Банктік капиталы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1. БАНКТІК КАПИТАЛЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... .
1.1.Банктік жүйе . нарықтық экономиканың маңызды құрылымы ... ... ... .8 1.2.Банк ресурстары, олардың қалыптасу көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26 1.3.Банктің меншікті капиталының құрылымы,қызметі ... ... ... ... ... ... ... .43
2. БАНКТІК КАПИТАЛ АКТИВТЕРІ МЕН МІНДЕТТЕМЕЛЕРІН ТАЛДАУ («АЛЬЯНС БАНК» АҚ МЫСАЛЫНДА) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2.1.«Альянс Банк» АҚ.ын қаржылық талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...54
2.2.Банктің негізгі операцияларының шығындары мен табыстары ... ... ...57
2.3.Банктік капиталының өтімділік көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ...74

2. БАНК ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ ЖӘНЕ ТҰРАҚТАНДЫРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3.1.Банктің жүргізілетін операциялар және ұсынылатын қызметтердің тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 81
3.2.Әлемдік тәжірибедегі банктік өтімділікті басқару әдістері ... ... ... ... ..91

қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...96
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .98
Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғашқы күннен бастап еліміз барлық қажыр-қайратымен еңбектеніп көптеген жетістіктерге жетті, қазіргі кезде Қазақстан барған сайын нық сеніммен алға басып келеді. Дамудың өзі таңдаған даңғылына түскен еліміздің атағы шартарапқа таралып, әлемдік қоғамдастықтың алдындағы абыройы да жылдан жылға артып отыр. Біз экономикамыз мен мемлекетіміздің берік іргетасын қаладық. Қазақстанның алдағы дамуы, кемел келешегі экономикалық, әлеуметтік, саясаи және әкімшілік тұрғыда жан-жақты сараланып, түбегейлі жаңа кезеңге батыл қадам басуда.
Банктік жүйе – нарықтық экономиканың маңызды құрылымдарының бірі. Банктер мен қаржылық серіктестіктер шаруашылық органдарының шаруашылық қызмет процесінде уақытша бос капиталдарын, халық жинақтарын және басқа да бос ақша қаражаттарды тартады, кейін оларды қарыз алушыларға уақытша пайдалануға ұсынады, ақшалай есеп-айырысуларды жүргізеді және экономика үшін әр түрлі қызметтер көрсетеді, осылайша банктер өндірістің тиімділігі мен қоғамдық өнімнің айналысына әсер етеді.
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Президентіміз «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты халыққа Жолдауында: «Қазақстанның банк жүйесі тарапынан экономиканың келешегі зор секторларына нарықтық жағынан орнықты қолдау көрсетуі үшін жағдай жасалуын және банктердің өңірлік экономикалық жобаларға, соның ішінде мемлекеттік – жеке меншік әріптестік шеңберінде қатысуын күшейту қажет.»/1, 10б./, – деп айтқандай, нарықтық жағдайда біздің елімізде банктер мен басқа несиелік институттардың даму болашақтары бойынша сұрақтары ерекше болып келеді.
Экономикамыздың дамуына үлкен өзіндік үлесін қосып жатқан Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің қызметтерінің дамып, халықаралық стандарттарға сай болып жатқандығын айта аламыз.
М. Р. Насырова бойынша банк жүйесі өзара байланысты алуан түрлі банктер мен банк институттарының жиынтығы, несие жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Банктік капиталды басқарумен байланысты қызметті екі негізгі бөлімге бөлуге болады: қажетті банктік капиталды есептеулерді жүргізуді қамтитын банктік капиталды талдау және қаржылық шешімдерді қабылдау.
1 Назарбаев Н.Ә. Президентіміздің Қазақстан халықына Жолдауы «Болашақты бірге құрайық», Астана 2011ж.
2 Назарбаев Н.Ә. Президентіміздің Қазақстан халықына Жолдауы «Жаңа онжылдық жаңа өрлеу Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері», Астана 2010ж.
3 Назарбаев Н.Ә. Президентіміздің Қазақстан халықына Жолдауы «Дағдарыстан жаңару мен дамуға», Астана 2009ж.
4 Назарбаев Н.Ә. Президентіміздің Қазақстан халықына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан», Астана 2007ж. 28 ақпан, Егемен Қазақстан 2007ж. 1 наурыз
5 Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан – 2030» Біздің Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Халыққа жолдау// Егемен Қазақстан – 1997 – 11 ақпан
6 М.Р. Насырова, С.Р. Токсанбай. Современный экономический русско-казахский толковый словарь-справочник. – Алматы: 2003. – 880 стр.
7 ҚР Банктер және банктік іс-әрекеті туралы заң (2004 жылдың тамыз айындағы жағдайы бойынша);
8 А.Д. Шеремет, Г.Н.Щербакова. Финансовый анализ в коммерческом банке – М.: Финанасы и статистика, 2000. – 256 с.
9 Банковское дело: учебник/ под ред. Тавасиева: М: Юнити – Бана, 2004 – 527с.
10 Ахметжанқызы Л. Ел экономикасын қаржыландыру – банктердің басты мақсаты/ Жас қазақ үні, 2005 – 8-14 шілде, 9б.
11 Бертаева К. Управление деятельностью финансовых институтов// Қаржы-Қаражат – 2007 - №1, 19-24б.
12 Зиябек Б. Банкілер өздеріне ыңғайлы жағдай жасауда// Түркістан – 2007 – 3 сәуір – 2б.
13 С.Б. Мақыш. Коммерциялық банктер операциялары: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2002. – 229 бет.
14 Маркова О. М. Коммерческие банки и их операции. -М.: Банки и биржи: ЮНИТИ, 1995.
15 Е.Ф. Жуков. Банковское дело. 2-ое издание. – М: 2006.
16 Коробов Ю. И. Практика банковской конкуренции. Саратов: Издат. центр Сарат. экон. академии, 1996г.
17 Лим А. Депозит - капитал, приносящий доход //Каржы Каражат. -Алматы, 2000. -N 11-12. - С. 69-70
18 Лисак Б. Межбанковские заимствования - как инструмент финансовой политики коммерческих банков // Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -N 5. - С. 21-24
19 Лисак Б.И. Оценка эффективности банковских услуг по инкассации (методический аспект) // Банки Казахстана. -Алматы, 2001. - № 6. - С. 18-20.

98
20 Полушкин В.Ю. Анализ стабильности управления активными и пассив-ными операциями в коммерческом банке// Бухгалтерия и банки. -2000. -N1. - С. 40-48
21 «Банк қызметі туралы» ҚР құқықтық актілер жиынтығы – Алматы: Юрист, 2005 – 177б
22 Лисак Б.И. Об оценке эффективности операций банков по предоставле-нию гарантий // Банки Казахстана. -Алматы, 2001. - № 7. - С.4-6
23 Жунусова Г. Некоторые особенности банковской конкуренции// АльПари. -Алматы, 2000. -N3-4. - С.100-103. -Библиогр.: 8назв.
24 Ұлттық Банк басқармасының № 219 қаулысымен бекітілген «Пруденциалдық нормативтер туралы» Ереже (27.10.97 ж. № 380, 28.08.98 ж. № 157 және 02.06.00 ж. № 265 өзгерістер мен толықтырулар ескерілген)
25 Куанова Г. Теоретические основы развития депозитного рынка// Евразийское сообщество. -Алматы, 2001. -№3. - С. 72-83. -Библиогр.: 11 назв.
26 Виноградова Т. Н. Банковские операции: Учеб.для сред. проф. образования. - Ростов н/Д: Феникс, 2001. -378 с.
27 Гарантирование банковских депозитов : Мировая практика и российские проблемы/ Э. Перотти, С. Фриз, К. Эггенбергер, М. Малютина // Деньги и кредит. -2000. -N 6. - С. 47-53.
28 Давлетова М.Т. Современное состояние банковской системы и пер-спективы развития рынка банковских услуг в Казахстане// Финансы Ка-захстана Каржы Каражат. -Алматы, 2000. -№ 9-10. - С.37-50
29 В.Е. Черкасов. Финансовый анализ в коммерческом банке. Москва: Инфра-М. 1995г.
30 Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, Несие, Банктер: Оқулық. – Алматы: «Экономика», 2005. – 416 бет.
31 Джозлин Р.В. Банковский маркетинг. М.: Финансы и статистика, 1998г.
32 Жуков Е.Ф. Банки и банковские операции: Учеб. для ВУЗов. - М.: Банки и биржи: ЮНИТИ, 1997. -471 с.
33 Марченко Г. А. Банковский сектор Казахстана: состояние и перспек-тивы развития // Банки Казахстана. -Алматы, 2001. -№ 10. - С. 2-11.
34 Марченко Г. Современное состояние и перспективы развития финансового рынка и банковской системы Казахстана // Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -N3. - С.2-5
35 Махмутова М. Эволюция банковской системы // Банки Казахстана. -Алматы, 2005. -N 5. - С. 16-20
36 Утеулин Е. Основные операции банков// Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -№ 3. - С.60-61
37 Черкасов В.Е. Банковские операции: маркетинг,анализ,расчеты: Учеб.-практ.пособие. -М.: Метаинформ, 1995. - 208 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..........................................6
1. БАНКТІК КАПИТАЛЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.................
1.1.Банктік жүйе – нарықтық экономиканың маңызды құрылымы.............8
1.2.Банк ресурстары, олардың қалыптасу
көздері.......................................26 1.3.Банктің меншікті
капиталының ... ... ... ... МЕН ... ТАЛДАУ («АЛЬЯНС
БАНК» АҚ МЫСАЛЫНДА)......................................
2.1.«Альянс Банк» АҚ-ын қаржылық
талдау...............................................54
2.2.Банктің негізгі операцияларының шығындары мен ... ... ... ... БАНК ... ... ЖӘНЕ ТҰРАҚТАНДЫРУ
ЖОЛДАРЫ..................................................................
..................................
3.1.Банктің жүргізілетін операциялар және ұсынылатын қызметтердің
тиімділігін
арттыру.....................................................................
.......................81
3.2.Әлемдік тәжірибедегі банктік өтімділікті басқару
әдістері..................91
қорытынды...................................................................
............................96
ПАЙДАЛАНҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР.................................................................9
8
КІРІСПЕ
Тәуелсіздікке қолымыз ... ... ... ... ... ... ... көптеген жетістіктерге жетті, қазіргі ... ... ... нық ... алға ... келеді. Дамудың өзі таңдаған
даңғылына түскен еліміздің атағы шартарапқа таралып, әлемдік қоғамдастықтың
алдындағы абыройы да жылдан ... ... ... Біз экономикамыз мен
мемлекетіміздің берік іргетасын қаладық. Қазақстанның алдағы дамуы, ... ... ... ... және әкімшілік тұрғыда жан-жақты
сараланып, түбегейлі жаңа кезеңге батыл қадам басуда.
Банктік жүйе – нарықтық экономиканың маңызды ... ... мен ... ... ... ... ... процесінде уақытша бос капиталдарын, халық жинақтарын және басқа да
бос ақша қаражаттарды тартады, кейін ... ... ... ... ... ақшалай есеп-айырысуларды жүргізеді және экономика
үшін әр ... ... ... ... банктер өндірістің тиімділігі
мен қоғамдық өнімнің айналысына әсер етеді.
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Президентіміз «Жаңа әлемдегі жаңа ... ... ... ... банк ... ... экономиканың
келешегі зор секторларына нарықтық жағынан орнықты қолдау көрсетуі үшін
жағдай жасалуын және ... ... ... ... ... ... – жеке меншік әріптестік шеңберінде қатысуын ... 10б./, – деп ... ... ... біздің елімізде
банктер мен басқа несиелік ... даму ... ... ... ... ... дамуына үлкен өзіндік үлесін ... ... ... ... ... ... қызметтерінің дамып,
халықаралық ... сай ... ... айта ... Р. Насырова бойынша банк жүйесі өзара байланысты алуан түрлі банктер
мен банк институттарының жиынтығы, несие ... ... ... ... ... басқарумен байланысты қызметті екі негізгі бөлімге
бөлуге болады: қажетті банктік капиталды есептеулерді ... ... ... талдау және қаржылық шешімдерді қабылдау.
6
Банктік капиталды талдаудың мазмұны, қағидалары мен әдістерін теориялық
алғышарттарға, сонымен қатар ... ... ... ... деп ... ... капиталды басқарудың мақсаты – реттеуші органдар енгізетін
шектеулерді, сонымен ... ... ... ... ... ... шектеулерді орындауда табыс алу.
Коммерциялық банктердің активтері мен міндеттемелерін басқарудағы
қаржылық талдау ... үшін әр ... ... ... ... ... сондықтан
ұсынылып отырған дипломдық жұмыс тақырыбы осы мәселені зерттеуге арналады.
Банктік ... ... ... ... ... ... ғалымы, қаржыгер және бухгалтер, баланс жүргізушілері – А.К.
Рощаховский, кейін А.П.Рудановский, Н.А. ... И.Р. ... ... Н. ... және т.б. ... табылады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты коммерциялық ... ... ... ... банктік капиталды талдауды зерттеу болып
табылады.
Жұмыстың мақсатына сәйкес жұмысқа келесі міндеттер қойылады:
- коммерциялық ... ... ... ... ... танып
білу;
- «Альянс Банк» АҚ мысалында Банк активтері мен міндеттемелерін
басқарудағы банктік капиталды талдау жүргізу;
- банк қызметін жетілдіру және тұрақтандыру жолдарын ... пәні банк ... ... мен ... ... ... ... болып табылады.
Зерттеу объектісі Қазақстандық банк жүйесінде қызмет ететін «Альянс Банк»
АҚ-ның қызметі.
Дипломдық зерттеулер нәтижелерінің практикалық маңыздылығы «Альянс ... ... ... мен ... ... ... үшін ұсынылған іс-шараларды қолдану мүмкіндігі.
Жұмыстың практикалық негізі «Альянс Банк» АҚ-ның қаржылық құжаттары болып
табылады.
Жұмыстың құрылымы. Дипломдық ... ... үш ... ... ... ... қосымшалардан тұрады. 92 бетте ... 11 ... 22 ... ... ... ... ... Банктік жүйе – нарықтық экономиканың маңызды құрылымы
Екі денгейлі банк ... ... ... ... міндеттерінің бірі –
банктік қызметтерді макроэкономикалық денгейде басқару ... ... ... және ... да ... ... инстуттарының
қызметін реттеу, банк және ақша ... ... ... ... ... болып табылады.
Ұлттық банк бактік қызметтерді бақылау және ... ... ... және ... (экономикалық) әдістерді қолданады. Мұндай
әдістердің қатарына:
- пруденциалдық және басқа да банктердің орындауы ... ... ... қою, ... ... оған қоса ... және ... қарсы провизиялардың номалары;
- банктердің орындауы міндетті ережелермен басқа да нормативті ... банк ... ... ... ... ... ... ұсыныстар беру;
-ұсыныстар беру;
-тарату жөнінде міндеттеме хатты алап ету, ... ... ... ... ... ... қолдану;
-банктерді ашудан бастап, рұқсатты қайтарып алуға дейінгі ... ... ... ... реттеудің экономикалық әдістеріне Ұлттық банктің
айналысағы ақша массасын ... үшін ... ... ... ... әсер ... ... жолдары икемділік және тезірек болып
келеді.
Ұлттық банктің екінші деңгейлі банктермен қарым-катынастары ... ... ... ... ... ... ... қызмет етуіне жалпы жағдай жасауға және
шынайы банктік бәсеке қағидаларын орнатуға өз септігін тигізеді;
■ Банк қызметтерін заңға сәйкес реттейді;
... ... ... тұрақтылығын ұстап тұру мақсатында
банк қызметтерін қадағалайды;
■ Банктердің шүғьл қызметіне араласпайды;
Ұлттық банк міндеттеріне лицензилау және ... ... ... ... және ... ... жүргізу, сонымен қатар,
"Қазақстан Республикасы банктері және банктік қызметтер туралы" Заңға
сәйекес банктерді қадағалау ... Осы ... ... банк:
8
■ Банктің құрылтайшыларын, олардың бекіткен шектен асқан
акциялар көлемін иемденуіне, иелік етуіне, ... ... ... ... орындарына кағдидаттардың іскерлік
жарамдылыған анықтауға;
■ Банктердің және ... ... ... ... орнына немесе аудиторлық ұйымды шақыру арқылы
өзінің бақылау және қадағалау қызметтерін дұрыс жүзеге
асыру үшін ... ... ... ... банк ... ... ... негізгі объектісіне
экономикадағы қолма-қол және ... ақша ... ... оның
динамикасына төлеуге қабілетті сұраныстың әр ... ... ... ... Қазіргі даму сатысында ақша несиелік сипат алады,
яғни ақша массасы, негізінен, банктердің ... ... ... ... ... ... банк ақша ... құрылымын
және көлемін екінші деңгейлі банктердің операцияларын басқару ... ... ... ... туралы» Заңы бойынша Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі Қазақстан Республикасының Орталық банкі және
республикамыздағы банк жүйесінің ... ... ... табылады. [7.82]
Ұлттық банк – ақша резервтерінен, алтын валюта резервтерінен, басқа ... ... ... жекеше мүлкі бар заңды тұлға. Мүліктің
құралу көздеріне - банк ісінен түскен табыстар, бағалы қағаздардан ... және ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі туралы» Заңының 9-бабына сәйкес,
Ұлттық банк жарғылық қорын 10 млрд теңге көлемінде мына қаражаттар есебінен
құрайды: ... ... ... ... ... ... ... және Ұлттық банк тапқан пайдадан аударымдар.
Негізі Ұлттық банк унитарлық орган болып табылады. Мемлекет – ... ... ... ... қор – ... ... көлік және
басқа да құндылықтардан тұрады, ал ... ...... тиесілі
ақша қаражаттарынан тұрады. Ұлттық банк резервтік және ... ... ... қор ... ... ... ол ... табыс есебінен
толтырылады және осы қорға ... ... ... ... бойынша шығындарды жабуға арналады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің негізгі ...... ... ... ішкі және ... ... қамтамасыз
ету болып табылады.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісіне мынадай қосымша
міндеттер жүктеледі:
9
• Қазақстанның экономикалық дамуы және оның ... ... ... ... көмектесетін ақша айналысы, несие,
банктік есептеулерді және валюталық қатынастар саласындағы мемлекеттік
саясатты жасау және жүзеге асыру;
• ақша-несие және банк ... ... ... ... ... және ... ... мекемелердің қызметін реттейтін ережелерді
жасау және олардың орындалуына бақылау жасау негізінде банк ... ... ... қорғауы.
Ұлттық банкі жұмысының негізгі бағыттары:
• елдегі иесиелік ресурстарды және ақша айналысын басқару;
• өзіне бағынышты мекемелер арқылы ... ... ... және жүзеге асыру;
• банк ісін лицензиялау, ақша-иесиелік реттеудің әдістерінің формаларын
талдау;
• банк ісін бақылау және қадағалау;
• елдің банк ... ... ... ... валюталық операцияларды жүргізу ережелерін және тәртібін жасау,
біркелкі валюталық саясатын жүргізу және т.б.
Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... ... басқа банктерден тартылған және келісімшарт негізінде Ұлттық ... ... ... ... ... тыс ... ... қаражаттар.
Банктер Ұлттық банктің ... ... ... ... ... қолданылуы мүмкін.
Ұлттық банк бекітетін пруденциалдық нормативтер еншілес банктерге,
банктік бірлестіктерге және ... ... ... бар ... да ... ... ... коммерциялық банктердің рөлі мен орнын бөліп
көрсету, олардың ... ... ... ... ... маңыздылығын
ашу – бұл бөлімнің басты мақсаты.
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктер өз ... 1995 жылы ... ... ... ... ... және 1995 жылы 31 ... қабылданған «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет
туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын басшылыққа алады. Бұл ... ... ... құрудың, қайта ұйымдастырудың және
таратудың барлық ерекшеліктері көрініс ... ... ... ... ... ... ... Олар
банктік ресурстарды шоғырландыра отырып, заңды және жеке
10
тұлғалармен кең көлемде банктік операциялар мен қаржылық қызметтерді
жүзеге ... ... ... ... үшін ... ... көптеген операцияларды жүзеге асырады. ... ... ... ақша ... мен ... қатынастарын ұйымдастыруымен ғана
шұғылданып қоймай, сонымен ... ... ... ... ... ... ... сатып алу-сату, қаржылық
операциялардың барлық түрлері, ал ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
Коммерциялық банктер қарыз капиталы нарығының әртүрлі секторларында
қызмет ... көп ... ... ... ... ... тәжірибесінде белгілі бір көптеген қаржылық ... ... ... кез ... елдің несие жүйесінде
әдеттегідей негізгі, базалық буын ... ... ... ... мен ... жеке ... шоғырландыра отырып, қаржы жүйесінің орталығы болып қала
береді. Коммерциялық банктер ... және ... ... ... ... қорларына қарыз алушылардың қол жеткізуге
мүмкіндік береді.
Коммерциялық банктер қаржы ... ең ... ... қызметті
атқарады. Несиелік жүйенің төменгі ... ... ... ... ... және ... ... кең көлемді қаржылық
қызмет жасайтын дербес ... ... ... тұрады. Бұлар
коммерциялық, кооперативтік және жеке банктер, банктік ... ... ... жалпы атпен біріктіріледі.
«Коммерциялық банк» термині банк ісінің ертеретегі даму ... ... ... ... ... мен ... ... барысында пайда ... ... ... ... ... осында «коммерциялық банк» деген атауға ие
болды ). ... ... және ... ... ... ... өзге де сфераларында қызмет көрсете бастағандықтан да
банктің ... ... ... ... мағынасын біртіндеп
жоғалтты. Ол банктің ... ... ... ... оның
шаруашылық агенттердің барлық ... ... ... ... ... саласына байланыссыз болады. Коммерциялық ... ... ... қаржылық операциялар мен ... ... ... ... білдіреді.
Коммерциялық банктер - банк жүйесінің екінші деңгейіндегі банк, олар кез
келген мемлекеттің несие жүйесінің негізгі буыны.
11
Коммерциялық банктің негізгі ... - ... ... жан- ... ... ... банктер жеке және заңды тұлғалар үшін бүкіл операциялық
қызметтерді орындайтын ақша ... ... ... ... буыны ретінде
қатысады.
Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр алуан
өнімдер мен ... ... ... ... кең ... ... банктерге өз клиенттерін ... ... ... ... пайдалы жұмыс жасауға септігін ... ... ... зиян, екінші бір опеациялардан түсетін
пайда есебінен ... ... ... ... ... ... ... несие жүйесінің негізгі операциялық буыны
болып ... ... ... Олар ... ақша – ... ... ... қабілетінің барлығын көрсете алады.
Соңғы кездері екінші деңгейлі банктер мен ... ... ... бәсеке күшее түсуде. Бәсекелестік банктердің жаңа операциялар
түрлерін іздестіруге, клиенттерге ... ... ... ... ... ... нарығындағы өз орнын нығайту үшін олар банктерге тән емес
операцияларды меңгеріп, елдің жалпы экономикадағы ролін ... ... ... ... және ... операцияларын
орындайды. Бұл екі түрлі операция бір бірліктің екі қарама-қарсы жақтары
секілді көрінеді, ... ... ... ... ... ... ... ал активті операциясыз пассивтік операцияның мәні де жоқ.
Алайда, жүзеге асырылатын банктік операцияларының ... ... ... ... – табыстың өсуі және шығынның кемуі.
Қазақстан Республикасының 31.08.1995ж. №2444 ... ... және ... ... ... Заңының 30 бабы
бойынша қызмет көрсету – бұл «банктік операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... да банктік операциялар». Бұл заңда, сонымен
қатар, ... ... ... ... ... ... тапқан.
Аталған заңға сәйкес коммерциялық банктер ... ... ... ... және жеке ... ақылы негізде депозиттерін қабылдау,
банктік шоттарын ашу және жүргізу;
• банктердің және ... ... ... ... ... ... ... шоттарын ашу және жүргізу;
• заңды және жеке тұлғалардың металдық шоттарын ашу және жүргізу;
... ... ... мен ... ... ... қайта
санау, айырбастау, ұстау, сорттау, қаптау және сақтау;
• банкнота мен монеталарды және бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... және жеке ... ақшаны аударымен
байланысты тапсырмаларын орындау;
• есепке алу операциялары: заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... ... есепке алу (дисконт);
• қарыздық операциялар: ақы төлеу, мерзімін ... және ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың, оның ішінде корреспондент-банктердің
тапсырмаларына байланысты, олардың банктік ... ... ... ... ... ... ... операциялар: төлемдерді жинау, тексеру және растау, сондай-
ақ олар бойынша өзара есепке алу ... ... және ... таза позициясын анықтау;
• ломбардтық операциялар: тез іске асатын бағалы қағаздар мен жылжитын
мүліктерді кепілге ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру, сондай-ақ сату құқынсыз
(форфейтинг);
• заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын ... ... ... депозиттік сертификаттарды, акцияларды
және өзге де міндеттемелерді);
... ... ... төлем құжаттарын сатып алу, сату және сақтандыру, олармен басқа ... ... ... ... ... ... үшінші тұлғалар үшін кепілдеме
және өзгеде міндеттемелерді беру;
• инвестицияланатын қаражаттар иелерінің немесе оларды иемденушілердің
тапсырмалары бойынша капиталдық ... ... ... ... ... ... ... да кәсіби қызмет түрлерін
жүзеге асыра алады. Олар: брокерлік, дилерлік, кастодиандық. Бұл банктік
операциялар ... ... ... ... бойынша
олардың агенттері ретінде әрекет ету.
Осыған орай, банктік заңдарына сәйкес, банк – ... бос ... ... клиенттердің тапсырысы бойынша есеп ... ... ... несие ұйымы.
Екінші деңгейлі банктер заңнаманың барлық құқықтық жағынан қамтылған кең
көлемде операциялар түрлерін ... ... ... 3 ... бөліп қарастырамыз:
13
|Пассивті |
|операциялар |
|(тартылған |
|қаражаттар) |
|қызмет көрсету арқылы ... ... бос ... ... ... ... көрсетулерсіз клиенттердің ақша |
|қаражаттарын тарту; ... ... ақша ... ... ... ... |
|(қаражаттарды|
|орналастыру) |
|банктердің өз шотына және пайдасына жүргізілетін|
|операциялар; ... ... және ... ... бойынша жүргізілетін операциялар.|
|Активті-пасси|
|вті |
|операциялар ... ... |
| ... ... ... және ... бастама негізінде (таза банктік |
|қызмет көрсетулер) жүргізілетін операциялар. |
Сурет 1. ... банк ... ... ... банктің кіріс алу және өтімділікті қамтамасыз ету
мақстымен банктің шоғырландырылған ... ... оның ... ... ... ... банктік активті операциялар ... алу және ... ... қамтамасыз ету мақсатында иелігінде бар
ресурстардың орналастыру жүзеге асыратын ... ... Бұл ... ... банкті коммерциялық кәсіпорын ретінде тартылған
қаражаттарды пайдаланудағы ерекшелігін сипаттайды.
Шынында да, банктер ... ... ... көреді. Олар
салымдарға төлейтіндеріне қарағанда, қарыздарға біршама жоғары ... ... ... ... қоғамға көмек, олар банктен алған ... ... ... ... алға ... ... ... ғана
пайданы сезінеді (мысалға жалпы пайда ... 4-тен ... ... ... ... дұрыс таңдай отырып, ... ... ... ... жоғары пайызды төлеуге кімнің
жағдайы келсе, соларға ... ... ... бере ... ... ... Қазақстанда несиелер ... ... ... ... ... кейіннен олар банктерге және
олардың акционерлеріне пайда әкелмек ... ... ... ... ... ешкімге де пайдасы болған жоқ.
Коммерциялық банктер өз ... ... ... әр ... ұсыныды, бұл бір жағынан ақшаның сақталуын қамтамасыз етсе,
екінші жағынан өтімділікке деген ... ... ... ... үшін ... ... ... жұмсағанға қарағанда,
мұндай ақшаны сақтау формасы тиімді болып табылады. ... ... ... сөз ... ... ... ... да буындары сияқты
олардың үнемі дамып отырғандығын айтй кету керек. Яғни операциялар формасы,
бәсеке ... ... және ... жүйелері өзгеруде.
Коммерциялық банктердің мынадай бастапқы қызметтері бар: ... ... ... және есеп айырысуларды жүзеге асыру, несие
беру.
Коммерциялық банктердің басқа қаржы ... ... ... бір ... ол ... ... мен ... болып табылады. Бұл жерде
ақша деп, тек қолма – қол ақшалар ғана емес, сондай-ақ талап етуге ... ... ... ақша ... ... ... үшін ... Ол тиімді несие жүйесін іске ... ... ... ... ... ... Банк ... жетіспеушілігі және өте жоғары
пайыз ... ... ... ... ... емес. Халық
шаруашылығындағы осы сияқты іс – тәжірибелер тиімсіз, ... бір ... ірі ақша ... белгісіз уақытқа қозғалыссыз жататын болса, екінші
жағынан, мұндай ақшалар қажетті емес.
1992-2009 жылдар аралығында ... ... ... ... ... ... ... 1), [13].
Кесте -1.Қазақстан Республикасы аумағында екінші деңгейлі банктердің
сандық өзгерісінің динамикасы
|Көрсет кіштер |1992 |
| ... ж. ... ж. ... банктер — барлығы |44 |38 ... |25 |19 ... |2 |2 ... |1 |- ... ... ... |16 |17 ... ... | | ... | | ... % ... үлесімен |9 |9 ... % ... ... |6 |6 ... ... |11 |11 ... ... Интернет жүйесіндегі ҚР Ұлттық банкінің
сайты: http//www.nаtіоnаl bаnк.кz
Қазақстан Республикасында 31.08.1995 ж. қабылданған N2444 "Қазақстан
Республикасының банктер және банк ... ... ... ... ... ісінің екі түрін ажыратады (сурет1),[4]:
• Ерікті тарату — банк акционерлерінің жалпы жиналсының ... ... ... ... ... ... болған кезде жүзеге
асырылады;
• Еріксіз (ыктиярсыз)тарату Қазақстан ... заң ... ... ... сот ... ... жүзеге нормативтік
құқықтық актілерімен реттеледі.
Мемлекеттік тарату ... ... ... ... ... ... ... актілерімен қосымша түрде реттеледі;
мемлекетаралық, еншілес және ҚР резидент еместерінің банктерін тарату
тәртібі: республикалық ... ... ... актілермен қоса
халықаралық құқықтық актілер, шарттар мен ... ... ... ... ... құрылатын банктерді тарату тәртібі отандық және
еншілес банктердің таратылу ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Осыдан, ҚР аумағында екінші
деңгейлі банктердің таратылу ... ... ... қүқыктық
актілердің төрт тобын бөліп қарастыруға болады (сурет 2), [6].
| | ... ... ... мен ... | | |
| | | | | | |
| | | | | | ... ... | | ... ... ... ... ... | | |ҚР заң актілерінде, нормативтік |
|жиналысының шешімі ... | | ... ... ... ... ерікті таратуға | | |қарастыр-ылған ... ... ... болған кезде жүзеге | | |сот шешімі бойынша жүзеге ... | | ... |
| | | | | | |
| | | | | | ... | ... ... | ... ... |
|банкрот | ... ... | ... ... ... |
|болуына | ... ... | ... ... ... |
|байланысты | |банк операциялаын | ... ... ... |
| | ... берілген | |да негіздемелер бойынша банк|
| | ... ... | ... ... ... |
| | ... байланысты | |өтінішіне байланысты ... 2 ... ... және ... ... түрлері мен негіздері
17
Банк мекемесі заңды түлға болып табылатындықтан, ... ... ... ... ... сүйене отырып жасалып, оған сәйкес
болуы ... Банк пен оның ... ... ... банк арқылы жүзеге
асатын оның клиенттері арасындағы қатынастар ... ... ҚР ... ... ... ... нормаларына
кереғар, азаматтық қүқық ... ... ... ... ... ғана ... алады [16.56].
Республикадағы барлық заңнамалар, нормативтік ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да банкгерді
тарау барысында пайда болатын қатынастар қандай да ... ... ... ... ... жүзеге асқанымен де, олар ... ... ... тиіс.
Сонымен бірге, банк заңнамалары, азаматтық заңнамаларға да қарама-қайшы
болмауы тиіс. Азаматтық кодекс бойынша заңды ... ... ... ... ... 3), [16.85]. ... тарату тек банк
кредиторлары мен ... ... ... ... ... ... ... қамтитын жағдай болып табылады. Сондықган да банкті таратудағы
қүқықгық актілерді ... ... ҚР ... кодексіне де токтала
кетпеуге болмайды. Азаматтық кодекс қоғам мүшелерінің ... ... ... ... ... сот ... ешкім де меншіктен айыра алмайды.
Заңмен көзделген ерекше жағдайларда мемлекет мүқтажы үшін ... ... оның қүны тең ... ... кезде жүргізілуі мүмкін.
|Екінші денгейлі банктерді тарату барысында туындайтын міндеттемелер мен ... ... ... ... ... жүйесі |
| | |
| | | | | | | ... | |ҚР ... ... |ҚР ... | ... ... | ... | ... | ... ... | ... ... | ... ... | |құқықтық |
| | | | ... | ... |
| | | | | | | ... ... | |ҚР ... банктің | |ҚР ... |
| | ... | ... |
| | | | | | ... ... ... | | | | | ... |
| | | | | | ... ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... мен |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... ... | | |ҚР ... банкінің | | |
| | | ... | | ... ... Заңы | | | | |
| | | | | | | ... ... және банк ... | | | | | ... Заңы | | | | | |
| | | | | | | ... банк ... | | | | | ... | | | | | ... ... тарату туралы шешім қабылдаған меншік иесі ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуден өткізетін
Әділет Министрлігіне жазбаша түрде ақпарат береді. Әділет орны, ... ... ... ... ... тарату ісі кезеңіне
енгені туралы белгі жасайды.
Занды тұлғаны ... ... ... қабылдаған меншік иесі немесе орган,
міндетті түрде ... ... ... ... ... Министрлігіне жазбаша түрде ақпарат береді. Әділет орны, заңды
тұлғалардың мемлекеттік регистріне ... ... ... ісі ... ... белгі жасайды.
Одан әрі қарай, заңды түлғаны тарату туралы шешімқабылдаған ... ... ... ... ... ... тұлғаның мүлкі мен істерін басқару
жөніндегі өкілеттігі бар ... ... ... және де ... сәйкес тарату тәртібі мен мерзімдрін белгілейді.
Тағайындалған тарату комиссиясы:
• Таратылып отырған занды тұлғаның атынан сотта мүдде білдіреді;
• Орталық ... ... ... ... ісі басталған кезден
бастап шағым-талаптар (өтініштер) беру тәртібін, мерзімін және
кредиторлардан өздерінің талаптарын ... ... ... ... ... ... және орыс тілдерінде
жариялайды. Бұл ... ... ... ... күннен
бастап екі айдан кем болмауы тиіс.
|Заңды тұлғаны бақылау және қадағалау ... ... ... ... ... жағдайларда таратылуы мүмкі |
| ... ... ... ... | | |Сот ... бойынша |
| | | | |
| | | | ... ... ... ... | | ... ... ... |
|шешімі ... | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... ... | | ... тұлғаның заң тәртібін |
|меншік ... ... ... | | | |орындамаған жағдайда |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | ... бір ... ... |
| | | | ... қажетті лицензиясы |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... рұқсат етілмеген |
| | | | ... ... ... заң |
| | | | ... ... рет ... |
| | | | ... ... ... жарғысында | | | | ... ... ... | | | | ... ... ... ... | | | | ... | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... актілерінде көзделген басқа да| | | | ... | | | | |
| | | | | ... ... ... ... ... жалпы жиналысы уәкілеттік
берген адам қол қойып, мынадай құжаттармен ... ... ... ... ... ... ... түрде көрсете отырып, банкті ерікті
тарату туралы акционерлердің жалпы жиналысынң шешімі;
2. Акционерлердің жалпы жиналысы бекіткен банктің өз ... ... ... мен ... ... ... тізбесі (жоспар және кесте);
3. Банктің өз міндеттемелері бойынша есеп ... ... ... жеткіліктігіне куә болатын, соңғы есеп ... ... ... Банк ... ... ... ... банктің лицензиясы бар
тәуелсіз аудиторлық ұйым ... банк ... ... ... ... ... банктерді (ЕДБ) тарату тәртібі, ... ... ... ... ... актісіне "Қазақстан
Республикасының ... және банк ... ... " N2444, 1995 жылдың 31
тамызында ... Заңы ... ... ... ... банктер
туралы Заңның негізгі баптарында көрсетілген ЕДБ ... ... ... ... ... ... меншік | |Заңды тұлғалардың мемлекеттік |
|иесінің немесе ... ... | ... заңды тұлғаны тарату |
|шешім қабылдау | |ісі ... ... ... |
| | | | | ... ... ... ... | |Заңды тұлғаны тарату туралы ... ... ... ... ... | ... меншік иесі мен органның |
|беру | ... ... ... ... |
| | | | | ... ... ... тұлғаны | |Тарату комиссиясының тарату ... ... ... | ... ... ... ... өткізу | | |
| | | | | ... ... ... ... тұлғаны тарату туралы шешім |
|және тарату мерзімі мен | ... ... иесі мен ... |
|тәртібін белгілеу | ... ... ... жасау |
| | | | | ... ... ... ... | ... ... ... ақшасы|
|басылым беттеріне таратылу ісі | ... ... оның ... ... ... шағым | |кредиторларының талаптарын ... ... беру ... ... үшін оның мүлкін |
|мерзімін жариялайды | ... |
| | | | | ... ... ... | ... ... ... |
|мүліктік талаптарды өндірумен | ... ... ... ... | ... |
| | | |
| | ... ... аралық тарату | | |
| | ... ... | | |
| | | | | ... ... ... ... ... барлық кредиторларының талаптарын
толық қанағаттандырғаны туралы банктің міндеттемесі ... ... ... ... ... алу туралы өтінішті Ұлттық банк ... ... ... ... алған күннен бастап екі ай ішінде қарауы
тиіс. Қажет болған ... ... банк ... ... ... мен кестесін
қайта қарауды үсынуға немесе басқа да қажетті мәліметтер ... ... ... ... ... ... беру туралы шешімді Ұлттық
банктің Басқармасы қабылдайды және егер ... ... ... ... онда ол ... ... бастап күшіне енеді.
Ұлттық банк ерікті таратуға рұқсат ... бас ... ... ... ... банк Төрағасының не оның орынбасарының қолы қойылған дәлелді
шешім шығарылып, банкке жіберілуі тиіс.
Ұлттық банк ... ... кез ... ... ... ... беруден бас тартады:
1. Берілген құжаттардың толық болмауы немесе тиісінше ресімделмеуі;
2. Банктің өз міндеттемелері бойынша ... үшін ... ... ... азаматтарға тиісті мерзімді төлемдерін ... ... ... өмірі мен денсаулығына зиян келтіргені |
|үшін жауапкершілікке тартатын азаматтардың талаптары |
| | ... ... ... бойынша қызмет атқаратын банк қызметкерлерінің ... ... |
| | ... заңды тұлғалардың кепілге қойылған мүлкімен қамтамасыз ... ... ... талаптарын қанағаттандыру |
| | ... және ... тыс ... ... ... талаптарын қанағаттандыру|
| | ... ... ... ... да ... талаптарын қанағаттандыру |
Сурет 6. кредиторлардың талаптарын қанағаттандыру кезегі
ҚР Азаматтық ... 51 ... ... ... ... ... ... тарату туралы рұқсатын алғаннан кейін он
күндік мерзімде:
• Занды ... ... ... ... әділет органына
банктің ерікті таратылғаны туралы жазбаша ... ... ... ... ... ... ... таратылу ісі
басталған кезден бастап ... ... беру ... және кредиторлардан өздерінің талаптарын қабылдау мерзімін
міндетті түрде көрсете отырып, банктің ... ... ... ... міндетті.
21
Ерікті тарату жөнінде Ұлттық ... ... ... ... ... ... жиналысы оның филиалдары мен өкілдіктерін ескере
отырып бір ... ... ... ... ... ... оған ... мен ісін басқару жөніндегі өкілеттіктері ... ... ... ... тарату шығыстарының сметасын, оған қоса тарату
комиссиясының ... және ... ... негізгі қосымша
төлемдердің мөлшерін акционерлердің жалпы жиналысы бекітуі мүмкін.
Банктегі ... ісі ... ... ... ... ... басталады
деп есептелінеді. Банкті тарату комиссиясы ... ... ... ... ісі ... дейін:
1. Ерікті таратылатын банк акционерлерінің жалпы жиналысының,
басқа да органдардың лауазымды ... ... ... ... билік жүргізу және міндеттемелерді өтеу жөніндегі,
олардың банкті басқару құқықтары ... Егер ... ... ... ... ... банктің
атынан немесе есебінен жүзеге асырылатын іс-қимыл жасаса, не ондай іс-
қимылды өзіне ... ... ... ... ... ... күші болады;
3. Таратылған банктің борыштық ... ... өтті ... ... ... кредиторлық берешегінің барлық түрлері бойынша
тұрақсыздық айыбы мен ... ... ... тоқгатылады;
5. Таратылған банктің мүлкін өндіріп алуға өтініш берудің ... ... ... ... ... ... мүліктік сипаттағы барлық талаптар осы сәттен бастап
банктің ... ... ... ғана ... ережеде және
қолданылып жүрген заңдарда белгіленген тәртіппен ... ... ... ... және ... Талаптарын
қанағаттандыру, сондай ақ банк дебиторларынан берешекті алу жөнінде шаралар
қабылдайды. Банкті ерікті таратуға байланысты барлық ... ... ... ... ... банктің тарату бойынша қаржы ж9мсауына
тиым салынады. Енді, банктерді еріксіз тарату тәртібін қарастырып ... атап ... ... ... ... ісін сот ... жүзеге
асырады. ҚР "Банктер және банк қызметі туралы" Заңның 70 ... ... ... ... ... үш түрін ажыратады. Еріксіз таратудың
бірінші түрі - ... ... ... ... ... ... түрі - Ұлттық банктің заңнамасында көзделген негіздемелер ... ... ... банк ... алып ... байланысты
болады; ал үшінші түрі- уәкілетті мемлекеттік органдардың, занды немесе
жеке түлғалардың ... ... ... ... да ... банк қызметін тоқтату ... ... ... ... ... ... ісінің басы банкті еріксіз тарату туралы сот шешімінің заң
күшіне енгізілген күні болып табылады. ... ... ... ... ... заң ... енген күнінен бастап және банкті тарату ... ... ... таратылатын банк акционерлерінің жалпы жиналысының,
басқа да органдардың лауазымды адамдарының өкілеттіктері, оның
ішінде мүлікке билік жүргізу және міндеттемелерді өтеу жөніндегі,
олардың банкті басқару ... ... Егер ... ... комиссиясының төрағасы таратылатын банктің
атынан немесе есебінен жүзеге асырылатын іс-қимыл жасаса, не
ондай ... ... ... ... бойынша жасаған
жағдайда ғана занды күші болады;
3. Таратылған банктің ... ... ... ... ... ... ... кредиторлық берешегінің барлық түрлері
бойынша ... ... мен ... (мүдде) есептеу
тоқтатылады;
5. Таратылған банктің мүлкін өндіріп алуға өтініш берудің ... ... ... ... Егер олар ... қабылданған шеіпімдер заң күшіне енгізілмесе,
таратылатын банктің қатысуымен ... ... ... ... ... Кепілдік беру жөніндегі ұйымның қатысушы-банктің салымшыларына өтеуі
тиіс ақша сомасы ... ... ... банкке қатысты
мүліктік сипаттағы барлық талаптар осы ... ... ... ... ... ғана ... алады.
8. Соттардың таратылатын банкке қоылатын мүліктік талапқа катысты атқару
құжаттары тарату комиссиясына ... ... ... ... ... ... үшін беріледі.
23
Банкті еріксіз таратуға байланысты барлық шығыстар таратылатын банктің
есебінен жұмсалады. ... ... ... бойынша қаржы жұмсауына тиым
салынады. [23.45]
Тарату ісіне байланысты, оның ішінде тарату комиссиясының ... ету ... ... ... ақ ... ... негізгі
міндетін қамтамасыз ету қажеттігінен туындайтын шығыстар кезексіз және
түракты ... ... ... ... ... шегінде таратылатын
банктің қаражатынан жүзеге асырылады.
Кредиторлардың комитеті қүрылғанға дейін ... ... ... қоса тарату комиссиясының төрағасына және мүшелеріне төленетін негізгі
қосымша төлемдердің мөлшерін тарату комиссиясының ... ... ... бойынша бекітеді. Тарату ісінің шығыстары туындауына қарай, тарату
массасынан төленеді. Тарту массасын мақсатсыз ... жол ... ... комиссиясы он күндік мерзімде арнайы басқарушыдан қабылдау-
өткізу актісі бойынша банктің ... мен ... ... ... таратылатын банктің атынан іс-әрекет жүргізеді және ... ... ... ... ... ... ... дербес болады.
Тарату комиссиясының шешімдері ... ... ... ... ... ... ... қатысуға құқығы жоқ. Тарату
комиссиясының төрағасы тарату комиссиясының жұмысына басшылық жасайды және
ҚР нормативтік құқықтық ... ... оның ... ... ... комиссиясы тағайындалған кезден бастап оған таратылатын банктің
ісін және ... ... ... барлық өкілеттер көшеді. Тарату
комиссиясы банк ісін аяктау үшін, оның ішінде оның ... ... есеп ... ... ету ... шара ... комиссиясы таратылатын банктің атынан және өз ... ... ... ... ... ... өздігінен іс-қимыл жасайды.
Тарату комиссиясының шешімі хаттамамен ... ... ... ... ... комиссиясының жұмысын басқарады, оның қызметі
ҚР нормативтік қүқықгық актілеріне сәйкес жүзеге асырылуына жауап береді,
сондай ақ ... ... ... құрамына өзгерістер енгізеді.
Банктің ... ... ... ... ... оның міндетін
орынбасары атқарады. Тарату комиссиясының төрағасын қызметінен босату және
қызметке тағайындау банк ... ... ... ... құзырына
жатады.
Банктің филиалдары және өкілдіктері болған жағдайда, оларды тұрған
жерінде ... ... ... ... бөлімшесі (бүдан әрі - арнайы
бөлімше) таратады. Бөлімшенің құрамы ... ... ... және ... ... ... ... оның тарату комиссиясы мүшелерінің ішінен тағайындалатын
басшысы басқарады.
Бөлімше ... өз ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Бөлімше басшысы бөлімше ... ... есеп ... ... ... ... қызметі үшін және банк
филиалын және өкілдігін таратуды жүзеге асырғаны үшін ҚР ... ... ... ... береді. Тарату комиссиясы мүшесінің
бөлімше басшысының, тарату комиссиясына ... ... ... ... оған қоса ... төлеу шарттары тарату комиссиясының
төрағасымен жасалатын жеке еңбек шартында анықталады. Жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... төрағасы оралымды басқаруды жүзеге асырады, бөлімше
басшыларының жұмысын және бөлімшелердің қызметін ... ... ... ... басшысы және тарату комиссиясының мүшелері
банкке келтірілген зиян үшін, өкілеттіктерін асыра пайдаланғаны ... ақ ... ... тарату ісінде жол берген ... да ... үшін ҚР ... ... ... ... ... шығарған акциялар жиынтығының бес немесе одан да көп ... ... банк ... банктің тарату комиссиясының
құрамында өз өкілдерін ұстауға құқылы.
Тарату комиссиясы:
1. Банк ... ... мен ... ... туралы қажетті актілер жасай отырып, банк операцияларын
жүргізуге берілген лицензияны, бакті тіркеу жөніндегі құжаттарды,
таратылатын ... ... ... ... электрондық
жеткізгіштерін, бағдарламалы қамтамасыз етуді, бланкілерін және де басқа
да қүжаттарын тез арада өткізуін талап етеді;
2. Банк активтерін ... ... ... ... оның ... ... ... тарату ісі басталған кезден бастап 10 жүмыс күні ... есеп ... ... есеп ... ... ревизиясын салыстырып тексереді;
5. Таратылатын бактің теңгемен және шет ел валютасымен ағымдағы есеп-шотын
ашады;
6. ... ... ... ... ... ... және
25
Ұлттық банктің тиісті облыстық филиалдарына банктің атынын
қол қоюға құқылы лауазымды адамдардың қол қою үлгілері бар
жаңа карточкалар ұсынады;
7. Банк ... оның ... ... ақша ... ... ағымдағы есеп шотына аударады;
8. Банк операцияларын жүргізуге берілген банк лицензияларының
қайтарып алу туралы, банкті таратуға ... беру ... ... ... ... ... банктің тарату комиссиясын
тағайындау туралы акционерлердің жалпы жиналысының ... ... көре ... ... Тарату комиссиясы Ұлттық банк белгілеген мерзімде атқарылған жүмыс
туралы есепті, ал ... ... ... ... ақпаратты береді.
Банктің филиалдары мен ... өз ... ... ... ... комиссиясының төрағасына жасалған жұмыс туралы есеп ... Банк ... ... ... ... бір ... шаруашылық субъектілердің уақытша бос ақшалай
қаражаттарын тартатын болса, екінші ... бұл ... ... мен ... әр түрлі қажеттерін қанағаттандыратын арнайы
мекеме. ... ... ... операциялық негізінде оның
қызметінің жүзеге асырылуы үшін қажетті банк ресурстары жинақталады.
“Банк ресурстары” термині ... ... ... кең ... Банк ... тек ... ғана емес, сол сияқты басқа да
активтік ... ... ... ... ... коммерциялық банктер ерекше бір кәсіпорын ретінде делдалдық
қызметке байланысты, ... ... ... ... ... ... отырып, оны қажет ететін кәсіпорынға, ұйымға және ... ... ... - бұл ... ... ... негізінде
қалыптасқан және барлық активтік операциялар бойынша банк өтімділігін
қамтамасыз ету және ... табу ... ... ... меншікті және тартылған қаражаттарының жиынтығы. [22.65]
Нарықтық қатынастарға өту ... ... ... ... өзгерістер болуда. Меншікті қаражаттар қатарына, біріншіден,
коммерциялық ... ... ... ... қоры, сол сияқты
қосымша қорлары кіреді. Тартылған қаражаттардың жаңа түріне: Ұлттық ... ... да ... ... алатын несиелер, басқа банктердің,
корреспонденттік шоттағы, депозиттік шоттардағы қаражаттары,
26
облигацияларды ... ... ... ... ... ... үшін алынған тауарлы-материалды құндылықтар жатады.
Коммерциялық банктердің ресурстарының құрылымы ... ... және ... ... ... ерекшеленеді.
Банк ресурстарының құрылымына мыналар жатады:
1) Банктің меншікті капиталы.
2) Банктің заемдық және тартылған қаражаттары.
Банк ... ... ... ... үлесі тартылған
қаражаттарға қарағанда өте төмен болғандықтан барлық қаражаттарға деген
қажеттілігінің 10%-ға жуық ... ... ал ... бөлігі тартылған
қаражаттардың үлесіне тиеді. [3;69б.]
Коммерциялық банктердің меншікті капиталының ролі мен ... ... ... ... және ... қарағанда өзіндік
ерекшеліктерге ие.
Банктің меншікті капиталы банктің тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... ... ... меншікті капитал көмегімен
банк қызметіне байланысты алғашқы шығындар: жер, ... ... ... және т.б. шығындар жабылады. Себебі, ... ... ... ... ... емес. Осы меншікті капитал
есебінен банкте қажетті резервтер құрылды. Сонымен қатар, банктің ... ұзақ ... ... ... ... ... және ... коммерциялық банк ресурстары Ұлттық ... ... ... ... Бұл ... шот, сондықтан да
дебеті бойынша ресурстар, ал кредиті ... ... ... ... ... ... ... банктің бос резервінің мөлшерін көрсетеді.
Банктің бос резервінің мөлшері активтік операцияларға жұмсалмаған ... ... ... бос ... ... ... ... болса, банктің тұрақтылығы
соғұрлым жоғары, бірақ пайдасы төмен болады. Керісінше, егер бос жатқан
қаражаттарының ... аз ... онда ... ... ... ... Сондықтан да, әрбір коммерциялық банк өзінің корреспонденттік
шоттағы қалдығын үнемі ықшамдауға ұмтылады.
Үшінші кестеден көріп ... ... ... ... ... ... ... депозитік базаның өсуі ықпал етуде.
2005 жыл бойына екінші деңгейдегі банктердің міндеттемелерінің сомасы 480,9
млрд. теңге немесе 47,6% өскен.[14.36] ... ... ... жүйесіне мүше-банктерде орналасқан жеке тұлғалардың салымдары
341,5 ... ... ... ... бұл ... 2005 жылдың 1 қаңтарымен
салыстырғанда 42,4% жоғары. 2009 жылдың 1 қаңтарына берілген ... ... ... деңгейдегі банктердің пассивтері, олардың
құрылымы мен шамасына ... ... ... ... ... деңгейдегі банктердің
капиталының құрылымы мен шамасына топтастырылуы.млн. теңге
|Банктердің аттары ... ... |
| | ... ... ... ... АҚ |383 359 151 |39 265 133 |422 624 284 ... ТуранӘлем банкі АҚ |340 308 170 |29 670 510 |369 978 680 ... ... ... ... банкі |232 454 217 |21 100 904 |253 555 121 |
|АҚ | | | ... ... ... ... ... АҚ |86 669 542 |9 083 160 |95 752 702 ... ... АҚ |75 177 638 |7 561 962 |82 739 600 ... ... АҚ |51 287 682 |7 123 368 |58 411 050 ... Каспийский Банкі АҚ |48 772 598 |6 161 812 |54 934 410 ... ... ... АҚ |46 589 193 |4 085 889 |50 675 082 ... ... ... АҚ |41 954 490 |8 461 110 |50 415 600 ... ... ... АҚ |28 864 535 |6 303 720 |35 168 255 ... ... ... АҚ |26 132 978 |5 429 518 |31 562 496 ... АБН АМРО ... ... АҚ |25 511 314 |5 146 055 |30 657 369 ... ... АҚ |24 249 481 |4 413 033 |28 662 514 ... HSBC ... ... ЕБ |17 494 355 |2 779 504 |20 273 859 ... ... |10 986 409 |1 507 108 |12 493 517 ... ... АҚ |10 812 320 |1 428 783 |12 241 103 ... ... ЕБ |7 424 480 |2 280 476 |9 704 956 ... Қазақстандағы Кытай банк ЕБ |4 185 336 |2 450 711 |6 636 047 ... | | | ... ... ... банкі АҚ |2 815 026 |1 198 976 |4 014 002 ... ... АҚ |2 622 019 |913 606 |3 535 625 ... ... МБ АҚ |2 009 297 |978 905 |2 988 202 ... ... АҚ |1 231 666 |1 064 945 |2 296 611 ... ТПБК АҚ |929 517 | 1 290 089 |2 219 606 ... ББ АҚ |913 270 |1 327 307 |2 240 577 ... КЗИ ... АҚ |886 873 |2 213 684 |3 100 557 ... ТАИБ ... банкі ЕБ АҚ |706 996 |1 193 421 |1 900 417 ... ... ... ... 980 |1 119 484 |1 767 464 ... | | | ... Сенімбанкі АҚ |144 537 |1 055 273 |1 203 310 ... КИБ АҚ |126 340 |1 076 970 |1 203 310 ... ... АҚ |98 316 |1 034 446 |1 132 762 ... ... АҚ |83 625 |1 101 709 |1 185 334 ... ... ... банкі ЕБ АҚ |46 656 |1 113 635 |1 160 291 ... ... ... |15 638 |1 508 473 |1 524 111 ... АҚ | | | ... ... ... және қаржы ұйымдарын қадағалау және реттеу жөніндегі|
|ҚР агентігінің есептік материалдарынан ... ... 1 ... ... ... банктердің жиынтық меншікті
капиталының мөлшері 44,9% өсіп, 233,6 млрд теңгені құрады.[4]
Банктің меншікті ... - ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету үшін құрылған
28
банктің әр түрлі қорлары мен сол сияқты ағымдағы қызметінің нәтижесіне
байланысты және ... ... ... ... ... ... құрылымы бірдей емес, себебі, оларға әсер
ететін әр ... ... атап ... ... ... меншікті
пайданың пайдаланылуына, капиталдың бағасын нығайту мақсатына және ... ... жыл ... ... ... қазіргі коммерциялық банктердің меншікті капиталы мынадай
баптар құрайды:
• жарғылық капитал;
• резервтік капитал;
... ... банк ... ... тәуекелдерді төмендету мақсатында құрылған
қорлар (резервтер);
• бөлінбеген банк ... ... ... банктің заңды тұлға ретінде міндетті түрде
құрылуын және өмір ... ... ... ... Жарғылық
капиталдың төменгі мөлшері Қазақстан Ұлттық банктердің пруденциялық
нормативтерімен реттеліп ... ... ... ... оның
құрылтайшыларының қосқан жарналары немесе пайлары сомасынан тұрады.
Қазақстанда екінші деңгейлі банктер төмендегідей екі ұйымдық формаларда
құрыла ... ... банк ... пай қосу арқылы, яғни жауапкершілігі шектеулі серіктестік формасында;
Пай қосу арқылы құрылған банктің жарғылық капиталы ... ... ... ... жарнасынан құралып, олар ... ... ... болып саналады. Мұндай банктердің жарғылық
капиталын ұлғайту, тек қана пай қосушылардың қосымша қосқан жарналары және
пай ... ... өсуі ... ... ... ... ... өздерінің жарғылық капиталын ... үшін ... ... сол сияқты бұрынғы шығарылған акцияларының бағасын
өсіреді.
Меншікті капиталдың құрамдас бөлігі - акционерлік ... ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталын банктің
акционерлік капиталы деп ... ... ... ... акцияны
ұстаушылар – акционерлер қосқан жарналардан құралады. Акционерлік банктің
акциясы - ... ... ... үлес ... куәландыратын және
дивиденд алуға және банкті басқару ісіне араласуға құқық беретін ... ... ... әр ... әр ... ... ... келесідей түрлерге бөлінеді:
а) меншікті акционерлік капитал, яғни бұл жай және ... ... ... ... қаражаттардан, үнемделген капитал және бөлінбеген
пайдадан тұрады;
б) банктік резервтер, яғни алдағы ... әр ... ... ... ... ... қарыздың орнын жабуға арналады;
в) банктің ұзақ мерзімді міндеттемесі ... ... ... банктің акционерлік капиталының құралуы төмендегідей кезеңдерден
тұрады:
1. бағалы қағаздардың проспект эмиссиясын дайындау және оны ... ... ... ... ... ... ... қағаздарын тіркеу;
4. шығарылатын және орналастырылатын бағалы қағаздардың нәтижелерін тіркеу.
Акционерлік банктер акцияларды төмендегідей жағдайларда шығарылады:
- банкті акционерлік ... ... ... ... ... ... үшін ... акциялар шығару.
Банктің меншікті қаражатының түріне ... қор ... қор – банк ... ... ... мүмкін зияндардың орнын жабу
мақсатында құрылған қаражат қоры.
Сондай-ақ, резервтік қор ... ... ... ... ... ... қордың шамасы заңды түрде жарғылық капиталға белгілі бір пайыз
мөлшерінде, айталық, 25% мөлшерінде құрылатын болса, оның мөлшері ... ... ... ... ... ... ... Резервтік
қордың құралуының негізгі көзіне банк пайдасы жатады. Кейде, банкте пайда
болмаған жағдайда резервтік қор ... ... ... бар акциялары
бойынша пайыздар төленеді.
Қосымша капиталдар - негізгі құралдардың тозуына байланысты аударылған
аударымдар ... және ... ... ... ... ... ... қаражаттар.
Арнайы қорлар - негізгі қорларды қайта бағалау негізінде, валюталық
қаражаттарды қайта бағалау ... яғни ... ... мен ... ... ... ... құрылады. Валюталық қаражаттарды қайта
бағалау қоры ... ... ... капиталды қалыптастыру барысында
маңызды.
Келесі қорға жекелеген банктік операциялар бойынша тәуекелді төмендету
мақсатында құрылатын арнайы резервтер жатады.
30
Мұндай резервтерге: ... ... ... және ... ... ... құрылған резервтер жатады.
Бөлінбеген пайда – акциялар бойынша дивидентті төлегеннен кейін және
резервтік қорға аударғаннан ... ... ... ... ... ... ұлғайту жолдарына мыналар жатады:
- банк пайдасы;
- акциялар шығару;
- құрылтайшылар және пай қосушылар санын арттыру;
облигациялар ... ... ... ... банктің дербестігін қамтамасыз ете отырып, ... ... ... ... және ... ... ... әр алуан
тәуекелдердің зардаптарын ретке келтіретін басты көз болып табылады.
Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі ұзақ уақыт бойы ... ... және ... мен оны ... ұйымдар арасындағы
пікірталасқа айналып келеді.
Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін капиталдың төменгі ... ... Ал ... бақылаушылар, банктердің банкроттықтан аулақ
болуы үшін капиталдың жеткілікті мөлшерде. болуын талап етеді. ... ... ... ... ... ... себебі банкті
жақсы басқарса, ол төменгі капитал нормасында жұмыс ... ... ... бар.
“Капиталдың жеткіліктілігі” термині банктің жалпы тұрақтылығын және
оның ... бару ... ... ... ... - бұл
банк капиталының мөлшерінің тәуекел дәрежелері ескерілген банк активтеріне
сәйкес болуға тиісті. Сондай-ақ, ... ... өз ... ... ... тыс ... ... санайды. Өйткені, ол банктің
қызметіне кері әсер етуі мүмкін. Банктердің көбі акция ... ... ... ... ... келеді. Сондықтан банк жетекшілері бір
жағынан, қадағалау және ... ... ... жағынан, банк капиталы мен
коммерциялық банктердің басқа да қызметіндегі ... ... ... ... тырысады.
Кез келген коммерциялық банктің меншікті капиталының мөлшерін мынадай
формуламен анықтауға болады:
МК ’ А − М
мұндағы,
(1)
МК – банктің меншікті ... ... ... ... ... – банктің міндеттемелері.
31
Банктің ресурсындағы меншікті капиталдың өте төменгі үлесінде ... ... ... ... ол ... ... ... алдындағы жауап беру мөлшеріне
сәйкес келмейтіндігін сипаттайды.
Банк меншікті ... ... ... ... ... ... қажет:
- банктердің дивидендтері өнеркәсіптік кәсіпорын ... ... ... ... қарыз алушының несиелік
қабілетінің нашарлауына байланысты, ... ... ... отырады;
- банк көбіне тұрақсыз қысқа мерзімді қарыз көздеріне көңіл ... ... көбі ... ... ... ... алынуы мүмкін.
Сондықтан, кез келген саяси немесе экономикалық өмірдегі жағдайлар
банктердегі ресурстардың сыртқа ағылуына ... ... ... ... ... ... ... шекті қатынасы 20% шамасында болса, ал
қазіргі оның шамасы 12 %-ды (пруденциялық нормативтердегі к2-нің ... Бұл ... банк ... ... ... тәуекелдің
уақыт өте келе арта түсетіндігін көрсетеді. Себебі, банк жүйесіндегі
банктердің ... ... әлі де ... өз ... ... онда ... оның ... жабатын меншікті капитал үлесі
жеткіліксіздігі байқалады. ... банк ... ... ... жеткіліктігі банк
жүйесін қолдайтын басты шарттардың біріне жатады.
Базель келісіміне сәйкес, банктің капиталы екі ... ... ... ... және ІІ деңгейлі капитал.
І деңгейлі капиталға: қарапайым акциялар, бөлінбеген пайда, сол сияқты
еншілес компаниялардың бақылаусыз пакеті ... ... ... ... ... жатады.
ІІ деңгейлі (қосымша) капиталға: ссудалар бойынша ... ... ... мерзімсіз артықшылығы бар акциялар қосылған екінші
дәрежелі қарыздар жатады.
Базель келісімінің бекіткен нормативтік коэффициентіне сәйкес, ... ... ... ... қолданылатын, пруденциялық
нормативтер қатарында банк ... ... ... ... ... ... есептеу үлгісі 2-тақырыпта
пруденциялық нормативтер қатарында берілген.
Соңғы жылдары отандық банктердің жиынтық активтері ... ... ... ... жеткілікті мөлшерде қалып отырғандығын 4-
кестемен беруге болады.
32
Кесте-4 Екінші Деңгейдегі Банктердің ... ... ... |2005ж |2006ж |2007ж |2008ж |2009ж ... ... ... |121,6 |161,2 |233,6 |346,8 |587,2 |770,0 ... млрд ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... |90,7 |110,6 |153,3 |229,1 |368,4 |503,3 ... млрд ... | | | | | | ... деңгейлі капитал, |35,9 |55,7 |87,9 |128,4 |218,7 |265,7 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... барлық | | | | | | ... ... | | | | | | ... (к1) |0,11 |0,9 |0,11 |0,08 |0,08 |0,09 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... және | | | | | | ... тыс | | | | | | ... | | | | | | ... (к2) |0,19 |0,17 |0,18 |0,16 |0,15 |0,15 ... ... ... ... ... жж. ... ... |
1998 жылдан бастап, осы күнге дейінгі капиталдың өсуі банктеріміздің
Халықаралық ... өту ... және ... ... қоятын талаптарын орындауымен байланысты болғаны ... ... ... ... өсуі ... ... пайдасы және жарғылық
капиталын ұлғайту есебінен жүзеге асырылды. [23;79б.]
2005 жылдан бастап, ҚҰБ-нің және ... ... ... ... ... меншікті капиталының жеткіліктігі коэффициентінің
нормативтерге сай орындалысы сақталған.
Дегенмен де банк ... ... ... өсуі ... ... ... ... әкелетінін естен шығармаған дұрыс сияқты.
2001-2007 жылдардағы Қазақстандық екінші ... ... ... мен ... өсу ... ... берілген.
33
Сурет-7 Екінші деңгейдегі банктердің меншікті капиталы мен активтерінің
динамикасы, млрд ... ... ... ... 4 жылда банк активтері мен банктің
капиталының мөлшері қарқынды өскен. Оның ... ... ... ... және халықтың тыбыстары артып, нәтижесінде банк
ресурстарының ұлғаюна әкелді. Банк ресурстарының өсуі банк активтерінің,
соның ішінде ... ... ... септігін тигізді. Сөйтіп,
банктердің активтері артқан ... ... ... ... мөлшерді меншікті қаражат ұстап отыруға тырысады және ол өз
кезегінде меншікті ... ... ... ... ... байланысты кейбір банктеріміз капитал жеткіліктігін сақтап,
тәуекелдің алдын алу мақсатында несиелеу көлемін шектеуде. ... ... ... ... тікелей байланысты десек, онда несие көлемін
шектеу банк табыстылығын шектеуге, соның нәтижесінде банк ... ... ... ... білеміз. Ендеше бүгінгі ... ... ... көзі ... тек қана ... ... ... Бір айта кететіні, кейбір ірі банктеріміз өздерінің ... ... ... ... ... ... ... да жасырын
емес. Бұл шаралар аталған банкке қатысты ҚР Қаржылық қадағалау агенттігі
тарапынан күмән ... ... ... ... ... отандық банк
акциялары иелерінің жұмбақ болуын баяндайды.
Банк ресурстарының ... ... ... ... ... салыстырғанда өте жоғары, олардың есебінен банктің активтік
операцияларының басым бөлігі жүзеге асырылады.
34
Нарықтық ... ... ... ... ескі ... ... уақытша бос ақшалай қаражаттарды тартудың дәстүрлі емес тәсілдерінің
болуы, тартылатын қаражаттар құрылымын толығымен өзгертті десе де болады.
Банктік тәжірибеде барлық ... ... ... ... ... екі ... бөледі:
- депозитік қаражаттар;
- депозиттік емес тартылған қаражаттар.
Тартылған қаражаттар ішінде ең көп ... ... ... банк үшін бірден-бір арзан ресурс көзі болып табылады.
Депозит – бұл ... ... және ... ... ... бір ... салған және өздері пайдалана алатын қаражаттары.
Депозиттік емес тартылған қаражаттар – бұл банктің алған қарыздары
түрінде ... ... ... бағалы қағаздарын сату жолымен тарататын
қаражаттары.
Депозиттік емес банктік ... ... мен ... ... ... олар персоналдық емес, яғни ... ... ... ... екіншіден, мұндай қаражаттарды тарту
инициативасы ... ... ... емес тартылған ресурстармен көбіне ірі коммерциялық банктер
айналысады. Өйткені, депозиттік емес ... ірі ... ... да, оларды көтерме сауда операциялар сипатына жатқызуға
болады.
Депозиттік операциялар активті және пассивті болып бөлінеді. ... ...... ... бос ақша қаражаттарын Орталық
банкте және өзге ... ... ... ... Олар ... ... ... ретінде, яғни жалпы
активтердің өте аз ... ... ... ... ... ... ... депозиттік операциялар - бұл клиенттердің уақытша бос ақша
қаражаттарын белгілі уақытқа және пайыз төлеу ... ... ... Бұл ... ... тартылған депозиттер пассив жағының
көп бөлігін алады және банктік ресурстарын қалыптастырудың негізгі ... ... ... ... ... және депозиттік
емес ресурстардың шоттарының әр түрлері кездеседі. Бұл ... ... ... банк ... деген клиенттер топтарының сұранысын
қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша бос қаражаттарын
банктік шоттарға тартуға ұмтылуына ... ... ... ... ... ... ... бөледі:
- талап етілетін депозиттер;
- мерзімді депозиттер;
- ... ... ... қағаздар түріндегі (депозитік және жинақ сертификаттары)
депозиттер.
Сондай-ақ, оларды төмендегідей белгілеріне байланысты жіктеуге болады:
- мерзімдеріне ... ... ... ... ... қаражаттарды салу және қайтарып алу шартына қарай;
- пайыз ... ... ... ... активтік операциялары бойынша жеңілдіктер алуына қарай;
- басқа.
Салым иелерінің категорияларына байланысты депозиттік шоттар мынадай
түрлерге бөлінеді:
- жеке ... ... ... және ... қоғамдардың шоттарына;
- жергілікті билік ұйымдарының шоттарына;
- қаржылық мекемелердің шоттарына;
- шетелдік азаматтарының ... ... ... – бұл ... иелерінің бастапқы талап етуіне
байланысты әр түрлі төлем құжаттар арқылы қолма-қол ... ... ... ... ... банктік тәжірибеде талап етілетін депозиттерге мыналар жатады :
- мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, сондай-ақ әр түрлі шағын
коммерциялық құрылымдардың ... ... ... әр ... ... ... қорлардың қаражаттары;
- есеп айырысудағы қаражаттар;
- жергілікті ... ... және ... шоттарындағы
қаражаттар;
- басқа банктердің корреспонденттік шоттарындағы қаражат қалдықтары.
[13;83б.]
Талап етілетін ... ... ... ... ... ... өтімділігіне байланысты сипатталады. Талап етілетін депозиттік
шоттарға қаражаттар, ... және ... да ... ... барысында түседі және пайдаланылады.
Ал, кемшілігі – бұл шот бойынша пайыз мүлде төленбейді немесе ... ... ... Міне ... ... талап етуге дейінгі шоттардың
төмендегідей өзіндік ерекшеліктері қалыптасады:
36
- ақша салу және оны алу кез келген ... ... да ... ... шот иесі ... осы ... ... үшін пайыз түрінде немесе
коммиссиондық ақы алып отырады;
- банктер талап етілетін шоттарда ақшалай қаражаттарды сақтағаны үшін
өте ... ... ... ... ... төлемеуі де мүмкін;
- талап етілетін депозиттер бойынша, коммерциялық банк Орталық банкте
сақталатын міндетті резервтерге жоғарғы мөлшерде аударымдар жасайды.
Қазақстандық ... ... ... ... ... үлесі тартылған қаражаттар құрылымында өте жоғары болып
орналастыруға байланысты ... ... ... ... Бұл өте ... ресурс болғанымен банктерде
оларды ұзақ мерзімге
– бұл банктерде белгілі бір мерзімге және ... ... ... ... ... бос ақша ... депозит түрі алдын ала хабарлаудан кейін немесе мерзім бойынша
алынуы ... ... ... ... ... ... бірақ
қолма-қол ақша түрінде еркін аударылады немесе ағымдағы шотқа аударылады.
Егер мерзімге дейін бұл салымды алатын ... онда шот иесі ... ... ... ерекшелігі - талап еткенге дейінгі депозитке қарағанда,
оларға міндетті резервтердің төменгі мөлшері белгіленеді.
Депозиттің бұл ... ... ала ... ... ... ... ... салым иесі ала алады. Мерзімді депозиттерді чектер арқылы алуға
болмайды. Мерзімді ... ... ... ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
- меншікті-мерзімді депозиттер;
- алдын ала алуы ескертілетін мерзімді депозиттер.
Меншікті-мерзімді депозиттер сақталу мерзіміне ... ... 30 ... ... 30-90 ... дейінгі;
- 90-180 күнге дейінгі;
- 180 күннен 360 күнге дейінгі;
- 360 күннен жоғары. [3;86б.]
Мерзімді ... ... ... ... ... ала ... депозиті
бойынша міндетті түрде өтінішін талап етеді. Өтініш беру уақыты алдын ала
келісіледі және депозит бойынша, соған ... ... ... ... ала ... ... ... жеті күннен жоғары болып келеді.
Мерзімді депозиттердің мынадай ерекшеліктері болады: есеп ... ... әрі ... ... ... да есеп ... құжаттары
толтырылмайды; шоттағы қаражат баяу айналады; тұрақты пайыз төленеді;
37
пайыз мөлшерінің ең ... ... ... ... ... ... ақшаны алуы туралы салым иесінің алдын ала хабардар етуі талап
етіледі; бұл ... ... ... ең ... ... резервтер
белгіленеді.
Тағы бір кеңінен таралған депозиттердің түрі - жинақ салымдары. Олардың
белгіленген мерзімі жоқ, қаражатты алуда ... ... ... ... шегі ... ... салу және алу ... жинақ кітапшасын
көрсетуі қажет. [13;87б.]
Банктер үшін мұндай ... ... ... ... етеді: операцияны
рәсімдеу қиынырақ, кітапшаны жоғалту және ұрлатып алу жағдайына сай екі
жақты ... ... ... және т.б. ... ... жасалған жеке
бет шоты туралы көшірмесі негізінде жинақ салымдарымен басқа салымдарды
ауыстыруға мүмкіншілігі бар.
Мерзімді ... және ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Жинақ салымдарының тұрақты мерзімі болмайды. Бұл ... ... ... ... қарағанда төменгі мөлшерде пайыз төленеді.
Жинақ салымдары жинақ кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ салымдарының төмендегідей ерекшеліктері болады:
- ақшалай ... ... ... мерзімі болмайды;
- шоттағы қаражатты алдын ала алу барысында ешқандай да ескерту талап
етілмейді;
- ақшаны шотқа саларда немесе шоттан ... ... ... ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ кітапшасының болуы талап
етіледі.
Отандық банктік тәжірибеде жеке тұлғаларға ашылатын ... ... ... ... және мазмұнына қарай төмендегідей түрлерге
бөлінеді:
- мерзімді жинақ ... ... ... ... мерзімді жинақ салымдары;
- ұтыс салымдары;
- ақшалай-заттай ұтыс салымдары
- мақсатты және ағымдық салымдар;
- алдын ала алуын ... ... ... ... ... ... тұрақты мерзімі белгіленетін және сол мерзім
өткенше алуға мүмкін емес ... ... ... жинақ салымдарына басқа
жинақ салымдарға қарағанда жоғарғы мөлшерде пайыз төленеді.
Қосымша жарна қосатын салымдар – бұл ... ... ... ... уәде бойынша үздіксіз ақшалай соманы қосып отыруға ... ... Бұл ... ... ... ... бір күнде (жаңа
жылдық салым, бойжеткен кезде және ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы, үздіксіз төлемдерді
төлеу үшін жинақталатын және пайдаланылатын қаражаттарды білдіреді. Мұндай
салымдар ... өте ... ... ... ... мен ... ... бір түріне депозиттік және
жинақ сертификаттарын жатқызуға болады.
Депозиттік сертификат – заңды тұлғаның банкке ... ... және оған ... ... өтуіне қарай банктен немесе оның
филиалдарынан салған салым сомасы мен сыйақы ... ... ... ... ... сертификаты - жеке тұлғаның банкке салған қаражатын куәландыратын
және оған салым мерзімінің өтуіне қарай банктен немесе оның ... ... ... мен ... ... алуға құқық беретін бағалы
қағаз.
Депозиттік және жинақ сертификаттары ... ... екі ... ... ... ... ... сертификаттар.
Атаулы депозиттік және жинақ сертификаттары бұл салым иелерінің атына
толтырылып беріледі. Ал, мәлімдеуші сертификаттарда салым иесінің ... яғни оны кім ... сол ... иесі ... ... және ... сертификаттары сатылған тауарлар және көрсетілген
қызметтер үшін төлеуге болатын төлем ... ... есеп ... ... ... ... ... көбіне ірі сомада шығарылатындықтан
да, оларды заңды тұлғалар сатып алады.
Әлемдік банктік тәжірибеде депозиттік сертификаттардың мынадай екі ... ... ... ... ... ... ... қолдарында
болып, уақыты жеткен соң банкке ұсынылады.
Аударылатын депозиттік сертификаттар басқа бір ... ... ... ... ... ... сертификаты жеке ... ... ... ... ... 1 ... 3 ... дейінгі мерзім аралығын құрайды.
Жинақ сертификаты тек жеке тұлғаларға ғана беріледі.
Мерзімді ... және ... ... мерзімінен бұрын төлеуге
ұсынылуы мүмкін. Мұндай жағдайда банк сертификатты ... ... ... ... ... төлейді. [13;90б.]
Коммерциялық банктер үшін бұл ... ... ... яғни ірі ... ... бір мерзімге түсуін сипаттайды.
39
Осындай жағдайда, коммерциялық банктердің ... ... ... көзі ретінде пайдаланылатын тартылған қаражаттарды
жинақтауда, коммерциялық банктерден ... ... ... ... отырып, депозиттік операцияларды ұлғайту талап етіледі.
Депозиттік операцияларды ұйымдастыру ... ... ... өтімділігін сақтай отырып, мынадай талаптарды ескеруі тиіс:
- депозиттік ресурстардың қаржыландыратын активтік ... мен ... ... келуі;
- депозиттік операциялар банк пайдасын ұлғайтуға немесе болашақта
пайда алу үшін ... ... ... ... ... ұйымдастыру процесінде мерзімді депозиттер
мен мерзімді салымдардың көбірек тартылуына көңіл бөлу;
- ... ... ... өсіру мақсатында, депозиттік операциялар
түрлерін ұлғайтып, қосымша қызмет көрсетіп, жеңілдіктер жасауға
тиіс.
ҚР-ғы депозиттік ... ... ... ... ... бір ... сегментіне жатады. Депозиттік нарықтағы өзгерістерді 5-кестеден
байқауға болады
Кесте-5. Депозиттік нарықтағы өзгерістер
| |2005ж |2006ж |2007ж |2008ж |2009ж |2010ж ... ... |294,0 |446,0 |610,0 |733,5 |1270,8 |1653,5 ... ... | | | | | | ... ... |50 |64 |39 |48 |45 |42 ... ... % | | | | | | ... ... |31 |42 |43 |46 |40 |36 ... ... , %| | | | | | ... ... |11,3 |13,6 |16,3 |16,6 |21 |22 ... % | | | | | | ... ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемесі, % |
|Шетел валютасындағы |8,6 |7,3 |6,9 |5,9 |5,8 |5,5 ... ... | | | | | | ... ... |15,6 |12,8 |11,0 |10,9 |9,8 |9,5 ... | | | | | | ... - Сандық мәліметтер Ұлттық банктің статистикалық бюллетенінен ... ... ... ... дамуына әр түрлі факторлар, соның ішінде
халық табыстарының өсуі, теңгенің АҚШ долларына қатысты нығаюы, халықтың
салымдарынын ... ... ... ... етуі және ... ... экономикалық өсу ықпал етуде.
Сонымен қатар, тұрақты депозиттік нарықтың қалыптасуына Қазақстан
Ұлттық ... 1999 жылы 5 ... ... ... екінші деңгейдегі
40
банктерегі жеке тұлғалардың салымдарын (депозиттерін) міндетті түрде
ұжымдық кепілдендіру ... ... ... ... ... салымдарын кепілдендіру (сақтандыру) Қазақстан қоры” ... ... ... десе ... ... осы ... ... жарғылық капиталы 1 млрд теңге. Қордың құрылтайшысы Ұлттық банк
болып табылады. Қордың банктік шоты Ұлттық банкте ашылған. Қордың ... ... ... ... ... Қор активінің 80%-ын кем емес қаражатын ... ... ... ... салымға (депозиттерді).
Бұл Қордың мақсаты - “ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктерегі ... ... ... ... ету.
Ережеге енгізілген соңғы өзгерістер мен толықтыруларға сәйкес, Қорға
қатысушы банктердегі жеке тұлғалардың ... ... ... ұжымдық кепілдендіру (сақтандыру) объектісіне мыналар жатады:
- жеке тұлғалардың теңгедегі мерзімді салымдары сыйақыларымен;
- жеке тұлғалардың шетел валютасындағы (доллар мен еуродағы) ... ... жеке ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктерегі жеке тұлғалардың салымдарына кепіл
беру Қорға қатысушы банктерге берген ... ... ... ... қатысушы банктер үшін олардың қаржылық жағдайыны байланысты
жекеше түрде ... ... ... ... ... ... сомасы мен оған есептелетін сыйақы көлемінен 0,125 %-дан
0,375 %-ға ... ... ... ... жарна мөлшерлемесін
есептеу үшін кепілдендірілетін салым (депозит) сомасына көбейту қажет.
Жеке ... ... ... және оның ... ... салымға салынса сол валютамен қайтарылады.
Қор әрбір салымшыға (депозиторға) мынадай мөлшерде ... ... ... ... салымды - 700 мың теңгеден аспайтын сомада және
банктік операцияларды жүргізуге арналған ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банктің
ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесінің елу пайызы мөлшерінде;
- АҚШ доллары және еуродағы салымды - салынған салымның ... ... ... ... ... мөлшерде сыйақысыз шетел
валютасында, яғни Ұлттық банктің салық және кеден ... ... ... ... ... ... ... бағамы
бойынша салым салынған валютада;
41
- Теңгедегі талап ету салымын - 50 мың теңгеден аспайтын салынған
салым ... ... Банк ... емес ресурстары банктің қысқа мерзімді өтімділігін
қолдау мақсатында тартылады. Оларға: банкаралық несиелер, Ұлттық
банктің несиелері, ... ... ... ... ... ... ресурстары, сондай-ақ отандық және ... да ... ... ... ... ... ... несие - бұл коммерциялық банктердің бір-біріне беретін
несиелері.
Банкаралық несие бұл басқа ресурстармен салыстырғанда өте қымбат ... ... ... ... ... ... ... Банкаралық
депозиттер – бұл банктердің ... ... ... қаражат
қалдықтары. [23;92б.]
Депозиттік емес қаражаттардың бір түріне Ұлттық банктің коммерциялық
банктерге қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады: овернайт (бір түндік) және
овердрафт.
Овернайт – банктердің Ұлттық банктегі корреспонденттік ... ... ... болуына байланысты бір түнге берілетін несие.
Мысалға, оны бүгін кешке алған жағдайда, ертеңіне кешке ... ... Кей ... бұл ... алу ... аптасының соңғы күні немесе
жұма күнге түссе, онда ... ... ... ... күні ... тиіс.
Овернайт заемдары бойынша ҚР Ұлттық банкі сыйақы ... ... ... ... ... ... - ҚР ... банкінің
екінші деңгейдегі банктерге, олардың ҚР Ұлттық банкіндегі корреспонденттік
шоттары бойынша есеп ... ... ... ... ... бір
түнге берілетін заемдары бойынша қолданылады.
Овердрафт – банктік ... күні ... ... ... ... ашқан
корреспондентік шотында уақытша қаражат ... ... ... ... ... мен ... ... мақсатында берілетін
несие. [30;92б.]
Овердрафт заемдары бойынша ҚР Ұлттық банкі ... ... ... несиелер қысқа мерзімді. Ұлттық банк екінші деңгейдегі
банктерге ... күні орта және ұзақ ... ... бермейді.
Бағалы қағаздарды қайта сатып алу негізінде сату ... ... - ... ... ... етілетін қысқа мерзімді
займның түрін білдіреді.
Мұндағы қарыз алушының міндеттемесі, яғни ол келісілген күні және алдын
ала белгіленген ... ... ... бағалы қағазын қайта сатып алуды
көздейді.
42
Банктердің мемлекеттің бағалы қағаздарымен жасайтын РЕПО және кері РЕПО
операциялары бойынша ... ... ҚР ... ... ... ... ... вексельдерді қайта есепке алу және несие беру –
бұл ... ... ... ... байланысты коммерциялық банктердің
ҚР Ұлттық банкке өздерінің вексельдерін кепілге бере отырып, ... ... ... ... ... ... есепке алуда ресми есептік
мөлшерлемені белгілейді.
Банктік ресурстарды тартудың жаңа бір формасына ... ... ... ... тек ... ... ғана шығарады. Банк
вексельдерін шығарудағы артықшылықтарға: біріншіден, вексельді тауарлар мен
көрсетілетін қызметтер үшін есеп ... ... ... ссуда алу барысында кепілдік ретінде жүреді; үшіншіден,
вексельді жеке және ... ... ... ... ... ... ... бесіншіден, вексельдер бойынша ... ... ... вексельдің заңды немесе жеке тұлғаға өту
барысында шектеулік болмайды; жетіншіден, вексельдің мерзімі әр ... ... ... ... капиталы мен банктік ресурстар
көлемін ұлғайту мақсатында облигациялар ... ... ... ... отандық тәжірибеде көбіне ірі коммерциялық банктер шығарып
отыр. Мұндай қарыздық міндеттемелер түрлерін шығару бір ... ... ... ... оның ... ... ... береді. Бұл
операцияларды ұйымдастырудың басты мақсаты - банктің өтімділігін жақсарту.
1.3 Банктің меншікті капиталының құрылымы,қызметі
Банктің меншікті капиталы, экономикалық ... ... ... бір түрі ... табылады. Меншікті капитал банк үшін
маңызы өте зор. Себебі, банк ашу кезінде құрылтайшылар мен ... ... ... меншікті капитал, банк қызметін ұйымдастыруға және
банк ... ... ... үшін ... және ең ... көзі ... Сонымен қатар банктің меншікті капиталы банк үшін әр ... пен ... ... ... да ... ... ... қаржылық тұрақсыздықтан және шексіз тәуекелділіктерден
сақтайды;
-банкті банкротқа ұшыраудан қорғайды;
-ағымды шығындарды жабады;
-банкке клиенттердің ... ... ... және ... ... сұранысын
қанағаттандырады және т.с.с. [21.76]
Сондықтан мемлекеттік қадағалау органдары ... ... ... әр ... ... ... және де бұл ... орындалмауы туралы
мәлімет алған кезде, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі, Қазақстан
Республикасының ... ... мен ... ... ... мен ... және тағы басқа мемлекеттік қадағалау ... әр ... мен ... ... және олар ... мен инвесторлардың
мәртебесін қорғайды. Осыдан келе, қазіргі ... банк ... ... ... бірі ... ... – банктің меншікті капиталының
жеткіліктілігін анықтау болып табылады.
Оданда басқа, банктің меншікті капиталы ... өз ... ... ... ... ... факторинктік, лизинктік
операциялар мен бағалы қағаздарды сатып алу және тағы ... ... салу ... ... ... ... болу тәуекелдігінен
қорғайды. Осыған ... ... ... ... ... резерв
құрылады және бұл ... ... ... ... ... ... пайда болған кезде банктің қалыпты жұмыс істеуіне ... ... ... белгілі бір тәуекелділіктермен байланысты болады,
сондықтан активтерді тәуекелділігі бойынша ... бөлу ... ... ... ... мен ... меншікті капиталдың көлемімен
өзара байланыстылығы, банктің басқару сапасын, сонымен қатар ... ... ... өз ... тигізеді. Банктің меншікті
құралдарына салымдар көлемінің көбеюі, ... ең ... ... ... деп те айтуға болады және ол ... ... өз ... ... ... капиталы банктің несиелік ресурсы ретінде тартылған
ресурстармен тығыз байланыста болып, олармен ... ... ... ... ... ... ... ресурстарына қарағанда
сенімділігі жоғары ресурс болып табылады. Активті ... ... ... ... ... әкеледі және олар өз ... ... ... ... Егер де банк ... ... кезде
және оның қорытындысы бойынша банкте шығындар ... ... онда ... капиталдың белгілі бір бөлігінен айырылады, ал резервтердің бар
болу кезінде, жарғылық капитал резервтер ... ... да ... ... ... атқаруына жол береді.
Банктер «Резервтік талаптардың ең төмеңгі мөлшері» атты нормативке сай,
тартылған ... ... бір ... жеке ... ... ... ол ... өтімді активтері мен актив операцяларынан алған
кірісті төмендетеді, ал меншікті ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкінде депонирленбейді, яғни ол ... ... бір ... ... ... оның жарғылық капиталға қатынасы, оның депонирленген тартылған
ресурстардың қатынасыан кем ... ... ... ... ... ... бір ... тәуекелділігі
бойынша өлшенетін активтерді анықтау ... ... ... ... ... жабу үшін жинақталған қаржылар құралы ретінде де ... ... ... ... ... бойынша топтастырылған
активтердің жалпы сомасы мен ... ... ... ... ... айырма, банктің төлемділік қабілетін көрсетеді.
Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен ... ... және ... ... ... ... нормативтер туралы
ережесіне сәйкес, банктің активтеріне баға беру үшін, оларды тәуекелділігі
бойыша топтастырады. ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкіндегі корреспонденттік
шоттағы қаржылар 0-ден бастап, мерзімінде төленбеген қарыз 100-ге ... ... ... Бұл ... курсттық жұмыстың «қосымша
мәліметтер» атты бөлімінде толық көрсетілген.
Топтастырылған ... ... ... ... ... ... ... тәуекелділік деңгейінің, банк
қызметінің қатерлі жағдайларға ұшырау қауіптілігімен ... ... ... ... ... меншікті капиталдың
жеткіліктілігінің төмен ... ... ... соңғы кездері
қаржылық тұрақтылығы төмен банкттік ұйымдардың ... әкеп ... ... ... ... ... Ұлттық банкі банк
қызметін қадағалайтын нормативтерінің ... ... ... ... ... ... ұлғайтты.
Меншікті капитлалдың негізгі қиыншылықтарының бірі – ... ... ... ... ... Оны 3 ... ... әрбір кезең арқылы капиталдың мөлшерін ұлғайту;
- жалпы ... ... ... ... салымдардың көлемін қысқарту арқылы активтер
құрылымын өзгерту; [56.72]
Банк қызметін қадағалау ... ... есеп ... ... қалдықтар бойынша міндеттемелерді орындау үшін, өтімділігі
жоғары активтер көлемінің жеткіліктілігін ... ... өте зор. ... ... ... ... олардың орындалуының нәтижесінен
банктің корреспонденттік шотына қаржылар түсуімен байланысты операциялар
болып табылады. ... ... ең ... ... ... және ... міндеттемелерін орындау мүмкіншілігі тәуелді.
Резев капиталының болмауы немесе оның жетіспеушілігі, банктің
тартылған ... көп ... ... ... өтеу ... ... ... ретінде қолдануға мәжбүр етеді.
45
Осыдан келе, банктің ... ... ... ... ... ... ... азайып, капиталдандыру мүмкіншілігі кемиді.
Халықаралық тәжірибеге ... ... банк ... ... ... қолдану мүмкіншілігі мен
міндеттемелердің және олардың өтеу мерзімін есепке ала ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың тартылған бос ... ... ... ... ... ... ... банктің
меншікті капиталымен салыстырамыз. Оның маңызы өте зор. Себебі, заңді және
жеке тұлғалардың тартылған бос ақша ... ... ... мен ... ... негізгі көзі болып табылады.
Банктің тартылған ресурстардың оңтайлы үлес ... ... ... мен ... ... ... ... қатынасы ретінде меншікті капиталдың жеткілікті нормативі арқылы
қадағаланады.Банктің меншікті ... ... ... ... және ... ... ... капитал – жай акциялар (мерзімі шексіз бағалы қағаздар),
ерекшелігі бар акциялар (дауыс ... ... жоқ ... ... ...... ... уақыттағы әр түрлі шығындарды
жабуға, дивиденттер төлеуге, ... ... ... ... ... капитал – жай және ерекшелігі бар акциялардың ... мен ... ... ... айырмадан құрылады;
Қосымша төленбеген капитал – активтерді қайта бағалаудан құрылады;
Бөлінбеген таза кіріс – банк ... ... ... ... ... ... мен ... енгізілген, нотариалды расталған жарғы
көшірмесі немесе ... ... мен ... ... ... ... жиналысының шешімі бар хаттама (хаттамадан көшірме);
Құрылтайшы құжаттарға өзгерістер ... ... ... бір ай
мерзімде тіркеуші органның хабарламасын растайтын пошталық ... ... ... ... ... ... қайта
тіркеуден өтпеген болса);
Әр акция түрінің үлгілері – ... ... ... ... ... ... ... көшірмесі және маманның біліктілік
куәлігінің көшірмесі бар акционерлердің тізімін жүргізу туралы ішкі ... ... ... ... егер ... ... ... өзгерістер барда);
Акцияларды шығаруды тіркеу кезінде бағалы қағаздармен ... ... ... растайтын төлем құжаттарының көшірмесі;
46
Бухгалтерлік баланстармен тігілген эмиссия проспектілері ... ... ... ... ... шығарудың мемлекеттік тіркелуі туралы куәліктің
көшірмесі;
Қоғамды тіркеушісі берген, 5% ... ... ... ... ... ... банк бағалы қағаздарды тек эмиссия жарияланып, ... ... ғана ... ... бағалы қағаздарды өткізудің бірнеше әдістері бар:
Акционерлердің акцияларды материалдық ... ... ... ... ... ... шығарған және нарықтың белгісі бар
бағалы қағаздармен төлеу. Акционерлер өздері шығарған бағалы ... ... ... жоқ;
Акцияның белгілі бір санына келісім-шарт сатып алушысымен келісілген
негізде ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда шығарушы
банк бағалы қағаздар нарығының делдалының қызметін ... ... ... ... ... ... ... қағаздар
нарығындағы брокерлік және диллерлік лицензиялау туралы ... ... 1997 ... 4 ... №293 ... ... ... арасында тиістімөлшердегі акцияларды бөлу ... ... да ... ... ... айналдыру (мысалы, жай
акцияларды бөлінбеген табысқа немесе ... ... ... ... шығарған айырбас акцияларын акцияларға ... ... ... ... банк оның нәтижелерін сараптайды және
эмиссия бойынша есеп жасайды. ... банк ... ... ... қол ... банктің мөрімен бекітіледі және ... ... ... ... өкілетті органда тіркеу үшін ұсынғанға дейін
оларды нақты ... ... ... есеп Қазақстан Республикасының
Ұлттық банкімен бекітілуі тиіс.
Шығарушы банк ... ... ... ... қатарына
келесілер жатады: Қазақстан Республикасының ... ... ... ... шотына ақша қаражаттарының төленгені туралы растайтын
төлем құжаттарының ... банк ... мен бас ... қол ... ... ... жарғылық капиталының бөлігінің шығарушы банк ақша
қаражатымен төленгені туралы банк ... ... ... ... салынғанын растайтын қабылдау-өткізу ... мен ... ... ... капиталын қалыптастыру туралы аудиторлық қорытынды.
Бағалы қағаздарды шығару және шығарушы банк нақты ... құны ... ... ... ... ... соң ... төлемге түскен акциялар қаражатын пайдалану шектеулерін алып тастауға
және оларды акционерлік ретінде жарғылық ... ... ... [24.65]
Егер банк өзінің меншікті қаржыларын тиімді қолдана алса, онда ... ... банк ... көтеріп, салымдардың сақталуын қамтамасыз
ете ... ... ... ... ... банк ең ... ... меншікті
қаржыларын қысқа мерзімді ... ... ... оның ... айналысатын жағдайда, өзінің кіріс деңгейін көтере алады.
Қосымша төлемділік қабілеттілігін немесе міндетті ... ... ... ... ... ... портфельдің немесе
бағалы қағаздардың кейбір бөлігін нақты ақшаға айналымдар арқылы жетуге
болады. Егер ... ... ... ... ... сұранысты
қанағаттандырған болса, онда ол банктің төлем қабілеттілігінің жеткілікті
деңгейін ... ... ... ... инвестициялаумен қатар,
несиелерді берумен байланысты операцияларды жүзеге асыра ... ... ... ... мен ... шоттарын реттей отырып, банк
өзінің төлем қабілеттілігін және кіріс көлемінің деңгейін арттыра ... ... ... ... ... органдар
банктердің қызметін қадағалап, оларға баға бере ... ... ... ... ... капиталдың минималды көлемі;
Активтер бойынша шектеулер мен басқа банктің активтерін сатып ... ... ... ... жеткіліктілігі ұзақ уақыт бойы ғылыми-
зерттеу затына және ... мен оны ... ... ... айналып келеді.
Банктер өздерінің активтерін арттыру үшін капиталдың төмеңгі ... ... Ал ... ... ... банкроттықтан аулақ
болуы үшін капиталдың жеткілікті мөлшерде ... ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін, себебі банкті
жақсы басқарса, ол ... ... ... ... жасай алады деген
пікірлер бар.
«Капиталдың жеткіліктілігі» термині банктің жалпы тұрақтылығын ... ... бару ... ... ... ... – бұл
банк капиталының мөлшерін тәуекел дәрежелері ескерілген банк ... ... ... ... ... ... өз жұмыстарында банк
капиталын шамадан тыс ұлғайтуды теріс санайды. Өйткені, ол ... кері әсер етуі ... ... көбі акция шығара отырып,
қаражат тартуға ыңтасыз болып келеді. ... банк ... ... ... және ... ұйымдары, екінші жағынан, банк капиталы мен
коммерциялық банктердің басқа да қызметіндегі параметрлер ... ... ... ... ... ... капиталдың өте төмеңгі үлесінде болуы да
дұрыс емес. ... ол ... ... ... ... ... беру мөлшеріне
сәйкес келмейтіндігін сипаттайды.
Банк меншікті капиталын ұлғайтуға ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын активтеріне
қарағанда, пайыз мөлшерлемесінің өзгеруіне, қарыз алушының ... ... ... ... нарықтық құндары өзгеріп
отырады;
-банк көбіне тұрақсыз қысқа мерзімді қарыз көздеріне көңіл ... ... көбі ... ... ... қайтарылып алынуы мүмкін. [12.54]
Сондықтан, кез келген саяси немесе экономикалық өмірдегі жағдайлар
банктердегі ресурстардың сыртқа ... ... ... ... ... ... ... қатысты қатынас 20% шамасында болса, ал қазіргі оның
шамасы 12%-ды (пруденциялдық номативтердегі КII-нің мәні) ... банк ... ... ... тәекелдің уақыт өте келе
арта түсетіндігін көрсетеді. Себебі, банк ... ... ... әлі де болса өз деңгейінде еместігін ... ... оның ... ... ... капитал үлесі жеткіліксіздігі
байқалады.
Демек, банк капиталының жиынтық деңгейінің жеткіліктігі банк ... ... ... біріне жатады.
Банктердегі немесе жалпы банктік жүйедегі капитал көлемін ... ... ... ... қарастырылған қызметтердің орындалуы үшін
салым иелері мен ... ... ... үшін ... жеткілікті
мөлшерде болуы қажет. Қажетті капиталдың сомасы банктің ... ... ... ... ... егер ... ... несиелерінің тәекел
дәрежесі өте жоғары болса, онда банкке көп ... ... ... ... Қажетті меншікті капитал мөлшерін анықтай отырып, банк алдында
мынадай міндеттер тұрады: тәекелдің артуына байланысты өз ... ... ... пе немесе тәекел деңгейі төмен болып келетін активтерге өз
қаражаттарын орналастырған ... ме? ... ... банк капиталы, оның
активтер сапасына, басқару сапасына, қызметіндегі саясатқа және банктің
басынан кешетін ... ... ме, жоқ па? ... ... ... меншікті капиталын бағалау әдістемесі туралы сұрақ 80-ші жылдардың
екінші жартысында халықаралық ... ... да ... ... ... ... 1988 ... Базель комитеті ... ... ... ... есебі және капитал стандарты
туралы келісім-шарт» негізінде «Кук коэффициенті» деп ... ... ... іс ... ... 1993 ... ... күшіне
енген бұл коэффициент көптеген елдердің Орталық банктерінде, ... ... ... ... ... ... ... коэффициенті банк капиталы мен оның баланстан тыс активтері арасындағы
ең төмеңгі шекті ... ... ... ... ... екі
элементті қамтиді: негізгі және қосымша капитал. Олардың жеткіліктілігіне
баға беру ... ... мен ... тыс мендеттемелердің өлшемі таңдап
алынған. Мұндай тәсіл баланстан тыс операциялардың іске қосылуын ... ... ... ... ... қаражаттар жұмсауды ынталандыра
түседі.
Базель келісіміне сәйкес, ... ... ... ... ... ... ... актевтер көрсеткіші болып
саналады, ... ... ... ... ... ... ... тәуекелділігі бойынша топтастырылған активтердің сомасы;
Базель келісіміне сәйкес, банктің капиталы екі деңгейде бөлінеді,
бірінші деңейлі капиталдың құрамына келесі баптар кіреді ... ... ... төленген жарғылық капитал (Шоттар: 3001,3025 минус
3002,3026,3003,3027);
• Қосымша капитал (3101 шот);
• Өткен жылдардың таза кірісінің есебінен құрылған ... мен ... ... ... таза ... Материалды емес активтер (1659 минус 1699 шот);
• Өткен жылдың ... (3599 ... ... ... шығындарының ағымды жылдың кірістерінен асуы;
Екінші деңгейлі капиталдың құрамына келесі баптар кіреді (КII):
• Ағымды жылда шығындардың ... ... ... ... мен ... қағаздарды қайта бағалау (3540,3560);
• Тәуекелділігі бойынша топтастырылған активтер сомасының 1,25% ... ... ... ... ... ... деңгейлі капиталдың сомасының 50% аспайтын субординарлық қарыз
(2402 шот); ... ... – бұл ... ... ... ... болып
тадылады және жазбаша куәландырылған ... ... ... ... кезекте қанағаттандырылатын қарыз (қалған мүлікті акционерлер
арасында таратудың алдында). Екінші деңгейлі капиталдың (КII) ... ... ... 5 ... кем емес ... өтеу ... ие
болуы керек. Сонымен қатар соңғы бес ... ... жылы ... қарыздың бастапқы сомасының 20% көлеміндегі ... ... ... ... ... қадағалау Агенттігіннің қоятын пруденциялдық нормативтер
туралы ережесіне ... ... ... баға беру үшін ... ... ... ... активтер банктің меншікті
қаржыларымен салыстырылады.
50
Банктік тәуекелділік деңгейі жоғары, орташа, төмен ... ... ... бөлу ... ... банк ... қатерлі
жағдайларға ұшырау қауыптылығымен мінезделеді.
Активтерді тәуекелділігі бойынша бес топқа бөлінеді:
1. 1 топқа – тәуекелділіктен бос активтер ... ... 2 ...... ... активтер кіреді – 20%
3. 3 топқа – ... ... ... ...... 4 ...... өте жоғары активтер кіреді – 100%
5. 5 топқа - тәуекелділігі аса ... ... ... -100, 150% ... ... бір ... ... топтарда кездеседі, мысалы: несиелер,
дебиторлық берешектер, бағалы қағаздар, салымдар,т.б. Ол жағдай ... ... ... ... ... ... байланысты. Активтерді топтастыру арқылы балансқа өзгертулер
жүргізіледі, активтер тәуекелділігі бойынша өлшенеді.
Тәуекелділігі бойынша ... ... ... ... ... жеке операциялар бойынша активтер;
- туекелділік коэффициенті(деңгейі);
Тәекелділігі бойынша өлшенетін активтер ... ... ... және банк ... ... ... үшін қолданылады.
Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі оның сенімділігін
көрсетеді.Капитал ... оның ... ... ... ету ... банк ... ... қорғау үшін қажет.
Банк қызметінң тәуекелділігі көптеген банк ... әсер ... ... ... ... көп мөлшерде негізгі құралдарцы сатып
алуда, көп шет ел валютасы сатып алу немесе сатуда, ... ... т.б. ... ... ... баға беру үшін оның ... ... органдардың бекіткен нормативтік талаптардың ... ... ... ... ... көрсететін оның минималдық мөлшерін
орындалуын анықталаты;
• Екіншіден, капитал жеткіліктілігін мінездейтін ... ... ... капиталдың минималдық мөлшері ... (2001 ... ... ... бар ... үшін ... ... банктер үшін (Алматы және Астана қалаларынан тыс орналасқан)-
500.000.000 тенге.
Барлық банктер үшін меншікті капиталдың ең ... ... ... және ... бір ... бөлімінен кп болуында- 1000.000.000
тенге оған ... ... ... және ... мен ... ... әр бір филиалдар үшін;
-15.000.000 тенге-басқа қалалада орналасқан әр бір филиалдар үшін;
-10.000.000 тенге-басқа елді мекендерде орналасқан әр бір филиалдар үшін;
-15.000.000 ... ... және ... мен ... ... әр бір ... бөлімдер үшін;
-5.000.000 тенге – басқа елді мекендерде орналасқан әр бір ... ... ... ... ... ... пруденциялдық
нормативтер орындалуы анықталады- олар КI және КII коэффициенттері.
Пруденциялдық нормативтер туралы ... ... ... ... ... ... = КI + КII – ИК ;
Мұнда:
КI – бірінші деңгейлі капитал;
КII – екінші деңгейлі капитал;
ИК – басқа ... ... ... ... және ... ... ... акциялар мен сүбординарлық қарыздар);
Ескерту: меншікті капиталдың анықталуында екінші деңгейлі капитал бірінші
деңгейлі капиталдың ... ғана ...... ...... теңге
ИК – 500.000 теңге
Формула бойынша:
МК = 1.500.000 + 1.500.000 - 500.000 = 2.500.000 (КII –дың 200.000 ... ... ... ... көп)
Капиталды екі деңгейге бөліп, оның компоненттерінің сенімділігін анықтауға
болады:
КI – сенімділігі ... ... ...... ... көздер;
Талдау барысында олардың өзгеру динамикасын бағалап, өсу ... беру ... ... есептеледі:
1. Төленген жарғылық капитал (банк сатып алған өз акцияларының ... ... ... ... ... ... жылдың таратылмаған таза кірісінен пайда болған қорлар;
5. Өткен жылдың таратылмаған таза кірісі;
Шегеру (-):
1. ... емес ... ... ... қызметіне қолданылатын
лицензияланған бағдарламалық қамтулардың алып тастауымен);
52
2. Өткен жылдың зияндары;
3. Ағымды жылдың зияндары (немесе ағымды ... ... ... ... ... Ағымды жылдың таза кірісі ( ... ... ... ... артуы);
2. негізгі құралдар мен ... ... ... ... ... ... резервтер (Пж) (тәуекелділігі бойынша есептелген (өлшенетін)
активтердің 1,25%-нан аспауы керек);
Яғни, Пж = Ат*1,25%/100% - есепке осы ... ... ... ... ... (СБ) ... 50%-нан аспауы керек)
Яғни, СБ = КI * 50%/100% - есепке осы мөлшерде ... ... ... ... және ... ... ... капитал мен меншікті капиталдың ... ... ... ... ... ... алынған бірінші деңгейлі капиталдвң
мөлшерінде алынған банк инвестициясына ... ... ... ... ... ... мен ... капиталдың есебіне кірген
екінші деңгейлі жалпы сомасынан алынған бірінші ... ... ... банк ... кемітілген активтерге сәйкестендіру
арқылы анықталады;
коэффициентінің мағынасы 0,06 ... кем ... ... ... ... ... резервтерге, тағыда екінші деңгейлі
капиталдың құрамына ... ... және ... ... ... ... ... деңгейлі капиталға кемітілген тәуекелділігі бойынша
өлшенген активтер мен ... ... ... ... ... 0,12 ... кем ... керек.
Капитал жеткіліктілігін мінездейтін нормативтік талаптардың орындалуына
бағалап капитал құрамының үлесіне, олардың динамикасына көңіл аудару ... ... ... ... CAMEL және BOSS ... қадағалау жүйесі (BOSS ДБҚЖ) арқылы жүргізіледі. CAMEL және BOSS
ДБҚЖ –інде капитал жеткіліктілігін мінездейді келесі көрсеткіштер ... ... ...... және күмәнді активтердің
сомасы, яғни сенімділігі төмен, банкке зияндар және қауіп әклетін несиелер,
дебиторлық берешектер, ... ... ... банктердің корреспонденттік
шотындағы қаржылар және басқа банктерге салымдар.
53
2. БАНКТІК КАПИТАЛ АКТИВТЕРІ МЕН ... ... ... ... ... «АльянсБанк» АҚ қаржылық жағдайын талдау
«Альянс Банк» акционерлік қоғамы 1999 жылдың 13 шілдесінде екі жергілікті
банктердің - «Иртышбизнесбанк» ашық ... ... ... ... ... Қалалық Акционерлік Банкі» ашық ... ... ... ААҚ 1993 жылдың 7 шілдесінде құрылса, «Семей Қалалық
Акционерлік Банкі» ААҚ 1992 жылдың 24 сәуірінде құрылды.
«Семей Қалалық ... ... ... ... ... ... аударылып, ал Бас кеңсе ретінде Павлодар қаласындағы
«Иртышбизнесбанк» ААҚ кеңсесі таңдалды. Бұл бірігу 1993 ... ... ... ... ... ... және Павлодар облыстарының
өндірістік кәсіпорындарының ... ... ... ... Банк
құруға мүмкіндік берді. 2001 жылдың ортасына қарай «Иртышбизнесбанк» ААҚ
республиканың облыстарында ірі, орта және ... ... ... ... көрсетудің үлкен тәжірибесі бар тұрақты
Банктік құрылымды ұсынды.
2001 жылы ... ААҚ ... ... ... 2002 жылдың
13 наурызында Банк «Альянс Банк» ААҚ деп атауын өзгертті. 2004 ... ... ... ... ... қайта тіркелуі аяқталды.
Банк төмендегілердің қатысушылары болып табылады:
• ҚР жеке тұлғаларының салымдарын (депозиттерін) міндетті ... ету ... ... Қазақстандық қор биржасы (KASE);
• Қазақстандық ипотекалық несиелерге кепілдік берудің қоры;
• S.W.I.F.T. және REUTERS банкаралық ... ... VISA ... ... ... ... Қазақстан қаржыгерлерінің Ассоциациясы;
• Қазақстанның сауда өнеркәсіптік Палатасы.
Банк келесі жетекші әлемдік ... ... ... ... ие: Bank of New York (USA); • ... Bank Ltd. (New York, USA); • American Express Bank GMBH ... Main, ... Deutsche Bank Trust Company Americas (New York, USA); • Deutsche ... (Frankfurt am Main, Germany); • Raiffeisen Zentralbank Oesterreich AG
(Vienna, ...... N.A. (New York, USA); • ... ... UK); • ... AG ... am Main, ... • Dresdner
Bank (Frankfurt am Main); • Credit Suisse First Boston ... ... Bank New York ... Branch Corporation (USA); • Банк Аваль
(АППБ) (Киев, Украина); • СберБанк России (Мәскеу, Ресей); • ... ...... ... Банк ... ...... (Мәскеу, Ресей); • ААҚ "Альфа Банк" (Ресей); • ... Hypo- ... AG ... • Банк ... (Ресей); • РусславБанк
(Мәскеу, Ресей); • ... ... ... • Standart ... Limited (Англия); • PAREX BANK (Латвия) және тағы басқалар. [27.23]
Қаржылық қызмет нарығында Банктің серіктестері ... ... ... ЖАҚ «Национальный Процессинговый Центр»;
• ЖАҚ «Қазақстандық Қор Биржасы» (KASE);
• ЖШС «Альянс Лизинг»;
• «Альянс Полис» сақтандыру ... АҚ ... ... ... ... 1 күні ... ... Банктің 16 филиалы және 56
бөлімдері бар.Банктің ... ... ... ірі ... ... Банк» АҚ Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі жетекші
банктерінің ішінде төртінші орынға ие. Банктің қаржылық ... ... ... ... ... дәлелденеді:
Банк активтері 2008 жылдан 2010 жыл аяғына дейін 7,7 есе өсті, яғни
2008 жылы активтер 119 ... ... ал 2010 жылы 921 ... ... ... міндеттемелері есепті 2010 жылы 2008 жылға қарағанда 8,13 ... 838 ... ... құрады.Банктің міндеттемелерінің өсуі меншік
капиталдың өсімімен бірге келеді. Бұл көрсеткіш 2008 жылы 15 ... ... ... 82 млрд ... ... ... ... қызметі несиелендіру болып қала ... ... 2004 ... ... 11,6 есе ... 2006 жылы ол
620,7 млрд. теңгеге жетті.
Альянс Банктің қызметіне өсіп ... ... ... отыр, ол
депозиттік базаның өсуінен көрінеді.
55
Депозиттік портфель 2008 жылмен салыстырғанда 3,6 есе ... 2010 жылы ... ... дейін жетті.
Банктің табыстары мен шығындар туралы есептемесіне келетін болсақ, Банк
табыстары 2009 жылы 23954,1 млн. ... ... ... 2008 ... ... 151%-ға өсті.
Табыстардың негізгі бөлігін пайыздық табыстар ... 2009 ... ... ... пайыздық табысы 17562,5 млн. теңге ... ... 2008 ... ... қарағанда 143%-ға көп. Табыстардың
жалпы сомасындағы пайыздық табыстың үлесі 2008 жылы 73,3% болса, 2009 ... ... 75,6% ... ... ... бойынша 2008 жылмен салыстырғанда пайыздық
табыстың ... ... ... және ... ... ... РЕПО (0,4%-дан 1,4%-ға дейін) операциялары бойынша
табыстар үлесі артты. Клиенттердің қарыздары бойынша табыстар 2008 ... ... өсті және 14330,4 млн. ... ... [20.54]
Пайыздық табыста бағалы қағаздар бойынша табыстар үлесі 2008 жылмен
салыстырғанда (16,1%-дан 14,8%-ға дейін) ... ... ... таза операциондық табысы 4723,9 млн. теңге ... емес ... ... Банктің жинақтары мен комиссиялары бойынша
табыстарының маңызды өсімі ықпал етті. 2010 жылда жинақтар мен комиссиялар
бойынша табыстардың ... 2,4 есе ... 2974,9 млн. ... ... ... ... валютасымен операциялар бойынша таза табыс 1108,9 млн. ... ... ... ... ... табыс 219,3 млн. теңге құрады.
Банктің таза операциялық табысының сомасында ... ... ... ... ... 252%ға ... 2010 жылы 856,6 млн. ... болды.
Таза операциялық табыста басқа құрамдастардың төмендеуі жағымсыз әсерін
тигізді. Сонымен, шетел валютасында бейнеленген қаржылық ... ... 2010 жылы 488,5 ... ... 2008 жылы бұл көрсеткіш 2004 жылы
182,8%-ға жоғары болған.
Банктің шығыстары 2008 жылмен салыстырғанда 153,3%-ға артып, 2010 ... ... ... ... ... ... 2010 жылы ... табыстарға қарағанда жоғары
қарқынмен өскен. 2010 жыл соңында пайыздық шығын 2008 ... ... ... 11814,7 млн. ... құрады. 2010 жылы Банктің пайыздық
шығындар үлесі шығындар құрылымында 53% құрады.
56
2010 жылғы қорытындылар бойынша ... ... ... 2008 ... ... ... 4168,2 млн. теңге құрады. Операциялық
шығындардың маңызды бөлігін жалпы ... ... ... ... үлесі 2004 жылмен салыстырғанда 38,6%-дан 34,7%-ға дейін төмендеді.
Абсолютті ... олар 2010 жылы 570,6 млн. ... ... 1447,4 млн. теңге
құрады. [26.87] Өсімнің негізгі себебі сауда нүктелерінің көбеюі ... ... ... ... ... алу және күзет ету, көлік, инкассациялау,
жөндеу және ... ... ... ... ... ... шығындардың
өсуі жалға алудың нарықтық құнының өсуі есебінен ... ... ... жанармайдың бағасының өсуі әсер етті. Инкассациялау
бойынша шығындар тасымалданатын қолда бар ... пен ... ... ... ... ... шығындардың өсуі корпоративтік стильдің
(ребрендинг) өсгерісі және теледидар және басқа да ... ... ... ... ... ... мәнде 852,7 млн. теңгеге өсіп, 2010 жыл
соңында 1678,3 млн.теңге құрады. ... ... ... ... ... 36,3%-дан 40,3%-ға дейін артты. Жұмысшыларға
шығындардың өсуінің ... ... 2004 ... ... ... ... ... 945 адамға көбейді.
Негізгі құралдар және материалды емес активтер бойынша ... ... екі есе ... бұл ... 2005 жылда 271,3 млн.теңге
құрады.
Жоғарыда қарастырылғандардың барлығы филиалдық жүйенің артуы, бизнестің
дамуы, ... ... ... ... ... еткен техникалық базаны
жаңартуға байланысты болды.
2.2. Банктің негізгі операцияларының шығындары мен табыстары
Банк қаржыларын ... ... ... ... активтер мен
міндеттемелерді басқару мақсаты бір уақытылы ... ... ... ... ... ... мен реттеуші органдар
бекіткен нормативтерді ... ... ету ... ... алу болып
табылады. Осыған сәйкес активтер мен міндеттемелерді басқаруды сипаттайтын
көрсеткіштерді үш топқа бөлуге болады: табыстылық ... ... және ... органдардың нормативтерін орындауды сипаттайтын
көрсеткіштер (мұндай
57
нормативтердің құрамына кейбір өтімділік көрсеткіштері де кіруі мүмкін).
Банк ... ... ... кезінде негізгі көрсеткіштер
қарастырылып отырған кезеңде ... ... ... ... Табыс алынған
табыс пен шығарылған шығындар арасындағы айырма ретінде ... оның ... әсер ... ... жалпылама факторлар табыстар
сомасы мен шығындар сомасы ... ... ... кірістері мен шығыстары
туралы мәліметтер оның табыстар мен шығындар туралы есептемесінде беріледі,
сондықтан ... ... ... әсер ... факторларды
анықтау мақсатында банк қызметін ішкі талдау ... ... ... ... ... «Альянс Банк» АҚ-ның табыстары мен шығыстарының баптары
бойынша 2008-2010 жылдар аралығындағы қаражаттар ... ... ... ... 2008 ... ... ... 2010 жылы 68597501 мың
теңгеге өскен, яғни пайыздық табыс 2004 жылы 6972704 мың ... ... ... 75570205 мың ... дейін жеткен.
Кесте-6 «Альянс Банк» АҚ-ның табыстары мен шығыстарының
баптары бойынша мәліметтер мың теңге
|Жылдар ... ... ... шығыс |Пайыздық табыс – Пайыздық шығыс |
|2008ж |6972704 |4205353 |2767351 ... ... ... |5732029 ... ... ... ... ...... ... ... ... ... АҚ ... алынды.
Банк қызметі табыстылығын талдауда көлденең (қарастырылған кезеңде және
келесі бірнеше ... ... ... ... және ... ... қатысы бар қатысты мәндерді анықтау) талдаулар жүргізу
қажет. [12.46] Фирмалардың табыстылығын ... ... база ... ... ... ... ... түскен түсім сомасы алынады.
Банк қызметін осылай талдау кезінде база ... ... ... ... ... активтер сомасын алуға болады.
Көлденең талдау табыстың өзгерісіне беталыстарды анықтау мүмкіндігін
береді. Қарастырылған ... ... ... ... ... ... ... «Альянс Банкт» АҚ-ның 2010 жылы жарияланған кірістер мен
шығындар ... ... ... ... ... пайда динамикасы туралы
мәліметтер берілген. Кесте мәліметтері бойынша банктің пайыздық табыстары
2008 жылға қарағанда 2009 жылы 10574068 ... ... 17546772 мың ... ал 2009 ... қарағанда есепті 2010
жылы 58023433 мың теңгеге ұлғайып, 75570205 мың теңгеге дейін жетті. ... ... ... бірге шығыстар да өскен, яғни олар 2008 ... мың ... ... 2010 жылы бұл ... 40188966 мың ... ... өсті. Оперциялық табыстар 2008 жылға қарағанда 2009 жылы 2456001 мың
теңгеге ұлғая отырып, 5426806 мың теңге ... ал 2010 жылы бұл ... ... ... 24393156 мың ... ... 29819962 мың ... Пайыздық шығыстар да сәйкесінше өсіп отыр, 2008 жылы 2082336 ... 2009 жылы 4044695 мың ... 2010 жылы 11437674 мың ... ... -7 ... ... ... кірістер мен шығындар динамикасы
мың теңге
|Көрсеткіштер |2008ж |2009ж ... ... | | |(+/-) | |(+/-) ... ... |6972704 ... ... шығыстар ... | | | |6 |3 ... ... ... |2767351 |5732029 |2964678 ... ... ... таза| | | | | ... ... | | | | | ... ... ... ... |-3613434|-1589021|-1096875|
|жоғалтуларға резервтерді құру | | | |2 |8 ... ... ... |1459331 |810575 |-648756 ... ... және |1380436 |3410738 |2030302 |6018688 |2607950 ... ... | | | | | ... бойынша және |-113119 |-435804 |-322685 |-805952 |-370148 ... ... | | | | | ... бойынша таза |0 |15689 |15689 |2216321 |2200632 ... ... | | | | | ... ... ... |620420 |574627 |1641185 |1020765 ... таза ... | | | | | ... ... ... |128062 |272098 |144036 |336239 |64141 ... ... таза пайда | | | | | ... ... |70302 |733090 |662788 |922454 |189364 ... ... емес ... |1511474 |4616231 |3104757 ... |
|Операциялық табыстар |2970805 |5426806 |2456001 ... ... ... ... | | | |4 | ... ... құруға және |888469 |1382111 |493642 |18472288|17090177|
|табыс ... ... ... | | | | | ... ... бойынша |-27866 |-138958 |-111092 |-365240 |-226282 ... ... құру | | | | | ... ... ... ... |860603 |1243153 |382550 |18107048|16863895|
|Табыс салығы бойынша ... |0 |356033 |356033 ... ... ... |860603 |1599186 |738583 ... 2008 – 2010 жылдар аралығында «Альянс Банк» АҚ ... ... ... және меншікті қаражаттарын орналастырумен байланысты
негізгі ... ... әр ... ... тобынан кірістер
сомасы ретінде алынатын операциялар түрлерінен кірістерден қосылады, ... өз ... әр ... жеке ... ... ... ... көп жүргізілетін операциялар сыныптамасын әр банк
өзінше жүргізуі мүмкін. Қазіргі кезде банктердің ... ... ... және сол ... мәні ... ақша ұсынуға негізделетін
операциялар, сонымен қатар бағалы ... ... ... мен
валюталық операциялар болып табылады.
8- кестеде «Альянс Банк» АҚ-ның ... ... ... таза
пайыздық табыстар құрамы туралы мәліметтер берілген.
Банктің таза пайыздық табыстарының құрамына талдау жасайтын болсақ, таза
пайыздық табыстар ... ... ... табыстар, шет ел
валютасымен операциялардан табыстар мен басқа табыстардан алынған. ... таза ... ... 19491027 мың ... ... ... 9157463 ... құраған. [28.125]
Кейін қажет болса, осы сияқты бірақ пайыздық табыстың әр бабы бойынша
детализациясы кең, мысалы, несиелер ... ... ... ... ... ... беру ... пайыздарға, түрлі
мерзімдерге, әртүрлі ... ... ... ... ... ... талдауды банктің негізгі қызметтерінен табыстың басқа жалпы
баптары бойынша жүргізу қажет.
Кесте-8 «Альянс Банк» АҚ-ның 2008-2010 жылдар аралығындағы
таза ... ... ... мың ... |2008 ж |2009ж |2010ж ... ... ... |1459331 |810575 ... ... ... ... ... |272098 |336239 ... ел ... ... ... |620420 |1641185 ... ... |1450738 |4159517 |9157463 ... 2008 – 2010 ... ... ... ... АҚ ... ... талдауды жүргізгеннен кейін әр қарастырылған баптар бойынша банктің
негізгі операцияларынан табыс мөлшеріне әсер ... ... ... ... Мұндай кезде кез келген қаржылық операциялардан табысты
келесідей ұсынуға болады:
60
, ... P – ... ... ... – салынған капиталға табыс нормасы (операциялар табыстылығы). [22.65]
Сонымен, кейбір операциялардан табыс ... ... тобы ... ... ... тобынан артық болса, бұл не салынған
қаражаттар сомасының үлкендігін, не ... ... ... ... ... 2009 жылғы кірістер мен шығыстар туралы ... ... ... ... ... жалпылама сыныптамасы бойынша
активті операциялардың құрылымы және табыстылығы туралы ... 9 ... ... АҚ 2009 жылы банк ... ... ... табыстылық
|Банк операцияларының түрлері |Салынған ... ... |
| ... | ... | | |% |
| ... ... ... |Үлес, | |
| |млн. тг | |млн. тг |% | ... ... ... ... |
|Бағалы қағаздар нарығындағы |90143 |32,7839|272,098 |5,8944|0,30185 |
|операциялар | | | | | ... ... ... |1364,2 |0,49614|733,09 ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... |1,67887 |
Ескертпе: 2009ж. ... ... АҚ ... ... ... нәтижелерден ең көп қаражаттар салынған және шамамен 1,63% табыс
әкелген ... ... ... ... ... салыстырғанда
ең төмен табыстылыққа ие болғанын ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығындағы табысты операциялар
және ... ... ... ... ... ... көбірек табыс
алынуы мүмкін (әрине егер мұндай операциялардың табыстылығын сол деңгейде
сақталса).
Осылайша ұсынылған ... ... ... ... және оның
алдындағы кезеңге де нәтижелерді салыстырмалы талдау,
61
сонымен қатар ағымдағы кезеңнің басынан ... ... да ... ... детализацияның түрлі қажетті дәрежесінен топты бөліп операциялардың
әр түрі үшін ұқсас талдау жасау ... ... ... ... ... факторлардың болжамын есепке ала отырып, ... және ... ... ... операцияларының құрылымының өзгерісі туралы
шешімдер қабылдауға болады. Сыртқы факторларға қаржы нарығындағы жағдайлар,
банк қызметінің ... ... ... ... бәсекелестер қызметі
және т.б. жатқызуға болады. Осы талдауды жүргізуге қажетті ... ... ... кезінде, кез келген детализацияның қажетті ... ... ... бағдарламалық кешенімен біріктірілген қаржылық
талдаудың ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың меншікті капиталдарында қатысуы
2009 жылдың басында Банк 5 ... ... ... ... қатысты.
Бұл қатысудың сомасы 47,750 мың теңге құрады.
2009 жылдың аяғында Банктің балансында 7 заңды ... ... ... ... 1364,2 млн. ... ... ... банк
инвестицияларының сомасы ішінде ALB Finance BV ... ... КАБ» ААҚ ... ... ... 316,1 млн. ... және 972,0 млн. теңге салынды. Банктің әр
компанияда қатысуының үлесі 100% құрайды. Бұл ақпарат 10 ... ... 2009 жылы ... ... ... ... заңды
тұлғалардың меншікті капиталдарында қатысуы
|Акциялар ... |2009 жыл ... |2009 жыл |
| ... |соңында, млн |үлесі |басында, млн |
| | ... | ... ... |1,37% |10,0 |1,37% |10,0 ... | | | | ... ... Қор |1,80% |1,7 |2,32% |2,2 ... | | | | ... ... ... |5,40% |27,0 |9,00% |27,0 ... ФК ... |- |- |9,00% |4,5 ... | | | | ... ... ... |37,4 |14,28% |4,1 ... | | | | ... Finance BV |100,00% |316,1 |- |- ... |100,00% |972,0 |- |- ... ААҚ | | | | ... |- |1 364,2 |- |47,8 ... 2009ж. ... ... АҚ қаржылық есептемесінен алынды
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес «Альянс Банк» АҚ байланысты
тұлғалар туралы ақпарат
2009 жылдың аяғында ... ... ... ... көлемі
56781,4 млн. теңге құрады, оның ішінде 4,8% қарыздық операциялар, 47,1%
кепілдіктер, 48,1% ... ... ... саны 100, ... ... ... ұсынылған қарыздар провизиясы есебінен жазулар
жүргізілмеген. Операциялар көлемінің ... ... ALB Finance ... кепілдігін берумен байланысты болды, ал кепілдік бойынша өтеу ... ... ... ... байланысты тұлғаларға қарыздарды ұсыну және салымдарды
орналастыру шарттары Банктің ... және ... ... ... және «Қазақстан Республикасындағы Банктер және банктік қызмет
туралы» ҚР Заңының 40 бабына ... ... /18, ... ... қатынастағы тұлғаларға несиелеу және ... ... ... ... ... ... ұсыну төмендегіні
білдіреді:
• Банк табиғат, мақсаттар, ... мен ... ... ... ... мәмілеге отыру;
• Банктік операцияларды орындағаны үшін ... алу ... ... ... ... гөрі ... ... ету кепілін алу.
Банкпен ерекше қатынастағы тұлғаларға қамтамасыз етусіз несие бермейді.
Банк Қаржылық ... ... ... 30.09.05 ж. ... бекітілген екінші деңгейлі банктер үшін ... ... ... мен ... ... ... ... негізінде бір қарыз алушыға тәуекелділік мөлшері коэффициентін
есептеу қатысында ... ... және қор ... ... ... 2009 жылы ... ... мен шет ел эмитенттерінің бағалы қағаздары үлесін арттыру
есебінен бағалы қағаздар ... ... өсті және ... ... ... ... 2009 жыл соңында 2,37 есе ұлғайып, 90143
млн. теңге құрады. Банктің ... ... ... ... ... қағаздардың үлесі 15%, шет ел эмитенттерінің бағалы
қағаздарының үлесі 48% құрады.
Бағалы қағаздар портфелін құру ... банк ... ... ... ... корпоративтік және шет ел бағалы қағаздар
63
үлесіне шектер бекіту ... ... ... ... ... ... ... үлесінің артуымен байланысты 2009 жылдың аяғына
портфельдің дюрациясы 3,75 %-ға дейін ... ... ... ... ... ... қағаздары 10
кестеде берілген.
Кесте 11 2009ж. «Альянс Банк» АҚ-ның бағалы қағаздар
портфеліндегі
мемлекеттік бағалы ... ... ... |Саны ... ... ... ... | ... млн. ... % |
| | ... | ... 24 |1 000 000 |1 000,0 |5,80 ... 36 |1 755 633 |1 755,6 |4,41 ... 48 |9 810 |9,8 |4,90 ... 60 |850 000 |850,0 |4,91 ... |2 100 000 |2 100,0 |2,49 ... 84 |700 000 |700,0 |5,75 ... 120 |700 000 |700,0 |5,29 ... ҰБ ... |234 378 496|23 437,8 |2,19 ... ... |500 000 |45,0 |8,50 ... ... | | | ... ҚР |13 460 000 |1 800,9 |3,22 ... | | | ... 24 |1 000 000 |1 000,0 |5,80 ... |255 453 939|32 399,1 |- ... 2009ж. ... ... АҚ қаржылық есептемесінен алынды.
Банктің бағалы қағаздар портфеліндегі корпоративтік бағалы ... ... 12 2009ж. ... ... АҚ-ның бағалы қағаздар
портфеліндегі
корпоративтік бағалы қағаздары
|Бағалы қағаздар атауы ... ... ... ... |
| | ... млн. ... |
| | ... |табыстылық, %|
|1 |2 |3 |4 ... Даму ... АҚ |48 000 |48,0 |9,00 ... | | | ... ... АҚ |428 020 751 |1 921,1 |8,50 ... | | | ... Құс" АҚ ... 785 |1 094,3 |11,05 ... АҚ ... |150 008 875 |292,0 |8,78 ... ... АҚ |570 010 891 |702,6 |8,21 ... | | | ... ... АҚ |430 980 000 |430,9 |9,64 ... | | | ... Банк" АҚ облигациялары |39 777 700 |512,8 |8,41 ... Brands" АҚ ... |250 000 000 |250,0 |9,00 ... АҚ ... |27 099 |273,9 |7,89 ... Ипотека" АҚ |26 040 600 |2 604,1 |8,69 ... | | | ... ... ... АҚ |90 000 |90,0 |9,00 ... | | | ... АҚ ... |565 834 862 |565,8 |8,14 ... АҚ ... |100 000 |100,0 |8,25 ... АҚ |3 864 000 |386,4 |9,11 ... | | | ... АҚ облигациялары |150 000 |150,0 |7,97 ... ... ... |2 |3 |4 ... АҚ |1 146 |171,9 |8,97 ... | | | ... АҚ |425 000 000 |425,0 |8,19 ... | | | ... ... АҚ |600 000 000 |600,0 |10,89 ... | | | ... Finance B.V. |1 000 000 |133,8 |5,71 ... | | | ... Int B.V. |5 000 000 |669,0 |7,96 ... | | | ... ... АҚ |10 000 000 |1 338,0 |8,16 ... | | | ... ... АҚ |2 000 000 |267,6 |6,93 ... | | | ... АҚ |50 000 |669,0 |9,00 ... | | | ... |2 929 926 298 |13 696,2 |- ... 2008 – 2009 ... ... «Альянс Банк» АҚ қаржылық
есептемесінен алынды.
65
Банктің бағалы қағаздар портфеліндегі шет ел ... ... 13 ... ... 2009ж. ... Банк» АҚ-ның бағалы қағаздар
портфеліндегі шет ел эмитенттерінің бағалы қағаздары
|Бағалы қағаздар атауы |Саны ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | | ... % ... ... |1 450 000 |19 401,0 |3,71 ... ... (USA) |156 030 |20 876,8 |4,73 ... StrNt. ... |200 400 |5 352,0 |7,57 ... | | | ... ... |50 000 |669,0 |4,29 ... | | | ... Республикасының |3 000 |135,0 |4,58 ... | | | ... ... |100 000 000|158,5 |3,27 ... | | | ... |101 859 430|46 592,3 |- ... 2009ж. «Альянс Банк» АҚ қаржылық есептемесінен алынды.
2009 жылы жалпы көлемі 93,927 млн. АҚШ долларына 11 форвардтық келісімдер
жасалды. ... ... ... ... ... 91,710 млн. ... ... нарықта сатып алынған бағалы қағаздар көлемі – ... ... ... ... ... ... ... қағаздар көлемі – 18146,2
млн. теңге. 2009 жылы бағалы қағаздар ... ... ... 2694,0 млн. ... қатар банк корпоративті бағалы қағаздарды қолданумен операциялар
жүргізді. Банктің 2009 жылы бағалы қағаздар портфелі ... ... ... млн. ... ... ... АҚ ... жүргізілген операциялардың ішінде ең көп
табыс әкелген операциялар – несиелік операциялар екенін ... ... ... ... ... 2009 жылы 238%-ға немесе 3,4 есе артты. 2009
жылы ... ... ... портфелі 54315,5 млн. теңге, ал 2009 жыл
соңында 183454,2 млн. ... ... ... ... портфелінің өсімі
және активтерде банктің несиелік портфелі 8 және 9 ... ... 8 ... ... АҚ ... ... ... динамикасы
9 суретте Банктің активтеріндегі несиелік портфелі, активтердегі ... 2010 ... ... 55,1%, ал жыл ... ... ... 9,9% құрады.
2009ж.
2010ж.
Сурет 9 «Альянс Банк» АҚ-ның активтеріндегі несиелік портфелі
Берілген қарыздар көлемінің өсуі ең алдымен бөлшек бизнестің дамуына, ірі
инвестицияларды тартуға, жаңа ... ... ... ... жүйені
кеңейтуге бағытталған Банктің жаңа даму стратегиясымен ... ... ... ... ... орта ... ... бойынша, факторинг,
форфейтинг, лизинг және басқа өнімдер сияқты жаңа өнімдер енгізілген.
67
2010 жылы жеке тұлғаларға келесі ... мен ... ... ... ... ... (КИК) – сомасы 859,9 млн. теңге;
- Сомасы 8372,1 млн. теңге құрайтын ... ... ... 1388,6 млн. теңге құрайтын ипотека класс;
- Сомасы 225,3 млн. теңге құрайтын мемлекеттік бағдарлама;
- Сомасы 54655,2 млн ... ... ... ... [19.8]
13 кестеде 2009 жылы экономика секторларын қаржыландыру туралы мәліметтер
ұсынылған.
Кесте ... ... ... салалары бойынша несиелік
портфельдің ... ... ... ... ... құрылымы теңдестірілген, банктің несиелік ... ... ... ... Банктің жаңа ... көбі ... ... ... болып табылады және бұл секторға
берілген қарыздар үлесі 14,2 %, құрылыс – 10,8 %, ... ... – 7,3 %, ... ... – 2,3 %, жеке ... - 24 ... ... – 4,4 %, қызмет – 13,4 % құрады.
Салалық диверсификация құрылымында көрсеткіштердің ... ... ... яғни ... ... ... ... қарыздар үлесі 2008 жылы 15 %-
дан 2009 жылы 14,2 %-ға ... ... ... ... ... ... ... салымдардың құрылымы өзгерді. Қызметке салымдар
үлесі 11,5 %-дан 13,4 %-ға ... және ... ... ... ... 5,5 %-дан 7,3 %-ға дейін артты. 2008 жылға қарағанда есепті
кезеңде жалпы берілген қарыздар 2,57 есе ... және орта ... ... ... назар аударылды. Осы
секторға берілген қарыздар сомасы берілген қарыздардың жалпы көлемінде
22,8% құрады.
Бұл ... ... ... жеке ... берілген қарыздар
үлесінің артуымен байланысты 2009 жылы ... ... ... ... 15,22 % құрады.
Тұтынушылық қарыздар үлесі жыл сайын өсіп ... 2009 жылы ... ... ... үлесі 7,1%-ға ұлғайып, 24% құрады. Альянс Банк
бөлшек банктік бизнесті өз ... ... ... ... ... Қорлану жағынан да, банктің несиелік портфелі мен
табысының құрылымының диверсификациясы жағынан да бұл ... ... ... ... ... ... ... диверсификацииялауға және ірі
корпоративті клиенттерге және ... және орта ... ... концентрациясын төмендетуге мүмкіндік береді.
Кесте 14 Экономика секторларын қаржыландыру
|Экономика |2009 ... ... ... |2009 жылы ... ... | ... |
| ... | |
| |дың |е | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... | ... | | ... ... | ... |
| | | ... | | ... |
| | | ... | | ... |
| | | ... | | ... | | | | | ... | | | | | |ша ... |5 891,2 |16,9 |2 559,4 |15,4 |3 169,5 |1 ... | | | | | |974,1 ... |28 920,3 |13,1 |9 378,4 |15,2 |10 866,7 |8 |
| | | | | | |907,6 ... сауда |11 782,3 |15,6 |6 069,5 |15,1 |8 753,8 |4 |
| | | | | | |718,6 ... ... |38 024,8 |13,5 |15 ... |19 620,5 |13 |
| | | | | | |096,6 ... |2 677,8 |12,5 |487,5 |12,6 |1 358,3 |150,9 ... |10 978,9 |15,7 |6 191,3 |16,5 |6 037,1 |1 |
| | | | | | |735,7 ... ... 338,9 |13,7 |914,1 |15,84 |905,5 |528,2 ... |4 820,0 |15,1 |2 498,5 |15,69 |2 263,9 |2 ... | | | | | |641,2 ... |35 882,5 |13,8 |10 ... |19 620,5 |9 |
| | | | | | |124,3 ... |803,3 |15,4 |60,9 |15,2 |301,9 |24,1 ... ... |10 711,2 |12,5 |365,6 |12,9 |5 433,4 |279,3 ... | | | | | | ... |19 547,9 |16,3 |2 888,5 |16,2 |10 715,8 |2 ... | | | | | |214,9 ... | | | | | | ... және |10 443,4 |13,0 |12,2 |14,2 |6 188,0 |9,1 ... | | | | | | ... тұлғалар |64 112,5 |19,1 |- |- |32 298,4 | ... |21 844,9 |12,9 |3 510,1 |15,5 |23 393,7 |2 |
| | | | | | |744,6 ... |267 780,1|- |60 938,5|- |150 927,1|48 |
| | | | | | |149,4 ... 2009 ... ... ... ... АҚ қаржылық есептемесінен
алынды.
69
Пайыздық шығындар ... ... ... ... ... ... ... талдау маңызды болып табылады. 15 кестеде ... ... ... ... аралығындағы барлық шығындарының құрамы
туралы мәліметтер берілген.
Кесте 15 «Альянс Банк» АҚ-ның 2008-2010 жылдар аралығындағы
шығындар құрамы
|Жылдар ... ... мың ... |
| ... ... мен ... ... |Барлығы |
| | ... | ... |4205353 |113119 |4318472 ... ... |435804 ... ... |40188966 |805952 ... ... 2008 – 2010 ... ... ... Банк» АҚ қаржылық
есептемесінен алынды.
Берліген мәліметтер банк ... ... ... пайыздық шығындар
маңызды орын алатынын дәлелдейді, сондықтан олардың ... әсер ... ... ... ... талдау жүргізу қажет.
Қарастырылып отырған кезеңде банк қызметінің таза пайдасын анықтау үшін
оның қызметінің таза ... ... және ... ... ... ... ... резервтер алынады, одан кейін алынған нәтижеден ... ... ... ... ... таза ... ... табыстар немесе
күтілмеген шығындар себебі бойынша алынған ... не ... не кіші ... ... ... ... ... мұндай табыстар мен шығындар банк
қызметімен тікелей байланысы жоқ болғандықтан, ... ... ... банк қызметінен таза пайданы алу қажет.
Кесте 16 «Альянс Банк» АҚ-ның 2008-2010 жылдар аралығындағы
шығындар құрылымы
|Жылдар |Шығындар ... % |
| ... ... ... мен ... бойынша шығындар|
|2008ж |97,38057813 ... ... ... ... ... |98,03401973 |1,965980271 ... 2008 – 2010 ... ... ... ... АҚ ... ... қызметінің таза табысынан резервтер ... алып ... ... ... ... ... пайдасы шығады:
, ... Рач – банк ... таза ...... ... ... РН = ... – 27866000 = 860603000 теңге;
2009 жылы: РН = 1382111000 - 138958000 = 1243153000 теңге;
20010 жылы: РН = 18472288000 - ... = ... ... бұл ... ... ... сомасын алып тастасақ, онда қарастырылып
отырған кезеңде банк қызметінің таза пайдасы нәтижесін табамыз:
, ... Т – ... ... ... ...... ... мөлшерлемесі.
2008 жылы: РЧ = 860603000 – 0 = 860603000 теңге;
2009 жылы: РЧ = ...... = ... ... жылы: РЧ = 18107048000 – 4800000000 = 13307048000 теңге.
2010 жылы ... ... ... ... ... және таза пайда
бірдей, оның ... ... ... бойынша табыс салығы бойынша
шығындар ... тең, яғни ... таза ... 860603 мың ... ... 2008
жылға қарағанда 2009 және 2010жылдары таза табыс ... ... 2009 ... мың ... құраса, 2010 жылы 13307048 мың теңгеге дейін өсті.
[28.45].
Құрылатын резервтер мөлшері ... ... ... кезінде
келтірілген тәуелділіктерді талдау қажет.
Резервтерді құру кезінде, бір ... ... ... ... ақшалай қаражаттар шығындары төмендейді. Бұдан басқа,
резервтерді құру таза ... ... ... ... ... ұлғайта
отырып, банк қолында қалатынын білдіреді және оны ... ... ... ... ... болады. Басқа жағынан, резервтер
сомасы қаншалықты ... ... ... ... таза ... ... ал бұл таза ... банк акционерлеріне дивидендтер төленеді,
71
сондықтан құрылатын резервтер мөлшерін анықтауда осы екі факторды да ... ... Банк ... таза ... ... ... ... мәліметтері бойынша банктің таза табысы құрамында резервтердің
үлестері 2008 жылы 3,13%, 2009 жылы 10,05% ... 2010 жылы 1,97% ... Банк 2009 жылы ... резервтер мөлшерін анықтауда жоғарыда айтылған
екі факторды ескермеген.
Кесте 17 2008-2010 жылдар аралығында «Альянс ... ... таза ... резервтердің үлестері
|Жылдар |Резервтерді құруға дейінгі пайда,|Басқа резервтерді құру,|Үлесі, |
| |мың ... |мың ... |% ... |888469 |27866 |3,13 ... |1382111 |138958 |10,05 ... |18472288 |365240 |1,97 ... 2008 – 2010 ... ... ... ... АҚ ... ... есепті кезеңде пайдасы туралы мәліметтерді оның баланстық
есептемесі мен кірістер мен шығыстар туралы ... ... ... ... сапасына объективті баға беру үшін пайданың алынған сомасын
оның жоспарланған (болжамданған) мәнімен, егер ол ... ... ... ... ... салыстыру қажет. 18 кестеде «Альянс Банк» АҚ-ның
пайдасы туралы мәліметтер берліген.
Кесте 18 2008-2010 жылдар аралығында «Альянс Банк» ... ... және оның өсім ... табыс, мың теңге ... ... (есе) ... ... ... |2009ж. |2010ж. ... |1599186 ... |1,85822 |8,3211 ... 2008 – 2010 ... ... «Альянс Банк» АҚ ... ... ... АҚ-ның таза табысы 2008 жылға қарағанда 2009 жылы 1,85 есе
артып, 2008 жылы 860603 мың ... 1599186 мың ... ... ... ... жылмен салыстырғанда 2010 жылы бұл көрсеткіш 8,32 есе күрт өсіп,
13307048 мың теңгеге дейін ... ... ... ... банк ... ... ... немесе кірістер мен шығыстар туралы есептеме
мәліметтері бойынша анықтауға ... ... ... банк ... ... соң, бұл ... өткен жылдармен салыстыру қажет.
19 ... ... ... ... Банк ... ... ... берілген.
Кесте 19 2008-2010жылдар аралығында «Альянс Банк» АҚ
активтерінің табыстылығы
|Жылдар ... мың ... ... ... мың ... |
| | ... ... %|
|2008ж. ... |860603 |0,7 ... ... |1599186 |0,4 ... |921769186 ... |1,4 ... 2008 – 2010 ... аралығында «Альянс Банк» АҚ қаржылық
есептемесінен алынды.
Банк активтерінің табыстылығы 2008 жылы 0,7% ... 2009 жылы ... ... дейін төмендеді, ал 2010 жылы ол қайта 1,4%-ға ... Банк ... ... ... ... ... төмен
деңгейлі болып табылады.
Табыстылықтың басқа жалпылама көрсеткіші табыстың ... ... ... ... Бұл ... ... ... мәліметтері
бойынша анықтауға болады. Оны анықтағаннан кейін көрсеткіштің ... ... ... ... ... 20 ... 2008-2010 жылдар аралығында
«Альянс Банк» АҚ капиталының табыстылығы жөнінде мәліметтер берілген.
Кесте 20 ... ... ... «Альянс Банк» АҚ
капиталының табыстылығы
|Жылдар ... ... ... ... мың |Таза |
| |мың ... ... ... |
| | | ... % ... ... |860603 |5,3 ... ... |1599186 |5,7 ... |82984955 ... |16,0 ... 2008 – 2010 ... ... ... ... АҚ қаржылық
есептемесінен алынды.
Кесте мәліметтері бойынша банктің таза ... ... ... мәні 2008-2010 жылдар аралығында қатты өзгерген. Меншікті капитал
табыстылығы 2008 жылы 5,3%, 2009 жылы 5,7% ... 2010 жылы 16%-ға ... ... Оның ... 2008 жылға қарағанда 2010 жылы меншікті капитал
15988082 мың ... 82984955 мың ... ... 5,2 есе ... ... таза табыс та 2008 жылы 860603 мың теңгеден 2010 жылы 13307048 мың
теңгеге дейін 15,5 есе ... ... ... 2010 жылы 2008 ... қарағанда таза
табыстың өсімі қарқыны меншікті капиталдың өсімі қарқынынан 2,9 есе ... ... ... ... ... ... өтімділік түсінігіне түрлі анықтамалар беріледі.
Бір жағынан, өтімділік банк өз міндеттемелерін, оның ішінде ... ... ... ... ... ... қаражаттарды қайтару ғана
емес сонымен қатар ... ... ... да, уақытында орындай алу
мүмкіндігін білдіреді. Басқа жағынан, өтімділік бірдей ... ... ... ... арақатынасын білдіреді. Активтердің ... тез ... ... ... банктің жоғары өтімді және төмен
өтімді активтері туралы айтылады. Бұл анықтамалардан көрініп ... ... ... ... өтімділігі қаражаттарды тарту мен ... ... ... ... келу ... ... ... өтімділігін жинақтауға және қаржылық нарықтарда сатып алуға болады.
Өтімділік қысқа мерзімді категория болса да, ... ... ала ... ... ... ... ... жоспарлау қажет.
Мұнда мүмкін болатын жоғалтулар банктік ... ... ... ... өзгерістер нәтижесінде болуы мүмкін.
Банктік өтімділіктің негізгі бағытталуы ... ... ... ... алу ... ... ... Өтімділіктің Арнайы (жанама) қызметтері банкке клиенттердің
сенімін, активтерді табысты емес сатудан қашуды, ... ... ... үшін ... ... ... ету.
Өтімділіктің қажетті деңгейін сақтауда максималды табыстылық деңгейіне
жету мақсатында нетто-өтімді бағыт ... ... Бұл ... ... ... және ... бойынша банктің әр операциясы
бейнеленеді:
74
, (4)
мұндағы, Lt – ... ...... ... ұсыну;
Pd – депозиттердің түсімдері;
Dnd – депозиттік емес банктік қызметтерді сатудан түскен табыстар;
Ps – бұрын берілген қарыздарды өтеу;
Pa – банк ... ...... нарықта қаражаттарды тарту;
Ls – өтімді қаражаттарға сұраныс;
Sr – клиенттердің шоттарынан ақшаларды алу;
Sp – несиелерді алуға тапсырыстар;
Rnd – ... емес ... ... ... шығындарды төлеу;
Rp – банктің басқа операцияларына шығындар;
Rd – ... ... ... ... өтімді бағыт белгілі бір мерзімдегі қаражаттар көздері
мен сол мерзімдегі көздерді ... ... ... анықталуы
мүмкін. Өтімді бағытты басқару өтімді қаражаттардың артықшылығы ... ... ... негізделеді
Егер банк өтімділігі оның белгілі бір уақыт кезеңіне немесе болашақта
қаржылық ... ... ... ... өтімділігі нақты мерзімге
анықталады.
Активтер өтімділігі олардың сапасының маңызды сипаттамаларының бірі ... ... ... ... ... мүмкіндігіне байланысты олар
жоғары өтімді, өтімді, ұзақ мерзімді өтімді активтер және ... ... деп ... ... тәжірибесінде жоғары өтімді ... ... ... ... ... ... қаражаттардан, шет елдер
банктерінің корреспонденттік шоттарындағы қаражаттардан құралады.
Өтімді ... ... ... ... банк өтеу ... ... 30
күн ішінде ұлттық валютада немесе шет ел валютада берген несиелер, сонымен
қатар жақын 30 күнде төленуге тиіс ... да ... ... ... ... ... ... жатады: банк ұлттық валютада
немесе шет ел ... ... ... ... ... қағаздарға
инвестицияланған және қарыздық міндеттемелерді сатуп алуға жұмсалған
75
қаражаттар; орналастырылған ... оның ... ... өтеу мерзімі бір
жылдан жоғары, қымбат металдарда.
Өтімсіз болып келесілер табылады: ... ... ... ... ... ... ғимараттары, жылжымайтын мүлікке инвестициялар.
Банктің өтімділігін сипаттайтын және ... ... ... ... негізгі көрсеткіш өтімділік коэффициенті
төмендегі формула ... ... ... Лс – ... қаражаттар, банкаралық несиелер және жеңіл өтімді
бағалы қағаздар сомасы;
А – ... ... ... ... ... коммерциялық банктер қызметін пруденциалдық
реттеу нормативтерінде өтімділік ... ... да ... ... ... шараларының ішіндегі ең маңыздысы пруденциалдық
нормативтерге толығырақ тоқталайық. 1997 жылы 23 ... ... ... № 219 ... ... ... нормативтер
туралы» Ережеге сәйкес олардың құрамына ... ... ... ... ең ... ... меншікті қаражаттардың жеткілікті коэффициенті;
3. бір қарыз алушыға келетін тәуекелдің ең жоғарғы мөлшері;
4. ... ... ашық ... ... ... ... қорларға және басқа да қаржылай емес активтерге жұмсалынған
банк инвестициясының ең жоғары мөлшерінің коэффициенті. [21.65]
1. Банк ... ... ең ... ... ... ... ең төменгі мөлшерін Ұлттық Банк Басқармасы бекітеді. Банк
акционерлерден өзінің акцияларын номиналдық бағадан төменгі ... ... ... сатып алу кез келген пруденциалдық нормативтер мен
орындауға міндетті басқа да нормалар және ... ... ... ... ала ... ... ... жеткілікті коэффициенті. Меншікті капитал (К) I
деңгейлі капитал мен II деңгейлі капитал (І ... ... ... ... ... ... ... инвестициялары мен
76
басқа да заңды тұлғалардың субординарлық қарызын шегеру арқылы есептеледі.
Субординарлық ... – бұл ... ... рәсімделген келісім-шартына
сәйкес оның ... ... ... ... қанағаттандырылатын
(акционерлер арасында қалған мүлікті бөлу алдында), ... ... ... етілмеген банктің міндеттемесі.
Екінші деңгейлі капиталға кіретін субординарлық ... ... ... ... 5 жылдан кем болмауға тиіс және соңғы бес жылдың
әрбір жылында меншікті капиталдың 20%-дай көлемінде субординарлық ... ... ... қаражаттардың (меншікті капиталдың) жеткіліктілігі төмендегідей
екі коэффициенттің көмегімен есептелінеді:
Банктің бірінші деңгейлі капиталының, оның ... ... ... 0,06 – дан кем ... ... КІ – бірінші деңгейлі меншікті капитал;
ИК – банктің акцияға жұмсаған инвестициялары және ... да ... ... ...... жиынтық балансына сәйкес барлық активтерінің сомасы;
Банктің меншік капиталының, оның тәуекел дәрежесіне байланысты өлшенген
активтеріне қатынасы, 0,12-ден кем ... ... К – ... ... ...... дәрежесіне байланысты өлшенген активтер және баланстан тыс
міндеттемелер сомасы. Тәуекел дәрежесіне ... ... ... алу барысында кастодиандық келісім-шарт негізінде банкке қабылданған
ақшалар есепке алынбайды;
Пс – арнайы резервтер, қосылған меншікті капиталға қосылмаған, құрылған
жалпы ... ... Бір ... ... ... ... ең ... мөлшері. Бір қарыз алушы
деп банк алдында кез келген міндеттеме бойынша, оның ішінде ссуда,
овердрафт, вексель, ... ... ... облигациясы, факторингі,
77
фарфейтингі, лизингі, мерзімді депозиті ... ... бір ... ... ... қабылдағаны үшін немесе алдағы уақытта
несие ... ... ... үшін берешек болып табылатын әрбір жеке
және заңды тұлғаны түсінуге болады.
Бір қарыз алушыға ... ... ... ... ... ... банктің меншікті капиталына қатынасы (к3=Т/К) мынадан ... ... ... ... ... алушылар үшін,- 0,10;
- Басқа да қарыз алушылар үшін – 0,25;
4. Ағымдағы өтімділік коэффициенті. Өтімділікті бақылап отыру ... ... ... ... есебін беріп отырады.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті (к4) өтімділігі жоғары активтердің орташа
айлық шамасының талап ... ... ... айлық шамасына
қатынасы арқылы есептелінеді. Ағымдағы өтімділік коэффициентінің ең төменгі
мәнін Ұлттық Банктің Басқармасы бекітеді.
Ағымдағы ... ... (к4) ... түрде есептеледі:
,
(8)
мұндағы, Аор – активтердің орташа айлық шамасы;
Мор – талап етілетін міндеттемелердің орташа шамасы;
К4 – ... ... ... Ашық валюталық позиция лимиті. Ұлттық банктің басқармасы мен кез келген
шетел валютасы ... ашық ... ... ... ... мүше емес
елдердің шетел валюталары бойынша ұзын валюталық позиция және ... ... ... ... – осы ... ... алдағы уақыттарда жекелеген
валюталарда қаражат алу талабы мен беру ... ... ... сандық жағынан сәйкес келмейтін активтер мен міндеттемелердің
арасындағы шетел валютасындағы қаражаттар қалдықтарының айырмасы.
Ұзақ ашық валюталық позиция – белгілі бір ... ... ... мен ... тыс ... ... мен ... талаптардан артық болып келетін сол шетел валютасындағы ашық ... ашық ... ...... бір ... валютасында бейнелейтін
активтер мен баланстан тыс талаптардың міндеттемелер мен ... ... ... ... ... сол ... ... ашық валюталық
позициясы.
Кез келген шетел валютасы бойынша есептік апта ішінде ашық валюталық
позиция лимиті артық ... ... ... ашық ... ... ... ... лимитін үш апта ішінде 5%-ға азайту түрінде санкция
қолданылады.
Кез келген шетел валютасы бойынша екі ... ... ... ... валюталық позиция лимитін үш реттен көп асырған банкке ... ... ... ... жекелеген банктік операцияларды жасауға
лицензия беру шектеледі.
Жеке алған шетел валютасы бойынша ашық ... ... ... 0 ... асса, ол бекітілген лимитті бұзушылыққа жатпайды.
6. Негізгі қорларға және басқа да қаржылай емес активтерге ... ... ... коэффициенті. Негізгі қорларға және басқа да
қаржылай емес ... ... банк ... мөлшерінің
меншікті капиталға қатынасының (к5) мәні 0,5-тен ... ... И – ... ... жіне ... ... емес ... инвестициялардың сомасы. [27.87]
Банкке салынған қаражаттардың өтімділігін ... ... көп ... оның ... ... мүмкін, өйткені банк өзінің
міндеттемелерін орындау үшін жедел қарыздар алуды ... етуі ... ... ... құны өте жоғары болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... өз міндеттемелерін орындауын да
есепке алады. Алайда, реттеуші органдар ... үшін ... ... ... ... ... ... нормативтер бекітуі
мүмкін. Өтімділік көрсеткіштерін банк ... мен ... ... алу ... ... ... ... пруденциалды нормативтерді орындауы
жөнінде мәліметтер берілген.
79
Кесте 21«Альянс Банк» АҚ-ның пруденциалды нормативтерді
орындауы туралы ақпарат
... |2008ж |2009ж |2010ж ... ... К1 |>=6% |13% |8% | 7% ... ... К2 |>=12% |33% |14% | 16% ... ... ... емес бір ... |

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 98 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
АҚШ банк жүйесінің ерекшеліктері5 бет
Банк ісіндегі бәсеке5 бет
Банк ресурстарын қалыптастыру операциялары13 бет
Банктің жеке капиталын қалыптастыру және оның қаржылық тұрақтылығын қамтамсыз ету туралы97 бет
Банктің меншікті капиталы28 бет
Банктің меншікті капиталының қаражаттар есебі30 бет
Екінші деңгейлі банктердің меншік капиталдарының қалыптасуы мен қолданылуын талдау30 бет
Коммерциялық банктердің активті операцияларының экономикалық маңызы мен мәні12 бет
Мемлекеттік инвестициялық қызметті жетілдіру және оның тиімділігін арттыру, өндірістік инфроқұрылымдарды және өңдеуші өндірістерді дамыту жолдары84 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь