Корпоративтік басқару туралы

Кіріспе

1 Корпоративтік басқарудың теориялық негіздері
1.1 Корпоративтік басқару түсінігінің мәні мен даму құрылымы
1.2 Корпоративтік басқарудың Қазақстандық үлгісі
1.3 Корпоративті басқарудың құқықтық аспектілері

2 « Альтернативные финансы» АҚ корпоративті басқару жағдайын бағалау және талдау.
2.1 «Альтернативные финансы» АҚ.ғы корпоративтік басқару мен құрылымы.
2.2 «Альтернативные финансы» АҚ .ның құрылымы, корпоративтік қаржыларына талдау

3 Қазақстандағы қаржылық институттарында корпоративтік басқаруды жетілдіру
3.1 Корпоративтік басқаруды жетілдіруді мемлекеттік ынтландыру
3.2 Қаржылық институтардағы корпоративтік қатынастарды жақсарту шаралары

Қорытынды
Әдебиеттер
XIX-ХХ ғасыр аралығында әлемде ірі корпорациялар қалыптаса бастады және сол кезде корпоративті басқару мәселелері де шыға бастады, өйткені ол компанияларда меншік құқығын бөлу және сол меншікті басқару процесстері көріне бастады. Бизнесті дамыту мәселелері корпорация иелерін басқару қызметтерін басқа адамдарға сеніп тапсыруға мәжбүр етті. Менеджмент пен компаниялар акционерлерінің арасындағы мүдделер қақтығысы айқын көріне бастады. Корпоративті басқарудың теориясы мен практикасы ХХ ғасырдың 80 жылдары қалыптаса бастады. Қазіргі заманауи эпоха мен екі өткен кезеңдердің артықшылықтарын талдай отырып, ғалымдар мынадай шешімге келді, XIX ғасырда экономикалық дамудың қозғауышы кәсіпкерлік болды, ХХ ғасырда менеджмент және XXI ғасырда корпоративті басқару.
АҚШ-та, Канадада, Жапонияда, еуропалық мемлекеттерде корпоративті «көріністің» («спектакль») (акционерлер, менеджерлер, директорлар, кредиторлар, қызметкерлер, жабдықтаушылар, сатып алушылар, мемлекеттік чиновниктер, жергілікті қоғам тұрғындары, қоғамдық ұйымдар мен қозғалыс мүшелері) басты тұлғалары арасындағы қарым-қатынас жүйесінің негізі нақты анықталған. Мұндай жүйе корпорациялардың негізгі үш мәселесін шешуге арналған: корпоративті басқарудың максималды тиімділігін қамтамасыз ету, инвестицияларды тарту, заңды және әлеуметтік міндеттемелерді орындау.
Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) (Организация экономического сотрудничества и развития (ОЭСР)) мақұлдаған арнайы құжатта былай делінген, «Корпоративті басқару... арнайы механизмдерді анықтайды, олардың көмегімен компаниялардың мақсаты құрылады, оларға жету құралдары анықталады және оның қызметін бақылау жүзеге асады». Онда тиісті корпоративті басқарудың бес негізгі принциптері жете жазылған.
Қазақстанда корпоративті басқару экономиканың дамуына жаңа мүмкіндіктер береді, инновациялық тәсілдер негізінде инвестициялық ағымдарға жол ашады. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі мен ҚР «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңы қабылданды[1, 2]. ҚР Ұлттық Банкі «Қазақстандық акционерлік компаниялардың корпоративті басқару принциптерін қолдану бойынша кепілдемені» тағайындады[3]. Қазақстандық қаржыгерлер Ассоциациясы маңында корпоративті басқару бойынша жұмысшылар тобы құрылды. Модельді Іскерлік этика Кодексі құрылды, Корпоративті басқару бойынша Қазақстанның Ұлттық Советі ұйымдастырылды[4]. Сонымен қатар, бірнеше жылдардан бері өз қызметін Бүкіләлемдік банк тобының, Халықаралық қаржы корпорациясының қолдауымен Орталық Азиядағы корпоративті басқару бойынша IFC жобасы өз жұмысын жүзеге асырып келеді.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1 Корпоративтік басқарудың ... ... ... басқару түсінігінің мәні мен даму құрылымы
2. Корпоративтік басқарудың Қазақстандық үлгісі
3. Корпоративті басқарудың құқықтық ... « ... ... АҚ ... басқару жағдайын бағалау және
талдау.
1. «Альтернативные финансы» АҚ-ғы корпоративтік басқару мен ... ... ... АҚ ... құрылымы, корпоративтік қаржыларына
талдау
2. Қазақстандағы қаржылық институттарында корпоративтік басқаруды жетілдіру
1. Корпоративтік басқаруды жетілдіруді мемлекеттік ... ... ... ... қатынастарды жақсарту
шаралары
Қорытынды
Әдебиеттер
Корпоративтік басқарудың теориялық негіздері
Корпоративтік басқару түсінігінің мәні мен даму құрылымы
XIX-ХХ ғасыр аралығында ... ірі ... ... ... сол ... ... басқару мәселелері де шыға бастады, өйткені ол
компанияларда меншік құқығын бөлу және сол ... ... ... бастады. Бизнесті дамыту мәселелері корпорация иелерін басқару
қызметтерін басқа ... ... ... ... ... Менеджмент пен
компаниялар акционерлерінің ... ... ... ... көріне
бастады. Корпоративті басқарудың теориясы мен практикасы ХХ ғасырдың 80
жылдары қалыптаса бастады. Қазіргі ... ... мен екі ... ... ... отырып, ғалымдар мынадай шешімге келді, XIX ғасырда
экономикалық ... ... ... ... ХХ ғасырда менеджмент
және XXI ғасырда корпоративті басқару.
АҚШ-та, Канадада, Жапонияда, еуропалық ... ... ... ... менеджерлер, директорлар,
кредиторлар, қызметкерлер, жабдықтаушылар, сатып алушылар, мемлекеттік
чиновниктер, ... ... ... ... ... мен қозғалыс
мүшелері) басты тұлғалары арасындағы қарым-қатынас жүйесінің негізі ... ... жүйе ... ... үш ... ... корпоративті басқарудың максималды тиімділігін қамтамасыз ету,
инвестицияларды тарту, заңды және әлеуметтік міндеттемелерді орындау.
Экономикалық ынтымақтастық және даму ... ... ... ... и ... ... ... арнайы құжатта
былай делінген, «Корпоративті басқару... арнайы механизмдерді анықтайды,
олардың көмегімен ... ... ... ... жету құралдары
анықталады және оның қызметін бақылау жүзеге ... Онда ... ... бес ... ... жете жазылған.
Қазақстанда корпоративті басқару ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық
ағымдарға жол ашады. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі мен ҚР
«Акционерлік қоғамдар ... Заңы ... 2]. ҚР ... ... ... ... ... басқару принциптерін
қолдану бойынша кепілдемені» тағайындады[3]. Қазақстандық қаржыгерлер
Ассоциациясы ... ... ... бойынша жұмысшылар тобы құрылды.
Модельді Іскерлік этика Кодексі құрылды, ... ... ... Ұлттық Советі ұйымдастырылды[4]. Сонымен қатар, ... бері өз ... ... банк ... ... қаржы
корпорациясының қолдауымен Орталық Азиядағы корпоративті басқару бойынша
IFC жобасы өз жұмысын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын Корпоративті басқаруды ұйымдастыру ... ... ... процессі әлі де бастапқы деңгейде. Осыған
байланысты, «Альтернативные финансы» ... ... ... ... ... ... құру ғана емес, сонымен қатар
әлемдік банк жүйесіне интеграция жағдайында оған жету ... ... ... ... 1-ші ... ... және әлемдік тәжірибеде
корпоративті басқарудың дамуы мен ... ... ... ... ... ... тарихы
|Жылы |Мазмұны ... |East India Company ... рет ... жиналысын құрады, бұл |
| |меншік пен бақылаудың ... әкеп ... ... |
| |Нидерланды) ... ... Смит ... о ... и ... ... ... |
| |жұмысында менеджерлер қызметін бақылаудың әлсіз механизмдері |
| ... және ... үшін ... ... ... |
| ... ... ... ... ... алғашқы заң (Ұлыбритания) |
|1931 |А. ... и Г. Минз ... ... ... ... и |
| ... собственность» жұмысын жарыққа шығарады(АҚШ) |
|1933-19|1933 ж. ... ... ... Заң ... қағаздар нарығының |
|34 |қызметін реттейтін бірінші заң ... ... ... |
| ... ашу ... ... ж. Заң құқықтық қолдану |
| |функцияларын бағалы қағаздар мен биржалар ... |
| ... (АҚШ) ... |ЕО ... ... заңнама бойынша директива қабылдайды. (ЕО) |
|1987 |Тредвей Комиссиясы қаржы есебін құрастыру барысында алаяқтық |
| ... ... ... аудит бойынша комитеттердің ролі мен |
| |мәртебесін ... және ішкі ... ... ... ... |
| ... ... Комиссиясының спонсорлық ұйымдар Комитетінің |
| |COSO моделі ), 1992 ж. жарыққа шыққан (АҚШ) ... ... ... ... Polly Peck (1,3 млрд. |
|91 |фунт стерлинг көлемінде шығындар), BCCI и Maxwell ... |
| |(480 млн. фунт ... ... ... ... |
| ... ... басқару тәжірибесін жетілдірудің |
| |маңыздылығын ... ... ... ... ... ... қорғау мақсатында корпоративті |
| ... ... ... ... ... Кодексті жарыққа |
| |шығарады (Ұлыбритания), және 1992 ж. бастап Ұлыбританяның қор |
| ... ... ... ... ... или |
| ... принципі бойынша басқару жайлы ақпарат ашуы міндетті. |
| |(Ұлыбритания) ... ... ... ... ... ... ... баяндамалар жарыққа шықты: Рутман «О внутреннем контроле |
|95 |и финансовой отчетности», Гринбери «О вознаграждении ... |
| ... и ... «О ... ... (Ұлыбритания) |
|1995 |Вьено баяндамасы жарыққа шықты (Франция) ... ... ... жарыққа шықты (Нидерланды) ... ... ... ... ... ... |ЭЫДҰ «Корпоративті басқару принциптерін» басып шығарады, ол сол |
| |бағыттағы алғашқы ... ... ... ... ... ... ... ... ... қолданбалы материалы басып |
| ... ... ... ... ... қосылған, көлемі бойынша жетінші болған, Enron|
| |корпорациясының банкротқа ұшырағаны жарияланды. (АҚШ)) ... ... ... Кодексі жарыққа шықты (Германия) |
|2002 |Корпоративті мінез-құлық ... ... ... ... |
| ... ... |Enron ... ... мен ... да ... жанжалдар |
| |Сарбейнс-Оксли заңын қабылдауға әкеп соғады(АҚШ); компаниялар |
| ... ... ... ... Винтердің баяндамасы жарыққа |
| ... (ЕО) ... ... емес директорлар жайлы Хиггс баяндамасы басылып шығады. |
| ... ... ... ... ... ... дүр сілкіндірді. |
|Казахстанда ... |ҚР ... ... ... ... ... ... ... Заң ... ... ... |
|2002 |Қазақстан Республикасының ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| |қолдану бойынша кепілдемелер» бекітілді. ... ... ... ... Заң қабылданды ... ... ... ... ... ... |
| ... бойынша жұмысшы тобы құрылды. ... ... ... ... мен Эмитенттер Советі |
| ... ... ... ... ... ... Совет беіткен листингтік талаптарға сәйкес, |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... Модельді Іскерлік этика Кодексі қабылданды. |
|2006 |Корпоративті басқару бойынша қазақстанның Ұлттық советі құрылды. |
| ...... ... ... ... ... // IFC. ... - №1 ... жылы ... ... ... ... және даму ұйымы
(ЭЫДҰ) (29 дамыған нарықтық ... бар ... ... анықтама құрастырды: «Корпоративті басқару- ... ... ... және ... ішкі ... ... ... жоғарылату үшін негізгі элементтердің ... ... ... табылады, бұл компанияның басқармасы
(менеджмент, администрация), оның ... ... мен ... ... арасындағы қарым-қатынастар кешенін қамтиды».
1-ші кестеге сәйкес, корпоративті басқарудың толық теориясы өткен
жүзжылдықтың 80-ші жылдары қалыптаса ... (1 ... ... ... корпоративті басқару жүйесінің құрылу
процессі
Тиімді басқарылатын компаниялардың ұлттық экономика мен жалпы ... ... бар. Олар ... ... тұрақты болып келеді,
акционерлер, қызметкерлер, жергілікті қауым мен түгел мемлекет үшін жоғары
құнды қамтамасыз етеді. Осылайша олар ... ... ... ... басқарудың тиімді жүйесін құру этаптары және
оның артықшылықтары 2-ші суретте келтірілген.
2-сурет. Корпоративті басқарудың ... ... құру ... ... ...... көзі: IFC, 2006, № 3 [5]
4-ші суреттен көріп отырганымыздай, корпоративті басқарудың ... ... ... ... емес басқарылатын
корпорациялармен салыстырғанда капиталға кең ауқымды ... ... және ... ... ... ... басқарудың тиісті стандарттарын ұстанған компаниялар өз
қызметінде қолданатын сыртқы қаржы ресурстары құнын төмендетуге ... ... ... келе жалпы капитал құнының төмендеуі орын алады.
Бұл заңдылық Қазақстан сияқты ... тән, ... ... жүйе ... ... ... ал сот ... инвесторларға, егер олардың құқықтары
бұзылатын болса, тиімді көмекті әрқашан ... ... ... ... ... ие ... акционерлік қоғамдар, басқа түрлі
мемлекеттер мен ... ... ... ... ... ... ... көптеген артықшылықтарға ие (3-сурет).
3-сурет. Корпоративті басқарудың жоғары ... ... ... бағасына үстеме(надбавка),%
Ескерту –Ақпарат көзі:McKinsey & Company.Global Investor Opinion
Survey, Шілде 2006.
3-суретті ... ... ... ... ... заемдік капитал құны әлде қайда жоғары, ал
акциялар шығару ... ... ... тарту мүлдем жоқ. Мұндай жағдай
көптеген ... ... ... ... бірі ... ... ... дамуына байланысты және акционерлердің қаражаттарын
инвестициялауға арналған ... ... ... ... ... ... құрылымдық деформациясына байланысты. Сонымен қатар
заңнаманың ... ... ... ... мен ... ... ақаулар да орын алды. Сондықтан корпоративті басқару деңгейін
көтеру анық және тиімді әсер беруі ... ... ... бұл ... ... ... ... басқаруды корпоративті менеджментпен шатастырмау керек.
Корпоративті менеджмент іскерлік операцияларды жүргізу барысындағы кәсіби
мамандардың қызметін ... ... ... менеджмент бизнесті
жүргізу механизмінде шоғырландырылған. Корпоративті басқару кең ... ... ... менеджментке қарағанда, компанияның жоғарғы
деңгейінде. Корпоративті басқару мен корпоративті менеджменттің функциялары
тек компанияның даму стратегиясын құру ... ... ... жайлы барлық жағдайлар мен ... ие ... ... ... жоқ. Төменде корпоративті
басқарудың бірнеше анықтамалары келтіріледі[5]:
«Корпоративті басқару- бұл компанияны басқару мен ... ... мен ... ... ... ... желтоқсан 1992 ж.
«Корпоративті басқару абстрактілі мақсат болып келмейді, бірақ ... ... ... ... тапсырмаларды орындауға бағытталған,
оның шеңберінде мүдделі ... ... ... ... ... ... ... орындауы мүмкін».
«Белая книга по вопросам корпоративного управления», ... ... 1997 жылы ... ... ... ... не ... оларды кім
бақылайтынын, мұндай бақылау қалай жүргізілетінін, және олар жүзеге
асыратын қызметтен ... мен ... ... ... ... ... және институционалды іс-шаралар тізбегін қамтиды».
Маргарет Блаэр «Собственость и контроль: ... ... ... в ... первом веке»
Корпоративтік басқару – бұл экономикалық және әлеуметтік мақсаттар
арасындағы, жеке және жалпы мүдделер ... ... ... ... ... бұл ... шаруашылық бірліктері (сыртқы,
яғни мемлекеттік органдарды қосқанда) арасындағы олардың ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру.
Дегенмен корпоративті басқарудың жалпыға бірдей түсінігі оны
«акционерлердің ... ... ... және ... ... ... ... құрылған басқаруды; корпорацияның
даму стратегиясының (фирманың мүдделері жалпы мүддеге ... ... ... ... ... ... ... иелерінің
құқықтарының жүзеге асуын ескеретін ... ... ... ... ... ... ... принциптерін туындататын
басқаруды» білдіруіне саяды [6].
Сондай-ақ оны ... бір ... сай ... ... және ... ... және «қарсы әсерлер» жүйесі ретінде де анықтайды. Бұл
анықтамаға сәйкес корпоративті басқарудың мақсаты – акционерлердің құқығын,
мүдделерін және құндылықтарын ... ... ... модельдері
Бүгінгі күні әлемдегі ең жақсы корпоративтік басқарудың моделі жоқ,
әрбір модельдің өзіне тән артықшылықтары мен ... бар. ... ... ... ... негізгі модельдері ЭЫДҰ анықтаған төрт
басты принцип (әділдік, жауапкершілік, ... және ... ... және ... ... тұрады. Тарихи тұрғыдан корпоративті
басқарудың үш моделі қалыптасты: англо-американдық, неміс және ... ... ... ... ... ... ... мен Жаңа
Зеландияда орын алған. Негізгі ... ... ... басшылығының
өкілдері директорлар кеңесінің мүшелері болып келеді. ... ... ... басты себебі, компания басшылары күнделікті
операционды қызметпен және операционды қызмет ... ... ... ... ... ... ... шешім қабылдағанында да,
компанияның қызметін ... да ... ... жүйеге қарсылық
білдірудің себебі, атқарушы ... ... ... ... пікірі атқарушы емес директорлармен салыстырғанда шешім қабылдауда
көбірек әсер етуі мүмкін, ал бұл потенциалды ... ... ... ... мен ... ... теріске шығарады.
Неміс моделі Германияда, Австрияда, Скандинавияда, Нидерландыда,
жартылай Франция және Бельгия мемлекеттерінде қолданылады. Мұнда ... пен ... ... ... ... ... жоқ. ... директорлар кеңесінің анализ жасау барысында тәуелсіз болуына ... ... ... ... ... ... сиықты күнделікті
мәселелерін білетін адам жоқ дегенді білдіреді. Бұл модельді қолданатындар
бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... тек қана ... ... қолданылады. Негізгі назар
стейкхолдерлердің кең тобына аударылады. Жапондық модельде компаниямен ... ... ... ... ... бір орган ретінде
қаралады: басқарушылар мен қызметкерлер компанияның бір атының астында
бірігеді және ... ... ... ... жиі ... ... ... болады, сол сияқты үлкен дивиденд алып, ... ауып ... ... де дәл ... ... Аталып
кеткен модельдердің бір-бірінен айтарлықтай айырмашылығы бар. Оларды кесте
түрінде көруге болады.
2-кесте
Корпоративтік басқару модельдері
|Басқару модельдерінің типтері ... ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 ... ... ... болуы | «Банк-корпорация» |Банктер корпорацияның |
|және ... ... ... ... ... |
|байланысы жоқ ... ... ... ... |
|акционерлер (аутсайдерлер)|құрамында түрлі |табылады, және олардың |
|санының үнемі ... ... мен ... тұрақты тұрғыда |
|қатысушылардың құқықтары |банктердің жоғары |директорлар кеңесінің ... ... ... ... ... кіреді. Неміс |
|анықтайтын, айқын жасалған|өндіріс кэйрецуді |фирмаларының көбісі |
|заңнамалық негіздің ... ... ... қарағанда |
| ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... | ... мен ... | ... |
| | ... ... ... ... ... банк және ... ... |
|акционерлер ( көбінесе |қаржылық- ... ... ... ... ... желі ... аффилирленген емес |
|биржалар, үкімет |(кэйрецу), ... ... сала |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... басқарушылар |
| ... ... ... |
| ... | |
| ... ... | |
| ... шот | |
| ... және | |
| ... | |
| ... | |
| ... мен | |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| ... әсер | |
| |ету ... жоқ | |
| ... ... | ... ... құрылымы ... ... ... ... – 30% ... ... ... –|қаржы ұйымдары мен |корпорациялар – 45%, |
|65%, АҚШ – 60%); жеке ... ... ... – 3%, ... (АҚШ – 20%) ... |жеке акционерлер – 4% |
| ... | |
| ... 50% | |
| ... | |
| ... | |
| ... – | |
| |25%, ... | |
| ... – 5% | ... ... құрамы ...... ... ... ... ... ... тығыз |ішкі қатысушылардан|кеңесі: бақылау кеңесі |
|байланыста жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... Аутсайдерлер – |өзінің өкілін |кеңесі басқарманы ... ... ... мүмкін.|тағайындайды және ... жоқ ... ... – 50-ге ... ... ... |
|Саны – 13-15 адам. ... ... ... және |
| | ... ... |
| | ... ... тек қана|
| | ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... | ... акционерлер мен |
| | ... ... |
| | ... ... ... | ... 9-20 ада ... |
| | ... ... база ... штат заңдары, |Американдықтан |Федералды және жергілікті|
|федералды заңдар, ... ... ... ... бағалы қағаздар |
|қағаздар мен биржалар |болады. Үкімет |бойынша федералды ... ... ... түрде |агенство. ... ... | ... ... |қызметіне өзінің | ... ... мен ... ... | ... ... |ықпал етеді. | ... | | ... ашу ... ... ... жайлы |Капитал құрылымы, |5% акциядан көп ... ... ... |иемденетін акционерлер, ... ... ... ... ... ... |
|акциялары,жалақысы туралы |олардың еңбекақысы,|болатын бірігулер мен |
|кварталдық есеп, жылдық |болжанбалы ... ... 5% ... көп ... ... |туралы ақпарат |
|иемденетін акционерлер ... ... ... ... ... ... ... мүмкін |туралы ақпараттарды|есеп. ... ... мен ... жарты | ... ... ... | ... ... 10 | ... жарты |ірі акционерлерінің| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... сайлау, |Дивиденд төлеу, ... ... ... ... ... |директорлар кеңесін|кеңесі мен басқарма |
|акциялар ... ... ... ... ... ... ... |ратификацияы, бақылау |
|өзгертулер енгізу. АҚШ-та |тағайындау, жарғыға|кеңесін сайлау. ... ... ... енгізу, | ... ... ... ... жұту | ... құқығы жоқ, |(поглощения). | ... бұл ... | | ... ... | | ... ... корпоративті модельдердің салыстырмалы анализі
көрсетілген.
3-кесте
Корпоративтік модельдердің салыстырмалы анализі
| ... ... ... | |
| ... ... |
| |ық | | |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
|Меншікті басқарудың | ... ... ... | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | ... ... |Банк ... ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... |Төмен ... емес ... ... | | ... ... ... ... ... емес ... ... | | | ... етуі | | | ... ... ... |Бақылау советі | ... | | | ... ... ... ... ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... |Мемлекеттің |
|стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... |мақсаттары |мақсаттары ... ... ... ... ... емес |
|деңгейі (ликвидность) | | | ... ... ... ... ... түрде |Жіберіледі ... ... ... ... салынған |қарастырылған | ... ... ... ... ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... заңы |Банктер |Мемлекет ... ... ... аман | | |
| ... | | ... ... пен ... |Акционерлер ... ... ... ... ... роль ... ... |сыртындағы |консенсус ... ... ... ... ... |
| ... ... | |
| | ... мақсат | ... ... ... ... пен ... ... | | ... ... ... | | |ету |
| ... ... |Тұрақтылықты |
|Басты ... ... ... ... қалу үшін |
| ... | ... емес |
| | | ... |
| | | ... ... ... ... ... |Отандық |
| ... ... қоса ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | | ... ... мәселе |Акционерлер ... ... ... |
| ... ... және ... ... |
| |ара ... | ...... басқару модельдері және қазақстандық компаниялар |
|атты э.ғ.д., профессор ... К.Е ... ... [8] ... ... ... американдық модельде меншікті
акционерлер мен менеджерлер басқарады. ... ... ... тек ... қабылдауға құқылы, ал менеджерлер ... ... ... Егер ... ... ... ... айтқанда процессті «иеленушілер» болады, бұл өз алдына ... Бұл ... ... ... ... ... ... компанияны инсайдерлік бақылайды. Бұл американдық модельдің
мәселелерінің бірі боп ... ... ... ... ... ... менеджерлер, мемлекет пен қызметкерлерді ... ... ... ... бір ... ... ... ретінде қайшы келетінін бөліп көрсетеді. Басқа жағынан ... ... ... ... ... ... Ал
американдық модельде банктердің қатысуына заңды ... тиім ... ... ... де ... әртүрлі. Егер американдық
модельде минимум деңгейінде ... ... ... ... мемлекет пен императорға қызмет етеді ... ... одан ... жеке ... бере ... банкирлер мен
акционерлердің жеке мүддесі үшін емес, сол компанияға қызмет көрсететіндер
және қызметкерлер үшін жұмыс істеу ... ... ... жәйт, Жапоняға соғыстан кейін американдық модель
енгізілген болатын. Дегенмен, модель, ерекше ұлттық ... ... ... ... ... ... ... басқару моделін – жапондық
модельді алды. ... ... ... ... американдық модель
тәуелсіз болып келеді. ... ... ... ... мүдделерін
күшейту деп саналады.
Қызметтің айқындылық деңгейін маңызды белгілердің біріне жатқызуға
болады. Кестеге сәйкес,англо-американдық ... ... ... бұл АҚШ қор ... ... ... және
беделділігімен түсіндіріледі.
Жоғарыда сипатталып кеткен модельдерден басқа ... ... ... бар. Бір ... ... ... ... басқарудың континентальді моделі екізвенолы басқару
жүйесіне негізделеді, олар директорлар кеңесі мен атқарушы орган. Бизнесті
жүргізу мен оны ... ... ... ал басқаруды қадағалауды
акционерлер жиналысы тағайындаған директорлар кеңесі жүргізеді. Осылайша,
корпоративті басқарудың ... ... ... ... бақылаудан бөлек жүргізіледі және әртүрлі деңгейде ... ... ... ... ... ... ... аз, соған байланысты компанияның қор биржасына
тәуелділігі аз. Капиталдың ... ... ... және ... ... ... Корпоративті басқарудың бұл моделінде бақылаушы және ірі
акционерлердің ... ... ... ... ... басты
назар акционерлердің мүддесіне және олардың жағдайына ... ... ... ... мүдделі тұлғалар) мүддесіне
аударылады: қызметкерлер, несиелеушілер, тұтынушылар, қоғам, мемлекет.
Казақстан ... ... ... ... таңдады.
Компанияларда екізвенолы басқару жүйесін құру барлық акционерлік қоғамдар
үшін міндетті. Осыған дейін, егер ... ... ... ... ... ... ... болса мұндай жүйені құру міндетті емес еді.
Отандық тәжірибеде жалғыз ... бар ... ... жиі ... ... ... кеңесін құрмай-ақ жұмыс істейтін, жалғыз
акционері мемлекет болған компанияларды қоспағанда.
2007 жылдың 19 ақпандағы заңнамадағы ... ... ... ... мен ... ... жүйесін құру міндетті болды. Кез-
келген заңнама, соның ішінде ... ... ... ... ... жүзіндегі қажеттілікке сүйенуі керек. ... ... мен ... ... заң ... ... Егер ... заң
орнаса, ол дұрыс емес деп тануға болады. Әрқашан мұндай ... ... ... мұндай талаптарды орындамау амалы табылады.
Жоғарыда айтылып ... ... ... ... ... бар ... барлығы дерлік директорлар кеңесін құрған жоқ.
Тіпті біреуден көп акционері бар акционерлік ... ... ... ... ... ... болатын. Мұндай компанияларда директорлар
кеңесі ешқандай роль атқарған ... ... ... ... көптеген
компаниялар директорлар кеңесін тек заңдық нормаларды ұстану мақсатында
құрады. Бұл имитация. ... ... ... қатысты сұрақтарды
жеке атқарушы орган ... ... ... Мұнда акционерлер
нұсқауларын директорлар кеңесін аттап, тікелей атқарушы ... ... ... ... ... бола ... ... өздері қабылдайды.
Басқада жағдайларда, басты акционерлер ... ... ... және күнделікті компанияның қызметіне қатысты ... ... ... ... ... ... кеңесінің құрамына
кіретін бақылаушы акционерлер қабылдайды. Атқарушы орган ... ... ... ... алмайтын номиналды органға айналады. Сонымен бірге,
акционерлер-директорлар кеңесінің мүшелері күнделікті компанияға жұмысқа
келгендей келеді және ... ... ... ... ... басады.
Директорлар кеңесін немесе басқарманы құруға қарсы шықпаймыз. Екі
органда қазіргі корпоративті басқарудың екізвенолы ... ... ... ... ... ... ... қателескен жоқпыз ба? Барлық мүмкін
болатын варианттардан - екізвенолы ... ... ... ... ... кеткен отандық компаниялардағы басқару тәжірибесі,
дамудың осы этабында корпоративті басқарудың ... ... ... ... ... Оны міндетті етіп компанияларға ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы
эволюциялық дамудан өткен отандық ... ... ... жоқ. Ағымдағы тәжірибеге келетін болсақ, ... ... ... ... мен ... екізвенолы режимде емес,
бірегей директорлар кеңесі режимінде, бір ... ... ... жүзеге
асады. Осылайша, англо-американдық жүйенің кейбір институттары біздің
компанияларға ыңғайлы болып келеді. ... ... ... ... ... себептері бар. ... ... ... ... ... ... ... менеджментіне
сенімсіздік. Айтылып ... ... ... ... күні
компанияларға міндетті түрде екізвенолы модельді емес, өз ... ... ... ... не ... модельді қолдану
еркіндігін беру керек.
Франция тәжірибесінде, компанияларға, соның ... ... ... ... не екізвенолы модельдерінің бірін
таңдау ... ... ... тәсіл, компанияның ерекшеліктеріне
қарай, басқарудың қажетті моделін өз бетімен таңдау мүмкіндігін береді.
1.3 Корпоративті басқарудың құқықтық ... күні ... ... ... ... ... құжаттардың бірі Экономикалық ынтымақтастық және даму
ұйымының (ЭЫДҰ) ... ... ... ... ... ... шеңберінде Еуропаның экономикалық реконструкция ... үшін ... ... ... ... for European Economic ... — OEEC) ... 1948 жылы
құрылған. Штаб-пәтері Париж қаласында. Бас секретарь (2006 ... ... ... ... Тревиньо, ол ЭЫДҰ құрылуынан бері бесінші секретарь
болып келеді. ЭЫДҰ басқарушы ... ... ... ... ... ... 1960 ... ЭЫДҰ құрамы мен географиялық шеңбері
кеңейді, қазір оның құрамына 31 мемлекет кіреді, ... ... ЕО ... ... ... ... ЭЫДҰ құрамына 1961 жылы енді.
ЭЫДҰ - Аустралия (7 маусым 1971), Аустрия, Бельгия, Ұлыбритания, Венгрия ... 1996), ... ... ... ... Исландия, Испания, Италия,
Канада, Люксембург, Мексика (18 мамыр 1994), Нидерланды, Жаңа Зеландия ... 1973), ... ... (22 ... 1996), ... ... ... 2000), АҚШ, Туркия, Финляндия (28 қаңтар 1969), Франция, Чехия
(21 желтоқсан 1995), ... ... ... ... (12 ... ... (28 сәуір 1964), Чили (12 қаңтар 2010).
1998 жылы ЭЫДҰ кеңесі корпоративті ... ... ... құру ... ... қабылдады. ЭЫДҰ кеңесінің мәжілісінде 26-27
мамыр 1999 жылы қабылданған корпоративті басқару принциптері бүгінгі ... ... ... ... ЭЫДҰ принциптері тек қана ... ... ғана ... ... да ... қор ... инвесторлар,
компаниялар және корпоративті басқаруды жетілдіруге ат салысатын ... ... ЭЫДҰ ... бес аймақты қамтиды:
1) Акционерлердің, стейкхолдерлер мен басқа да мүдделі тұлғалардың
құқығын қорғау. Корпоративті басқару жүйесі ... ... ... қорғау
қажет.
2) Әділдік. Корпоративті басқару жүйесі акционерлердің құқығын ... ... ... ... ... ... және шетел үшін тең
қарым-қатынас болуы тиіс. Барлық акционерлер ... ... ... ... қорғаныс құралдарына қол жеткізу мүмкіндігі болуы міндетті.
3) Жауапкершілік. ... ... ... ... бекітілген
мүдделі тұлғалардың құқығын мойындауы қажет және қоғамның игілігін көбейту,
жаңа жұмыс орындарын қалыптастыру, тұрақты ... ... жету ... ... ... қоғамдар арасында ынтымақтастыққа мүмкіндік
беру.
4) Айқындылық. Корпоративті ... ... ... ... ... сұрақтар бойынша, соның ішінде қаржы жағдайы, қызметінің
нәтижесі, меншік құрылымы мен ... ... ... ... ... ету қажет.
5) Есептілік. Корпоративті басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... тиімді бақылауды,
сонымен қатар директорлар кеңесінің қоғам мен оның ... ... ету ... корпоративті басқарудың ұлттық кодекстері осы ... ... ... ... құру мен оны ... бойынша
Ұлыбритания негізгі новатор болатын. Ұлыбританияның бірлескен корпоративті
басқару кодексі Англия үшін алдынғы ... және ... ... нарықтың бағалауына негізделген стандартты ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесінде
қалыптасқандықтан, Бірлескен кодекс әрдайым жаңартылып тұрады; соңғы рет
2003 жылы жаңартылған.
Англия корпоративті ... ... ... ... ... ... ... себептерін ұсынатын(«comply or explain»)
бірінші мемлекеттердің бірі болды. Ұлыбританияда қор биржасында ... ... ... ... ашып ... ... егер
ұстанбаса онда неліктен екендігіне түсініктеме беру тиіс. Мұндай жүйеде
нарық әрбір компанияның ... ... ... ... заң ... Кодекс принциптерін жоғары дәрежеде ұстануды қамтамасыз етеді
Банктік бақылау бойынша базельдік комитет G10 ... ... ... 1974 жылы ... қаласында құрылған. Бүгінгі күні
комитет ... G10 ... ... ... ... мен ... ... шенді өкілдері болып келеді (Бельгия, Ұлыбритания, Германия,
Италия, Канада, Нидерланды, АҚШ, Франция, ... ... ... ... Люксембург , Испания , Австралия , Бразилия , Қитай , Индия
, Корея , Мексика және Ресей.
«Базель II ... ... ... ... бақылау бойынша Базель
Комитеті шығарған, банктік заңнама бойынша ... ... ... болып келеді. 2004 жылдың маусым ... ... ... ... ... ... органдары нормативтік актілерді дайындау
жағдайындағы халықаралық стандартты ... яғни ... ... ... қаржылық және операциялық тәуекелдерден қорғану
үшін банк ... ... ... ... ... ... II
негізінде халықаралық стандарт жасап шығаруға болады, ол халықаралық қаржы
жүйесін көптеген мүмкін ... ... ... ... ірі ... ... тізбегі банкроттыққа ұшыраса.
Базель II банктің несиелік және инвестициялық ... ... ... ... бере алу ... ... ... капитал резерві бар
екендігін кепілдеу үшін тәуекел мен ... ... ... ... ... сай банк ... ... неғұрлым жоғары болған сайын, оның
капитал сомасы төлемқабілеттілігі мен ... ... ... қалу
үшін соғұрлым үлкен болуы тиіс. Базель II қарастыратын негізгі ... ... ... ... ... және ... ... II сонымен қатар банктердің ақпаратты ашу бойынша жоғары
талаптарын қояды. Бұл ... ... ... ... ... қызмет жасауы үшін, нарықта банктік барлық тәуекелдер бойынша нақты
көрінісін беру.
Тредвей комиссиясының ... ... ... ... ... ... 1985 жылы ... Оның негізгі міндеті
жалған қаржылық есеп құрастыруға әкелетін факторларды анықтау, сондай-ақ
алаяқтық әрекеттерді қысқарту мақсатында ... ... COSO ішкі ... мен ... ... жалпы сипатын берді, олардың
негізінде компаниялар мен ұйымдар өзінің ішкі ... ... ... ... ішкі ... ... ... категориялар бойынша
ұйымның мақсатқа жетуіне қатысты сенім беретін директорлар кеңесі, басқарма
мен басқа компания қызметкерлері жүзеге асыратын ... ... ... ... ... мен ... ... есебінің шынайы болуы;
- заңды және нормативті актілер қолданатын талаптарды сақтау.
Ішкі бақылау корпоративті басқарудың ең маңызды ... ... Егер ... кеңесінің мүшелері компанияда мықты ішкі бақылау
жүйесі құрылғанына сенімді болса, қабылдаған стратегиялық ... ... және ... кеңесі мен халыққа ұсынылатын ақпарат ... де ... ... ... ... ұйымдар:
1) Ішкі аудиторлардың институты;
2) Сертификацияланған қоғамдық бухгалтерлердің ... ... ... ... ... ... және ... институты;
5) Қаржылық атқарушы директорлардың институты.
COSO компаниялардағы туәекелдерді басқарудың сегіз компонентінен
тұрады, оларды жалпы түрде төмендегідей атап ... ... ... Ішкі орта ... ... және ... ... қарастыру негізін анықтайды, және сонымен байланысты басқарманың
тәуекелді басқару, шынайылық, этикалық құндылықтар мен ... ... ... жағдайында қандай іс-қимыл жасайтыны көрінеді.
Мақсаттарды қою. Мақсаттар оларды жүзеге асыру барысында теріс
әсерін ... ... ... ... ... дейін анықталып
қояды. Компанияда тәуекелді басқару жүйесінің болуы ... ... ... бұл ... ... миссиясына сай келіп, сонымен бірге
тәуекел-тәбеті деңгейімен қайшы келмейтініне көз ... ... ... Компанияның мақсаттарына жетуіне теріс әсерін
тигізетін ішкі және сыртқы оқиғаларды тәуекелдер мен мүмкіндіктерге бөле
отырып ... ... ... ... ... ... қою процессімен тең келу керек.
Тәуекелдерді бағалау. Тәуекелдер олардың пайда болу ... ала ... және ... ... ... ... ... мақсатымен
әсер етуі зерттеледі. Тәуекелдер қатысты және қалдық тәуекел көзқарасынан
бағаланады.
Тәуекелге әсерлену(реагирование). Басқарма тәуекелге ... ... - ... ... ... ... ... анықталған тәуекелді компанияның толерантты деңгейіне келетін
іс-шаралар тізбегін құрастырады.
Бақылау қызметі. Саясат пен процедуралар ... ... ... ... ... етіп ... ... асырылады.
Ақпарат пен коммуникация. Релевантты ақпарат қызметкерлерге өз
міндеттерін орындау үшін ... ... ... ... анықталады және
хабарланады. Сонымен қатар компанияда кең ауқымда тиімді ... ... ... ... және ... ... ... горизонтальді түрде
жүреді.
Мониторинг. Компанияның тәуекелдерді басқару процессінің толықтығына
мониторинг жүргізіледі, қажет болса оған ... ... ... ... ... ... сондай-ақ жеке баға беру арқылы
немесе екеуі бір мезгілде жүзеге асады.
2002 жылдың 30 ... АҚШ ... Буш ... қол ... бұл ... 60 ... бағалы қағаздар бойынша АҚШ-
тың федералды заңына өзгеріс болып келеді, ол өз ... ... ... WorldCom ... ... ... кейін енді. Бұл заң өз
атауын он құрастырушы - ... Пол ... ... ... штаты) және өкілеттік палата мүшесі Майкл Окслиден (республикалық
партия, ... ... ... 11 ... ... Заң ... ... олардың директорлар кеңесі, басқарма, сондай-ақ аудиторлық
фирмалар үшін жұмыстың жаңа және ... ... ... ... Акті сонымен қатар аудитордың тәуелсіздігі, ... ... ... ... ... және ақпаратты толық ашу сұрақтарын қамтиды.
Заңға сәйкес міндетті түрде әрбір ... ... ... ... ... қажет.
Төменде SOX кейбір негізгі түсініктеріне түсініктеме берілген:
Аудитордың ... ... ... мен ... ... ... ... қатаң болуы.
Корпоративті жауапкершілік. Бұл шарттарға сәйкес, жаңа ережелер
дайындалды, олар ... ... ... ... қаржы есебінің
толықтығы мен шынайлығына жеке жауап береді. Компанияның бірінші ... ... ... қаржы есебінің шынайылығын растап тұруы міндетті.
Қаржы ақпаратын толығырақ ашу. Қаржы ... ... ... тыс операциялар туралы ақпаратты ашу жөнінде талаптар бар. ... ... ... мен ақпаратты тиісті етіп ашуды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... және қылмыстық алаяқтық үшін жауапкершілік. Алаяқтық іс-
әрекет үшін қылмыстық ... ... олар ... ... ... және ... ... басқа да қол сұғулар байланысты.
Ішкі бақылау процедураларының тиімділігі. Қаржы есебі үстінен тиімді
ішкі бақылау жұмыстары жүргізілетіні жайлы сыртқы аудиторлар ... ... ... ... ... кету тиіс.
Қазақстанның корпоративті басқару кодексі.
Корпоративтік басқару кодексін қабылдау, ... оның ... ... жүргізу компанияның даму стратегиясында бірден-бір
маңызды басымдық (приоритет) болып табылады.
Корпоративтік ... ... ... бұл компанияны басқаруды
қамтамасыз етуге бағытталған ... ... бар ... ... ол ... ... менеджмент, серіктестіктер,
клиенттер(тұтынушылар) кеңесі мен біртұтас компания мүдде ... ... ... сурет Корпоративтік басқару кодексінің негізгі салалары[9]
Корпоративтік басқару ... (КБК) ... ... ... ... стандартын құрады, оның жағдайы ... ... мен ... арақатынасын реттейтін ішкі құжаттарды
жасауға болады.
Корпоративтік басқару кодексі (КБК) қоғамдық басқару органдарының
есеп беруінің қатал жүйесін ... ... ... - ... ... - ... жалпы жиналысы.
Корпоративтік басқару кодексін қабылдағандағы көмек:
- акционерлердің ... ... ... ... және ... ... ... өткізу процедураларын жетілдірілуіне;
- мәміле жасаудағы компания қызметінің «айқындығы» (ақпаратты тарату
жүйесін жетілдіру) және ішкі ... ... ... жақсарту;
- қоғамдық басқаруда директорлар кеңесінің рөлін күшейту;
- акционерлердің жалпы жиналысына және атқару ... ... ... есеп беруі;
- қоғамда акционерлерге түсінікті үлеспайда (дивидент) саясатын және
қоғамдық даму стратегиясын белгілеу.
Акционерлердің құқықтары мен ... ... ... күні ... ... ... шындығы кешегі
бірлескен компаниялардан өз серіктестерін ... ... ... ... сипатына ие болғанында. Бұл заңның өрескел бұзылуына
әкеліп соғып, компанияны басқару тиімділігіне кері әсер ... ... ... Бұл ... ... тартудағы жоспарының мәртебесін түсіруде.
Акционерлердің құқықтарының бұзылуын келесі сипаттарға бөлуге
болады:
- акционерлердің ... ... ... ... ... ... ... бұзылуы.
Қазақстанға тән ерекшелік- ірі акционерлер мен компания топ-менеджері
бір адам болып келеді. ... ... ... ... ... алуына күрделі себеп жергілікті үкімет органдарымен байланысының
жоқтығы, тіл білмеуі және ... ... ... ... ... де олар ... шақырылған директорларға сеніп тапсырады, ал
олар меншік иелері пайдасына ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар корпоративтік мәдениеттің нашар
дамығандығынан, оның ... өз ... ... түзету болып табылады.
Бұл акционерлер мен ... ... ... ... келіспеушілік (алауыздық) тудырады.
Акционерлердің құқықтарының бұзылуының негізгі түрлері:
- басқару құқығының бұзылуы;
- өзіне тиісті ... ... ... алу ... ... акция сатып алудағы артықшылық құқығының бұзылуы;
- компания қызметі жөнінде ақпарат алу құқығының бұзылу
Қазақстан Республикасының акционерлік қоғамдар туралы заң 2003 ... ... ... жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.Ол заң 11
тараудан тұрады және 91 ... ... [2]. Осы Заң ... ... жағдайын, құрылу, қызмет, қайта ұйымдастырылу жəне таратылу
тəртібін; акционерлердің ... мен ... ... ... мен ... ... ... шараларды; акционерлік қоғам
органдарының құзыретін, құрылу жəне жұмыс ... ... оның ... ... ... ... жəне ... белгілейді.
Қазақстан Республикасының акционерлік қоғамдар ... ... ... ... ... жəне Азаматтық кодекстен, осы
Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де ... ... ... Егер ... ... ... ... шартта осы
Заңдағыдан өзгеше ережелер белгіленсе, ... ... ... ... ... және банк қызметi туралы Заң
1995 жылғы 31 тамызда қабылданған. Бұл Заң 10 тараудан және 78 ... Осы ... ... өз ... Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес жүзеге асыратын барлық банкiлерге, соның ... ... ... ... регламенттейтiн жекелеген заңдық ... ... ... ... ... құрылған банкiлерге де,
сондай-ақ банктердiң тiкелей және жанама қатысушылары ... ... да ... ... ... үшiн рұқсат етiлген банк
операциялары түрлерiнiң тiзбелерiн, оларға банк операцияларын ... ... ... мен ... қызметiн ықтимал шектеулердi қоса
алғанда, банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ... ... ... ... ... қызметiнiң реттелуi мен
тоқтатылуы осы Заңмен және Қазақстан ... өзге де ... және ... ... шегiнде уәкiлеттi органның және
(немесе) ... ... ... ... ... ... Осы
Заңның ережелерi Ұлттық Банкiге бұл Заңға тiкелей көзделген ... ... ... ... қағаздар нарығы туралы 2003 жылғы 2
шілдедегі Заңы. Брілген Заң 21 тараудан 114 ... ... Осы ... бағалы қағаздардың және өзге де қаржы құралдарының ... ... ... және ... ... туындайтын қоғамдық
қатынастарды, бағалы қағаздар рыногы субъектiлерiнiң құрылуы мен ... ... ... ... ... ... ашық ... тиiмдi жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету, инвесторлар мен ... ... ... ... ... ... қатысушыларының адал
бәсекесiн қорғау мақсатында бағалы қағаздар ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар ... ... ... ... Конституциясына негiзделедi және
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексiнен , осы Заң мен ... өзге де ... ... ... тұрады. Егер
Қазақстан Республикасының заң актiлерiнде өзгеше ... осы ... ... банк ... ... түрлерiн жүзеге асыратын
ұйымдар, сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк бағалы қағаздарды,
эмиссиялық бағалы қағаздарды шығару, орналастыру, айналысқа жiберу ... ... ... ... ... ... ... финансы АҚ корпоративті басқару жағдайын бағалау
және талдау.
1. ... ... ... корпоративтік басқару мен құрылымы.
Корпоративтік басқару, кең ... ... ... билікті жүзеге асыру үдерісі, қалыптасқан өндірістік және
әлеуметтік капитал негізінде меншік қатынасы ... ... ... білдіреді. Ол ... және оның ... ... ... ... және ... түрлерімен анықталады.
Корпоративтік басқару тұрақты сабақтастықты, корпоративтік мүдделерді
қамтамасыз етуді білдіреді және корпоративтік ... ... ... ... ... қатысушылардың қызметі мен мүдделері
төмендегі кестеде көрсетілген.
Корпоратитвік қатынастардың қатысушылары мен мүдделері
|№ ... ... ... мен мүдделері |
|1 |Акционерлер ... ... ... |
| | ... ... алу мен |
| | ... сату ... ... |
| | ... ... |
|2 ... ... ... ... ... ... ... персоналы ... ... |
| ... ... қызметін |
| | ... ... ... және |
| | ... ... жеке ... |
| | ... ... |
|4 ... басқару органдары |Корпоративтік қатынастардың |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... төлеу қабілеті мен |
| | ... ... ... ... |
|5 ... ... ... өндірістік-шаруашылық |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... шарт бойынша проценттерді |
| | ... ... ... ... алу |
| | ... мүдделі ... ... ... ... бірі барлық мүдделі
топтардың: акционерлердің, менеджер мен ... ... ... ... ... мен ... берушілердің
мүдделер теңдігін сақтау болып табылады. Бұл көптеген елдер үшін (оның
ішінде Қазақстан үшін де) 1999ж. ЭЫДҰ ... ... пен ... ... ... ... ... қағидасы негізінде
шешілетін өзекті мәселе болып табылады.
Корпоративтік ... ... ... ... ... ... ... органдардың әрекетімен тығыз байланысты.
Мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ғана ... ... мүмкнідік береді. Корпоративтік басқару мен бақылаудың
отандық жүйесін қалыптастыру үшін оның ролін күшейту және ... ... ... ... ... ... ... қаржы нарығы
немесе басқа да нарықтық институттар компаниялар мен халықтың арасында
тиімді ... ... ... ... ... ... әсер ету арқылы негізгі субъект болып қалыптасуы тиіс.
Мемлекеттің корпоративтік қатынастарды дамытудағы ролі ... ... анық ... Холдингтік ... ... ролі ... себептерге байланысты
артуда:
1) Егер холдинг трансұлттық сипатта болса, ол барлық елдердің мемлекеттік
ұйымдарымен өзара ... ... ... ... ... ... ие болады, себебі
бюджеттің негізгі ... ірі ... ... ... ... ... ... органдары холдинг компанияларымен тығыз
қарым-қатынас орнатады.
3) Ірі холдингтер көптеген жаңа жұмыс орындарын ұсынады, бұл жергілікті
билік органдары үшін ... ... ... ірі тұрақты компанияларды несиелендірген тиімді.
Билік пен бизнестің ара-қатынасы бүгінгі күні көпжақты сипатқа ... ... ... ... ... ... ... мысалы
салықтық қатынастарды заңмен реттеу, бизнесті экономикалық және әкімшілік
реттеу (тіркеу, лицензия беру, ... ... мен ... орындауға
мәжбүрлеу және бақылау), мемлекеттік ... ... ... ... т.б.; ... ... емесе криминалдық тәжірибе,
әсіресе сыбайлас жемқорлық, үшіншіден, бизнесті ... ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлықпен байланыссыз)
формальды емес келісімдер жасау.
Бірінші жағдай ... ... үшін ... ойын ... ... ал екінші және үшінші ... ... үшін ... режим және формальдық нормаларды бұзғаны
үшін мемлекет тарапынан таңдамалы санкцияларды қолдану орын алады.
 Компаниялардағы корпоративтік қатынастардаң ... олар ... ... ... және ... ... тыс алып ... мүмкін емес.
Компаниялар бизнесті жүргізудің ашықтылық қағидасын қатаң орындаулары
қажет, бұл үшін ... ... және ... ... да ... ... тиіс.
Егер бір компания заңсыз әрекеттерден бас тартса, екіншілері формальды
емес қатынастарды жалғастырса, олар бәсекелестік артықшылыққа ие ... ... ... ... ... компанияларға
талаптарды күшейтіп, бизнесті дұрыс бағытта дамытқан компанияларға қолдау
көрсетуі тиіс.
Мемлекеттің саясаты дивиденд ... ... да ... ... ... төмендегі факторлар анықтайды:
- Құқықтық сипаттағы шектеулер
- Келісім сипатындағы шектеулер
- Жеткіліксіз ... ... ... ... ... Өндірісті кеңейтумен байланысты шектеулер
- Акционерлердің мүдделерімен байланысты шектеулер
- Қоғамның қаржылық стратегиясының мазмұны
- Қоғамның инвестициялық белсенділігі
- Дивидендтерге салық салу
Бұл факторлардың барлығы ... ... ... ... ... және ... ... механизмдерімен анықталады.
Дивидендтерге табыстың түрі ретінде салық салу бір жағынан бюджеттік
тиімділікке әкелсе, екінші ... ... ... ... ... туғызады, бұл жағдайда біз үшін дивиденд төлеудің фискалдық
ауыртпашылығын ... ... ... сол ... қай жағынан алсақ
та мемлекеттің салық саясаты компаниялардың өнімді қызметін ынталандыруы
тиіс.
Корпоративтік басқару тұрғысынан және ... ... ... әрекет жасайтын нарық қатысушыларына қатысты мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... ... да қалыптастыру
қажет. Қоғам бизнестің оң қадамдарына баға беруі тиіс.
Экономикалық процестердің ... тек жеке ... ғана ... ... ... қатысуымен құрылған және ... ... ... ... да бар. ... ... корпоративтік
басқарудың халықаралық ұстанымдарына сәйкес мемлекет пен жеке ... ... ... ... ... қажет. Мемлекет тарапынан
артықшылықпен әрекет етуге жол берілмеуі тиіс.
Компания деңгейінде салықтардан қашу әрекеті сыртқы ... кері ... ... ... қашу заңды табыстарды «минимумға»
жеткізу, әртүрлі «шығындарды» шығыстау және «өндірістік» ... мен ... ... ... сферасына жіберу сияқты
нысандарда көрініс табады. Мұндай операциялар сыртқы ... және ... ... ... ... мемлекет арқылы жасалынады.
Бұл жағдай екі жақты мәселені туғызады: ... ... ... жүргізу сыртқы қатысушылар үшін қымбатқа түседі (басшылар мен
сыртқы акция ... ... ... алшақтығы байқалады),
екіншіден, салықтардың жоғары және тұрақсыз болуы табыстарды ... ... онда ... ... ... бақылаудың) құндылығы
күткендегіден төмен болады.
Зиянмен жұмыс істейтін компанияларға субсидиялар мен арнайы несиелер
беру соңғы ... ... ... Бұл ... ... ие болуда,
алғашқыда тапшылықты төмендету мақсатында үкіметтік ... ... ... ... ... ... берешектердің өсіп
кетуіне, олардың экономикалық белсенділіктерінің төмендеуіне байланысты
үкіметті ... ... ... несиелерді қайта қаржыландыруға
мәжбүрлейді. Кейіннен жеке мүдделерін ... ... ... ... ... мен компанияларға «арзан» несиелер бағытталады. Мұндай жағдайда
Үкіметтің қаржыландыруға мәжбүр болатындығына сенімділік ... ... ... алу ... төмендетеді де, мемлекет
жаппай компанияроттықтан қашу мақсатында қайта қаржыландыруды қолға алады.
Салық салу ... ... ... күш ... ... қашу ... ... бере алмауда. Қазіргі қалыптасқан
фискалдық жағдай ... ... ... ... ... ... туғызады. Коммерциялық компаниялардың табыс әкелетін капитал
салымдарын белсенді іздестіруде және ... ... ... ... ... ... адам ... мен
тәжірибесін, олардың компаниялармен тығыз қарым-қатынаста ... ... ... ... ... ... негізгі қатысушысы
болуына нақты әлеуеттің бар екендігін айтуға ... ... ... ... ... ел экономикасындағы ашық және
жабық субсидияларды ... бөлу ... ... талап етеді. Тиімсіз
несиелерді жою қаржы секторының жандануының ... ... ... тиіс.
Сонымен қатар, несиелендіруге қатаң шектеулер қойып, салық салу ... ... ... ... Мемлекет өндірістің басыңқы
салаларында инвестициялық саясатты күшейту шараларын жүзеге асыруы тиіс.
Мемлекеттің саясаты ... ... ... асыруда
ынталандырушы сипатқа ие болуы тиіс. Ол ... ... ... ... саясат тұрғысынан ... ... ... қалыптастырып, құқықтық реттеу ... ... ... тиімді жүзеге асыруға ықпал етуі қажет.
Корпоративтік басқаруға Компания мақсаттарын және ... ... ... ... қатар бақылау механизмдерін әзірлеу жүйелері
жатады. Тиісті корпоративтік басқару Директорлар кеңесіне және менеджментке
Компания және ... ... ... қол ... үшін ... ... етуі ... Сонымен қатар корпоративтік басқару
Компаниятің ... ... және ... ... пайдалануды
көтермелеп, пәрменді бақылау жүргізуге қолдау көрсетуі қажет.
Компания үшін ... ... — бұл ... мен клиенттердің
құқықтарын және заңды мүдделерін құрметтеу, ... ... ... ... ... ету, оның ... қаржылық
тұрақтылығын және пайдалылығын қолдау.
Компаниятің тиімді қызметінің және ... ... ... әрекет қатысушылары арасындағы сенім болып табылады
және оны құруға корпоративтік басқару және Компаниятегі корпоративтік мінез-
құлық ... ... ... ... кеңесі және менеджмент тарапынан
келесі мақсаттарда компания ... ... ... ... ... мен акционерлердің мүдделерін ескере отырып, ... ... және ... ... ... ... ... мүдделі тараптардың мүдделерін ескеру;
• корпоративтік қызметтің және корпоративтік ... ... ... ... қолданыстағы заңнамаға және
нормативтік базаға сәйкестігін қамтамасыз ету;
• салымшылардың мүдделерін қорғау.
Компанияда ... ... ... ... ... ... ... етеді:
• корпоративтік құндылықтар, мінез-құлық кодекстері және тиісті мінез-
құлықтың басқа ... ... ... ... сақталуын
қамтамасыз ететін жүйелер;
• жалпы компанияның ... және жеке ... ... ... ... ... тұжырымдалған стратегия;
• жеке жұмыскерлерден директорлар кеңесіне дейін шешім қабылдаудың
иерархиялық құрылымын қосқанда, ... мен ... ... Директорлар кеңесінің мүшелері, менеджмент және аудиторлар арасында
өзара әрекет ету және ынтымақтасу механизмдері;
• ішкі бақылау жүйесі, сонымен қатар ішкі және ... ... ... тәуелсіз тәуекелдерді басқару функциялары, сондай-ақ
шектеулер мен қарама-қарсылық жүйесінің ... ... ... ... аса ... ... кезде тәуекелдерге ерекше
бақылау жасау, Компаниятің аффилиирленген қарызгерлермен;
• iрі акционерлермен, жоғары басқару ... не ... ... ... ... қабылдайтын тұлғалармен, мысалы дилерлермен
іскерлік қатынастарды қосқанда.
... ... ... ... ... ... ... қаржылық және
басқарушылық ынталандыру, қызмет бабы бойынша өсіру және ... ... ... басшыларды және қызметкерлерді
белгілі бір әрекеттерге итермелейтін басқа ынталандыру жолдары;
• барабар ... және ... ... ... ... ... ... жиналысымен қабылданған және компания
Міндеттерімен және Философиясымен анықталған негізгі қағидаттарға сәйкес
корпоративтік басқару жүргізеді
Компания ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру.
Компания ұжымының негізгі қызметі Қазақстан ... қол ... және ... ... ... ... ... жұртшылығы үшін пайдалылығы болып табылады.
Компания қызметінің философиясы келесі ұстанымдарға негізделеді:
• Үйлесімділік
• Әділдік
... ... ... ... ... ... ... ішінде, сонымен қатар)
Әділеттікті, Сенімді және Бейсаясатты талап етеді.
Әділетсіздік ... ... ... Бір ... ... ... үшін ... қаланады және ол Үйлесімділікке теріс әсер
етеді. Қарым-қатынастағы Сенім мен ... ... ... ... ... арқасында қол жеткізуге болады. Парасаттылыққа үнемі
жұмыс істеу, өзіңді Дамыту арқылы қол жеткізуге ... Даму ... ... ... ғана ... ... Ал үйлесімсіздік
қарама-қайшылықтарды шешу үшін күш пен қаражаттарды ... ... ... ... Сенімнің, Бейсаясаттықтың,
Парасаттылықтың және ... ... ... адам ... ... ... негізделген. Адамдардың бірлесе жұмыс істеу табыстылығы осы
қызмет ... ... ... ... және бұл ... Философиясын анықтайды.
Міндет және Философия Компания қаржы институты және пікірлестер
командасы ретінде дами отырып, аса ... ... ... және ... ... ... ... қарастырады, бұл қоғамның сенімін
арттырады және тигізетін ... үшін ... ... әділ ... береді.
Қоғамнан алынған материалдық ресурстар және сенім шегін Компания бизнестің,
сонымен қатар Компанияте ... ... ... ... жаңа циклы
ретінде дұрыс қолданады.
Ұйымдық құрылымды қалыптастыру кезінде ... мен ... ... ... сақтауды қамтамасыз ету үшін төрт
негізгі бақылау формалары ескерілуі қажет:
• Директорлар кеңесі тарапынан бақылау;
• Компаниятің әр ... ... ... ... ... ... ... бақылау;
• Компания қызметінің әр түрлі бағыттарын тікелей бақылау;
• Тәуекелдерді басқарудың ... ... және ішкі ... ... ... «кәсіби жарамдылық және іскерлік мәртебе»
критерийлеріне жауап ... ... ... ... АҚ –ның құрылымы, ... ... ... қаржылық институттарында корпоративтік басқаруды
жетілдіру
1. ... ... ... ... ... басқару, кең мағынада, шаруашылық ... ... ... асыру үдерісі, қалыптасқан өндірістік және
әлеуметтік капитал негізінде ... ... ... ... ... ... Ол компания және оның ... ... ... мүдде және меншік түрлерімен анықталады.
Корпоративтік басқару тұрақты сабақтастықты, корпоративтік мүдделерді
қамтамасыз етуді білдіреді және корпоративтік бақылауда ... ... ... ... ... ... мен мүдделері
төмендегі кестеде көрсетілген.
9 - кесте Корпоратитвік қатынастардың қатысушылары мен мүдделері
|№ |Корпоративтік қатынастар ... мен ... |
|1 ... ... ... болып |
| | ... ... алу мен |
| | ... сату ... жоғары |
| | ... ... |
|2 ... ... ... барлық негізгі қызметі|
|3 |Компания персоналы ... ... |
| ... ... ... |
| | ... асырады, корпорацияның және |
| | ... ... жеке ... |
| | ... ... |
|4 ... ... органдары |Корпоративтік қатынастардың |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... мен |
| | ... ... ... ... |
|5 ... ... ... өндірістік-шаруашылық |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... шарт бойынша проценттерді |
| | ... ... ... ... алу |
| | ... мүдделі ... ... ... ... бірі барлық мүдделі
топтардың: акционерлердің, менеджер мен ... ... ... ... ... мен ... берушілердің
мүдделер теңдігін сақтау болып табылады. Бұл көптеген елдер үшін ... ... үшін де) 1999ж. ЭЫДҰ ... ынтымақтастық пен даму
ұйымының) Кеңесі бекіткен ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Корпоративтік басқаруды дамыту мәселелері компанияның сыртқы
ортасымен, мемлекеттің, реттеуші органдардың ... ... ... ... мен ... ... ... жұмыстары ғана бұл
мәселені ... ... ... Корпоративтік басқару мен бақылаудың
отандық жүйесін қалыптастыру үшін оның ... ... және ... ... саясат қабылдау қажет. Инвестициялық қорлар, қаржы нарығы
немесе басқа да нарықтық ... ... мен ... ... ... иесін қалыптасыра отырып, экономиканың инвестициялық
әлеуетіне әсер ету арқылы негізгі субъект ... ... ... ... ... ... ролі ... неғұрлым анық байқалады. Холдингтік ... ... ролі ... ... байланысты
артуда:
5) Егер холдинг трансұлттық сипатта болса, ол барлық елдердің мемлекеттік
ұйымдарымен өзара қарым-қатынаста ... ... ... ... ... ие болады, себебі
бюджеттің негізгі кірістерін ірі холдингтердің салықтық түсімдері
құрайды. Соған сәйкес, ... ... ... ... ... орнатады.
7) Ірі холдингтер көптеген жаңа жұмыс орындарын ұсынады, бұл ... ... үшін ... ... ... ірі тұрақты компанияларды несиелендірген тиімді.
Билік пен бизнестің ... ... күні ... ... ... ... ... арасында формальдық қатынастар орнаған, мысалы
салықтық қатынастарды заңмен реттеу, бизнесті экономикалық және ... ... ... ... бекітілген нормалар мен ережелерді орындауға
мәжбүрлеу және ... ... ... ... ... ... т.б.; екіншіден, формальды емесе криминалдық тәжірибе,
әсіресе ... ... ... ... ... ... жағдайларына
қатысты билік органдарымен (тікелей сыбайлас жемқорлықпен байланыссыз)
формальды емес келісімдер жасау.
Бірінші ... ... ... үшін ... ойын ... ... ал ... және үшінші жағдайларда жекелеген
кәсіпкерлер үшін преференциалдық режим және ... ... ... ... ... таңдамалы санкцияларды қолдану орын алады.
 Компаниялардағы корпоративтік қатынастардаң дамуын олар әрекет ... ... және ... ... тыс алып ... мүмкін емес.
Компаниялар бизнесті жүргізудің ашықтылық қағидасын қатаң ... бұл үшін ... ... және ... қоғамдастығынан да қарсы
әрекет болуы тиіс.
Егер бір компания заңсыз әрекеттерден бас тартса, екіншілері формальды
емес ... ... олар ... артықшылыққа ие болады.
Мемлекет неғұрлым ... ... ... ... ... ... дұрыс бағытта дамытқан компанияларға қолдау
көрсетуі тиіс.
Мемлекеттің саясаты дивиденд төлеу процесін да ... ... ... ... ... ... Құқықтық сипаттағы шектеулер
- Келісім сипатындағы шектеулер
- Жеткіліксіз өтімділікпен байланысты шектеулер ... ... ... ... байланысты шектеулер
- Акционерлердің мүдделерімен байланысты шектеулер
- Қоғамның қаржылық стратегиясының мазмұны
- Қоғамның инвестициялық белсенділігі
- Дивидендтерге салық ... ... ... ... ... саясатымен, мемлекеттің
экономикалық, әкімшілік және құқықтық реттеу механизмдерімен анықталады.
Дивидендтерге табыстың түрі ... ... салу бір ... ... ... ... жағынан компанияның «көлеңкелі» бағытқа кету
қаупін туғызады, бұл жағдайда біз үшін ... ... ... ... ... туындайды, сол себепті қай жағынан алсақ
та мемлекеттің салық саясаты компаниялардың өнімді ... ... ... ... және ... ... ... әрекет жасайтын нарық қатысушыларына қатысты мемлекет тарапынан тең
ыңғайдың қалыптасуынан басқа ... ... ... да ... Қоғам бизнестің оң қадамдарына баға беруі тиіс.
Экономикалық процестердің қатысушылары тек жеке компаниялар ғана емес,
сонымен ... ... ... құрылған және бақылау ... ... ... да бар. ... ... корпоративтік
басқарудың халықаралық ұстанымдарына сәйкес мемлекет пен жеке меншік
иелерінің ... ... ... ... қажет. Мемлекет тарапынан
артықшылықпен әрекет етуге жол берілмеуі тиіс.
Компания деңгейінде ... қашу ... ... ... кері ... ... ... қашу заңды табыстарды «минимумға»
жеткізу, әртүрлі «шығындарды» ... және ... ... мен ... ... ... ... жіберу сияқты
нысандарда көрініс табады. Мұндай ... ... ... және ... ұстаушылармен, сонымен қатар мемлекет арқылы ... ... екі ... ... туғызады: біріншіден, кәсіпорын басшылығына
мониторинг жүргізу сыртқы қатысушылар үшін ... ... ... ... ... ұстаушылардың мүдделерінің үлкен алшақтығы байқалады),
екіншіден, салықтардың жоғары және тұрақсыз ... ... ... келтірсе, онда мұндай мониторингтің (сыртқы бақылаудың) құндылығы
күткендегіден төмен болады.
Зиянмен ... ... ... ... мен арнайы несиелер
беру соңғы уақыттарда көрініс табуда. Бұл ... ... ие ... тапшылықты төмендету мақсатында үкіметтік несиелер формасындағы
субсидиялар шектелед, кейіннен ... ... ... ... ... экономикалық белсенділіктерінің төмендеуіне байланысты
үкіметті Ұлттық банк арқылы ... ... ... ... жеке ... жүзеге асыруда тиімді лобби жүргізген ұйымдар мен
компанияларға «арзан» несиелер бағытталады. Мұндай жағдайда ... ... ... сенімділік ... ... ... алу ... төмендетеді де, мемлекет
жаппай банкроттықтан қашу мақсатында қайта қаржыландыруды қолға алады.
Салық салу ... ... ... күш ... ... қашу жағдайына тойтарыс бере ... ... ... жағдай сыртқы әрекет етуші корпоративтік басқаруды қалыптастыруда
алаңдатушылық туғызады. Коммерциялық ... ... ... ... белсенді іздестіруде және корпортаивтік басқаруға ... ... ... банктердің адам капиталы мен тәжірибесін,
олардың компаниялармен тығыз қарым-қатынаста ... ... ... ... институтын қалыптастыруда негізгі қатысушысы болуына
нақты әлеуеттің бар екендігін айтуға болады.
Бұл мақсатқа жетудегі алғашқы қадам ел ... ашық ... ... ... бөлу ... өзгертуді талап етеді. Тиімсіз
несиелерді жою қаржы секторының жандануының негізгі факторы болуы тиіс.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... салу ... ... қалыптастыру қажет. Мемлекет өндірістің басыңқы
салаларында инвестициялық саясатты күшейту шараларын ... ... ... ... ... басқаруды жүзеге ... ... ие ... ... Ол салық саясаты, инвестициялық
саясат, дивидендтік саясат ... ... ... ... қалыптастырып, құқықтық реттеу ... ... ... ... ... асыруға ықпал етуі қажет.
2. Қаржылық институтардағы корпоративтік қатынастарды жақсарту шаралары
Ел экономикасында кез келген ... аясы ... ... ... ... ... процесстер таң қаларлық істер болып
саналмайды, ал дамушы ... ... ... ... ... ... процесс бүкіл әлемде экономикалық дамудың маңызды факторы болып
мойындалса да, батыс және отандық ... ... ... ... Бұл ... техниканы, экономиканы және
кәсіпкерлікті біріктірген ... ... ... корпортивтік басқаруда
жетекші рөлдің бірін атқарады.
Корпортивтік басқаруды жетілдіру үшін біз ... ... даму ... ... ... басқару принциптерін қолдауды
ұсынамыз, бұл қаржы ашықтығын жоғарлатады, мөлдірлікті, біртұтастылықты
және заңнын ... ... Егер де банк ... ... ... ... ... банк қызметтерінің тиімділігін жоғарлатуға, әрбір банктің,
банктік жүйені толығымен айқындығын жетілдіруге Егер деп ... ... банк , ... ... жетілдіру
қызметтерінің тиімділігін жоғарлатуға банк , әрбір банктің , банктік
жүйені ... ... ... Егер деп ... ... ... , корпоротивтік басқаруды жетілдіру қызметтерінің
тиімділігін жоғарлатуға банкі , әрбір банктің , Және ... ... бұл ... ... ... ... барлық қызығушы жақтардың
қарым - қатынасын реттеуші директорлар кеңесі алады. Банктік жүйені
толығымен ... ... ... ... мен
инвесторлардың құқықтарын қорғау механизмін жетілдіруге бағытталады:
банкті стратегиялық ... ... ... ... саналады, Сонымен менеджменттің ағымдық қызметі, директорлар
кеңесінің қызметін жетілдірудің негізгі ... ... ... ... ... ... мүшелерінң материалды сыйақы
жүйесін жетілдіру.
Корпоротивтік басқарудың жетілуіне кедергі жасайтын келесідей негізгі
мәселелерді ... ... ... тіршілігінің қажетті элементі ретінде «әлеуметтік
функцияның » акционерлік қоғаммен қабылданбауы.
- Акционерлік ... ... ... ұйымдасқан нарық
қорының өсуінің негізгін қалайтын көз ... ... ... басқару субьетілерінің жаңа сапалы қарым-
қатынас құрылуына негізделген ... ... жаңа ... ... ... ... сферасындағы заңдылық жалпы мойындалған
халықаралық стандарттарға жауап бермейді.
Қазіргі ... ... ... ... даму ... ... ... талқылануда. Олар менеджмент бірлестігімен,
холдингтер және банктерді ... ... ... ... ... жеке ... ... қызығушылығын есепке ала отырып, мобильді
болуы, ақпаратқа ашық болуы, инвесторлар мен ... ... ... және ... ... ... ойластырылған стратегиясы болуы
басқару құрылымын құру үшін керек.
Қазақстанның нарықтық қатынастарға түсуі шетелдік экономиканы ... және оның ... ... ... қызығушылығын туғызады.
Ондаған жылдар бойы өзінің еркін кәсіпкерлік идеясын ұстанатынын жариялаған
мемлекет, оны ... ... ... ... ... ... ... жасады. АҚШ, Фроангция, Германия, Англия экономикасы мен құқығында
Орталық орындардың бірін ... ... және ... ... ... ... ... мен тұлғалардың бірігу нысанын білдіретін
серіктестіктер қызметі ... ... ... ... үлгісін қалыптастырудың халықаралық тәжіри-
бесі біркелкі емес. Әлемде ең болмағанда әртүрлі үш үлгі бар, ... ... ... бар, ең ... ... ішкі ... ... постулаттарға ие. Үлгілерді қалыптастыру, яғни осы күнге дейінгі
іскерлік тәжірибесі ... ... ету мен ... ... мен мәдениеттің іске асуы барлық ХХ ғасыр бойы ... ал ... осы ... ... тоқтамай келеді.
Сөйтіп, қандай халықаралық тәжірибені Қазақстанды қолдана аламыз,
деген сұраққа жауап беруге болады?
Біздің құқықтық жүйе ... ... ... жүйесіне сәйкес
келеді. Біздің директорлар кеңесінің құрылымы толық(формальды) ... ... ... ... Мүмкін, бізге германдық үлгіні
қабылдаған ... мен ... ... өту ... пе ... ... ... тек салық төлеумен шектелетін және өздері
басқаратын компанияны жеке меншігім деп санайтын менеджелерді ... ... ... үшін ... ... ... корпоративтік қатынастардың ағылшын-американ жүйесі болып табылады.
Қоғам және бизнес ... ... ... ... ... ... ... ұшырап отыр.
Егер корпоративтік басқару Кодексін бар ... ... ... ... ... ... көбірек ұқсастығын таба-мыз.
Олай болса, бізге мүмкін ағылшын-американ тәжірибесін енгізуіміз керек
болар?
Бірақ, ... қор ... ... ... ... ... ... институты тек қалыптасып жатыр, заң жүйесі жетілмеген және ең
бастысы ол осы ... ... ... ... ... ... ... менеджерлер ақпаратты толық ашу қажеттігін,
акционерлерге деген ... және ... ... түсінбейді.
Мұндай жағдайда шығар жол біреу – ол халықаралық тәжірибені зерттеу
қажет, меншік иелері мен ... ... ... толық зерттеуге
үйрену қажет және ... ... ... ... ескеретін,
ұлттық мүдделерге жауап беретін және ... ... ... ететін
қазақстандық үлгісін бірге құру.
Барлық елдерде корпоративтік басқаруды ... ... ... бірі ... ... ... және ... идеология, өзіндік менталитет
және әлеуметтік-экономикалық қатынастарға деген көзқарастар болып табылады.
Өтпелі ... ... ... ... ... үлгісі
тұрақты емес. Сондай-ақ, ... ... ... қарамастан
(дисперсия), бір де бір елде “стандартты” ... ... ... анық
қалыптаспайды.
Осыған байланысты, корпоративті бақылау үлгісінің қайсысы: ағылшын-
саксондық (капитал рыногындағы басыңқылық) немесе ... ... ... өтпелі экономикалы елдерде басыңқы болғанын айту қиын.
Капитал рыноктары (Польшадан басқалары) Орталық және Шығыс Европа елдерінде
осы сферада ... ... іске ... үшін ... ... ... ... Басқаша айтқанда, өтпелі экономикалы елдерде банктер
емес, портфельдік ... ... ... табылатын, корпоративтік
басқаруға белсенді қатысуға мүдделі емес, ірі қаржы ... ... ие ... ... бұл ... ... ... елестету қиын.
Корпоративтік басқарудың қалыптасқан қазақстандық үлгісін ... ... ... ... ... ... ... жолдары қандай?
Ең алдымен, корпоративтік басқару ... ... ... ... және ... ғасыр корпорациясы” жалпы қабылданған қағидаларының
қалыптасуын ескеру қажет. Корпоративтік басқару режимі үшін ... алу, ... ... және ... ... ... болып
табылады. Сондай-ақ, ұлттық кәсіпкерліктің қағидаларын көбірек ескерген
жағдайда, “ХХІ ... ... ... тиімділігі де жоғарылай
түседі.
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... тепе - ... ескеретін аралас үлгі бағытында
қозғалу қажет.
Қазақстан қаржылық институтардың дамуын, бәсекеге қабілетті дәрежеге
жетуін басқаруда корпоративтік ... және ... ... кері ... орын алып ... Атап ... ... рентаға бағытталған мінез-құлқы, оның қатынасушыларының
жеке мүдделерін қоғам мүддесінен жоғары қоюы, сыбайлас жемқорлық, ... ... ... ... ... ... компания
басшыларының қатынасушыларының арасындағы жауапкершіліктің төмендігі, кадр
саясатын ... ... ... озық ... еш ... ... ... субъектісінің өндірістік-шаруашылық және
басқарушылық қызметтеріне қатынасушыларының, меншік иелерінің мүдделерімен
қиюласпайтын өзіндік дербес және ... ... ... ... ... ... яғни ... қатынасушылардың мүдделерінің және
мүмкіндіктерінің тепе-теңдігінің бұзылуы. Осы ... ... ... ... ... ... туындайды және оны келе
жатырған озық стандарттардың негізінде не басқа бір табысты ... ... құра ... ... Сол ... ... болу мақсатында іс-әрекетті ұйымдастыру әр компанияның өзінің ішкі
мәдениетіне, ... мен ... ... ... ... ... екі ... принципке сүйеніп жасалуы тиіс: ... ішкі ... ... ... ... ... ролінің маңыздылығын мойындау.
Кәсіпорын қызметін жақсарту шараларын жасау мағынасында ... ... бір ... таңдауда шектеу ретінде ... ... ... ... ... ... ... әлеуетті сыртқы және ішкі көздерінің көптігін көрсетеді.
Кәсіпорынның тұтастығының қажетті шарты – кәсіпорындағы ... ... мен ... ... соның ішінде маркетинг, өндіріс және
ұдайы өндіріс процестерінің тепе-теңдігі, сондай-ақ ... ... яғни оның ... ... ... ... ... қарым-қатынастарда
мүдделердің, өкілеттіліктің және жауапкершіліктің бөліну құрылымының тепе-
теңдігі болып табылады [6].
Бұл ... ... ... ... білдіретін, яғни корпорацияның
меншік иелерінің, менеджерлердің және жалданбалы жұмысшылардың мүдделерін
ұсыну мен қорғауға, ... ... да ... ... ... тиімді корпоративті басқару арқылы қол жеткізуге
болады.
Осыған байланысты тиімді корпоративті басқаруды ... ... ... ... мүдделерін үйлестіру механизмі
ретінде түсіну орынды. Дегенмен корпоративті басқарудың жалпыға бірдей
түсінігі оны ... ... ... ... ... ... олардың рольдерінің негізінде құрылған басқаруды;
корпорацияның даму стратегиясының (фирманың мүдделері жалпы ... ... ... ... өзара әрекетін қарастыратын,
меншік иелерінің құқықтарының жүзеге ... ... ... мәдениетті, яғни ортақ дәстүрлерді, мақсаттарды, мінез-құлық
принциптерін туындататын басқаруды» білдіруіне саяды [7].
Сондай-ақ оны қандай-да бір ... сай ... ... және ... «тоқтатулар» және «қарсы әсерлер» жүйесі ретінде де анықтайды. Бұл
анықтамаға сәйкес корпоративті басқарудың ...... ... және ... ... ... түсінігінің анықтамасының әралуандығын тар және
кең мағынада сипаттауға болады. Бірінші ... ... ... өз
меншік иелерінің мүдделерін білдіруді және ... ... ал ... ... ... ... мен мүдделерінің арасында баланс
орнатуды меңзейді.
Біздің көзқарасымызша, корпоративті басқару түсінігін анықтағанда, тек
акционерлердің мүдделерімен ... ... ... ... ... ... маңызды роль атқарады, бірақ корпорациядағы меншік және
билік қатынастары акционерлердің де, ... де, ... да ... ... асыру жолымен болады.
Олай болса, жоғарыда берілгендерге сүйене отырып, корпоративті
басқаруды меншік ... ... ... ... және әлеуметтік-экономикалық мүдделерін көрсетуге және қорғауға,
сондай-ақ корпоративті қатынастардың басқа да ... ... ... ... ... модель ретінде
анықтауға болады.
Осы барлық институттардың ... ... ... ... керек, бұл – оң корпоративтік басқарудың екінші жағы, ... ... ... ... институттардың арасында өзара қарым-
қатынастарды құру, осы жүйе дұрыс жұмыс жасауға мәжбүрлеу өте күрделі ... көп ... ... процесс.
Тәжірибеде корпоративтік басқарудың ішкі және ... ... ... механизмге көбіне корпоративтік заңнамаларды,
қаржы ... ... ... компания әрекет ететін ... ... ... қате саясатының негізіндегі
корпорацияның банкроттылық қаупін, ал бақылаудың ішкі механизмдері ретінде
компанияның мақсаттары мен ... ... ... ... қатынасатын
қатысушылар тобын, яғни акционерлерді, директорлар ... ... ... ... ... корпоративтік басқарудың ішкі
бақылау механизмі ретінде акционерлердің, директорлар ... және ... ... арасындағы қарым-қатынасты
айтуға болады. Аталғандардың әрбіреуі өз ... ... ... ... ... Корпоративтік басқарудың ішкі
механизмі экономикалық билік ... ... ... ... болады.
Экономикалық билік жүйесінің тиімсіздігі оның құрылымының тиімсіздігінің
салдары болып табылады.
Тәжірибедегі компаниялардың лауазымдық ... ішкі ... ... пен ... ... және олардың мүддемен
байланысында теңсіздік байқауға болады. Мысалы, меншік иесінің мүддесі ұзақ
мерзімге бағытталып, жеке мүддеге бағытталады, ... оның ... ал ... ... кең ... ... Керісінше менеджерлердің
өкілеттілігі тар, бірақ ... ... ... кездеседі. Мұның
барлығы басқару ісін ұйымдастыруға ресми қарау не болмаса мүлдем мән ... ... ... ... ... кемшілік те осында деп ... ... ... ... ... ... үшін және тікелей еңбек
процесін қоғамдық ... өнім ... ... ... ... болмауы, экономикалық агенттерді қоғамдық қажетті экономикалық
қызметпен айналысуға ... ... ... ... ... немесе әлсіздігі.
Компанияның табысты жұмыс жасауы үшін оның ішкі басқару механизмі
үйлестірілген ... ... ал оның әр ... ... ... ... шамалас сай келуі керек. Билік жүйесінің иерархиялық
құрылымы бойынша өкілеттілік пен жауапкершіліктің ... ... мен ... барлық үзбелерінің мүдделері мен ұйым мүддесінің ... ... ... мен оның келешектегі ... ... ... компанияға ең жақсы корпоративтік басқару тәжірибесін
енгізіп қана қою ... ... ... осы ... ... нақты
жұмыс жасаса, оған енетін барлық тұлғалар жалпы процестегі өз рольдерін
сезінсе, барлық қатынасушылар өз ... мен ... ... ... ... басқару ұтымды ұйымдастырылған деп
есептеуге болады. Осы ... ғана ... ... ішкі механизмі
тиімді, оның ісі әлеуметтік-экономикалық пайдалы өнім ... не ... ... деп ... ... ... ... тиімді корпоративті басқару
компанияның акционерлік құнын ... ... ... ... мүмкіндігін төмендетеді, инвесторлар үшін компанияның ... ... ... ... ... оң әсер етеді[15].
Корпоративті басқару жүйесінің дамуы тек қана жеке субъектілерге
емес, ол тұтас мемлекет ... ... ... ... ... ... ... және қазақстандық компаниялардың халықаралық капитал
нарығына шығуында маңызды орын ... ... ... ... басқару - бұл компанияның
акционерлері, оның ... ... мен ... орган арасындағы қарым-
қатынасты реттеу тәсілі.
Қазақстанның компанияларына корпоративтік басқаруды енгізу жайлы
сұрақты қарастырғанда, мұндай менеджмент жүйесінің ... мен ... ... ... ие ... ескеру қажет. Корпоративті ... ... мен ... ... бұл тәжірибеге
көшу заңнаманы өзгерту бойынша үлкен еңбекті және ең ... ... ... ... ... ... ... басқару институтының дамуының алғышарттары
2003 жылдың 11 мамырындағы «Акционерлік қоғамдар ... және 2003 ... ... ... ... нарығы туралы» Заңдарында тіркелген, сонымен
қатар уәкілетті органдардың заңнамалық нормативті құқықтық ... ... ... ... ... ... ... түрде енгізуді қамтамасыз ету үшін ... ... Бұл ... ... ... бұл ... енгізу жолына тұру керек. Бірінші және ең
маңызды қадам ретінде ... ... ... ... ... оған ... бір мезгілде барлық ішкі ... ... ... ... ... ... басқару
Кодексі қабылданған.
Дегенмен әлі де заңды түрде әлемдік тәжірибеде қабылданған,
корпоративті басқару ... ... ... мен ... ... ... берілген институттың тиімді дамуына кедергі ететін ескірген
нормаларды алып тастау өзекті болып ... ... ... ... ... ... жетілдіру мәселесін
қарастырғанда, әлемдік тәжірибеде құпталған, басқару тиімділігінің ... ... ... Акционерлердің құқықтары мен мүддесін қорғау;
- Компанияны басқару органдарының жауапкершілігі;
- Компанияның «айқындылығы»;
- Корпоративті жанжалдарды болдырмау және тиімді ... ... ... уақытта акционерлік қоғамдар мен бағалы
қағаздар туралы заңнамаларға едәуір ... ... ... ... ... ... миноритарлы инвесторлардың мүдделері мен
құқықтарын қорғау бойынша ... құру ... ... «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңға мынадай жаңа түсініктер
енгізілді:
- ... ... ... ... ... ... мақсаты
бар акционерлік қоғамдар арасынан, бұқаралық болатын ... ... ... компаниялар өз акцияларын халықаралық нарықта
орналастыруға шешім қабылдады, инвесторлардың кең ... ... ... ... корпоративті басқаруға қатысты талаптарды жеке жеке
тіркеу қажет, себебі олар мемлекеттегі корпорациялардың дамуының көрсеткіші
болып ... ... ... заң ... ... ... хатшының болуын және т.б жатқызды. Бір ... ... ... ... акционерлік қоғамдардан корпоративті
басқаруға қатысты артық талаптарды алып ... ... күні ... ... ... ... ... қоғамдар бар, оның барлығы ... ... ... ... ... хатшы» институты.Бұқаралық компаниялардың халықаралық
тәжірибесіне сәйкес қоғамда ... ... ... (сайланады), оның
міндеті қоғамның органдары мен мүдделі тұлғаларының корпоративті басқару
нормаларын ұстанылуын қадағалау ... ... ... ... ... ... және директорлар кеңесінің отырысын дайындау мен
жүргізуді бақылайды, күн тәртібіндегі материалдардың ... ... және ... материалдардың қол жетімді болуын қадағалайды.
Корпоративті хатшы компанияның директорлар ... ... есеп ... ... заңнаманың акционерлер жиналысының күн тәртібінен
«басқа да», ... ... ... пунктерді алып тастау мәселесін
қарастыруды уақытылы және ... ... ... ... ... бұл ... ... және тәжірибе жүзінде көптеген компаниялар күн тәртібі
тізіміне осындай жалпы түсінік ... ... ... Бұл жерде
акционерлердің құқығының бұзылуы мүмкін мәселесі туындайды, себебі көптеген
жағдайда ... ... ... ... ... ... ... ала белгілі, анықталған сұрақ бойынша шешім қабылдауға нұсқау
берілген. Мұнымен қатар, күн тәртібінде ... ... ... ... ... ол ... шешім қабылдау, күнтәртібіне өзгерістер енгізу бойынша қиын
процедураны ... ... ... ... ... ( ... акционерлерді алдын
ала ескерту, не болмаса дауыс беру арқылы, қоғамның жалпы ... ... 95% ... бұл ... ... ... ... болып миноритарлы акционерге күнтәртібінде көрсетілген
сұрақтар ... ... ... ... ... ... ... қоғамның тіркеушісіне үндеуге құқық беретін норма болып келеді.
Қазіргі уақытта берілген құқықты жүзеге асыру механизмі түгелдей анық ... идея ... ... ... ... ... ... мақсатында заңнама акцонерлердің
жылдық жалпы жиналысының күнтәртібіне ақша ... мен ... ... ... ... ... кеткен жаңашылдықтар тәжірибе жүзінде ... ... ... ... кемістіктерін жоюға арналған заңнамадағы
өзгерістердің аз ғана ... ... құру ... ... қағаздар нарығы
субъектілерінің пікірі ... ... ... ... ... ... ... бойынша жұмысшы тобы қызметінің
нәтижесі), осылайша тәжірибеде бар мәселелер максималды көрінді.
Басты ... ... ... ... ... қызметіне
жалпы стратегиялық басқару, атқарушы орган мен ... ... ... ... жасайтын жеке орган ретінде қызметін ... ... ... реформалаудың алғашқы қадамдарының бірі
директорлар Кеңесі институтының ролін күшейту, тек қана Заң ... болу ... ... ... ... ... ... болатын орган беделін тағайындау қажет, ол
тек қана ... ... ... ... ... ... маңызды мәселелерді шешуі тиіс. Осыған байланысты қосымша
корпоративті басқару аймағындағы ... яғни ... ... Заңын жетілдіру бойынша ұсыныстарды қарастыру қажет:
Біріншіден. Тиімді корпоративті басқару үшін директорлар кеңесінің
құрылымы маңызды ... ие, оның ... ... – директорлардың ішінен,
оның құрамы аз болса, компанияға қажет машыққа және сипатқа ие ... ... егер ... ... ... ... саны ... мұндай органды басқару қиынға соғады, шешім қабылдауда ... ... ... ... ол үшін маманданған көпшілік қажет болса.
«Акционерлік қоғамдар туралы» ... ... ... ... ... акционерлердің жалпы жиналысы анықтайды, сонымен қатар басқарудың
жоғары органы ... ... ... ... ... ... басқаруға қатысты ұсыныстар келесідей негізі принциптерді
қамтиды, олар директорлардың санын анықтау ... ... ... ... Кеңесінің сандық құрамы заңның талаптары мен қоғамның
және оның акционерлерінің нақты қажеттіліктерімен сәйкес анықталады;
2) Директорлардың саны жағымды келіссөз ... ... ... ... Директорлар Кеңесінің мүшелері жедел және салмақты шешім қабылдауға
тиіс, Директорлар Кеңесі комитеттерінің тиімді қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... жеке ... ... тиіс.
Қазіргі кезде «Акционерлік қоғамдар туралы» ... ... ... ... ... қойылатын талаптар заңмен немесе
компанияның жарғысымен анықталады деп ... ... ... тек қана ... бір ... қызмет атқаратын, компаниялар тізбегі
үшін жасалған. Ал компаниялар Директорлар ... ... ... ... әрдайым қоса бермейді. Корпоративті басқарудың ... ... ішкі ... ... минималды талаптарды
бекітіледі және оларға Директорлар ... ... ... ... ... Негізінен мұндай талаптарға квалификациялық талаптар ... ... ... ... және жеке ... сипатын (көшбасшылық
сипаты, адалдық, жауапкершілік) ... ... ... ... ... Кодексінде директор тұлғасына келесідей талаптар
қойылады:
- Директорлар Кеңесіне ... ... ... және ... оң жетістіктер мен репутацияға ие болуы керек;
- ... ... көп ... ... ие болу керек;
- олар нақты машықтық пен ... ие ... ... ... ... ... ... мүшелерінің өкілеттігінің
мерзімінен бұрын тоқтатылу тәртібін жетілдіру.Директорлар ... ... ... беру ... ... ... басқару органдарында
миноритарлы акционерлердің мүддесін таныту бойынша маңызды кепілдік болып
келеді. Дегенмен ... ДК ... ... ... дейін тоқтатудың
жеңіл әдісін белгілеумен байланысты ... ... ... Келесідей
жағдайды қарастырайық: компания акциясының аз көлеміне (40%) ие акционер,
өзінен басқа екі ... ... ... сайлауға мүмкіндігі бар.
Бірақ, келесі акционерлер жиналысында басқа акционер(60% акцияға ... ... ... ... ... ... ... тоқтатып,
оның орнына кумулятивті дауыс беру арқылы басқа директорды сайлайды. Яғни,
заңды түрде миноритарлы акционерлер өзінің директорын ... ... ... әдісі бекітілген. Бұл мәселенің шешімін келесі әдістер
арқылы табуға болады:
1) заңда Директорлар ... бір ... ... ... ... ... туралы маманданған көпшілігінің (жалпы дауыс санының бестен
төрт немесе төрттен үш ... ... ... үшін ... ... кез ... негіз бойынша ... ... ... мерзіміне дейін тоқтатуға тыйым салу;
3) Директорлар Кеңесі мүшелерінің ... ... ... ... бойынша негіздемелер тізімін бекіту, мысалы, қоғамға Директорлар
Кеңесіне мүшелікке ... ... ... ала ... ... беру,
Директорлар Кеңесі мүшесінің өз міндеттеріне сырттай қарау, ... ... ... ... ... компаниялары зейнетақы қорлары)
Директорлар Кеңесінің мүшелері қаржы ұйымдарында қызмет ететін жұмысшы
критерийлеріне сай болу ... ... ... институты заңды түрде бірнеше жыл
бұрын енгізілген, бірақ та тек осы ... ғана ... ... ... ... бұл норма «жұмыс істей» бастады. ... ... ролі ... ... (публичных) компанияларда
жоғары деңгейде болуы тиіс. ... ... ... ... ... ... ... тигізеді, өйткені олар корпоративті қарым-
қатынастың жеке қатысушыларының мүддесін ... ... ... компаниялардағы «тәуелсіз» директорлардың минималды санын
Директорлар Кеңесінің жалпы құрамының ... ... ... ... маңызды. Сонымен қатар, «тәуелсіз» директорлардың құзырін
мерзіміне дейін ... ... ... бөлігімен тоқтату
мүмкіндігін, тәуелсіз ... ... болу ... ... жағдайлардан басқа кездерде шектеу қажет. Тәуелсіз директор
нәтижесінде «тәуелсіз» ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге дер кезінде «тәуелсіз» белгілерін жоғалтқан
жағдайда акционерлерге хабарлау қажет.
Төртіншіден. Нақты осы уақытта көптеген ... ... ... сырттай дауыс беру арқылы шешім қабылдау ... ... ... ... ... мүмкін, онда сырттай ... ... ... ... ... де ... Яғни ... түрде
компанияның қызметінің стратегиялық сұрақтары үшін маңызды ... ... және ... ... ... ... кез ... шешімі қабылдануы мүмкін. Заңды түрде компанияның
жарғысында міндетті түрде сырттай дауыс беру ... ... ... тіркелуі тиіс. Бұған компания қызметін басқарудың стратегиялық
сұрақтары қатысты ... ... ... ... ... ... ірі мәмлелер
мен келісімшарттар жасағанда.
Бесіншіден. Қазіргі акционерлік қоғамдар ... ... ... ... отырысын өткізу үшін кворумды директорлардың
жартысынан аз адамның қатысуынсыз жасамайды. Дегенмен ... ... ... ... ... ... ... қою арқылы үлкейту
мүмкіндігі қарастырылған. Тәжірибе жүзінде акционерлік қоғамдар Директорлар
Кеңесінің отырысының кворумын ... ... ... ... ... ... сұрақтарын директорлардың жартысы жоқ болған
жағдайдада шешуге болады. Компания ... ... ... ... ... ... жалпы жиналысында қарастыруға
шығарылған мәселелерді және ... да ... ... ... ... ... құрамында директорлардың дауыстарының білікті көпшілігі болуы
тиіс. Осыдан келе, ... ... ... ... жататын
сұрақтар тізімін енгізу керек.
Алтыншыдан. Қазіргі нақты уақытта, Директорлар Кеңесінің мүшелері,
тәуелсіз директорларды қоса алғанда шексіз рет сайлана ... Бұл ... ... ... ... ... ... төмендетеді.
Әсіресе, бұл компанияның тәуелсіз директорларына қатысты – егер ... ... ... ұзақ ... болса, директорлар әділ тәуелсіз
шешімдер шығару ... ... ... себебі бұл мерзім ішінде
компаниямен тығыз байланыс орнауы ... ... ... ... жұмысына
бірнеше рет акционерлер сыйақы беретін жәйтті ... ... ... бір ... 6 жылдан астам уақыт Директорлар Кеңесінің мүшесі
бола алмайды, ал 70 жастан асатын директорлар ... ... ... ... көпті құрамайды. Осыған ... ... ... мүшелері мен тәуелсіз директорлары қайта сайлануының максималды
ретін тіркеу ... ... ... ... ... түрде максималды
қайта сайлану реті көрсетілген белгілі норма болуы тиіс.
Жетіншіден. Директорлар Кеңесі отырысының ... ... ... ... ... ... ... үшін алты аптада бір реттен кем емес ... ... ... ... ... ... ... істеу мақсатында, халықаралық тәжірибеге сай жарғыда Директорлар
Кеңесінің белгілі бір ... ... ... ... ... яғни алдын
ала отырыстың маңызды сұрақтарын қамтитын күн тәртібін анықтау үшін.
Компания құрған кезде, ... ... ... ... ... құжатын құрғанда және корпоративті ... ... ... ... мен ... ... қарым-қатынасты
реттейтін құжатты құрғанда, олардың құрылымына ... ... ... ... ... корпоративті басқару кодексі сияқты,
корпоративті басқаруды тиімді жүзеге ... ... ... ... ... қызметін бөліп көрсету, олардың отырыстарын жүргізу
тәртібін тіркеу және шешім қабылдау қызметтері толық жазылуы тиіс. ... ... ... бөлу ... ... ... ... қойылған тапсырмаларына сай болуы керек. Компанияның
ағымдағы қызметін басқару ... ... ... ... ... ... ... акционерлердің жалпы жиналысы мен директорлар кеңесі
сияқты бақылау органдарына жүктелуі тиіс.
Бізде корпоративті басқару институты жаңашылдық ... ... ... ... ... ... келу мақсатында, Кодексті
құруға және компания жарғысының нормаларын ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі бар кәсіби
консультанттарды шақыртуға болады. Корпоративті басқарудың ұлттық ... ... ... ... ... ... ... компаниялардың бәсекеге қабілеттігінің өсуіне жағымды әсер
етеді. Осыған байланысты, корпоративті басқару ... ... ... біздің мемлекет үшін өзекті және маңызды
қадамдардың бірі ... ... ... ... ... ... ... принциптерін
енгізу ҚР «Акционерлік қоғамдар туралы» 1998 жылдағы Заңнан басталды.
Осы жылы ҚР елбасының «Жаңа он ... ... ... Жаңа ... ... «жаңа экономика заманға сай ойы
бар және соңғы нәтижеге бағыт ... ... ғана бере ... ... ... талап етеді» делінген. Бұл Қазақстанның Қор ... ... ... өзекті мәселе болып келеді.
Қазақстан Республикасының Президенті Парламент ... ... ... ... «Миноритарлы акционерлердің құқығын қорғау
мәселелері бойынша ҚР ... заң ... ... мен ... туралы» заң жобасы қабылданған.
Заң жобасын дайындау барысында Еуропа мемлекеттерінде қалыптасқан
корпоративті басқару тәжірибесі қолданылған, ... бұл заң ... ... қабылданған, нарықтың кәсіби қатысушыларының қызметін көрсететін
және бағалы қағаздар эмитенттеріне қойылатын талаптарды қамтиды.
Мысал үшін, Лондон биржасында компаниялардың ... ... ... ... біріне, міндеті түрде Директорлар Кеңесінің
астында ... ... ... ... ... негізгі
функцияларына мыналар кіреді:
- Әртүрлі сұрақтар бойынша білікті түрде директорлар ... ... мен ... ... ... мен ... инвесторлар арасында
тұрақты байланыс орнату, әлеуметтік сұрақтарды шешу және ... мен ... ... ... ... ... ... қатар, әлеуметтік сұрақтар бойынша және кадрлар мен сыйыақы
сұрақтары бойынша комитеттер құрамына тәуелсіз директорлар енуі қажет.
Бірақ, қазақстандық компаниялара ... күні ... ... ... ... сонымен қатар директорлар кеңесіне тәуелсіз
директорларды міндеті түрде ... ... ... ... жаз ... мұндай комитеттерді құру міндеті, ... ... ... ... ... ие ... компанияларда іске
асады.
Корпоративті басқару концепциясы Қазақстан Республикасының банк
секторының ... ... күші ... ... ... сапасына коммерциялық банктің іскерлік репутациясы, құны және
оның жұмысының сәтті ... ... ... ... ... ... ... асыру мен даму мәселесіне жеке ... ... ... және ... ... ... да мүдделі тұлғалары
көңіл бөледі. Корпоративті басқарудың тиісті деңгейі коммерциялық банктің
айқындылығы мен ... ... әсер ... ... Ұлттық
Банк пен Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын бақылау және ... ... ... ... ... ... банк ... барлық
субъектілері корпоративті басқару принциптерін қолдану мен ... ... ... ... ... ... деп ... институттары қызметін реттеу қаржылық емес ... ... және ... болып келеді. Дегенмен, банктер ... ... өз ... ... корпоративті басқару жүйелерін
жетілдіруі қажет.
Банктердегі корпоративті басқару компаниялардағы «жай» корпоративті
басқарудан айырмашылығы бар. ... ... банк ... ... ... ең ... звеноны» қорғау қажет (яғни,
салымшыны, ал компаниялардағы корпоративті басқару ... ... ... ... ... бөледі), сонымен қатар банк
банкроттыққа ... ... ... ... болу ... кез ... ... экономикасында капитал жылжуын қамтамасыз
етуде маңызды орын ... ... бірі – іске ... заңнаманы қолданудың
белсенділігінің жетіспеуі. Мемлекеттің жауапты органдары іске ... ... ... тәжірибе жүзінде құқықтық нормалардың
қолданылуын бақылау қажет. ... ... ... ... ... мен ... ... қарамастан, корпоративті басқару
мақсаты көбіне «жұмсақ» құқық түрінде құрылады, яғни: тікелей және міндетті
қызметті қажет етпейтін, өз ... ... ... ... ... ... ... ұсыныс беруге болады, дұрыс пропорцияда «жұмсақ»
және «қатаң» құқық ... ... ... ... ... немесе
көзқарасыңды дәйекте» (“соблюдай или обоснуй ... ... ... нормативтерді ұстанбайтын компаниялар акционерлерге өз
әрекеттерінің мотивировкасын ... атау ... ... ... алдыңғы қатарлы нормаларын енгізу, нарық қатысушыларының қаржы
ұйымдарындағы корпоративті басқару ... ... ... және даму ... ... принциптері мен
Банкті бақылау бойынша Базель комитетінің банк ұйымдары үшін корпоративті
басқаруды жетілдіру құжаттар негізінде он ... ... ... ... олардың мүшелік құрамы мен арнайы комитеттер. Объективті
және тәуелсіз шешім ... үшін банк ... ... ... жеткілікті саны болуға тиіс. Олар ешқашан банктің жоғары
органдарымен және акциялардың ... ... ие ... болмауы керек. Мұнымен қоса банк ... ... ... ... болуы тиіс, оның құрамы тәуелсіз директорлар объективті
шешім қабылдауда ықпал ете алатындай болуы керек. Аудит ... ... ... ... ... ... ал минимум комитеттің бір
мүшесі сол мамандықты қаржы есебі, ... ... ... сфераларын жете
білуі тиіс.
Кадрларға ақшалай сыйақы төлеу мен оларды тағайындау, тәуекелдерді
басқару сұрақтары бойынша комитет құру тағы бір шара ... ... ... банк ... ... саны ... емес, бірақ басқарманың тиімді
жұмысы үлкен маңызға ие. Егер ... банк ... ... ... саны ... директорларды қоса шектеулі болса бірнеше комитет
функцияларын мәселелерді талқылау және ... ... ... ... ... ... банк ... кәсіби этикасының
жоғары нормалары мен корпоративті құндылықтар. Банк басқармасының құзырына
стратегия және қызметтің жоғары ... құру ... ... ... ... нормалар мен этика нормалары көрсетілген мінез-құлық
кодексін құру ... ... осы ... ... банк ... қадағалау қажет. Банк мұнымен қоса, өзінің қызметі жөнінде нарық
қатысушылары мен реттеуші органдары алдында үнемі есеп ... ... ... мен есептілік принциптер шеңберін ... ... ... және ... ... ... ... ешкімнің ештеңеге жауап бермейтіндей жағдайға әкеп соғуы мүмкін.
Осындай мәселе туындамас үшін банк ... ... ... қызметін тиімді бақылаумен айналысу керек. ... ... ... мен ... ... ... тағайындау
акционерлердің жалпы жиналысы шешімі бойынша жүзеге асады. ... ... ... ұйым ... нақты орнатылған есептілік
деңгейін бұзуы мүмкін. Кей ... заң ... ... мен ... ... құқығын бергенімен, бақылау кеңесі
акционерлердің ... ... ... мен ... ... туралы
ұсыныстарын енгізу құқығына ие болуы тиіс.
Компания жоғары басқарушылар тарапынан бақылауы және ішкі ... Ішкі ... ... ... ... ... ... болып табылады
(мыс, қызмет көрсеткіштері, ақпарат, тағайындалған нормаларды ұстану ... ... ... Ол ... «төрт көз» принципі түрінде
беріледі[] (мыс, лауазымдық міндеттерді бөлу, ... ... екі ... ... ... бағалармен қоса ішкі бақылау ... ... ... ... Бұл бағаларға байланысты, банктердің топ-
менеджерлері ішкі ... ... ... ... алу ... ал
басқарма топ-менеджерлердің осы қызметін бағытқа салу керек.
Ішкі және ... ... Ішкі ... ... ... ... ... ағымдағы мониторингтің құрылымдық бөлігі болып табылады
(мыс, қаржы ... ... ... ... мен ... ... Ішкі аудит – бұл жүзеге асыру нәтижелері тікелей аудит ... ... тиіс ... Ішкі ... ... етілетін кәсіби
машықтыққа және жұмыс тәжірибесіне ие болуы тиіс. Кей жағдайларда ішкі
аудит функцияларын ... үшін ... ... ... олар не
тікелей ішкі аудитқа жауап береді, не ішкі ... ... ... ... ... ... жұмысы тиімсіз болып келеді. Қазіргі кезде
басқарманың функциялары мен міндеттері ... ... және ... ... ... ... аудит бойынша комитеттерге
берілуі дұрыс шешім болып отыр.
Сыртқы аудиторлардың квалификациясы мен ... ... ... ... ... құруда маңызды. Банктік қызмет туралы заң
құқықтық негіз құру қажет, ол ... ... ... ... ... ... ақпарат ала алады. Сыртқы аудиторлар міндетті түрде
банктік бақылау органдарына барлық орын алған қылмыс ... ... да ... айту ... ... қатар, банктік бақылау органдары
құзырында заңды түрде сыртқы аудиторды алу ... ... ... ... ... егер ... талап етілген квалификациясы немесе тәуелсіз
деңгейі болмаса, не бекітілген кәсіби ... ... ... ... ... ... тұру ... енгізу қажет.
Компенсация. Банкті басқарушылар құрамына міндеттері атқарушы және
бақылау ... ... емес және ... жұмысты өздерінің
кәсібилілігі мен машықтығына байланысты тиімді орындайтын ... ... ... ... ... ... міндеттерін есепкеала
отырып, үлкен көлемде ақшалай ... алуы ... ... ... ... ... ұзақмерзімді мүддесіне қарай сәйкестендіру
қажет.
Корпоративті басқару сұрақтары бойынша ақпараттың ... ... ... ... ... банктерді қабылданған халықаралық
стандарттарға сәйкес ақпаратты ашу мен ... ... ... ... ... ... Банктердің қаржы есептілігінің
аудиті қабылданған халықаралық тәжірибелік нормалар мен ... ... ... өткізу стандарттары бойынша сыртқы ... ... ... ... ... ... бірі меншік қатынасы.
Меншік қатынасының айқын емес құрылымы салымшылар, басқа да ... ... ... ... үшін ... ... болып келеді.
Мемлекеттік меншік немесе мемлекеттік бақылау астындағы коммерциялық
банктердегі корпоративті басқару. Банк акционерлерінің бірі мемлекет болған
жағдайда, ол банк жұмысына ... ... ... керек. Мемлекет
меншік қатынасын реттейтін, сонымен қатар банк капиталына қатысының жалпы
мақсаттарын, өзінің ... ... ... ... ... мен халыққа
таныстыру қажет, сонымен қатар бұл директиваларды қолдану құралдары мен
жолдарын анықтау. Берілген ... ... ... ... ... ... орындау түрінде табыс алу кіруі мүмкін (мыс,
табыстылық ставкасы көлемінде ... ... ... саясаты), мұнымен
қоса компромиссті варианттар да қарастырылуы мүмкін, мысалы, ... ... ала ... ... үшін ... эффект. Осылайша,
меншік қатынасы аймағында мақсаттарды анықтауда мемлекет ... ... ... ... ... акценттерін қою керек. Бірақ, ... ... ... ... ... ... корпоративті қарыз беруші ұйымдарындағы ... ... ... ... ... тәжірибе формаларын және корпоративті басқару жүйелерінің
жағдайын бағалау мен ... ... және ... ... ... ... мүддесіне жауап береді, яғни айтылған
жүйелер мен ... ... бұл ... берушілердің несие төлеу қабілеті
тәуелді. Банктер ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарындағы корпоративті басқару сапасын бағалау мен
қадағалау маңызды іс-шаралары ... ... ... ... жанжалын
болдырмау үшін және өздерінің қарыз берушілерінің корпоративті басқару
жүйесін нығайтуда тиімді ... ... ... ... ... орын ... ... берушілер алдында банктер қоятын корпоративті
талаптарын нақты түрде жеткізу қажет.
Бақылау органдарының ролі және осыдан келетін ... ... банк ... басқаратын бақылау органдарына бағытталған. ... ... құру өте ... шаралардың бірі болып келеді. Олар
корпоративті басқаруды рационалды ... ... ... ... орындау және қабылдау процессін қадағалау қажет, сонымен қатар
банкте жұмыс істеп жатқан ішкі бақылау ... ішкі және ... ... ... белсенді роль атқару керек.
Аталған шаралар қаржы институттарындағы корпоративті басқару
формаларын жетілдіру процессінің тек ... ... ... ... ... ... ... Кодексін 2002 жылдың
мамыр айында енгізген. Корпоративтік басқару Кодексінің негізгі мақсаты ... ... ... ... ... ... ... барлық
акционерлердің мүддесін қорғау. «Альтернативные финансы» АҚ Корпоративтік
басқару Кодексі - Банк ішінде, ... ... ... қатысушыларымен
қарым-қатынасында іскерлік этиканың жоғары деңгейін қамтамасыз ету ... өз ... ... ... алатын Ережелер жиынтығы. Аталған
Кодекс Қазақстан Республикасының қолданыстағы аңнамасына сəйкес, ... ... ... мен ... ... реттеу жəне қадағалау
жөніндегі агенттігі жанындағы Эмитенттер кеңесі (2005 жылғы 21 ақпандағы)
мен Қазақстанның ... ... ... (2005 ... ... ... Корпоративтік басқару кодексінің ... ... ... ... ... корпоративтік басқару
тəжірибесін, этикалық нормаларды, Банктің ағымдағыдаму ... ... ... ... ... əзірленген.
«Альтернативные финансы» АҚ Корпоративтік басқару Кодексі 12
тараудан құралған[20]. «Альтернативные финансы» АҚ ... ... оны Банк ... ... ... ... ... бастап
күшіне енеді. Осы Кодекстің қағидаларын акционерлер, Банктің ... ... мен ... ... ... ... заңнамасына өзгерістер енгізілген, ... ... ... ... ... ... басқарудың жаңа дүниежүзілік тəжірибелері пайда болған
жағдайларда, осы Кодекстің қағидаларына ... ... ... мүмкін. Бұл кезде мұндай толықтырулар жəне/ немесе өзгерістер
“Альтернативные финансы” АҚ ... ... ... ... ... факторлар
Сыртқы факторлар
Акционерлер
Экономиканың жеке секторында әрекет ететіндер
Мүдделі тұлғалар
Репутацияның қалыптасуына әсер ... ... ... ... ... ... юриспруденциялар;
- несие рейтингтерін беру;
- инвестициялық банктік операциялар;
- ... ... және ... ... ... ... корпоративті басқару анализі
Нарықтық реттеу мен заң сферасында әрекет ... ... ... және ... ... ... сектор:
- несиелік ресурстар тарту (ссуда мен облигациялық займдар);
- акциялардың айналымы мен оларды ... ... ... мен ... ... нарығындағы бәсекелестік;
- тікелей шетел инвестицияларын тарту;
- бірігу және жұту ... ... ... ... ... ... ... және бақылайды
Басқарма
Компанияның негізгі функцияларының орындалуын басқарады
* Репутацияның ... әсер ... ... – бұл ... ... ... бірегей емес таралуын қалпына келтіретін, компания
қызметін бақылауды жақсартатын және ... емес ... ... ... ұйымдар мен мамандар.
Ақпарат көзі: Corporate Governance: A ... for ...... ... құру этаптары
Халықаралық көшбасшылық
Ұлттық көшбасшылық
Корпоративті басқаруды жақсартудың алғашқы қадамдары
Нормативті-құқықтық актілерді сақтау
Потенциалды артықшылықтары
Капитал нарығына қол жеткізуді ... ... ... ... жоғарылату (Повышение эффективности
Функционирования)
Репутацияны жақсарту
Акционерлер
Директорлар Кеңесі
Атқару органдары
Жарнакірістер
(дивиденттер)
Этикалық ереже
Корпоративтік даулардың реттелуі
Корпоративтік хатшы
Ішкі бақылау
Маңызды корпоративтік ... ... ... ашу

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік несиелеу. Корпоративтік клиенттерге берілген несие түрлері14 бет
Банктің корпоративтік клиенттерімен жүргізетін операцияларын басқарудың ақпараттық жүйесін тұрғызу88 бет
Еліміздегі корпоративтік табыс салығының мемлекеттік бюджет табыстарын қалыптастырудағы, сондай-ақ жалпы экономикадағы ролі33 бет
Корпоративтiк табыс салығы жайлы22 бет
Корпоративтiк табыс салығын алу41 бет
Корпоративтiк табыс салығының бухгалтерлiк есебi мен салықтық есебiн ұйымдастыру ерекшелiктерi73 бет
Корпоративтік ақпараттық жүйелер22 бет
Корпоративтік басқару20 бет
Корпоративтік басқару жайлы73 бет
Корпоративтік бағалы қағаздар25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь