестерімен жүргізілген сыртқы қаржылық талдаудың негізгі мазмұнын құрайтындар:
табыстардың ... ... ... ... ... ... қаржылық күйін, нарықтық тұрақтылығын, баланстың ... ... ... талдау;
қарыз капиталдың қолданылуының тиімділігін талдау;
кәсіпорынның қаржылық күйінің экономикалық диагностикасы және ... ... ... ... ... ... ... ақпараттар және осы қызметтерді талдаудың көптеген ... бар. ... ... ... есеп - ... ... ... талдаудың классикалық әдісі деп ... Ішкі ... ... ... ... көзі ... қолданады. Ішкі шаруашылықты қаржылық талдаудың негізгі мазмұны басқаруды оптималдау (үйлестіру) үшін маңызы бар ... ... ... ... ... ... авансылаудың тиімділігін талдау, шығынның, айналымның және пайданың ... ... ... ...
Ішкі шаруашылықты басқарушылық талдау жүйесінде, басқарушылықты өндірістік есептің ... ... ... қаржылық талдауды тереңдету мүмкіндігі бар, басқаша айтқанда, шаруашылықты қызметтің тиімділігін ... және ... ... ... ... ... ... талдауының ерекшеліктері болып табылатындар:
өз жетекшілігіне талдау нәтижелерін ... үшін ... ... ... ... ... ... регламенттеудің болмауы;
талдаудың кешендігі, кәсіпорын қызметін жан - жақты зерттеу;
есепті, ... ... және ... ... ... ... сақтау мақсатында талдау нәтижелерін барынша жабық ұстау.
Кәсіпорынның қызметінің қаржылық нәтижелері көрсеткіштер жүйесінде өз ... ... ... ... ... ... ... міндетті элементтер ретінде зерттеу кіреді, біріншіден, ағымды талданған кезеңдегі әрбір көрсеткіштің ... ... ... ... ... және ... ... зерттеу; үшіншіден, бірқатар есеп беру кезеңдеріндегі қаржылық нәтижелердің ... ... ... ... ... ... ... қаржылық нәтижелері көрсеткіштерінің динамикасы мен ... ... және ... үшін, №2 нысанды «Қаржылық - шаруашылықты қызметтің нәтижелері туралы есеп ... - ден ... есеп - ... ... ... кесте құрастырылады.
Кесте 1
ААҚ “Қазақтелеком” қызметінің қаржылық нәтижелері көрсеткіштерінің және деңгейінің талдауы
Мың тенге
Көрсеткіш
2003 жылдың
01.01.
2004 жылдың
01.01.
Ауытқу
+; ... ... ... табысы
( ҚҚС-сыз )
38,584,626
45,880,679
7,296,053
118.9
Өткізілген өнімнің өзіндік құны (жұмыстар, ... ... ... ... ... табысы (зияны)
4,867,963
11,760,574
6,892,611
241.6
Негізгі емес қызметтің нәтижесі
899,024
481,371
-417,653
53.5
Заңдық тұлғаның табыс салығы
- 2,908,308
- 3,600,874
-692,566
123,8
Салық салғаннан кейінгі ... ... ... (зияны)
2,858,679
8,641,071
5,782,392
302,3
Төтенше жағдайлардың табысы (зияны)
-
-1,705
- 1,705
-
Бөлінбеген табысты реттеу (жабылмаған зиянды)
-
3,058,399
3,058,399
-
Бөлінбеген табыс (жабылмаған зиян)
2,858,679
11,697,765
8,839,086
409.2
Кестенің мәліметтері, есеп беру ... ... ... нәтижелерге ие болғанын көрсетеді. Жалпы табыс 42.1% - ке ... ... ... 4 ... ... ... ... өсуінің оң факторы болып өткізу көлемінің өсуі есебінен және ... ... ... ... ... ... төмендеуі есебінен жалпы табыстың көбейуі табылады. ... ... ... өсуі 18.9% ... ... ... ... құнының өсуі 6.5% - ті құрады және кезеңнің шығыстары базалық кезеңмен салыстыру бойынша 14.6% - ке ... ... ... ... ... ықпалында болады: негізгі қызметтің табысы, негізгі емес қызметтің табысы, корпоративті табыс ... ... ... ... ... және ... ... табысы. Кесте 1 - ден байқағанымыздай, бөлінбеген табыс 2003 жылы 2002 ... ... ... мың тенгеге артты. Мұндай артуға негізінен негізгі қызметтің табысының жоғарылауы және өткізілуден сырт ... ... ... ... ... ... ... негізгі емес қызметтің табысының төмендеуі есебінен жалпы ... 417,653 мың ... ... ... негізгі қызметтің табысының өзгеруіне келесідей ... әсер ете ... ... ... ... ... құнын төмендету; қызмет ... ... ... ... және ... ... ... шығынның деңгейі.
1. Негізгі қызметтен түсетін табыстың (зиянның) ... ... ... ( Р) :
Р = Р1 - Р0 = ... - ... = ... мұндағы
Р1 - есеп беру жылындағы негізгі ... ... ... ... - ... жылдағы негізгі қызметтен түскен табыс (зиян).
ААҚ “Қазақтелекомның” негізгі қызметінен түскен табыс 2003 жылы 2002 жылмен салыстырғанда ... ... 6 892 611 мың ... ... ... ... бағалауда баланс деректерін зерттеудің ... зор. ... ... ... үшін ... ... қаражат сомасының бағдарлы бағасын береді, ... ... ... ... ... ... «бағасы» нарықтық конъюнктурамен анықталады және есептен кез - келген жаққа ауытқи алады, әсіресе ... ... ... ... ... бірінің көмегімен баланс бойынша ... ... ... ... - ала ... баланс бойынша тікелей талдау жүргізіледі;
баланстық статьялар элементтерінің кейбір біртекті құрамы бойынша біріктіру жолымен тығыздалған салыстырмалы талдамалы ... ... ... ... ары қарай статьялардың бірігуімен, инфляция индексіне баланстың қосымша түзетулері жүргізіледіпроизводится ... ... ... ... - ... еңбекті қажет ететін және тиімсіз іс, өйткені есептеу көрсеткіштерінің өте көп санының болуы, ... ... ... басты тенденцияны бөліп қарауға мүмкіндік бермейді.
Салыстырмалы талдамалы ... ... ... жеке ... ... ... және оларды динамика көрсеткіштерімен толықтыру жолымен алуға болады.
Талдамалы баланс талдаушының баланспен танысу кезінде жүргізетін есептеулерін жүйелендіруімен және бір бірлесуге ... ... ... ... ... ... күйінің статикасы мен динамикасын сипаттайтын көптеген маңызды көрсеткіштер қамтылады. Бұл балансқа іс жүзінде ... ... ... көрсеткіштері кіреді.
Оларға жататындар:
баланс жиынынан зиянды алып тастағандағы алындыға тең, ұйым мүлікінің жалпы құны;
баланс ... 1 ... ... тең, ... ... негізгі капиталдың) активтері мен қозғалмайтын мүліктердің құны;
баланс активтерінің 2 тарауының жиынына тең, жұмылдырылған (айналымды капитал) ... ... ... ... ... ... бөлімінің 1 тарауының жиынына тең, кәсіпорынның меншікті қаражаттарының шамасы;
баланстың пассивтік бөлімінің 2 және 3 ... ... ... тең, ... ... ... капитал мен ұзақ мерзімді активтер арасындағы айырымға тең, айналымдағы меншікті қаражаттар ... ... мен ... ... ... ... тең, ... капиталы.
Салыстырмалы балансты талдай отырып, мүлік құнындағы меншікті капитал шамасының меншікті салмағының өзгеруіне, меншікті және қарыз капиталдың өсу қарқындылықтарының ... ... ... ... және ... ... өсу қарқындылықтарының қатынасына көңіл аудару ... ... ... ... болған кезде кәсіпорынның динамикада меншікті айналымды капиталының үлесі жоғарылауы керек, меншікті ... өсу ... ... ... өсу ... ... ... керек, дебиторлық және несиелік берешектердің өсу ... бір - ... ... ... (Қосымша 7,8).
Келесі талдамалық процедура болып табылатын сатылас талдау - салыстырмалы көрсеткіштер ... ... есеп ... ... ... ... ... баланстың әрбір статьясының меншікті салмағын оның жалпы жиынында ... ... ... ... ... ... активтер құрамында және оларды жабатын көздердің құрылымдық өзгерісін бақылайтын және болжалдайтын осы шамалардың динамикалық қатары болып табылады. ... ... ... талдаудың екі ерекшелігін бөліп көрсетуге болады:
салыстырмалы көрсеткіштерге өту салалық өзіндік ... және ... ... ескеріп кәсіпорынның салыстырмалы талдауын жүргізуге мүмкіндік береді;
салыстырмалы көрсеткіштер, ... есеп - ... ... ... ... ... және соның салдарынан олардың динамикадағы салыстырылуын қиындататын, инфляциялық процестердің негативтік ықпалын деңгейлестіреді. ... ... ... абсолюттік баланстық көрсеткіштер өсудің (төмендеудің) салыстырмалы қарқындылығымен толықтырылатын бір ... ... ... кестелерді құрумен қорытындыланады. Көрсеткіштерді біріктіру дәрежесін талдаушы анықтайды. Қағида бойынша, бірқатар жылдардың базистік қарқыны ... бұл ... ... ... ... талдауға, сонымен қатар олардың мәндерін болжауға мүмкіндік береді.
Деңгейлес және сатылас талдаулар ... бірі ... ... ... ... ... есеп ... бухгалтерлік нысанның құрылымы ретіндеде, оның жеке көрсеткіштерінің динамикасы ретіндеде сипатталатын, талдау кестелерін құруға болады.
Тренділік талдау - ... ... ... ... ... үшін ... ... Ұйымның мүмкіндікті дамуының графигі тұрғызылады. Өсімнің орташа жылдық қарқыны ... және ... ... мәні ... ... ... ... ең қарапайым әдісі. Қазіргі кезде жеке кәсіпорын деңгейінде есептелетін ... ... бір ай ... тоқсан табылады.Баланс валютасының динамикасын, кәсіпорынның активтерінің құрылымы мен қаржыландыру көздерін талдау, ағымды қаржылық - ... ... ... асыру үшінде, келещекке басқарымды шешімдер қабылдау үшінде қажетті бірқатар маңызды ... ... ... ... ... есеп беру кезеңінде баланс валютасының төмендеуі (абсолюттік түрде) кәсіпорынның шаруашылықтық айналымды ... ... ... бұл ... ... әкеледі. Шаруашылықты қызметті тұқырту фактісінің орнықтырылуы оның себептеріне егжей - ... ... ... ... етеді:
берілген кәсіпорынның тауарларына, жұмысына, көрсететін қызметіне төлеу ... бар ... ... қажетті шикізаттың, материалдардың, жартылай өнімдердің келуінің шектелуі;
қарастырылған кәсіпорын ... ... ... ... ... ... шаруашылықты айналымға біртіндеп енуі.
Есеп беру кезеңінде баланс валютасының жоғарылауын талдағанда, негізгі қорлардың құнының ... ... ... ... ... ... кездегі, оны қайта бағалаудың ықпалын ескеру қажет.
Ең күрделісі инфляциялық процестер ықпалын есепке алу, дегенмен онсыз баланс валютасының жоғарылауы тек қана ... ... ... ... пен ... инфляциясы ықпалынан көрсетілген қызмет салдарынан болдыма немесе ол қаржылық - шаруашылықтық қызметтің кеңеюін көрсетеме, қандайда бір ... ... ... ... ... ... ... зерттеу кәсіпорынның қаржылық тұрақсыздығының (тұрақтылығының) мүмкіндікті бір себебін орнықтыруға мүмкіндік береді. Кез - келген көздің есебінен меншікті қаражатты ... ... ... ... ... әсер ... Жәнеде бұл кезде бөлінбеген пайданың болуы айналым ... ... көз ... және ... ... ... берешекті төмендетуші ретінде қарастырылуы мүмкін.
Кәсіпорынның активтері құрылымының өзгерісін ... ... ... ... ... ... Мысалы, мүліктегі ағымды активтердің үлесі куәлендіреді:
ұйымның қаражатының айналымдылығын қарқындатуға әсер ететін активтердің ең ... ... ... туралы;
ағымды активтердің бір бөлігін дайын өнімді тұтынушыларды несиелендіруге, көрсетілген қызметке, еншілес кәсіпорындарға, басқада дебиторларға ... ... ... ... ... ... ... бағалануын бұрмалау туралы және т.б.
Активтер құрылымындағы осы пропорцияның өзгеруінің ... ... дәл ... ... ... баланс активінің тараулары мен жеке статьяларына өте ... ... ... ... жекелеп айтсақ, кәсіпорынның өндірістік потенциалының күйін, негізгі қаражаттар мен ... емес ... ... ... ... активтер айналымының жылдамдығын бағалау.
Баланс активінің бірінші тарауын талдау кезінде, аяқталмаған ... ... ... ... ... ... ... қажет, өйткені бұл статья өндірістік айналымда қатыспайтын болғандықтан, анықталған жағдайларда оның ... ... ... - ... ... ... негативті әсер етуі мүмкін.
Ұзақ мерзімдік қаржылық салымның болуы кәсіпорынның салымдарының инвестициялық ... ... ... ... ... салмағы сыртқы факторлар ықпалынан өзгере алатынын ескере отырып, мысалы, шикізатқа, материалдарға, ... ... баға ... ... ... өсе алуы ... ... жағдайларында негізгі қаражаттар құнын түзетудің есептелу тәртібі,есеп беру кезеңіндегі абсолюттік көрсеткіштердің өзгерісіне ... ... ... ... материалдық емес активтердің болуы ұйыммен таңдалып ... ... ... ... ... сипаттайды, өйткені ол қаражаттарды патенттергі, лицензияларға, басқада интелектуалды меншіктерге салады. ... ... өсуі ... және ... ... ... немесе инфляция факторының әрекеті туралы ғана куәлендірмейді, сонымен ... ... ... туралы да. Бұл олардың массасының ұлғаюына қажеттілікті туғызады.
Қорлар құрылымын зерттеу ... ... ... басқада ұқсас бағалылықтар, аяқталмаған өндіріске шығатын шығындар, дайын өнім, қайта сатуға арналған тауарлар, тиелген ... ... ... ... ... ... беталысын айқындауға негізгі көңілді аудару тиімді болады.
Өндірістің қорлардың меншікті ... ... ... ... потенциалын арттыру;
өндірістік қорларға салу арқылы кәсіпорынның ақшалай ... ... ... ... ... ұмтылуы;
таңдалған шаруашылықтық стратегияның тиімсіздігі салдарынан ағымды активтердің үлкен бөлігінің қорға ... ... ... өсуіне бетбұрыс уақыттың бір бөлігінде ағымды өтімділік коэффициентінің мәнінің ұлғаюына әкелгенімен, бұл ... ... ... босатылған активтердің есебінен жүріп жатпағанын талдау қажет, немесе бұл соңында несиелік берешектің өсуіне және ... ... ... әкеледі.
Баланстың позитивті өзгерісінің белгілері болып табылатындар:
баланс валютасы есеп беру ... ... ... салыстырғанда жоғарылады;
айналымды капиталдың өсімінің қарқыны негізгі капиталдың өсімінің ... ... ... ... қарыз капиталынан басым және оның өсу қарқыны қарыз капиталының өсу қарқынынан жоғары;
дебиторлық және несиелік ... ... ... ... ... ... ... және оның есеп беру кезеңіндегі өзгеруінің жалпы сипаттамасынан соң, қаржы күйін талдаудың ... ... ... болып кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық көрсеткіштерін талдау болып табылады.
Талдаудың ... ... үшін ... ... ... бұл ... ... тұрақтылығының мәнін қандай көрсеткіштердің кескіндей алатыны. Бұған ... ... ... ... ... модельмен (үлгімен) байланысты, осыдан келіп ... ... ... ... бұл ... ... түрде болады:
F + Z + Ra = Ис + КТ + Кt + ... ... ... 2 кестеде көрсетілгендер сияқты мәнде болады.
2 ... ... ... ... түрде).
Млн.тенге
АКТИВтер
Шартты бел.
2003 жылдың
01.01.
2004жылдың
01.01.
Қаржыландыру көздері
Шартты бел.
2003 жылдың
01.01.
2004жылдың
01.01.
1.Негізгі қаражаттар мен асалымдар
F
49,079,816
56,104,943
1.Меншікті қаражат көздері
Ис
33,378,785
38,173,302
2.Қорлар мен ... ... ... ... ... және бас. ... және ... қарыз қаражаттар
К
18,722,134
21,638,129
Оның ішінде:
Оның ішінде:
Ақшалай қаражат, қысқа мерзімдік қаржылық салым
Д
1,423,430
2,143,834
Қысқа мерзімдік Несиелер және қарыз қаражатт
Кt
8,621,581
10,390,803
Есептеулер және бас. активтер

7,368,215
8,288,519
Ұзақмерзімді несиелер және ... ... ...
10,100,553
11,247,326
БАЛАНС
В
60,448,478
69,270,052
БАЛАНС
В
60,448,478
69,270,052
Мұндай әдістемелік тәсіл, қайтару мерзімі тұрғысынан қарағанда, қарыз қаражаттарының ... ... бөлу үшін ... ... ... ... бір ... ұсынады. Бәрінен бұрын баланстың пассивтік бөлімінің статьяларын біріктіру ... КТ және Кt ... ... ... ... ... ... балансты зерттеу жатыр, бұл зерттеу оның экономикалық оқылуынан ... ... ... экономикалық оқу, яғни келесідей негізгі ... ... ... ... сөз: ... ... меншікті капиталдың сомасы ұзақ мерзімді активтер ... ... ... керек (Ис > F). Бұл, меншікті капиталдың тек қана ұзақ мерзімді активтерге ... ... ... бір ... ... ... қалыптастыруға бағытталады. Осының есебінен ... ... ... өндірістік циклді жүзеге асыруға қатысады және ... ... ... ... ... ... етеді.
ААҚ “Қазақтелеком” үшін бұл шарт
жыл басында 33,378,785 /> 49,079,816
жыл ... ... /> ... ... ... ... ... шамасынан жоғары болуы керек (Z + Ra > Rp + К) . Бұл, ... ... тек қана ... ... ... ... ... қатар меншікті капитал есебіненде қаржаланатынын көрсетеді.
ААҚ “Қазақтелеком” үшін бұл ... ... ... /> ... ... ... /> 31,096,750
табыстарды қолдану мөлшері осы табыстардың өзіндік шамасынан аспауы ... ... ... ... ... балансында сәйкес статья бойынша жабылмаған зиян (залал) көрсетіледі, ол қаржы ресурстарының пайдаланылуын ... ... ... береді.
ААҚ “Қазақтелеком” үшін бұл ... ... ... ... ... ... ... мысалдардан байқағанымыз, балансқа сәйкес жыл басында және жыл ... ... ... ... ... ... жағдай өте қиыншылықты болып ... ... ... айналымды қаражат құнының және оларды қалыптастырудың қарыз көздерінің қатынастары кәсіпорынның қаржылық күйінің ... ... ... мен ... ... ... ... қаржылық тұрақтылықтың маіызы болып табылады, ал осы кезде төлеу қабілеттілігі оның сыртқы ... ... ... ... бір ... қорлар мен шығындарды көздермен қамтамасыздандыру дәрежесі, қамтамасыздықтың салдары болып табылатын, төлем қабілеттілігінің ( төлеу ... ... бір ... себебі болады.
Қаржылық тұрақтылық тәуелсіздік, қаржылық коэффициенттері, меншікті және қарыз ... ... ... ... ... оңтайландыру коэффициенті сияқты көрсеткіштермен сипатталады.
Тәуелсіздік коэффициенті ... ... ... ... қарыз қаражатына тәуелсіз екенін және меншікті қаражаттарды қаншалықты оңтайландыруға қабілетті екенін ... ... ... жалпы, жиынтықты жалпы капиталға (баланс валютасына) қатынасымен келесі теңдеу бойынша ... ... = Ск : Ок ... ... ... ... алғы кезеңдерде қаржылық қиыншылықтың төмендейтінін айқындайды. Кәсіпорынның ... ... ... көп ... ... оған ... ... қамтамасыздандыру және нарық жағдайында әрекеттену солғұрлым жеңіл болады. Сондықтанда ең ... ... ... текті резервті қорлар құру және жарғылық капиталға бөлінбеген табысты тікелей ... ... ... ... ... арттыруға ұмтылады.
Егер осы коэффициентті ААҚ ... ... ... ... ... ... онда 01.01.01жылдағы және 01.01.02 жылғы күйінде оның мәндері 0.55 ... және ... тең ... Бұл, ... ... үлкен жартысы меншікті (акционерлік) капитал есебінен қаржыланатынын, алқалған бөлігінің ... ... ... ...
Тәуелсіздік коэффициентінің жеткілікті жоғарғы деңгейі болып, меншікті капиталдың баланс ... ... 0.5-0.6 тең ... кезі ... Бұл ... ... тәуекелшілігі минимумға келтіріледі: меншікті қаражаттары есебінен қалыптастырылған ... ... ... ... ... ... ... қарыздық міндеттемелерін өтей алады.
Қаржылық тұрақтылықты сипаттаушы келесі ... ... ... болып табылады, ол меншікті капиталдың ... ... ... анықталады:
Кф = Ск : Зк
Бұл коэффициенттің деңгейі ... ... ... ... ... мен ... үшін ... сенімдірек болады.
Коэффициент шаруашылық жүргізуші субъектінің ... ... ... ... ... ... ал қандай бөлігі қарыздар есебінен қаржыландырылатынын көрсетеді. Қаржыландыру коэффициентінің шамасы < 1 ... ... ... ... ... ... ... қаражаттары есебінен қалыптасқан), төлеу ... ... ... ... және көп ... несие алуды қиындатады.
ААҚ “Қазақтелеком” балансының мәліметтері бойынша қаржыландыру коэффициентінің мәні 01.01.01 жылы 1.78 тең, ал ... - 1.76 тең ... ... ... және ... ... үлкен бөлігінің меншікті көздер есебінен қалыптасатынын көрсетеді.
Батыстық ... ... ... қарағанда оның керісінше көрсеткіші - қарыз және меншікті ... ... ... ... қолданылады, ол тартылған капиталдың меншікті капиталға қатынасымен анықталады:
Кф = Зк : ... ... ... ... ... 01.01.01 ... Бұл қатынас 0.56 және 01.01.02 жылға - 0.57 ... ... және ... ... ... жүргізуші субъект өзінің меншікті қаражатының активіне салынған бір ... ... ... ... ... ... Кәсіптікке арналған әдебиеттерде бұл ... үшін ... ... < 1.
Егер оның мәні 1 асса , ... ... ... ... ... және ... ... дағдарыстық шекке жетеді. Бірақ ... ... ... ... бірмәнді бола бермейді.
Бұл коэффициент салалық ерекшеліктерге, субъектінің шаруашылықтық қызметінің ... ... ... ... бұрын, айналымды қаражаттарға тәуелді болады. Материалдық айналымды қаражаттардың ... ... ... және ... ... ... ... айналымы кезінде коэффициенттің сыни мәні ... көп ... асып ... мүмкін, бірақ ол шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржылық ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздік (автономиялық) дәрежесін сипаттайтын маңызды көрсеткіштердің бірі қаржылық тұрақтылық ... ... ... Ол ... капиталдағы (баланс валютасында) меншікті және ұзақ ... ... ... үлесін сипаттайды жәнеде келесі теңдеумен анықталады:
Ск + ... у = ... ... оның ... мәні 0.9 ... тең ... ... ААҚ “Қазақтелеком” ... бұл ... мәні 01.01.01 ... 0.72 тең ... және 01.01.02 ж. - 0.71. ... + 10,100,553)/60,448,478 және ((38,173,302 + 11,247,326)/ ... ... ... олар бір деңгейде жатыр, бұл қаржылық ресурстардың ... ... ... ұзақ уақыт пайдалана алатынын көрсетеді. ... ... ... ... ... сипаттағанда, жеке топтар мен көздер құрылымының өзгерісіндегі бетбұрыстарды ... ... ... ... ... ... ... бірінші кезекте, қарыз қаражаттарын ұзақ ... ... ... Ол ұзақ мерзімді міндеттемелердің меншікті капитал және ұзақ ... ... ... ... ... ... есептеу теңдеуі келесідей болады::
До
Кдо = ---------------
Ск + ... ... ... ... ... бұл ... 01.01.01 ... 0.27 құрады және 01.01.02 ж. - ... және ... ... ... қаржылық есеп - қисаптың активтерін ... үшін , ... ... ... ұзақ ... ... мен ... үлесін көрсетеді және шаруашылық ... ... ... қаражаттарын өндірісті жаңарту және кеңейтуде қаншалықты қарқынды қолданғанын бағалайды. ... ... ... ... ... ... ... капиталдың негізгі капиталға қатынасымен есептелетін, инвестициялау коэффициентін қолдану ұсынылады. Қай ... ... ... ... ... ... айналым капиталының бөлігін жапқанда, осы нұсқа активтердің қалыптасуының мүлтіксіз ... ... ... саналады.
Егер ААҚ “Қазақтелекомның” балансын қарастырсақ, онда негізгі капиталдың (ұзақ ... ... мәні ... ... ... ... ... Бұл үлкен дәрежеде, соңғы ... ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі, онсыз қызмет көрсету рыногінде жетекшілік ролін ұстап қалу өте ... ... ... меншікті, қарыз, жәнеде жалпы капиталдың қатынастарын ... ... ... ... ... және қарыз капиталдарының және есеп беру кезеңіндегі ... ... ... зерттеуді талап етеді.
Меншікті капиталды зерттеу кезінде меншікті айналымды қаражаттың болуымен ... ... ... ... ... яғни меншікті капиталдың қандай бөлігі иммобилді ... ... ... және осы ... ... оңтайландыруға мүмкіндік беретін нысанда болатынын орнықтыру ... ... ... ... ... үшін, меншікті капиталдан баланстың 1 ... ... алып ... ... яғни ұзақ ... ...
ААҚ “Қазақтелеком” балансының мәліметтері бойынша 01.01.01 жылға және 01.01.02 ... бұл ... ... ... болды (33,378,785 - 49,079,816 = - ... және ... - ... = - ... ... ... ол жоғарылауда.
Компанияның активтерінің жалпы сомасында, ұзақ ... ... ... ... 81%-ті және 80.9% - ті ... құрайды. Бірақ, компанияның қызметінің ... ... ... ... телекоммуникациялық қызмет көрсету сияқты, оны қор ... ... деп ... ... және ... қатынасты дұтыс деп септеуге. ... ... ... үшін ... ... тек ... ... капиталының үлесі ғана өсіп қалмау керек, сонымен қатар меншікті капиталдың өсу ... ... ... өсу ... ... ... ... жәнеде дебиторлық және несиелік берешектердің өсу ... бір - ... ... ...
3 ... және қарыз капиталдың өсу қарқындары
01.01.00
01.01.01
01.01.02
2003ж 2002жылға %
2004ж 2003ж-ға %
Меншікті ... мың ... ... мың тенге
19,498,862
18,722,134
21,638,129
96.0
115.6
Кәсіпорын айналымына қарыз қаражаттарын тарту - қалыпты құбылыс. Бұл қаржы күйінің ... ... ... ... ... ... ... олар ұзақ уақыт айналымда ... ... және дер ... ...
Дебиторлық және несиелік берешектерге келетін болсақ, онда несиелік берешектің шамасы баланс қорытындысының 10% - тін ... ... ... ... ... берешек 12% - ті құрады (Қосымша 7,8).
Дебиторлық және несиелік берешектердің шамасы туралы мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... және несиелік қарыздар мәндері
31.12.99
31.12.00
31.12.01
Дебиторлық қар., мың тенге
7,476,716
7,368,215
8,288,519
Несиелік қар., мың тенге
5,005,850
6,174,849
7,056,919
Егер ... ... ... ... ... ... ... (қосымша 9), онда деректерден көреміз, негізінен жеткізушілер мен мердігерлер алдындағы соманың ... (2001ж. - ... 2002 ж. - ... 2003 ж. - ... ... ... алдындағы берешектік едәуір төмендеді (2001ж. - 1,092,874; 2002 ж. - 786,965; 2003 ж. - ... ... ... ... ... ... олардың құрамында айналымнан тыс қаражаттардың біршама өсуімен ... ... 7,8 ... олар 2002 ... ... 80.7 % - ті құрады. 2003 жылдың ... ... ... ... өсті - 81.0% - ке ... Баланс құрылымындағы айналымды активтер 2002 ... ... 19.3% - ті ... және 2003 ... аяғында 19% -ті.
Айналым қаражатының ... ... ... өткізілімді активтер құрайды, бұл ... ... (12%), ал ... ... шамасы өте төмен, дегенмен берілген кезеңде ол баланс құрылымында 1.6% - тен 3.1% - ке ... ... ... ... ... мен инвесторлар үшін қалыпты болып табылады.
Баланстың пассивтік бөлімі ... ... аз ... ... ... ... ... Қосымшалардан 7 және 8 байқағанымыздай, қарастырылған ... ... ... ... баланс жиынынан 53.7 - тен 55.1% - ке дейін ауытқыды. Меншікті және ... ... ... ... кәсіпорынның тұрақтылығы, оның нарықтық байланыстар жағдайындағы тәуелсіздігі мен ... ... ... ... және ... ... ұйымның қаржылық күйіне дұрыс ықпал етеді.
Қарыз қаражаттарының құрылымы берілген екі жыл үшінде ... ... ... жоқ. Ұзақ ... ... ... төмендеу бетбұрысында болғанына қарамастан, 2002 жылдың басында олар ... ... 24.6% - ті ... және 2003 ... ... 19.5% - ке ... ... баланс валютасының, активтер мен пассивтерінің құрылымының динамикасын талдау, ағымды қаржылық - шаруашылықтық қызметті жүзеге асыру үшінде, келешекке басқарушылық шешімдер ... ... ... ... ... қорытындылар жасауға мүмкіндік береді. ... есеп беру ... ... ... ... ... түрде) ұйымның төлеу қабілетсіздігіне әкелетін, оның ... ... ... ... ... ... ... кезеңіндегі баланс валютасының жоғарылағанын көрсететін, қосымшалар 7 және 8 -дің ... ... ... бұл ... ... ... ... ықпалы емес екенін ескеру керек.
Егер 2002 жылдың ... ... құны ... мың ... ... ал 2003 ... ... 69,270,052 мың тенгеге дейін өсті. (Қосымша 10). Баланс валютасының жоғарылауы негізгі қаражаттардың ... ... ... сонымен қатар көрсетілетін қызмет спектрінің кеңеюі, қаржылық - шаруашылықты қызметтің көлемінің артуы болып ... ол өз ... ... кезекте жұмылдырумен байланысты және сол арқылы көрсетілетін қызметтің көлемін арттыру үшін қосымша техникалық ... ... ...
Егерде дебиторлық және несиелік берешектер өсімінің қарқынының 2003 ... ... ... ... екенін, меншікті капиталдың оның өсу қарқыны қарыз капиталымен салыстырғанда ... ... ... ... капиталынан артатынын, жәнеде ағымды активтердің өсім қарқыны 2003 жылдың аяғында ұзақ мерзімді активтердің өсім ... ... ... ескерк отырып, ААҚ “Қазақтелекомның” балансында 2003 жылы өткен өзгерістер туралы оң ... ... ...
3 - ... Шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржылық күйін талдау әдістемесі
3.1. Кәсіпорынның төлем ... мен ... ... ... ... талдаудың маңызды этапы болып баланстың өтімділігін талдау табылады. Өтімділікті талдау кәсіпорынның ... ... ... ... ... береді, яғни оның өз міндеттемелері бойынша дер кезінде және толық шамада есептесе алу ... ... ... ... оның ... ... орынын толтыру дәрежесі ретінде анықталады, оның ақшаға түрлену мерзімі міндеттемелерді өтеу мерзіміне сәйкес ... ... ... ... өтімділігін айыра білу керек. Активтер өтімділігі, олардың ақшалай қаражатқа айналуы үшін қажетті кері уақыт ... ... ... ... осы ... ... айналуына қаншалықты аз уақыт қажет етілсе, олардың өтімділігі де солғұрлым жоғары болады. ... ... ... ... ... ... топтастырылған актив бойынша қаражаттарды салыстырумен, өтеу мерзімінің дәрежесі бойынша сыныпталатын міндеттемелермен қорытындыланады. ... ... ... ... ... келесідей топтарға сыныпталады.
Ең өтімді активтер (ЕӨА)- оларға жататындар кәсіпорындардың ақшалай қаражатының барлық статьялары және қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... мен бағалы қағаздар айналымды қаражаттың ең ұтқырлы бөлігі болып табылады. Ақша ... ... ... ... ал ... қағаздар тез арада қолма - қол ақшаға айнала ... ... ... 2003 ... балансының мәліметтеріне жүгінсек, жыл басында бұл статьялар 1,423,430 мың тенгеге теңесті және жыл ... ... мың ... ... ... өткізілімді активтер (ТӨА) - төлемі есеп беру күнінен кейін 12 айдың ішінде күтілетін, дебиторлық ... ... ... ... ... ... сома есептеу шотына анықталған уақытта түседі және өзінің ... ... ... ... ... ... ... ААҚ “Қазақтелеком” бойынша 2003 жылдың басында 7,368,215 мың тенгені құрады және жыл аяғында бірқатар жоғарылады, ... ... мың ... ... ... ... ... (БӨА) - баланстың қорлар мен басқада айналымды активтерді қамтитын статьялары (басқа субъектілердің жарғылық капиталына минустық салымды ұзақ ... ... Бұл ... ... ... шығыстары» кірмейді. Бұл топтың активтерін ақшаға айналдыру күрделірек болады: ... табу ... ал бұл ... бір уақытты керек етеді.
ААҚ “Қазақтелекомның” баяу ... ... 2003 ... басында 2,555,312 мың тенгені құрады, ал жыл аяғында 2,625,453 мың тенгені ... ... ... (ҚӨА) - ... ... мен материалдық емес активтер сияқты айналымнан сыртқы активтер.
ААҚ “Қазақтелекомның” есеп беруіне сәйкес қиын өткізілімді активтер 2003 жылдың басында ... мың ... ... ал жыл ... едәуір жоғарылап 56,040,012 мың тенгені құрады.
Балансты қаржыландыру көздері өтеу мерзімділігінің ... ... төрт ... топталады:
Ең мерзімді міндеттемелер (ЕММ)- оларға қысқа мерзімді несиегерлік берешек жатады.
Қысқа мерзімді ... ... ААҚ ... есеп ... ... 2003 жылдың басында 6,174,849 мың тенгені құрады, ал жыл аяғында 7,056,919 мың ... ... ... ... (ҚММ) - бұл қысқа мерзімді қарыз қаражаты және басқада қысқа мерзімді пассивтер.
ААҚ “Қазақтелекомның” қысқа ... ... 2003 ... ... ... мың тенгені құрады, ал жыл аяғында 10,390,803 мың тенгеге дейін артты.
Ұзақ мерзімді міндеттемелер (ҰММ) - бұл ұзақ ... ... және ... ... сонымен қатар келешектегі кезеңдердің табысы.
ААҚ “Қазақтелекомның” ұзақ мерзімді міндеттемелері 2003 ... ... ... мың ... құрады, ал жыл аяғында 13,649,028 мың тенгеге дейін артты.
Қаржыланудың тұрақты көздері немесе тұрақтылар (ҚТК) - бұл ... ... ... ... балансын сақтау үшін берілген топтың қорытындысы «Келешекті кезеңнің шығыстары» статьясы ... ... ... ... ... ... ... тұрақты көздері 2003 жылдың басында 33,302,674 мың тенгеге теңесті және жыл ... ... мың ... ... өтімділігін анықтау үшін келтірілген топтардың активтері мен қаржыландыру көздері бойынша қорытындыларын салыстыру керек. Келесідей қатынастар орын ... ... ... ... ... деп саналады:
ЕӨА >= ЕММ; ТӨА >= ҚММ; БӨА >= ҰММ; ҚӨА =< ... ... ... ... үш ... орындалатын болса, онда бұл төртінші теңсіздіктіңде орындалуын тартады, сондықтан бірінші үш топтың активтер және пассивтер бойынша қорытындысын салыстыру өте ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар ол экономикалық терең ойлыда: оның ... ... ... ... ... туралы куәлендіреді - меншікті айналымды қаражаттың болуын көрсетеді.
Жүйенің бір немесе бірнеше теңсіздіктері оптималдық нұсқада айқындалғаннан теріс ... ... ... ... ... үлкен немесе кіші дәрежеде абсолюттіден айрықшаланады. Бұл жағдайда активтердің бір тобындағы қаражаттың жетімсіздігі, ... ... ... топтағы оның артықшылығымен өтемделеді, нақты жағдайларда төменгі өтімділікті активтер жоғары ... ... ... баса ...
5 кесте
«ААҚ Қазақтелекомның»
2002 және 2003 жылдардағы балансы бойынша өтімділік топтарындағы активтер мен қаржылану көздерінің қатынастары
01.01.01ж
- ... ... ... ... ға
01.01.02ж
- ға
ЕӨА
1,423,430
2,143,834
ЕММ
6,174,849
7,056,919
А1 < П1
А1 < П1
Ақшал. қаражат
1,407,501
2,143,834
Салық бой. берешек
683,976
571,581
Қысқа мерз.ҚК
15,929
--
Несие.берешек.
5,490,873
6,485,338
ТӨА
7,368,215
8,288,519
ҚММ
8,621,581
10,390,803
А2 < П2
А2 < П2
Ағымды ДБ
7,368,215
8,288,519
Қыс.мез
.несиелер
2,167,500
3,664,880
Ұз. мерз ағым. бөл.
6,454,081
6,725,923
БӨА
2,555,312
2,625,453
ҰММ
12,121,958
13,455,395
А3 < ... < ... мерз ... ... ... ... ... 64,931
ҚӨА
49,025,410
56,040,012
ҚТК
33,453,979
38,194,701
А4 > П4
А4 > П4
МЕА
637,478
844,223
МК
12,136,529
12,136,529
НҚ
40,585,357
49,879,600
Алынған капитал
--
-2,652,636
Бітп..күр қарж. ... Төл. ... ... ... ... ... Кез-шығысы
- 21,705
- 107,303
Барл.
60,372,367
69,097,818
барлығы
60,372,367
69,097,818
1 топтың активтері мен қаржыландыру көздері статьяларының қорытындыларын салыстыру ... ... ... мен ... ... ... ... кестеден байқағандай, активтердің бірінші тобы (ең өтімді активтер) қаржыландыру көздерінің бірінші тобынан төмен (ең мерзімді міндеттемелер). ... ... ... жыл ... ... ... және осы кезеңдерде жақсару жоқ.
1 топтың активтері мен қаржыландыру көздері статьяларының қорытындыларын салыстыру, төлемдік ... ... ... уақытта жақсаруы болатыны туралы қорытынды жасауға болады. Бірақ, дегенмен, егер ... шарт ... ... ... ... ... ... әрине, келесі шарттарда сәйкес келмейді.
Жалпы алғанда активтер мен қаржыландыру көздері статьяларының 1 және 2 топтарын салыстыру ... ... ... ... ... Ол қарастырылатын кезеңге жақын уақыт аралығында төлем қабілеттілігі (немесе ... ... ... ... ... ... ... кестені қарастыратын болсақ, жақын төлем қабілетсіздігі туралы қорытынды жасауға болады.
Баяу өткізілімді активтерді ұзақ мерзімді міндеттемелермен салыстыру келешектік ... ... және ... ... ... мен төлемдерді салыстыру негізінде төлем қабілеттілігін ... яғни кеш ... ... ... ... ... нашарлауын байқауға мүмкіндік береді.
Баланстың 4 тобының активтері мен қаржыландыру көздері статьяларының қорытындыларын салыстыру, шаруашылық жүргізуші субъектінің меншіктенушілер алдындағы ... жабу ... ... ... бұл ... ... ... ғана талап етіледі.
Үздіксіздік принципін немесе әрекеттегі субъект принципін сақтау, шаруашылық жүргізуші субъектінің тұрақты түрде меншікті айналымды капиталының болуын ... ... Ал ол үшін ... ... ... ... яғни меншікті қаражат көздері олармен жаңғырған активтерден басым болуы керек. ... ... ... ... келтірілген мәліметтерге сәйкес, тура солай орындалмайды, демек үздіксіздік принципі бұзылды деген сөз, жәнеде ... ... ... ... ... ... жаңғыртуға бағытталады деп қорытындылауға болады, ал қарыздарды тарту, көрсетілетін қызмет үшін тарифтер ... ... ... ... ... ... тарифтерді мемлекет реттейтін болғандықтан, әрине жаңғырту үшін қажетті қаражатты оларда қарастыру мүмкіндікті емес, ал орнықтырылған тарифтер арқылы негізгі қаражаттардың ... ... ... ... ... ... жаңартуға жеткіліксіз болады.
Төлем қабілеттілігін анықтау үшін ең көп қолданылатын үш көрсеткіш: ... ... ... ... ... ... ... және ағымды өтімділік коэффициенті.
Абсолютті өтімділік коэффициенті, ең мерзімді ағымды міндеттемелердің сомасына ақшалай қаражаттың және қысқа мерзімдік ... ... ... ... ... Ол ... ... жайғасымынан төлем қабілеттілігінің деңгейі бағаланады.
АҚар + Қин ... = ... = ... ... ж. - ға бұл ... «ААҚ Қазақтелеком» балансы бойынша,
0.23 ... ... тең және 01.01.02 ж. - 0.30 ... ... ... ... бөлігі балансты құру күніне немесе жақын уақытта өтеле алатынын көрсетеді. Бұл, ағымды міндеттемелердің қандай бөлігі тез ... ... ... көрсететін, төлем қабілеттілігінің ең қатаң критериясы. Дүниежүзілік практикада оның мәні 0.2-0.3 деңгейінде қабылданады. Сонымен, кәсіпорын ... ... ... алынған нәтижелерден осы коэффициенттің ұйғарымды деңгейде екенін көруге болады.
Мерзімді (аралық) өтімділік коэффициентін есептеу үшін алдыңғы ... ... ... ... ... және басқада активтер, ал бөлімінде сол көрсеткіш қалады - ... ... Ол ... ... ... ... ... үшін қарастырылады.
АҚар + Қин + ДБ ЕӨА + ТӨА
Км.ө. = ... = ... ... ж. - ға ... ... өтімділік коэффициенті «ААҚ Қазақтелеком» есеп - қисабы мәліметтеріне сәйкес 0.6 (1,423,430 + ... ... + ... тең және 01.01.02 ж.- 0.6 ... ... + ... ... өз мезгілінде есеп айырысу жүргізген жағдайда болжалынатын төлем ... ... яғни ... ... ... бөлігі, ақшалай қаражат есебінен ғана емес, сонымен қатар тиелген ... ... ... немесе көрсетілген қызметтен болжалды түсім есебіненде өтеле алатынын сипаттайды.
Бағдалау бойынша бұл коэффициент 0.5-0.7 болуы керек, яғни ең ... ... ... міндеттемелердің әрбір тенгесіне ақшалай қаражаттың және дебиторлық берешектің 50-70 тиынынан кем келмеуі ... ... осы ... ... көргеніміздей, ол ұйғарымды деңгейде орналасқан.
Жалпы өтімділік коэффициенті барлық ... ... ... ... ... алып ... ең ... және қысқа мерзімді міндеттемелерге қатынасын көрсетеді, яғни ... ... ... ... ... табысын алып тастағанда). Бұл коэффициент акционерлер мен инвесторлар жайғасымынан қолданылады.
АА ЕӨА + ... + ... = -------- = ... ЕММ + ... + ... ... = ---------------= 0.42
6,174,849+8,621,581х0.5+12,121,958х0.3 14,122,226
2,143,834+8,288,519х0.5+2,625,453х0.3 6,985,729
----------------------------------------------------- =---------------=0.43
7,056,919+10,390,803х0.5+13,455,395х0.3 16,288,938
ААҚ ... ... ... ... ... ... коэффициенті 01.01.01 ж. - ға 0.42 (5,874,129/14,122,226) тең және 01.01.02 ж. - ға 0.43 (13,057,806/17,447,722) тең.
Ол ағымды ... ... ... ағымды міндеттемелерді жабатынын орнықтыруға мүмкіндік береді, және дебиторлармен өз мезгілінде есеп ... және ... ... оңтайлы өткізумен ғана емес, қажет болған жағдайда материалдық ... ... ... ... сату ... кезінде бағаланатын шаруашылық жүргізуші субъектінің төлемдік мүмкіндіктерін көрсетеді.
Дамыған нарықтық экономикасы бар елдерде бұл көрсеткішке шаруашылық жүргізуші субъектінің ... ... ... ... ... мән ... Оның ... қолданылуының негізгі себептері болып табылатындар: біріншіден, ол ... ... ... міндеттемелердің жабылу дәрежесін көрсетеді: бұл шама қаншалықты жоғары болса, ... ... ... ... ... ... ... болады; екіншіден, ағымды активтердің ағымды міндеттемелерден ... ... ... ... ... ... сату ... өткізу кезінде зиянның пайда болуына кедергі келтіреді: осы қарсы әрекет ... ... ... ... ... жақсы болады. Бұл басымдылықты жұмыс капиталы деп атайды.
Бұл ... 1-2 ... ... ... Төменгі шекара ағымды активтердің ағымды міндеттемелерді өтеу үшін ... ... ... екендігіне негізделген, олай болмаған жағдайда шаруашылық жүргізуші субъекті төлем қабілеттіліксіз болып қалады. ... ... ... міндеттемелерден екі еседен жоғары басымдылығы қажетсіз деп есептеледі, өйткені ол ... өз ... ... ... ... және ... тиімсіз пайдалануы туралы куәлендіреді. Байқағанымыздай, төменгі шекара осы ... ... ... ... үшін сақталмайды.
Жоғарыда келтірілген үш көрсеткіштердің әрқайсысы шаруашылық ... ... ... жағдайының анықталған жағын көрсетеді, бірақ олардың бәрі қаржы жағдайының және ... ... ... ... ғана ... табылады.
Айта кету керек, көптеген шаруашылық жүргізуші субъектілер үшін ағымды өтімділіктің ... ... ... ... ... коэффициенттерінің ұштасуы сипатты болады. Бұл шаруашылық жүргізуші субъектілерде шикізаттың, материалдардың, жиынтықтаушылардың, дайын өнімнің артық қорларының болуымен жәнеде жиі ... ... ... ... байланысты.
Бұл жұмсалымдардың негізсіздігі, соңында, ақшалай қаражаттың ... мен ... ... ... ... ... ... ағымды өтімділіктің коэффициенті жоғары болған кездеде, оны құрайтындардың күйі мен ... ... ... ... ... ... ... тобына кіретін статьялар бойынша. Осы мақсатта, дайын өнімдердің, аяқталмаған өндірістің ... ... ... ... қажет.
Өтімді қаражаттардың айналымдылық көрсеткіштерінің нашарлауы кезінде төлем қабілеттілігін объективті бағалау үшін, осындай нашарлаудың болу ... ... ... Бұл ... ... ... және көрсетілген қызметтің уақытында төленбеуінің, жәнеде дайын өнімнің, шикізаттың, материалдардың және т.б. артық ... ... ... себептерін егжей - тегжейлі талдап білу керек. Бұл себептер талданатын субъектке соншалықты тәуелді емес сыртқы себептер ... ... ал ... ішкі ... ... да мүмкін. Бірақ, бәрінен бұрын, жоғарыда аталған өтімділік коэффициенттерін есептеп алу, олардың деңгейіндегі ... ... және ... әртүрлі факторлардың ықпал ету мөлшерін білу керек.
Жоғарыда келтірілген коэффициенттердің нәтижелері ... ... ... ... ... ААҚ ... ... басында және аяғында жеткізушілер мен банкирлер жайғасымынан төлеу қабілеттілікті деп, ал акционерлер мен инвесторлар жайғасымынан - ... ... деп ... Баланстың мәліметтері бойынша, жалпы өтімділік коэффициентінің 1 - ден ... ... ... ... ... ... ие ...
Жаңғырту үшін қаржылық қаражаттың тұрақты түрде жетпеуінен және ... ... ... жақтан тартуда өтімділік коэффициенттеріне үлкен әсерін тигізеді. ... ... ... белсенділігінің оның қаржылық күйіне әсерін талдау ... ... ... ... ... іскерлік белсенділік деңгейі өте зор ықпал етеді. ... ... ... қаржылық аспектідегі іскерлік белсенділігі, бәрінен бұрын, айналым капиталының жылдамдығымен айқындалады. Іскерлік ... ... ... ... ... ... тиімді қолданатынын анықтауға мүмкіндік беретін, әртүрлі қаржылық коэффициенттердің деңгейлері мен динамикасын зерттеумен қортындыланады. Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... салынған қаражаттар қаншалықты жылдам нақты ақшаға айналатынына тікелей тәуелділікте болады.
Жоғарыда ... ... жеке ... ... айналым жылдамдығында болады, яғни олардың ақшалай нысанға айналу жылдамдығы. Қаржаттың айналымда болу уақыты ... ... және ішкі ... ... бірқатар факторлардың жиынтықты әсерімен анықталады. Бірінші кезектегілер санына жататындар: субъект қызметінің саласы (өндірістік, қамтамасыздандыру - өткізімдік, ... және ... ... (станок жасау зауытының және кондитер ... ... ... ... ... субъекттің масштабтары (шағын субъектілердің қаражаттарының айналымдылығы ірі субъектілердікіне қарағанда жоғары) және бірқатар басқалар. Активтердің айналымдылығына ... ... ... және ... ... ... ... жүргізу жағдайларыда аз әсер етпейді. Мысалы, инфляциялық ... ... және ... ... ... және сатып алушылармен реттестірілген байланысының болмауы, қорлардың мәжбүрлі жиналып қалуына әкеледі, ол өз кезегінде қаражат айналымы процесін бәсеңдетеді.
Іскерлік белсенділік коэффициенттері ... ... ... бағалауда үлкен маңызы бар, өйткені қаражаттардың айналу жылдамдығы субъектінің ... ... ... әсер ... Одан ... қаражаттардың айналу жылдамдығының артуы, басқада теңдей жағдайлар кезінде, өндірістік - ... ... ... ... ...
Іскерлік белсенділік көрсеткіштеріне келесідей коэффициенттер кіреді.
Капиталдың жалпы айналымдылық коэффициенті. Ол бір жылда өндірістің және айналыстың қанша толық циклі жүретінін, және ... ... ... ... қанша өткізілген өнімдердің ақшалай бірлігін әкелгенін көрсетеді. Бұл көрсеткіш жұмыстың (қызмет ... ... ... ... ... ... капиталға (баланс валютасымен, кезеңдегі орташа мәні) қатынасымен анықталады.
Тө
К о.к. = --------
Жк
ААҚ «Қазақтелеком» қаржылық есеп - ... ... ... бұл ... 2002 жылы 0.67 ... / (57,496 ... тең болды, және 2003 жылы оның мәні 0.76 ((45,880,679 +3,847,668 / (60,448,478 + ... ... ... ... ... ... субъектінің іскерлік белсенділігі туралы қорытындыланған көрініс береді. Ол бүкіл капиталдың айналым санын көрсетеді және ... ... ... ... ... қолдағы ресурстардың қолданылу тиімділігін сипаттайды. Бұл көрсеткіш өндірістік процестің ... ... ... ... ... түрленеді.
Бір немесе әртүрлі субъектілер үшін әртүрлі жылдардағы жалпы айналымдылық коэффициентті салыстыру ... ... ... жылдық сомасын бағалауда біркелкілік ұамтамасыз етілеме, жоқпа соны тексеру қажет. Бұл көрсеткіш, басқада теңдей ... ... ... ... ... ... қаншалықты үлкен болса, соншалықты жоғары болады.
Бірақ, тозған негізгі қаражаттың тұрақты жаңғыруы мен жаңаға ауыстырылуын ескере ... ... ... ... ... ... айналымдылық коэффициенттің көтерілетінін айтуымыз керек.
Негізгі қаражаттардың айналымдылық ... Бұл ... қор ... көрсетеді, яғни субъектінің берілген кезеңде негізгі өндірістік қорларды қолдану тиімділігін сипаттайды. Ол өткізуден ... ... ... ... ... ... құны бойынша, кезеңдегі орташа шамасына бөлумен есептеледі.
Тө
К а.нқ = --------
НҚ
ААҚ «Қазақтелеком» ... есеп - ... ... ... ... ... ... коэффициентінің мәні 2002 жылы 0.96 (38,584,626 + 899,024 / (41,403,610 + 40,585,357) : 2 және 2003 жылы 1.09 ... + ... / ... + 49,879,600) : 2 дейін өсті.
Бұл коэффициенттің жоғарылауы, ... ... ... жоғары емес меншікті салмағы есебіненде, және олардың жоғары техникалық деңгейіменде жүзеге аса алады. Әрине, оның шамасы ... және ... ... қажет етуіне тәуелді ауытқиды. Дегенмен бұл жердегі жалпы заңдылық ... ... ... ... ... болса, есеп беру кезеңінің шығыны соншалықты төмен болады. Төменгі коэффициент өнімді өткізуден түскен табыстың жеткіліксіздігін ... ... ... осы ... ... ... өте жоғары деңгейін куәлендіреді.
Телекоммуникация қызметін көрсету сияқты саланың капиталды қажет етуі өте жоғары екенін ескере отырып, сыртқы айналымды ... ... ... деңгейі, яғни салынған қаражаттардан түсетін табыстың жоғарылауы туралы қорытынды жасауға болады.
Меншікті капиталдың айналымдылық ... Бұл ... ... ... табыстың баланс бойынша меншікті капиталдың кезеңдегі орташа шамасына қатынасымен қарастырылады.
Тө
К а.м.к. = --------
Мк ... ... ... есеп - ... ... ... ... капиталдың айналымдылық коэффициентінің мәні 2002 жылы 1.14 ... тең ... және 2003 жылы 1.28. ... ... ... ... ... әртүрлі аспектілерін сипаттайды: коммерциялық көзқараста ол не сату артықтылығын ... не ... ... ... анықтайды; қаржылық көзқараста - салынған меншікті капиталдың айналым жылдамдығын; ... ... - ... ... ... ... ... анықтайды. Егер коэффициент өте жоғары болса, бұл сату ... ... ... ... көрсетеді, онда бұл несиелік ресурстардың ... ... және істе ... ... ... көбірек қатысатын шегіне қол жетерлік мүмкіндікке әкеледі. Бұл жағдайда міндеттемелердің меншікті капиталға ... ... ... ... ... және ... табыстың төмендеуімен байланысты күрделі қиындықтарға кезігеді. Керісінше, төменгі коэффициент меншікті ... бір ... ... көрсетеді. Бұл жағдайда коэффициент меншікті қаражаттарды басқа, осы жағдайларға сәйкес болатын табыс көзіне салу қажеттігіне нұсқайды. ... ... ... меншікті капитал айналымының жылдамдығы, жоғарылады және коэффициент 12% - ке артты, несиелік ресурстарды тарту әрине ... ... егер ... қаражаттардың жаңғыруын ескерсек және меншікті капиталдың жоғарылауын абсолюттік ... және ... ... құнының абсолюттік жоғарылауын қарасақ, онда 01.01.02 ж.- ғы ... ... ... деректерімен салыстырғанда 7,292,612 мың тенгеге жоғарылады және осыған сәйкес негізгі қорларда ... мың ... ... ... активтердің айналымдылық коэффициенті. Ол өткізуден түскен табыстың айналымдағы активтерінің ағымының ... ... ... ... = ... ... ... есеп - қисабының мәліметтері бойынша ағымды активтердің айналымдылық коэффициентінің мәні 2002 жылы 3.43 ... тең ... және 2003 жылы 4.41. ... дейін артты.
Ол ағымды активтердің айналымды жылдамдығын көрсетеді, яғни осы кезеңдегі бүкіл айналымдағы қаражаттың ... ... ... ... айналымдылығының үдеуі оларға қажетсінуді төмендетеді, өнімнің қосымша шығарылуы үшін ... ... бір ... ... ... ... береді.
Айналымды үдету нәтижесінде айналымдағы қаражаттың заттық элементтері босайды, шикізаттың, материалдардың, отынның және т.б. қорлары аз ... ... ... яғни осы ... ... салынған ақшалай ресурстарда босайды. Босаған ақшалай ресурстар ең өтімділікті активтерді көбейтеді, нәтижесінде оның ... ... ... төлем қабілеттілігі бекиді.
Ағымды активтердің айналымдылық жылдамдығы тек қана олардың айналу санымен сипатталмайды, сонымен қатар күнменен берілетін айналым ұзақтығыменде сипатталады және ... ... ... Тө 360 х ... ай. = -------- = 360 -------- = ... ... АА ... ... қаржылық есеп - қисабының мәліметтері бойынша ағымды активтердің айналымдығы 2002 жылы 102,5 ... ... (360 х ... : ... ... ал 2003 жылы 81,6 ... дейін төмендеді және ағымды активтер тез айнала бастады (360 х ... ... тең ... ... бір ... ... ... ұзақтығы 360 күнге тең болады, тоқсанда - 90 күнге, бір айға 30 күнге.
Сонымен, ағымды ... ... ... ... ... қаражаттардың айналу жылдамдығын көрсетеді. Оның өсуі оң сипатталады, егер материалдық айналым қаражатының ... ... ... ... ... және ... ... егер соңғысы төмендейтін болса.
Материалдық айналым қаражатының айналымдылық коэффициенті. Талданатын ... ... - ... ... ... сандарын көрсетеді, яғни оларды өткізу жылдамдығын. Тұтас алғанда, бұл коэффициенттің мәні неғұрлым ... ... ... осы ең өтімділікті статьямен қаражат байланысты болады, яғни айналым капиталы өтімді ... ... және ... ... тұрақтала бастайды. Және, керісінше, басқада теңдей жағдайлар кезінде, тауарбастылық іскерлік белсенділікке теріс ықпал етеді. Коэффициентті ... ... ... (көрсетілген қызметтің) өзіндік құнының тауарлы - материалдық қордың кезеңдегі орташа шамасына ... ... ... = ... ... ... есеп - қисабының мәліметтері бойынша материалдық қорлардың айналымдылық коэффициентінің мәні 2002 жылы 9.4 ... тең ... және 2003 жылы 10.14. ... ... ... ... болған сайын, қорлар ақшалай қаражатқа тезірек айналады. Оның төмендеуі өндірістік қорлардың және аяқталмаған өндірістердің салыстырмалы жоғарылағанын ... ... ... ... ... ... куәлендіреді.
Бір айналымның күнмен берілген ұзақтығы келесі теңдеумен анықталады:
360 ӨҚө 360 х ... ... = -------- = 360 -------- = ... ... ТМҚ ... ... қаржылық есеп - қисабының мәліметтері бойынша материалдық қорлардың айналымдылығы 2002 жылы 38,3 күнге теңесті (360 х ... ... және 2003 жылы 35,5 ... ... төмендеді және 360 х ((2,555,312+2,732,756):2)/26,823,392.
Қорлардың бір айналымына қажетті күндер санын көрсетеді. ... ... ... оларды қолдану қабілеттілігі мен зиянсыз жою қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... ... болуы, қорларға тапсырысты қажет етпейтін, тозығы жеткендіктен баяу ... ... ... ... туралы алдын - ала қорытынды жасауға әкеледі. Немесе айналымдылықтың баяулауы келешекті контракттық міндеттемелерге сәйкес ... ... ... ... «Дәл ... ... тәсілдемесі туралы білу қажет, қорларды қамтамасыздандыру, өндіру, сату және тарату функцияларын ... ... ... ... ... ... ұстау. Бұл тәсілдемені іске асыру қорлардың айналымдылығының үдеуіне әкеледі. ... ... ... ... ... ТМҚ ... ... саны төмендеді, бұл оң кезең болып табылады.
Дебиторлық берешектіктің айналымдылық коэффициенті. Өткізуден түскен табыстың ... ... ... орташа шамасына қатынасымен анықталады.
Тө
К а.д.б. = --------
ДБ
ААҚ «Қазақтелеком» қаржылық есеп - ... ... ... ... ... ... коэффициентінің мәні 2002 жылы 5.32 (38,584,626+899,024/(7,476,716+7,368,215):2 тең болды және 2003 жылы 6,35. ... ... ... ... ... және оның көлемінің сапасын бағалау үшін қолданылады, субъектің ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Дебиторлық берешектіктің айналымдылық коэффициентінің көрсеткішімен қатар дебиторлық берешектің айналымының орташа мерзімінде анықтау керек, ол ... ... ... Тө 360 х ... ... = -------- = 360 -------- = ... ... ДБ ... ... қаржылық есеп - қисабының мәліметтері бойынша дебиторлық берешектің айналымы 2002 жылы 67,7 күнге тең ... (360 х ... және 2003 жылы 56,7 ... ... төмендеді (360 х (7,368,215+8,288,519):2)/ (45,880,679+3,847,668).
Бұл, дебиторлық берешекті инкассалау үшін орташа қажетті ... ... ... ... ... ... ... қарастырылған кезеңмен салыстырады. Дебиторлық берешекті инкассалау кезеңінің ... ... ... оң фактор болып табылады, жәнеде айналымдағы ақшалай қаражаттың, 2002 жылмен салыстырғанда, ... аз ... ... ... ... артушылық болса, онда ол келесі себептермен шартталады:
берешектерді тиімсіз ... ... ... күшке қарамай, төлемді мерзімінде алу қиындығымен;
алушылардың қаржылық қиындықтары.
Орташа мән ... ... ... үшін ... ... ... ... уақытта болады. Инкассалаудың орташа мерзімі тұтынушылардың бір бөлігінің төлем уақытын өткізіп жібергенін көрсетпеуі мүмкін, ол ең ... ... ... ... екеуімен төлем тәртібін бұзумен шартталады.
Несиелік берешектердің айналымдылық коэффициенті. Өткізуден түскен табыстың несиелік ... ... ... ... ... анықталады.
Тө
К а.н.б. = --------
НБ
ААҚ «Қазақтелеком» қаржылық есеп - қисабының мәліметтері бойынша несиелік ... ... ... мәні 2002 жылы 7.06 ... тең ... және 2003 жылы 7.512 ... дейін жоғарылады.
Ол дебиторлық берешектіктің айналымдылығының коэффициентіне ұқсас коммерциялық несиенің кеңеюін немесе ... ... ... ... ... ... ... субъектімен емес, керісінше субъектіге берілетін коммерциялық несиенің кеңеюін немесе төмендеуін көрсетеді. Бұл коэффициенттің өсуі ... ... өтеу ... жоғарылағанын байқатады, ал төмендеуі - несиеге сатып ... ... ... бірмезгілде несиелік берешектердің айналымының орташа мерзімі келесі теңдеумен анықталады:
360 Тө 360 х ... ... = -------- = 360 -------- = ... а.н.б НБ ... «Қазақтелеком» қаржылық есеп - қисабының мәліметтері бойынша ... ... ... 2002 жылы 50,9 ... ... (360 х ... , ал 2003 жылы 47,9 ... ... ... (360 х ... (45,880,679+3,847,668).
Бұл көрсеткіш субъектінің қарыздарды қайтаруының орташа мерзімін көрсетеді (банкі мен басқада қарыздар алдындағы міндеттемелерден өзгесі), ... ... ... берешектің айналу кезеңі төмендегендігі байқалады, бұл оң фактор болып табылады.
Инвестицияланған капиталдың ... ... ... ... ... қысқа мерзімдік және ұзақ мерзімдік инвестицияларының, меншікті ... ... қоса ... ... ... ... ... түскен табыстың инвестицияланған капиталдың (меншікті капитал және ұзақ мерзімді міндеттемелер) кезеңдегі орташа ... ... ... и.к. = ... + ҰММ
ААҚ «Қазақтелеком» қаржылық есеп - қисабының мәліметтері бойынша ... ... ... ... мәні 2002 жылы 0.91(38,584,626+899,024/(30,880,690+12,237,486 + 33,378,785+ 10,100,553):2 болды және 2003жылы 1.07. (45,880,679 + 3,847,668 / (33,378,785 + ... + ... + ... ... артты. Бұл коэффициенттің жоғарылауы инвестицияланған капиталдың айналу жылдамдығының өскенін көрсетеді.
Осы көрсеткіштердің талдануымен ... ... ... және бір ... баланстық құны сияқты көрсеткіштердіде қарастыру қажет.
Акцияның табыстылық коэффициенті таза табыстан артықшылықты ... ... ... алып тастап, шығарылған және қолдағы бар кәдімгі (қарапайым) акцияларға бөлгендегі қатынасымен анықталады:
Тт - ... а = ... ... ... ... табыс, таза табыстың қандай үлесінің (артықшылықты акциялар бойынша төленген дивидендтерді алып ... ... бір ... акцияға келетінін көрсетеді, жәнеде шығарылған акциялардың жалпы саны мен портфельдегі меншікті ... ... ... ретінде анықталады.
ААҚ «Қазақтелекомның» акционерлік капиталы дауыс құқығы бар ... ... мен ... ... жоқ ... ... тұрады. Кәдімгі акциялар мен артықшылықты акциялардың номиналдық құны 1,000 ... ... ... ... ... ... ... құқығы болады. Артықшылықты акциялардың дивидендтерді алу және ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Артықшылықты акциялар бойынша дивидендтер номиналдық ... 30% - тен кем емес ... ... ... ... жоқ, артықшылықты акциялар, Қоғам бойынша 1,213,653 акцияны ... ... ... және толығымен төленген (номиналдық құны 1,000 тенге); ... ... ... ... бар 10,922,876 акция, тіркелген, шығарылған және толығымен төленген (номиналдық құны 1,000 тенге).
2003 жылы ААҚ ... 810,232 дана ... ... ... ... бір ... келетін табыстылық коэффициентін, алынған деректерге сәйкес есептейік:
Тт - Тар.ак. 2,858,679 - ...
Т а 2002г. = ... = ... 228 ... ... - ... 11,697,765 - (403,421х30%)
Т а 2003г. = ... = ... 1,060 ... ... ... ... бір ... табыстылығы 2002 жылдың көрсеткішімен салыстырғанда 2003 жылы 4,6 ... ... ... ... - бұл ... бойынша жыл сайын төленетін табыс. Бұл көрсеткіш субъектінің қаржылық мүмкіндіктерін жанама ... ... ... ... ... ... ... өйткені субъектімен өзінің табысын өндіріске қосымша қайта инвестициялау қажеттілігі, ... ... ... ... ... ... ...
Дамыған нарықтық экономика жағдайындағы бір акцияға келетін табыс, компанияның бір ... ... ... ... ... ең ... көрсеткіштердің бірі екенін айта кетуіміз керек. ... ... оның ... ... - ... ... ... нарықтық құндарының бірдей болмауынан кеңістікті салыстырымсыздығы.
Бір акцияның баланстық құны ... ... ... таза ... (меншікті капиталының) бухгалтерлік есептер мен есеп - ... ... ... бір ... акцияға келетін құнын көрсетеді. Бұл көрсеткіш ... ... мен ... акциялар құнының айырымдарының айналымдағы кәдімгі ... ... ... ... ак.кап. - Қар.ак.
Қ ак.бал. = ------------------------
Акәдімгі
ААҚ «Қазақтелекомның» акциялары ... ... ... мысалдарға қарай, деректерді ала отырып, бір ... ... ... есептейміз.
Қ ак.кап. - Қар.ак. 33,378,785 - 1,213,653
Қ ак.бал.= ----------------------- = ----------------------------- = 2,944.75 ... ... ... ак.кап. - Қар.ак. 38,173,302 - ... ... ... = ... = 3,457.87 тенге
2003ж. ... ... ... бір ... ... құны2002 жылға ұатысы бойынша 17% - ке ... ... ... ... 513.12 тенгеге.
Іскерлік белсенділікті бағалау үшін жәнеде кәсіпорынның пайдалылығының бағалану көрсеткіштері ... Олар ... ... ... ... ең ... ... табылады. Оларға өнімнің пайдалылық көрсеткіші мен капиталды беру ... ... ... ... ... ... ... мүліктің кезеңдегі орташа құнына қатынасымен ... ... ... табыс
П жалпы = ------------------------ х ... Орт. ... ... ... есеп - ... ... ... 2002 жылдың жалпы пайдалылығы 22.7% ... / ... ... ... және 2003 ... жалпы пайдалылық 29,4% -ке дейін өсіп ((19,057,287 / (60,448,478+ 69,270,052):2)х100 құрады.
Пайдалылықтың артуы қоғам ... оң ... ... ... ... ... белсенді қолданылады.
Таза пайдалылық таза табыстың кезеңдегі мүліктің орташа құнына қатынасымен есептеледі (баланс активтері). ... ... таза = ... х 100
Мүл. Орт. Құны
ААҚ «Қазақтелеком» қаржылық есеп - қисабының мәліметтері бойынша таза ... 2002 жылы 4,8% - ті ... ... / ... 478):2)х100 және 2003 жылы жалпы ... 18,0% -ке ... өсті ... / ... ... көрсеткіш бүкіл қолданылған капиталдың экономикалық пайдалылығын сипаттайды және ол ... ... ... ... ... ... таза ... таза табыстың меншікті капиталдың орташа ... ... ... табыс
П таза МК = ------------------------ х 100
МК ор.құны
ААҚ «Қазақтелеком» қаржылық есеп - қисабының ... ... , ... ... ... 2002 жылы 8,9% - ті ... ... / (30,880,690+33,378,785):2)х100 және 2003 жылы жалпы пайдалылық 32,7% -ке артып ((11,697,765 / (33,378,785+ 38,173,302):2)х100 құрайды.
Бұл көрсеткіш ... ... ... ... ... ... жүргізу кезеңіндегі мұндай өсуі, салынған акционерлік капиталдың пайдалылығының жоғарылағанын көрсетеді.
Өндірістік қорлардың ... ... ... ... ... өндірістік және ағымды материалдық активтердің орташа құнына қатынасымен анықталады.
Жалпы табыс
П жал.өнд.қор. = ... х ... ... ... ... есеп - ... ... бойынша өндірістік қорлардың пайдалылығы 2002 жылы 30.7% - ті ... ... ... және 2003 жылы жалпы пайдалылық 39.8% - ке дейін жоғарылады. ... / ... ... ... шұғыл жоғарылады және бұл өндірістік қорлардың өткен кезеңмен салыстырғанда тиімді қолданылуда екенін көрсетеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Орындалған жұмыс келесідей ... ... ... ... 2003 ... келесідей сипаттама беруге болады. Қазақстан экономикасында ішкі процестердің тұрақтылығының және дүниежүзілік нарықты ... ... ... бірқатар өрлеу болды. Елдегі телекоммуникация нарығыныңда көлемі жоғарылады. «Қазақтелекомның» табыстарыда, өткен жылмен салыстырғанда 15,5 % - ке өсті. ... ... ... ... даму қарқындылықтары жеткілікті ме және біздің әрекетіміз қаншалықты тиімді ... ... ... бола ма?
Қарапайым сандарды келтіруге болады: телекоммуникацияның қызмет көрсету рыногінің көлемі үш жыл ішінде 350 млн. ... 500 млн. ... ... ... ААҚ ... ... жоғарылады, бірақ осы кездегі рыноктағы компанияның үлесі 90 % тен 58 % - ке ... ... ... ... ... жылы ААҚ ... тежелген әлеуметтік - болжалды тарифтік саясатты жүргізді. Саладағы баға белгілеу Ұлттық операторға - ААҚ «Қазақтелекомға» артылған міндеттемелер мен әлеуметтік ... ... және ... ... ... мемлекеттік реттеу шараларымен анықталды.
Талдау үшін ақпараттық база болып 2002 және 2003 жылдардың ... ... (№1 ... ... - ... ... нәтижелері туралы есеп (№2 нысан), ақшалай қаражат қозғалысы туралы есеп (№3 ... ... - ... мәліметтері бойынша салыстырмалы талдамалы баланс құрастырылды және талданды. Жұмыс барысында келесі жағдайлар ... ... ... айналымды капитал түгелімен қарыз қаражаттар есебінен қалыптасқаны айқындалды, яғни меншікті айналымды қаражат жетімсіздігі бар және соның ... ... ... ... ... болады;
- дебиторлық және несиелік берешектерге келсек, онда айта кету ... ... ... ... ... жиынынан 10%-ті құрайды, баланс құрылымындағы дебиторлық берешек 12%-ті құрайды және бұл олардың дұрыс қатынасы;
несиелік берешектерге бөлшекті талдау жүргізілді, оның ... ... ... жеткізушілер алдындағы берешектік өсті, бірақ салық бойынша берешектер едәуір төмендеді;
активтер құрамында негізгі капиталдың басымдылығы ... (80% - тен ... ... ... - ... қаражаттар;
баланстың пассивтік бөлігі қарыз қаражаты үстінен меншікті қаржыландыру көздерінің (меншікті капиталдың) басымдылығымен сипатталады.
Одан ары қарай, зерттеу кезінде ... ... ... ... Ол үшін келесідей жұмыстар орындалды:
активтердің олардың өтімділік дәрежесі ... және ... ... ... ... ... топтастырулары жүргізілді;
әрбір есеп беру күніне жоғарыда көрсетілген топтар бойынша активтер мен пассивтер мәндері есептелінді;
осы алынған мәндерді салыстыру нәтижелеріне талдау орындалды және ... ... ... ... ... ... ... бойынша, ұзақ мерзімді кезеңде ұйымның төлем қабілетсіздігі туралы қорытынды жасалды, акционерлер мен инвесторлар жайғасымынан берілген ... мәні ТДУ 1,0-2,0 ... ... ... және ... ... ... коэффициенттері есептелінді, ол ТДУ шегінде болды.
Содан соң жұмыс процесінде ААҚ «Қазақтелекомның» қаржылық тұрақтылығына баға берілді. Бұл жерде айтып ... ... ... ... ... ... ... бұл негізгі қорлардың жаңғыруының жоғары деңгейлерімен байланысты;
меншікті капитал үлесі 55% - ті құрайды, бұл қаржылық жағдайдың тұрақтылығын көрсетеді.
Талдау барысында ... ... ... ... ... отырып, бірқатар ұсыныстар мен пікірлер беруге болады:
мүлік ... ... ... ... үлесін жоғарылату қажет және меншікті айналымды капиталдың өсу қарқыны қарыз капиталының өсу қарқынынан барынша ... ... қол ... ... ... ... қайта құру мақсатында, қысқа мерзімді қарыз қаражаттарын тартуды қысқарту ... ... ... қажет;
негізгі қаражаттарды жаңғыртуға бағытталған, қаржыландырудың меншікті көздерін көбейту мақсатында, қызмет көрсету ... ... ... ... ... және ... табиғи монополияларды реттеу Агенттігіне сүйену керек.
Осы ұсыныстарды жүзеге асыру ААҚ “Қазақтелекомның” қаржылық жағдайын жақсартуға, жеке қаржылық мүмкіндіктерін жұмылдыруға және ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу ... «О ... ... от 26 ... 1995 г., № ... об ... деятельности от 20 ноября 1998 года с изменениями от 18 декабря 2002 года и от 15 января 2003 года.
Дюсембаев К.Ш., ... А.К., ... З.К. ... и ... ... отчетности. Алматы, Экономика, 1998 г.
Дюсембаев К.Ш., Теория аудита. ... ... 1998 ... К., ... Джон М, ... Основы финансового менеджмента. Киев, Перевод с английского, 2004г.
Грачев А.В., Анализ и управление ... ... ... ... Изд. ... 2004 ... О.В., ... анализ. Москва. Изд.Бухучет, 2004г.
Ковалев В.В., Финансовый анализ, методы и процедуры. Москва, ... и ... 2003 ... В.Г., ... М.В. ... анализ. М.: ДИС, 1997.
Донцова Л.В., Никифорова Н.А. Годовая и квартальная бухгалтерская ... М.: ... и ... ... В.В., ... В.В. Как читать баланс. М.: “Финансы и статистика”,1998.
Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. Мн.: ООО ... ... ... А.Д., ... Р.С. ... предприятий. М.: ИНФРА-М, 2001.
Нитецкий В.В., Гаврило А.А. Финансовый ... в ... ... ... 2003 ... С.А. ... ... Москва. Финансы и статистика, 2004 г.
Абрютина М.С. Финансовый анализ коммерческой деятельности. Москва. Финпресс. 2004 г.
Бернстайн Л.А. Анализ финансовой отчетности. Москва. ... и ... 1996 ... Н.А., ... Е.Д. Оценка финансовых результатов деятельности предприятия// Аудит и финансовый анализ. 2004г. №1 ... В.В., ... О.И. ... и ... особенности бухгалтерского учета. Алматы. ЦентрАудит Казахстан,2002 г.
Радостовец В.К., ... В.В., ... О.И. ... учет на ... 2004 ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық болжау әдістері42 бет
Сарыағаш ауданы бойынша шаруашылық жүргізуші субьектілердің қаржы қорларын талдау23 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысы24 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектілері29 бет
Шаруашылық жүргізуші субъектісінің кірісі мен шығысының теориясы24 бет
Абайша сүйіп, абайша күйіп жүрміз бе?20 бет
Ассимиляция құбылысы және диссимиляция.Қазақ орфоэпиясының жай-күйі. Қазақ жазуы және орфографиясы. Пунктуация мәселелері14 бет
Білім берудің қазіргі заманғы жай-күйі10 бет
Банктің қаржылық күйін талдаудың әдіснамасы28 бет
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру. Шаруашылық жүргізуші субъектінің меншіктік капиталының есебі24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь