«Шенгел и К» ЖШС

1 Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2
2 Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
І. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.1.Бухгалтерия мен шаруашылық субъектісінің есебін ұйымдастыру құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2. Ақша қаражаттарының есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1 3. Негізгі құрал.жабдықтар есебі мен материалды емес активтер есебі ... ... .8
1.4. Тауарлы материалдық қорлар мен жеткізушілермен есеп айырысу есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.5. Еңбек және оның төлемінің есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
1.6. Меншікті капитал есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
1.7. Қаржылық есептілік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
ІІ. АУДИТ: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 24
2.1. Аудиторлық фирма жұмысының құрылымы және ұйымдастырылуы ... .24
2.2. Ұзақ мерзімді активтер:
1) Материалды емес активтер аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2) Негізгі құрал.жабдықтар аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
2.3. Ағымдағы активтер аудиті:
1) Тауарлы материалдық қорлар аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
2) Дебиторлық берешек аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
3) Есеп беретін адамдармен есептесу аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
2.4. Ақша қаражаттары аудиті:
1) Кассалық операциялар аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
2) Есеп айырысу, валюталық шоттағы қаражаттар аудиті ... ... ... ... ..34
2.5. Міндеттемелер аудиті:
1) Қысқа мерзімді несие аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
2) Бюджетпен есептесу аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
3) Еңбекақы бойынша есептесу аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
ІІІ. ҚАРЖЫ ЕСЕБІН ТАЛДАУ: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36
3.1. Шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайын талдау, мазмұны және әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
3.2. Қаржылық есептілік және оны талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38
3.3. Шаруашылық субъектісінің қаржылық тұрақтылығын талдау ... ... ... ... .39
3.4. Шаруашылық субъектісінің табыстылығын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ...42
3.5. Шаруашылық субъектісінің қызметінің іскерлік белсенділігін және тиімділігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43
3.6. Шаруашылық субъектісінің қызметінің тиімділігін талдау ... ... ... ... ... ...45
3.7. Шаруашылық субъектісі мен кәсіпкерлік тәуекелділіктің потенциалды банкроттылығын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...46
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .50
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .52
Кәсіптік тәжірибе – теориялық білімді аяқтау кезеңі. Кәсіптік тәжірибенің негізгі мақсаты – оқушының білімін тереңдету, жүйелеу, бекіту оның теориялық білімін тәжірибе жүзінде іске асыруына мүмкіндік беру болып табылады.
Мен Карчалов .С өзімнің кәсіптік тәжірибемді 07. 06. 10 ж арасындағы 19. 06.10ж аралығы ЖШС Рауза мекемесінде өткіздім.
Кәсіпорының негізгі мақсаты – тұрғындарды жоғары сапалы тауармен қамтамасыз ету болып табылады. Өндірістік өнімнің көлемінің өсу деңгейінің сапасының көтерілуіне шығын көлемі,табыс және табыстылық әсер етеді. Кәсіпорын нарық жағдайын зерттей отырып, бекітілген келісімшарт талаптарына ассортимент бойынша жоспарлы тапсырыс беріп, әрдайым тауар көлемінің өсуіне үлкен көңіл аудара отырып, ассортименттін кеңейуіне, сапаның жоғарлауына, аса маңызды көңіл бөледі.Қазіргі жағдайда кәсіпорындағы басты мәселе болып маңызды экономикалық жұмыс көрсеткіші, өндіріс тиімділігі және кәсіпорынның шаруашылық тұрғыдағы мақсаты болып табылады.
Кәсіпорының басты мақсаты құрылыс материалдарын шығарып, пайда табу болып табылады. Кәсіпорын ҚР тұрғындарына жол саласындағы ТМҚ- мен қамтамасыз етеді. Осы мақсаттарға жету үшін ол келесідей қызметтер атқарады: өндірістік, инженерлік, коммерциялық, брокерлік, нарық бағалы қағаздарына байланысты диллерлік, жарнамалық және т.б заңға негізделген жұмыстарды атқарады.
Ал менің басты мақсатым осы өндірістік тәжірибенің қорытындысы туралы есеп беруімдегі бағдарламаға сай тақырыптардың мазмұнын аша отырып, тек бухгалтериядағы бухгалтердік есеппен ғана танысқанымды емес, бюджетті және кәсіпорындағы жоспарлау бөлімінде болып, қаржылық есептіліктің қалай жасалатындығын, аудиттің қалай жүргізілетіндігін білгенімді, тақырыптарға сай құжаттарды қалай және не үшін толтыратындығын, жинап, біліп, түйгенімді айту. Біріншіден кәсіпорынның құрылымы мен құрылу тарихы мен шығарылатын өнімнің мінездемесі жазылған. Және әрбір кәсіпорында касса болады, онда ақша қаражаттырның қозғалысы күн сайын болып отырады. Олар ТОО-1, ТОО-2, ТОО-3, ТОО-4 нысандары және т.б. құжаттардың негізінде жүзеге асырылады.
Кез келген өндіріс өз қызметіне құрал-жабдықтарын тартса ғана жүреді, ал ол еңбек заттары және еңбек құралдары болып бөлінеді. Бұл арада еңбек құралдарының құрамы сыртқы белгісімен емес, олардың өндіріс процесінде атқаратын рөліне қарап анықталады. «Материалдық емес активтер» БЕС сәйкес материалдық емес активтер әкімшілік мақсатта және басқа субъектілерге жалға беруде, өндірісте және тауарларды өткізуде ұзақ уақыт бойы қолдануға арналған, заттай формасы жоқ, үлестірілетін ақшалай емес активтер.
1. Қазақстан Республикасының «Қаржылық және бухгалтерлік есеп беру туралы» заңы 28 ақпан 2007ж.
2. «Кәсіорындағы Бухгалтерлік есеп» В.В.Радостовец. В.И.Радостовец О.Шмидт.
3. «Шаруашылық субъектідегі бухгалтерлік есеп» В.Л.Назарова.
4. «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп принциптері» Ә. Әбдіманапов.
5. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» Кеулімжаев, Құдайбергенов.
6. «Шоттар жоспарын бекіту» 23.05.2007ж.
7. «Аудит негіздері» А.О.Абленов.
8. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» Дүйсенов.
        
        Жоспар:
Кіріспе................................................................................................2
Негізгі бөлім.......................................................................................4
І.‭ ‬БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП:..........................................................................4‭
1.1.Бухгалтерия мен шаруашылық субъектісінің есебін ұйымдастыру құрылымы.................................................................................................................4
.2.‎ ‏Ақша қаражаттарының есебі...........................................................................6
1‎ ‏3.‎ ‏Негізгі ... ... мен ... емес ... ... ... ‏Тауарлы материалдық қорлар мен жеткізушілермен есеп айырысу есебі........................................................................................................................12
.5.‎ ‏Еңбек және оның ... ... ... капитал есебі.................................................................................18
.7.‎ ‏Қаржылық есептілік.......................................................................................21
ІІ.‭ ‬АУДИТ:..........................................................................................................‭ ‬24‭
2.1.‎ ‏Аудиторлық фирма жұмысының құрылымы және ұйымдастырылуы.....24
.2.‎ ‏Ұзақ ... ... емес ... ... ... ... ‏Ағымдағы активтер аудиті:
Тауарлы материалдық қорлар аудиті......................................................30
Дебиторлық берешек аудиті.....................................................................32
Есеп беретін адамдармен есептесу ... ... ... ... операциялар аудиті...................................................................33
Есеп айырысу,‭ ‬валюталық шоттағы қаражаттар аудиті..................34
2.5.‎ ‏Міндеттемелер аудиті:
Қысқа мерзімді несие аудиті.....................................................................35
Бюджетпен ... ... ... ... ... ... ЕСЕБІН ТАЛДАУ:......................................................................36‭
3.1.‎ ‏Шаруашылық субъектісінің қаржылық жағдайын талдау,‭ ‬мазмұны және әдістері....................................................................................................................36
.2.‎ ‏Қаржылық есептілік және оны ... ... ... қаржылық тұрақтылығын талдау.................39
.4.‎ ‏Шаруашылық субъектісінің табыстылығын талдау...................................42
.5.‎ ‏Шаруашылық субъектісінің қызметінің іскерлік белсенділігін және тиімділігін ... ... ... ... ... талдау.......................45
.7.‎ ‏Шаруашылық субъектісі мен кәсіпкерлік тәуекелділіктің потенциалды ... ... ... әдебиеттер тізімі‭ ‬......................................................................51
Қосымша.............................................................................................................52
‎…
Кіріспе
‎ ‏Кәсіптік тәжірибе‭ –‬теориялық білімді аяқтау кезеңі.‭ ‬Кәсіптік тәжірибенің негізгі ... ... ... ... ... ... оның ... білімін тәжірибе жүзінде іске асыруына мүмкіндік беру болып табылады.
Мен‭ ... ... ... ... ... ‬07.‭ ‬06.‭ ‬10‭ ‬ж‭ ‬арасындағы‭ ‬19.‭ ‬06.10ж аралығы‭ ‬ЖШС Рауза мекемесінде‭ ‬ өткіздім.
Кәсіпорының‭ ... ... ... жоғары сапалы тауармен қамтамасыз‭ ‬ету болып табылады.‭ ‬Өндірістік‭ ‬өнімнің көлемінің өсу деңгейінің‭ ... ... ... көлемі,табыс және табыстылық әсер етеді.‭ ‬Кәсіпорын‭ ‬нарық жағдайын зерттей отырып,‭ ‬бекітілген келісімшарт талаптарына‭ ‬ассортимент ... ... ... ... ‬әрдайым тауар‭ ‬көлемінің‭ ‬өсуіне‭ ‬үлкен көңіл аудара отырып,‭ ‬ассортименттін кеңейуіне,‭ ‬сапаның жоғарлауына,‭ ‬аса‭ ‬маңызды көңіл бөледі.Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... ‬жұмыс көрсеткіші,‭ ‬өндіріс тиімділігі‭ ‬және кәсіпорынның ... ... ... ... табылады.‭
Кәсіпорының басты мақсаты құрылыс материалдарын шығарып,‎ ‏пайда табу‭ ‬болып табылады.‭ ‬Кәсіпорын‭ ... ... ... ... ТМҚ-‭ ‬мен‭ ‬қамтамасыз етеді.‭ ‬Осы мақсаттарға жету үшін ол ... ... ... ... ... ... ‬брокерлік,‭ ‬нарық бағалы қағаздарына байланысты диллерлік,‭ ‬жарнамалық және т.б ... ... ... ... ‏Ал ... басты мақсатым осы өндірістік тәжірибенің қорытындысы туралы есеп беруімдегі ... сай ... ... аша ... ... ... бухгалтердік есеппен ғана танысқанымды емес,‭ ‬бюджетті және кәсіпорындағы жоспарлау бөлімінде болып,‭ ‬қаржылық есептіліктің ... ... ... ... ... ... ‬тақырыптарға сай құжаттарды қалай және не үшін толтыратындығын,‭ ... ... ... ... ‬Біріншіден кәсіпорынның құрылымы мен құрылу тарихы мен шығарылатын өнімнің мінездемесі жазылған.‭ ‬Және әрбір кәсіпорында касса болады,‭ ... ақша ... ... күн ... ... ... ... ТОО-1,‭ ‬ТОО-2,‭ ‬ТОО-3,‭ ‬ТОО-4‭ ‬нысандары және т.б.‭ ‬құжаттардың негізінде жүзеге асырылады.‭
Кез келген өндіріс өз қызметіне құрал-жабдықтарын ... ғана ... ‬ал ол ... ... және еңбек құралдары болып бөлінеді.‭ ‬Бұл арада еңбек құралдарының ... ... ... ... ... ... ... атқаратын рөліне қарап анықталады.‭ «‬Материалдық емес активтер‭» ‬БЕС сәйкес материалдық емес активтер әкімшілік мақсатта және басқа субъектілерге жалға ... ... және ... ... ұзақ ... бойы ... ... ‬заттай формасы жоқ,‭ ‬үлестірілетін ақшалай емес активтер.‭
Тауарлы-материалдық қорлар‭ –‬өндіріс ... ... әр ... ... ... ‬Ол ... ... тұтынылып,‭ ‬өзінің құнын өндірілетін өнімге толығымен аударады.‭ ‬ЖШС ... ... ... ‬жататын‭ ‬шикізаттар:‭ ‬гудрон,‭ ‬битум,‭(‬құрдыстық,‭ ‬сұйық‭)‬,‭ ‬жуылған құм,‭ ‬ұнтақталған құм,‭ ‬шебень,‭ ‬тауарлы,‭ ‬ГПС гравийная песчанная қоспа,‭ ‬минералды ... ... ... ... ... екен.‭
Жұмыс беруші жұмысқа қабылдаған кезде еңбеккерлермен өзара тікелей жеке еңбек келісімшартын жасайды.‭ ‬ Жеке ... ... ... ... мен ... ... жазбаша түріндегі келісім.‭ ‬Аталмыш кәсіпорында еңбек ақы‭ ‬төмендегідей түрлерге‭ ‬бөлінеді:‭ ‬индивиуалдық еңбек ақы және бригадалық еңбек ақы ... ... ... ... заңына сәйкес кәсіпорындар өзінің құрылуы барысында,‭ ‬яғни шаруашылық қызметпен айналысу үшін белгілі бір мөлшерде мүліктерге ие болуы тиіс.‭ ‬Осы ... ... ... ... өлшемге айналдырылғандағы жиынтығы ұйымның меншікті капиталы болып саналады.‭ ‬ЖШС Рауза мекемесінде‭ ‬жарғылық капиталы‭ ‬1500‭ ‬000‭ ... ... ... ... мүлкі шаруашылық және кәсіпкерлік қызметтен алынған табыстың,‭ ‬сондай-ақ заңнамамен тыйым салынбаған өзге де көздердің есебінен түзіледі.
Есеп беру деп ... ... ... ... ... кешенді түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін айтамыз.‭ ‬Есеп беру процесін жасау есеп жұмысының соңғы сатысы болып ... ... есеп ... ... өз пайдаланушыларына заңды тұлғаның қаржылық жағдайы туралы сенімді,‭ ‬мәнді және пайдалы ақпараттарды беру ... ... ... есеп ... ... ... потенциалды инвесторлар,‭ ‬кредиторлар,‭ ‬жабдықтаушылар,‭ ‬сатып алушылар,‭ ‬еңбеккерлер,‭ ‬сондай-ақ мемелекеттік органдар кіреді.
‎ ‏Міне,‭ ‬осы аталған бөлімдердің ... ... ... ... мағлұмат жазылған және олардың әрқайсысына аудиторлық тексеру қалай жүргізіледі екендігі айтылған.‭ ‬Соңында ... ... ... талдау туралы мағлұматтар мен көрсеткіштер көрсетілген.‭
Кәсіпорынның қаржылық есебін талдаудың басты ... ‬ол ... ... ... ... ... табыстылығын,‭ ‬іскерлік белсенділігі мен қызметінің тиімділігі көрсеткіштерін талдау,‭ ‬сонымен қатар кәсіпкерлік тәуекелділігі мен ... болу ... ... ... ...
БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП
Бухгалтерия мен шаруашылық субъектісінің есебін ұйымдастыру құрылымы
ЖШС ... ... ... ... ... ... мен‭ ‬ЖШС Рауза‭ ‬комбинаты негізінде құрылған.‭ ‬Бұл республикадағы алғаш құрылған комплекстік мамандандырылған кәсіпорын,‭ ... ... ... мен курылыс өндірісі технологиялық қамсыздандырылған.‭ ‬2007‭ ‬жылы ... ... ... қоғамға айналды,‭ ‬ал‭ ‬10.07.2007жылы Жабық Акционерлік қоғам болып қайта тіркелді.‭ ‬12.04.2009жылдан бастап ЖШС ... ... ... ... ... қызмет атқарып келеді.
ЖШС Рауза құрылысқа және көлік жолдарына арналған материалдар,‭ ‬мұнай битумдары,‭ ‬инерттік материалдар,‭ ‬темір және бетондық ... ... ... ... ... ... ‬1‭ ... кәсіпорын мен‭ ‬3‭ ‬филиалды біріктіреді.‭ ‬Бас кәсіпорынның шығаратын негізгі өнімі‭ –‬құрылысқа арналған өнімдер,‭ ‬битум және ... ... ... ... ... ... өнімдерді қазып шығаратын карьера Юр ОК г Шымкент р Абайский у Бадам13‭ ‬орналасқан.‭ ‬Барлы қөнімдері сертификатталған,‭ ‬13‭ ‬сертификаты бар.‭ ‬ҚР ... ... ... ... тәжірибелік лаборатория бар.‭
Кәсіпорынның құрылымы.‭ ‬ЖШС Рауза‭ ‬бас кәсіпорын мен оның құрамына кіретін филиал‭ ‬3‭ –‬кәсіпорын аумағында орналасқан,‭ ‬өнімдер мен ... ... ... ... ‬3‭ ... да ... аумағында,‭ ‬ол технологиялық бумен,‭ ‬жылумен өзін және өндірістік аймақта орналасқандарды қамтамасыз етеді.
‎«‏ЖШС Рауза‭»‬ шығарылатын өнімнің мінездемесі және оны ... ... ... ... ... ... ‬.‭ ... ‬Және оның мынадай маркалары бар:‭ ‬РНН‭ ‬582133553725329,‭ ‬ИИК‭ ‬025423432467857,‭ ‬БИК‭ ‬1958435201810.‭ ‬Ал екінші түрі сұйық,‭ ... ... ... ... ‬және оны‭ ‬12‭ ‬айға дейін сақтауға болады.‭ ‬Оның маркалары:‭ ... ... ... ... жасауда табиғы‭ ‬ қоспалар қолданады‭ ‬.
ЖШС Рауза қоспалар‭ –‬бұл‭ ‬рационалды ... ... ... қоспа.‭ ‬Битуммен бірге алынған араласқан қайнатылған күйіндегі минералдық материалдар‭ (‬шебін,‭ ‬құм,‭ ‬мин.ұнтақ‭)‬.‭ ‬ЖШС Рауза қоспалардың маркасына ... ... ... ... ‬.‭ ... ... есеп берудің сипаттамасы мен маңызы
Есеп беру деп ... ... ... ... ... ... ... сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін айтамыз.‎ ‏Есеп беру процесін жасау есеп жұмысының соңғы сатысы болып табылады.
Қаржылық есеп ... ... өз ... ... ... ... жағдайы туралы сенімді,‭ ‬мәнді және пайдалы ақпараттарды беру болып табылады.‭ ‬Қаржылық есеп берудің ... ... ... ... ... ‬жабдықтаушылар,‭ ‬сатып алушылар,‭ ‬еңбеккерлер,‭ ‬сондай-ақ мемелекеттік органдар кіреді.
Қаржылық есеп беру басқарушы ... ... және ... ... ... және ақша қаражаттарының болашақтағы ағындарын бағалауға,‭ ‬несие беру бойынша шешімдерге және инвестициялық ... ... ... ... ... беру ... кәсіпорынның тиімділігін бағалау үшін,‭ ‬сондай-ақ шаруашылық қызметін талдау үшін сыртқы пайдаланушылар пайдаланады.
Осымен қоса,‭ ‬есеп беру кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... үшін қажет және ол болашақ кезеңдерді жоспарлау мен болжау үшін басты база болып табылады.
Есеп беруге қойылатын негізгі ... ... ... ... анық және ... ... ... көрсеткіштерді бір-бірімен қатаң түрде үйлестіру,‭ ‬бухгалтерлік пен жедел-статистикалық есеп берудің сабақтастығын сақтау,‭ ‬әдістемелік және басқа да ... ... ... ... есеп ... үшін ... ... мен бас бухгалтері ҚР-ның әрекет етіп тұрған заңдарына сәйкес жауап береді.
Кәсіпорындар,‭ ... ... ... ... ... ... ... ‬онда жылдық бухгалтерлік есепті есепті жылдан кейінгі жылдың‭ ‬1‭ ‬наурызынан кешіктірмей береді.‭ ‬Бухгалтерлік есеп берудің нақты күнін көрсетілген ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның иелері белгілейді.
Берілген бухгалтерлік есепке кәсіпорын басшысы мен бас бухгалтері қол қояды,‭ ‬олар оның уақытында берілуіне жауап ... ... ... шаруашылық қызметінің нәтижелері,‎ ‏мүлік пен ... ... ... ... ... ... мүдделі пайдаланушылар үшін жариялауға жол ашық.
Түгендеу‭ –‬бұл бухгалтерлік есеп әдісінің элементтерінің бірі,‭ ‬ол есеп айырысудың ақша қаражатарының,‭ ‬аяқталмаған өндірістің,‭ ‬ТМҚ-ның,‭ ... емес ... ... ... ... қолда барын тексеруін және оладың есеп мәліметтерімен салыстыруын ... ... ... ... ... және ... істеу тәртібіне қарамастан,‭ ‬оны барлық кәсіпорын жүргізеді.‭ ‬Ол құжаттаудың міндетті қосымшасы болып табылады.‭ ... ... ... ... ... әрі ... ... шаруашылық құбылыстар бухгалтерлік есепте көрініс табады.‭ ‬Ол өзінің қамту жағдайына қарап екіге бөлінеді:‭ ‬толық және ішінара.
Толық түгендеу‭ –‬жылына бәр рет ... есеп ... ... жасалады,‭ ‬оның мақсаты кәсіпорынның барлық активтері мен пассивтерін баланста дұрыс көрсету ... ... ... ... ... ... органдардың талабы бойынша да жасалуы мүмкін.‭
Жалпы сипаттамасы
Жауапкершілігі Шектеулі Серіктестік‎ ‏«ЖШС ... ... ... ... мәселесі болып кәсіпорын‎ ‏басшыларына және акционерлеріне‭ ‬толық,‭ ‬қолайлы,‭ ‬түсінікті ақпаратпен ... ... ... ... ... ... ... тек төмендегі жағдайларға байланысты ғана өзгерістер еңгізуге болады:
‎) ‏кәсіпорының есеп ... ... ... ... ... есеп және ... ... ақпараттардың‭ ‬барынша дәл болуын талап еткен жағдайда‭;
) Қазақстан Республикасының заңына ... ... ... ... Республикасының Бугалтерлік есеп жүйесінде өзгертулер болған жағдайда‎;
) егер кәсіпорында‎ ‏өзгерістер‭ (‬қосылу,бөлу‭) ... ... ... ... ... ... ... Рауза‎»‏ нақты есеп саясаты‭ ‬байланысты есеп беру төмендегі жағдайларға байланысты іске асады:
-‎ ‏жалпы акционерлер ... ... және ... жиналыс жүргізілгенде‭;
-тіркелген орны бойынша‎ ‏салық инспексиясы белгіленген уақытта және белгіленген көлемде жүргізілгенде‭;
-директор орынбасарының‎ ... ... ... ... ... есеп беру ... ... есебі
Есепте кассалық операцияларды жүргізу мен көрсету тәртібі.
‎ «‏Ақшалай ... ... ... есеп‭» ‬4‭ ‬БЕС сай ақшалай қаражат банктегі және кассадағы қолма-қол ақша ретінде белгіленген.‭ ... ... ... ... ... ‬инвестициялық және қаржылық қызметінің нәтижесіндегі түсімімен жұмсалуы.
Касса‭ –‬бұл ақша сақталуын қамтамасыз ететін арнайы жабдықталған бөлме.‭ ‬Операция жүргізілетін ... ... ішкі ... ... ... және темір шкафтың кілттері кассирде сақталады,‭ ‬ал кілттердің көшірмелері мөрленген пакетте кәсіпорын басшысында болады.‭ ‬Қабылдаған құндылықтардың сақталуы үшін ... ... ... көтеретін кассир кассалық операцияларды жүргізеді.‭
Кассалық операцияларды құжаттық ... мен ... ... ... ‬ақша есебі
‎«‏ЖШС Рауза‭»‬-ның өзіне тиесілі‭ ‬ақша қаражаттарын қабылдап алу,тарту,‭ ‬сақтау операцияларын іске ... ... ... өзінің кассасы бар.
Кассалық операциялар қолма-қол ақша қабылдаған соң бас бухгалтер немесе өкілетті тұлға қол ... ... ... ... ... ... ... ордерді бухгалтерия қызметкері бір данамен жазады,‭ ‬оған бас бухгалтер немесе уәкілетті ... және ... қол ... ‬кассирдің мөрімен куәландырылады,‭ ‬кірістік және шығыстық кассалық құжаттарды тіркеу журналында тіркеледі және ақша тапсырушының қолына беріледі,‭ ‬ал ордер кассада қалады.
Қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... ... ‬және фискальды коды бар бақылау-кассалық аппараттар арқылы ... ... бір ... ... ... бас бухгалтер мен ұйым басшысы және уәкілетті тұлға қол қояды,‭ ‬кірістік және шығыстық кассалық ... ... ... ... мен ... бойынша барлық операцияларды кассир‭ ‬1‭ ‬жылға ашылатын кассалық кітапқа ... ... ... мөрмен мөрленіп,‭ ‬бас бухгалтер мен басшының қолдарымен бекітіледі.‭ ‬ККО,‭ ‬ШКО жазбалары басталмас бұрын кассалық кітапта күн ... ақша ... ... ‬Жұмыс күнінің соңында кассир күні бойғы операциялардың қорытындысын ... және күн ... ... ... ... ... ‬Кассалық кітап беттерінің екінші даналары жыртылады және кассирдің есебі болып қызмет етеді.‭ ... оған ... ... ... бірге бухгалтерияға тапсырылады.‭ ‬Кассадағы ақшаның кірісі мен шығысы бойынша топтастырылған кассалық есептің корреспонденттелетін шоттар тұрғысынан күн сайын ... ... ... ‬1‭ ... ... ... ... №‬1‭ ‬журнал ордерге және‭ №‬1‭ ‬тізімдемеге жазылады.‭
Есеп айрысудың қолма-қол ақшасыз түрі.
Өзіндік балансы бар және меншікті айналымдық қаражатқа ие,‭ ... ... ... ... ... ... субъект Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі Басқармасының‭ ‬2000ж‭ ‬2‭ ... ... « ... ... ... банкінде банктік шот ашу,‭ ‬жүргізу және жабу тәртібі туралы нұсқаулық‭ » ‬Қаулысына сәйкес бос ақшалай қаражатты сақтау мен есеп ... үшін ... ... ... ... ... ... ашады.
‎ ‏Ағымдағы және жинақ шоттары‭ ‬–жеке және заңды ... ... ... ... және ... ... шоттары.
‎ ‏Корреспонденттік шоттар‭ –‬банктік операциалардың жекелеген түрлерін атқаратын банктермен ұйымдық банктік шоттары.
Аударымдылық операциаларды жүзеге асыратын субъектілерге корреспонденттік шоттар.‭ ‬Ұлттық банктің ... ... бар ... ғана ... ... ... ... бойынша контрагенттің пайдалануына клиенттің тапсырмасы мен берілетін банктің шртты ақшалай міндеттемесі,‭ ‬ол бойынша аккредитив ашқан банк көрсетілуімен бенефициармен төлем ... ... ... көзделген құжаттарды ұсынған жағдайда немесе аккредитивтің басқа шарттарын орындағанда басқа банкке мұндай төлемдерді атқаруға өкілеттілік беру.
Төлем ... есеп ... ... ... жіберушінің тапсырмада көрсетілген сомада Бенефициар‭ ( ‬ақшалай қаражатты алушы‭ ) ‬пайдасына ақша аудару туралы қызмет көрсететін алушы-банкке тапсырмалары.
... ... ... есеп ... ... ... ... ‬банкке тиелген өнім,‭ ‬орындалған жұмыс,‭ ‬көрсетілген қызмет үшін төлеу туралы ақша жіьерушіге талабы бар,‭ ‬көрсетілген талапты растайтын құжаттар негізінде ұсынылатын ... ... ... ... ... ... ... тауарлар мен қызметтер үшін өзге қалалармен есеп айрысу нысанының бірі,‭ ‬бұл жағдайда есеп айырысу құжаттарынің ... ... ... банк ... осы ... үшін арнайы сақталған қаржылар есебінен жабдықтаушының банк ісінде жүзеге асырылады.‭

Шаруашылық операцияларының ... ... ... ... ... келіп түсуі
2
Сатып алушылардан кассаға нақты ақшалардың келіп ... ... ... ... ... сомаларының кассаға қайтарылуы
4
Жарғылық капиталға салым ретінде құрылтайшылардан кассаға ақшаның түсуі
5
Дайын өнімді өткізу мен ... ... ... ... ... ... ... анықталған артық сомалардың кассаға түсуі
7
Кассадағы ақшаның банкке өткізілуі
8
Есеп беретін тұлғаларға кассадан ақшаның берілуі
9
Кассадан еңбеккерлердің жалақысының берілуі
10
Жабдықтаушылар мен ... ... ... ... ... құрал-жабдықтар есебі
Негізгі құралдарды жіктеу мен бағалау
‎ ‏Негізгі құралдар дегеніміз‭ –‬кәсіпорынға ұзақ уақыт бойы яғни,‭ ‬1‭ ... ... ... бойы ... ететін активтер.‭ ‬Негізгі құралдар есебі ҚР бухгалтерлік есеп ... ... ‬13‭ ... ... ... №‬6‭ «‬Негізгі құралдар есебі‭» ‬БЕС сай іске асырылады.
Негізгі құралдарға мыналар жатады:‭ ‬жер,‭ ‬үйлер мен ғимараттар,‭ ‬көлік ... мен ... ... және ... ... және ... мен табыстау қондырғылары,‭ ‬көп жылдық екпе ағаштары,‭ ‬шаруашылық мүлкі,‭ ‬жұмысшы және өнім беретін мал жатады.
‎«‏ЖШС Рауза‭»‬ ... ... ... ... ... ‬көлік құралдары,‭ ‬соның ішінде:‭ ‬КАМАЗ-10,‭ ‬РСL-1250‭ ‬қондырғысы,‭ ‬эксплуатациялық-технологиялық қызметке арналған майда құм өндіретін Shanghai Duoling ... ... ... ... ... ... және т.б.‭ ‬жатады.
Өндіріс процесіне қатысу сипатына байланысты‭ ‬негізгі құралдар өндірістік және өндірістік емес ... ... ... құралдарына өндіріс процесіне тікелей қатысатын объектілер жатады,‭ ‬олардың ... ... ... ... ... ... әсер ету ... асады немесе өндірісті жүргізу үшін қажет материалдық жағдайын жасайды‭ (‬ғимараттар,‭ ‬құрал-жабдықтар,‭ ‬өткізгіш қондырғылар‭)‬.‭ ... емес ... ... ... –‬тұтынуға арналған құрал-жабдықтар.‭ ‬Олар ұжымның мәдени-тұрмыстық‭ (‬ғимараттар,‭ ... ... ... ... ұзақ ... бойы өтеуге арналған.
‎ ‏Иелігіне қарай негізгі құралдар меншікті және жалға алынған болып бөлінеді.
Меншікті негізгі құралдар дегеніміз‭ –‬субъектіге ... және оның ... ... ... ... ... ... алынған негізгі құралдар‭ ‬ белгіленген мерзімге шарт бойынша басқа субъектіден алынған негізгі құралдар.
‎ ‏Пайдалану сипатына қарай негізгі ... ... ... ... және қордағы негізгі құралдар болып бөлінеді.
‎ ‏Қолданыстағы жұмыс істеп ... ... ... ... етіп тұрған негізгі құралдар.‭ ‬ Жұмыс істемей тұрғандар‭ ... ... ... ... басқа жағдайларға байланысты уақытша пайдаланылмайтын негізгі құралдар.‭ ‬Қорда тұрғандар болып‭ –‬запаста тұрған негізгі құралдар болып табылады.‭
Заттық құрамына қарай ... ... ... және ... емес ... ... ... көрінісі бар,‭ ‬яғни санауға және өлшеуге‭ (‬үйлер,‭ ... ... ... ... ... ... еместерге пайдаланылатын жер,‭ ‬орман алқабы,‭ ‬су ресурстары жатады.
Негізгі құрал-жабдықтардың бастапқы,‭ ... ... ... ‬тозу,‭ ‬жою және қалдық құндары болады.
Бастапқы құны‭ –‬негізгі құралдарды сатып алуға немесе салуға кеткен нақты өндіріс шығындарынан,‭ ‬соған қоса ... ... пен ... ... оны орнату,‭ ‬жеткізіп беру,‭ ‬монтаждау,‭ ‬пайдалагуға қосу шығындары,‭ ‬несие үшін пайыздар және т.б.‭ ‬шығындарынан ... ... ... ... ... белгілі бір мерзіміндегі нарықтық бағасы бойынша бағаланған ... ... ... ... ... және ... есеп ... көрсетілетін жинақталған тозу сомасын алып тастағандағы негізгі құралдардың бастапқы немесе ағымдық құны.
Сату құны‭ –‬бірін-бірі жақсы білетін және мәмілеге келуге дайын ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Жою құны‭ –‬тиімді қызмет ету мерзімі біткен негізгі құралдарды жою кезінде пайдалану мүмкіндігі бар бағасы бойынша бағаланған бөлшектердің,‭ ... ... және ... да ... ... құны.
Негізгі құралдарды құжаттық рәсімдеу
Негізгі құралдардың түсуі мынадай құжаттармен рәсімделеді:
Негізгі құралдарды ... ... ... ... жетекшісінің өкімімен тағайындалған қабылдау комиссиясы әрбір жекелеген объектіге бір ... акт ... ... құралдардың бірнеше объектісін қабылдау-тапсыру актісін жасауға тек шаруашылық мүлкінің,‭ ‬құрал-сайманның,‭ ‬жабдықтардың және т.б.‭ ‬объектілердің есебін жүргізген кезде,‭ ... бұл ... бір ... ... ... ... ... ‬бір күнтізбелік ай ішінде қабылданған болса ғана жол беріледі.‭ ‬Рәсімделгеннен кейін осы объектіге ... ... ... қоса ... акт бухгалтерияға беріледі,‭ ‬бас бухгалтер қол қойып,‭ ‬субъект жетекшісі немесе соған өкілетті адамдар бекітеді.
... ... ... ... ... ... ... ету мерзімін және болжамдық жою құнын көрсетеді.‭ ‬Қызмет ету мерзімін ШЖС дербес анықтайды алады,‭ ‬яғни ол негізгі құралдың техникалық жағдайынан,‭ ... және ... да ... ... ‬Ал ... жою құны ... ШЖС есептік саясатында көрініс табуы керек,‭ ‬болмаса оны қабылдау комиссиясы көп жағдайда көзбен анықтайды,‭ ‬не ... ... ... ... ... дейінгі соманы алады.‭
Бухгалтерияға келіп түскен объектіні материалдық ... ... ... ... ... ... ‬объектіге мүліктік тізімдеу нөмірін беріп,‭ ‬мүлікті Мүліктік тізімдемеге алады,‭ ‬негізгі құралдарды алу жазбасы жасалады.‭ ‬Бұл карточка бухгалтерияға келіп түскен ... ... ... ... ... және ... да ... негізінде толтырады.‭ ‬Карточкада объектілердің және олардың жекелеген құрылымдық элементтерінің қысқаша техникалық сипаттамасы ... ... сол ... ... ... қайталанбайды.‭ ‬Негізгі құралды басқа субъектіге тапсыру-беру кезінде негізгі құралдардың шығуы туралы белгі соғуға,‭ ‬сондай-ақ негізгі ... ... ... ... орын ауыстыруы кезінде‭ «‬Негізгі құралдарды тапсыру-беру актісі‭»‬,‭ ... және тозу ... ... ... ... ... шығаруға‭ «‬Негізгі құралдардың объектілерін есептен шығару актісі‭» ‬негіз бола алады.‭
Бухгалтерияда толтырылған мүліктік карточкалардың негізінде ... ... ... ... ... ... карточканы‭ ‬тізімдемеге тіркейді,‭ ‬ол негізгі құралдардың жіктемесі бойынша бір данада жасалады.‭ ‬Тіркеу ... ... ... ... ... ... ... жіктік топтары бойынша сақтайды,‭ ‬ал бұл топтар ішінде‭ –‬қолдану орындары мен материалды жауапты адамдар және негізгі құралдар түрлері бойынша көрсетіледі.‭ ... ... ... кәсіпорын ішінде орнын ауыстыру
2410
2
НҚ басқа заңды және жеке тұлғалардан алынды
2410
3
Құрылтайшылардың жарғылық ... ... ... НҚ кіріске алынды
2410
4
НҚ серіктестік,‭ ‬тәуелді және бірлесіп бақыланатын кәсіпорындардан алынды
2410
5
Тегін алынған НҚ кірістелді
2410
6‎
Түгендеу кезінде есепке ... ... ... ... өзі дайындаған НҚ:
-6‎ ‏негізгі өндірісте
-7‎ ‏көмекші өндірісте
2410
,
8
Жал төлемі өндіріс шығынына жатқызылды
7210
9
Шетел компаниясына жалға берілген қарызы өтелді
7210
Материалдық емес активтер
‎ ‏38‎ «‏Материалдық емес ... ... ... ‬28‭ ... емес ... ‬БЕС сәйкес материалдық емес активтер әкімшілік мақсатта және басқа субъектілерге жалға беруде,‭ ‬өндірісте және ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... ... жоқ,‭ ‬үлестірілетін ақшалай емес активтер.‭ ‬Оларды:‭ ‬анықтауға болады‭; ‬субъект бақылайды‭; ‬қолданудан субъект ... ... ... ... күтеді.
МЕА бастапқы құны оларды сатып алу құнына тең болады,‭ ‬бұған оларды алуға кеткен және қолдануға әзірлейтін жағдайға келтіруге ... ... ... ... ... МЕА объектілерін қабылдау-тапсыруды құжатпен рәсімдеу үшін МЕА түрінің толық атауы,‭ ‬оның ұйымға ... ... ... ... ... ‬оның құны,‭ ‬амортизация нормасы және басқа қажетті мағлұматтар көрсетілуі тиіс.
МЕА ... ... ... акт МЕА ... ... ... бір ... жасалады.‭ ‬МЕА бірнеше біртектес объектілерін қабылдауды рәсімдейтін жалпы акт жасауға ... ... ... ... МЕА ... ... оны ... жүйелеп баяндайтын құжаттама немесе осы объектіге қатысты ұйымныңсондай және т.б.‭ ‬мүліктік құқықтарын растайтын құжаттар тіркеліп,‭ ‬ұйымның бухгалтериясына беріледі,‭ ... бас ... қол ... және ұйым басшысы немесе соған уәкілетті тұлға бекітеді.‭ ‬Басқа ұйымға МЕА бергенде акт екі данада жасалады,‭ ‬тапсыратын ұйым және МЕА ... ... ... ... жасалады.‭
Бухгалтерияда әрбір объектіге карточка жүргізіледі.‭ ‬Форма кіріске алынуға арналған құжат,‭ ‬МЕА қабылдау-тапсыру және басқа құжаттама ... ‬1‭ ... ... ... ... ... бөліп,‭ ‬жіктеуге болады:
Лицензиялық келісімдер‭ –‬кәсіпорынға үкіметтік органдар немесе муниципалитет беретін және қоғамдық меншікті монополиялық пайдалануға ... ... ... ... ‬ол әлде ... ... ‬не болмаса субъектінің өзі жасайды және сыртқы ... ішкі ... ... ... ... ... және ... айрықша құқықтар.‭ ‬Патент белгілі бір өнімді шығаруға,‭ ‬не болмаса арнайы ерекше процесс пен технологияны пайдалануға эксклюзивтік ... ... ... ... ... шығындар,‭ ‬олардан тек болашақта ғана нәтиже алынады немесе шығындар болашақ кезеңдерге сақтандыру.
Гудвилл‭ ‬–субъектінің жағымды сипаттамасына байланысты сатып алушының сауда ... ... ... ... ‬Ол ... ... ... балансында сатылым мен таза активтердің жеке-жеке нарықтық құн ... ... ... ... ... ... ... үшін гудвилл фирманың алған нақты бағасы мен таза ... ... ... әділ ... ... ... ... ретінде қарастыырлады.
Басқадай МЕА‭ ‬(авторлық құқықтар,‭ ‬шығарма,‭ ‬әзірлеме,‭ ... ... ... ... ... ... маркалары немесе тауарлық белгілер,‭ ‬ұйымға,‭ ‬өнімге берілгенатаулар,‭ ‬рәміздер‭)‬.‭ ‬Франшизалар‭ ‬–мемлекеттік меншікті пайдалану құқығына ие болу және ... ... ... және ... ... үкіметтік органдар береді.
МЕА амортизациясын есептеу
МЕА амортизациясы субъектінің қызмет ету мерзімінен артпайды.‎ ‏МЕА амортизацияланатын сомасы оның ... ... ету ... ... ... жуық ... жүйелі түрде бөлінеді.
МЕА амортизациясын есептеу‭ ‬6‭ «‬Негізгі құрал-жабдықтар ... ... ... ... ... ... ... тәсіл активті қолданудан түскен экономикалық пайданы тұтыну үлгісін ... ... ... ... ... есептен шығару әдісі қолданылады.
Амортизацияланатын құн‭ –«‬бастапқы құн‭ –‬жойылу құны‭»‬.‭ ... ... ... заңды тұлғалардан МЕА алынды
2710
2
Жарғылық капиталға құрылтайшылардың салған МЕА
2710
3
Тегін алынған МЕА ... ... ... асып ... сатып алу құны көрсетілді
2710
5
Активтерді дайындық жағдайын қалпына келтірумен байланысты МЕА құнына ... ... ... МЕА ... ... ... жасалған келісімшарт негізінде жасалған бағасына сату
8
Тегін берілген МЕА
9
Есепті кезең соңына есептен шығарылған МЕА табысына немесе шығысына есептелді
Тауарлы-материалдық қорлар есебі
Тауарлы-материалдық қорларды ... мен ... ... ‬-‭ ... ... қолданылатын әр түрлі еңбек заттары.‭ ‬Ол өндіріс процесінде тұтынылып,‭ ‬өзінің құнын өндірілетін ... ... ... ... қорларға мыналар жатады:‭ ‬шикізат,‭ ‬материалдар,‭ ‬сатып алынған жартылай фабрикаттар мен құрамдас бұйымдар,‭ ‬құрылғылар мен тетіктер,‭ ‬отын,‭ ‬ыдыс және ыдыс ... ... ... ... ... ... өнім және ... қорлар былайша жіктеледі:
негізгі материалдық қорлар‭ ‬-‭ ‬шығарылатын ... ... ... ... ... ... ... құрайды‭ (‬ұн,‭ ‬тері,‭ ‬ағаш және т.б.‭)‬.
көмекші материалдық қорлар‭ ‬-‭ ‬өнімнің құрамына ... ... ... ... ... ... ‬Олар өнімдерге қажетті сапа беру үшін негізгі материалға қосымша ретінде қолданылады және өндіріс процесіне ықпал етеді‭ (‬нанға дрож,‭ ‬су,‭ ‬тұз ... және ... ... ... ‬жататын‭ ‬шикізаттар‭;
Гудрон,‭ ‬битум,‭(‬құрдыстық,‭ ‬сұйық‭)‬,‭ ‬жуылған құм,‭ ‬ұнтақталған құм,‭ ‬шебень(фракции:‭ ‬0-10,‭ ‬10-1,‭ ‬5-10,‭ ... ... ... ... ... ...
( ... ‏М-10,‭ ‬М-200,‭ ‬М‭ ‬300,‭ ‬М-400,‭ ‬М-150,‭ ‬М-350‭ )‬,‭ ‬ГПС гравийная песчанная смесь,‭ ‬менералды ұнтақ,‭ ... ... ... ... ... ГСМ ... майлары,‭ ‬бензин,‭ ‬майлар.
‎ ‏Тауарлы-материалдық қорларды бағалау
‎ ‏Тауарлы-материалдық қорлардың есебін ұйымдастырудың алғышарты‭ –‬қорларды бағалау болып табылады.‭ ‬М2‭ ‬халықаралық қаржылық есеп ... ... ... ... құны мен ... ... құны арасындағы ең тиімдісімен бағаланады.‭
Қазіргі нарықтық экономика дамыған жағдайда қорлардың бағасы күн сайын ... ... ... ... нақты қанша қор қалғанын,‭ ‬қаншасы өнімнің өзіндік құнына кеткенін анықтау үшін келесідей‭ ‬4‭ ‬әдіс қолданылады:
Орташа құн әдісі‭ –‬есепті кезеңде қозғалысы ... әр бір ... ... ... ... қолданылғандардың да,‭ ‬өндіріске босатылғандардың да бірлік орташа құнын ... мен ... ... ... ... ... –‬есепті кезең соңында есепте тұрған материалдардың құнын ескеріп,‭ ‬есепті кезеңде алғашқы сатып алудың өзіндік құны бойынша материалдарды ... ... ... ... –‬кейінгі сатып алудың өзіндік құны бойынша материалдарды есептен шығару ағымдағы кірістер мен шығыстардың сәйкестігін қамтамасыз етеді және инфляцияның құрылыс ... ... ... ... ... ... ұқсастыру әдісі‭ ‬-‭ ‬әдетте өзара бірін-бірі ауыстырмайтын,‭ ‬арнайы жобаға арналған ТМҚ бірлігінің өзіндік құны есептеледі.
Қоймадағы және бухгалтериядағы тауарлы-материалдық ... ... ... ... ТМҚ‭ ‬-ларда‭ ‬түсу немесе шыққан кезде‭ ‬мынандай құжаттар жасалады:‭ ‬счет‭ –‬фактура,‭ ‬төлем талап ... ‬,‭ ... ... ... ... құндарды‭ ‬алуға және босатуға‭ ‬оны ... ... ... ... ... ... қабылдап алу туралы акт,‭ ‬кіріс ордер,‭ ‬өндіріс кезінде жұмсалған шығындар ... ... ... ... ... құжат,‭ ‬лимитті еңбек‭ ‬ақы туралы картасы.
ТМҚ‭ ‬-ларды қоймада сақтау үшін‭ ‬лимитті карта немесе талап бойынша жүргізіледі.ТМҚ кәсіпорын ішінде ... ... ... ... ... ‬Әр құжат кім сатты‭ ‬және кім алғаны туралы құжатқа қол қою арқылы жүзеге асады.
... ... ... ... материалдарды есептеу карточкаларында жүргізеді.‭ ‬Карточка номенклатуралық нөмір бойынша материалдардың әр бір түріне жеке ... және ... ... күйі бухгалтериядан материалды жауапты тұлғаға қолхат арқылы ... ... ... қоймашылар кіріс және шығыстық құжаттары негізінде жүргізеді.‭ ... ... ... тікелей қоймада жазбаларды тексереді және карточкадағы қалдықтарды бухгалтерлік есеп мәліметтерімен салыстырып,‭ ‬карточканың ... ... қол ... ... ... "‬Құжаттарды тапсыру реестірін‭" ‬жасау арқылы іске асады.‭ ... ... ... ... ... анықталған жағдайда бухгалтер бас бухгалтерді немесе басшылықты хабардар етуге тиіс.‭ ‬Ай соңында қоймаға‭ "‬Материардар қалдығы кітабы‭" ‬тапсырылады.‭ ‬Оған карточкадан материалдық ... ... ... ... ... есеп ... ‬ал бухгалтерияда қорлардың сақталған орны бойынша ақшамен көрсетіледі.‭ ‬Қоймадан ... ... ... ... реестрі тіркелген құжаттармен бірге бағаланады.‭
Есептің журналдық ордерлік материалдар қозғалысы есебі тізімдемесі қоймалар бойынша материалдық қорлардың қалдығы мен ... ... және ... ... ... бойынша мәліметтер жинақтап,‎ ‏қаржыланатын есеп тізімі жинағы қызмет ... ... ... ... ... ‬есепті кезең ішіндегі материалдар қозғалысы бойынша жинақтаушы тізімдемелерден,‭ ‬сондай-ақ материалды жауапкершілікті адамдардың материалды ... ... ...
ТМҚ-‭ ‬ларының өзіндік құны.
ТМҚ-дық өзіндік құн мен өткізудің‭ ‬таза ... ең ... ... бойынша‭ ‬бағаланады.Өткізудің таза құны бұл ТМҚ-‭ ‬дық‭ ‬қорлардың бүлінуі немесе‭ ‬ішінара яки ... ... ... ... сату ... ... ... өзіндік құны қалпына келмейтін кезде ғана қабылданады.
Аталған кәсіпорынға ... ... ... ‬сатып алу,‭ ‬ал‭ ‬кеткен‭ ‬шығындарға‭ ‬сатып алу бағасы,‭ ‬сырттан ... ... баж ... ‬жабдықтаушы мен делдал ұйымдарға төленген‭ ‬коммисиялық сыйақы,‭ ‬көлік дайындау шығындары,‭ ‬және қорларды сатып алуға‭ ‬тікелей байланысты‭ ... ... ... ... жеңілдіктер артық‭ ‬төленген соманы қайтару‭ ‬және осыған ұқсас басқа түзетулер сатып ... ... ... есебін‭ ‬анықтау кезінде шигеріледі.
‎«‏ЖШС Рауза‭»‬ кәсіпорынында‭ ... ... ... ... ... ... ‬калкуляция бірлігі арқылы жүргізіледі.‭ ‬Калкуляциялаудың мақсаты‭ ‬-‭ ‬бірлік ... ... ... ... ‬және кәсіпорының өзінде қолдану болып табылады.‭ ‬Кәсіпорындағы келісімшарт жүйесі‭ ‬сатушы мен ... ... ... ... ... ... ... ‬апта,‭ ‬жыл‭) ‬тауар бірлігінде екі жақта қолданылады.
‎№
Шаруашылық операцияларының мазмұны
Дебет
Кредит
1
ТМҚ-ны жеткізіп беру үшін жабдықтаушыға ... ... ... ... ... ... шығындары есептелді
5
Жабдықтаушының қарызын өтеуге бұрындары берілген авансы зачет жасалды
6
Материалдардың құны есептен шығарылды
7
Материалдарды қайта өңдегені үшін өңдеуші кәсіпорыннан шоттары келіп түсті
8
Қайта ... ... ... өнім ... ... ... жұмысын төлеу ретінде босатылған өнім
Жеткізушілер мен мердігерлермен ... ... өз ... ... және ... жұмысын қамтамасыз ету үшін өзінің материалдық-техникалық базасын жасайды,‎ ‏яғни өндіріске қажетті қорларын құрайды.‭ ‬Кәсіпорынды жабдықтау экономикалық және ... даму ... ... ... ... өзінің ұдайы өндірісін қамтамасыз ету үшін өнім шығарушы кәсіпорындармен немесе делдалдық ұйымдармен келісімшартқа отырады.
Демек,‭ ‬кәсіпорын жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп ... ... ... және ... есеп ... ... ... асырылады.‭ ‬Онда есеп айырысулар сомасының деңгейіне және нысандарына қарамастан,‭ ‬жабдықтаушылардан алынған материалдар,‭ ‬босалқы қорлар,‭ ‬атқарылған жұмыстар мен ... ... үшін есеп ... ... ... ... Кт ... жабдықтаушылардың акцептелген шот-фактурасы және Дт бойынша есеп ... ... және ... ... ... ... төлемақысы жазылады.
Өнім жеткізушілермен есеп айырысу есебі арнайы нысандағы журналда,‭ ‬тізімдемеде әрбір шот-фактурасы немесе төлем-талап тапсырмалары бойынша жүргізіледі,‭ ‬ал бұл өз ... ... ... ... есеп ... бақылап отыруға мүмкіндік береді.
Келіп түскен шот-фактураларды алдымен‭ «‬Келіп түскен ... ... ... ... ... құндылықтардың түсуіне қарай журналда кіріс құжаттары бойынша есепке алынады да,‭ ‬қоймаларға босалқы қорлардың немесе түспеген жүктерді іздестірумен байланысты сұрау ... ... ... ... ... келіп түскен күнін жазып қояды.‭ ‬Журналдың деректерін‭ ‬3310‭ ‬шотымен ... ... ... ... ... жол ... материалдық құндылықтардың сомасы бақыланады.‭ ‬Журналға жабдықтау бөлімінің тауарл-көліктік ілеспесі‭ (‬накладнойы‭)‬,‭ ‬кіріс ордерлері,‭ ‬материалды қабылдау ... ... ... кәсіпорын қоймасына материалдық құндылықтардың түсуіне қарай жазып отырады.‭ «‬Ескерту‭» ‬бағанасына шоттың төленуі,‭ ‬акцептен бас тартуы немесе ішінара акцептелген сомасы және ... ... ... ... ... тек ... шот-фактурасы ғана жазылады.‭
Есеп журналы бойынша тіркеу нөмірін көрсете отырып,‭ ‬түскен жүктердің акцептелген шоттары ... ... ... ... деректерін жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысу жөніндегі есебі журналға жазылады,‭ ‬ал ол үш кезең бойынша жүреді.‭
Бірінші кезеңде журналға ... ... және ... да есеп ... ... ... ... кездегі жазулары жазылады.‭ ‬Бұл ретте тіркеу нөмірі мен төлем-тапсырмаларының нөмірі,‭ ‬жабдықтаушының атауы,‭ ‬шот-фактурадағы акцептің сомасы жазылады.‭ ‬Содан соң ... ... ... ... ... ... өзге ... түскен құндылықтарды алу үшін экспедиторғаи шот-фактураны береді.
Екінші кезеңде журналға қоймадан бухгалтерияға келіп түскен кіріс құжаттары негізінде жазылады.‭ ‬Журналда осы ... ... ... ... ... ... ... келісімшартта көрсетілген бағасы бойынша алынған құны және ТМҚ немесе өндіріс шығындары есебі ... ... ... ... төлем талап тапсырмаларына сәйкес алынған нақты құны бойынша көрсетіледі.
Кіріс құжаттары мұқият тексерілуі және төлем-тапсырмаларындағы‭ ‬материалдық құндылықтар санына сәйкес ... ... Егер ... ... кезінде жабдықтаушының немесе көлік ұйымының кінәсінен құндылықтардың жетіспейтіні немесе бұзылуы анықталса,‭ ‬актінің негізінде талап сомасын есептен шығарады.‭
Үшінші кезеңде ... ... ... ... ... ... белгілер банктегі есеп айырысу және басқа да шоттар бойынша үзінділері бойынша расталады.‭ ‬Бұл орайда ... қай күні ... және ... қай ... жасалғаны көрсетіледі.
Айдың аяғында журналдың жиынтығы есептелінеді және ... ... ... ... ... ... төрт қатар бойынша шығарылады:‭ ‬ай ішіндегі жиынтығы,‭ ‬айдың басындағы,‭ ‬жол үстіндегі материалдар шегеріліп тасталынады,‭ ‬айдың аяғындағы жол үстіндегі материалдар және ... ... ... ... ... ...
Еңбектің және оның төлемақысының есебі
Жұмыс беруші жұмысқа ... ... ... ... ... жеке ... ... жасайды.‎
Жеке еңбек келісімшарты‎ –‏жұмыс беруші мен еңбеккерлер арасындағы жазбаша түріндегі келісім,‭ ‬онда жұмыс‭ ‬орны,‭ ‬келісімшарттың мерзімі,‭ ... ... ... ... ... ... ... басқа да мәселелері туралы сұрақтар қарастырылады.‭ ‬Жеке еңбек келісімшарты бойынша тараптардың жауапкершілігі,‭ ‬міндеті,‭ ‬құқықтары белгіленеді.‭ ‬ЖЕК өндіріс саласының ерекшеліктері,‭ ‬нақты ... ... ... мен ... ... ... төлемінің жүйесі мен нысаны.‭ ‬Жалақыдан ұсталынатын ұсталымдар.
‎ ‏Жалақы‭ –‬бұл еңбек үшін төлем,‭ ‬оны еңбек ... және ... ... ... көлеміне сай еңбеккерлерге орындаған жұмысы үшін алады.‭
Іс жүзінде еңбекақыны ұйымдастырудың екі ... ... ... еңбекақысы деп‭ –‬нақты істеген уақыты үшін еңбекақының мөлшері мен тарифтік мөлшерлемесі бойынша еңбеккерлерге есептелінетін жалақының нысанын ... ... ... нысаны жай-мерзімділік және сыйақылы-мерзімділік болып бөлінеді.
Жай-мерзімділік жүйесінің кезінде өзіне берілген тарифтік мөлшерлемесі немесе нақты істеген уақыты бойынша еңбеккерлерге еңбекақы ... ... ... ... және ... ... үшін қосымша еңбекақы беру болып табылады.
Кесімді еңбекақыны есептеген кезде алдынала белгіленіп ... ... ... өнімнің немесе орындалған жұмыстың әрбір бірлігіне еспетйді.‭ ‬Кесімді еңбекақының нысаны ... ... ... ... кесімді еңбекақы жүйесі әрбір өнім бірлігі бойынша бағасын қою арқылы белгіленеді.
Кесімді-сыйлық‭ –‬бұл қосымша марапаттау төлемін қарастырады,‭ ‬белгіленген ... ... ... ғана ... еңбекақы төлемі‭ –‬жұмысшылардың белгіленген нормадан артық өндіргені үшін көтермелеу ... ... ... ... ... ... және ... да жұмысшылардың еңбек төлемі қызмет көрсететін учаскесінің,‭ ‬цехтың негізгі жұмысшыларының төлемақысына шаққандағы процентімен ... әр ... ... ... ... ... «‬Шенгел и К‭» ‬кәсіпорынындағы еңбек ақыны бухгалтерлер есептейді.‭ ‬Аталмыш кәсіпорында еңбек ... ... ... ‬бөлінеді:
‎ ‏Индивиуалдық еңбек ақы‭ –‬бұл жердегі еңбек ақы мөлшері әр жұмысшы‭ ... ... ... ... ... ‬белгіленген бағаны‭ ‬жасалған өнімнің санына көбейту арқылы табады.
‎ ‏Бригадалық еңбек ақы‭ –‬бұл жерде еңбек ақы мөлшерін бригаданың ... ... ... ... ... ... жердегі әр жұмысшыны индивидуалдық есеп арқылы тауып,‭ ‬бригада бойынша жасалған өнімге ... ... ... ... жағдайының өзгерген кезінде жасалатын қосымша төлемдер.
‎ ‏Бірнеше қызметті қатарынан атқарған кезде немесе уақытша жұмысқа келмегендердің ... ... ... ... ... ... уақыттағы жұмысы үшін еңбекақы.‭ ‬Түнгі уақыт кешкі‭ ‬22‭ ‬сағаттан бастап таңғы‭ ‬6-ға дейін созылады.‭ ... ... ... ... ... келсе,‭ ‬онда ол түнгі уақытта жұмыс істеген болып табылады,‭ ... ... ... ... ... деңгейінде қосымша еңбекақы төлемі жасалады.
Демалыс және мереке күндеріндегі жұмыс істегені үшін ... ... ... ... ... ... демалыс күнінде жұмысқа тартылса,‭ ‬онда оған екі апта ішінде басқа бір демалыс күні берілуге ... ... ... әкімшілігінің оған қосымша демалыс беруге мүмкіндігі болмаса,‭ ‬ерекшелік жағдай ретінде бұл күн үшін екі есе ... ... ... екі ... ... ... ... ұсталымдар.
‎ ‏Жұмыс беруші еңбеккерлердің жалақысынан әрекет етіп тұрған заңға сәйкес әртүрлі ұсталмдырды ұстайды:‭ ‬міндетті зейнеткерлік ... ... ... ... ... табыс салығын,‭ ‬кәсіподақ жарнасы,‭ ‬қайтарылмаған аванстар,‭ ‬алименттер,‭ ‬әкелген зияндары үшін т.б.‭ ‬ұсталымдар ұсталынады.
Орташа жалақыны есептеу тәртібі.
‎ ‏Заң ... ... ... ... ... ... ‬олардың заңмен арнайы есептеу тәртібі белгіленген кезде:
ұйымдар жойылған жағдайда,‭ ‬ЖЕК бұзылғанда,‭ ‬еңбеккерлердің штаты және саны қысқарғанда,‭ ‬босанғандарға ... ... ... ... ... ұсынған құжат бойынша еңбеккерлерді армияға шақырғанда‭;
пайдаланбаған демалыс үшін компенсациялық төлем немесе демалыс ақысын ... ... ... іс-сапарға барған уақытына төлем жасау үшін‭;
басқа да әлеуметтік төлемдер жасау үшін.
‎ ‏Орташа жалақы‭ ... ... бір ... ... ... ... ... орташа жалақысының деңгейі.‭ ‬Оны есептеу үшін‭ ‬12‭ ‬күнтізбелік айлар және сол ... ... ... ... ... ... ... кезеңнің ұзақтығы деп атайды.
Еңбеккердің орташа жалақысын есептеу үшін орташа күндік,‭ ‬не орташа сағаттық жалақысы алынады.‭ ‬Орташа еңбекақыны есептеу барысында төлем ... ... әрі ... ... ие ... ... ... және басқа да марапаттау төлем түрлерін ескереді.
Егер еңбеккерлер бір жылдан аз жұмыс істесе,‭ ... ... ... ... істеген уақытынан анықталады.
Егер де еңбеккерлердің ұзақ уақыт бойына жалақысы болмаса,‭ ... ... МЕК ... ... ... ... екіқабат және бала табуына,‭ ‬сондай-ақ балаға қарауына және басқа да орынды себептермен байланысты болуы ... ... ... ... Республикасының заңына сәйкес кәсіпорындар өзінің құрылуы барысында,‭ ‬яғни шаруашылық ... ... үшін ... бір мөлшерде мүліктерге ие болуы тиіс.‭ ‬Осы жоғарыда аталған мүліктердің ақшалай өлшемге айналдырылғандағы жиынтығы ұйымның меншікті ... ... ... ... ... құрылған кезде оның капиталы Қазақстан Республикасы заңында қаралған мөлшерден кем болмауы тиіс және де‭ ‬ол сол ... ... ... ақшалай,‭ ‬заттай және басқадай түрде қоғамға қосқан үлестерінен құралады.‭ ‬Бұл сома,‭ ‬яғни кәсіпорынның капиталы осы ... ... ... ... таза ... және ... да көздерден,‭ ‬тегін түскен мүліктер мен ақшалай қаржылар есебінен өсіп отырады.
‎«‏ЖШС Рауза‭»‬ жарғылық капиталы‭ ‬500000‭ ‬теңгені ... ... ... ... ... және ... ... алынған табыстың,‭ ‬сондай-ақ заңнамамен тыйым салынбаған өзге де көздердің есебінен түзіледі.‭ ‬Серіктестік төмендегілердің меншік иесі болып табылады:
өзіне қайта құрылу нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ҚР қолданыстағы заңнамасына сәйкес басқа да негіздемелер бойынша иеленген өзге де мүліктің.
‎ ‏Кәсіпорын мүлкінің құрамы
Ұйымның ... ... ... атқарушы капиталы‭) ‬айналыстан тыс және айналыстағы активтер болып екіге бөлінеді.‭ ‬Мүліктерді қызмет атқару мерзіміне қарай‭ ‬«негізгі‭ ... ... ... ... ... ... деп ... бөледі.
Негізгі‭ (‬айналымнан тыс‭) ‬активтер негізгі құралдардан,‭ ‬материалдық емес активтерден,‭ ‬қаржылық‭ (‬ұзақ мерзімді‭) ... ... ... ... ... ... тыс активтер кәсіпорынның материалдық-‭ ‬техникалық базасын жасауға және дамытуға ... ... ... ... ... ... ... пайда табуға негізделеді.‭ ‬Соған сәйкес олардың қатарына ақша қаражаттары,‭ ‬қысқа мерзімдік қаржылық салымдар,‭ ... ... ... ... және басқа да активтер жатады.
Ұйымның меншікті капиталының ... ... ... ... капитал‭ –«‬жарғы‭» ‬деген сөзден алынған‭ –‬ұғымды анықтайтын ережелердің жиынтығы,‭ ‬белгілі бір ұйымның атқаратын қызметінің тәртібі,‭ ‬немесе актив құндарының екінші ... ... ... жарғылық қорға салынған активтердің жалған және номиналдық құны.‭ ‬Жарғылық қор мөлшері ұйымның жарғысында және басқа да ... ... ... ... атқарушы органдарында тіркелуі керек.‭ ‬Оның мөлшері құрылтайшылық құжаттарға тиісті өзгерістер еңгізілгеннен кейін ғана өзгеруі мүмкін.
‎ ‏Қосымша төленген капитал‭ ... ... ... ... ... ... ‬құнынан артық бағаға сатқан жағдайда пайда болған құн айырмашылығынан туындайды.
‎ ‏Қосымша төленбеген капитал‭ ... ... ... ... ... мен ... қайта бағалаған уақыттағы олардың құнының өскен сомасынан және тағы басқа жағдайлардан туындайды.
Кәсіпорынның жарғылық капиталы қызметті бастауды қамтамасыз ету үшін жаңадан ... ... ... қаражаттарының сомасы болып саналады.
Қоғамның шығарылған‭ (‬төленген‭) ‬жарғылық капиталының деңгейі шығарылатын акцияның номиналдық‭ (‬атаулы‭) ‬құнына тең болады.‭ ‬Шығарылған‭ (‬төленген‭) ‬жарғылық ... ... ... ... ... алынған және жойылған акцияларына сәйкес өзгеруі мүмкін.‭ ‬Бұл ... ... ... ... ... ... сомасы әрбір қоғам типіне белгіленген минималды деңгейден төмен болмауы керек.
Қоғамның жарияланған жарғылық капиталы ... ... және ... біткен соң ғана,‭ ‬ұлғайтуға рұқсат беріледі‭; ‬жарияланған капитал мен ... ... ... ... болса,‭ ‬онда сол сомаға жарғылық капитал азайтылады.
Жарияланған жарғылық капиталын ... және ... ... ... акционерлердің жалпы жиналысында қабылданады,‭ ‬бірақ оларды минималды деңгейден ... ... ... акциялары жай және айрықша болып келеді.
Заңға сәйкес акциялар акционерлердің келесі құқықтарын қанағаттандырады:
дивидендтер алуын‭;
қоғамды басқаруына ... ... ... одан ... ... ... ... алатындығын‭;
Қоғам тек иесі жазулы‭ (‬атаулы‭) ‬акцияны шығаруға құқы ... ... ... ... ... ... ‬яғни акцияның өз ұстаушысын ауыстыру,‭ ‬қатаң тәртіпте ... ... ... ... ... тізімінде белгіленеді.‭ ‬Иесі жазулы‭ (‬атаулы‭) ‬акцияның құқын,‭ ‬тек тізімге еңгендер ғана пайдалана алады.
2.Резервтік ... ... ... және ... да ... таза табысының есебінен қалыптасатын меншік капиталының бір бөлігі.‭ ‬Резервтік‭ (‬сақтық,‭ ‬сақтаулы‭) ‬капитал‭ ‬–келешекте‭ (‬алдағы уақыттарда‭) ... ... ... шығындардың‭ (‬ысыраптардың‭) ‬орнын толтыруға арналып кәсіпорынның өзінің таза пайдасынан‭ (‬табысынан‭) ... ... ... бір ... ... ... ... ‬капиталдың мөлшері мен құрылу тәртібі Қазақстан Республикасының заңдары мен ұйымның‭ (‬қоғамның‭) ‬жарғысында қаралады‭ (‬көрсетіледі‭)‬.
Резервтік капитал субъектінің негізгі‭ ... ... ... ... ... және ағымдағы табыс жеткіліксіз болған жағдайда,‭ ‬дивиденттерді төлеуге пайдаланылады.‭ ‬Резервтік капиталды құрау пайдалану құрылтайлық құжаттармен және қолданыстағы ... ... ... ... ... капиталдың есебі.‭ ‬Шаруашылық жүргізуші серіктестіктің‭ (‬ЖШС,АҚ және басқалар‭) ‬резервтік капиталы құрылтайшылардың құжаттарында‭ (‬жарғысында,‭ ‬құрылтайшылардың шарттарында‭) ‬белгіленеді,‭ ‬сондай-ақ белгіленген тәртіп ... ... ... ... ... сайын түскен таза табыстан аударып отыру акционерлердің жалпы жиналысында белгіленеді.‭ ‬Оның мөлшері ... ... ... ... кем ... керек.‭
3.Кәсіпорынның қорытынды табысынан бюджетке төлетін салықтарын және табыстың есебінен өтелетін басқадай шығындарды төлегеннен қалған сомасы есепті жылдың‭ «‬Бөлінбеген пайдасы‭ ... ... ... ... ... ... ... –кәсіпорынның жалпы кірісінен‭ (‬пайдасынан‭) ‬барлық жұмсалған шығындарды‭ (‬бюджетке төленген салық сомаларын,‭ ‬кірістен‭ (‬пайдадан‭) ‬басқадай бағыттарға пайдаланған сомаларын шегеріп ... ... ... ... ... ... «‬Бөлінбеген табыстың‭ (‬жабылмаған зиянның‭)» ‬есебі:
‎«‏Есепті жылдың бөлінбеген табысы‭ (‬жабылмаған зияны‭)»;
«Өткен жылдардағы ... ... ... ... ... ... ... ‬Бөлінбеген пайда көбейгенде‭ (‬келіп кірістелгенде‭) «‬Есепті жылдың ... ... ... ... ... кредиттелінеді.‭ ‬Ал керісінше бөлінбеген пайданың жұмсалуы немесе осы жылғы шеккен зиян‭ «‬Есепті жылдың бөлінбеген ... ... ... ... ... ... ... қоғамның немесе қандай да бір кәсіпорынның құрылғаннан бастап жұмсалмаған‭ (‬бөлінбеген‭) ‬таза ... оның ... ... ... ... ... меншікті капиталының жалпы сомасы,‭ ‬яғни барлық активтерінің сомаларының қосындысынан міндеттемелері сомаларының қосындысын алып ... ... ... ... немесе акционерлік қоғамның жарғысында көрсетіліп белгіленген жарғылық ... ... кем ... ... ... ... ... нетто сомасы қоғамның жарғысында белгіленген жарғылық қордан кем болған жағдайда ұйымның қызметінің рентабельділігінің төмен екендігін көрсетеді.‭ ‬Бұндай жағдайда кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... мазмұны
Дт
Кт
1
Кәсіпорынның бөлінбеген табысы есебінен акционерлік қоғамның жарғысында белгіленген мөлшерде резервтік капиталға бөлінген сома
2
Кәсіпорынның бөлінбеген табысы ... ... ... жарғысында белгіленген мөлшерден артық резервтік капиталға бөлінген сома
3
Кәсіпорынның есепті кезеңіндегі немесе алдыңғы жылдардағы ... ... ... ... резервтік капитал сомасы
,‎ ‏5340
5420
4
Есепті кезеңнің соңында кәсіпорынның бөлінбеген табысына ... таза ... ... ... ... ... ... шеккен зиян сомасы
6
Ағымдағы жылғы шеккен зиянды жабуға бағытталған резервтік капитал сомасы
,‎ ‏5340
7
Негізгі құралдардың белгіленген әдісіне сәйкес есептелген амортизация ... ... ... ... ... ... жатқызылғаны.
8
Өткен жылғы акционерлерге дивиденд төлегеннен қалған бөлінбеген табыс сомасы ағымдағы жылдың бөлінбеген табысына аударылды
9
Кәсіпорынның өткен‭ (‬алдыңғы‭) ... ... ... ... бағытталған резервтік капитал сомасы
,‎ ‏5340
10
Кәсіпорынның есепті жылы шеккен зиянының сомасы ... ... ... ... ағымдағы жылда өнімдерді‭ (‬тауарларды‭) ‬сатудан,‭ ‬қызметтерді көрсетуден,‭ ‬негізгі құралдарды,‭ ‬материалдық емес ... ... ... сатудан және дивиденд түрінде алған табыстарының сомасына
,‎ ‏6210,‎ ‏6220
‎«‏Шенгел и К‭» ‬ЖШС өнімдерін тұтынушылары ... ... ... және ... ... ‬Шенгел и К–Алматы.‭ ‬Атырау.‭ ‬Жамбыл.‭ ‬Мұнайбитум‭ –‬Шымкент,‭ ‬Қарағанды,‭ ‬Жамбыл,‭ ‬ШҚО,‭ ‬БҚО.‭ ... ... ... –‬Атырау,‭ ‬Алматы,‭ ‬Ақмола облысы.‭ ‬Тас материалдары‭ –‬Шымкент облысы‭
Кадрлық саясат:
Қызметкерлер саны‭ –‬адам,‭ ‬жоғары білімді персонал саны‭ –‬,‭ ... ... ... саны‭ –‬,‭ ‬орташа біліммен персонал саны‭ –‬адам бар.‭
нара түгендеу‭ –‬тек қана түгенделетін объектілердің кейбір бөлігін ғана ... ... ... ... ... ... ақша ... ‬кәсіпорындағы негізгі құралдардың саны.
Түгендеу өз сипатына қарап ... және ... тыс ... ... –‬алдын ала белгіленген мерзімді қойған мақсатына және мүмкіндігіне сай етіп ... ... ... ... ... ... ... бойынша,‭ ‬бақылаушы органдардың талабы бойынша материалды жауапты тұлғаның ауысқан кезінде,‭ ‬табиғи апаттардан кейін жүргізіледі.‭
Қаржылық есеп беруді жасау
... есеп ... ... ... есептік кезеідегі қызметінің нәтижесі мен қаржылық жағдайы туралы пайдалы,‭ ‬әрі ... және ... ... ... ету ... табылады.
Қаржылық ақпаратты пайдаланушылар екі топқа бөлінеді:
Ішкі‭;
Сыртқы.
‎ ‏Сыртқы пайдаланушылар екі категорияға бөлінеді:
Субъект қызметіне тікелей қаржылық мүддесі бар:‭ ... және ... ... ... және ... ... ... қызметіне жанама қаржылық мүддесі бар:
Салық органдары‭;
Реттеуші органдар‭;
Статистикалық органдар‭;
Басқа топтар‭ (‬аудиторлар,‭ ... ... ... ... туралы есеп беру‭ ‬нысаны табыс пен шығыс шоттарын ашып,‭ ‬оларға шолу жасайды.‭
Қаржылық-шаруашылық қызметі туралы есеп беру ... ... ... ... ‬жұмысты,‭ ‬қызметті сатудан түскен табыс‭; ‬ҚҚС,‭ ‬акциздер және басқа міндетті төлемдер мен салықтар шегертілген түрінде көрсетіледі,‭ ‬қайтарылған тауар құнын,‭ ‬бағадан және ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнына кәсіпорынның нақты шығындары,‭ ‬яғни жұмысты,‭ ... ... ... ... ... ... ... табыс өнімді,‭ ‬жұмысты,‭ ‬қызметті сатқаннан түскен табыстан өнімнің нақты өзіндік құнын алып тастағанан соң шығатын ... ... ... ... ... ‬жұмыстың,‭ ‬қызметтің өндірістік өзіндік құнына енбейтін шығыстар:‭ ‬жалпы және ... ... ... төлеу бойынша шығыс‭;
-‎ ‏негізгі қызметтен түскен табыс‭ –‬жалпы табыс пен кезең ... ... ... емес қызметтен түскен табыс‭ –‬кәсіпорнның негізігі қызметімен баланысты емес операциялардан алынған табысы‭;
-‎ ‏салық салынғанаға дейінгі әдеттегі ... ... ... ... және ... емес ... ... алынған табыс‭;
-‎ ‏табыс салығы бойынша шығыс‭ –‬БЕС салынған,‭ ‬соның ережесіне сәйкес ... ... үшін ... ... ... ... шығысы‭;
-‎ ‏төтенше жағдайынан алынған табысы‭;
-‎ ‏таза табыс.
‎ ‏Ақша қаражаттарының қозғалысы ... есеп ... ... ‬4‭ ‬БЕС талаптары бойынша жасалады.‭ ‬Есепте негізгі‭ (‬операциондық‭)‬,‭ ‬инвестициялық және қаржы жөніндегі қызметін жүзеге асыру нәтижесінде алынған ақшалай ... ... ... ... ... ... қызметінде пайдаланатын таза ақшалай қаражаты,‭ ‬ақшалай қаражаттың және ... ... таза ... ‬жылды басындағы және аяғындағы ақшалай қаражат пен оның ... ... ... ... ... анықтау үшін тікелей және жанама әдістер пайдаланылады.
Тікелей әдісте ақша ... ... ... ... ... ... сатудан түскен түсімнен сатып алынған материалдардың барлық төлем түрлерін,‭ ‬несие үшін ... ... ... ... ... ... қызметет тікелей әдісті пайдаланған кезде ақша қаражаттарының түсуі мен шығуының нәтижесі‭; ‬өнімді,‭ ‬жұмысты,‭ ‬қызметті сатқаннан түскен ... ... ... ‬дивиденттерден,‭ ‬пайыздан,‭ ‬роялтиден,‭ ‬шығыстарынан тұрады.
Жанама әдістер‭ –‬бұл әдісте таза табыс ... зиян ... ... ... мен міндеттемелеріне,‭ ‬ақшасыз операцияларына,‭ ‬өткен жылдармен салыстыра отырып,‭ ‬қаржылық және инвестициялық қызметтердің нәтижесі ... ... ... мен ... ... ... ‬Инвестициялық және қаржылық қызмет.‭ ‬Инвестициялық қызмет‭ –‬ұзақ мерзімді активтерді саиып алу,сату және берілген несиені өтеу және алу.
Инвестицяилық қызмет бухгалтерлік ... ұзақ ... ... ... ... ... қаржылық инвестицияға әсер ететін операциялар да кіреді.‭ ‬Инвестициялық қызмет қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп беруінде көрініс ... ... ол ... ... ... табыс немесе шығыс ретінде көрінеді,‭ ‬сондай-ақ негізгі құралдарды және басқа да сатудың нәтижесі көрініс табады.
Қаржылық қызмет меншік капиталы мен қарыз ... ... мен ... ... ... ... ... есеп беруге жасалған түсініктеме жазба.‭
Түсініктеме жазба‭ –‬кәсіпорында жасалған негізгі аналитикалық ... ... ... ... ... жоспарының барлық тауарлары бойынша негізгі себептермен қоса,‭ ‬орындалу жайына қысқаша баға ... және ... ... ... ... оң және теріс әсер еткен жақтары да ашылады.
АУДИТ
Аудиторлық ... ... ... ... «‏Аудиторлық қызмет көрсету‭» ‬ұғымына республикалық және аумақтық аудиторлар палаталары,‭ ‬аудиторлық фирмалар мен ... ... ... ... «‬Аудиторлық қызмет туралы‭» ‬заңға сәйкес Республикалық аудиторлар ... ... ... ‬коммерциялық кәсіби,‭ ‬өзін-өзі басқаратын және өзін-өзі қаржыландыратын ұйым ... ... ... ... ... ... ұйымдарды ерікті негізде біріктіреді және мүшелік жарналар мен ҚР ... ... ... өзга де ... ... қаржыландырылады.
‎ ‏ Аудиторлық ұйымның құрамындағы аудиторлардың саны кемінде екі адамнан құралуға тиіс.‎ ... ... ... ... және ... ұйымдарға тиесілі үлес кемінде‭ ‬51%‭ ‬болуға тиіс.
Аудиторлық ұйымдарды құру барысында аудиторлық кәсіпорындардың ... ... ... түрде мақсатқа лайықты пайдалану:
шетелдік аудиторлық фирмалардың өкілдіктерін‭;
біріккен аудиторлық кәсіпорындарды‭;
акционерлік қоғамдар мен компаниялар‭;
шағын жеке меншік және жеке ... дара ... және ... ... ‏Аудиторлар мее аудиторлық ұйымдарға кәсіби қызметті қанағаттанғысыз дәрежеде ... үшін ... ... ... ... жауапкершіліктері жүктеледі.‭ ‬Аудиторлық ұйым барлық елеулі қатынастарда экономикалық субъектінің қаржылық есеп берулерінің анықтығы туралы кәсіби пікір қалыптастыратыны және оны ... үшін ... ... ... мен ... ... мынадай құқықтары бар:
аудиторлық тексерулердің формалары мен әдістерін қолданыстағы нормативтік-құқықтық актілер,‭ ‬нормалар мен ... және ... ... ... ... талаптары немесе мемлекеттік органдардың тапсырма мазмұны негізінде өз бетінше белгілеу‭;
бухгалтерлік ... ... да ... ... ... ... ‬құжаттарды тексеруді жүзеге асыруға қатысты құжаттарды талап ету‭;
тапсырыс берушіде,‭ ... ... да ... ... тексерулердің мазмұнына қатысты қажетті құжаттар мен ақпараттарды жазбаша және ауызша түрде түсініктеме алу‭;
тексерілетін заңды тұлға есепшоттарының жағдайы мен ... ... ... ... ... алу және ... ... қаржылық есептемелердің және басқа құжаттардың заң талаптарына сәйкеспейтін тұстарын ... ... ... ... ... ... аудиттің нәтижелері мен басқа да мәліметтердің құпиялылығын сақтауға міндетті және қолданыстағы нормативтік-құқытық актілердің талаптарына сәйкес басқа да міндеттерді орындауы керек.‭ ... ... ... ... сәйкес біліктілік комиссиясы аудиторлық қызметпен айналысқысы келетін тұлғаны аттестациядан өткізеді.‭ ‬Комиссия‭ «‬аудитор‭» ‬атағын тиісті куәлік пен нөмірлік мөр береді.‭ ‬Бірде бір ... ... жеке ... ... ол белгіленген тәртіп бойынша тіркелмесе,‭ ‬аудиторлық қызметпен айналысуға құқық беретін біліктілік комиссиясының аттестациялануынан өтпесе,‭ ‬онда оған аудитор атағы берілмейді ... ... ... ... ... ... сипаттама бере алмайды.
Ұзақ мерзімді активтер аудиті:
Материалдық емес активтер аудиті
Негізгі құралдар аудиті
Материалдық емес активтердің аудиті
‎ ‏Материалдық емес ... ... ... ... ‬іс-жүзіндегі нақты қолда бар,‭ ‬құжаттарда көрсетілудің анық сенімділігін,‭ ‬пайдалы қызмет ету құны мен ... ... ... ‬аммортизациялық есептеуді,‭ ‬істен‭ (‬есептен‭) ‬шығарудың негізділігін,‭ ‬есепті ұйымдастыруды,‭ ‬оларды ... ... ... ішкі ... ... ...
Ең алдымен,‭ ‬аудит бағдарламасына сай Бас кітаптың мәліметтеріне баланс көрсеткіштерінің сәйкестігі зияткерлік меншік объектілерінің бар екендігі және оның жағдайы,‭ ... ... ... материалдық емес активтердің қабылдау-тапсыру актілері,‭ ‬бұл объектілер ... ... ... белгіленген жердегі ақпарат көздері мен өзге құжаттар тексеріледі.‭
Белгіленуі мен атқарылатын функцияларына байланысты ... емес ... үш ... ... ... ... ... объектілері мыналар:‭ ‬патенттер,‭ ‬лицензиялар,‭ ‬пайдалы үлгілер‭ (‬модельдер‭)‬,‭ ‬жаңалықтар,‭ ‬өнер тапқыштар,‭ ‬өндірістік үлгілер,‭ ‬ЭЕМ‭ (‬электронды есептегіш ... ... ... ‬сараптау жүйелері,‭ «‬ноу-хау‭»‬,‭ «‬гудвилл‭»‬,‭ ‬сауда белгілері,‭ ‬фирмалық атаулар,‭ ‬қызмет ету белгілері,‭ ‬авторлық және ... да ... ... ... ... ... мына құқықтар жатады:‭ ‬табиғат ресурстарын‭ (‬жер қойнауын,‭ ‬минералды қазбалармен ... ... ... ... ... ... түрлерін және т.с.с.‭
Кейінге қалдырылған шығындарға мыналар ... ... ... ... емес ... тексергенде мынадай жағдайларға назар аударған жөн:
‎«‏Гудвилл‭» (‬Гфб‭) –‬фирма бағасы‭ (‬іскерлік бедел‭) –‬әдетте дамыған елдерде біртұтас мүліктік-қаржылық кешен‭ ... ... ... құны мен ... актив құны‭ (‬АҚ‭) ‬арасындағы айырманы сипаттайтын құндық категория:‭ ‬Гфб‭= ‬МҚК‭ ‬-‭ ... ... есеп ... «‬Гудвилл‭» (‬Гоф‭) ‬заңды түрде әзірге аукционнан және конкурс боынша жекешелендіру процесі үшін қолданылады.‭ ‬Осыған байланысты отандық фирма‭ (‬ОФ‭) ‬иелікке алатын ... ... ... ... ... ... (‬СБ‭) ‬арасындағы айырма ретінде белгіленеді:‭ ‬Гоф‭= ‬СБ‭ –‬БҚ
Азаматтың санаткерлік‭ ... ... ... ... ‬оның ішінде біліктілігі мен еңбекке деген қабілеті одан алынып,‭ ‬басқа адамға берілуі мүмкін емес болғандықтан,‭ ‬материалдық емес ... ... ... ... ... емес ... ... бар екендігі құжат түрінде рәсімделді ме‭?
5.‎ ‏Материалдық емес активтер құнының бастапқы бағасы дұрыс ... ме‭? ‬Ол ... ... айқындалады:
а‭) ‬жарғы капиталына салымдар жағдайында‭ –‬тараптардың келісімі бойынша‭;
ә‭) ‬басқа заңды және жеке тұлғалардан ақы төлеп иелікке алу мен ... ... құру ... ... ... нақты жасалған иелікке алу‭ (‬құру‭) ‬және бұл объектілерді ... ... ... ... ... және арнайы салықтар‭) ‬бойынша шығындарға негізделеді‭;
б‭) ‬басқа кәсіпорындардан және тұлғалардан өтеусіз алуда‭ –‬сараптау жолымен.
6.‎ ‏Пайдаланушыларда ... ... ... алу ... растайтын құжаттамасы бар ма‭? ‬Кәсіпорынға МЕА түсуі МЕА-1‭ ‬қабылдау-тапсыру актісі бойынша,‭ ‬ОС-1‭ ‬негізгі ... ... ... ... ... ... ‬ресімделеді.
.‎ ‏Материалдық емес активтердің объектілері кәсіпорынның баланс есебінен дұрыс шығарылды ма‭?
.Материалдық емес активтер объектілерге тозу дұрыс есептелді ме‎? ... ... ... ... ... ... ... құн мен пайдалы қызмет мерзіміне‭ (‬бірақ кәсіпорынның іс-әрекеті мерзімінен ... ... ... ... ... ... ай саын анықталуы тиіс.‭
.Материалдық емес активтердің синтетикалық және аналитикалық есебі дұрыс жүргізіле ме:
а‭) ‬2700‭ «‬Материалдық емес активтер‭» ‬бөлімшесінде‭ ‬2710‭ ... ... ... материалдық емес активтер‭»‬,‭ «‬Патенттер‭»‬,‭ «‬Лицензиялық келісімдер‭»‬,‭ «‬Бағдарламамен ... ... ... шығындары‭» ‬шоттары бойынша‭;
ә‭) ‬материалдық емес активтерді салым шоттарына Дт‭ ‬2730‭ ‬шотына және Кт‭ ... ... ... ... ‬бөлімшесіне‭) ‬жарғы капиталына енгізгенде‭;
б‭) ‬заңды және жеке тұлғалардан материалдық емес ... ... және ... ... төлемге дейін Дт‭ ‬2730‭ ‬шотымен және‭ ‬3320‭ ... ... ... ... ‬шоттары‭; ‬сондай-ақ Кт‭ ‬4110,‭ ‬1030,‭ ‬1010‭ ‬шоттары бойынша көрсетіледі.
11.‎ ‏Есептің журнал-ордерлік түрінде материалдық емес ... ... ... ‬2740‭ «‬Өзге материалдық емес активтердің аммортизациясы‭» ‬шоты ... ... емес ... аммортизациясы‭ –‬гудвилл‭»‬,‭ ‬2740‭ «‬Материалдық емес активтердің аммортизациясы‭ –‬басқа да МЕА‭» ‬материалдық емес активтер шоттары бойынша бухгалтерлік корреспонденциялар дұрыс жасалды ма‭? ... емес ... ... және ... ... мен ... тозу мәліметтері Бас кітаптағы және басқа да регистрлердегі жазбалармен сәйкес келеді ме‭?
.‎ ‏Материалдық емес активтерді ... ... ... шығыстар‭ ‬2930‭ «‬Аяқталмаған құрылыс‭» ‬шотында‭ «‬Материалдық емес активтерді жасау бойынша шығыстар‭» ‬субшотында шоғырланады.
.‎ ‏Субъектінің ұйымдастырушылық шығыстары шыққан шығыстардың нақтылы құнымен Дт‭ ... ... ... емес ... ‬шотында,‭ ‬Кт‭ ‬1030,‭ ‬1010,‭ ‬4110‭ ‬шоттарында көрсетіледі.
.‎ ‏Пайдалану барысында материалдық емес активтер бойынша аммортизацияны есептеу үшін ... ... ... қолданылады:
а‭) ‬Дт‭ ‬2930‭ ‬шотына Кт‭ ‬2740‭ ‬шотында‭; ‬Дт‭ ‬1210‭ ‬шотында,‭ ‬Кт‭ ‬3130‭ ‬ҚҚС сомасында құрылыста,‭ ... ... және ... ... ... ... ‬8045‭ ‬шотына Кт‭ ‬2740‭ ‬шотындағы өнім өндіруде,‭ ‬орындалған жұмыс пен ... ... ... ... және ... ... өткізу процесінде Дт‭ ‬7110‭ ‬шотында Кт‭ ‬2740‭ ‬шотында‭;
в‭) ‬жалпы және әкімшілік шығыстары Дт‭ ... ... Кт‭ ... ‬шотында.
17.‎ ‏Төменде көрсетілгендердің нәтижесінде материалдық емес активтердің істен‭ (‬есептен‭) ... ... ... ... ... ‏қалдық құны бойынша‭ –‬Дт‭ ‬7410‭ ‬шоты,‭ ‬Кт‭ ... ... ... ... сомасына Дт‭ ‬2740‭ ‬шоты,‭ ‬Кт‭ ‬2730‭ ‬шотына‭;
ә‭) ... ... ... ... ... ... ‬7410‭ ‬шотына,‭ ‬Кт‭ ‬2730‭ ‬шотына‭;
-‎ ‏ҚҚС сомасына‭ –‬Дт‭ ‬7210,‭ ‬Кт‭ ‬3130шотына‭;
б‭) ‬жарғы капиталына салым ретінде ... ... ... ... ‬-‭ ‬Дт‭ ‬7410‭ ‬шотына,‭ ‬Кт‭ ‬2730‭ ‬шотына‭;
-‎ ‏жинақталған аммортизация сомасына Дт‭ ... ... ... ... ... емес ... ... түскен табыс Кт‭ ‬6210‭ «‬Материалдық емес активтердің ... ... ... ... ... ... ‬1010,‭ ‬1030,‭ ‬1040,‭ ‬1050,‭ ‬1210,‭ ‬1280‭ ‬шоттарынан.
.‎ ‏Жыл соңында барлық шығыстар жиынтық табысқа есептен шығарылады:‭ ‬Дт‭ ‬5410‭ ... Кт‭ ... ... ‬6210‭ ‬шотынан Кт‭ ‬5410‭ ‬шотына.
Материалдық емес активтер аудитінің бағдарламасы
Аудит‭ (‬процедурасы‭)
Ақпараттың шығу көздері
Баланс көрсеткіштері Бас кітабының мәліметтеріне МЕА бойынша ... ... ... ... ... ... Бас ... көрсеткіштерінің Бас кітабының мәліметтеріне МЕА бойынша сәйкестігін тексеру
Бас кітап,‭ ... ... ... ... «‬МЕА аммортизациясы сомасын есептеу‭» ‬әзірлеме кестесі және бастапқы құжаттар
Кәсіпорынның бұл объектіге меншіктік құқығын растайтын МЕА бар екендігі ... ... ... ... ... ... ... ‬сызба‭ (‬схема‭)‬,‭ ‬жоба,‭ ‬үлгі,‭ ‬лицензиялық келісім-шарттар мен ... ... ... ‬ас ... ... ... және ... МЕА бағалаудың дұрыстығын тексеру
Келісім-шарттық бағлардың хаттамалары,‭ ‬сату-сатып алу шарттары,‭ ‬аудиторлық қорытынды,‭ ‬сарапшылардың қорытындысы және ... ... алу ... көрсетудің дұрысытығын тексеру
Қабылдау-тапсыру актісі,‭ ‬1,‭ ‬2,‭ ‬3,‭ ‬4,‭ ‬5,‭ ‬6,‭ ‬7,‭ ‬8‭ ‬журнал-ордерлері,‭ ‬Бас кітап
МЕА аммортизациясын есептеудің ... ... емес ... аммортизациясының сомасын есептеу‎» ‏әзірлеме кестесі,‭ ‬10‭ ‬журнал-ордер
МЕА істен шығару есебіндегі көрсетудің дұрыстығын тексеру
Қабылдау-тапсыру актісі,‭ ‬10‭ ‬журнал-ордер
МЕА ... ... ... ... ... ... ... ‬тізімдемесі‭ (‬опись‭)‬,‭ ‬салыстыру ведомосі,‭ ‬түгендеу актісі,‭ ‬12‭ ‬журнал-ордер
МЕА ... ... ... мен ... ... ... ... есеп айырысулар,‭ ‬5,‭ ‬8‭ ‬журнал-ордерлер
Негізі құралдар аудиті
Негізі ... ... ... ... және ... ... бағдарламасының құрамдас элементтері болып келесі тексерістер табылады:
НҚ бар ... ... ... ... Бас ... мәліметтерімен сәйкестігі‭;
НҚ қолда бары мен сақталуы‭;
мүлікті НҚ жатқызудың,‭ ‬оларды жіктеу бойынша топтастырудың,‭ ‬өндірістік процеске қатыстылығы‭;
НҚ ... мен ... ... ... ... ... ... ‬рәсімдеудің және көрсетудің дәлдігі‭;
НҚ тозуы мен жөндеуін есептеу мен көрсетудің мақсатқа сәйкестігі‭;
бухгалтерлік есеп пен есептілік регистрлерінде НҚ бар болуы мен ... ... ... ... ... ... пайдаланудың оңтайлы ісі мен тиімділіге және т.б.
‎ ‏НҚ аудитінде мыналарды зерттеп білу ... ... ... ету ... ... ... ... ма,‭ ‬кәсіпорын басшының бұйрығымен материалды жауапты адамдар тағайындалды ма,‭ ‬олармен толық және жеке материалдық жауапкершілік туралы жазбаша ... ... ... ... ... ету үшін,‭ ‬МЖА жағдайлар жасалды ма,‭ ‬жабылатын қойма ғимараттары бар ма,‭ ‬олар күзетпен қамтамасыз етілген бе‭;
Кәсіпорын аумағынан ТМҚ тасып-шығару ... ... ба,‭ ... бұйрығымен НҚ сақталуын тексеру үшін тұрақты комиссия ... ... ... ... мен ... ... ма,‭ ... қорытындылары ресімделген бе,‭ ‬кем шыққан жағдайларда айыптыларға қандай шаралар қолданылды‭;
НҚ қозғалысын тексергенде аудитор мыналарға ... ... ... керек:
мүліктің түрін НҚ жатқызу мен оларды тиістілік жағынан,‭ ‬өндірістік процеске қатысу бойынша,‭ ‬белгіленуі бойынша,‭ ‬өндірістегі рөлі ... ... ... ... ‬тозуды,‭ ‬келісу мен сатып алу бағасын көрсету тізбесін‭;
кәсіпорынның НҚ құрамына кірмейтін,‭ ‬уақытша пайдалануда тұрған өндіріс объектілерін‭;
баланстан кем болмайтын нарықтық құнды ... ... ... ... ҚҚС салынуға тиістілігін тексеру қажет.
Ағымдағы активтер аудиті:
Тауарлы материалдық қорлар аудиті
Дебиторлық берешек ... ... ... ... ... Рауза‎»‏ ТМҚ-ның құрамдас бөліктірінің бірі‭ –‬дайын өнім.‭ ‬Оны шығару,‭ ‬сақтау және өткізу дегеннің өзі‭ –‬субъектінің шаруашылық қызметінің ... ... ... жекелеген процесі.‭ ‬Дайын өнімнің жағдайын бағалау ТМҚ басқарудың іріктемелі тексеру ретінде өткізіледі.‭
Дайын өнімнің қозғалысы жөніндегі есептік мәліметтер негізінде ... ... ... ... ... үшін,‭ ‬соның ішінде,‭ ‬кірістер,‭ ‬шығыстар,‭ ‬айналымдағы активтер мен басқа маңызды бөлімдер ... ... ... ... ... ‬Тексеру материалдарында ескерілмеген дайын өнімнің шығарылуы мен өткізілуін дәлелдейтін,‭ ‬соның ішінде,‭ ‬материалдық құндылықтардың ескерілмеген артықтары,‭ ‬көмекші материалдардың,‭ ‬шығарылған өнімнің ... ... ... артық шығуы үшін,‭ ‬жұмысшыларға еңбекақы төлеу фактілері,‭ ‬дайын өнімді тасып-шығаруға рұқсат және т.б.‭ ‬растайтын ... ... ... ... ... бұл ... ... келе барлық құжаттаманы,‭ ‬бұрынғы тексеру қорытындыларын оқып білуі тиіс және ескерілмеген өнімді шығару мен өткізу жағдайлары бар екендігі ... ... ... негіздемелі тұжырым жасау керек.
Аудитор дайын өнімді тиеу мен өткізу жағдайын тексеріп,‭ ‬мыналарды анықтауы тиіс:
дайын өніммен жабдықтауға ... ... ... ба және ... ... дұрыстығы‭;
өнімді тиеуге арналған құжаттардың дұрыстығы‭;
тиелген өнімнің бағасын қоюдың дұрыстығы‭;
банкке тиелген өнім үшін ... ... ... ... ... ... құжаттарды ресімдеудің дұрыстығы‭;
дайын өнімді тиеу мен өткізу есебін жүргізудің дұрыстығы‭;
дайын өнімді тиеу мен ... ... ... ... дұрыстығы‭;
«ЖШС Рауза‎»‏ ТМҚ түгендеу мен оның қорытындысын талдау заттарды сатып алу,‎ ‏өнімді өндіру мен ... ... ... жеке шара болып табылады.‭ ‬Түгендеуді өткізу үшін құрамын кәсіпорын басшысының ... ... ... ... ... ... ... басталмас бұрын қойма меңгерушісінен бухгалтерияға материалдық құндылықтардың кірісі мен ... ... ... ... ... туралы қолхат алынады.‭ ‬Бір МЖА әртүрлі оқшауланған бөлмелерде сақтағанында олар ... ... ... ... ... ... бар жоғы ... соң бөлмеге кіру пломбаланады және комиссия басқа бөлмеге жұмыс істе үшін көшеді.
Қоймадағы ТМҚ нақты бар болуын оларды міндетті түрде ... ... ... ... ... тексеріледі.‭ ‬ТМҚ түгендеу нәтижелерін,‭ ‬түгендеу тізімдемесіне жеке әрбір атау бойынша кіргізеді.‭ ‬Тізімдеме бір дана болып жасалады.‭ ‬Есепте ... ... ... ... ... ... тізімдемеге кіргізуге тиіс.‭ ‬Түгендеу біткен соң тізімдеме салыстырмалы ведомость жасалуы үшін бухгалтерияға беріледі.‭ ... ... ... ... ... ... мәжілісінде қаралады.
Кәсіпорын қорларының сақталуын қамтамасыз ету мәселелерін қарағанда,‭ ‬өндіріс пен қоймалардығы ... ... пен ... ... ... ... ‬сондай-ақ бұрын пайда болған жасыру,‭ ‬соның ішінде тауарсыз құжаттар бойынша шикізаттар мен ... ... ... ... ... кем ... жасыру оларды заттай алу,‭ ‬оларды ескерілмеген өнімді өндіру мақсатымен жасалатынын назарда ұстау қажет.‭ ‬Шикізаттар мен материалдардың ... ... ... бұл ... ... ... ... ‬қабылданғанда,‭ ‬сақталғанда,‭ ‬қоймадан цехқа беруде,‭ ‬өндіріске есептен шығаруда және т.б.‭ ‬пайда болуы мүмкін.
Сонымен қатар өнеркәсіп орындарында ТМҚ артық ... ... ... мен ... ... тәсілдері қолданылады:
тым артық норма бойынша есептен шығарылған шикізат пен материалдарды ... ... пен ... ... ... іс ... шығыс бойынша емес,‭ ‬кей жағдайда көтермелеген болып табылатын,‭ ‬бекітілген нормамен ... ... ... ... ... ... өнім ... үшін қолданылатын және заңсыз иеленген артық шығулар‭;
шикізат пен материалды есептен шығаруда ... ... ... ... ... ... шарттарды бұзу,‭ ‬өте төмен сападағы өнімді қолдану ... өнім ... ... мен ... жабдықтаушыдан қоймаға қабылдағанда толық кіріске алмау‭;
кірістік құжаттарда шикізат пен ... ... ... ... ... ... ... төмендетілуі‭;
жабдықтаушыдан шикізат пен материалдарды ілеспе құжаттардан көрсетілгеннен гөрі көп ... ... ... ... ... мүлдем құжатсыз рәсімделуі‭;
ілеспе құжаттарда көрсетілгеннен қалдықтардың орнына жақсы сападағы материалдарды алу‭;
бір құндылықтарды екінші құндылықтармен құжаттарды ресімдеудің және т.б.‭ ‬ауыстыру жолымен ... ... етіп ... ... ... ‏«ЖШС Рауза‎»‏ есеп айырысуды бақылаудың ықпалды тәсілі дебиторлық және кредиторлық берешектің‎ ‏,‎ ‏кірістік құжаттарды тіркеудің ... ... ... ... ... ... құжаттарды төленген құжаттармен салыстыру болып табылады.‭
Дебиторлық және кредиторлық берешекте,‭ ‬әсіресе көбіне ... ... ... ... ... ... ... қызметкерінің берешегін жедел өндіріп алу теріс пайдалануға кедергі ... ... шара ... ... ... дұрыс тіркеу мен түбіртекті тікелей кассаға беру,‭ ‬бухгалтерияға төленбеген кірістік ордерлерді қайтаруды бақылау ... анық ... ... және ... ... болдырмайды.‭ ‬Ақшаны сіңіріп кетумен күресу ең алдымен барлық мүмкін жағдайларда қолма-қол ақшасыз есп айырысу жүзеге асуын талап ... ... ... ... ... ... аударым тәртібімен банктер арқылы жасалады.‭ ‬Банктер арқылы жасалатын‭«‬ЖШС Рауза‭»‬ есептік және кредиттік операциялар арнайы ережелермен реттеледі.‭ ... есеп ... іс ... ... ... теріс пайдалануды жасау мүмкіндігін толықтай болдырмайды.‭ ‬Оларды негізінен басшылар,‭ ‬бухгалтерия мен кәсіпорынның қаржы қызметкерлері жасайды.‭ ‬Заңсыз іс-‭ ... банк ... ... ... ... ... және бұл операцияларды есептік регистрге жазу сипатында ... ... мен ... сараптау материалдары бойынша мұндай теріс пайдалануларды тексеру оларды мынадай сызба бойынша ... ... ... ... ... ... иемдену‭;
түскен ақшаны жасыру мен иемдену үшін ағымдағы шот бойынша‭ ‬операцияларды есепте ... ... ... ... ... есептемеу‭;
анық емес мәтіндегі шоттар негізінде жабдықтаушыларға ақша аудару‭;
жасанды жеке және заңды тұлғаларға ақша аудару т.с.с.
Дебиторлық берешек ... ... ... ... ... ... орындау мен дебиторлық берешектің шынайылығын тексеру
Жабдықтау келісімшарттары,‭ ‬шот фактураларды,нарядтарды,‭ ‬тапсырыстарды ... ... ... ... ... ‬жабдықтауды және оларға төлеуді бақылау функцияларын орындауды талдау
Есеп,‭ ‬аудит,‭ ‬ішкі бақылау стандарттары,‭ ‬нұсқаулықтар,‭ ‬бұйрықтар,‭ ‬өкімдер,‭ ... ... ... жинау мен дебиторлық берешек түрлері,‭ ‬көлем және мерзімдер бойынша жіктеу
Сатып алушылармен,‭ ‬есеп беретін адамдармен,кәсіпорын қызметкерлерімен,‭ ... ... ... ... ... ... ... берешектің жағдайын,‭ ‬дебиторлармен есеп айырысуларды түгендеу,‭ ‬өткізу ... ... ... ... ... ‏Дебиторлық берешектің көлемін талдау,‭ ‬оны төлемеу себептерін анықтау
ңәәңқғғғұғ
6.‎ ‏күмәнді талаптар бойынша резервтерді жасаудың негізділігі мен оларды пайдаланудың дұрыстығын тексеру
7.‎ ‏Дебиторлық ... ... ... ... мен ... ... ... алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп айырысудың есебі жөніндегі тізімдеме
8.‎ ‏Сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есеп айырысуды атқарудың,‭ ‬вексельмен ... ... ... дұрыстығын тексеру
Контрагенттермен шарттар,‭ ‬төлем тапсырмалары,‭ ‬банк көшірмелері,‭ ‬анықтамалық-нормативтік ақпарат
9.‎ ‏Дебиторларға талапты ресімдеу мен ұсынудың уақтылылығы мен дұрыстығын тексеру
Сатып алушылар мен ... ... ... ‏Баланс көрсеткіштерінің дебиторлық берешек есебі бойынша Бас кітаптың мәліметтерімен сәйкестігін тексеру
Баланс,‭ ‬Бас кітап ... ... ... ... ... ... ... кітап,‭ ‬11,7,8-журнал ордерлер,‭ ‬берілген аванс,‭ ‬контрагенттермен есеп айырысу бойынша тізімдемелер
12.‎ ‏Еншілес және басқадай ... ... ... ... ... шоттарда көрсетудің дұрыстығын тексеру
,11-журнал ордерлер,‎ ‏Бас кітаптың шоттары бойынша аналитикалық есеп мәліметтері
13.‎ ‏Басқадай дебиторлық ... ... ... ... ... тиімділігі мен дебиторлық берешектің айналымдылығын талдау
15.‎ ‏Есептесулерді реттеу мен ... ... ... ... ... жасау,‭ ‬резервтердің,‭ ‬басқарудың жағдайын бағалау
Талдамалы есептесулер және олардан шығатын тұжырымдар мен аудитордың дебиторлық берешекті басқаруды жетілдіру жөніндегі ұсыныстар
Ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... Рауза‎»‏ ақша қаражаттары аудитінің негізгі ақпарат көздері:‎ ‏қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... есеп ... ‬есеп айырысу кассалық қызмет көрсетуге банктермен жасалынған келісімшарттар,‭ ‬банк көшірмелері,‭ ‬төлем тапсырмалары,‭ ‬аккредитив,‭ ‬инкассалық өкім,‭ ‬касса ... ... ... ... ... ... туралы келісімшарт,‭ ‬бақылау және ақша есептегіштердің көрсетулерін шығарып алу актісі,‭ ‬пайдаланылмаған касса чектері бойынша сатып алушыларға ақша ... ... ... ... ‬ақшаны түгендеу туралы актісі,‭ ‬кассалық кіріс ордері,‭ ‬кассалық шығыс ордері,‭ ‬кассалық шығыс және кіріс құжаттарын тіркеу ... ... ... ... ... және қабылдаған ақшаларын есепке алу кітабы,‭ ‬аванстық есеп,‭ ‬іс-сапарға шыққан жұмыскерлерді ... алу ... ... аудиторлық тексеруді объектіге қатысты төмендегі реттілікпен жүргізіледі:
1.‎ ‏кассаға түгендеу жүргізу және ақша ... ... ... ... ... ... ... тексеру‭;
.‎ ‏ақшаның толық өз уақытында кіріске алуын тексеру‭;
.‎ ‏ақшаның шығысқа есептеп шығарылуының дұрыстығына аудиторлық ... ... ... есеп ... ... ... тексеру.
‎ ‏Касса операциялары бойынша бухгалтерлік есепте болуы мүмкін бұрмалаушылықтар:
1.‎ ‏кассирдің міндетін ... ... ТМЖ ... ... ... касса құжаттарының жоқтығы‭;
.‎ ‏касса құжаттарының белгіленген талаптарды бұза отырып рәсімделуі‭;
.‎ ‏кассаға түгендеудің формальды түрде ... мен ... ... ... ... қателердің болуы.
2.‎ ‏Есеп айырысу,‭ ‬валюталық шоттардағы ақша қаражаттары.
‎ ‏Есеп айырысу шоттағы операциялардың аудитінде ... ... ... аударған жөн:
соманың банк көшірмелері бойынша,‭ ‬оларға тіркелген бастапқы ... ... ... ... шот ... банк ... ... бастапқы құжаттарда банк мөр таңбасының болуы‭;
жасалған операциялардың дұрыстығын анықтау мақсатымен банкке қарама-қарсы тексеру өткізген жөн‭;
банкке тапсырылған қолма-қол ақшаның және ... ... ... кәсіпорынның ағымдағы шоттарына дұрыс және толық есепке алынуы‭;
ақшалай қаражаттың акцептелген төлем тапсырмаларына байланысты пошта бөлімшесі арқылы аудитордың дәйектілігі‭;
теңгені конвертациялауға ... ... ... ... дұрыстығы‭;
Валюталық шоттағы операциялар аудитінде төменде келтірілген ерекше ... мен ... ... ... бөлу және ... ... шот ашылған банк мекемесі‭;
банк көшірмелері бойынша оларға тіркелген сома бастапқы құжаттарда көрсетілген сомаға ... ... ... есеп ... ... ... негізділігі‭;
валюталық шотты ашқан үшін комиссияның сыйақы төлеудің дұрыстығы‭;
валютаны сатып алу мен сату ... ... ... ... ... анықтау мен көрсетудің дұрыстығы‭;
бухгалтерлік өткізбелерді жасаудың жүйелілігі‭;
резидент болып саналатын ұйым экспорттарының валютасының түсімін уәкілетті банктегі валюталық транзиттік ... ... ... мен ... де ҚР ҰБ ... ашылған шетелдік банктегі есептерінің бар болу фактісін тексеру.
Міндеттемелер аудиті
1.‎ ‏Қысқа мерзімді несие аудиті
Алынған ... ... ... ... ... кезеңіне жасаған балансында дұрыс көрсетілгеніне аудит жүргізгенде аудитор алдымен мынадай мәселелепді анықтап алуы қажет:
6.‎ ‏несие қандай мақсатқа жұмсалған және бұл ... ... алу ... ... сәйкесетіндігін‭;
.‎ ‏несиені қамтамасыз етуге немесе кепілдік құрамына енген субъектілердің активтері‭;
.‎ ‏несие дер кезінде және толығымен жабылғандығын‭;
.‎ ‏жасалған шартқа сәйкес қойылған пайыздардың дұрыс ... ... ... өнімнің өзіндік құнына дұрыс ендірілу ережелерінің сақталғандығын‭;
.‎ ‏басқа мекемелерден,‭ ‬ұйымдардан алынған несиенің заңдылығын және негізділігін,‭ ‬олардың уақтылы және ... ... ... ... ... есеп ... аудитін тиімді жүргізу үшін тексеруді талап ететін және қаралуға тиісті мынадай негізгі басты сұрақтардың шеңберін анықтап алу қажет:
6.‎ ‏салық салынатын ... ... және ... ... және ... да ... қойылымдарының дұрыс қолданылғандығын‭;
.‎ ‏салық төлеу кезінде шығарылып тасталынатын шегерімдердің,берілген жеңілдіктердің заңдылығын‭;
.‎ ‏бюджетпен төленетін төлемдердің уақтылы дер кезінде толық төленгендігін‭;
.‎ ‏есептеулер мен төленген ... ... ... есеп корреспонденцияларының дұрыс берілуі‭;
.‎ ‏бюджетпен есеп айырысу бойынша аналитикалық және синтетикалық есеп ... ... ... ... есептесу аудиті Еңбекақы бойынша есеп айырысу аудитінде негізгі ақпарат көздері болып:‭ ‬есеп саясаты,‭ ‬қаржылық есептілік,‭ ‬бас кітап,‭ ‬ұжымдық ... ... ... беру және ... ... ... ... кесте,‭ ‬азаматтық құқықтық сипаттағы келісімшарт,‭ ‬кадрды есепке алу жеке ... ... ... карточка,‭ ‬жұмыс уақыты есебінің табельі,‭ ‬есеп айырысу ведомосы,‭ ‬төлем ведомосы,‭ ‬өнімділік нормасы,‭ ‬кесімді еңбекақы бағамы,‭ ‬орындалған жұмыстардың ... ... ... ... ... ... ... персоналдың еңбекақысы бойынша төмендегілер тексеріледі:
1.‎ ‏кесімді еңбекақы бағамдары,‭ ‬тарифтік ставкалар және оклад бойынша төлемнің дұрыстығы‭;
.‎ ‏кәсіпорында қабылданған сыйақы төлеу ... ... ... және ... еңбекақы алушы жұмыскерлерге сыйақы есептеудің негізіділгі мен дұрыстылығы,‭ ‬орташа еңбекақы есептеудің дұрыстығы‭;
.‎ ‏қолданыстағы ... ... ... ‬жұмыс істелінбеген уақыт үшін төлемдердің есептелуі‭;
.‎ ‏түнгі уақыт,‭ ‬жұмыстан кейін қалып істеген жұмыстар ... ... ... ... тоқтап қалған кезде,‭ ‬ауыр және денсаулыққа зиян келтіретін жұмыстарды орындаған кезде,‭ ‬мейрам және демалыс күндері жұмысы үшін қосымша төлемдердің ... ... ... ... ... ... жағдайын талдау мазмұны және әдістері
‎«‏ЖШС Рауза‭»‬ қаржылық жағдайды талдаудың басты мақсаттары:
қаржылық ... баға беру және оның есеп беру ... ... мен ... қалыптасу көздері арасындағы сәйкестікті,‭ ‬оларды таратудағы рационалды және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу‭;
айналым капиталының көлемін,‭ ‬оның ... ... ... ... ... арақатынасын анықтау‭;
қаржы есептік және несие ережесін сақтау‭;
кәсіпорын активтерінің және оның міндеттемелерінің құрылымын зерттеу‭;
ағымдағы ... ... ... ‬оның ішінде дебиторлық борыш пен қорлар есебі‭;
баланс өтімділігін,‭ ‬кәсіпорынның қаржы тұрақтылығын және төлем қабілеттілігінің абсолютті және ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерін,‭ ‬сондай-ақ олардың деңгейіне әсер ететін факторларды есептен шығару‭;
кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау‭;
кәсіпорынның қаржылық жағдайының ... ұзақ және ... ... ... ... оның ... стратегиясын анықтау.
‎ ‏Кәсіпорынның қаржылық жағдайы‭ –‬кәсіпорынның коммерциялық,‭ ‬өндірістік және басқа да қызмет түрлері үшін қажетті қаржы ресурстарымен ... ... ... мақсатына сай тиімді пайдаланумен және таратумен,‭ ‬сондай-ақ басқа да шаруашылық субъектілерімен қарым-қатынаста болу,‭ ... ... және ... ... сипатталады.
Қаржылық тұрақтылық‭ –‬меншікті және қарыз қаражаттарының байланысы,‭ ‬сондай-ақ өз ... ... ... ... ... ... ... дебиторлық және кредиторлық қарыздарға жол бермейтін және өз міндеттемелерін уақытында қайтаратын шаруашылық субъектісі қаржы тұрақты болып табылады.
‎ ‏Кәсіпорынның ... ... ... факторлар әсер етеді:
12.‎ ‏пайда болу орнына байланысты:‭ ‬сыртқы және ішкі.
.‎ ‏нәтижесінің мақсатына байланысты:‭ ‬негізгі және негізгі емес.
.‎ ‏құрылымы бойынша:‭ ‬қарапайым және ... ету ... ... ... және ... ... ... –‬кәсіпорынның өзінің жұмысына байланысты болатын факторлар.‭ ‬Оларға:
12.‎ ‏кәсіпорынның‭ ... ... ... ... ... және оның ... ... қабілеттілігі бар сұраныстағы үлесі‭;
.‎ ‏төленген жарғылық капиталдың мөлшері‭;
.‎ ‏шығындардың көлемі,‭ ‬олардың ақшалай табысын салыстырудағы динамикасы‭;
.‎ ‏қорлар мен резервтерді олардың ... мен ... қоса ... ... пен ... ресурстарының жағдайы.
Сыртқы факторлар‭ –‬кәсіпорынның еркіне байланысты емес.‭ ‬Оған:‭ ... ... ... ... ... ... үстемдік етуші техника мен технология,‭ ‬төлем қабілеті бар сұранысы және тұтынушылар табысының деңгейі,‭ ‬ҚР Үкіметінің салық және несие саясаты,‭ ‬кәсіпорынның ... ... ... заң ... және ... экономикалық байланыс және т.б.
Қаржылық жағдайды талдау әдістері:
1.‎ ‏Көлденең талдау‭ –‬есеп ... ... ... ... ... салыстыру.‭ ‬Ол өткен кезеңдемен салыстырудағы ауытқуларын анықтауға мүмкіндік береді.
.‎ ‏Тікелей ... ‬-‭ ... есеп ... ... нәтижеге тигізетін әсерін айқындай отырып,‭ ‬қорытынды қаржылық көрсеткіштердің құрылымын анықтау.
.‎ ... ... ... ... ... ... ... базистік жыл деңгейінен,‭ ‬бірқатар жылдар көрсеткіштерінің салыстырмалы ауыттқуын есептеуге негізделеді.
.‎ ... ... ... ... ... табылады,‭ ‬оларды есептеу кезінде біреуін бірлік ретінде,‭ ‬ал екіншісін ... ... ... ... ... талдау‭ –‬бұл фирмалардың,‭ ‬еншілес фирмалардың,‭ ‬бөлімшелердің және цехтардың жекелеген көрсеткіштері бойынша есебінің құрама көрсеткіштерін шаруашылық іші талдау,‭ ‬сондай-ақ берілген ... ... ... ... және ... ... экономикалық мәліметтері бар бәсекелес фирмалардың көрсеткіштерімен салыстырудағы шаруашылық аралық ... ... ... ... жекелеген факторлардың қорытынды көрсеткіштерге әсерін талдау.
Қаржылық есептілікті талдау
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың ақпараттық негізі‭ –‬қаржылық есеп беру.‭ ‬1998‭ ... ... ... есеп ... ... қызметінің нәтижесі туралы есеп
Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп жатады.
‎ ‏Сонымен қатар түсіндірме хат кіреді,‭ ‬онда ... ... есеп және есеп ... ... ... ... отырғандығы және қаржылық есепті пайдаланудың талаптарына сай басқа да ақпараттар жазылуы тиіс.
І.‭ ‬Бухгалтерлік ... ... ... ... ... негізгі ақпарат көзі болып табылады.‭ ‬Баланс‭ –‬есепті жылдың басы мен соңындағы кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттайды.‭ ‬Бухгалтерлік баланс қаржылық есептіліктің негізгі түрі бола ... ... ... ... мүлкінің құрамы мен құрылымын,‭ ‬ағымдағы активтердің айналымдылығы мен өтімділігін,‭ ‬меншік ... мен ... ... ... ... және ... борыштың динамикасы мен жағдайын және кәсіпорынның несие қабілеттілігі мен төлем қабілеттілігін ... ... ... ... ... есеп ... ‬3‭ ‬элементті сипаттайды:‭ ‬активтер,‭ ‬міндеттемелер,‭ ‬меншікті капитал.
ІІ.‭ ‬Қаржылық-шаруашылық қазметінің нәтижесі туралы есеп беруде ... пен ... ... ... ... кәсіпорынның жыл бойғы барлық табыс сомасын өзінің қызметін жүргізу үшін жұмсаған барлық шығындар сомасын салыстырудан тұрады және ол ... қатп ... ... ... ... ‬ол ... қозғалысы мен субъектінің қаржылық нәтижесі болып табылады.
ІІІ.‭ ‬Ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп ... ... бір ... ақша ... көздері анықталады және оларды пайдалану жолдары көрсетіледі.‭ ‬Кәсіпорынның есепті кезеңдегі жұмсаған ақша қаражаттарын жабу үшін ... ... ... ... ... ме соны ... ... ‬3‭ ‬қызмет атқарады:
1.‎ ‏Операциялық қызмет‭ –‬субъектінің табыс алу ... ... ... ‬сондай-ақ оның инвестициялық және қаржылық қызметіне қатысы жоқ,‭ ‬басқа да бір қызметін түсінеміз.
.‎ ‏Инвестициялық ... ... ... ... ... алу және сату,‭ ‬өтелінетін несиелерді беру және алу.
.‎ ‏Қаржылық қызмет‭ –‬бұл нәтижесінде меншікті капитал мен ... ... ... мен ... ... ... субъектінің қызметі.
Шаруашылық субъектісінің қаржылық тұрақтылығын талдау
Баланс активтерінің ... ... мен ... ... ... ... ... активтерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау‭ –‬кәсіпорынның барлық мүліктерінің және оның жекелеген түрлерінің ... және ... арту ... кему ... ... мүмкіндік береді.‭ ‬Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді талдау барысында осы активтердің нақты қолда бары,‭ ... ... және ... ... ... ... ‬Активтердің жалпы құрылымын және оның жекелеген топтарын талдау,‭ ‬оларды ... ... ... ... ... ‬Және кәсіпорынның дебиторлық борышын талдау осыған кіреді.‭ ‬Дебиторлық борыш қалыпты және өтелмеген болып бөлінеді.‭ ‬Өтелмеген дебиторлық борышқа төлеу ... өтіп ... есеп ... ... ... ... ... тауарлар үшін қарыздар жатады.‭ ‬Дебиторлық борыштық өтімділік және сапалық көрсеткіштерін зерттеу маңызды болып табылады.‭ ‬Сапа дегеніміз‭ ... осы ... ... ... алу ... ‬ол ... ... мерзіміне байланысты болады.
Баланс активтерінің құрастырылу көздерінің құрамы мен ... ... ... ‏Кәсіпорын мүлкінің келіп түсуі,‭ ‬осы сатып алу және оның құрылуы да,‭ ... ... де,‭ ... ... ... ... де жүргізілуі мүмкін екендігін сақтау керек.‭ ‬Ал меншікті капитал мен қарызға алынған капиталдың арасындағы қатынас оның қаржылық ... ... ... жағдайында кәсіпорынның қызметі және оның дамуы көбінесе өзін-өзі қаржыландыру жолымен,‭ ‬яғни меншікті капиталдың көмегімен ... ... ... ол ... ... ... ғана ... капитал тартылады.‭ ‬Баланс активтерінің құрастырылу көздернің құрамы мен ... ... ... мына ... ... жүзеге асырылады:
.‎ ‏Тәуелсіздік коэффициенті:‭ ‬КТС‭ = ... ... ... ‬– меншікті капитал
АК‭ ‬–авансталған капитал.‭ ‬Бұл коэффициенттің өсуі кәсіпорынның қаржылық тәуелсіздігінің жоғары екендігін көрсетсе,‭ ‬алдағы уақытта қаржылық қиындықтардың азаятындығын ... ‏2.‎ ... ... ... = ... ‬–тәуелділік коэффициенті
ҚК‭ ‬–қатыстырылған капитал
АК‭ ‬–авансталған капитал.‭ ‬Бұл ... ... ... ... ... ... ... сипаттайды.‭ ‬Бұл үлес жоғары болған сайын кәсіпорынның сыртқы қаржыландыру көздерінен тәуелділігі жоғарылайды.
.‎ ‏Қаржыландыру коэффициенті:‭ ... = ... ... ... ... капитал
ҚК‭ ‬–қатыстырылған капитал.‭ ‬Бұл коэффициент жоғары болған сайын,‭ ‬соғұрлым банктер мен инвесторлар қаржыландыруға соғұрлым сенімді кіріседі.
.‎ ... ... ... ... = ... ... тұрақтылық коэф.
МК‭ ‬–меншікті капитал‭
ҰМ‭ ‬– ұзақ мерзімді міндеттемелер
АК‭ ‬–авансталған капитал
Баланс өтіміділігін талдау
Өтімділік‎ –‏кәсіпорынның өзінің қысқа мерзімді міндеттемелері бойынша төлеу қабілеттілігі ... ... ... ақша қаражаттарын айналу жылдамдығы мен дайындығы.‭ ‬Баланс өтімділігін талдаудың мәні‭ –‬активтегі өтімділік дәрежесі бойынша топталған ... ... ... ... ... дәрежесіне,‭ ‬яғни ақша қаражаттарына айналу жылдамдығына байланысты кәсіпорын активтері келесі топтарға бөлінеді:
А1‭ –‬Ең өтімді ... ... ... мен құнды қағаздар.
А2‭ –‬Тез өткізілетін активтер:‭ ‬дебиторлық берешек.
А3‭ –‬Баяу өткізілетін активтер:‭ ‬ТМҚ,‭ ‬ұзақ мерзімді инвестициялар.
А4‭ –‬Қиын өкізілетін активтер:‭ ... ... ... капиталға салған сомасы.
П1‭ –‬Неғұрлым тезірек төленуге тиісті міндеттемелер:‭ ‬кредиторлық борыш,‭ ‬қарыздар,‭ ‬қысқа мерзімді ... ... ... ... ... мерзімді міндеттемелер:‭ ‬қысқа мерзімді несиелер мен заемдар және жұмыскерлерге арналған қарыздар.
П3‭ –‬Ұзақ мерзімді ... ... ... ... мен ... –‬Тұрақты міндеттемелер:‭ ‬меншікті капитал жатады.
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі
Төлем қабілеттілігі дегеніміз‭ –‬кәсіпорынның дер ... ... ... ... ... төлемдер жүргізе алатындығына дайын екендігін көрсетеді.‭ ‬Табыс табу қабілеттілігі‭ –‬болашақта ... ... ... ... ... алу ... ... ‬Осы қабілеттілікті бағалау үшін ақша қаражатының жеткіліктілігі мен оның капиталға айналдыру коэффициенттері талданады.‭
Ақша қаражатының жеткілікті коэффициенті кәсіпорынның күрделі шығындары,‭ ... ... өсуі ... ... ... жабу үшін ... табу ... көрсетеді:‭
КАЖ‭ = ‬Өнімді өткізуден табыс‭___________________________________
Күрделі шығындар+Дивидент төлеу+Айналым қаражатының өсуі
Ақша қаражатын капиталға айналдыру коэффициенті кәсіпорын активіндегі инвестиция деңгейін ... ... = ... ... ... табыс‭ –‬төленген дивиденттер‭_________
Алғашқы құны бойынша негізгі құралдар+инвестициялар+басқа‭ ... ... ... перспективті төлем қабілеттілігнанықтау үшін кәсіпорын активіндегі ақша қаражатына айналдыра алатын жылдамдық және дайындықты сипаттайтын өтімділіктің статистикалық көрсеткіштері қолданылады:
.‎ ‏Абсолютті өтімділік ... ... = ... ... қағаздар‭ ‬= х‭≥‬0,2‭≈‬0,5.
‎ ‏Ө‭ ... ... ... ... ... ... (‬аралық жабу‭)‬:
Ж‭
К‭ = ‬ақша қаражаттары+құнды қағаздар+деб.борыш+т/б активтер‭ ‬= х‭≥‬1.
‎ ‏Ө‭ ... ... ... ‏Ағымды өтімділік коэффициенті‭ (‬жалпы өтеу‭)‬:
АҒ
К‭ = ‬ағымдағы активтер‭_____ ‬= х‭≥‬2.
‎ ‏Ө‭ ... ... ... ... ... ... ... қатынастарының қалыптасуына,‭ ‬қоғамдық өндірістің тиімділігін көтеруге,‭ ‬айналымда ақша массасының негізсіз өсуін шектеуге,‭ ‬инфляция ... ... және ... ... нығаюына ықпал етуге міндетті.‭ ‬Банк несиелерді қайтарымдылық,‭ ‬жеделдік,‭ ‬тиімділік принциптерін қатаң сақтау,‭ ‬несиелерді мақсатты пайдалану мен заңда қарастырылған және екі ... ... ... коммерциялық негізде береді.‭ ‬Несиелер берілетін мерзіміне қарай қысқа және ұзақ мерзімді болып бөлінеді.‭ ... ... оны ... ... ... ... ‬Қысқа мерзімді несиелер‭ ‬1‭ ‬жылдан аспайтын мерзімге,‭ ‬ал ұзақ мерзімді несиелер‭ ‬1‭ ‬жылдан асатын мерзімге беріледі.‭ ‬Қысқа мерзімді несие ... ... ... қалыптасу көздерінің бірі болып табылады.‭ ‬Ол кәсіпорынның ағымдағы қызметі процесінде жетпейтін ақша ... ... ... ... ... ... жылдан астам уақытқа кәсіпорын күрделі шығындарына несеи ала ... ... ... несие оның дамуына,‭ ‬өндірісті кеңейтуге,‭ ‬оны қалпына келтіруге,‭ ‬жаңа техника ендіруге,‭ ‬қымбат жабдықтар алуға және басқ ... ... ... ... ... ... ресурстарының көздері ретінде жұмсалады.‭ ‬Несиеге қабілеттілігін талдаудың мақсаты‭ –‬банкпен несиелеу ... және ... ... мәселені шешу алдында анықталатын,‭ ‬қарыз алушыға сапалық баға беру,‭ ‬клиентті қарызға алған қаржыны несие ... ... ... ... ... мен несиелік салымдардың мақсатқа сайлығын және банк пен қарыз алушы арасындағы несиелеу тұрғысындағы әрі қарайғы қатынастың негізделуін және ... ... ... ... ... ... басты әдісі‭ –‬оның ресми бухгалтерлік есеп берулерін ... ... ... бағалауы керек:
1.‎ ‏кәсіпорынның төлем қабілеттілігін және өтімділігін‭;
.‎ ‏айналым қаражаттарын және алған несиені пайдаланудың ... ... ... ... ... ... ... ‬өтімді қаржылармен жабуын‭;
.‎ ‏шаруашылық айналымда меншікті айналым қаражаттарының болуын‭;
.‎ ‏кәсіпорынның ... ... ... ... талдау
Табыс дегеніміз‎ –‏активтердің келуі,‭ ‬пассивтердің кемуі және экономикалық пайданың ұлғаюы ... ... ... ... ... көрсеткіштерін талдау міндеттеріне мыналар жатады:
табыстылықтың абсолютті көрсеткіштерінің жоспарының орындалуын бағалау‭;
таза табыстың қалыптасуының құрамдас ... ... әсер ... ... ... ... және ... өлшеу‭;
табысты бөлу бағыттарын,‭ ‬пропорцияларын және тенденцияларын зерттеу‭;
табыстың өсу резервтерін анықтау‭;
кәсіпорынның даму перспективасын ескере отырып,‭ ‬табысты тиімді пайдалану жөнінде ... ... ... ... және ... ... әсер ... факторларды зерттеу.
Табыстылықтың абсолютті көрсеткіштерін талдау
Табыстылықтың бірінші абсолютті көрсеткіші өнімді‎ (‏жұмыс,‭ ‬қызмет‭) ‬өткізуден алынатын табыс болып табылады.‭ ‬Ол есепте ҚҚС-сыз,‭ ... және ... ... мен ... төлемдерді,‭ ‬сату шегерімдері мен баға шегерімдерін алып тасталып көрсетіледі.
Табыстылықтың екінші абсолюттік көрсеткіші жалпы табыс.‭ ‬Ол есепте өнімді ... ... ... пен ... ... өндірістік өзіндік құны арасындағы айырма ретінде анықталады.‭ ‬Жалпы табысқа әсер ететін ... ... ... ... ... ... оның төмендеуіоның көлеміне көп әсерін тигізеді.
Табыстылықтың үшінші абсолюттік ... ... ... ... ... ‬Ол ... жалпы табыс пен кезең шығындары арасындағы айырма ретінде көрініс табады.
Табыстылықтың салыстырмалы ... ... ... ... ... экономика жағдайындағы кәсіпорынның қаржылық қызмет жасау,‎ ‏қаржыландыру көздерін ынталандыру және тиімді пайдалану сияқты мүмкіндіктерін анықтайтын,‭ ‬осы кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ‬Табыстылық көрсеткіштері‭ ‬3‭ ‬топқа бөлінеді:
.‎ ‏жалпы активтер‭ (‬авансталған жиынтық капитал‭) ‬және ... ... ... ... ... ... таза ағымы негізінде есептелетін табыстылық көрсеткіштері.
Табыстылықтың коэффициенті,‭ ‬ол таза табыстың жалпы активтерге қатынасын көрсетеді.‭ ‬Жалпы активтердің табыстылық деңгейінің ... мына ... ... ... ‏кәсіпорын табыстылығының салыстырмалы көрсеткіштерінің бірі‭ ‬-‭ ‬өткізілген өнімнің табыстылық ... = ... ... ... ... ... ‏жалпы активтердің айналымдылық коэффициенті‭ = ‬өнімді өткізуден түскен табыс/жалпы активтердің орташа жылдық құны‭;
.‎ ‏жалпы активтердің табыстылығы‭ = ‬өткізілген өнім*активтер айналымдылығы.‭ ... ... ... белсенділігі мен қызметі тиімділігі көрсеткіштерін талдау
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігі көрсеткіштерін талдау
Кәсіпорынның іскерлік белсенділігі қаржылық жағдайда ең алдымен оның қаражат ... ... ... ... ... талдау кәсіпорынның өз қаражатын қаншалықты тиімді пайдаланатындығын ... және ... ... ... ... ‏Капиталдың жалпы айналымдылық коэффициенті ол жылына қанша рет өндірудің толық циклі болатындығын және активтердің ... ақша ... ... ... қанша ақша бірлігін әкелетінін көрсетеді:
К‭ = ‬Өнімді өткізуден түскен табыс‭_________________
Кезеңдегі авансталған капиталдың орташа шамасы
2.‎ ‏Негізгі құралдардың ... бұл ... қор ... ... ... ... ... негізгі өндірістік қорларын пайдаланудың тиімділігін сипаттайды:
К‭ = ‬Өнімді ... ... ... ... ... орташа шамасы
Көрсеткіш жоғары болған сайын,‭ ‬есеп беру кезіндегі шығындар азая түседі.‭ ‬Төмен болуы осы активтер түріне тым ... ... ... бөлінгендігін көрсетеді.
3.‎ ‏Меншікті капиталдың айналымдылық коэффициенті ол қызметті әр жағынан сипаттайды.‭ ‬Коммерциялық көзқараспен қарағанда ол сатудың артықшылығын немесе жеткіліксіздігін,‭ ... ... ... ... ... жылдамдығын,‭ ‬экономикалық жағынан кәсіпорынның меншік иелерінің тәуекелдік етіп салып отырған ақша ... ... ... = ‬Өнімді өткізуден түскен табыс‭______________
Кезеңдегі меншікті капиталдың орташа шамасы
4.‎ ‏Ағымдағы активтердің ... ... ... ... коэффициенті ол өнім ағымдағы активтердің айналым жылдамдығын,‭ ‬яғни зерттелген кезеңдегі барлық айналыс қаражатының айналым санын көрсетеді:
К‭ = ... ... ... ... ... ... ... ‏Материалдық айналым қаражатының айналымдылық коэффициенті‭ ‬ол кәсіпорынның талдау кезіндегі шығындар мен қорларының айналым ... ... ... ... ... ... ... = ‬сатылған өнімнің толық өзіндік құны
өндірістік қордың ... ... ... ... ... ... оның өсуі кәсіпорынның өніміне сұраныстың артқанын көрсетеді,‭ ‬ал төмендеуі ... ... ... өнімнің шамадан тыс жиналып қалғанын көрсетеді:
К‭ = ‬Өнімді өткізуден түскен табыс
Дайын өнімнің орташа шамасы
7.‎ ‏Дебиторлық борыштың айналымдылық коэффициенті бұл кәсіпорын ... ... ... ... ... төмендегенін көрсетеді:
К‭ = ‬Өнімді өткізуден түскен табыс‭________
Дебиторлық борыштың орташа шамасы
8.‎ ‏Кредиторлық борыштың айналымдылық коэффициенті бұл кәсіпорынға берілген коммерциялық несиені айқындайды:
К‭ = ... ... ... ... ... ... ... ‏Ақша қаражатының айналымдылық коэффициенті‭ –‬кәсіпорынның тұрақты қызмет етуі үшін ақша ... ... ... ... ... = ‬кезеңдегі ақша қаражатының айналымдылығы
Ақша қаражатының орташа қалдығы
10.‎ ‏Инвестицияланған капиталдың айналымдылығы‭ –‬ол кәсіпорынның өзінің ... ... ... қоса есептегенде оның ұзақ және қысқа мерзімді инвестицияның айналым жылдамдығын көрсетеді:
К‭ = ‬Өнімді өткізуден түскен табыс‭_____
Ұзақ+қысқы мерзімді инвестициялар
11.‎ ‏Істегі ... ... = ... ... ... ... капитал
12.‎ ‏Перманенттік капиталдың айналым жылдамдылығы:
КПЕР‭ ‬= Өнімді өткізуден түскен табыс‭______________
Меншікті капитал+ұзақ мерзімді міндеттемелер‭
13.‎ ... ... ... = ... капиталдың айналымдылық коэффициенті*негізгі қызметтің‭ ‬табыстылығы
Кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... қызметінің тиімділігі өндірістің нәтижелерін ... мен ... ... ... ... ... ... жеткізілген тиімділікті авансталған немесе қолданылған ресурстармен салыстыра отырып кәсіпорын қызметінің тиімділігінің ... ... ... ... ... ... ... ‬2‭ ‬топқа бөлінеді:
.‎ ‏қорытындылаушы:‭ ‬табыстың деңгейі,‭ ‬еңбек өнімділігі,‭ ‬қор қайтарымдылығы,‭ ‬материалдар қайтарымдылығы,‭ ‬капитал ... ... ... ... ... ... тиімділігінің көрсеткіштері жатады.‭ ‬Олар кәсіпорындағы өндіріс процесінің кейбір ... ... мен ... ... ... өсу себептерін есептеу үшін қолданылады.‭ ‬Бұлар:‭ ‬еңбек құралдары,‭ ... ... ... ... ... жұмыс өнімділігі,‭ ‬энергия,‭ ‬жанар-жағар май,‭ ‬материалдар мен шикізаттың меншікті шығындары,‭ ‬меншікті капитал салымдары,‭ ... ... ... және т.б.‭
«ЖШС Рауза‎»‏ тиімділігінің ең басты көрсеткіші‎ –‏еңбек өнімділігі ... ... ‬ол ... ... ... ... ... арақатынасымен немесе еңбек сыйымдылығымен,‭ ‬өнім бірлігіне кеткен жұмыс уақытының шығындарымен өлшенеді.‭ ‬Бұл ... ... ... ... ... ... мынадай еңбек өнімділігі коэфиициенттері келтіріледі:
бір жұмыс істеушіге шаққандағы сату көлемі‭ = ‬сату ... ... ... ... ... ... істеушінің ұстау үшін кеткен шығындар‭ = ‬еңбекке кеткен шығындар/‭ ‬қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ... түскен пайда‭ = ‬негізгі қызметтен түскен пайда/‭ ‬қызметкерлердің жылдық орташа саны‭;
бір жұмысшығы шаққандағы ... ... ... ... = ‬өнімді өткізуден түскен табыс/‭ ‬жұмысшылардың тізімдік орташа саны‭;
жұмыс істеушілердің құрамындағы жұмысшылардың ... үлес ... = ... ... ... ... ... істеушілердің тізімдік орташа саны.
‎ ‏«ЖШС Рауза‎»‏ қызметінің тиімділігін сипаттайтын ең маңызды ... ... ... ‬ол негізгі өндірістік қорларды пайдалануды қорытындылаудың көрсеткіші болып табылады:
Қор қайтарымы‭ = ‬өнімді өткізуден түскен табыс/‭ ‬негізгі қорлардың жылдық орташа ... ... ... ... және потенциалды банкроттылығын талдау
Банкроттық нарық шаруашылығының бір категориясы болып табылады.‎ ‏Ол соттың шешімімен немесе кредитордың келісімі ... ... тыс ... ... ... «‬Банкроттылық туралы‭» ‬1995‭ ‬жылғы заңына сәйкес қарызды төлеуге шамасы жоқ ... ... ... бойынша кредиторлар сұранысын,‭ ‬еңбекақы төлеу талабын қанағаттандыра алмау,‭ ‬сонымен қатар өзіне тиісті мүлік есебінен бюджет және ... ... ... ... ... ... ете ... жатады.
Банкроттылықтың пайда болуының негізгі себептері:
І.‭ ‬Шаруашылық жүргізу жағдайын жасаудың объективті себептері:
экономиканы реформалаудың нормативті және заң шығаратын базаларын қаржылық,‭ ... ... ... ... аса ... ... ... қағаздарының нарықтық құнының төмендеуі‭;
бәсекелестердің жоғары деңгейі.
ІІ.‭ ‬Шаруашылық жүргізуге қатысты тікелей ... ... ... ... одан ... алмау‭;
) жарнама,‎ ‏өтімділік жүйелерінің болмауы‭;
) өндіріс көлемінің төмендеуі‎;
) ұқсас,‎ ‏бірақ сапасы жоғары өнімдердің бағасының кейбір ... ... ... ... ... ... ... циклінің өте көлемді болуы‎;
) үлкен қарыздар мен өзара төлеу алмаулар‎;
) ескі ... ... ... құруға бейімделе алмауы.
‎ ‏Банкроттықтан қорғану мен алдын алудың механизмдерінің негізгі элементтері:
банкроттықты ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау процестерінің нормативтік әдістемелік қамтамасыз ету‭;
перспективалы тауар өндірушілерді ... ... ... ... көмек көрсету‭;
қайта құру және жою шараларын қаржыландыру‭;
банкроттық процедураға қатысушыларға экономикалық көмек ... үшін ... ... ... жариялылығын қамтамасыз ету.
Кәсіпкерлік тәуекелділікті талдау
Тәуекелділік кәсіпорын ресурстарының бір бөлігін жоғалту ықтималдылығы,‎ ‏қызметті жүзеге асыру нәтижесінде табыстардың толық алынбауын ... ... ... ... ... ... ‬Кәсіпкерлік тәуекел‭ –‬бұл бизнестің түріне байланысты компанияның қызметінің тәуекелі.‭ ‬Оның‭ ‬3‭ ‬түрі бар:
Өндірістік тәуекел‭ –‬бұл өнім өндірумен,‭ ... ... ... да ... ... ... ... асырумен байланысты тәуекел.‭ ‬Оның пайда болу себептері:‭ ‬өндіріс көлемінің мүмкін болатын төмендеуі,‭ ‬материалдық шығындардың өсуі.
Коммерциялық тәуекел‭ –‬кәсіпкер өндірген немесе сатып ... ... мен ... ... процесінде пайда болады.‭ ‬Оның себептері:‭ ‬өнімді өткізу көлемінің төмендеуі,‭ ‬экономиканың тұрақсыздығы мен клиеннттердің сұранысының төмендеуі,‭ ‬бәсекелестердің әрекеті.
Қаржылық тәуекел‭ –‬кәсіпорынның ... және ... да ... институттармен қатынас өрісінде пайда болады.‭ ‬Оның себептері:‭ ‬қарыз және меншікті қаражаттар арақатынасының көлемінің жоғарылауы,‭ ‬кредиторларға тәуелділік,‭ ‬капиталдың әрекетсіздігі,‭ ‬бір жобаға бір ... көп ... ... ... ... ... жобаны қаржылық талдау қаржылық пайда немесе зиян әкелетін жобаны қабылдау немесе қабылдамаужөнінде шешім қабылдау үшін ... ... ... ... ... тиімділік көрсеткіштерін‭ ‬2‭ ‬топқа бөлуге болады:
.‎ ‏өндірістік ... ... және ... ... асырып отырған кәсіпорынның ағымдық және болашақтағы қаржылық жағдайының көрсеткіштері‭;
.‎ ‏инвестиция тиімділігі көрсеткіштері немесе cash-flow ... ... ... қаржылық талдау жасауда‭ ‬2‭ ‬мөлшерлемені қолдануға болады:‭
Нақты пайыздық мөлшерлеме‭ –‬инфляцияны ескермегендегі капиталдан алынатын табыс.‭ ‬Егер осы ... ... ... ... ... ... ... капитал құны тұрақты бағамен алынуы тиіс.
Ағымдық пайыздық мөлшерлеме‭ –‬бұл инвестордың жеке ... ... ... ... ... ‬сондықтан да онда инфляция ескеріледі.
‎«‏Асфальтобетон‭» ‬ЖШС
жылғы Қаржылық шаруашылық қызметінің көрсеткіштері
‎(‏бухгалтерлік баланстың‭ «‬1‭» ... ... ... ... есеп‎ )
жыл‭ (‬алдыңғы‭)
Табыстылық коэффициенттері
1
Капитал табыстылығы‭ ‬1
‎ ‏Өндіруден сатылған өнімнің‭ ‬бір бірлігінен түскен пайда
Өнімді өндіруден түскен табыс
Өнімді өткізуден ... ... ... ... капиталдың тиімділігі
Өнімді өткізуден түскен табыс
орта.Баланс қортындысы
Қосыл
,31
,24
3
Негізгі қорлардың табыстылығы‭ ‬3
Қолданылған негізгі қорларының тиімділігі
Өнімді ... ... ... ... ... ... ... коэффициенттері
1
Тәуелсіздік коффиценті
Кәсіпорының қаржылық автономдығы
Меншік.Капитал баланс.қорт.
,5‎ ‏тен‭ ‬көп
2
Құралдардың тозу ... ... ... лардың тозу бағасы‭
Н.Қ.‭ ‬бастапқы құны
аз
%
%
3
Қор қайтарымы
Н.Қ-ларды қолдану тиімділігі‭
Өнімді өндіруден.‭ ‬түскен ... ... ... орта ... ... ... сиымдылығы
Н.Қ-лардың шығыны‭ ‬1тг ге шаққандағы пайдасы
Өнімді өндіруден.‭ ‬түскен пайда‭
орта‭ ‬баланс қорт.
аз.
,2
,2
5
Қорлану
Жұмыс.‭ ‬Жұмыс‭ ... ... орта ... ‬Өнімді өндіруден.‭ ‬түскен пайда
қос‭ ‬.
6
Капиталдың жалпы айналым коэфф.‭(‬Ка1‭)
Барлық капиталдың‭ ... ... ... ... пайда‭
Баланс.‭ ‬орта қорт.‭
қос.
,,0
3,3
7
Моб.құр жалпы айн.‭(‬Ка2‭)
Моб.Құр ... ... ... ... ... ‏+орта‎ ‏ақша қаражат.
қос.
,2
,0
8
Материалдық айналым қаражатының Айн.коэф.‭(‬Ка3‭)
Айн.қор.‭ ‬жылдамдығы
Өнімді өндіруден.‭ ‬түскен
Пайда
Орта жалақы‭
қос.
,0
,‎ ‏8
9
Дайын өнім айн.коэф.‭ (‬Ка4‭)
Дайын өнім ... ... ... ... ... ... ... қоры
қос.
,3
,2
10
Дебиторлық қарыздардың айн.коэф.‭(‬Ка5‭)
Дебиторлық‭ ‬қарыз.айн жылдамдығы
Өнімді өндіруден.‭ ‬түскен пайда
Орта дебит.қарыз‭
қос.
,
.1-кестеннің жалғасы
,4
‎ ‏11
Орта мерзім Дебиторлық қарызды өтеу коэф.‭(‬Ка6‭)
Дебит.қарыз.‭ ... ... ... ... қарызды өтеу‭ (‬Ка7‭)‬.
Кредит.қарыз.айн.‭ ‬жылдамдығы
Өнімді өндіруден.‭ ‬түскен пайда
Орта кредит.‭ ‬Қарыз
қос.
,7‎
,8
13
Кредит.‭ ‬төлеу.‭ ‬Орта мерзімі.‭ ‬Қарыздар(Ка8‭)
Кердит ... ... айн ... ... ... кредит қарыз
қос.
.9
,6
Кәсіпорының төлем қабілеттілігі
1
Абсолютті өтімділік коэффициенті
Тез ардағы төлем.қаб.
Ақша қарж.+құнды қағаздар
Қысқа мерзм.міндет.
,2
,1
,002
2
Жедел аралық өтімділік коэффициенті
Дебиторлар түскен есептің төлеу қаб.‭
А.қарж+құныды ... ... ... ... ... ... ... ‬коэф..
Міндт.‭ ‬Жабу коэф.
Актив‭
Міндетт.
,0
,2
,0
Кәсіпорының жұмысы мен табыстылығын ... ‏ «ЖШС ... ... ... шаруашылық нәтижесінің‭ ‬2008‭ ‬жұмысының табыстылық тиімділігі анықталды.Ол‭ ... ... ... ... біз білетініміздей‭ ‬табыстылық‭ ‬кәсіпорының‭ ‬жалпы ... ... ... ... ... ‬Жоғары кестеде көрсетілгендей сатудан түскен табыстылық‭ (‬0,11‭) ... ... ... ... ‬4%-ға‭ ‬2007‭ ‬жылмен салыстырғаннан,‭ ‬сатудан түскен пайда‭ ‬оның өзіндік құнның да‭ ‬тиімділігі артты.‭ ‬Капиталдың тиімділігін‭ ... ... ... ... ... ... қорлар‭ ‬12%-ға‭ (‬0,47‭) ‬артты.
‎ ‏Кәсіпорының қаржылық көрсеткіші‭
2008жылы‎ ‏кәсіпорының қаржылық көрсеткіші оның тәуелсіздік ... ... ... ... ‬көрсетеді.
Тәуелсіздік коэффициенті‭ (‬0,6‭) ‬сол мерзімдегі анализ бойынша‭ ‬0,1‭ ‬құрап,‭ ‬ол сол жылдағы ... ... ... ... ‬нәтижесінде‭ ‬капитал‭
кәсіпорын меншігінің орнын толтырды.‭ ‬Тозу құны‭ ‬өзінің белгіленген‭ ‬мөлшері бойынша‭ ‬30‭ ‬пайызды‭ ... ... ... ... ... әсер ... ... (‬4,5‭) ‬0,4‭ ‬пайызға азайды,‭ ‬қор‭ ‬сыйымдылығы‭ ... ... ... ... ‬239‭ ‬мың тг артты.
Кәсіпорындағы қолма қол ақша‭ (‬К1,К2,К3,К4,К5,К6‭) ‬әрдайым айналымға түсіп отырғандықтан,‭ ‬кәсіпорынға‭ ‬қомақты ... ... ... ... ... ... ... ‬көбеюімен‭ ‬байланысты болды.‭ «‬Аванс‭ ‬матер.қор‭ ‬дайын өнім‭ ... ... ... ... ... ... сайын,‭ ‬өндіріс соғұрлым қаражатпен жабдықталуды қажет етеді.‭ ‬Қарыз,‭ ‬қарым-қатынас‭ ‬пен‭ ... ... ... ... ‬азайып,‭ ‬міндеттемелер‭ ‬11%‭ ‬азайып,‭ ‬ал‭ ‬меншік капиталы‭ ‬53‭ ‬%‭ ... ... мен ... ... ... ... ... өтімділігі мен төлем қабілеттілігі ол кәсіпорының тікелей қабілеттілігін көрсететін,‎ ... ... бірі ... ... ... ... де‭ ... қолданысқа енетін коэффициентері‭ ‬мыналар:‭ ‬«ЖШС Рауза‭»‬ ... ... ... ... өз ... ... ... жоқ‭ (‬0,2‭)‬.‭ ‬Жедел аралық өтімділік коэф.‭ ‬0,1%‭ ‬артты.‭ ‬Ағымдағы ... өтеу ... ... ... ... ... кәсіпорынның негізгі мақсаты көбірек пайда табу болып табылады,‎ ‏бірақ оның өнімі барлық сапаға сай,‭ ‬тұтынушылардың сұранысын қанағаттандыра алатындай,‭ ‬жоғары ... ... ... ... дәрежеде болу керек.‭ ‬Өзімнің тәжірибемді өткізген кәсіпорын,‭ ‬яғни‭ «‬Шенгел и К‭» ‬ЖШС тура осындай талаптарға сәйкесетіндігін айтқым келеді.‭ ... ... ... ... ... мен тигізетіп әсері мол.‭ ‬Кәсіпорын өзінің қызметін‭ ‬1979‭ ‬жылдан бері,‭ ‬барлық қиыншылықтарды басынан өткізіп,‭ ‬еліміз тәуелсіздік алмай тұрып құрылған кәісіпорын,‭ ... ... бар ... ... ... ... осы ... шығаратын өнімімен қаматамасыз етіліп отыр.‭ ‬Жолдарымыздың қауіпсізділігін қамтамасыз етіп отыр деп айтса да ... ... ... ең ... ... ... ‬мәселе дайын өнімді дұрыс бағалау болып табылады,‭ ‬сонымен қатар‭ ‬ақша қаражаттарының есебі,‭ ‬тапсырыс берушілер мен сатып ... ... ... ... ... ‬Өндірісте‭ ‬өнімді сату немесе сатып алудан бұрын‭ ‬құжаттардың дұрыстығына,‭ ‬келісімшартпен сәйкестігіне көніл ... ... ... ... ... ... ‬заманға сай жасау үшін‭ ‬оған қажетті ... ... ... ... мен ... ... етілуі,‭ ‬жаңа базалармен қамтамасыз етілуі керек.‭ ‬Есептің әсерлі болуы ол‭ ‬кәсіпорындағы бухгалтерге байланысты болады.‭ ‬Сол себептен бухгалтерияда‭ ... есеп ... ... ... ... ... болу ... ‬Сонымен қатар кәсіпорынның қаржылық есеп беруі барлық талаптар мен стандарттарға сәйкес болуы керек.‭ ‬Қаржылық есеп берудің мақсаты өз пайдаланушыларына заңды ... ... ... ... ... ... және ... ақпараттарды беру болып табылады.‭ ‬Қаржылық есеп беру басқарушы органдардың жұмысын және субъектінің ресурстарын,‭ ‬міндеттемелерін және ақша қаражаттарының болашақтағы ағындарын бағалауға,‭ ... беру ... ... және инвестициялық қызметтерді қабылдауға пайдалы ақпараттарды береді.‭ ‬Осының барлыған ескере келе кәсіпорындар қай кезде болмасын өздерінің есеп ... әділ де ... ... ол әр ... да ... ... мемлекетіміздің де экономикалық және қаржылық‭ ‬беделін көтереді,‭ ‬мемлекетіміздегі тұрақтылықты қалыптастырады.
Менің ... ... осы ... ... ... ... есеп ... бағдарламаға сай тақырыптардың мазмұнын аша отырып,‭ ‬тек бухгалтериядағы бухгалтердік есеппен ғана ... ... ... ... ... жасалатындығын,‭ ‬аудиттің қалай жүргізілетіндігін білгенімді,‭ ‬тақырыптарға сай құжаттарды қалай және не үшін ... ... ... ... ‬айтым деп ойлаймын.‭
Кез келген тәжірибелі бухгалтердің айтуы бойынша:‭ «‬Қандайда‭ ‬өндіріс орнында ... ... ... ‬еңбек,‭ ‬кызмет,‭ ‬т.с.с‭ ‬заттар есебі кәсіпорының қызметі мен пайда ... ... ... ... бірі ... табылады‭»‬.‭ ‬Сол үшін де өнімді‭ ‬өндіру мен есептеуде ешқандай қате,‭ ‬бұрмалаушылық,‭ ‬сапасыз өнім түсініктері болмауы қажет.‭
Қолданылған‭ ... ... ... ... және ... есеп беру туралы‭» ‬заңы‭ ‬28‭ ‬ақпан‭ ‬2007ж.
‎«‏Кәсіорындағы Бухгалтерлік есеп‭» ‬В.В.Радостовец.‭ ‬В.И.Радостовец О.Шмидт.
‎«‏Шаруашылық субъектідегі ... ... ... есеп пен ... есеп ... ... ‬Әбдіманапов.
‎«‏Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері‭» ‬Кеулімжаев,‭ ‬Құдайбергенов.
‎«‏Шоттар жоспарын бекіту‭» ‬23.05.2007ж.
‎«‏Аудит негіздері‭» ‬А.О.Абленов.
‎«‏Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау‭» ‬Дүйсенов.
2

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Іс-тәжірибеден есеп беру
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Жұмабай Шаяхметов115 бет
Мәлік батыр10 бет
Әулиеатаны Ресейдің жаулап алуы10 бет
ЕО тәжірибесінің негізінде ішкі қауіпсіздік мәселелерінің методологиялық аспектілері48 бет
Туристік формальділік9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь