Электронды БАҚ-тағы әскери-патриоттық тәрбие

Кiрiспе

Негiзгi бөлiм:
І тарау Қазақстандық патриотизм . мағынасы кең ұғым ІІ тарау
ІІІ тарау

Қорытынды

Сілтемелер көрсеткіші

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
«Отан» деген сөзбен біз бала кезімізден таныспыз. Адамдарда бұл ұғым әр түрлі түсінік аясын қамтиды: біреу оны туған жермен, біреу тұрған жермен, ал үшінші біреулер тұтас планетамен байланыстырады. Мұнда ешқандай қателік жоқ, тұтаса келгенде, осы ұғымдардың бәрі адамдардың Отан туралы жалпы түсінігін түйсіндіреді. Бiздiң елде Қазақстандық патриотизм қалыптасып дамып келе жатыр. Патриотты гректерше айтсақ, отандас болып шығады екен. Тағдырдың бұйрығымен отандас болып отырған Қазақстан халқы патриоттық сезiмдi ту етiп ұстауы керек. Мұнсыз Казақстандық патриотизм ұғымы әншейiн ұран болып қала бермек. Тұрған елiн, туған жерiн, құрмет тұтып, сүймейiнше, сол үшiн жаны күймейiнше Қазақстан азаматы болып қалу мүмкiн емес. Ендеше патриотизмдi дамытып, қалыптастыра бiлсек қана тәуелсiздiк тұғыры мықты болмақ. Бұл тұрғыдан келгенде біздің Электронды БАҚ-тағы бағдарламалары осы талаптардан шыға алып отыр ма? деген сұрақ туындайды. Біздің көптеген жергілікті телеарналарымыздағы бағдарламалардың көбі атыс-шабыс, әлемдегі болып жатқан қырғын соғыс, су тасқыны, қар көшкіні тағы басқа осы сияқтыадамда үрей тудыратын мәселелерден бастайды. Көрсетілетін фильмдерде, көңіл көтеруге арналған бағдарламаларда руханилыққа, отаншылдыққа баулудың үні де қалмаған. Көрермен қауым оңай жолмен демалуға, ойланбауға бейімделіп алды. Бұған телеарналардағы бағдарламалар себепкер. Бұдан тұлғаның танымдық, ұлтжандылық қызығушылығын арта қоятыны күмән тудырады. Ал БАҚ-тың адам жанына әсер етушілік күшін ешкім жоққа шығармайды. Біра, дәл қазіргі кезде мәселенің әлі де дұрыс жолға қойылмағанына көрермендердің өздері куә. Олай болса, көрермен қауымның бойында, әсіресе жастардың бойында дүние туралы дұрыс көзқарасты, сенімді, мінез-құлық дағдыларын, әдеттерді, Отанға деген патриоттық сезімін қалыптастыруда бұқаралық ақпарат құралдарының рөлін ескерту шарт. Бұл жерде әңгіме теледидардың ғана емес, радио бағдарламаларының да рөлі туралы болып отыр.
1. Алтынбаев М. Қазақстанның кәсіби армиясы – жаңа мыңжылдықтың армиясы // Егемен Қазақстак- 2006.- 6 мамыр (№101-102).
2. Аманжолов К. Қазақстанның қарулы күштері және оның түрлері // Қазақ тарихы.-1999.-N3.
3. Аңызға айналған жеңімпаздар. Алматы: Мектеп, 1984.
4. Ахметжан Қ. Қазақтың дәстүрлі қару-жарағының этнографиясы.-Алматы: Алматыкітап, 2006. (Әскери-патриоттық тәрбие кітапханасы)
5. Барманқұлов М. Телевизия: бизнес әлде билік? Оқу құралы/ Аударған К.Қабылғазы. – Алматы: Қазақ Университеті, 2007.
6. Әбдіжәділқызы Ж. Тікелей эфир табиғаты. – Алматы: Қазақ университеті, 2003
7. Әлиханұлы Ж. №1 Халық Қаһарманы: Армия генералы Сағадат Нұрмағамбетовпен әңгіме // Егемен Қазақстан.- 2006.- 16 желт. (№311-314).
8. Әуе толқынында – Қазақ радиосы. – Алматы: Нұрлы әлем, 2001
9. Ерлік: Әскери әңгімелер жинағы.-Алматы:Жазушы, 1968.
10. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Конституция Республики Казахстан - Алматы: Жеті жарғы, 2003.
11. Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері // Қазақстан Респуб-ликасы: Энциклопедиялық анықтамалық.- Алматы, 2001.
12. Қазақ генералдары.... Қазақстан Республикасы Қарулы Күштеріндегі қазақ генералдары: // Ана тілі.-1997.-18 қырк.
13. Қазақ радиосы «Саптағы сарбаз» радиохабары (2006-2006 жылдардағы хабарлар)
14. Қасымбаев Ж. Кенесары хан саясатшы және қолбасшы.- Алматы: Қазақстан 1993.
15. Қожакеев Т. БАҚ:бүгін және ертең // Ақиқат.-2001.-№5
16. Мәди А. Қазір он үміткердің біреуі ғана әскерге шақырылады // Ал-маты ақшамы.- 2006.- 5 желт.(№140).
17. Мырзағұлова М. Алғашқы әскери дайындық // Тәрбие құралы. – 2005. №5
18. Назарбаев Н. Әскеріміздің мәртебесі арта берсін!: [Қазақстан Қарулы күштеріне - 5 жыл] // Егемен Қазақстан.-1997.- 7 мамыр.
19. Омашев Н. Ақпарат әлемі. – Алматы: Қазығұрт, 2006
20. Омашев Н. Толқындағы тотияйын. – Алматы: Қазақстан, 1998.
21. «Отан қорғау – сенің азаматтық борышың» Алматы, 2007 ж.
22. Рокоссовский К.К. Солдат парызы: Әскери мемуарлар.- Алматы: Жалың 1983.
23. Салқынбек Д. Қазақ баспасөзі тәуелсіздік жылдарында //Ақиқат. – 2001. - № 12.
24. Сандар сауал тастайды: [Қазақстан бойынша: Халыққа білім беру Экономика; Мәдениет; Денсаулық; Демография; Қаз.қарулы күштері Сәулет; «Бөбек» қоры балаларға // Парасат.-1997.- N1.
25. Сейдімбек А. Теледидар қандай болса, ұлт та сондай // Қазақ елі, 1999 ж., 2 сәуір
26. Сейдахметова Л. Патриотизм ұғымының маңызы // Қазақстан мектебі – 2006. - №1
27. Смайылов Ә. Әлем елдері және әскери ынтымақтастық // Егемен Қазақстан - 2006.- 6 желтоқсан.(№300).
28. Сүлеймен Ғ. Ішкі әскерлердің өз туы бар // Егемен Қазақстан -1997.-25қазан
29. Тұрсынов Қ. Көгілдір экран құпиясы, – Алматы: Қазақ университеті, 1998.
30. «Хабар» телеарнасы «Төртеу түгел болса...» хабары (07.05.2007ж)
31. «Хабар» телеарнасы «Айбын» хабары (2006-2007 жылдардағы хабарлар)
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетi
Журналистика факультетi
Телевизия және радиожурналистика кафедрасы
Бiтiру жұмысы
Электронды БАҚ-тағы әскери-патриоттық тәрбие
Орындаған: Мәншүк Бекбосын
Ғылыми жетекшi: ... ... ... ... ...
І ... Қазақстандық патриотизм –мағынасы кең ұғым ІІ ... ... ...
Қорытынды
Сілтемелер көрсеткіші
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... біз бала ... ... ... бұл ұғым әр ... түсінік аясын қамтиды: біреу оны туған жермен, ... ... ... ал ... біреулер тұтас планетамен байланыстырады. Мұнда ешқандай қателік жоқ, тұтаса келгенде, осы ұғымдардың бәрі адамдардың Отан ... ... ... ... ... елде ... патриотизм қалыптасып дамып келе жатыр. Патриотты гректерше айтсақ, ... ... ... ... Тағдырдың бұйрығымен отандас болып отырған Қазақстан халқы патриоттық сезiмдi ту етiп ... ... ... ... ... ... әншейiн ұран болып қала бермек. Тұрған елiн, туған жерiн, құрмет тұтып, ... сол үшiн жаны ... ... ... ... қалу мүмкiн емес. Ендеше патриотизмдi дамытып, қалыптастыра ... қана ... ... ... ... Бұл тұрғыдан келгенде біздің Электронды БАҚ-тағы бағдарламалары осы талаптардан шыға алып отыр ма? ... ... ... Біздің көптеген жергілікті телеарналарымыздағы бағдарламалардың көбі атыс-шабыс, әлемдегі болып жатқан ... ... су ... қар көшкіні тағы басқа осы сияқтыадамда үрей тудыратын мәселелерден бастайды. Көрсетілетін фильмдерде, көңіл ... ... ... ... отаншылдыққа баулудың үні де қалмаған. Көрермен қауым оңай жолмен ... ... ... ... ... телеарналардағы бағдарламалар себепкер. Бұдан тұлғаның танымдық, ұлтжандылық қызығушылығын арта қоятыны күмән тудырады. Ал БАҚ-тың адам ... әсер ... ... ... ... шығармайды. Біра, дәл қазіргі кезде мәселенің әлі де дұрыс жолға қойылмағанына көрермендердің өздері куә. Олай ... ... ... ... әсіресе жастардың бойында дүние туралы дұрыс көзқарасты, сенімді, мінез-құлық дағдыларын, әдеттерді, ... ... ... ... қалыптастыруда бұқаралық ақпарат құралдарының рөлін ескерту шарт. Бұл жерде әңгіме теледидардың ғана емес, радио бағдарламаларының да рөлі туралы болып отыр. ... ... ... ... ... Отан ... ... деп жазыпты: «Есіңде болсын, Отан –сенің бесінің, сенің үйің, сенің бақытыңның ошағы. Бұл қисапсыз қан мен тер ... ... ... ... Туған үйде жақсы нәрселер де, жамандықтар да ... Егер сен ... ... ол ... сенің үйіңде, сенің бесігіңде екенін ұмытпа. Туған үйдегі зұлымдыққа жауыз адам ғана ... ... ... сырт ... ... ... үйіңде зұлымдық орнына ізгілік болатындай етіп тірлік жаса. Сен туған үйіңдегі зұлымдық ... ... бір ... ... ғана ... ... Жамандық жайлы бір ауыз сөз айту құны ондаған жақсы істер істеумен алынады. Отан ... де ... ана. Егер оның ұлы ... адам ... жаны ашымас ерік-жігері ез, екіжүзді, ұждансыз пенде болып шықса, анаға ауыр соғады. Егер сен ... адам ... ... ... анаң ... ... да ауыр. Отан сені мақтаныш ететіндей өмір сүріп, еңбек ет».
Адам өз Отанын ... ... оған ... адал ... ... емес пе! ... біз ... міндетсіп, бірдеңе алсам дейтін тұтынушылық қарым-қатынасты да кездестіріп қалып жүрміз немесе осынау қасиетті ұғымды саяси ойынға аярлықпен пайдаланатын,сондай-ақ бұны жай ... бос сөз ... ... да ... ... өз ... ... ең алдымен, оның кемелділік пен әлеуметшілдік дәрежесіне, оның ішкі ... ... ... ар-ұятына, жан-жүрек сезіміне, оның адамгершілік деңгейіне байланысты. Бұл қарым-қатынас кішкентай бала кезінде үздіксіз оқу-тәрбие ... ... ... ... ... ... ... мен жеке тұлғаның құндылықтарға бағдарлануы процесі арқылы қалыптасады да, ... ћәм ... ... ... Өз Отанын сүйетін адамды патриот дейді. Нағыз патриоттық ... ... ... ... ... ... Бұл адам ... деген махабаттай жүрек түпкірінде сақтайтын асыл сезім іспетті. Патриот бола тұрып, туған жерге кіндігімен байланғанын сезінбеу, ұлағатты бабаларының ұлы ... ... ... ... ... ... –оттан да ыстық» деп ұрпағына өсиеттеп кеткенін білмеу мүмкін емес.
Отанға ... ... ... ... ... пен ... көрінеді. Ол адамның мемлекет өмірі өртіп жатқан елдегі заңдарға қарым-қатынасынан да білінеді. Бір ... адам ... күн ... адал да ақ ... ... мен ... кісілерге, өз достарына деген адал қарым-қатынасқа толы болса, ондай жағдайда Отанға құрметі мен ізеті ... ... ... Өте ... бір ... ... ... Отанға деген біржақты құбылыс ретінде өмір сүріп, дамуға тиіс емес, ... ... ... ... кері ... болуы шарт. Ол мемлекет өз азаматтарына толыққанды да игілікті өмір ... үшін ... ... ... ... және басқа кепілдіктермен, құқықтармен және бостандықтарымен бейнеленуі тиіс. Осы тұрғыда ұлы ... ... мына бір ... ... ... есте ... керек: «Балам деген жұрт болмаса, жұртым дейін бала қайдан шықсын!.. Аталық міндетін атқарып ... жұрт жоқ, ... ... деп ... ... ... ... Мойындағы борышты білу –білім ісі, борышты төлеу –адамшылық ісі». Сөйтіп, адамның Отанға деген махаббаты ... ... әр ... ... өмірлік қажеттілігі, ол оған өз өмірлік мақсаттары мен мүдделерін дұрыс таңдауға мүмкіндік береді. Кім де кім, өз жүрегінде анаға деген ... ... өз ... ... ... ... ... ол адам сорлы және үлкен есеппен алғанда, бақытсыз. Ондай пенделер ... жел, ... сай ... ... тең; ... ... қастерлі сезімсіз, кешегісіз, бүгінгісіз және болашақсыз.
Бiтiру жұмысының өзектiлiгi. Басты тақырып –Электронды БАҚ-тағы әскери-патриоттық тәрбие мәселелері ... ... ... ... ... негізінде). Бiздiң мұрат –тақырыпты ашу, сол төңiректе тұщымды әңгiме қозғау, өткенге көз жүгiртiп, келешекке кемел көзқарас, елдiк сана тұрғысынан қарау. Аз ... да ... үшiн, ел үшiн, ... қамы деп ... ... ... әскери хабарларды шамамыз келгенше талдауға, ондағы көркемдiк айшықтарды көрсетуге тырыстық. Осы тақырыпта тыңнан түрен салып, ой қозғауды, ... сөз ... ... ... ... ... өзектiлiгi осы болса керек. ... ... ... ... ... жазудағы мақсат ұрпақ тәрбиелеуде, елiн-жерiн сүюде, мемлекетшiлдiк, ... рух ... ... ... орны ... сөз ... ... табылады. Сондай-ақ осы хабарларға баға берiп, жетiстiк пен кемшiлiк, табыс пен қалыстарына үңiлiп, әрi ... ... ... ... ... ... енгiзу.
Бiтiру жұмысының нысаны. Бiтiру жұмысы «Хабар» арнасындағы ... ... мен ... ... ... «Саптағы сарбаз» хабарлары негiзiнде жазылып шықты. Егемендік алған еліміз үшін оны сол ... ... тұра алу ... ... деген сүйіспеншілік, яғни патриоттық тәрбие алдыңғы қатарға шығып отыр.Жас ұрпақты отаншылдыққа тәрбиелеу мемлекеттік маңызды ... ... тағы бір еске сала ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарының өскелең ұрпақты тәрбиелеу мәселесіне арнадық.
Бiтiру жұмысының ғылыми-әдiстемелiк негiзi.
Бiтiру жұмысының ... ... ... ... ... ... ... зерттелiнсе де, оның публицистикасы жекелей алынып зерттелiнген жоқ. Баға берiлген жоқ. Екiншiден, бiтiру жұмысында Электронды БАҚ-тан берілетін ... ... ... Бұл болашақта басқа да зерттеушiлердi қызықтыруы мүмкiн. Ең бастысы, бұл тақырыпқа бұған дейiн тыңнан ... ... жоқ. ... ... ... да осында.
Тәжiрибелiк құндылығы. Бiтiру жұмысын жоғары оқу орындарының студенттерi көмекшi құрал ретiнде қолдануына ... ... ... ... бұл еңбектi болашақта зерттеу жұмыстарына да пайдалануға болады деп ойлаймын.
Зерттеу әдiсi. «Электронды ... ... ... ... ... ашу барысында талдау, саралау әдiстерi қолданылды.
Бiтiру жұмысының құрылымы. Бiтiру жұмысы кiрiспеден, негiзгi бөлiм, қорытынды, ... мен ... ... ... ... ... ... 50 беттен тұрады.
Бiтiру жұмысының мазмұны. Кiрiспе бөлiмде «Электронды БАҚ-тағы әскери-патриоттық тәрбие» тақырыбының өзектiлiгi, ... ... ... ... пен мiндет айқындалды. Негiзгi бөлiмнiң І-тарауы «Қазақстандық патриотизм –мағынасы кең ұғым» деп аталады. Мұнда ... ... ... келешегін баянды ететін, оның қалыптасу, өркендеу жолында әр адамның қосар үлесімен өлшенетіні айтылған. Сондай-ақ патриотизм тәрбиеге байланысты қалыптасатыны, ол ең ... ... ... бастау алатыны тілге етілді. Бiтiру жұмысының ІІ-тарауы ... ... Бұл ... ... ... ... «Айбын» әскери-патриоттық бағдарламасының ұлтымыздың патриоттық сезімін оятудағы маңызы жөнінде айтылады. Ал .... деген атпен берілген ІІІ-тарауда тыңдаушыларды әскер өмірінен ... ... ... ... тәрбиелеуде ықпал етіп отырған Қазақ радиосынан берілетін «Саптағы сарбаз» хабарына арналды. Бiтiру жұмысының соңғы бетiнде сiлтемелер мен ... ... ... көрсетiлген.
І тарау. Қазақстандық патриотизм –мағынасы кең ұғым
Патриотизм, әсіресе, қазақстандық ... дәл ... ... ... ... ие ... тұр. ... еліміздің ғаламдық өркениет ортасынан өзінің лайықты орнын алуы үшін де бұл ерекше өлшемнің екені ... ... ... елжандылық мәселесін тек қана соңғы он жыл көлеміндегі оқиғалармен, өзгерістермен орайластырып, шектеп қалу ... ... ... мың ... еркiндiкте өмiр сүрiп жатырмыз. Ел аман, жұрт тыныш. Еңсемiз биiк. Тiлiмiз бар, дiнiмiз бар, дiлiмiз бар. Ұшса құс ... ... ... ... ... ... кең байтақ жерiмiз бар. Осындай жарқын өмiрге қарап қазақтың болашағы жарқын, алар асуымыз әлi алда деуге толық ... бар. ... ... ... ... ... ғана болашақтың баянды болатынын ұмытпауға тиiс. Өткеннен үлгi алған ел ғана өседi, болашақ та, ... та ... ... ... ... ... өмiрi кешегi қанша ғасырлар бойы төгiлген қан, төгiлген тер, еселi еңбекпен келдi. ... ... ... те ... ... жоқ. ... адамзат баласының алтынға, тiптi, дүниедегi ең асыл затқа айырбастамас ұлы құндылығы ... ... ... ... жоқ. Осы ... қанша ата-баба қаны судай ақты, қаншама ақылды бас пен асыл жүрек тоқтады. «Өткеннің бәрі ... ... ... ... өлі мен ... ... жалпыхалықтық күрес ақиқаты –Азаттық! Адамзат әлемінің ұлы күресі буырқанып, шамырқанып, тұлданған түйткілдер алауын ... ... ... ... жанын қиып, осы өмір жарығына ғасырларды аттап өтіп, біртіндеп жақындай берген, жылжи берген. Бірақ бұл «тар жол, тайғақ кешу» ... ... ... ... Алтын Ордасын тұл етіп, этностардан үздік шықтық. Бұл, азаттық па? Әрине. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... тәрк ... 1917 жылға жеттік. Сөз жоқ, Азаттық! Бұл да бір ... ... ... ... Азаттықтың алғашқы анық белгілері ұлттың дара қасиетін, мақсат-мүддесін ... ... қою. ... ... от ұшқындаған жер, ел, мал, ұрпақ (оқу) туралы «Ашық хаттары», Міржақып Дулатұлының «Оян, ... ... ... «Түркістан» гөй-гөйі жүректен у болып төгілді де, жылағанның тамырына ... ... ... ... рухани донорлық қызметін атқарды. Бірақ бұл айтқандары алыптар тобының мойындарына дар ағашының тұзағы болып ... да, ... ... құрдымға сүңгіп кетті. Әлгі қанішер Гитлердің басын итке тастадық. Бұл, әлемдік-жершарылық Азаттық болып шықты. Ақыры, қызды бұрымынан сүйретіп, ұлды итке ... 1986 жыл ... ... ... ... ... ... кешіріп, тәуелсiздiкке де қолымыз жеттi. Егемен елiмiз әлемдiк өркениетке бет ... ... ... ... ... бұл ұлы мақсатқа барар жолда қиындықтар да жетерлiк екенi жасырын емес. Оларды жеңiп, қоғамдық ... ... ... ... ... ... да кеңiнен қолға алынуда. Бұл шаралардың жедел әрi пәрмендi iске асуы әрине, қоғам мүшелерiнiң жоғары санасы мен отаншылдық ... де ... ... Ұлттық намыстың да бұл ретте орны айрықша. Республикамыз көпэтносты, шүкiр, береке-бiрлiгiмiз көңiл тоғайтады.
Сонымен, қазақстандық ... ... ... ... Өз ұлтын сүймеген адамда ұлттық намыс та ... ... ... ... ... ... –қамыс өлтiредi» деген мақал бар. Намыссыз адам ез келедi, оған ... сөз ... ... намысымыздың күштiлiгi –бүкiл өткен тарихымыздың айғағы. XVIII ғасырдың ортасында әлi де жоңғар қалмақтарымен соғыс толастамай тұрғанда елшiлiкке барған. Қазыбек би ... ... ... ... арқа ... соның намысын жыртып, қалмақ ханы Қоңтәжiге айбаттана:
–Бiз қазақ деген мал баққан елміз, бiрақ ешкiмге соқтықпай жай жатқан ... ... ... ... деп, жерiмiздiң шетiн жау баспасын деп, найзаға үкi ... ... ... ... ... ... басымыздан сөздi асырмаған елмiз. Досымызды сақтай бiлген елмiз, дәмi-тұзын ақтай білген елмiз, асқақтаған хан ... хан ... ... бiлген елмiз. ...Сен қалмақ болсаң, бiз – қазақ, қарпысқалы келгенбiз, сен темiр болсаң, бiз көмiр, ерiткелi келгенбiз, қазақ, қалмақ ... ... ... танымайтын жат елге танысқалы келгенбiз, танысуға келмесең, шабысқалы келгенбiз, сен ... ... мен ... ... ... – деп биiк ... өрлiк пен ерлiк көрсетедi. (1).
Ұлттық намыстың жоғары үлгiсiн бiз Шоқан ... ... жеке ... ... ... де ... Ол ... көрнектi ғалым, Шоқанды өте жақсы бiлген сырлас досы Григорий Потанин:
– Шоқан: – Мен ең ... ... ... ... онан соң Сiбiрдi, онан кейiн Россияны, онан кейiн бүкiл адамзатты жақсы көремiн. Орыс қазақты сабап жатса, мен ... ... Егер ... ... ... жатса, менiң жүрегiм орыс жағыңда, – деп жазған екен. (2). Ол ... ... ... намысын көрсете отырып, басқа жұртты да жатсынбайтынын аңғартады.
Ал, қазiргi қазақта ... ... бар ма? ... бар. ... ... ... ұлттық намыс ұшқыны өшкен емес. Мұның жарқын бiр мысалы ... ... 1986 ... ... қазақ, жастарының қозғалысын айтуға болады. Ұлттық намысы топтасып, шегiне жетiп, шиыршық атқан жастар шеруi езiлiп, ез болып бара ... ... ... дүр ... оятып, ойландырып кеттi. Отаншылдық ұлттық намыстан алшақ жатқан ұғым емес. ... тiптi ... ... ... бiрi ... ... ... дамытып, жетелеп, жетiлдiрiп отыратын қасиеттi де киелi сезiмдер. Кейбiр зерттеушiлер – ол қозғалыс емес, жәй ... едi ... ... ... ... ... ... (Онда бiраз қантегiс болғанымен, жастар көтерiлiсi, негiзiнен, ... ... ... Ал ендi сол ... ең бiр ... ... Қайрат Рысқұлбековтiң соттағы соңғы сөзiне құлақ түрейiк:
Қазақ деген затым бар,
Қайрат деген атым бар,
Еркек тоқты құрбандық,
Атам десек, атыңдар! ... ... ... ... ... ... ұлттық намыс, қаншалықты қайыспас қайрат пен қайсарлық ... ... ... қазақ ұлтының намысын аяққа басқан Мәскеудiң империялық, ұлы державалық, қала бердi, нәсiлдiк кемсiтушiлiк саясатына намыстарын ту етiп ұстап қарсы ... ғой. ... ... ... намыспен өзектес құбылыс. Өз ... ... деп ... оны ... адам шын мәнiнде отаншыл бола алмайды. Ұлы Абай: – Әкесiнiң ... ... ... ... баласы –бауырың, –дегенде ата-анаңның ғана баласы ... ... ошақ ... ... ... ... ... бауыр тұтып отаншыл бол дегенi едi. Ал кемеңгер ақын:
–...бүкiл ұлттың ... ... ... ... жеке ... ... ... болу керек, –деп ... ... ... едi. (3). Шоқанның бұл әдiлеттi пiкiрi қазiргi кезде тайпалық, рушылдық әрекеттерiмен ұлттық мүддеге жат ... ... ... мен ... ... да меңзеп тұр. Сонымен қатар Шоқан: «реформа сол халықтың мүддесi, пайдасы үшiн ... оның ... ... ... әрi сол қоғамның ұлттық мiнез-құлқына келуi қажет» деп жүргiзiлетiн өзгерiстердiң сипаты, принциптерi Отан ... сай ... ғана ... ... ... ... патриотизм ұғымын мен қазақ елi деген ұғыммен салыстыра, сол елдi сүйемiн деген менi бар деп ... ... ... ... тоқталар болсақ, қазақ энциклопедиясының 9-шы томында «Патриотизм» (грек. ... ... раtris – ... ... жер) –Отанға деген сүйіспеншілік, бойындағы күш-қуаты мен білімін Отан игілігі мен мүддесіне жұмсау. Туған ... ана ... ... ... мен салт ... ... тұту сияқты патриотизм элементтері ерте заманнан бастап-ақ қалыптаса бастайды» деп көрсетілген. ... жерi ... ... ... ... ... келiп орын тепкен түрлi ұлттар мен ұлыстар өкiлдерiнiң отанына айналды. Соның нәтижесiнде 1970 жылы Қазақстанның 13009 мың ... 4234-і, яғни 32,6% ... ... да, 5522 мыңы 42,5% ... тағы ... ұлт ... болған (6). Сөйтiп, қазақ ғасырлар бойы ата-бабаларының кiндiк қаны тамған, талай жат елдердiң шапқыншылығынан ... ... өз ... ... ... ... деген барлық халықтарға ортақ ұғым. Намысы жоқ халық ... ... ... ... ... өзге күйге түседi, яғни ұлт болудан ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық пiкiрде айқын бiлiнген кезде адамдардың ұлт-этнос болып қалыптасуы қарқынды болмақ. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... билiкке қолы жетiп, яғни ұлттық мемлекеттi құрғанда көрінбек. Мұндай халды қазiргi өркениет жолына ... ... ... ... ... ұлттық намыс халқына қатысты айтылған мәселе ... Ал, ... ... ... намысы туралы айтсақ, бұл жерде бiркелкi сөз. Себебi, ұлттық намысты дұрыс түсiну бар, терiс түсiну бар. Дұрыс түсiну дегенiмiз –ұлттық ... ... өзге ... ... ... кесел болмауы керек. Егер де өзiнiң ұлттық намысын ту етiп ұстап, өзге халыққа ... ... ... пен ... ... Өз ... өз ... бағала, бiрақ өзгеге эгоистiк қылық көрсетпе. Қазақтың ұлттық намысы ... осы ... ... ... жөн. ... деген тiкелей ұлттық намысқа байланысты. Қазақ – аса намысшыл халық. Бұл «малым –жанымның садақасы, жаным –арымның садақасы» ... ... Бәрi ... ... барып тiреледi ғой. Ал намыс адамның бiлiгiне байланысты.
Кеңес дәуiрiнен бастаймыз ғой тағы да. Сол кезең 70 ... ... ... ... ... ... ...
көтердi. Адамдардан жалған интернационалистер жасады. Осы
кезеңде псевдопатриотизм пайда болды. Қазақстандық патриотизм патриотизмнiң iнiсi секiлдi болды. Орыс ақыны П.А.Вяземскийдiң жалған патриотизмдi ... ... ... бар. Әр ... тарихында, оның болмысында мақтанарлық та, шаттанарлық та ұлттық қасиеттер, құбылыстар бар. Сонымен бiрге, не жасыратыны бар, есiңе ... ... ... ... беттерi де кездеседi. Мысалы, Ресей тарихында Сiбiрдi, Түркiстанды, Кавказды ... ... ... ... тапа-тал түсте бомбылауы не болмаса, өз халқымыздың «ұйықтап жатыр», «бара жатыр», «келе жатыр» –деп, «жатырды» ... ... ... ... ... «ұзынқұлақ» хабарға әуестiгiн қалай жасырарсың.
Отанды сүю әрқилы. Бiреулер өз халқын барша әлемнiң үстiнен қаратып қояды. Оларға ... ... ... сол ... сол ... ... ... шығады. Бұл томаға тұйықтық ұлттық сұйықтыққа әкеледi. Псевдопатриотизм осы. Бүгiнгi нарық заманында бiз ... ... ... ... ... Амал ... осы тұста «ұлттық» модель жасауға тырысушылық, көршi ... ... ... ... тым қымбатқа түсiп отыр. Қытай ескiнi қиратпай, кәдеге асырып, жаңаны қосып, үстемелей ... ... ... ... күнкөрiс тауып берiп отыр. Бiз ауылды тобыр қылып тоздырып, ел байлығын тапаған, ... ... ... ... ... отырмыз.
Патриотизм деген адам баласының өз өмiрiнде қоғамнан алғанынан бергенi мол ... орда ... ... ... ... ... есiмiн қалдырса, бау-бақша егiп, жер бетiн молшылыққа ... ... ... шығарып, шамшырақ жандырса, халқын қорғап, қас дұшпанды ерлiгiмен есiнен тандырса, онда оның «Адам» деген атақты ... ... ... ... Отанды құрғақ сүюден патриотизм шықпайды. Ол қарекеттен туындайды.
Назым Хикметтiң мына сөзі:
Егер сен жанбасаң жанартаудай атылып, ... де ол ... ... ... де бiз ... ... сапырып
Тұншықтырар бар әлемдi түнек пенен қапырық,
–деп Ұлтқа, Отанға, мiне, осылай «жанартаудай атылып» қызмет ету –патриотизм.
Қазақстандық патриотизмнiң аясы ұлттық ... кең. ... ... ... бүкiл қазақстандық патриотизмнiң жүрегi, оның тынысы, барша қазақстандық ұлттар мен ұлыстардың өкiлдерiне Қазақстан –Отан. Тәуелсiздiкпен мақтану аз, оны ... ... оны ... ... сақтау парыз. Ел мүддесiн, халық мүддесiн қорғап, оны ақтау қарыз. Жадағай қазақ, жаңа қазақ, қазақ ұлты, Қазақстан халқы ... ол ... ... ... ... керек. Сонда ғана бүкiл қазақстандық патриотизм орнайды, тәуелсiздiк рухы отанымызды қорғайды.
Ұлт... қандай ... ... Ол ... ... ата, ру, тайпа, ұлыс сатыларын өтiп, биiк деңгейге жеткендi көрсететiн ұғым. Оның өзiндiк ... бiрi ... ... ... ... дегенiмiз не? Ол пенденiң өзiнiң ұлт перзентiмiн деп ұлттың «мен» дегiзерлiк қасиеттерiн тануы; ол –пенденiң ұлттық ... ... ол ... қара ... мақсатын ұлттық мүддеге бағындыруы; ол – пенденiң ұлт үшiн қабырғасы қайысып, қара нардай ... ... ... ... ... ол – ... өз ... шыққан тауы биiк болсын деп, мәртебесi басқа халықтардан озсын деп, жеңiсiне сүйсiнiп, сүрiнгенiне күйiнiп, қуануы мен қамығуы; ол –пенденiң ... қол ... ... ... ... құлағызып, барын жоғалтқандай, аңсап сағынуы; ол – ұлт басына күн туғанда ұлтын сүйгiш жанның керек жерден табылуы, ұлт ... ... ... ... – қара ... қамы ... ... не тайпаның зары емес, адамзаттың баласы, ұлтымыздың ұлықтығы үшiн теңдiгi мен елдiгi үшiн өтейтiн әр пенденiң қарызы мен ... ... ... ... ... ... өз ұлтының «мен» дегiзерлiк қасиеттерiн қызғыштай қорғайтын, ұлтты iргелi, жоғары деңгейге көтерудi аңсайтын да ... ... де ... ұлттық намыс туын көтерiп, қара басын, керек болса, мәңгiлiкке жолдайтын қарекет. Ұлттық намысты күн тәртiбiне ... ұлт ... ... ... Ұлт көсемi «жұрт iсiне жаны ашып, жұрт намысына қаны қызатын қазақта ... аз ... ... жұрт жұмысы деген қазақтың әдетiнде болған емес. Өзге жұрттан оңаша жүрiп, қазақ басқа халықтармен бәсекелесiп, жарысқа ... жоқ. ... жұрт ... ұлт ... деген сөз қазақтың көбiне түсiнiксiз нәрсе», – деп пайымдаған едi. (7). Қалың қазақтың «қуанышы, қайғысы отбасынан аспайды» деп налиды А.Байтұрсынов.
Ахмет ... ... ... ... ... ... бiр түрi «намыс таныс» болатынын, ал «намыс ... ... ... ... тар жолда, қиыншылық шөгiне жетiп тақалған шақта шығатын сөз» –деп түйiндейдi. «Қиын iстi ... ... ... ... ... тигiзiп, қанын қыздырып сөйлеу қайрау сөз деп аталған. Сол қайрау сөздiң өлеңмен айтылғанын намыс толғауы деймiз». (8). ... ... ... ... қиын шақта ең қымбат нәрсе «жұрт қамы, жұрт iсi (9) – деп қаны ... ... ... тiгiп шығатын күрескер жанды айтады. «Батырлар заманында, –дейдi А.Байтұрсынов, ... ... ... ... үшiн ... ... жұртын қорғауы». Ғасыр басында Алаш зиялылары, оның көсемi Әлихан ... ... ... көпұлтты екендiгiне, егер автономия ала қалған күнi олардан, әсiресе, орыстардан қалай қолдау табу керектiгiне көңiл бөлген едi. Н.Ә.Назарбаевтың елiмiздiң осы ... ... тiл ... ... ... еңбек етуi, оны ұлт саясатына негiз етуi, қиялдан емес ... ... ... Бiз, ... ... мұны түсiнiп қана қоймай, халыққа түсiндiруге мiндеттiмiз. ... ... ... ... –адамның бойындағы жиналған, қайнаған күштiң ең бiр пәрмендi, ғаламат көрiнiсi. Намыс адамды жанитын, қайрайтын ғаламат күш. Ол күш ... ... шыға ... адам сол ... үшiн тауды бұзып, тасты қопара алады. Ұлттық намыс та сол секiлдi қайрат беретiн, адамдарды бiрiктiретiн, үлкен ... ... күш. ... да оны ... өзiмiзге ғана емес, өзгелерге де зиянын тигiзбейтiн, қауiп туғызбайтын ... ғана ... ... ... ... ... және оның ... көрiнiсi...» деген ұғымның мәнiн бiрер сөзбен ашып бере ... Бiр ... ... болып көрiнгенімен, көңiлде неше алуан күдiк пен күмән қоздатып, қиялыңды арманға жетектетiп қояры хақ. Сөйтсе де, бұл ұлттық намыс дегенiңiз ... жеке ... өз ... ... алса ... Ал ... ... мен қыздар тәрбиелеу, ең алдымен, әрбiр отбасы мен ... ... игi де iзгi ... ... тиiс. ... ... ... тәуелсiздiк алған шақта барша азаматтардан табылса, отанымыз берiк қамал болары хақ. Ұлттың бiрегейлi тұтастығы, санасының жоғарылығы, ұлттық ... ... ... ... ... ... Ұлт намысын жүрегiнде маздатып жандырмай, Азамат тәрбиелеу мүмкiн емес. Ұлттық намыс тек Отанын сүйген жанда ғана болады. Отанын сүю ... ... тән ... ... Оны ... де ... ... тек өзi үшiн ғана емес, – деп көрсетедi орыс тарихшысы В.Соловьев, – барша үшiн өмiр сүредi». Қоғам ... ... ... әр ... кейiп танытып, түрлене түскен бұл қасиеттi ұғымның парқын ұғар ұрпақ жетiлсе қанеки. Сонда мұны қалай түсiну керек? Менiңше, әрбiр ... ... ... жүгiн арқалай алар дәрежеге дейiн, ең алдымен өзiн жарық дүниеге алып келген ата-анасын қадiр тұтып, сыйлай алатын ... ... ... керек. Содан барып, туған өлке, ауыл-аймақ, ата-мекенiне, сол байтақ ... ... ... мұра етiп ... ... ... ... ете бiлуге ұласуы қажет. Өзiң өскен туған жерiңнiң топырағы, көлi, өзенi, өсiмдiгi, өркенi, тауы, тасы, құмы, ... ... мен ... ... ... оны ... ... түскен аңы, құсы, балығы, дала көркi –малы тәрiздi ұшан-теңiз байлығымызға иелiк жасап, ... ... алып ... ... ... мiне, ұлттық намысты шыңдай, қайрай түсетiн нәрселер – осылар. ... ... ... ... өскен жанда қасиет болмайды. Ал қасиетсiздiк жайлаған жерде ұлттық намысқа орын жоқ, опасыздық өрге басады.
Айналып ... ... ... бiр әлемнiң перзентi. Орыстар: «ата-мекеннiң түтiнi де тәттi және жанға шипа» десе, ағылшындар «Шығыс па, Батыс па, өз үйiң – ... ... ... «өз ... ... шетелдiң отынан артық» –дейдi екен. Қытайлықтар: «Шет жердiң күнi де қыздырмайды», –деп налыса, ноғай бауырларымыз: ... ... ... суы ... – деп ... ... ... атамыз: «Құлқынның құлы болма, отанның ұлы бол», «Ит –тойған жерiне, ер –туған жерiне», «Өзге елде сұлтан болғанша, өз елiңде ... ... – деп ... ... Отан ... от ... шыққан. Ол сенiң үйiң, ордаң, туған жерiң, елiң халқың. «Бiр көктемнiң он жетi ... ... ... ... ... өлеңде «Отан табалдырықтан басталады» деген сөздер бар. Шын мәнiнде, Отан ананың ... ... ... ... басталса керек. Ендеше отаншылдықты туған сәттен тәрбиелеу керек.
ІІ тарау. ... ... ... ... ... ... құралдарының қоғамдағы рөлі айтарлықтай дәрежеге көтерілді. Ол бұрынғыдай насихатшы емес, сонымен ... ... ... ... және ... ... қалыптастырушы да болып отыр. Сондай-ақ баспасөз саласында бәсекелестік ... ... ... емес ... ... пайда бола бастады. Қазақ бұқаралық қапарат құралдары соңғы жылдары сандық, сапалық, рухани танымдық ... ... ... ... Ол ... болып жатқан оқиғалардың барлығын ат салысып, өзекті проблемаларды дер кезінде көтері, қоғамдық ... ... ... сол ... ... ... мұрындық болып отырғаны белгілі. Мемлекет тәуелсіздігінің нығаюы мен ... ... ... ... рөл ... ... ұлттық тіл мен жер, еліміз тәуелсіздігін насихаттау, қорғау, ... ... ... күрес ісінде атқарып отырған қызметін ерекше айтуға болады.
Соңғы жылдары еліміздегі бұқаралық ақпарат құралдарын ... ... жат ... ... ... ... сипат пен ұлттық нышандарды әлсірету арқылы «батыстық мәдениетті» жастарымыздың ... ... ... ... ... ... даму барысына шолу жасай отырып, олардың біршама табыстарға қол жеткізгеніне куә ... ... ... ... мемлекеттік емес бұқаралық ақпарат құралдары да қатыгездік пен зорлықты, ... ... ... ... ... ... деңгейге жеткені соншалық Президентіміз Н.Ә.Назарбаев: «Баспасөз, әсіресе, электронды баспасөз бүгінгі таңда ... ... ... ... ... дұрыс бағалай алмай, олардың шешімін таба алмай отыр. Қазір республикамыз алыс және таяу шет елдерден жетіп жатқан теле-радио бағдарламаларының нөпірінің ... ... ... ... ... ... жоқ», –деген болатын. Батыстық мәдениет тасқынын тоқтатып, оған қарсы тұрудың бірден-бір жолы ұлттық сананы ... ... ... келе ... ... ... ... барынша ұтымды пайдалана отырып, халық санасына жеткізе білу болып отыр. Осы ... ... ... ақпарат құралдарына үлкен жауапкершілік пен міндет жүктелуде. Олай дейтініміз, бұқаралық ақпарат құралдары қоғамдық пікірді ... қана ... ... кеңістігімізді қорғап, қоғам санасын қалыптастырушы құрал ретінде өмірдегі барлық жақсылық пен ... ... ... насихаттауы, түсіндіруі тиіс. Қазіргі бұқаралық ақпарат құралдары ұлттық мәдениетті қорғауда, ата салт-дәстүрімізді сақтауды уағыздауда, халық санасын оятып, мемлекеттік болашағын, ұлт ... ... ... ... ... ... ... зор үлес қосып отырған ерекше күшке айналып келеді.
Бұқаралық ақпарат құралдарының тағы бір ерекше атап айтарлық қызметі елдегі нақты ... ... ... ... хабардар еткен соң оның деректеріне бағыт-бағдар беріп, оның дұрыс, бұрысын анықтап, ашып көрсететін ... ... ... ... ... ... ... қызметі барысында істелініп жатқан жетістіктермен қатар кемшіліктер де бар. ... ... ... ... ... де, ... жатқан қызметінің сапасын да көрсететін ақпараттың осы қызметі.
Теледидар бағдарламаларындағы ықшамдылық, өткірлік, айқындылық, маңыздылық ... ... ... шарттардың бірі. Әрбір бағдарлама қоғамдық пікірді қалыптастырып, көпшіліктің сол төңіректе ой толғауына әрекет етеді. ... ... ... ... сан ... ... ... сарыны мен пайымы, талдау да, телекөрерменнің жеке пікірі мен өрнекті ойлары да, жұртшылықтың белгілі бір құбылысқа өзіндік көзқарасы да қатарласа ... ... ... ... ... ... ... экран бетінде өзі көтеріп отырған мәселеге көрерменнің көңіл-күйін бұра, олардың назарын аударады және ой-толғақ әрекетіне оларды қатарластыра алып шығады. Мәселен, ... ... ... ... ... ояту шама-шарқына қарай қамтылған. Туған армияға деген ... пен оның ... ... ... әр ... ... ... тұрады. Онда теледидарға қойылған барлық талаптар орындалған. Бұл ... ... сын айта ... ... ... экранда жаңа мазмұнмен берілетін хабардың бірі.
Бағдарлама мақсаты: ... ... ... жастардың бойында азаматтық рухты қалыптастыру бағытында үлкен рөл атқарады. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің сапында азаматтық борышыңды өтеу абырой, оттан ... ... ... ... ... ... өскелең ұрпақ санасына сіңдіру, ұғындыру болып табылады. Бағдарламаның түпкі мақсаты –сол әскердегі жауынгерлердің күнделікті әскери өмірін көрсете отырып, азаматтарды Отан ... ... ... ... табылады. «Айбын» бағдарламасы жеті айдардан тұрады. Әр айдардың өзіндік қызметі бар. ... ... ... күн, ... ... ... ... Сарбаздар сапында. Сапта тұрған сарбаздардың әскери өмірлерінің бір күнен үзінді. Армияда жауынгерлер таңертеңнен бастап кешке ... ... ... ... дайындықтары қалай жүруде, сарбазбен сардарға қандай міндеттер жүктелген, ұрыс жағдайында Қарулы ... ... ... ... ... ... мен ... шешілмеген ойларға сараптама жасап көрерменмен бөлісу –«сарбаздар сапы» айдарында көрініс береді.
2. Жұлдызды күн. Әскер –танымал жұлдыздарға толы. Аты жер ... ... ... ... жүр. Әскери өмірмен етене таныс. Бұл психологиялық тұрғыда кез келген сарбазға ... ... ең ... ... ... «Жұлдызды күн» әзілмен әрленген әскердегі қызықты оқиғалар желісінде жазылған. Сонысымен де құнды. Соңында ... ... ... ән ... ... ... ... жұлдыздар «рухани азық береді» деген ой тастағанмен ... клип ... ... іспеттес.
3. Хат қоржын. Ұлын сағынған ана мен үйдің түтінімен, күтімін сағынған сарбаздың сағынышын басар –«хат қоржын» ... Бұл ... үй мен ... ... ... ... көпір.
4. Бейнеклип –ән көңілдің ажары.
5. Айттым сәлем. ... ... ... тек хат ... ғана ... ... ... «Айттым сәлем» айдары арқылы бейне сәлем жолдай алады. Әскердегі ұлын бір көруге асыққан жанұясы мен ғашықтық оты ... ... ... ... ... ... қыздар үшін бұл айдардың орны бөлек.
6. Қысқа-нұсқа. Қарулы Күштердегі ... ... ... ... беріледі. Барлық әскери құрылымдарда орын алған ақпараттармен қамтамасз етіп тұру.
7. Сержант ағай. ... ... ... ... мен ... арасындағы шымшыма әзіл-қалжың желісіндегі көрініс топтамасы.
Бұл хабардың мазмұны әскери борышын өтеп жүрген қандастардың туған еліне деген жүрек жарды ... ... ... ... Елге ... ұлттық сипатын зерделеу еді. Аптасына бір рет эфирден берілетін жарты сағаттық хабардың мазмұны мен ... ... ... ... ... ... махаббат сезімін қайта оятқандай әсерге бөлейді. Хабарда жас өркенге беретін тәрбиелік ықпалы мол мұрағат материалдар кеңінен қолданылады. Құндылығына баға ... ... мен ... мол ... Отаныңның тым ыстықтығын аңғарып байқау қиын емес. Әсіресе қазақстандық патриотизм тәрбиесіне жастарды баулуға бұл хабардың маңызы орасан зор. Өйткені ... жас ... ... ... ... ... ... –күн, дала тіптен құдірет кеңістік те жоқ. Өмірден алшақ. Қазір Алматының өзінде 13 телеарна көрсетеді екен. Бұған қоса ... ... ... ... Алма ТВ-мен, өзге де спутниктік жүйенің көмегімен тарайтын әр түрлі шетелдік арналар тағы бар. ... ... ... ... ... ... алып қарағанның өзінде, төріңіздегі «көк сандықтың» балаңыздың тәрбиесіне ықпалы сіздің тәрбиеңізден басым ... ... шын. ... адам түсінбес алабажақ: кинг-конг, динозаврлар, вампирлар, темір полиция, әлгі терминатор. Қазақ баласы әбден мәңгірттеніп болды, тіпті, ... ... ... ... ... ... ... бауырмен жорғалаушыла, қосденеліктер тұқымының қайсысына қосамыз? Мүмкін түбіт тұмсық ... ... ... шұнақ лақан, құлдыр құлыншақ, болпық бұзауқан шығар? Жоқ! Қой әрі, ендеше бірден бет-аузыңды жалап ... ... аяқ, ... сипасаң пырылдайтын «мияу» шығар? Жоқ. Сонда, ол кім? Түйсіздіктен ... ... ... ... бірақ сорлының ешкімге зияны жоқ, бір бейбақ. Ал бейбақ санаңды жауласа, бетпақ шықпай ма? ... ... Ал осы ... ... бала не ... ... Бақылаңыз: есктен шыға қабырғаны бір тебеді. Есік алдындағы серігін көрсе: «Ей, Чебурашка, давай пинаться!». Қазақ баласы тебіспей ... ... ұғым ... жоқ. Бала ... ... «тай-құлындай тебісіп» өскен жоқпыз ба? Тебісудің де, ұлттық тағылымы бар. Поэзия пайғамбары Мағжан:
Ұзан Орал күн мен түн ... ... ... ... ... жағы көккөзді жын ұясы,
Бергі жағы Түріктің сар даласы, –дегінінде қанша мән жатыр.
Бүгінде зорлық-құрбандықтың ... ... ... дейін өрістей отырып, апта аяғында, тіпті, шектен асып, асқындап кететіні баршамызға аян. Бұл хабарлар демалыс уақытында, адам миы мен ... сәл ... ... ... оның ... құдіреттей өсіп кетеді. Бұл қатыгез көріністің әрбір төртіншісі –өліммен, әрбір12-шісі қақырата ұрып-соғумен бітеді екен. Зорлықтың көкесі көркем және ... ... ... ... ... Осыдан кейін «тай-құлындай тебіспек түгілі» «ұялы күшіктей» арсың-күрсің ойнай алмайсыз. Қарап тұрғанның өзінде сізді қақыратып, не ... ... ... заңды құбылыс. Ел шетіне жау келгенде, қорлық өткенде ... ... ... ... ... әлгі «тағылымдар» түбегейлі әрі тәлімді, мақсатты зияндықтар егеді деп есептеймін. Сонай ғасырдан ғасырға үздігіп, талай бабаларымыз армандап, жүрегі ... ... ... жан ... ... ... тез ... айырбастап аламыз. «Есер» деген жақсылыққа жеткізбейді. «Жабайы азаттықтың заћарын тойғанша ішіп, бейбастақтықты асырып, асыл тағылымдарымыздың құтын қашырып қайда барамыз, қай ... ... ... озық ... Зия ... «ірі ... ... әлемдік өркениеттің белгілі бір саласында мынадай қатардағы алдыңғы орынға ие екен: гректер –эстетикада, римдіктер ... ... ... ... –әдебиетте, ағылшындар –экономикада, алмандар –сазда, метафизикада, ал түркілер (яки қазақтар) –адамгершілік тәрбиесінде». Осы сөзді Құрандай қастерлеп, «бесігімізді түзейтін» ... ... ... Сократ Хакiмге бiреу келiп айтқан екен:
–Хакiм, баланы қанша жастан ... ... ... ... едi? ... сұрапты Сократ.
–Ойбай-ау, қырқынан жаңа шықты.
–Онда қырық күнге ... ... ... екен ... ... ... дейтін елі болмаса, елім дейтін ұрпағы қайдан болсын» деген аталы сөз бар. Аталарымыздан асып біз қайда барамыз. Ойымызды бабаларымыздың сөзіне ... ... да ... Тек ... ... ... аталы сөз, біздегі халық қалаулыларының құлағына жетіп, көңіліне ұяламай ... ... ... біз, бүгінгі ұрпақтың ертең елім деп елжіремейтіні үшін кімді кінәлаймыз? Бүгінде жастардың 81,3 пайызы Отан ұғымын Қазақстанмен бірлікте қарайды. Сипаттамалардың ... ... ... ... бір ... бары айқындалады: елді өзінің жалғыз Отаны ретінде қабылдау қазақ ұлты жас өкілдерінің арасында айрықша жоғары (92,8 пайыз), төмен көрсеткіш орыс ... ... ... Осы ... бойынша басым баға ауыл тұрғындары арасында байқалады (85 пайыз). Өзін елмен, жермен етене сезіну ... ... ... ... ... ... ... деңгейі жоғары болған сайын, Отан мен Қазақстан ұғымын ажырағысыз деп есептейтін репонденттер саны ... мол. (10). ... көз ... ... қара ... ... көлбеңдейтін неше түрлі кейіпкер, оның санасына көптеген көзқарастарды сіңдіріп жібереді. Алысқа ... ... ... жүрген кішкентай бөбектеріміздің бір жарым, екі жастан бастап-ақ қолына түскен затты мылтықша кезене салып, тақ-тақ деп ... осы ... ... ... салдарын байқауға болады. Тіпті балаларға арналып беріліп жүрген мультфильмдердің өзі де ... ... ... Оның ... ... ... өнімдер. Кейінгі уақытта еліміздің арналары бұрынғы жылдары түсірілген қазақ мультфильмдерін де көрсетуді сиретті. ... ... бала ... көріп өскен орыстың «Қап, бәлем», «Простоквошина», «Гадкий ... ... ... ... де ... ... Ал балаларға арналған хабарлар жоқтың қасы. Коммерциялық арналарда ... ... ... ... ... бірақ оның өзі ата-аналарға арналған. Әрі орыс тілінде. Бұдан өзге «Рахат», «КТК», «НТК», ... ... ... бірде біреуінен сіз балаларға бөлінген уақыт таба алмайсыз. Бүгін көп айтыла бергесін бе, әлде естір құлаққа жете ... ба «Ел ... ... ... ... деген сөзге көп мән берілмейтін болды. Әйтпесе, ұлы М. Әуезов XIX ... ... бала ... ең ... көңіл бөліну керектігін айтып кетті емес пе? ... ... ол ... бұл заманның арасы жер мен көктей сияқты. Бірақ бұл ... ... бір ... «Ел ... ... ... сөзде жатыр емес пе? Ел болудың, меніңше, екі түрі бар секілді. Бірі –ұлттық дәстүрді сақтап, оның құндылықтарын ... ... ел болу да, ... ... ғана алып ... ... ... ағымымен өзгеріп, соған ілесіп қана ел болу.
Осы ретте Б.Момышұлының «Ұшқан ұя» повесiндегi халықтық тәрбие көрiнiстерiн сөз етуді жөн ... ... ... ... ... халықтық педагогика негiзiнде қалыптасып, патриоттық тәрбиенi саналы меңгеруден және интернационалистiк көзқарасты игеруден тұрады. Оның тұлға ретiнде қалыптасуына алдымен әсер ... ... ... ... ... ... ұясы –отбасы. Адамның қоғамдық санасының қалыптасып дамуындағы алғашқы табалдырық –ұшқан ұясы ғой. Отбасьнда балаға халықтың ... ... ... зор. ... тұлғалық, батырлық болмысына алғашқы ықпал еткен негiзгi буындар нелер? Ол бағытқа апарар жолдар: ... ... ... ... ... енген қасиеттi таным, ырым, әдет, қанатты афористiк сөздер. Педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... әрекет жасау, шұғыл шешiм кабылдау, өз-өзiне есеп беру, тiршiлiкке ... ... ... ... сана-сезiмдерiн жетiлдiрiп, оның рухани шынығуына себеп болады. Бауыржан Момышұлы өз шығармалары арқылы халық педагогикасын қайта өмiрге әкелiп, оның ... ... ... өреде ашады. Бұл бағаны дәлелдейтiн бiраз кезеңдерге тоқталып өткен дұрыс. Ырым бала Бауыржанға ... әсер ... Оны ... ... ұя» ... мына бiр көрiнiстен аңғарамыз: Қарлығаштың ұясын бұзып жатқан Бауыржанның ... ... ... алдымен ұяны бұзуға болмайтынын, одан адамның өз басына жамандық ... ... де, сәтi ... осы ырымның тууына себеп болған ертегiнi айтып ... ... ... ... ... едi: ... ... тұсында елге жау тиiп, жылан жаудың бетiн кайыруға көмек керсетедi. Риза ... ... ... ... ... ... ... екенiн айтады. Ол аусары тәттi қанның дәмiне ауғанын патшаға сездiредi. Сөйтiп, ... ... ... ... ... ... мен ... iшiнен елшiлiкке маса барады. Ол жан-жануарлар мен жәндiктерде тәттi қанның ... ... ... қан тек адамға ғана тән екенiн тезiрек патшаға жеткiзуге асығып келе жатқанда, қарлығашқа кезiгiп, тiлiнен айырылады. Адамды қорғаушы ... ... тiлiн ... алу ... жыланға кезiгiп қалып, әзер құтылады. Осы сәтте оның құйрығының ортаңғы бөлiгi жылан аузында қалып, содан қарлығаштың құйрығы айыр ... ... Мiне, ... ... ұясын бұзу әдiлдiк пе? –деген әжесiнiң сұрағы арқылы халқымыздың ырымдарының өзi баланың жас кезiнен адамгершiлiк қасиеттерге ... ... ... ... Адамгершiлiктiң бiр саласы – патриотизм, патриотизмнiң басты компонентi –ерлiк. (11). ... ... ... ... тәрбиелеудің 1970-2000 жылдар аралығындағы жай-жапсарын зерттеу барысында кеңес дәуірінде ... ... ... белгілі болды. Бірақ көп жағдайларда сол кезеңдегі патриотизм коммунистік партияның идеологиясымен тығыз байланысты болғандықтан, оның ... ... ... ... ... «интернационализмге» тәрбиелеу деген сылтаумен көптеген халықтардың ұлттық патриоттық» сезімдері тұншықтырылып, мүлде ... кету ... де ... еді. ... бұл жерде біз адамгершілік қарым-қатынастарға негізделген ұлтаралық береке-бірлікті жоққа шығармаймыз. ... ... ... бұл өте ... те. ... Қазақстанның бүгінгі ахуалында мемлекеттің иесі болып отырған ұлттық патриоттық сезімі басқа халықтарға үлгі ... ... ... болуы керек екені белгілі. Кеңес дәуірінде патриотизмге тәрбиелеуде ... ... ... ... ... гөрі әскери патриотизмге ерекше мән берілгендігін білеміз. Сол кездердегі мұрағат құжаттарын зерттеу барысында үнемі «әскери патриотизмге тәрбиелеу» ... ... ... ... Бұл жоқ ... жау ... үнемі оқушыларды біреуге қарсы соғысуға дайындап отырған секілді болып көрінеді. Мектеп оқушыларының көбінесе рухани сезімдерін дамытып, байытудың орнына ... ... ... орын берілген. Біздің пікіріміз бойынша мектеп оқушылары ғана емес, жалпы кез келген адам ... ... ... ... жағдайда ерлік істерге бару үшін алдымен рухани жағынан ... ... ... ... ... ... меңгергенімен, оның ерлік істерге баруы екіталай. Сондықтан, мектеп оқушыларын патриотизмге тербиелеуге қатысты ғылыми-педагогикалық әдебиеттер мен ғұлама-ғалымдардың тарихи-философиялық еңбектерін ... ... біз ... ... ... ... ... отбасында, жастайынан, бүлдіршін кезінен бастап рухани патриотизмге тәрбиелеу керек-ті. Абайдың «Сен де бір ... ... ... тап та, бар, қалан» дегеніндей «Әрбір зат өз орнын табуымен бағалы» деген философиялық ойларға жалғасады. (12).
Еліміз ұрпақ ... дене ... мен ... ... сай ... ... ... етіп тәрбиелеу ісін қамтамасыз етуді тәрбие саласының аса ... ... бірі деп ... ... ... ... ... саналы игеретін азаматтар тәрбиелеуде дене тәрбиесінің, яғни, ұлттық ойындардың, жауынгерлік жекпе-жек, қоян-қолтық ұрысының алатын орны ерекше болатын. Оның ... ... ... Алтайға, Алабұғадан Алатауға дейінгі сайын даланы аталарымыз қырылса да, ешкімге бермей, қайта ... ... ... ... ... ... ... еткен. Яғни, осыншама жерді қорғау және қорғай отырып мәдениеті мен салт-дәстүрін, әдеп-ғұрпын сақтау ол ұлы халықтың жерге, елге ... ... ... ... ... емес пе. Ел басына ауыр-ауыр сұрапыл күн туған тарихтың қиын-қыстау кезеңінде еркіндікке, елдікке, бірлікке құштар халқымыздың қорғаны болған ... ... ... ... үлгі ету ... жүргізілетін жұмыстардың тәрбиелік мәнін арттыра түседі. Бүкіл дүние бір тұтас, сол табиғи тұтастық бүгінгі күні ... Ол ... ... ... адам ... ... ... сақталмауынан. Бұл қатерді тоқтатудың жолы адам бойындағы тұтастықты қалыптастыру. Адамның ішкі рухани қасиетін, сыртқы дене ... ... Ол ... ішкі ... ... ... дене күш ... толықтырып, олар бір-бірімен үйлесімді байланыста болса, толық тұтастық сонда ғана пайда болады. Өзін-өзі саналы игеретін азамат тәрбиелеуде шығыстың ойшылдары ... ... ... Абай сынды даналар еңбектеріне сүйенгенді жөн көрдім. Мысалы, әл-Фараби «Адам ең ... өз ... бар ... ... тани ... ... ие болуы және оны дамытуы керек», «Денені жетілдіру мінез-құлықты жетілдірумен ... ... ... елді қорғайтын жауынгерлер тәрбиелеуде ата-бабаларымыздың ерлік дәстүрлерінің алатын орны өте зор екендігіне ешкімнің де күмәні жоқ. ... ... ... ... ... оның ішіндегі ел қорғайтын жауынгерлер мен ішкі істер қызметкерлерін дайындайтын арнайы оқу ... ... дене ... XVIІ-XVIII ғасырдағы ерлер тарихы мен ерлік істерін, соғыс жүргізу тактикасын, жекпе-жек кезіндегі жеке әдіс тәсілдерін оқу-тәрбие ісіне қолдану ... ... ең ... ... «Ер ... – ел ...... халық. Осы ретте «Айбынның» бір бағдарламасы Бұл біздің тыңдаушылардың жекпе-жек өнерін немесе өзін-өзі қорғау өнерін үйрену әдістемесіне бағытталды. ... Отан ... ... өтеп ... азаматтардың дене дайындығы сабағында ең алдымен әрбір үйренетін қорғану әдіс-тәсілі адамның өзін-өзі жеңуіне бағытталды. Айта кету керек, дене ... дене ... ... ... үйлесімді тұлғалық даму дегенімізді әл-Фараби «Дене саламаттылығы» деп қараған-ды. Сондай-ақ Э.В.Ильянков өз енбегінде «Ойлы дене» деп ... ... ... ол адамзаттың ең жұмбақ қасиеттерінің бірі, оны адам денесінен ... ... ... Өзге ... ішінде өз денесінің дұрыс қозғалуын қадағалау, өмірдегі кездесетін физикалық кедергілерді жеңе білу және де аз күш ... көп ... ... санадағы меңзеген қимыл әрекетті дене мүшелеріне орындата білу – бұл ақылдылық формасы немесе «ойлы дене» деп қарастырған.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан – 2030» ... ... ... ... шығармашылық жағынан дамыған жеке тұлға ретінде тәрбиелеу қажет. Бүгіннен бастап ... ... биік ... ... тектілік, білімділік, биік талғам, ұлттық намыс қасиеттерін сіңіріп қалыптастыруымыз керек», ... ... ... ... баса айтады. Қазақстандық патриотизм –мағынасы кең ұғым. Жас ұрпақ тәуелсіз Қазақстанды шексіз сүюге, ... ... ... ... топырағын қастерлеуге, елін, жерін қорғауға, ыстығына күйіп, суығына тоңуға дайын болу керек. Қазақстан –көпэтносты мемлекет. Ұлттар арасындағы достық пен ... ... ... ... ... ... басты парызымыз. Әйтсе де, қазақ халқының болашағын ... ұлт ... да ... естен шықпауы тиіс. «Ұрпақ тәрбиесі – ұлттың тағдыры. Өз ұрпағының тәрбиесін өз ... қоя ... ұлт қана өз ... өзі ... ... алмақ», –дейді белгілі қоғам қайраткері, халық жазушысы Әбіш Кекілбаев. Бізге ананың ақ сүтін ақтайтын, атаның алғысын алатын, ертеңгі ... ... ... ... болу ... Сонда ғана өткен ұрпақтың есесін түгендеп, келешек ұрпақтың мерейін өсіретін азамат бола ... ... ... жоғымызды түгендейтін, ұлттық бол-мысымызды айқындайтын кезең туды. Бұл тұрғыда әрбір оқу ... ... ... ... жұмысы бірінші кезекте тұру керек. Студент-жастар ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтарды игеруге, ғылым мен практика негізінде терең білім ала отырып жеке ... ... ... кәсібін шыңдауға ұмтылу керек. Ол үшін бізде қажетті жағдайлардың бәрі жасалған. Қазақстан – ... ... ... мен ... алмасуына шекарасы ашық, дүниежүзілік саяси-әлеуметтік, экономикалық ықпалдастық шараларына ... ... ... және ... ... ... барлық мүдделерді бейбіт жолмен шешуге ұмтылатын гуманистік саясаты және халқымыздың бойындағы қонақжайлық біздің өз ұлттық мүддеміз жоқ дегенді білдірмейді. Қазақстанның ... және ... ... ішкі ... ... бұзылмауы көздің қарашығындай қорғайтын құндылықтарымыз. Қазақстандық патриоттар осыны жан жүрегімен ... ... ... – 2030» ... ... бағыттардың бірі ретінде білімі мен білігі жағынан ... ... ... ... ... ... бойында ұлттық ділі сақталған, отаншылдық рухы кемел қазақстандықтардың жаңа ұрпағын тәрбиелеу баса айтылған. Сондықтан, біз оқуға ғана емес, ... ... да ... араласуымыз қажет. Біздің бойымызда елжандылық, азаматтық, интернационалдық, жоғары моральды адамгершілік сезімдері ... ... ғана ... ... ... ... ... ғасыр ақпарат ғасыры болғандықтан, сыртқы өркениетті елдердің мәдениет саласындағы ықпалы күннен-күнге күшейіп келеді. Ол ... ... ... ... ... ... ... дамудан алшақтауы да мүмкін. Міне, сондықтан бұл мәселеге мемлекетімізде жеткілікті дәрежеде көңіл бөлініп, көпшілік тұрғыда шара қолдануы қажет. ... ... ... ... ... сөз бар. ... елі ... шаңырағын биікке көтере білді. Ендігі біздің мақсатымыз –ірге тасын қалап, бекітіп, шаңырағын шайқалмайтындай етіп тұрғызу. Бұл мақсатқа жету үшін ... ... ұшы, ... күші керек емес.
Қарапайым мысал келтірсек. Алматыға Италияның эстрада әншісі Тото ... ... ... ... бірінші болып сұхбат алуға таласып, тіпті әуежайда төбелес шығаруға ... Ал ... ... парыз бен ерліктің үлгісін танытып, бітімгершілік миссия орындап жүрген кезекті инженерлік-сапер жасағы Алматыға ұшып келген ... ... ... бір де бір ... осы ... ... ... шықпайды. Оларды тек әскерилер ғана күтіп алады. Кез келген басқа елде халық батырларына айналатын бұл жас ... ... ... ... елемейді. Оларды неге мақтаныш тұтпасқа?! Эстрада әншілері теледидардан түспейді, ал бүгінде төтенше жағдайда батырлық танытып, қаһармандық ... ... ... ... кім ... немесе кім көрді? Немесе, тек өз ортасында ғана атақтары дүрілдеген бауырларымыз-саперларды, ұшқыштарды т.б. әскери адамдарды кім түстеп, кім таниды ... Біз, ... ... ... осы жас ... ... жай ғана ... күңкілдей саламыз. олар Отан мүддесін қорғаудың нағыз үлгісін көрсетіп жүрген батырлар емес пе? Бірақ мемлекеттіліктің осы бір ... ... ... рухы және ... ... көрсететін хабарлар саусақпен санарлықтай. Тіпті жоқтың қасы деуге де болады. Бұған ... ... ... ашылған «Қатардағы жауынгер» мен «Рахат» арнасындағы «Рота, подъем!» хабары мемлекеттік бюджеттен берілетін қаржы аздығының ... ... ... ... ... жатқан Өзбекстан елінде әскери-патриоттық тәрбиені дәріптеуге арналған бір толық арна бар көрінеді. Ал ... ... ... бәрінде бір-бір әскери-патриоттық тәрбие беретін бағдарламалар бар. Кез келген халық өзін саналы түрде сезінген сәттен бастап қауымдастықтың белгілі бір шеңберінде өмір сүре ... Ал ... ... болса, оның тыныштығының, бейбіт өмірінің кепілі болып табылады. Осы ретте өскелең ұрпақтың бойында ... деп ... ... ... ... оны ... ... пен табандылыққа баулитын хабарларды көп көрсетуіміз керек. Бұқаралық ақпарат құралдарының бір ... ... ... де ... ... «Көп ... бір ... артық» деген. Сондықтан бүгінгі таңда республика ақпарат кеңістігінде хабар тарататын 13 арнаның бәрінде бір-бір әскери-патриоттық ... ашу ... ... ... ...
Елімізде сөз, баспасөз бостандығы беріліп, радио мен теледидарды еркін пайдалану мүмкіндігі ... ... ... ... ... санасының өсуіне, олардың қоғам ісіне белсене араласуына, адамдардың жауапкершілігін арттыруға, қоғамдағы қарама-қайшылықтардың дұрыс, бұрыс екендігін ажырата ... ... ... ... ... ... тигізіп отырған ықпалы өте зор. «FM-101» жиілігіндегі Қазақ ... да әр ... ... тартымды хабарлар тыңдауға болады. Радиохабарлардың маңыздылығы, өзектілігі жағынан бүгінгі күннің тыныс-тіршілігімен қабысып, астасып, жатады. Сондай хабарлардың біріне ... ... ... ... ... арналған радиожурналдың көтерген жүгі мен рухани маңызы жағынан тыңдаушы қауымның көңілінен шығып келеді. Елбасы еліміздің егемендігі тікелей Қарулы Күштерімізге байланысты деп атап ... ... Осы ... ... ... ... ... орын алған «Саптағы сарбаз» хабары алғашында «Сарбаз сәлемі» деген атпен тікелей эфирден берілген-ді. Хабардың алғашқы жүргізушісі Бақыт Жағыпарұлы ... Бұл ... ... ... ... ... ... қорғаныс саласының, шекара қызметінің атқарып жатқан жұмыстарынан тыңдаушыларды хабардар ету, ... ... ... ... тәрбиелеу ісін топтастыра отырып, олардың өзекті мәселелерін ортаға салу, ой ... ... ... ел, алыс ... қол ... қоғам –ең әуелі ұрпағының ұлтжандылық қуатына көңіл бөлуі шарт деп ұран салады. Бүгінде аптасына бір рет 15 ... ... ... ... –Гүлім Төлеуқызы.
Бүгінде құрғақ ақпараттың заманы өткен. Осы ... ... ... ... ... ... ... оның мазмұнды болуы, тартымдылығы, фактінің дәлелділігі, фактілерді ойнатып, әрі ойлантып беру, ... ... ... ... қосыла келіп, хабардың дүлділділігін танытады. Мәселен «Саптағы сарбаздың» бір ... ... ... бойындағы патриоттық (елжандылық) сезім көріністеріне арналған еді.
Қару асынып, бұйрық беріп, тәртіпті бақылап, отырған нәзік ... ... ... ... арасында да кездеседі. Осы ретте елде әйелдердің әскери қызметте өзіндік үлесі мен салиқалы салмағы бар екен. ... ... ... әйел азаматтар әскери қызметке тартылып, Отан алдындағы әскери ... өтеп жүр. Яки, ... ... ... тұрып, сап түзеп, офицерлердің бұйрығын бұлжытпай орындау біздің қыздарымыз үшін таңсық нәрсе. Тарихта құрсанып, қару асынып, қол ... ... ... не ... ... ... сол ... азаттығы, тәуелсіздігі үшін арыстандай алысқан әйел адамдар аз емес. Тіпті әлемдік емес, өз ... ... ... ... ... көз ... болсақ, қорамсақ толы жебе асынып, айқайлап жауды қашырып, ... ... ... қаймықпай өз елінің азаттығы үшін шейіт болған апаларымыз жеткілікті. Көптеген батыстың дамыған елдерінде де қыздардың бұл құқы ... ... ... ... ... кету ... сақтап қалған, жерін жауға бермей, ұлан-байтақ өлкесін қазақ еліне мәңгі қоныс ету мақсатында жарғақ ... ... ... елім деп ... өткен хас батырлар қаншама десеңізші. Бұлардың ерлігі кейінгі ұрпаққа қашан да болса ... ...
XX ... ... ... бірі ... ...
Сарадай ақын болған, би де болған,
Динадай дана дархан күй де болған. ... ... қол ... ... ... гүл, ... ... түзде балуан –дегенде тарихи шындық жатыр.
Біздің жыл санауымызға дейінгі 530 жылы Сақ патшасы ... ... ... ... ... ... ... патшасы Кирді
жеңіп, өзінің 7 мың атты әскерімен төбенің басына шығып: «Массагеттер!
Сендердің патшаларың сөзінде тұрды! Ал, Парсы ... ... ... еді, енді тойғаныңша іш!» – деп, қолындағы қоржыннан Кирдің басын
алып, шашын ұстап көтеріп тұрып, өзінің уш сатқынының меске
толтырылған қанына өз ... ... ... ... бұл да осы ... ... өткен қайсарлық. Сақтар – біздің түбіміз. Демек, Тұмар
ханым –өз анамыз. :'
Күні кеше ғана азаттық үшін арыстандай арпалысып өткен Кенесары ханның ... бірі ... ... ... Бопай ханымның ерлігі ше? Күн-түн демей батырлармен бірге бес ... ... ... ... ... түйреген ерлігін сөз ретінде ғана айтып жүрміз. ... ... ... ... емес пе!? ... ... тұсында Абылайхан «Дарбозым» деп еркелетіп, сыйлаған қазақтың бас сардары, ұлы қолбасшы Қабанбай батырдың жары Гаухардың ... ... еске ... та ... ... Қабанбай мен Гаухардан туған Назым қыздың небәрі он алты жасында Түркістан түбінде от шашқан жоңғар зеңбірегіне батпай ... ... ... қолын бастап, кәмшат бөрік киіп, найза орнына қолындағы қамшысын бұлғап «Абылайлап» жауға шауып, жоңғарларды дүре қуған ... ел ... ... Әлия мен ... ... осы ... ... жалғасы еді. Жер бетінде алапат қанқұйлы, сұрапыл соғыстардың бірі –1941-45 жылдарындағы Отан соғысы. Өз тарихында мың өліп, мың ... ... ... бұл ... да ... ... қосты. Әлбетте ел қорғауға ер азаматтар шақырылса, бүкіл (шығыстағы) орта Азия республикаларынан қазақтың қос аруы Әлия мен Мәншүк өз қалауларымен ... ... ... ... атағын иеленді.
Бұл кездейсоқтық емес еді. Гүлдей нәзік аруларды түтеген оққа қарсы жетелеген не нәрсе, қандай күш еді? Сөз жоқ, ... ... ... бірге қайнап келе жаткан рух күші еді. Ол –ұрпақтан ұрпаққа өтіп келе жаткан болмыстағы намыс, ... ... ... ... ... ... ... дұшпанға деген өшпенділік еді. Халық батыры Бауыржан Момышұлы былай деген ... ... ... ... бай ... халқымыз батырлықты биік дәріптеп, азаматтық пен кісіліктің символы, үлгісі санаған. Батырлық ... ... ... ... ұрпаққа ата дәстүр болып қала бермек. Өткенін білмеген, ... ... ... ... ұрпағы – тұл, келешегі –тұрлаусыз. Біздің қазақ халқы – батыр халық».
Батыстың көптеген дамыған ... ... Отан ... борышын өтеу құқы шектелмейтін көрінеді. Соңғы деректерге көз жүгіртсек, Ресей, Израиль елдерінде әскерге талпынған қыздардың саны күн ... ... Бұл ... ... ... ... берілді. Мәселен, АҚШ-тың 38-ші президенті Джеральде Фордтың кезінде, яғни 1976 жылы алғаш рет әйел ... ... ... ... ... рұқсат етілген. Бүгінде АҚШ-тың әскерінде онға жуық әйел ... ... ... Ал Канадада қыздар ер азаматтармен бірге теңдей дәрежеде сонау ХІХ ғасырда, яғни 1895 жылы сапқа тұрған. Италияда 1997 жылдан бері әйел ... ... ... ... 2000 ... бері қыз балалар әскери оқу орындарында бақтарын сынайды. Ал көршіміз Ресейде осы күні әскери қызметте жүрген арулардың арасында 14 ... 75 ... ... ... ... ... ... бар. Десек те, бұлардың бәрінен Израиль мемлекетінің саясаты асып түскендей. Бұл елде қыз балалар әскери борышын ... ... ... ... ... ... әскерінде яғни ЦАХАЛ-да борышын өтеу қыз балалар үшін Отан ... ұлы ... ғана ... ... әрі қаржылық тұрғыдан тиімді келісім шарт. Екі жылын әскерде өткізген жас сарбаз осы елдің жоғары оқу орындарына түсуге және ... ... ... көрінеді. Ал олардың оқудағы шығынын Қорғаныс Минстрлігі төлейді. Мұндай тәжірибе АҚШ-та да бар екен. Израильде жастардың осындай жолмен білім алуын ... ... ... ... ... жастардың бойындағы патриоттық сезімді арттыруды көздейтіндіктен болуы керек. Әрине, Отанын қорғау жолында маңдай терін төкпеген адамнан адал азамат шыға ма. Оның ... осы ... ... ... ... ... әйел ... ешбір кедергі келтірілмеудің өзі қыздарды да ынталандырып, ... ... ... жол ... екен. Біздің елде төтенше жағдайда батырлық танытып, қаһармандық көрсетіп жатқан қыздарға елдің патриоттары ретінде қараса, әскери қызметте жүрген әйелдердің ... мен ... баса ... ... Және әлі ... дейін қыздарға әскери қызмет қол емес деген пікір ... орын алып тұр. ... ... ... елдерде жоғары әскери орындарда әйел адамдар отыр. Олардың табысты қызметі өзгелерге үлгі боларлықтай екені тағы бар. Түсінік бір ... ... ... ... ... ... тұрған біздің мына заманда әлі талай өзгерістер болары хақ. Мүмкін, күндердің күнінде егеулі найза қолға алып, сыланған сарбаз ... да тобы ... ... ... ... ... ... да, аққаты сол, жауынгер қазақта атқа отырған қыздар аз болмаған. Ақ мүсіні жаңа жауған ақ ... қыз ... ... ... от ... ... қазақ қызының өрлігі мен өткірлігі өшпек емес.
Қазiр Елiмiзде тәуелсiздiк туы ... ... ... отаншылдық дегенiңiздiң мәнiн айқындау тiптi қиындап кеттi. Неге десеңiз, сапырылысып жатқан мына өмiрде отаншылдық деген ұғым ... ... ... шегiнiп, «күнкөрiс» дейтiн күйкi тiрлiк қамы елдiң бәрiне жеке өз басын күйттетiп, ... ... ... ... ... ... тәрбиелейтiн орынның бәрiнде, негiзгi мамандық, жалпы ұлттық, қазақстандық мұқтаждықтан гөрi пайда табудың амалдарына көпшiлiк көңiлi көбiрек алаң. Мұны жоққа ... ... ... Өйткенi, бұл да болса Абай айтқан әрекеттiң бiр түрi. Қамсыздықтан тәуiр. Кезінде болған сұрапыл ... өзі ... ... ... жеңіспен аяқталғанына көпшілігіміз мән бере бермейміз. Әрбір мемлекеттің рухани ... ... ... үшін ... ... ... ... Біз қазір тұрмыстық сұранысты алға қойған кезеңде өмір сүрудеміз. Сондықтан болар патриоттық сана-сезім біздің қоғамда тым кедейленіп барады. Қарапайым мысал, кез ... ... ... ... ... ... ел, жер туралы әңгіме бастау жан-жағындағылар үшін «қызық» болып көрінетіні сөзсіз. «Отан» үшін деп стакан көтеру тек ара-тұра ... мен ... ... болмаса, түсінбейтін жандар үшін әбес қылық секілді. Ашығын айтсақ, ел туралы ... сөз ... ... ғана ... ... ... үкіметі тұсында «День победы» деген сияқты әндер орындалғанда жүрегіміз шымырлап, елге, Отанға деген сүйіспеншілігіміз еселене ... ... еді. Ол ән ... ... елдің ішкі қуатына деген сенімімізді нығайтатын, көңілімізді шалқытатын. Тегінде, патриоттық сезім өзінің өмір сүріп жатқан қоғамыңа ... ... ... емес пе?! ... сарбаздың» келесі көтерген тақырыбы ел басына қауіп төнген ... ... ... әнді ... ... Яғни, қайта қиын-қыстау кезеңде, керісінше, осы патриоттық әндер арқылы бірігіп, бір ... ... ... ... ... ... сөз етті. Ұлы Отан соғысы жылдары Қазақстанның музыка өнері ауыр ... ... ... дами түсті. Соғыс кезінде майдан шебінде жүрген жауынгерлердің қас-қағым тыныштық сәттері болатын. Осы кезде келесі шабуыл басталғанша жарақаттанған ... ... ... ... т.б. ... ... ... жинап, әлденіп алатын көрінеді. Мұнда өздерінің туған жерін, артта қалған аяулы аналарын, сүйікті жарларына деген сағынышы мен махаббатын әнге ... ... ... көп ұлтты халқының басқыншыларына қарсы күресте қаһармандығы ... ... ... атты ... «Қос ... әні ... ... жылдары М.Төлебаевтың «Тос мені, тос», «Кестелі орамал», А.Жұбановтың «Майданнан хат», «Москва» және тағы басқа лирикалы-патриоттық ... ... ... таралды. Қазақстанның халық әртістері Б.Төлегенова, Е.Серкебаев, Р.Жаманова, Р.Бағланова, ... ... ... ... кісілердің шығармашылы дамып, өз өнерлерін шыңдады. Қазақ мемлекеттік филармониясы көркемөнер бригадаларын ұйымдастырып, қырық мыңға жуық ... ... Он ... жуық ... ... бригадалары құрылып, майдан шептеріне барып, өз өнерлерін көрсетті. Мұндай концерттер, үлкен ілтипатқа ие болып, зор қуанышпен өтетін. Әртістер майданның ... ... ... кей ... ... 300 ... қалған жерлерде өз өнерлерін көрсететін. Сол кездері мысалы Калинин фронтының бір бұйрығында «Әртістердің өнер көрсетуі қазақ ... ... және ... ... өте жоғары деңгейде екенін көрсетті», –дейді. Осы жылдары шыққан ... мен ... ... адам ... тебірентіп, туған Отанға деген ыстық сезімін оятатын салтанатты бейнеде суреттелген. Мәселен, ... ... өз ... көтеріңкі патриоттық музыкалы үндер арқылы көп ұлтты кеңестік Отанның ұлылығы мен ... ... 1941 жылы ... ... ... Одағының батыры М.Ғабдуллинге арналған әндері осының кепілі. Қиын кезеңде жауынгерлердің рухын, көңіл-күйін көтеріп, ... ... ... ... Ұлы Отан ... отты жылдарында шыққан ән шығармалары кеңес халықтарының сөнбес күшінің ескерткіші ... ... ... жетіп, сақтала бермек.
Елдік касиеттер аспаннан түспейді, жоқтан жаралмайды. Өзі туған топырақпен, ана сүтімен ұйыған ... ... ... ... мен ... ретінде қалыптастырған қоғамы дарытар терең де, текті дүниетаным негізінде ғана бітеді. Республика Президенті Н.Ә.Назарбаев «Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... тағы бір аса маңызды идеологиялық міндетіміз – қазақстандық отан сүйгіштікке тәрбиелеу» – деп маңызды ... бірі ... алға ... ... ... ... жөн.
Қазақ халқы «Отан» деген ұғымды бала бойына ерте бастан сіңіруге тырысқан. Мұны ең алдымен, туған жер, атамекен, ел, жұрт ... ... ... ... ... ... да болар, соншама кең далада өмір сүрсе де, ата-бабаларымыз үшін атамекен ұғымы –әрдайым қастерлі де ... ... ... ... ... мен ... көзі –Отан десек, оның мазмұны: табиғат, оның байлықтары, тіл, дәстүр, тарихи ... ... ... ... ... ... Олардың адам көкірегіне жылылық, жақындық, туысқандық сезімдерді ұялатып, ізгі де ерлік істердің қайнар көзіне айналуы патриотизмге тәрбиелеудің ... ... ... тектілігінен туындайды. Ол тәрбие арқылы өсіп, жетіліп патриоттық сана түрінде қалыптасады. Ұлттық патриотизмді ұлт және патриотизм ... екі ... ... ... деп ... ... ... «ұлттық патриотизм –қанмен, тектілікпен туа біткен қасиеттердің тәрбие арқылы бекіп, нығаюы, елін, жерін, шексіз ... ... ... ету, ұлттың барлық қасиеттерін ардақтау» деп көрсетеді. ... ... жеке ... санасында Отан түсінігінің қаншалықты терең және саналы орнығуына қарай патриотизмді екіге бөліп қарастыруға болады. Біріншісі, Отан туралы ... ... Ол ... ... дамуы, қорғаныс тәсілдері, патриоттық пікірлер, көңіл-күйі, дәстүрлері мен саналы сезімі кіреді. Екіншіден, патриотизмнің теориялық деңгейі де бар. Атап ... ... ... ... ... оның ... мен ... туралы ғылыми білімдерді жете меңгеру. Отанға қызмет ету жөніндегі патриоттық идеялар, патриоттық ... ... ... ... ... ... Патриоттық сана ұлттық және жалпы адамзаттық мүдделер тұрғысынан қарастырғанда отанға деген көзқарас құндылықтарының жиынтығы болып табылады. Жоғарыда айтып өткеніміздей, ұрпағын өз ... ... етіп ... – қай халықтың болса да тәрбиелеу жүйесінің негізгі талаптарының ... Ал ... ... бұл талап әрдайым жоғары болған. Сол сияқты, Отан, туған жер – халық бұқарасы өмір ... ... ... ... бір саяси, мәдени, әлеуметтік және тұрғын орта. Бұл орайда Отан түсінігінің тұрақты құрамдас үш бөлігі жөнінде ғалым М.С.Жүнісовтың мына ... ... ... Біріншіден, туған жер, яғни халықтың өзі жасаған тарихымен байланысты этникалық аймақ; өзінің тілі, ұлттық ... ... ... белгілі бір халық; үшіншіден, отанның типін анықтайтын коғамдық-экономикалық және әлеуметтік-саяси құрылыс.
Сонымен, патриотизм ұғымы және оның қазақ елінің саяси тарихынан алар орны ... ... ... ... оның ... халқының жаңа қоғам мен демократиялық мемлекет құрсақ деген ниетінің қайнар көзі болып отырғанынан көз ... қиын ... ... ... көрсетіп отырғанындай, патриоттық сана мемлекеттік саясат пен идеологияның жемісі ретінде қарастырылыуы тиіс. Осы тұрғыдан келгенде, қазақстандық патриотизм ... ... ... ... ... саяси фактор. Өйткені оның бүкіл мән-мағынасы имандылық пен демократияның, әлеуметтік әділдік пен тарихи шыншылдық принциптеріне негізделген. Себебі, Қазақстанның ... ... ... құлдырау кезеңдерінде халықтар тағдырын тәлкекке салған қателіктер, асыра сілтеулер аз ... жоқ. ... ... ... алу, оның қайталануына жол бермек саяси сергектікті ... ... ... ... ... ... ... мен ұлыстардың рухани құндылықтарының ортақ игілікке айналдырудың құралы болып келеді. Елімізде ... ... ... ... осы ... ... көз ... Қазақстандық патриотизм жалаңұран, сөзуарлықтың жиынтығынан ада болуы тиіс. Себебі, әлеуметтік әділетсіздік, принципсіздік орын алған жерде ... ... ... ... ... ... Ал ондай сезімі, отаншылдық рухы сөнген елдің болашағы бұлыңғыр болатынын тарих дәлелдеп отыр. Сондықтан, қазақстандық патриотизмнің дәстүршілдік және жаңашылдық ... ... ... ... ... ...
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйініне келсек, патриотизмді тудыру бар да, оны ... ету бар. ... мен ... ... мен елімнің патриотымын деп қол қусырып жатқаннан ештеңе өндірмейсің. Тамырына үңіле белсең аясы кең, ... ... ... ... ... жетеді. Сол себепті болашақта еліміздің іргетасы берік болсын десек, бұл жолдың бастауының қай ... ... ... ... ... бастап «жұмыла көтерген жүк жеңіл» демекші, баршамыз бірлесе іске кіріссек үлкен жетіктікке жетерміз. Қазақстандық ... ... ... ұранмен, құрғақ сөзбұйдамен жүзеге аспайды. Мекемелер мен ұйымдарда, ғылым-білім ордаларында, еңбек ұжымдары мен ... ... ... ... ... мақсатты жұмыс жүргізу толастамауы қажет. Әрине, оның бәрі айта қаларлықтай бірден ... алып кете ... ... ... ұйымдастырылған жұмыс өз нәтижесін беретіндігіне жұрт көзін жеткізуден танбау керек. Қазақстандық патриотизм республиканы мекендейтін ұлттар мен ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырыла беруі тиіс. Әрбір қазақстандықтың бір-біріне деген сенімі ұлғайған сайын, патриоттық сана да сапалы арнаға өтеді. Адамдардың мүдделестігі, рухтастығы, ... ... ... ... мұның бәрі, түптеп келгенде, еліміздің тәуелсіздігі мен мемлекеттігінің кепілі болып табылады. Бала ... өз ... ... өзге елдің таным-түсінігінің оп-оңай сіңуіне жол беріп отырмыз. Сонда бүгінгі бала ұлттық құндылықты бағалауды, ұлтын сүюді қайдан үйренеді? ... де, егер ниет ... ... ... ... ... қызықты бағдарламалар жасауға мүмкіндік мол емес пе? Әрі, осы бағдарламалар арқылы балаға ұлттық менталитетті ... ... ... ... ... болады. Ол радиодан берілгесін ықпалы да мол болар еді. Тек көңіл бөлінбей жүр. Яғни, жастарға біз әлі күнге патриоттық ... бере ... ... ... ... біздің елімізге шабуыл жасаған сыртқы жаулармен қарулы күрес деп қана түсінбеу керек. Біз Отанымыздың күш-қуатын нығайта отырып, оны ... ... да ... ат ... ... сезiмдi қалай өрбiтуге, дамытуға, орнықтыруға болады? Жалпы әлденеше ұлт өкiлдерi жайлап отырған Қазақстан ... елде ... ... бар ма, ... бе деген тәрiздi сауалдар бары рас. Менiңше, бiздiң жағдайда осы отаншыл болу сезiмi керегiрек. Бұл сезiмдi өрбiте алмай ... ... ... ... меңдеуi мүмкiн. Ал бұл дегенiңiз еш нәрсеге зауқы жоқ, барша iс-әрекетке немқұрайдылықты ... ... ... ... тоқтығы мен көйлектiң көктiгiн көбiрек ойлай бастаған мына заманда әлгiндей пиғыл адамды адамдыққа емес надандыққа жетелейдi. Мұның ... ... ... жатқан оқиға, құбылыстарымен жұмысы жоқ, малша оттап өмiр сүру түр. ... ... ... ... тәрбиелеу мiндет.
Патриотизм кеше –бүгін пайда болған ұғым емес. Оның да әр ... ... орай өту ... ... ... ... мәлім. Баршаға мәлім бір ақиқат бар: отаншылдық, елжандылық, ұлтжандылық ұғымына қатысты мәселелерді ортақ игілігіне айналдырудың озық ... ... ... назарына ұсынылмаса, ол жас ұрпақты ізгілікке тәрбиелеу құралы бола алмаса, онда патриотизм тақырыбының да жолы қысқа болғаны. ... ... ... ... ... ету үшін баспасөзді, теледидарды, радионы және басқа да ақпарат құралдарының түрлерін пайдаланады. Бұл ... ... ... ... қалыптастырудың мықты көзі бұқаралық ақпарат құралдары екені даусыз. Олай болса, қазақстандық ... мен ... ... құралдары арасындағы өзара байланыс туралы мәселені арнайы қарастыру қажеттігі туындайды. Тәуелсіздігіміздің арқасында еліміздегі демократияның бір пошымы ретінде қызмет атқарып ... ... ... ... ... ... және рухани-мәдени өмірінде алар орны, атқарар қызметі өте салмақты. Бүгінгі таңда қоғамдық санаға ықпал ететін, ... ... ... ... бірден-бір күш бұқаралық ақпарат құралдарының басты тетіктерінің бірі –электронды бұқаралық ақпарат құралдары болып табылады. Теледидар қоғамдық санаға ықпал ететін құбылысқа ... Бұл, біз ... анық ... шындық. Бұқаралық ақпарат құралдары деген не? Міне, бұл мәселеге келетін ... «БАҚ ... ... ... әр түрлі хабар-ошарды халыққа арнайы техникалық құралдар арқылы ашық әрі ... ... ... ... ... ... ... Назарбаевтың кез келген сөйлеген сөзінде қазақстандық патриотизм алғашқы кезекте тұрады. Дүние жүзі қазақтарының I Құрылтайында: «Біздің бұл ... бір ғана ... бар, ол ... ... Біз туған мемлекетіміздің тәуелсіздігін баянды етуге, қуатын арттыруға, оның игілігіне, халықаралық қоғамдастықта абыройының өсуіне, адал қызмет етуге қарыздармыз. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... жарастығын аман сақтай білу қаншалықты үлкен тарихи жауапкершілік екенін жан-тәнімен сезіну керек», –деп ашып айтады. Патриотизмнің үлгі-өнегесін біз аға ұрпақтың ... ... ... бойымызға сіңіреміз.
Елдің елдігін оның тарихы, әдебиеті, тілі, салт-дәстүрі сақтайды. Тәуелсіздікпен бірге тарихымыз ... ... ... ақтаңдақ беттер ашылды. Елім дейтін, халқының қамын жейтін біз боламыз. Алаш арыстары Әлихан Бөкейханов, Міржақып Дулатов, ... ... ... ... ... ... ... қалу жолында жан қиған олардың орындалмаған арманын біз орындаймыз. Ол үшін өркениетке, рухани кемелдікке, жоғары мәдениетке, ізгі адамгершілік қасиеттерге ие ... ... Күні ... ұлы Отан ... ... аға ... ерлігі біздің жадымыздан өшуге тиіс емес. Әлия мен ... ... ... ... ... ... ерлік істері аңызға айналды. Интернационализмнің шынайы белгісіндей бұл соғыста қаншама ағаларымыз бен апаларымыз қан төкті. Соның бәрі ... ... ... үшін еді. Біз ... ... ерлік істерін, асыл қасиеттерін көркем және деректі шығармалардан оқып үйренеміз. Ол бойымызда ... ... ... ... ... ... ... құлдық психологиядан арылуымыз керек. Келешекте қуатты мемлекет, зиялы қауым құрамыз десек, жастар, адамгершіліктің ең асыл ... ... ... ... ... ... ... Жалпы ынта, білім, жігер, қайрат болса, өзіне деген нық ... ... ер ... ... ... ісі жоқ. ... ... тәртіп, сабыр, қажыр-қайрат, жігер жігітке ең қажетті осылар. Сөзде бар, істе жоқ жалаң патриотизмнен сақтану керек. Қазақстандық ... ... ... ... ... Оның мағынасы шексіз. Алдымызда әкелеріміздің ерлік дәстүрін жалғастыру міндеттері тұр. ... ұлы ... И.С. ... ... ... күнін көрер-ау, ал менің Россиясыз күнім қараң ғой», – деген ... Бұл ... ... ... екенін байқатады. Біз де Қазақстан туралы осылай еркін айта аламыз. Сол үшін бізге қырандай ... ... ... ... ... пен кісілікті, азаматтықты, мамандықты жете игеруге күш саламыз. Қазыбек би сөзімен айтсақ, «Атадан ұл туады, құл болуға қақысы жоқ». Қазақстандық ... ... мәні де ...
Жас ұрпақтың жанын рухани жағынан азықтандыратын, патриоттық сезімге ... ... ... үлкен құрал –БАҚ-ры екені сөзсіз. БАҚ –жастардың бойына ерте жастан адамгершілік қасиеттерін дарытуға әсер ете алатын мүмкіндігі мол ... ... ол ... ... ... ... Осы ретте БАҚ болашақ ұрпақты тәрбиелеуде және әлеуметтендіруде негізгі факторлардың бірі ... ... ... ... тың ... ... көптеген әскери-патриоттық тәрбиедегі бағдарламалар енгізу қажет. Соның нәтижесінде әр ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады. Бірақ осы айтылғандарды жүзеге асыру үшін мемлекет тарапынан үлкен қолдау көрсетілу керек. ... ... ... ... ... ... 1992, ... Шығармалары, Алматы. 1991, 258-б.
Ш.Уәлиханов. Таңдамалы шығармалар жинағы. Алматы, ... 1985, ... ... ... 9-шы ... в цифрах. Краткий статсборник. Алматы, 1987, С.5.
Ахмет Байтұрсынов. Ақжол. 257-б.
Ахмет Байтұрсынов. ... ... 1989. 279 ... 237-б.
А.С. Сәрсенбаев «Қазақстан жастары ғасырлар шебінде» –Алматы:Елорда, 2000. –б. ... ... ұя» ... Р. ... ... беру || Бастауыш мектеп.-2005.-№10.-40-43 б.
Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi:
Алтынбаев М. Қазақстанның кәсіби армиясы –жаңа мыңжылдықтың армиясы // ... ... 2006.- 6 ... ... К. ... ... ... және оның түрлері // Қазақ тарихы.-1999.-N3.
Аңызға айналған жеңімпаздар. Алматы: Мектеп, 1984.
Ахметжан Қ. ... ... ... ... Алматыкітап, 2006. (Әскери-патриоттық тәрбие кітапханасы)
Барманқұлов М. Телевизия: бизнес әлде билік? Оқу құралы/ Аударған К.Қабылғазы. ... ... ... 2007. ... Ж. ... эфир табиғаты. –Алматы: Қазақ университеті, 2003
Әлиханұлы Ж. №1 Халық Қаһарманы: Армия генералы Сағадат Нұрмағамбетовпен әңгіме // Егемен Қазақстан.- 2006.- 16 ... ... ... ... ... ... ... әлем, 2001
Ерлік: Әскери әңгімелер жинағы.-Алматы:Жазушы, 1968.
Қазақстан Республикасының Конституциясы. Конституция Республики Казахстан - Алматы: Жеті жарғы, 2003.
Қазақстан Республикасының Қарулы ... // ... ... ... анықтамалық.- Алматы, 2001.
Қазақ генералдары.... Қазақстан Республикасы Қарулы ... ... ... // Ана ... ... радиосы «Саптағы сарбаз» радиохабары (2006-2006 жылдардағы хабарлар)
Қасымбаев Ж. ... хан ... және ... ... ... 1993.
Қожакеев Т. БАҚ:бүгін және ертең // Ақиқат.-2001.-№5
Мәди А. ... он ... ... ғана ... ... // Ал-маты ақшамы.- 2006.- 5 желт.(№140).
Мырзағұлова М. Алғашқы әскери ... // ... ... –. ... Н. Әскеріміздің мәртебесі арта берсін!: [Қазақстан Қарулы күштеріне - 5 жыл] // ... ... 7 ... Н. ... ... –Алматы: Қазығұрт, 2006
Омашев Н. Толқындағы тотияйын. –Алматы: Қазақстан, 1998.
«Отан қорғау –сенің азаматтық борышың» Алматы, 2007 ж.
Рокоссовский К.К. ... ... ... ... ... ... 1983.
Салқынбек Д. Қазақ баспасөзі тәуелсіздік жылдарында //Ақиқат. –. - № 12.
Сандар сауал тастайды: [Қазақстан бойынша: ... ... беру ... ... Денсаулық; Демография; Қаз.қарулы күштері Сәулет; «Бөбек» қоры балаларға // Парасат.-1997.- N1.
Сейдімбек А. Теледидар қандай болса, ұлт та сондай // Қазақ елі, 1999 ж., 2 ... Л. ... ... ... // ... ... –. - №1 ... Ә. Әлем елдері және әскери ынтымақтастық // Егемен Қазақстан - 2006.- 6 ... Ғ. Ішкі ... өз туы бар // ... Қазақстан -1997.-25қазан
Тұрсынов Қ. Көгілдір экран құпиясы, –Алматы: Қазақ университеті, 1998.
«Хабар» телеарнасы «Төртеу түгел ... ... ... телеарнасы «Айбын» хабары (2006-2007 жылдардағы хабарлар)
50

Пән: Алғашқы әскери дайындық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Демалыс және еңбекті ұйымдастыру24 бет
Мектеп музейін ұйымдастыру және оның кейбір мәселелері92 бет
Қазақстан 1941-1945ж Ұлы-отан соғысы9 бет
Қазақстанда Азамат соғысы жылдарында жасақталған Қызыл армияның әскери бөлімдері мен құрамалары (1918-1920 ж. ж.)18 бет
Әскер – ел қорғаны68 бет
Алаш қозғалысының бастау көздері26 бет
Атырау газетіндегі патриоттық тәрбие мәселесі67 бет
Қазақстан 1941-1945 ж. Ұлы отан соғысы дәуірінде6 бет
Қазақстандағы нарықтың даму тарихы17 бет
Оқушыларға патриоттық тәрбие беру79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь