Инновациялық қызметті реттеу

Кіріспе 6

1. ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ РЕТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ.ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ

9
1.1 Инноватика теориясының қалыптасуы және оның қазіргі кездегі қағидаттары
9
1.2 Инновациялық қызметті мемлекеттік реттеу механизмдері 19
1.3 Инновациялық қызметті реттеудің шетелдік тәжірибесі 26

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ

31
2.1 Қазақстандағы инновациялық саланың бүгінгі жағдайына сараптама 31
2.2 Инновациялық қызметтің дамуын мемлекеттік реттеу ерекшеліктері 41
2.3 Қазақстан Республикасындағы венчурлық бизнестің даму ерекшеліктері 52

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ

58
3.1 Инновациялық саланың дамуына кедергі жасайтын мәселелер және оларды шешу жолдары
58
3.2 Ұлттық инновациялық жүйенің даму болашағы 67

Қорытынды
78

Пайдаланылған әдебиеттер
82
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан экономикасының қазіргі даму тенденциясы күрделі өзгерістермен есте қалуда. Бір жағынан, бұл өзгерістер бүкіл әлемді қамтып үлгерген жаһандану үрдісінің алға қойып отырған талаптары десек, екіншіден еліміздің қарыштап дамып, әлемдік қоғамдастықтан лайықты орын алуының бірден-бір жолы екені даусыз. Бұл жөнінде президентіміз Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына жодауында экономиканы әртараптандыру – табыс кілті және таяудағы онжылдықта тұрлаулы да теңдестірілген даму жедел әртараптандыру және ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыру есебінен қамтамасыз етілетін болады деді [1.-2б.]. Егер ХХ ғасыр техника ғасыры болды десек, онда ХХІ ғасырдың жүзжылдығы білім мен ғылым, сондай-ақ инновация ғасыры болып саналуы да тегін емес. Демек, зерттеудің ерекшелігі қоғам дамуының бүгінгі сұранысына толық сәйкес келуінде болып отыр. Экономиканы мемлекеттік реттеу қоғам дамуының кез келген жүйесінде болмасын, айрықша маңызға ие болғаны белгілі. Олай болса, инновациялық даму үрдістері де әрдайым мемлекет тарапынан реттеп, қолдап отыруды қажет ететіні сөзсіз. Мұндай сипаттағы реттеу мен қолдаудың қажеттілігі ғылыми жаңалықтар мен инновациялық жетістіктердің үнемі өзгеріп, жаңарып отыратындығымен, сондай-ақ тәуекелінің жоғары болып келуімен байланысты түсіндіріледі.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Дипломдық жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасының экономикасын инновациялық дамытуды мемлекеттік реттеу мәселелеріне ғылыми талдау жасап, оның ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудағы рөлі бойынша теориялық және іс-тәжірибелік тұрғыдан ұсыныстар дайындау болып табылады.
Алға қойған мақсатқа сәйкес келесідей міндеттер орындалады:
- инновацияның теориялық мәселелері жан-жақты зерттеледі;
- инновациялық дамуды мемлекеттік реттеу механизмдері мен шетелдік тәжірибесі ғылыми тұрғыда сараланады;
- Қазақстандағы инновациялық қызметтің қазіргі кездегі даму жағдайына талдау жасалады;
- ұлттық экономиканың инновациялық дамуындағы венчурлық қорлардың үлесі зерттеледі;
- Қазақстандағы инновациялық үрдістерді дамыту және технологиялық жаңғырту мәселелері жан-жақты зерттеледі.
Дипломдық жұмыстың зерттеу нысаны. Республиканың, ішінара аймақтар мен облыстар экономикасының инновациялық даму жағдайы дипломдық жұмыстың зерттеу нысаны болып табылады.
Дипломдық жұмыстың зерттеу пәні. Ұлттық экономиканың инновациялық даму жолдары, оны құқықтық қамтамасыз ету мәселелері және инновациялық даму саласындағы экономикалық қатынастар дипломдық жұмыстың зерттеу пәні болып табылады.
1. «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері». Қазақстан Республикасы Президнтінің халыққа жолдауы. // Егемен Қазақстан. – 2010ж. - 30 қаңтар. -№ 33/35. – 1-2б.
2. Й.Шумпетер Теория экономического развития. - М.: Прогресс, 1982. – 454 бет;
3. Яковец Ю.В. Эпохальные инновации ХХІ века. – М.: Экономика. - 2004ж. – 14б.
4. Косинцева Ю.Ф. Инновации в социальной сфере и проблемы новаторства в социальной работе. Под. ред. Е.Н. Шиянова. Ставрополь: СКСИ, - 2004 г.
5. Жаңсықбаева А.С. Инновациялық қызметтің даму жолы және оның бүгінгі жағдайы // ҚазЭУ Хабаршысы. – Алматы. – 2008. - №4. – 120-125б.
6. Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 13 шілдедегі «Инновациялық қызметтi туралы» заңы // www.government.kz
7. Замбинова Г.К. Формирование инновационной экономики в Казахстане: теория, институты и механизмвы развития. Экономика ғылым. кандидаты дисс. 08.00.05. Қарағанды 2010ж. 13б.
8. Бекбасова А.Ж. Роль инновации в национальной экономике. КаЭУ хабаршысы №4 2010ж. 139 б.
9. Әмірбекұлы Е. Инновациялық инфрақұрылымды дамытудың экономикалық механизмі. Алматы– 2010 14-15б.
10. Иванова Н. Национальные инновационные системы //Вопросы экономики. - 2001. - № 7. – 60-65б.
11. Купешова С.Т. «Ғылыми-технологиялық және инновациялық саладағы мемлекеттің орны» // Саясат №2, 2001 жыл. Даму институты., 64-67 бет.
12. Ставбуник Е.А. Роль государства в регулировании инновационной деятельности. // Аль-Пари. -2004ж. - №2-3. – 84б.
13. Дуденков С.В. Государственное регулирование инновационной деятельности ч.1. М. 2009. http://www.eftcentre.ru/Materials/innov.pdf
14. Барлыбава Н.А. Национальная инновационная система США // Промышленность Казахстана – 2006. - №10. – 36-39б.
15. Елшібаева Е.Қ. Инновацияны мемлекеттік қолдаудың шет елдік озық тәжірибелері // ҚазЭУ Хабаршысы №3. - 2010ж. 102-108 б.
16. Кыстаубаева А.Б. Инновациялық қызметті мемлекеттік қолдаудың шет елдік тәжірибесі // Жас ғалымдар және студенттердің «Ғылым әлемі» Халықаралық конгресінің материалдары. – Алматы: әл-Фараби атындағы ҚазҰУ. – 2010ж. 50-51б.
17. Тургинбаева А.Н. Проблемы и перспективы инновационного развития в Казахстане: Монаграфия. – Алматы. - 2010ж. – 37-38б.
18. Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриялық-инновациялық даму стратегиясы. – Астана. 2003ж.
19. Қазақстан Республикасының Үдемелі индустриялық-инновациялық дамуының 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің жеке сайты. // http://www.mit.kz/kz. - Астана. - 2010ж.
20. ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің 2010 жылғы қорытындылары. // www.mit.kz - Астана 2011ж.
21. Тулембаева А.Н., Дуламбаева Р.Т. Государство и инновационное развитие в РК // ҚазҰУ Хабаршысы. Экономика сериясы, №3(73). 2009ж. 95-98 б.
22. Қазақстан Республикасының Стастика агенттігінің жеке сайты. // www.stat.kz
23. Каликов М.А. Қазақстанның инновациялық дамуының қазіргі жағдайы және даму болашағы. // ҚазЭУ Хабаршысы. - №4. – 2010ж. -146-148б.
24. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан дағдарыстан кейінгі әлемде: болашаққа интелекетуалдық серпіліс. Президенттің әл-Фараби атындағы ҚазҰУ оқыған дәрісі.// www.kaznu.kz/1853/.
25. Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің жеке сайты. www.mit.kz
26. Майлыбаев Б. По пути инновационного развития // Казахстанская правда. - 2010. 7 қараша. – 12б.
27. Freeman C. The Nationals systems of innovation in historical perspective. // In Cambridge journal of economics. – London. - 1995. -5-7 pp.
28. Бимендиев Ж. Инновациялық саланы мемлекеттік реттеудің негізгі бағыттары. // Жас ғалымдар және студенттердің «Ғылым әлемі» Халықаралық конгресінің материалдары. – Алматы: әл-Фараби атындағы ҚазҰУ. – 2010ж. 92-94б.
29. Қазақстан инвестициялық қоры туралы Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 6 шiлдедегi № 575 Заңы. // "Егемен Қазақстан" 2004 жылғы 16 шiлде № 177-178. – 15б.
30. 24.01.2011 «Қазақстанның Инвестициялық қоры» АҚ 2010 жылғы жұмыс қорытындылары және 2011 жылға міндеттері туралы ақпарат. // http://www.ifk.kz/index
31. Шеденов Ө.Қ., Шайхина Л.Т. Қазақстан Республикасындағы инновациялық процестер мен инновациялық қызметтің қазіргі жағдайы. / Жас ғалымдар және студенттердің «Ғылым әлемі» ІІІ Халықаралық конгресінің материалдары. – Алматы: әл-Фараби атындағы ҚазҰУ. – 2009ж. -58б.
32. Ұлттық инновациялық қордың жеке сайты // www.nif.kz
33. Притворова Т.П., Ситенко Д.А. Проблемы инновационной инфраструктуры Казахстана: институты и механизмы взаймодействия // АльПари. - №3. - 2010ж. 183-184б.
34. Қазақстан Республикасының Инновациялық қызметтi мемлекеттiк қолдау туралы заңы "Егемен Қазақстан" 2006 жылғы 31 наурыз № 71-72. – 2006ж. 7-8б.
35. Қазақстан Республикасының патент заңы. 1999 жыл 16 шiлдедегi № 427 Заң. // әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, ЮРИСТ жүйесі. -2011ж. 216 ауд.
36. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шiлдедегi № 319 Бiлiм туралы Заңы. "Егемен Қазақстан" 2007 жыл 15 тамыз № 254-256, 12-13б.
37. Новаселов М.В. Венчурная инновационная деятельность в мезо и микро экономических системах: эконом. Ғылым. кондидаты дисс.: 08.00.05. – Екатеринбурк - 2006. – 224 б.
38. Садықова А. Венчурлық бизнес ерекшеліктері. // Жас ғалымдар және студенттердің «Ғылым әлемі» Халықаралық конгресінің материалдары. – Алматы: әл-Фараби атындағы ҚазҰУ. – 2010ж. 116-118б.
39. Рисковый бизнес с высокой степенью отдачи (Обзор по венчурному рынку РК). - АСТАНА. 2010ж. 13 наурыз. // www.BNews.kz
40. Каширин А.И. Семенов А.С. Венчурное финансирование инновационной деятельности. // Инновации. – 2010ж. - №1. 19-21б.
41. Болашақтың іргесін бірге қалаймыз. Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа Жолдауы. // Егемен Қазақстан. – 2011ж. 29 қаңтар. №29/30. - 1-3б.
42. Айтекенов К., Исекешев А., Орынбаев Е. Приоритеты индустриально-инновационного развития Казахстана и роль государственных институтов. // Экономист. – 2008ж. - №11. – 25-29б.
43. Кубаев К.Е. Инновационные технологии как ведущий фактор устойчивого экономического развития // Индустрия Казахстана. -2006 - №1. – 6-10б.
44. Кубаев К.Е. Механизм трансфера НИОКР и технологий: линейная модель снятия рисков на этапах инновационного процесса // Вестник КазНУ. -2007 - №5 (63). – 61-64б.
45. Акчурин А. «Некоторые проблемы инновационного развития РК» // Қаржы-қаражат. - №3.- 2009 г. – 120-121б.
46. Замбинова Г.К. Формирование инновационной экономики в Казахстане: теория, институты и механизмы развития: экон. кылым. кандидаты. диссер. – Қарағнды. – 2010ж. 65-66б.
47. Хэмильтон А. Инновацияонная и корпаративная реструктуризация в миравой экономике. // Проблемы теории и практики управления. - 2005 ж. - №6. – 19б.
48. Адекенов Н.Н. Совершенствование механизма управления инновационной деятельности: экон. ғылым. кандидат. диссер. – Қарағнды. – 2008ж. – 52б.
49. Мотина Ю. Японская стратегия разработки и рыночной экспанции новой продукции. // Российский экономически журнал. – 1995ж. - №9. – 77-81б.
50. Кахарман Н. Управление инновационным развитием Казахстана: концепции и практика реализации.: экон. ғылым. кондидат. диссер. – Алматы. – 2007ж. 43-44б.
51. Сұңғат ӘЛІПБАЙ. ҚР Инновациясының болашағы қандай. Егемен Қазақстан. – 2012ж. 20 қаңтар. №49/15. - 1-3б.
        
        Мазмұны
|Кіріспе |6 |
| | ... ... ... ... ... НЕГІЗДЕРІ | |
| |9 ... ... ... ... және оның ... ... | ... |9 ... ... ... ... реттеу механизмдері |19 ... ... ... ... ... тәжірибесі |26 |
| | ... ... ... ... ... ... ЖАҒДАЙЫН | |
|ТАЛДАУ |31 ... ... ... ... бүгінгі жағдайына сараптама |31 |
|2.2 Инновациялық қызметтің дамуын мемлекеттік ... ... |41 ... ... ... ... бизнестің даму ерекшеліктері |52 |
| | ... ... ... ... ... РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ | |
|МӘСЕЛЕЛЕРІ |58 ... ... ... ... ... ... мәселелер және оларды | |
|шешу жолдары |58 ... ... ... ... даму ... |67 |
| | ... |78 |
| | ... ... |82 ... ... ... ... экономикасының қазіргі даму
тенденциясы күрделі өзгерістермен есте қалуда. Бір ... бұл ... ... ... ... жаһандану үрдісінің алға ... ... ... ... еліміздің қарыштап дамып, әлемдік қоғамдастықтан
лайықты орын ... ... жолы ... ... Бұл ... Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына жодауында ...... ... және ... ... тұрлаулы да
теңдестірілген даму ... ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз етілетін болады деді [1.-2б.].
Егер ХХ ғасыр техника ғасыры болды десек, онда ХХІ ... ... мен ... ... ... ... ... саналуы да тегін емес.
Демек, зерттеудің ерекшелігі ... ... ... ... ... ... болып отыр. Экономиканы мемлекеттік реттеу қоғам дамуының ... ... ... ... ... ие болғаны белгілі. Олай болса,
инновациялық даму ... де ... ... ... ... ... қажет ететіні сөзсіз. Мұндай сипаттағы реттеу мен ... ... ... мен ... жетістіктердің үнемі
өзгеріп, жаңарып отыратындығымен, сондай-ақ ... ... ... ... түсіндіріледі.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Дипломдық ... ... ... ... ... ... ... мәселелеріне ғылыми талдау жасап, оның ұлттық экономиканың бәсекеге
қабілеттілігін арттырудағы рөлі ... ... және ... ұсыныстар дайындау болып табылады.
Алға қойған мақсатқа сәйкес келесідей міндеттер орындалады:
- инновацияның теориялық мәселелері ... ... ... ... ... ... механизмдері мен шетелдік
тәжірибесі ғылыми тұрғыда сараланады;
- Қазақстандағы инновациялық қызметтің қазіргі кездегі даму ... ... ... экономиканың инновациялық дамуындағы венчурлық қорлардың үлесі
зерттеледі;
- Қазақстандағы инновациялық үрдістерді дамыту және ... ... ... ... ... ... ... Республиканың, ішінара аймақтар мен
облыстар экономикасының инновациялық даму жағдайы дипломдық ... ... ... табылады.
Дипломдық жұмыстың зерттеу пәні. Ұлттық экономиканың инновациялық даму
жолдары, оны құқықтық қамтамасыз ету мәселелері және ... ... ... ... ... жұмыстың зерттеу пәні болып
табылады.
Тақырыптың ғылыми зерттелу дәрежесі. Қазіргі кездегі ... ... ... экономикалық қатнастардың қазіргі
заманғы теориясын келесідей шетелдік ... ... ... ... ... ... Э.Роджерс пен Р. Шумейкер, Р.
Нельсон, Л. Водачек, П. Друкер, К. ... Дж. ... К. ... және ... жатады.
Өзіміздің отандас ғалымдарымыздың ... ... ... ... ... және ... ... саясатты,
сондай-ақ инновациялық үрдістерді басқару мәселелері академиктер Р.Алшанов,
У.Баймұратов, Ә.Сатыбалдин, К.Сағадиев, А.Қошанов, О.Сабден, ... ... ... ... ... Д.Мұқанов, С.Әбдіғаппарова,
Н.Барлыбаева, А.Саттарова, К. Е. Кубаев, С.Т. Купешова, А.Н. Тургинбаева,
Н.Н. ... Н. ... Г.А. ... А.А. ... Г.К. ... т.б. ... жұмыстарынан көрініс табуда.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: кіріспе, 3 бөлім, қорытынды ... ... ... ... 79 бет, 11 ... 10 ... ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ РЕТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ-ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ
1.1 Инноватика теориясының қалыптасуы және оның ... ... ... жүйесінен инновацияның алатын орны орасан зор.
Себебі инновациялық тәжірибені өндіріске қолданбастан, ... ... алу ... еместігін дамыған елдер ертерек түсініп, бар күшті осы
салаға жұмсап келеді. ... ... ... ... ... күресте инновация өнімінің өзіндік құнын азайту, инвестициялар
ағынын арттыру, өнім өндірушінің имиджін қалыптастыру және жаңа ... ... ... ... ... аса тиімді таптырмас құралға
айналуда деп зерттеулер негізінде тұжырымдауға болады.
Теориялық талдау негізінде инновацияны ... екі ... ... ... ... жаңа идеялар мен үрдістер ретінде қарап, оны
қолдану арқылы ең ... ... мен ... ... ... ... ... (Б.Твисс, Ф.Никсон, Б.Сантон, т.б.);
- екіншісі, инновацияны тұтыну тауарларының жаңа түрлерін, жаңа
өндірістік және тасымал құралдарын, нарықтар мен ... ... ... және ... ... ... ... (И.Шумпетер). Инновация – бұл тек
жаңа енгізулер ... бұл ... жаңа ... Оның ... -
өнім өндіру технологиясын өзгерту қажеттігі, ұйымдастырушылық,
қаржылық, ғылыми-зерттеу және басқа салаларда жаңалықтар енгізу
болып табылады.
Нарықтық ... ... ... ... ... мол ... ... деген экономикалық категорияны
өмірге әкелді. Қоғамдық қатынастардағы пайда болған осы ... ... ... ... ... ... ... атала бастады.
«Инновация» сөзі 1440 жыл француз тіліндегі «жаңғыру және жаңа» намесе
«зат жасаудың жаңа жолы» деген мағынаны ... ... ... болған.
«Инновация» термині, «жаңалық» және ... ... ... ... ... ... ... шығарылған жаңа құралдар,
механизмдер, жабдықтармен ... ... ... ... ... ... алу үрдісі және бұрын белгісіз болған табиғи
құбылыстардың көрінісімен түсіндіріледі. ... ... ... ең ... ... жасалады және қандай да бір кіріс алу мақсатын
көздемейді.
Қазіргі кезде бұл инновацияға деген көп көз-қарас бар, ... ... ... ... ең алғашқысы және инновация ... - ... ... 1920 ... ... ... өзінің «Экономикалық өсу теориясы» еңбегінде алғаш рет
инновация ... ... ... Оның ... ... ... ... бұзады. Бұл кәсіпкерлер рынокқа жаңа өнім ... ... ... ... шақырады. Әр кәсіпкер
бәсекеден озу үшін, өз ... ... да жаңа ... ... табуға
ұмтылады және мәжбүр болады. Й.Шумпетердің айтуынша әр кәсіпорынның ... ... ... ... да ... алуға болады деді.
Й.Шумпетер теориясы бойынша жаңа комбинациялардың бес түрі бар, оларға:
- жаңа өнімді қалыптастыру;
- жаңа технология ... ... ... ұйымдастырудың жаңа түрлерін пайдалану;
- сатудың жаңа рыноктарыға шығуы;
- ресурстардың жаңа түрлерін немесе жаңа қайнар көздерін пайдалану
жатады [2-454 б.].
Й. Шумпетерден кейін ... ... ... ... ... ... келесілерді атады: қажеттіліктерді қанағаттандыруға бағытталады;
ықтималды ... ие; ... ... көп ... ... ... пайда болуына, қарсыласуға, тоқтатылымға және шапшаң
дамуға бейім деп атап ... [3. ... ... ... «инновация» - жаңадан енгізу,
жаңашылдық, өзгеріс. Дегенмен ... ... ... ... ... Жаңашылдық, қысқа мағынада – интеллектуалды ... кең ...... ... ... ... ... өнертапқыштық, ашылымдардың бейнесінде жасалған
инновациялық үдерістің нәтижесі. Егер, жаңадан енгізудің ... ... ... ... ол ... ... ... инновация болуы үшін белгілі бір пайдалы ... ... ... ... ... енгізген нәтижесі болуы қажет.
Ал В.А. Макаренконың ... ... ... түсніктер мен
терминдердің қысқаша сөздігінде толығырақ ... ... ... innovation – жаңа енгізу, жаңалық, лат. innovation – қайта жаңару,
жаңару) бұл:
1. Техникалар мен технологиялардың буынын ... ету ... ... салу;
2. Ғылыми-техникалық үдерістің нәтижесі болып табылатын жаңа техника,
технологиялар ойлап табу;
3. Жаңа идеяларды ... мен ... жаңа ... модель жасау, оларды
жүзеге асыру: қайталанбайтын, жеке саяси бағдарламалар;
4. Тіл ... – жаңа ... ... жаңа құбылыс, әсіресе
морфологияда.
Қазіргі қолданыстағы «Инновациялық қызмет туралы» ... ... ... ... ... – жаңа немесе
жетілдірілген өнім, жаңа немесе ... ... ... ... ... қаржылық – экономикалық немесе басқа да
өнеркәсіп немесе ... ... ... ... ықпал ететін, әр
түрлі ... ... ... ... ретіндегі жүзеге
асырылынған, инновациялық ... ... [3]. Ең ... бұл
анықтамада инновацияның құқықтық қатынастардағы түрлі көріністері
көрсетілген. Екіншіден, ...... ... ... ... түсінігінің базалық әртүрлі анықтамалары бар. Әлеуметтік
мағынасы ... Г. ... ... бойынша әлеуметтік инновация – бұл
негізгі мақсаты әлеуметтік бағытты ... ... ... ... ... қанағаттандыратын қызмет көрсету және
инновациялық қызмет. Аталған автор негізгі мақсаты ... табу ... ... және ... ... ... ... Бірақта әлеуметтік инновацияның ұтымды үлгісін ... ... бір ... әлеуметтік мәселелерді шешеді ... мен ... ... ... ... береді [3-41б.].
Т.А. Тумина ... ... ... ... ... жаңа ... жетілдірілген өнімдері және
технологиялары, соның ішінде ең ... ... өмір сүру ... және адам ... ... ... әлеуметтік басқару
технологиясы; б) осындай жаңалықтарды жасау және ... ... ... ... ... қызмет қағидаларына негізделеді [3-10б.]. ... ... ... ... ... инновациялық қызметтің
нәтижесі және үрдісі ретінде көрсетілген.
Ю.Ф. Косинцева әлеуметтік ... ... ... ... Ол ... ... жаңа, ойлап
табумен, игерумен, қолданумен байланысты жаңалықтарды қоғамда тарату ... Ю.Ф. ... ... ... топтамасын ұсынды.
Мазмұны жағынан әлеуметтік инновациялар келесідей бөлімдерге бөлінеді:
- экономикалық ... ... ... және ... ... ... ұйымдастырушылық - басқарушылық (жаңа ұйымдастырушылық құрылымдар,
еңбекті ұйымдастыру формасы, шешім қабылдау және ... ... ... ... ... қарым-қатынастың өзгеруі);
- құқықтық (құқық объектілері мен субъктілері арасындағы жаңалық);
- ... ... ... ... саласындағы мақсатты
өзгерістер) [4.3-5б.].
Экономикалық мағынасы жағынан менеджмент теориясында және тәжірибеде
қолданылуы жағынан инновацияның бес тобын ... ... ... экономикалық анықтамалар түсінігі жаңа ... ... ... ... әлеуметтік жүйеде,
экономикалық дамуда және әлеуметтік-экономикалық ... ... ... Экономикалық мағынасы жағынан инновацияны
келесідей бес топқа бөледі (1-кесте).
Кесте ... ... ... ... бөлінуі
|Инновация |Анықтамасы ... | ... | ... ...... ойды ... асыру |
| ...... ашу мен жаңа ... ... |
| ... ... және де ... ... ... |
| ...... тиімділікті, сапаны, ұйым |
| ... ... ... арқылы қанағаттандырылуын|
| ... ... ...... ... ... |
| ...... ... ... ... |
| ... ... өзгеруі |
| ...... ... ... ... ... – жаңалықтар енгізу жолымен жақсарту үрдісі |
| ... – жаңа ... ... ... ... ...... ... ... ... |
| ... – жаңа ой, әдіс немесе құрал. |
| ...... жаңа ... ... ... ... – ұйым және ... өнімге айналдыру ортасы мен |
| ... ... ... қарым-қатынас жүйесі. |
| ...... ... ... ... |
| ... ... Автордың құрастыруы бойынша ... ... ... да ... ... бар, ... бірі
Р. Нельсон. Ол экономикалық эволюцияда бірінші рет инновация түсінігіне
байланысты екі үрдісті атады, олар өндірістік ... ... ... ... ... және ... төзімді және
бейімделгіш «таңдау» (selection) үрдісі деді. Ал Л. ... ... жүйе ... ... етуінің мақсатты өзгерістері» деп атады
[4-200б.].
Экономикалық зерттеулердің ... ... ... екі ... ... яғни ... шығармашылық үрдістің нәтижесі ретінде және
жаңалық енгізу үрдісі ретінде. Я. Кук және П. ... ... ... ... ... ... ... бастап дайын өнімге дейінгі толық
үрдісті айтты. Б. Твиссте инновацияны үрдіс деді ... ол жаңа ... ... ие болатын үрдіс деді. [4-271б.]
Инновация терминіне, алғаш рет идеяның пайда болу көзіне байланысты П.
Друкер келесідей типология ұсынды:
- ... ... ... ... жатыр;
- инновацияның негізінде ақиқат және оны көре алу
арасындағы сәйкессіздік жатыр;
- ... ... ... ... негіз болып табылады;
- инновация, нарықтың немесе саланың құрылымының
өзгерістерінің нәтижесі;
- ... ... ... және ... ... ... инновация жаңа білімнің негізі болып табылады.
Сонымен қатар оның құрастырған инновация ... тағы бір ... ... ... ... ... жасалатындығы
және ол білімнің ғылым мен техникаға қатысы ... ... ... ... Дж. ... К. ... өздерінің зерттеу әдістемесінде
экономикалық динамиканың және экономикалық ... ... ... деп келесілерді көрсетті: инновация негізінде бәсекелестік;
экономикалық дамуда білім мен ... ... ... рөл ... ... ... ... оның мазмұны мен құрылымына
тікелей әсер етуші фактор балып ... ... ... ... келе біз ... көзқарастарға кездестік.
Біреулер инновацияны зияткерлік қызметтің нәтижесі десе, басқа ... ... бір ... ... ... ал ... ... инновацияны
білімді өнімге айналдыру дейді. Соңғы жылдары инновацияға бұрын ... жаңа ... ... өнім ... ... ... Сонымен
халықаралық стандарттарға сәйкес инновация - (инновациялық қызметтің соңғы
нәтижесі) жаңа ... ... ... айналған, жаңа немесе
жетілдірілген технологиялық үрдіс нарығына ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын
инновациялық қызметтердің соңғы нәтижесі.
Инновацияның әртүрлі анықтамаларын талдау нәтижесінде, ... ... ... ... ал инновациялық қызметтің негізгі
функциясы өзгеріс функциясы болатынын анықтадық.
Біздің бұдан байқайтынымыз, осы уақытқа дейін инновация терминіне ... ... ... Біз инновация түсінігіне қатысты әртүрлі
көзқарастарды зерттей ... ... бір ... ... ... ... ... инновация түсінігіне келесідей анықтама беруге мүмкіндік
беріп отыр. Инновация – адамның ... ... ... ... ғылыми негізделген жаңа өнім немесе қызмет түрі, сонымен қатар,
белгілі бір ... ... ... ... ... ... жаңа ... жиынтығы. Сонымен қатар, біз ... ... ... ... атап ... ... негізгі мақсатттары 1-
суретте көрсетілген.
Сурет 1. Инновацияның негізгі мақсаттары.
*Ескерту: Сызба автордың жеке ... ... ... ... әлемнің дамыған және дамушы елдері инновацияға қатты
көңіл бөлуде. Өйткені ... ... ... ... ... ... экономика ғана бәсекеге қабілетті болады. Белгілі
бір салада инновацияның пайда болуы белгілі бір ... ... ... түсетін идеяларды бір жүйеге келтіру;
2.  Идеяларды сұрыптау және жаңа өнім туралы идеяны өңдеу;
3.  Жаңа ... ... ... талдау;
4.  Жаңа өнімді құру;
5.  Нарықты тестілеу;
6.  Өнім жөніндегі маркетинг бағдарламасы негізінде  өндіріске жаңа
өнімді енгізу туралы шешімді ... ... ... ... ... ... және оны нарыққа енгізу өзіндік ерекшелігі
бар ... бір ... ... ... ... инновацияның өзіндік
мақсаттары бар. Инновацияның негізгі мақсаттары 1-суретте көрсетілген.
Қазіргі таңда әлемде көптеген елдер ... ... ... төрт ... ... үшін ... ... табиғи ресурстар;
– адам ресурстары (дарындар);
– қаржылық ресурстар;
– замануаи тауарлар мен ... ... ... ... [5
- 32б.]. Аталған ресурстарды тиімді пайдаланып экономиканың
бәсеге қабілеттілігін арттыру үшін әлемнің дамыған және ... ... ... ... ... ... ... арттыруда. Яғни ресурстарды тиімді
пайдалану үшін ... өнім мен ... ... ... барысында анықталған инновацияға ... ... ... ... ... қарай келсідей жіктеуге негіз болды.
Инновацияның жіктемесі 2-кестеде көрсетілген.
Кесте 2
Инновацияның жіктелуі
|Жаңалық деңгейіне ... ... ... ... ... келесідей жіктеледі: |келесідей жіктеледі: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... инновациялар ... |
| ... |
| ... ... ... |
|Технологиялық параметрлеріне ... ... ... ... |
|байланысты: | ... ... ... ... инновациялар (жаңа ... ... ... ... орнына байланысты |Өзгерістердің ... ... ... |байланысты инновациялар: ... ... ... |- ... ... ... ... |- ... ... ... |- ... ... ... жүйелілік құрылымындағы| ... | ... [3],[5] ... негізінде автор құрастырған. ... ... ... ... ... ... мәні
мен мағынасын ашады. Сонымен қатар инновацияның мақсаттарын, ... ... ... ... және технологиялық параметрлерін
көрсетеді. Экономикада инновация саласында жиі ... ... ... ... бар. Бұл ... толығырақ тоқталатын болсақ.
Инновациялық қызмет дегеніміз – инновациялық идеяны іздеумен басталады және
өнімді өндіру мен оны нарықта жылжыту мен ... ... ... ... түрлері жатады:
- инновациялық өнімді жасау үшін ғылыми-зерттеулік,
тәжірибелік-конструкторлық, және технологиялық жұмыстарды жүргізу;
- ... ... ... үшін ... ... ... ... индикативтік жоспарлау және ... ... ... және ... ... ... немесе инновациялық өнімді шығаруға өндірісті
дайындау және технологиялық жабдықтау;
- инновациялық өнімді тұтынушыларға өткізу және сынақтан өткізу;
- технологияны коммерцияландыру үрдістерін ... ... ... ішкі және ... ... ... ... интелектуалды қызмет нәтижелерінің құқығын қорғау;
- инновациялық инфрақұрылымның қалыптасуы және дамуы;
- инновациялық өнімді қалыптастыру, жүзеге асыру және
жетілдіру бойынша ... ... ... ақпараттық,
заңнамалық сараптама жүргізу [7-139б.].
Инновациялық қызмет саласы үш ... ... ... ... – капитал нарығы, жаңа енгізулер (новациялар) – жаңалықтар
нарығының таза бәсекесі. Осы компаненттердің жиынтығы инновациялық қызметті
құрайды.
Экономиканы ... ... ... үшін ең ... ... ... ... Инновациялық инфрақұрылымды ... ... ... ... мен ... ... – материалдық-техникалық, қаржылық,
әдістемелік-ұйымдастырушылық, ақпараттық, кеңес ... және ... ... ... қызмет субъектілері мен объектілері.
ЮНЕСКО-ның ұсынысы бойынша инновациялық инфрақұрылымға кең мағынада
келесі ... ... ... ... ... ақпаратты тарататын (институттар,
орталықтар, кітапханалар, мұражайлар, ботаникалық және зоологиялық
бақтар);
- ғылыми-техникалық ... ... ... ... соның
ішінде нақты тапсырыс бойынша (жүйелі орталықтар, провацдерлер);
- ғылыми-техникалық әдебиеттерді ... ... және ... ... ... ... пайдалы қазбаларды іздеу (географиялық,
гидрологиялық, топографиялық, метеорологиялық, кадастрлық);
- әлеуметтік-экономикалық құбылыстар жайлы мәлімет жинау
(әлеуметтік сауалнама, маркетингтік, экологиялық сараптама);
- өнім және ... ... ... ... метрологияны, сертификаттауды сынақтан өткізу;
- патенттік-лицензиялық қызмет;
- техника өлшеуіштерді, ғылыми жабдықтарды лизингке және жалға
алу және ... [7. ... ... ... ... инновациялық қызметті жүзеге асыру
барысындағы шаруашылық субъектілерінің қарым-қатнасы инновациялық үрдісті
қамтиды. ... ... ... ... ... ... ... және ұйымдастырушылық өзгерістердің
жиынтығы ретінде анықтауға ... Ал ... ... ... және
пайдалануды инновациялық цикл деп атайды. Инновациялық үрдіс белгілі бір
кезеңдерден тұрады.
Инновациялық ... ... ... ... ... ... ... өндіріске енгізу үшін оның тиімділігін негіздеу;
– инновациялық жоба жасау;
– технологиялық игеру;
– алынған ... ... ... ұсыну;
– өнімнің нарықтағы өмір сүру ұзақтығын қамтамасыз ететін
шаралар жүргізу;
... ... ... ... ... ... ... өзі циклдық сипатқа ие. Инновациялық үрдістің
келесідей түрлері бар: ... ... ... ... жобалау; құрылыс; игеру; өнеркәсіптік өндіріс; маркетингтік
зерттеу; өнімді өткізу.
Инновациялық үрдістің ең алғашқы кезеңдері ... ... ... ... ... ... және де инновациялық цикл элементтерінің
әрқайсысы ғылыммен толық байланыты болып ... ... ... ... ... фундаменталды зерттеулердің 10% ғана тәжірибеде
қолданыс табады екен, ал қалған 90% ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін инновациялық
менеджменттің орны ... ... ... ... ...... қызметтерді және үрдістрді, осы үрдіске қатысатын
және инновациялық қызметпен айналысатын ұйымдық ... және ... ... ... басқару қағидалары, ... ... ... болып табылады. Инновациялық менеджментке өз алдына
мақсат қою және стратегияны таңдау тән. Инновациялық ... ... ... бар және инновацияны басқару осы кезеңдер арқылы жүзеге
асырылады. ... ... ... ... келтірілген:
Аталған циклдардың әрбір кезеңінде инновациялық қызметке ... бір ... ... Нақтырақ айтсақ  жоспарлау кезеңінде
стратегияны жүзеге асыру жоспары құрылады. ... ... ... ... – инновациялық циклды жүзеге асыру үшін ... ... ... алдына негізгі мәселелер қойылады және
жұмысты ұйымдастыру жүзеге ... ... ... ... ... мен ... ... асыру және жоспарды іске ... ... ету ... атқарылып жатқан жұмыстарды бақылау және талдау,
негізгі іс-әрекеттерге ... ... ... ... және т.б. ... Сонымен қатар Инновациялық жобаларды басқаруда қабылданатын
шешімдерге жаңалықтарды қолдану ... ... ... асырылады.
Сурет 2. Инновацияны басқару  схемасы
*Ескертпе: Сызба автордың жеке зерттеулері нәтижесінде құрастырылған.
Инновациялық ... ... және ... ... үшін инновацияны жете
зерттеу қажет. Негізінен ... ... ... ... ... ... болады. ҒТП өзіндік кзеңдері бар және сол
кезеңдерге байланысты инновациялар ерекшеленеді және ... ... ... – жаңа ... ... ... ... пайда болады;
-   технологиялық – өнімді ... жаңа ... ... қолдану барысында пайда болады;
-   ұйымдастырушылық басқару – өндірісті, ... ... ... ... ... ... ... байланысты пайда болады;
-  әлеуметтік – еңбек жағдайын жақсартуға, денсаулық сақтау, білім
беру, мәдениет ... ... ... ... және ... ... үрдіс – экономиканы жаңа өніммен немесе қызмет
түрімен қамтамасыз ету ... ... және ... ... ... ... ұйымдастыру және басқару қызмттерінің
жиынтығын қамтиды. ... ... ... ... және ... арттыру әрдайым қоғамдық үрдістердің жаңалықтар негізінде
дамып отыруын қажет етеді. Инновацияның пайда ... мен ... ... ... ... болуы және космостық жер серіктерінің дамуы,
байланыс желілерінің дамуы және роботатехниканың дамуымен түсіндіріледі.
Ал «инновация» бұл бір ... екі ... ... атап ... әлемі мен бизнес әлемінің көрініс табуы. ... тек ... ... ... ... оны өнер ... деп, ал ... араласса, онда ол инновация болып табылады дейді.
Әр түрлі сипаттамаларды қорыта келе, инновация - өтімділігі жоғары жаңа
өнімді ойлап табу ... ұғым ... Бұл ... алғанда ашылған жаңалықтың
барлығы инновацияға жатпайтынын айтқан жөн.
1.2 Инновациялық қызметті мемлекеттік реттеу механизмдері
Инновация – өндірістің және ... ... ... ... экономикалық тұрғыдан тиімді және әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... ... болып
саналатын ғылыми және ғылыми-техникалық қызметтің нәтижесі.
Біздің еліміздің болашағы оның ... ... ... және
инновация жетістіктерінде. Бұл сөздер Президент Н.Ә.Назарбаевтың халыққа
арналған жолдауында айтылған болатын. Өмір өзі ... ... ... ... ... ... Тек ... сапалы, ең соңғы
ғылыми жетістіктеріне сай техника мен ... ғана ... ... ... жақсартуға қабілетті. Сондықтан да, ғылымға және
ғылыми-техникалық және инновациялық саясатқа ерекше көңіл ... ... ... ... ... дамыту
жөніндегі 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарлама - мемлекет
басшысының «Нұр-Отан» халықтық-демократиялық ... 2009 ... ... ... тыс ХII ... ... тапсырмасын, мемлекет басшысының
«Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері»
атты Қазақстан халқына Жолдауын орындау үшін, ... ... ... ... даму ... іске ... екінші кезеңі болып табылатын
Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспарының
түйінді бағыттарына сәйкес әзірленді [1].
Инновациялық ... ... ... ... байланысты
екендігі ақиқат. Осы тұрғыда алғанда, инновациялық прогресті жаңа жағдайда
мемлекеттік ... ... ... ... ірі ... жобаларды іске асыруда белгілі бір уақытта
кәсіпорын өзін-өзі қаржыландыра алмаса, оған мемлекет
тарапынан құрылған орталықтың көмегі керек ... Бұл ... ... ... тәуекелшілік элементтерімен
байланысын көрсетеді;
- мемлекеттік үйлестірушілік қызметін керек ететін және
технологиялық ... ... ... ... білдіретін, өнеркәсіптің тиімділігін арттыратын
және технологиялық жылжушылыққа әкелетін ғылым мен
техниканың жетістігін жариялайтын жеке басылымдар шығарылуы ... ірі ... ... және ... ... ... ... білім беру, қоршаған ортаны қорғау,
инфрақұрылым салаларын қолдану, сонымен қатар мемлекеттік
деңгейде тәжірибеден өткізу мүмкіндігін қарастыру.
Инновациялық ... ... ... – оның ... мемлекет
назарында болуы. Қызықтысы ғылым мен техника нарық жағдайында басқа салалар
сияқты өз алдына дербес дами беруге кейде қабілетсіз ... ... ... екі ... ... қарастырады: өнімдік инновация
және процестік инновация.
Өнімдік инновацияға технологиялық жаңа және технологиялық жетілдірілген
өнімдерді әзірлеу және енгізу ... ... ... жаңа ... ... ... әзірлеу және енгізу кіреді. Мұндай инновациялар жаңа өндірістік
жабдықты, өндірістік процесті ұйымдастырудың жаңа әдістерін ... ... ... ... ... ... ... инновациялар
өндірістің тиімділігін арттыруға немесе кәсіпорындарда бар ... ... ... ... ... ... ... отырып, өндіруге немесе жеткізуге келмейтін технологиялық жаңа
немесе жетілдірілген өнімдерді өндіруге немесе ... ... ... ... жеке ... ... ... істеген жағдайда, оның
нарықтық сұраныс пен ... ... ... даму мүмкіндігі жоғары
екендігі сөзсіз. Мұны қазіргі күні АҚШ, ... ... ... ... ... толықтай дәлелдеп отыр. Ғылыми-техникалық саясаттың
жетістіктері индустриалды қоғамды әрі қарай дамытуға жол ... ... ... ... ... ... өнімінің көлемін
ұлғайту тұрғысында сападан алшақтамау бірінші кезектегі мәселе ... Тек ... ... ғана ... ... ... -
өндіріске» қағидасын ұстаған абзал. Мұның мәні – ... ... ... ... өнім ... ... ... - өндіріске» қағидасы бүгінгі күні
Қазақстан үшін ең ... ... бірі ... ... Бұл ... шығынды жағы өте жоғары әрі ... ... өнім ... ... ... үшін ... және ... болып отырған
инновациялық саясаттың негізгі бағыттары төмендегідей болып келеді:
- жоғары бәсекелестікке ұмтылған, шығыны аз, керісінше, пайдаланатын
ресурстарды ... ... жаңа ... ... ... ... ... өзінің өсімін көбейтеді. Ресурстарды үнемдеудің
нәтижесі ретінде халық шаруашылығының құрылымдарындағы ішкі ... ... үлес ... ... керісінше, оларды өңдейтін өндіріс
орындарының мөлшері артуы қажет;
- елдердің техникалық артта қалуын ... жаңа ... ... Арнайы техникалардың сапасының әлсіздігінен ... ... ... ... сай ... дамуды біршама тежейді. Енді
осы саланы инновациялау керек. Бәсекелестікке ... ... ... ... ... ... ... деп санайды;
- өнім өндірмейтін салалардағы құрылымдық алға ... ... ... ... ету;
- мемлекеттің қатысуымен маманданған венчурлік қорлар құру ... ... ... және ... салаға тарту;
- инновациялық қызмет субъектілерін мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... ... ... салалық және өңірлік
сипаттағы маманданған субъектілерін құруға енетін ... ... ... ... ... жаңа ... ... [10].
Иновациялық қызметті мемлекеттік реттеу үшін ең бірінші құқықтық
нысандары елімізде ... ... ... орындалуда. Ал мемлекеттік
қаржылық қолдау және инновациялық ... құру үшін оған көп ... ... Осы мәселе қазір елімізде күрделі мәселенің бірі болып ... ... ... ... тартуға негізделген
инвестициялық, инновациялық қорлар, даму банкі, экспорттық несиелер ... ... ... ... даму ... ... (3-
суретте көрсетілген).
Сурет 3. Инновациялық қызметке мемлекеттік қолдау көрсету [10].
Жапонияда инновацияларға II дүниежүзілік ... ... көп ... ... Елде ... және орта кәсіпорындар бүкіл экономиканың
негізін құрайды. 4-суретте ... ... ... 2 ... ... болады:
Сурет 4. Мемлекеттің инновациялық қызметтері [10].
Ал мемлекет инновациялық саясатты солар арқылы ... ... ... ... 99%-ын ... ... ЖІӨ-дегі үлесі
52%-ды құрайды. Мемлекет саясатының шағын және орта ... ... мәні ... ... ... мен жұмыссыздық туралы
деректерді сәйкестендіру болып табылады.
Бүгінгі таңда әлемнің көптеген елдері ... ... ... бірі индустриалды-инновациялық процестерді басқару негізінде
тұрақты экономикалық өсуге жету. Ертеректе, технологиялық инновациялар кез
келген ұлттық экономикаға тән және ... ... ... ... деп қарастырылатын.
Индустриалды-инновациялық саясатты жүргізуді ескере отырып, ЖІӨ
динамикасын ... ... ... ... болады.
Кесте 3
ЖІӨ динамикасының Индустриалды-инновациялық саясатты жүзеге асыру
барысындағы ... ... ... ... орта |Млрд.теңге, 2000 |
| ... өсуі ... ... |
| ... қызметті мемлекеттік реттеудің қолданыстағы
саясатын талдауға келетін болсақ, Қазақстан Республикасы Индустрия және
жаңа технологиялар ... ... даму ... ... мен іске ... ... уәкілетті мемлекеттік орган болып
табылады, оның функцияларына мыналар кіреді: инновациялық қызметінің басым
бағыттары ... ... ... Үкіметіне ұсыныстарды енгізу;
инновациялық гранттарды бөлу; инновациялық гранттар ... ... ... ... іске асыру мониторингін жүргізу және
орындау тиімділігін бағалау; ... ... ... қолдау
туралы Қазақстан Республикасының ... ... оның ... дамудың шаралар кешенін атқаруды мемлекеттік бақылау.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі елде жүргізілетін
барлық іргелі және ... ... ... іске асыруға
және үйлестіруге, ғылыми-зерттеу инфрақұрылымның жағдайы мен ... ... ... мен ... ... ... ... есебінен іске асырылатын ғылыми ... ... ... ... сараптамасын жүргізуге жауапты
болып ... ... ... ... ... ... қолдау туралы»
мен «Ғылым туралы» Заңдарымен ... ... ... ... ... ... ... инновациялық-технологиялық дамуы саласындағы бірыңғай мемлекеттік
саясатты қалыптастыру мен іске ... ... ... болмауы және
тиісінше мемлекеттік органдар мен институттар, ... ... ... ... ... ... арасындағы бірыңғай инновациялық
және үйлестіру стратегиясының болмауы жатады.
Қазіргі кезде мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... Технопарктер және бизнес
инкубаторлары секілді ... ... ... ... ... ... көрсететін рационалды инфрақұрылым,
квалификациялық менеджмент себепші болады.
ҚР ... даму ... ... ... ... аймақтық бағдарлама арқылы ... ... ... құру мүмкіндігі пайда болды. ... ... ... форма болып инновациялық орталық табылады.
Инновациялық орталықтың функциялары:
... ... ... ... ... ғылыми өнімді
шығаруға әкелетін инновациялық қызметтің субьектілеріне заңдық, ақпараттық,
консалтингтік қызмет көрсету;
–маркетинг ... ... ... ... жеке ... ... технологияны беру жолдарын таңдау
облысындағы консалтингтік қызметтер;
–қызығушылықтары ... ... ... ... ... стратегиялық серіктестер мен инвесторлар іздеу бойынша
ақпараттық қызметті құру, жарнамалық компаниялар өткізу;
–аймақтың ... және ... ... ... ... құру, инновациялық жобалардың менеджерлер кадрларын дайындау;
–зерттеушілар мен өнеркәсіп арасында қызметтестік пен кооперацияларды
қамтамасыз ету;
–экономикалық, техникалық және ... ... ... бар ғылыми талдаулар мен технлолгиялар туралы ақпарат ... ... мен ... ... қажеттілік пен
сұрауларына дейін жеткізу;
–менеджмент облысындағы қызметкерлерді дайындау және ... ... ... ... ... ... ... қатар өзіндік жеке құрылым ретінде қызмет ететін
инновациялық қор да ... ... ... қор қызметінің
бағыттарының бірі инновациялық жобаларды ... ... ... ... негізгі міндеттері:
–республикалық және жергілікті бюджеттік және жергілікті емес бюджеттік
қаржылық ресурстарды орталықтандыру, олардың ... ... ... инновациялық сфераға жеке инвестициялар ағынын ынталандыру үшін
шектелген ресурстарды ... ... ... ... ... ... жобаларды жүзеге асыру үшін қажетті неғұрлым қымбат тұратын
мамандырылған ... ... ... мөлшерде ... ... ... жол ... жекелей жобаларды жеңілдікті жағдайда
қаржылық қолдау [12].
Қазіргі кезде әлемнің ... ... ... ... ... ... және ... жағынан көмек көрсетуде. Бұл
елдердің ішінде Қазақстан да бар. ... ... ... ... ... және жүзеге асырады. Қазақстандағы инновациялық қызметті
мемлекеттік қолдаудың келесі бағыттары бар:
- ұйымдастырушылық және экономикалық шарттарын ... ... ... ... қызметті ынталандыру;
- инновациялық дамудың негізгі басымдықтарын анықтау;
- инновациялық инфрақұрылымды құру және ... ... құру мен ... ... ... сыртқы нарықтарға отандық инновацияларды шығару мен өткізу;
- технологиялар трансфертін қоса алғанда, инновациялық қызмет сферасында
халықаралық қарым-қатынасты орнату [12].
Мемлекет қолдауымен ҚР-да ... ... ... ... ... отыр. Оның құрамды элементтері: ... ... ... инновациялық және қаржылық инфрақұрылым. ҚР Үкіметінің 6 қазан
2003 жылдағы №1027 «ҚР Үкіметінің 20 ... 2003 ... №54 ... ... туралы» қаулысына сәйкес сауда және индустрия Министрлігі
инновациялық қызметті ... ... ... ... ... асыратын
уәкілетті орган болып белгіленді. Мемлекеттің инновациялық дамуын тиімді
басқару үшін ... ... яғни ... ... дамыту
мемлекеттік саясатты жүзеге асыратын сауда және ... ... ... мен ... қызметті жүзеге асыратын білім және ғылым
Министрлігі ... ... ... ... ... мемлекет экономикасының инновациялық дамуын ғылыми-техникалық жағынан
қамтамасыз ету үшін ғылымның басымды ... ... өнім ... ... іргелі және қолданбалы ҒЗТКЖ-ларды
қаржыландыратын бюджеттік бағдарламаларға бақылау ... ... ... ... ... мен біліктілігін
көтеретін орта және жоғары оқу орындарын қоса алғанда, ... үшін ... ... және ... көтеру жүйесін құру;
- инновациялық өнімді өндіретін кәсіпорындар, инновациялық кәсіпорындар
мен өндірістерді құруға ... ... ... парктер,
бизнес-инкубаторлар, арнайы конструкторлық -технологиялық бюролар
және тағы басқа инфрақұрылым субъектілерін тізбектеп құру;
- отандық ... ... ... ішкі және ... нарықтарға шығару жүйесін құру және осындай өнімдерді өндіруші
кәсіпорындар үшін ... мен ... ... үшін ... жағдайлар
туғызу;
- инновациялық жобалар мен бағдарламаларды жасайтын ... ... ... ... және ... ... заң ... құру [13].
Республикамызда Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын іске асыру
үшін даму институттары құрылды. Олар ... ... даму қоры ... ... Даму ... АҚ, ... инвестициялық
қоры» АҚ, «Ұлттық инновациялық қоры» АҚ, «Орта ... даму ... ... ... ... АҚ, «Экспортты және
инвестицияларды сақтандыру жөнідегі ... ... ... ... ... ... қоры» АҚ, «ҚазИнвест», «Қазқстанның ипотекалық
компаниясы», «Өмірді сақтандыру жөніндегі компания» сынды даму институттары
кіреді. «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ-ы, ... ... ... ... даму ... ... ... кезеңінен өтіп, инновациялық
жобаларды кешенді қолдау тәртібіне көшті.
1.3 Инновациялық ... ... ... ... ... ... орны оның ғылымға бөлген
қаражаттарымен анықталады. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, дамыған ... ... ... жыл сайын өсіп, ЖҰӨ-нің 2,5-3,8%-ын құрап отыр.
Бұл ... ... ... үлесіне тиесілі. Бұндай ... ... ... ... Жапония, Швеция, Финляндия кіреді. 90-
шы жылдардың соңында Жапония ... ... ... 2,64%-ын, Еуропа
Одағы 1,92%-ын ғылымға бөлді [14,15].
Ғылыми зерттеулерді қаржыландыруда мемлекеттің және ... ... ... ... мен одан тыс жерлерде әптүрлі: егер
Жапония мен ... ... ... ... үлестері
сәйкесінше 75 және 77%-ы құраса, Еуропада 66%-ды құрайды. Еуропа ... ... ... ... қаржыландырудан келесілер алдынғы
орындарды алып отыр: Португалия (70%), ... мен ... ... ... (58%), ... (53%), Словакия (48%) және ... (42%). ... ... өнімді шығарудан көшбасшы тұрған елдер ЖІӨ есебінен ғылымға
бөлінген қаражаттарға қатаң бақылау орнатады. Ол үшін ... ... ... ... қолдау, инвестициялар ... ... ... сияқты экономикалық механизмдер қолданылады. Әдетте әлсіз
дамыған елдерде ЖІӨ ... ... ... ... ... құрайды.
Қазақстан да осындай елдердің құрамына кіреді. 2005 жылы ... мен ... ... ... ... соның ішінде бюджеттің
қатысуы 51,2%-ды құрап отыр. ... ... ... ... ... ... ғылыми өнімді шығару деңгейі нөлге тең болады.
Басқа елдермен салыстырсақ, ғылыми өнімді шығару жағынан ... ... ... ... ... Одақ ... ... Жапония-11%,
Сингапур-7%, Оңтүстік Корея-4%, Қытай-2%. ... ... ... ... нарықтағы мемлекеттер үлесі ғылыми-техникалық және инновациялық
қызмет тиімділігінің ... ... ... ... ... жолында жетістіктерге жеткен мемлекеттердегі басқарудың мемлекеттік
институттары жаңа ... ... ... ... ... ... ... ету, нарық субъектілерінің ғылыми-зерттеу
әзірлемелер бағытындағы басымдықтарды ... ... ... ... төмендету үшін мемлекет дамыту
субъектісі ретінде үлкен қаражаттар жұмсайды [14,15].
Еуропа мен Солтүстік Американың дамыған елдерінде ... ... ... ... факторы болып табылады. Еуропаның түрлі
елдерінде ірі және шағын инновациялық кәсіпорындардың үлесі ... ... ... Қазақстан Республикасы инновациялық қызметті мемлекеттік
баспалдақтарында тұр. Қазақстан үшін инновациялық ... ... ... ... мемлекеттердің тәжірибесімен танысу өте
маңызды болып келеді. Мысалы АҚШ-тың мол ... ... ... мемлекеттік қолдаудың күрделі жүйесінің құрылымы туралы көптеген
қорытындылар жасауға көмек ... ... ... ... ... негізі 1980-1990 жылдары Конгреспен ... ... ... ... ... ішіндегі маңыздылары: Доул-
Бейлидің «Федералды патенттік саясат туралы», С.Уайлдердің ... ... ... «Бәсекеқабілеттілік пен технологияларды жіберу
туралы» (1988), ... ... ... ... ... ... «Технологияларды мемлекеттік жіберу
туралы» (1995). ... ... ... ... ... 20-ға жуық федералды заң мен актілері бар ... ... ... ... ... ... ... мекемелер бар. Алайда мемлекетте инновациялық қызмет үшін ... ... жоқ. ... деңгейде инновациялық қызметке қатысы бар
енгізгі органдар: Президент әкімшілігі жанынан ... ... ... ... ... ... оның зерттеу қызметтері,
бюджеттік басқарма. Ғылыми-техникалық саясатты құруда маңызды рөлді
мемлекеттік емес ... ... ... зерттеу одағы, ғылымды дамытудың
Американдық ассоциациясы, РЭНД корпорациясы және т.б. ... ... ... ... мен ... ... ... бақылауға жауапты мемлекеттік орган – Сауда Министрлігі. Оның
құрамында стандарттар мен ... ... ... ... ... ... және ... саясат басқармасы сияқты үш
құрылымды біріктіретін технологиялар әкімшілігі құрылды.
Технологиялық саясат басқармасы – ... ... ... ... жүзеге асыруда бірден бір маңызды орган. Яғни ... ... ... даму ... мен ... ... және әлемдік нарықтарға инновациялық технологияларды өндірістік
компаниялардың ... ... мен ... жасауына әсер ететін
факторларды анықтайды. ... ... ... инновациялық дамыту
облысындағы мемлекеттік саясат келесі міндеттерді атқаруға бағытталған:
- жеке сектордың ... ... ... белсенді жүргізу үшін қолайлы климат жасау;
- инновациялық әзірлемелерді іске асыру және ғылыми ... АҚШ ... ... ... үшін ХХІ ... құру;
- азаматтық және қауіпсіздік ҒЗТКЖ-лардың интеграциясы, яғни алда
қойылған міндеттердің орындалуын қамтамасыз ... ... ... және ... ... ... ... белсенді
маманданған жұмыс күшін даярлау.
АҚШ-тың ғылыми-техникалық және ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру болып табылады.
Бұдан басқа ғылыми-техникалық зерттеулер мен әзірлемелерді қолдаудың
маңызды ... бірі ... ... ... бақылаудың түрлі
әдістері қолданылады. Олар [15]:
- ... ... Жеке ... ... ... ... ... жағдайларды құру үшін:
1) ҒЗТКЖ-ларға кеткен шығындарды өнімнің өзіндік құнына кіргізу;
2) ғылыми құрал-жабдықтарды шығару кезінде ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер беру;
4) инновациялық кәсіпорындарды ұйымдастыру үшін жеңілдік шарттармен ... ... ... ... ... ... жер
учаскелерін беру.
Экономикасы дамыған мемлекеттердің тәжірибесі көрсеткендей, әлемдік
нарықтағы жоғары бәсекеқабілеттілік жағдайында тек ... ... ... озады. Оларға жоғарыда аталып өткен бизнес-инкубаторлар,
телекоммуникациялық және ... ... ... ... ... ... ... қаржы құрылымдары
жатады.
Инновациялық инфрақұрылым ұлттық инновациялық жүйенің маңызды бөлігі
ретінде қарастырылады. Инновациялық инфрақұрылымды құру өте ұзақ ... ... ... құру үшін АҚШ, ... ... ... озық ... 10-
15 жыл кетті.
АҚШ-тың инновациялық дамуының жетістіктері ең ... ... ... ... ... ... бизнес-
инкубаторлар, технополистер кіреді. Мемлекеттегі жалпы саны 700-ге ... ... ... ең маңыздысы-технопарк. Оның қызметі ... ... мен ... ... мен ... инновациялық қызметпен айналысуға бел буған кәсіпорындарға
қолайлы жағдайлар туғызу және т.б. Әлемдегі алғашқы технопарктің ... ... ... университеті болып табылады (50- жылдардың
басында). 1997 жылы АҚШ-та 160-қа жуық ... ... және олар ... 30%-ын ... Ал ... ... тек ... ғасырдың
70-жылдарында пайда болды [16].
Ал Қытайда түрлі ... ... ... ұлттық ғылыми-
технологиялық парктердің негізі қаланды. Олардың қызметтерінің ... ... және ... ... пайдаланып, өнімдер шығару мен
қызметтерді жүзеге асыру;
- шағын инновациялық кәсіпкерлікті дамыту;
- ҒЗТКЖ-ларды ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- несиелерге кепілдіктер беру;
- технологияларды бағалау, ... ... ... ... көрсету;
- зияткерлік меншікті қорғау.
Қытайдағы инновациялық орталықтар жоғары және жаңа ... ... ... ... ... яғни ... ... мен
жоғары оқу орындарын байланыстыратын «көпір» ретінде ... ... ... болсақ, бұл ел жоғары технологияларды дамытудан
алдыңғы орындарға ие ... ... ... ЖІӨ ... шағын
инновациялық кәсіпорындар үлесі 52%-ды (3 трлн.доллар шамасында), капитал
салымдарында-40% шамасында, ал барлық жапон өнімінің ... ... ... Осы ... ... рөлі өте маңызды. Жапонияның
кәсіпкерлік ... ... ... екі жүйесін қолданады. Біріншіден,
бұл ... ... ... бұл ... ... жиналыс комиссиялары, оларды қолдайтын басқарма, аймақтық
қызметтер, кіші префектуралық органдар, дамытудың мемлекеттік ... ... ... Академиясы және т.б. Екіншіден, қаржылық
кепілдіктер мен қаржылық көмек. Оны мемлекеттік қаржылық ... ... Оның ... 59 филиал, ұлттық қаржылық корпорациялар, ... ... ... ... ... ... инновациялық
кәсіпорындардың несиелерін сақтандыратын корпорация, ... ... ... елдер, соның ішінде Ресейдің мемлекеттік инновациялық қызметті
қолдаудың тәжірибесіне де баса назар ... өте ... ... қызметті дамытуға өнеркәсіп, ғылым және технология Министрлігі
және РФ-сының білім Министрлігі жауапты. Сонымен қатар ... ... ... ... ... басынан технологиялық дамыту қоры,
ғылыми-техникалық салада шағын кәсіпорындарды дамыту ... ... ... ... ... қоры жұмыс жасап отыр.
1997 жылдан бастап ... ... ... ... ... бағдарламасы жүзеге асырылып отыр. Оны білім
Министрлігі, ғылым Министрлігі, Ресейдің технологиялық дамыту қоры ... қоры ... ... ... ... оны ... деп те ... Оның мақсаты- инновациялық қызметтің жаңа
заманғы инфрақұрылымы ... ... ... технологиялық
орталықтарды (ИТО) құру[16, 53б.].
Инновациялық қызметтің ... ... ... ... ... ... инновациялар үшін қолайлы ... ... ... ... және ... ... тікелей
реттейтін болып екіге бөлінеді. Инновацияларды таратудың маңызды
жалпыэкономикалық ... ... ... монополияларды
шектеу болып табылады.
Сонымен қатар мемлекет ғылым кадарларының атьтестациясын ұйымдастырады
және олардың біліктілігінің үнемі өсіп ... ... ... ... ... мен жалпымемлекеттік, салааралық және әлеуметтік
тұрғыдан ҒЗТКЖ-ларды қаржыландырады. Оған ... ... ... емес ... ... тартуға тырысады. Әзірлемелер
мен зерттеулерге де мемлекеттік бюджеттен қаражаттар бөлінеді. Мысалы,
бюджеттен ... ... ... мен ... ұйымдастыру сияқты
ғылыми білімдерді тарату орталықтары ... ... ... ... тиімді жобалар мен әзірлемелер мемлекеттік
қолдауға ие болады. Инновациялықжобаларды тәуелсіз ... ... де ... ... ... жатады. Мемлекет деңгейінде
инновациялық басымдықтарды анықтау келесі критерийлер бойынша жүргізіледі:
- жобаның коммерциялық ... ... ... ... ... ... тиісті салада өзекті техникалық немесе технологиялық міндетті шешуге
бағыттылық;
- ... ... яғни ... ... ... жаңа
технологиялар спектрінде қозғаушы күш болуы;
- халықаралық деңгейде,әлемдік нарықтарда тауарлар мен қызметтер бойынша
мемлекеттің орнығуына септігін тигізу;
- ... ... ету, ... ... ... ... және ... қамтамасыз етудің дәрежесі;
- әртүрлі қаржыландыру көздерін тарту ... ... іске ... үшін ... басқарушылық
механизмдердің болуы;
- сыртқы ортаға әсер ету жағдайы.
Инновациялық саясатың субъектілері ... ... ... ... ... ... ... мекемелері мен кәсіпорындары,дербес
шаруашылық нысандар, қоғамдық ... ... ... ... ... құрылымдар ретінде танылады.
Шетел тәжірибесі көрсеткендей, инновациялық қызметтің ... даму ... ... табады. Глобальді ... ... ... үшін қолайлы жағдайлар туғызатын мемлекеттер
ғана жеңіске жетеді.
Көптеген ... ... ... ... және ... ... ... Өйткені бұл сфера жаңа ... тез ... және ... инновациялық бәсекелі ортаны
қалыптастырады.
Дамыған елдерде өндірістік ҒЗТКЖ-ларға ... ... ... үшін
мемлекет келесідей экономикалық шараларды іске асырады: ұлттық өндіріс үшін
стратегиялық жағынан маңызды жобаларды үлестік ... жеке ... ... ресурстарын тарту үшін мемлекеттік ... ету; ... ... шығындарына салық салудң ерекше
режимін ұйымдастыру және т.б. [16, ... ... ... ... ... ... тұжырымдар жасауға болады:
1) АҚШ-та ... ... ... жағынан заңнамалық
қамтамасыздандыру өте жетік дамыған. Яғни үкімет патент саясаты ... ... ... ... әзірлемелерді
несиелендіру сияқты отандық кәсіпорындарды қолдайтын заңдарды қабылдай
отырып, мемлекеттің инновациялық дамуына тиімді жағдайлар жасап отыр.
Қазақстанға да осы ... ... ... ... ең ... бағыттағы заңнамалық-құқықтық базасын құру қажет және ол
арқылы инновациялық қызметті дамытудың негізгі механизмі- шағын және
орта ... ... ... тиіс;
2) Қытайда инновациялық инфрақұрылымды дамытуға баса ... ... ... ... және жаңа ... ... негізі болып табылады. Қазақстанда да инновациялық
инфрақұрылымның түрлі субъектілері құрылғанмен де ... ... ... ... ... ... ... тек санына ғана емес, сапасына баса назар аударуы
тиіс;
3) Жапонияда мемлекет тарапынан шағын инновациялық кәсіпорындарға ... ... беру мен ... ... ... ... асырылады.
Өйткені бұл мемлекетте ЖІӨ-нің жартысына жуығын осы ... ... ... Яғни олар ... қызмет көрсету
үшін мемлекет жеңілдік шарттармен несиелер, жер ... ... ... ... шағын кәсіпорындарға салықтық (мерзімін
шегеру ... ... ... ... ... бұл
жеңілдіктерге ие болу өте қиын. Сондықтан да оларды пайдалану жолын
оңайландыру ... ... ... ... болсақ, бұл мемлекетте ИТО- лар
құрылған. Яғни ИТО- бұл бір ... ... ... шағын
кәсіпорындар конгломераты. Оған шағын кәсіпорындарды қолдау үшін
күрделі ... ... ... ... осындай ИТО-ларды құру
арқылы шағын инновациялық кәсіпорындарға бөлінген ... ... ... ... ... ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫН
ТАЛДАУ
2.1 Қазақстандағы инновациялық саланың бүгінгі ... ... әлі ... ... әлемдік нарықта мұнай, газ, қара және түсті
метал, сирек кездесетін және ... ... тағы сол ... ... өндіруші ел ретінде ғана қарастырылады. Бірақ қазіргі жаһандану
жағадайында үнемі өзгермелі технологиялар мен тауарлар ... ... болу үшін бұл ... ... ... ... ... өзінің халыққа кезекті Жолдауында «Қазіргі кезде біз ... ... ... ... ... қызметтер мен ... ... жеке ... ... пен ... ... өте ... болып отыр» деп атап көрсеткеніндей инновациялық
экономика құру ... ең ... ... ... ... ішінде Қазақстан күрделі өтпелі кезеңді еңсеріп,
нарық қатынастарын түбегейлі ... ... ... зерттеулердің
жетістіктері мен дамыған индустриалды елдердің озық тәжірибелерін ... ... ... де ... ... өзіндік бағыты қалыптасты.
Бүгінгі таңда, еліміз өз алдына жаңа даму жолдарын ... Даму ... ... және ... ... елдермен
арадағы алшақтықты бірте-бірте бәсеңдете бастады.
Дамыған елдер тәжірибесі көрсеткендей, қай ... ... ... және ... орны, халқының өмір сүру деңгейімен әлеуметтік
жағдайы, ... ... ... және т.б. ... ... бәсекеге қабілеттілігіне байланысты. Осы ... ... ... жоғарлататын ғылыми сыйымдылығы бар инновациялық
өнімдер өндірісін дамыту өте өзекті.
Өзінің инновациялық даму жолын жаңадан бастаған біздің жас ... ... ... жұмыстар істеп отырған нарықтық экономика құру,
Қазақстандағы әлеуметтік және ... ... ... ... белсенділігін арттыру және осы салада тиімді
мемлекеттік саясатты жүргізу біз ... ... ... мол, ... ... даму әлеуеті жоғары жас мемлекет үшін ... ... ... және ... қауымдастықтағы бәсекеге қабілетті, саяси
тұрақты елдердің біріне айналуға мүмкіндік береді [17].
Осындай ... жету үшін ... аз ... ... ... ... тұрақты дамуы үшін стратегиялық бағыттарын анықтап 2003 жылы
индустриялық-инновациялық даму стратегиясын қалыптастырған болатын. ... ... ... ... ... ... дамуын
көздеп келесідей мақсаттар қойған болатын: шикізат бағытынан қол үзуге
ықпал ... ... ... ... ... елдің тұрақты
дамуына қол ... ... ... ... ... жүргізу нәтижесінде экономиканың өсу қарқынын жылына кем дегенде 8,8-
9,2%-ға ... және 2015 ... ... ЖІӨ ... 2000 ... ... 3,5-3,8 есе арттыру көзделген болатын [18]. Бүгінгі
күні бұл ... екі ... ... ... ... ... және бұның жалғасы ретінде Қазақстан Республикасының 2010-2014
жылдарға арналған Үдемелі ... даму ... ... ... 2010-2014 жылдарға арналған ... даму ... ел ... ... ... ... қабілеттігін арттыру үшін өз алдына келесідей мақсат қояды:
экономиканы әртараптандыру және оның бәсекеге ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету. Аталған мақсатқа жету үшін
келесідей міндеттер атқарылады:
- экономиканы әртараптандыруды және оның бәсекеге ... ... ... ... ... ... ... басым секторларын дамытудың әлеуметтік ... және ... ... іске асыру;
- индустрияландыру үшін қолайлы орта жасау;
- экономикалық әлеуетті ұтымды аумақтық ұйымдастыру ... өсу ... ... экономиканың басым салаларын дамыту процесінде мемлекет пен
бизнестің өзара тиімді ... ... ету ... ... ... ... ... болап табалады:
- ЖІӨ-ні кемінде 7 трлн. теңгеге дейін өсіру;
- ЖІӨ құрылымындағы өңдеуші ... ... ... 12,5 ... дейін өсіру;
- шикізаттық емес экспорт үлесін экспорттың жалпы көлемінің кемінде
40 %-ы деңгейіне дейін өсіру;
- ... емес ... ... ... ... ... ... кемінде 43 %-ы деңгейіне дейін жеткізу;
- өңдеуші өнеркәсіптегі ... ... ... 1,5 ... ... ... еңбек өнімділігін ауыл кемінде 2 есеге
өсіру;
- мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... мен ... тауарларды
сатып алудағы қазақстандық қамту үлесін 60%-ға дейін, жұмыстар
мен қызметтерді ... ... ... 90%-ға ... ... ... белсенді кәсіпорындардың үлесін жұмыс істеп ... ... 10%-на ... ... ... ... аталған бағдарлама 1 жылы аяқталып едәуір айтарлықтай
нәтижелер бере бастады. Нақтырақ ... ... 2011 ... ... еліміздегі өнеркәсіп саласындағы кәсіпорындары 5,9 трлн.
теңге сомасына өнім өндірді. Ал ... ... ... 2,1 ... ... өнім өндірді. Электр энергияны ... және беру ... 290,5 ... теңге соманы құрады. Аталған жылдың
бірінші тоқсанында ЖІӨ 4,3 трлн. теңгені құрады. ЖІӨ ... 2010 ... 7 % ... ... ... байқағанымыз, бағдарламаның алғашқы
жылының өзінде-ақ біз айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізе алдық.
Ел экономикасын инновациялық дамыту, оны қаржылық қамтамасыз ету ... ... ... ... климатты қажет етеді. Бұл үрдіс
бойынша елімізде жақсы дамып келеді. Сонымен 2011 ... ... ... ... тікелей шетелдік инвестициялар көлемі 14,1 млрд.
АҚШ ... ... және бұл 2010 ... ... 5,9 есе көп болып
шықты. Аталған соманың ішінде ... емес ... ... ... 1,5 ... АҚШ долларын құрайды. Еліміздің ... ... мен ... ... ... ... ... елдердің
қатарында Нидерланды ($27,0 млрд. немесе жалпы көлемнің 22,1%-ы), ... ... ... 16,3%), ... ($10,1 ... немесе 8,3%), Франция
($7,0 млрд. немесе 5,7%) және Италия ($5,2 млрд. немесе 4,2%) [41]. Осындай
шетелдік ... ... ... ... 12 тілде ... ... іске ... ... ... ... дұрыс инвестициялық климаттың қалыптасып келе жатқандығын және
еліміздің болашағына яғни, инновациялық экономика құра ... ... ... ... ... ... негіз бар [21].
Еліміздің ең басты міндетінің бірі отандық өндірісті дамыту және
тауарларды экспортқа бағыттау ... ... Бұл үшін ... ... ... ... 2010 жылы ... емес секторды қолдаудың соммасы
12,3 млрд. АҚШ долларын құраса, ал 2011 жылы бұл ... 15,2 ... ... ... өткен жылмен салыстырғанда – 23,5 % өскен.
Қазіргі кезде ел экономикасын әртараптандыру мен ... ... ... ... бар өнімдерді шығарудағы инновациялық серпініс өмір
қажеттігі. Заманауи нарықтардың жаһандануы бұл ... өз ... ... қоя ... және жаһандық қаржы нарықтарының тұрақсыздық
жағдайында мемлекеттің инновациялық бағытты таңдауы ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі, ... ... және ... реттеу және қадағалау агенттігі 2010-2011 жылдары келесі бағыттарда
жұмыс істеген болатын:
­ қаржылық секторды тұрақтандыру;
­ жылжыматын мүлік нарығындағы мәселелерді шешу;
­ шағын және орта ... ... ... ... дамыту;
­ инновациялық, индустриалдық және инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге
асыру. Бұл жоспарды қаржыдық қамтамасыз ету үшін ... ... ... АҚШ ... ... ... Олардың 4 млрд. доллары
қаржылық сектрды ... 3 ... ... ... ... дамытуға, 1 млрд. доллар шағын және орта ... 1 ... ... ... ... ... қалған
1 млрд. доллар инновациялық, индустриалдық және инфрақұрылымдық
жобаларды қаржылық қамтамасыз ... ... ... ... ... дамытудың негізі болып елдегі
инновациялық ... ... және ... ... ... ... ... таңда Қазақстан экономикасын
технологиялық жаңғырту үшін бес салалық ... ... ... ... ... ... бюроларды құру үшін
арнайы бөлінген қаржы қаражат «Инжиниринг және ... АҚ және ... ... Қор» АҚ ... ... бөлінетін болды.
Елімізде инновациялық қызметті қаржыландыру да өз бетінше дамуда. ... ... ... ... ... 2010 жылы ... ... гранттарды беруге және инновациялық технологиялар мен
тәжіриблік-конструкторлық жұмыстарға 7,3 ... ... Дәл осы ... ... ... ... 55,4 ... тенгені құрайтын 679 ... ... ... таңда гранттық қаржыландыру жүйесін жетілдіру
жұмыстары жүргізіліп жатыр. Келесі жылы мемлекет инновациялық ... ... және 7,5 ... тенге қаражат бөлу көзделуде.
Сонымен қатар елімізде инновациялық өнімнің көлемі 2011 жылы ... ... ... ... Өңірлер бойынша 2007-2011 жылдар аралығындағы
инновациялық өнімдердің көлемі 4-кестеде көрсетілген.
Кесте ... ... ... инновациялық өнім көлемі. млн. теңге
|Өңірлер |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл ... |31947,9 |41235,6 |4 316,9 |1 039,0 |8125,2 ... |6450,4 |11680,0 |14 056,9 |4 428,3 |12892,3 ... |10370,2 |8577,4 |334,0 |419,5 |700,8 ... |1940,1 |186,9 |1 598,4 |55,3 |158,4 ... ... |2343,8 |390,6 |728,5 |1054,5 ... |1575,1 |2241,6 |6 286,1 |2 190,4 |1575,1 ... |59871,8 |37986,5 |16 473,8 |728,7 |13747,5 ... |861,6 |1344,8 |4 084,0 |14 412,4 |2235,9 ... |2,0 |8,0 |30,3 |1 848,3 |89,7 ... |6639,6 |7353,0 |5 002,9 |66,7 |391,4 ... |5522,4 |2715,1 |1 451,4 |133,0 |5522,4 ... | | | | | ... |1249,7 |2002,7 |38 060,2 |35 420,1 |70448,1 ... |2789,4 |959,9 |3 228,6 |2 751,0 |3005,2 ... | | | | | ... ... |26015,4 |5 118,2 |4 422,5 |11411,9 ... қаласы |2866,8 |13,0 |13,2 |31,1 |110,5 ... ... |7877,5 |7836,9 |11 085,6 |7 711,5 |14 056,9 ... ... ... ... ... сайты [22]. ... ... ... ... өңірлерде 2008 жылмен 2012
жылды салыстырғанда инновациялық өнім ... ... ... ... төмендеген. Ал жалпы, Қазақстан бойынша 2008 жылы инновациялық
өнім көлемі 152500,6 млн. ... 2009 жылы 111531,1 млн. ... 2010 ... млн. ... 2011 жылы 142166,8 млн. ... құраса 2012 жылы бұл
көрсеткіш 145525,8 млн. теңге сомасын құрады. ... ... ... өнім ... 2008 жылы ең ... ... жеткен
және содан кеінгі жылдары біртіндеп төмендей бастаған. Бұл ... әлі ... ... ... инновациялық өнімді өндіретін
кәсіпорындарды мемлекеттік реттеу, ... ... ... және
ынталандырудың яғни ұлттық инновациялық саясаттын қажетті ... ... ... ... ЖІӨ ... ... үлес ... азайып келеді. Бұл
көрсеткіштер 5-суретте көрсетілген.
Сурет 5. ЖІӨ инновациялық өнімнің үлес салмағы %*
*Ескертпе: Статистикалық агенттіктің мәліметтері ... ... ... отырғанымыздай еліміздегі инновациялық өнім көлемі өте
аз және оның ЖІӨ шаққандағы үлес салмағы 2% да ... ... 2007 жылы ЖІӨ 1,58% ... ең үлкен көсеткіш болып отыр. Бұл
көрсеткіштерді өзгрту әрине ... ... ... Елдегі инновациялық өнім
көлемін ұлғайипайынша және ... ... ... арттырмайынша бәсекеге қабілетті өнім шығара алмаймыз.
Еліміздегі отандық өнімдердің сапасын арттыру және ... ... ету, ... ... ... ... ... жүзеге асады. Қазіргі уақытта инновация
енгізілген кәсіпорындардың саны 399 бірлікке жеткен. ... ... ... ... (инновациялары бар кәсіпорындардың жалпы ... ... ... Ал бұл ... Қарағандыда - 14,0, Шығыс Қазақстанда
- 11,8, Павлодарда - 4,8, Ақтөбеде - 4,0, ... ... - 3,8 ... қаласында 3,8 пайызды құрайды (5-кестеде көрсетілген) [22].
Кесте 5
Қазақстан Республикасы ... ... ж. ... ... ... ... ... |Инновациялық |Кәсіпорындардың |
| ... ... ... |
| | ... саны ... % |
|Ақмола |589 |7 |1,2 ... |397 |16 |4,0 ... |695 |10 |1,4 ... |276 |8 |2,9 ... ... |800 |47 |5,9 ... |320 |14 |4,4 ... |267 |12 |4,5 ... |908 |56 |6,2 ... |600 |9 |1,5 ... |275 |4 |1,5 ... Қазақстан |440 |6 |1,4 ... |500 |19 |3,8 ... ... |378 |10 |2,6 ... ... |687 |15 |2,2 ... ... |705 |15 |2,1 ... ... |2 259 |151 |6,7 ... |589 |7 |1,2 ... ... ... негізінде автор құрастырған. ... ... ... ... ... ... ... болсақ, ең жақсы белсенділік 2008 жылы байқалған. Бұл жылы
инновациялық белсенді кәсіпорындар саны 526-ға ... ... ... 6 – ... ... ... 6. ... кәсіпорындарының инновациялық белсенділігі
Бұдан кейінгі жылдары инновациялық белсенді кәсіпорындар саны біртіндеп
төмендеп келеді. Бұл дегеніміз, еліміздегі ... ... ... ... ... ... ... қабылдау белсенділігінің ең
негізгі себептерінің бірі Қазақстандағы іргелі және жалпы ғылымның ... ... ... ... ... ... ғылым заманауи мемлекетте маңызды рол
атқарады және келесідей міндеттерді бөліп көрсетеді:
... ... мен ... ... ... ... болып табылады. Шетелдердегі елдің беделін отандық
ғалымдар көрсетеді. Мысал ретінде қазіргі таңда ТМД ... ... ... ... басым халықтың жоғары білім
деңгейімен ерекшеленеді. Қазақстанда 2012 жылдың бірінші
қаңтарында ғылыми зертеулермен айналысқан 17021 ... ... ... ... ... ... іргелі зртеулер жүргізілмейтін мемлекеттерде сапалы білім
болмайды және мұғалімдерінің көп ... ... ... жоғарғы оқу орындары ғана сапалы ... ... ... ... 2011 жылғы 15793 ғылыми зерттеулермен
айналысқан жұмысшылардың 30%-ға жуығы педагогикалық бағытта
жұмыс ... ... ... ... ... және
бәсекеге қабілттілігі, ғылыми сыйымдылығы бар ... ... ... жоғары мамандардың болуымен және
ғылыми зерттеулердің деңгейімен анықталады [23.146-148б.].
Статистикалық мәліметтерге ... ... ... ... ... мен ... ... жақсарып келе жатқанын байқаймыз. ... мен ... ... ... саны 2007 жылы ... 2012 жылы бұл көрсеткіш 412-ге дейін төмендеген. Ал, ... мен ... мен ... ... саны ... ... 6
Қазақстан Республикасында зерттеулер және әзірлемелермен айналысатын
персоналдар саны
|Зерттеулермен және | | | | | | ... |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 ... ... | | | | | | ... (жыл ... | | | | | | ... | | | | | | |
| |19 563 |17 774 |16 304 |15 793 |17 021 |18003 ... ішінде: | | | | | | ... |11 910 |12 404 |11 524 |10 780 |10 095 |10 870 ... | | | | | | ... докторлары |1 106 |1 157 |1 166 |1 191 |1 338 |1 347 ... ... |3 018 |3 147 |3 058 |2 861 |2 734 |3 041 ... көзі: www.stat.kz Статистика агенттігінің жеке сайты. ... ... ... ғылыми қызметтің бірте-бірте дамып ... ... ... Бірақ та, бұл әлі де қанағаттанарлық дәрежеде
емес. Еліміздегі ғылымның дамуын оған ... ... ... ... ... жылдары жұмыстардың түрлері бойынша ... ... ішкі ... ... ... өсуде. Яғни,
республика бойынша бұл шығындар ... 2008 жылы 25737,5 млн. ... ... 33685,9 млн. ... 2010 жылы 38538,0 млн. ... ал 2011 жылы ... 40414,5 млн. теңге, 2012 жылы 44 513,3 млн. тенгеге дейін өскендігін
байқаймыз. Сонымен қатар, жұмыстардың ... ... ... ... ... ... ... кестеде көрсетілген [22].
Кесте 7
Жұмыстардың түрлері бойынша ғылыми-техникалық жұмыстарға жұмсалған ішкі
шығындар
|№ |Ғылыми-техникалық ... ... ... ішкі ... млн. |
| ... түрлері |теңге |
| | |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 ... ... ішкі ... |25737,5 |33685,9 |38 538,0|40 414,5 |44 513,3 |
| ... | | | | | ... |соның ішінде: |  |  |  |  |  ... ... ... |3468,1 |3846,5 |4 107,5 |4 490,4 |7 475,9 ... ... ... |9692,2 |13320,2 |17 373,5|18 088,0 |20 864,3 ... ... |5454,8 |6704,9 |6 009,4 |9 536,4 |9 867,3 |
| ... | | | | | ... |Ғылыми техникалық |7122,4 |9814,3 |7 599,6 |8 299,7 |6 305,7 |
| ... | | | | | ... ... ... ... ... ... ... да, ... күні ... ... ... инновациялық
экономика құру елдің бірден-бір басымдығы және ... ... ... ... ... ... ЖІӨ ... өсіру, мемлекеттік
мәселелерді шешу, отандық ... ... ... ... мәдени
деңгейінде арттыру кіріп кетеді. Бұл ... ... Н.Ә. ... әл-
Фараби атындағы ҚазҰУ-де оқыған дәрісінде «Ғылым ... ... болу ... деп басымдық бере айтқан болатын [23].
Ғылымның дамуы және елдің ғылыми әлеуетінің ... ... ... ... ... ... табылады. Бірақ та қазіргі ... ... ... мен ... арасындағы байланыс дұрыс дамымай отыр.
Бұл жағдайды жоғарыда аталған дәрісінде ... ... ... әлі
күнге дейін экономикамыздың нақты сұранысынан алыста» деп атап ... ... ... ... ... ... ... мен дамытудағы ең
басты міндеттерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... мақсатқа жету үшін елімізде бір шама жұмыстар атқарылуда.
Осыған байланысты, 2012 жылдың ... ... ... ... ... аяқталды: "Микроэлектроникаға арнайы
бағытталған полимерлік ... ... ... күші ... ... ... кең ауқымды
дәндерді пневматикалық егетін ... ... ... ... және
т.б. микробиологиялық ... ... ... ... ... келген жазықты интерактивті тақта ретінде ... іс ... ... ... 2011 жылы 5 ... ... ... шешім қабылданды. Олар:
«Энергетика, металлургия және химия өнеркәсібіне арналған материалдардан
қорғаушы ... ... ... ... ... ... ... Эйнштейн» Мультимедиялық нарратив» жобасы,
«Автоматтандырылған ақпараттар жүйесін ... және ... ... ... ... «Ауыл шаруашылығы саласында
органикалық өнім өндірісін қалыптастыру» жобасы және соңғы жоба «Кеңселік
байланыстардың ... ... ... қамтамасыз ететін
бағдарламалық өнімді жасау».
Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі коммерцияландыру жүйесінің
даму стратегиясы және ... ... ... ... ... ... жасауда консультациялық қызмет қөрсету
үшін 3 шетелдік компания тартылды олар: HTSPE ... ... Inno AG ... ... қатар, елімізде 2010 жылы бірқатар конструкторлық орталықтар
ашылды, оларға: Астана қаласындағы ... ... ... бюросы» ЖШС, Өскемен қаласында «Тау-кен металлургиялық
жабдықтар консртукторлық бюросы» ЖШС, ... ... ... конструкторлық бюросы» ЖШС жатады [23].
Сонымен, елімізде белгілі мәселерді талдай келе ... ... ... ... және бұл ... шешілмеген мәслелер бар екендігі
анықталды. Қазіргі жаһандану жағдайында біздің жас мемлекетіміздің алдында
келесідей мәселелер туындап, отыр: ... ... ... ... ... ... белсенділігінің төмендігі,
елдегі бар инновацияларды коммерцияландыру қажеттігі, ҒЗТКЖ дамыту, тиімді
экономикалық ... ... ... ... ... ... заңдық тұрғада және қаржылық қолдау және қорғау,
инновациялық қызметті ... ... және орта ... ... ... және ... жоғары мамандармен қамтамасыз ету,
және т.б. мәселелер. Біздің еліміз сияқты әлі күнге шикізаттық ... ... бар жас ... үшін, әлемдік нарыққа
интеграциялану және сол нарықта бәсекеге ... болу үшін ... ... шешу ... ... Инновациялық қызметтің дамуын мемлекеттік реттеу ерекшеліктері
Адамзат баласы өз артында жыл санауының ХХ ғасырын артқа тастап жаңа
ғасырдың алғашқы он ... ... ... ... ... бір ... ... кезде, кейбір ғалымдар ХХІ ғасырды бүкіл ... ... ... енді ... оны ғалымдардың яғни білімді,
бәсекеге қабілетті, шығармашыл азаматтардың ... деп ... ... ... ... ... ... бастады деген сөз.
Интеграциялану үрдісі әлемдік экономикалық ... жаңа ... ... Әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті және тұрақты дамып өз ... ... ... және дамушы мемлекеттер алдында ұлттық экономикасының
инфрақұрылымын қалыптастыруға, жағары технологияларды енгізуге, ... бар ... және ... ең маңызды мәселелердің бірі болып
тұрған экологиялық таза ... ... ... ғылымын дамытуға,
ғылым мен өндірістің арасындағы байланысты орнатуға және инновация саласын
дамытуға бағытталған тиімді саясат жүргізу ... ... ... ... мемлекеттің әлеуметтік, экономикалық және
саяси ... ... ... ... ... ... ... дамуы арқылы білімге негізделген экономикаға көшу мәселесі ... ... ... ... ... және өндірістік жүйені
жаңғыртуды сонымен қатар, ғылыми салаға жүйелік көзқарасты қажет етеді.
Ұлттық инновациялық ... ... ... өндірістің, ғылымның
және инновацияның дамуындағы мемлекеттің рөлін дәлелдеді. ... ... ... ... ... ... ... қызметті мемлекеттік қолдауды жүзеге ... ... ... ... ... ... технология мен ғылымның
даму болашағына және болжауына негізделеді. Инновациялық ... ... ... саясаттың бағыттарымен анықталады және инновациялық
қызметті ынталандыру мен ... ... іске ... ... ... ... қалыптастыру ХХІ ғасырдағы даму
бағыты болып табылады. Қазіргі ... ... ... ... және ... біршама іс-шаралар атқарылды:
- Индустриялық-инновациялық даму стратегиясы;
- Қазақстанның барынша ... ... 50 ... ... ... ... инновациялық жүйені қалыптастыру және ... ... ... ... үдмелі индустриялық-инновациялық даму
бағдарламасы қабылданды.
2003 жылы ... ... ... мен ... ... ... және ... дамуды мемлекеттік реттеудің механизмдеріне қайта құру іс-
шаралары жүргізілді.
Қазіргі күні Қазақстанның ... ... және ... ... мақсатында өзінің инновациялық саясаты мен ұлттық
инновациялық жүйесі қалыптаса бастаған. Бұл бастаманың негізі ... ... ... ... ... жылдарға арналған индустриалдық-
инновациялық даму стратегиясы болып табылады [18].
2010 жылы мемлекеттің ... ... ... ... мақсатын көздеген стратегияның екінші кезеңі ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
индустриалды-инновациялық саясатын жүзеге асыру, ... ... ... әсер ... бұл ... заң ... ... түрлі
жұмыстар атқарылып, бағдарламалық құжаттар мен нақты шаралар істеліп ... ... жүйе ... айтпас бұрын, ҰИЖ ... ... ... ХХ ... ... жылдарында барлық елдердің ғалымдары
Жапондық технологиялық өрлеуді байқап оның мәнін ... ... ... рет ... ... жүйе» түсінігіне наразы аударған болатын.
Олардың қатарында К. Фримен, Р. Нельсон, Н. Розенберг, Б. ... ... ... ... Ұлттық инновациялық жүйе дегеніміз – мемлекеттің ... ... мен ... ... негіз болатын, дербес және өзара
қарым-қатынас нәтижесінде жаңа ... ... мен ... ... жеке және ... секторға қатысты институттар жиынтығы болып
табылады ... ҰИЖ ... ... ... ... үкіметтік ұйымдар, мемлекеттік саясат
құралдары, заң нормалары, ұлттық қорлар, мемлекеттік компаниялар және ... ... ... ... ... ... ... инновацияға
негіздеуде басқару институттарының маңызы өте зор.
Жалпы, ҰИЖ ... ... ... бір ... ... жаңа ... ... ойлап табу және орналастыру, тарату, инновацияларды
коммерцияландыру, білім ... ... ... ... ... ... ... орнату барысындағы іс-шаралар жиынтығын және
мемлекеттік тиімді саясатты жүргізуге болып ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік саясатын жүргізіп ... Осы ... ... ... 2006 жылы 16 ... №65 «ҚР ... ... шеңберіндегі ұлттық ... ... ары ... ... бойынша іс-шаралар жайлы» Жарлығын іске
асыруда ҚР үкіметінің 2006 ж 15 ... №286 ... ... даму қоры құрылды. Бұл қор 2008 жылы «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-
уқат қоры болып қайта құрылды ... 7. ... ... Әл-Ауқат Қоры АҚ құрылымындағы даму
институттар*
*Ескерту: жеке ... ... ... ... ... ... қоры ... Республикасының 2003-
2015 жылдарға арналған Индустриялық-инновациялық стратегиясын іске ... ... даму ... ... ... компания болып
табылады. 2010 жылғы деректер бойынша «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат
Қорының ... ... 43-ке жуық ... ... бар. Олардың ішінде
ұлттық копаниялар мен холдингтер бар. Қазіргі кезде «Самұрық-Қазына» Ұлттық
әл-ауқат Қорының құрылымы 5 даму институттары кіреді, олар ... ... ... көрсетілген даму институттар 100% мемлекеттің қатысуымен
құрылған. 2009 жылдан ... тағы үш ... ... және жаңа
технологиялар министрлігіне басқаруға берілді. Оларды атап ... ... ... Қор» АҚ, ... ... және инжиниринг
орталығы» АҚ және «Kaznex экспортты дамыту және жылжыту корпарациясы» АҚ
жатады. Аталған даму ... ... ... ... ... және сол ... кейбір мәселелерді шешу болатын.
«Самұрық-Қазына» Ұлттық Әл-Ауқат Қорының басқарушы холдинг ... ... ... жету ... ... ... басқару жүйесі арқылы қызметінің тиімділігін
арттыру;
- даму институттары қызметінің координациясын жақсарту;
- даму институттарының инвестициялық қызметтін ... ... ең ... ... даму институттарының бірі ол 2001
жылы құрылған «Қазақстан Даму Банкі» АҚ. 2003 жылы ... даму ... ... мен оның ... біраз
өзгерді. Мемлекеттік институттар жүйесіндегі «Қазақстан Даму ... ... ... инфрақұрылымды және өңдеуші өндірісті дамыту
барысында ұзақ мерзімді және орта мерзімді төмен пайызды несиелер ... ... ... ... ол ... ... ұйымдармен берілген
несиелер мен қарыздарға кепілдік берумен айналысады.
Кейіннен құрылған қаржы институттары инвестициялық жобалардың ... ... ... ... ... болуынан бастап
өндірістің дамуына дейін жалғасады.
Қазақстан экономикасына тікелей инвестицияларды ... ... ... АҚ ... Банктің қызмет етуінің негізгі мақсаттары
Қазақстанның шикізаттық емес секторын ... және ... ... ... ... энергетика, химия және фармацевтика, транстпорт,
металлургия, мұнай өңдеу және т.б. ... ... ... ... ... ... ... Даму Банкі» АҚ әлеуетті жобаларды қаржыландыруға және
шикізаттық емес секторға инвестицияларды тартуға 2003 жылы ... ... ... АҚ ... Инвестициялық Қоры» АҚ негізгі мақсаты болашағы бар
кәсіпорындардың жобаларына инвестиция тарту, ... ... ... ... ... ... ... емес секторды
дамытуға қаржылық қолдау көрсету болып табылады [31.92-94б.].
Аталған мақсатқа жету үшін және экономиканы ... ... ... Инвестициялық Қоры» келесідей міндеттер атқарады:
1) Шикiзат пен материалдарды тереңдеп ... ... ... ... ... бәсекеге қабiлеттi өнiм шығаратын, сондай-
ақ өз қызметiн өнеркәсiпте жүзеге ... ... ... ... ... жаңадан құрылып жатқан, сондай-ақ жұмыс
iстеп тұрған ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... бiрлесiп қаржыландыруы (ұйымдардың
жарғылық капиталдарына ... ... ... және осы жобаларды
басқаруға қатысуы ... ... ... емес ... ... ... Отандық және шетелдiк ұйымдар арасындағы өндiрiстiк кооперацияны
қамтамасыз ететiн, толықтырушы, ... ... ... ... тыс ... ... ... бiрлесiп қаржыландыру
арқылы шет елдердегi қазақстандық ұйымдардың инвестициялық белсендiлiгiн
арттыруға жәрдемдесу болып ... ... ... ... ... Қорының инвестициялық қызметі
31 жобаны қаржыландырумен жалғасуда. ҚИҚ жобаларды басқаруды кәсіпорындар
мен ұйымдардың ... ... ... ... ... жүзеге
асырады. 2010 жылы ҚИҚ 9,6 млрд. теңге соммасын құрайтын бес ... 2011 ... ... ... ... ... іске
асырылатын жалпы қаржыландырылу құны 31,798 млрд. теңгені құрайтын 31 ... ... ... ҚИҚ қаржыландыруға қатысу сомасы 30,497 млрд.
теңгені құрайды. 2010 жылы ҚИҚ 10 инвестициялық жобаларға ... 1 ... ... ... ... ... ... нәтижесінде 373 млн.тг-ге
инвестициялық табыс тапты [29,30].
Мемлекеттік инновациялық саясатты жүргізу және ғылыми сыйымдылығы ... ... ... ... ... ... ... мақсатында 2003
жылдың мамырында Қазақстан Республикасы Үкіметінің №502 ... ... Қор» АҚ ... ... ҰИҚ капиталына мемлекеттің 100%
қатысуымен құрылған. Қордың негізгі акционерлері болып – «Самұрық-Қазына»
ұлттық ... ... ... министрлігі және Индустрия және жаңа
технологиялар министрлігі табылады.
ҰИҚ өз ... жету үшін өз ... ... міндеттер қояды:
- инновациялар өндіру мен еңгізуді қаржыландыратын ... ... ... жарғылық капиталына бақылаусыз
қатысу;
- инвестициялар салынған компаниялар және қаржы лизингтік ... ... ... ... ... мен еңгізуді
қаржыландыру;
- инновациялық инфрақұрылымды дамыту;
- ұлттық инновацияларды сыртқы нарықтарға шығаруды жүзеге асыру;
- "Инновациялық технологияларды көшiру, қарызға алу және ... ... және ... саласындағы халықаралық
ынтымақтастықты дамыту;
- еліміздегі инновациялық белсенділікті арттыру ... ... ... ... [29,30].
Ұлттық Инновациялық Қор Қазақстан Республикасының инновациялық саясатын
жүзеге асыру үшін келесі бағыттарда жұмыс жасайды: инновациялық жобаларды
венчурлық қаржыландыру; ... ... ... құру ... ... ... ... технологиялардың трансфертін жүзеге асыру,
тәуекелі жоғары жобаларды қолдау және т.б. бағыттарда ... ... ... ҰИҚ Қазақстанның алты венчурлық қорының серіктесі  болып
табылады. Оның венчурлық қорлардағы үлесі 49%-ды құрайды. ... ... ... ... ... ... ... болып табылады,
солардың ішінде:
– Wellington Partners III ... Fund ... "CASEF LLC" Орта ... кіші кәсіпорындарды қолдау қоры;
– Flagship Ventures Fund 2004 LP;
– Jaic-Mayban Asian Fund, Vertex  III Fund LP ... ... ... ... бастап ҰИҚ халықаралық аренаға шыға бастады. Нәтижесінде
сол жылдан бастап Еуропалық ... ... ... ... ... ... қауымдастығының мүшесі ... ие ... ... ... ... ҰИҚ орны ... Оның
қызмет етуінің негізгі бағыттарының бірі тәжірибелік-конструкторлық
зерттемелерге гранттар беру ... ... ... ... аталған гранттардың иегері болуы үшін өз қызметтрін ғылымды көп
қажет ететін ... жаңа ... ... және ... техникалық
деңгейін жоғарылатуға, сондай-ақ жаңа технологиялар жасау және қолданылатын
технологияларды дамытуға бағыттауы қажет. ҰИҚ Қазақстанның ... ... ... ... дамыған елдер тәжірибесі отандық инновацияларды қолдауға және
оларды енгізуге арналған болашағы зор технологияларды ... ... ... ... қажеттігін көрсетті. Бұндай
инновациялық инфрақұрылымдардың негізгі нысандары болып: технопарктер; ... ... ... ... және ... ұйымдар, инновацияларды құру және енгізу ... ... және ... база ... ... инновациялық инфрақұрылымды дамытудың ... ... ... және трансферт орталығы» болып табылады.
«Технологиялардың инжиниринг және трансферт орталығы» АҚ ... ... ... 2003 жылы ... ... ... «ТИTО» АҚ Қазақстандағы технопарктерді дамытуға бағытталған компания
болып табылады.
«Технологиялық инжиниринг және трансферт ... ... ... бірі – ... ... ... ... құру
(ТТҚЖ). ТТҚЖ – технологиялық алмасумен және трансфертпен ... ... ... ...... ... тарату мен инновациялық, инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға
серіктестерді іздеуге мүмкіндік беретін инновациялық инфрақұрылымның ... ... және ... ... АҚ Республикамыздағы
аймақтық технопарктерді кұру операторы болып табылады. ... ... ... ... ... ... Орал, Қарағанды және Алматы
сияқты қалаларда технопарктер жұмыс ... ... ... іске ... ... инфрақұрылым құрылған және
жаңа жолдарды тарту жұмыстары жасалып жатыр.
Қазір жұмыс жасап ... ... ... ... Бұл ... 2004 жылы Орал ... ... болатын.
Технопарктің негізгі міндеті ... ... ... ... ... және ... ... құру арқылы жағымды жағдай
жасау. Технопарктің ... ... ... және технологияларды дамыту
мәселелері болып мұнай-газ саласындағы машина жасау, метал өңдеу, ... ... ... ... және ... ... қорғау болып
табылады.
«Алгоритм» технопаркінің физикалық инфрақұрылымына ... 4200 ... ... технологиялық бизнес-инкубациялау үшін қолданылатын әкімшілік
ғимараттар, жобаларды автоматтандыру ... және ... ... қатар
токарлы өңдеу орталықтары жатады.
Бүгінгі күні технопарк жақсы ... ... Оның ... ... ... ... бар, оның ішінде 21 жоба 2008 жылы ... ... ... ... «Ғылым Қоры» АҚ-на «Қазақстан
территориясына арналған парусты жел құрылғыларын жасау және зерттеу» ... ... ... ... ... ... өз базасында
ақпараттық технологиялар, машинажасау және экономика мамандықтарының
студентттерін өндірістік тәжірибеден өткізеді. ... ... ... ... ... ... жас ... арасында инновациялық
жобалар сайысын өткізеді [31].
Келесі технопарк 2004 жылы Қарағанды қаласында құрылған «UniScienTech»
технопаркі. Бұл ... ... ... ... жаңа
бастамашылар үшін физикалық инфрақұрылым құру және инновациялық жобаларды
ұсыну міндеттерін атқарады. ... ... ... ... үшін ... ... ...   – 3 260 шаршы метрді құрайтын
әкімшілік ғимараттары мен материалтану және ... ... жылы ... ... ... ... дайындайтын сандық
технологиялар кешені іске қосылдыған ... ... ... етілуі әлемнің Unigraphics NX, Geomagic Qualify, LVMFlow сияқты
фирмалары арқылы ... ... ... ... ... мен құрал-жабдықтары компьютерлік жобалаудан ... ... ... қызметті атқаруға және жаңа ... шығу ... ... ... ... ... 2005 жылы құрылған Алматы аймақтық технопаркі Алматы
қаласы мен Алматы ... ... ... ... қажет физикалық
инфрақұрылым және инновациялық жобаларды дамытуға оңтайлы жағдайлар ... ... ... ... қатар, Алматы облысында ... ... ... ... ету және «Қол жетімді
тұрғын үй» бастапқы ... ... ... ... ... ... тағы бір технопарк.  Alatau IT City технопаркі
2003 жылы «Аймақтық Технопарктер құру ... ҚР ... ... ... Парк аумағында жұмыс істейтін барлық ақпараттық және
телекоммуникациялық компаниялар үшін ... ... және ... бар ... ... ... болып табылады.
Alatau IT City технопаркі келесідей ... ... ... ... ... жасауды ұйымдастыру үрдістерін жүзеге асыратын
инфрақұрылым қалыптастыру; Ақпараттық ... ... ... ... ғылыми-зерттеулермен қамтамасыз ету; Халықаралық
стандарттарға сай ... ... ... ... ... ... мамандарды дайындау жұмыстарын жүзеге асырады [33].
Қазіргі кезде Қазақстанда технопарктер өте көп олардың ішінде Ұлтық
технопарктер және аймақтық ... бар. ... ... ... инновацияға негіздеп дамыту мақсатында құрылған ... ... ... ... ... ... бірі ол 2006 жылы құрылған «Ақтөбе» аймақтық индустриалдық
технопаркі». Бұл ... ... ... 820 шаршы метрді
құрайтын әкімшілік ғимараттары және 12 гектар тәжірибелік-өндірістік ... ... ... ... мынандай инновациялық жобалар бар:
«минералды тыңайтқыш тиімділігі бар ... ... ... ... ... өңдеу және олардан кішкентай түйіршіктер
мен басқады ... ... ... және мәдени-сауықтыру орталықтарын
салуға гофралық метал конструкторларын жасау»; ... ... ... ... ... ... алу» және т.б. ... жылы «Ақтөбе» аймақтық индустриалдық технопаркі» ... ... ... өңдеу арқылы алюмината натрия алу»
жобасы үшін ... ... ... және ... ... ... ... жоба» атағын ұтып алды. 2009 жылдан бастап аталған
технопарк Қазақстанның технологиялар ... ... ... болды.
Қазақстанда жұмыс жасап жатқан технопарктер тізбесі 8-кестеде көрсетілген
[33].
Кесте 8
Қазақстанның ұлттық және аймақтық ... ... және ... ... ... ... ... |
| |Ұлттық ... ... ... |
| ... | | | ... IT City ... қ. |2003 |Бизнес жоспар жасау және |
| | | | ... ... |
| | | | ... үрдістерді |
| | | | ... ... |
| | | | |ету. ... ... қ. |2004 ... машина жасау және |
| | | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... ... ортаны |
| | | | ... және т.б. ... |
| | | | ... ... |
|3.|Алматы аймақтық |Алматы қ. |2005 ... ... мен ... |
| ... | | ... ... |
| | | | ... дамуына жағдай |
| | | | ... ... ... қ. |2004 ... ... жаңа |
| |атындағы ҚазҰТУ | | ... ... |
| ... | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |
|5.|«UniScienTech» |Қарағанды қ.|2004 |Орталық ... ... ... | | ... сала; |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... мәліметтері негізінде автор құрастырған. |
Қазақстанның инновациялық саясатын жүзеге асырушы Ұлттық инновациялық
қор" АҚ университеттік технологиялық ... ... ... ... ... ... университеттік технологиялық бизнес-
инкубаторлар арқылы дамудың ... ... ... ... ... республикалық Start-up Kazakhstan жарыстарын
ұйымдастырып отырады [31].
«Экспорттық ... мен ... ... бойынша мемлекеттік
сақтандыру корпорациясы» АҚ-ы. 2006 жылы 1 ... ... ... 800 ... ... ... ... несие мен инвестицияны
сақтандыру бойынша 221 жоба ... ... ... ... 202 ... ... құны – 36 ... теңге) 162 экспорттық жоба
мен инвестицияны (жалпы құны – 28,8 млрд. теңге) сақтандыру туралы шешім
қабылданды [22].
Еліміздегі ... ... ... ... даму
институттарының бірі «Даму» ... ... ... ... табылады.
Қазіргі кезде «Даму» қоры Қазақстанның «Даму аймақтары» атты ... ... ... ... асыруда. Бұл бағдарлама «Даму» қорының
жергілікті атқарушы органдарымен ... ... ... саласы мамандары еліміз экономикасы жаһандануы
жайында ... ... тап ... ... алға тартады. Мәселен,
экономиканың шикізаттық бағытталуы, әлемдік экономикамен ... ... және ... инфрақұрылымның баяу дамуы,
кәсіпорындардың техникалық және технологиялық ... ... ... ғылым
мен өндіріс арасындағы ... ... ... ... ... жұмыстарға қаржының аз бөлінуі. Осы аталған
мәселерді шешіп оның ... алу үшін ... ... ... ... ... ... бола алатын, білім – ғылымға
негізделген, бәсекеге ... ... құру ... Ол үшін ... ... ... Осы ... индустриалдық – инновациялық дамудың
2003-2015 жылдарға ... ... ... салаларын
әртараптандыруға және дамудың шикізаттық бағытынан кету арқылы ... ... ... қол ... негізделгені белгілі. Қазіргі
кезде аталған бағдарламаға сәйкес 204 инвестициялық жоба іске ... тең ... даму ... ... жүзеге асты. Сондай-ақ,
2005 жылдың басынан бері ... ... ... саясаттың
шеңберінде 64 жоба пайдалануға берілді. Былтырғы жылы 101 жоба қабылданып,
қаржыландырылуға мақұлданды [32].
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... асырылады:
1. «Инновациялық қызметтi мемлекеттiк қолдау» туралы Қазақстан
Республикасының 2006 жылғы 23 ... № 135 ... Осы ... ... ... ... қолдау барысында келесідей
мақсаттар қояды:
- мемлекетіміздің инновациялық әлеуетін дамыту;
- ЖІӨ ... ... ... өнiмдердің үлесiн ұлғайту;
- экономикаға ғылымды қажетсiнетiн технологияларды енгiзу және
кәсіпорындардың даму жолына ауысуына жәрдемдесу, инновациялық
қызметтi мемлекеттiк қолдауды iске ... ... ... [34.7-8б.].
2. Сонымен қатар инновациялық қызметті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бар. Бұл заң ... 16 шiлдеде қабылданған және 2005 ... ... мен ... енгізілген. Бұл заң жобасы бойынша
инновациялық қызаметті қолдау өнертапқыштарды ... ... ... ... қамтамасыз ету арқылы жүзеге ... ... ... беру ... деген өтiнiшке
сараптама жүргiзiлгеннен кейiн берiледi. Ал өнеркәсiптiк үлгiге
патент беру ... ... ... және мәнi ... ... ... берiледi [35].
3. Инновациялық қызметке қатысты тағы бір заң ол ... 2007 ... 27 ... № 319 Бiлiм ... ... заға сәйкес инновациялық қызметті қолдау білікті мамандар
даярлауды заңдық ... ету ... ... асырылады. Яғни
жоғары оқу орындары, ғылыми ... мен ... ... ... ... және қолданбалы ғылыми зерттеулер мен технологиялық
инновациялар негiзiнде жоғары бiлiктi мамандар ... ... ... және ... бiрiктiретiн шарттарды
құқықтық қамтамасыз ету [36.12-б.].
Әлемдік қауымдастықтың бір ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыра бастады. ... ... ... саясат шеңберінде келесі жұмыстар атқарылды:
1. Алғаш рет елімізде инновациялық жаңғыртудың барлық құралдарының ... ... ... ... ... заң жобасы жасалды.
2011 жылы мемлекеттік ... ... ... жоғарылатуға
және инновациялық даму үрдісіне нормативтік-құқықтық актілердің және
қолданыстағы заңнамалардың әсеріне сараптама ... ... ... ... ... ... қорғау жүйесі
құрылады.
2.   Елбасының тапсырмасы бойынша   2020 жылға дейінгі салааралық
ғылыми-техникалық даму ... ... ... салалар ғылыми-техникалық
дамуының стратегиялық міндеттері ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қазіргі таңда
жоба үкімет басшысымен келісілген.
3.   2010-2014 жылдарға арналған Инновациялық даму және ... ... ... жасалып Үкіметпен бкітілді.
4. Оңтүстік Кореядағы атақты Кистеп университетімен бірге технологиялық
болжау (форсайт) жүйесі іске қосылды және ... ... ... ... ... ... ... жасалды. Бұл
технологиялық Форсайттың нәтижелері Қазақстанның әлемдік нарықтағы
технологиялық мүмкіндіктерін ... рет ... ... ... ... жүзеге
асырудағы орталық және жергілікті атқарушы органдардың тиімділігін бағалау
жүйесі құрылды. Бұл жүйе ... және ... ... органдардың
қызметіне өзгерістер енгізуге мүмкіндік бреді сонымен қатар, инновациялық
жағдайлардың динамикасын бағалауға мүмкіндік берді.
Мемлекеттік инновациялық саясатты ... ... ... және ҰИЖ ... ... арналған үдемелі ... ... ... ... ... және жаңа технологиялар
министрлігі «Ұлттық Инновациялық Қор» АҚ бірлесіп ҰИЖ қатысушыларының қарым-
қатнасын және ... ... ... бағытталған іс-шаралар кешенін
жүргізуде. Сонымен қатар, елімізде инновациялық қызметті дамыту ... ... ... ... ... ... шетелдік
әріптестермен 12 меморандумға қол қойылды. Олар: ... ... ... ... ... ... Кореяның
жоспарлауды ғылыми және техникалық ... ... ... және ... ... Фраунхофер ИФФ автоматтандыру институты; Шығыс ... ... MOEZ ... ... ... ... ... Safe ID solutions; Мультимедиа Девелопмент Корпорэйшн (MDEC); Даедеок
Иннополис; Турцияның ғылыми-техникалық зерттеу ... ... ... ... ... даму ... (Үшжақты меморандум) [32].
Қазақстан Республикасындағы инновациялық қызметтің дамуын ... ... ... ... келе біз шешімін күтіп тұрған
келесідей мәселелерді анықтадық. Яғни, ... әлі ... ... ... даму институттарының қызметінің жүйесіздігі;
ресурстарды ... бөлу ... ... ... ... және мемлекеттік әдістер арасындағы баланстың жоқтығы;
нәтижелерді болжау және ... ... ... асырылған жобалардың
нәтижелерінің жоқтығы, нәтижелерді тарату мәселесі және тәуекелі жоғары,
ұзақ мерзімді ... ... мен ... ... ... ... дамыту үшін елдегі инновациялық саланы экономикалық,
ұйымдастырушылық және ... ... ... ... керек. Зерттеулер нәтижесі көрсеткендей біздің елімізде ... ... ... мәселелер жеткілікті. Экономикадағы
қаржылық қолдау мәселесін шешу отандық және шетелдік инвесторларды ... ... ... Ол ... инвестициялық климат қалыптастыру қажет
және сол арқылы тәуекелі жоғары жобаларды ... ... ... ... ... ... ... көрсеткендей экономиканы
инновациялық дамытуда венчурлық қаржыландырудың ... ... ... ... ... венчурлы бизнестің даму ерекшеліктері
«Венчур» түсінігі «Тәуекелді кәсіпорын» деген мағына беретін ағылшынның
«venture» ... ... ... ... ... ... ... сәйкес «Венчурлық капитал» - бұл бәсекеге қабілетті
даму әлеуеті бар, жас және тез дамитын кәсіпорындардың ... ... ... ... осы ... кәсіби мамандардың ... ... ... ... теориясы мен бірге дами бастады.
Қазіргі кезде венчурлық қызмт – инновацияларды коммерциялауға дейінгі ... ... ... және табыс табу ... ... ... ... ... арқылы басқару. Ал венчуурлық қаржыландыру
болса – бұл ұзақ мерзімді кезеңде кәсіпорынды ... ... ... ... тарапынан жобаларды инвестициялау. Венчурлық қызметтің
субъектісі болып венчурлық қор немесе тәуекелі ... ... ... ... инвестор.
Қазіргі таңда венчурлық капитал түсінігінің бір жақты анақтамасы жоқ.
Жалпы оны ... ... ... іске ... немесе дамытуды
қаржыландыру кезінде қолданылатын экономикалық құрал ретінде сипаттауға
болады. Инвестор ... ... ... қажетті қаражатты салу
арқылы жүзеге асырады. Бұл үшін ол өзінің тиесілі үлесін алады.
Тәуекелді капитал үшін ... ... ... ... ... ... ... маңызды емес. Оған ең маңыздысы
тартымды жақсы кәсіпкерлік идея және оны жүзеге асыратын ... ... ... ... ақша ... ғана емес сонымен қатар кіші
және орта фирмалардың дамуына қажетті нақты көмектерді де көрсетеді.
Венчурлық капиталдың ... және ... ... бар. ... секторда
бірнеше инвесторлардың ресурстарын қосатын венчурлық капиталдың қорлары
орын алады. Оларға жеке және ... ... ... ... ... қорлар, корпорациялар, жеке тұлғалар және т.б. жатады.
Венчурлы капиталдың ресми емес секторына – мықты бизнесмендер, яғни ... ... ... ... ... топ-менеджерлер және жоғары
төлемақы алатын мамандар (бухгалтарлер, заңгерлер және т.б.). қазіргі кезде
бұлар АҚШ ... ... ... [37.224б.]
Осыдан келе венчурлық қаржыландырудың бірнше формасын бөліп ... ... ... ... – бұл ... ... ең
тәуекелдісі болып табылады. Бұған істі бастау алдыңдағы ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің ең алғашқы
кезеңдеріне жатады. Көп ... ол ... ... ... ... ... жасалымдардың тәжірибелік нұсқасын жасау жұмыстарын қаржыландыру,
нарықты талдау, ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру. Бастамалық қаржыландыру –
кәсіпорынның өндірістік қызметін бастауды қамтамасыз ... ... ... ... венчурлық қаржыландару. Ол бастапқы және келесі
кезеңдерді қаржыландыруға бөлінеді. Бастапқы кезеңді қаржыландыру
даму әлеуті бар ... ... ... ... ... іскерлікті жаңадан бастағандықтан банктік несиелерді
қолдана алмайды, өйткені оны ... ... бере ... ... 3 жыл қызмет еткен және әлі ... ... ... ... ... өндірісі бар фирмалар және
өндірісін кеңейтуге мүмкіндігі бар фирмалар қаржыландырылады.
- белгілі бір операцияларда ғана ... Бұл ... ... ... және ... бір кәсіпорынды сатып алу кезінде
қаржыландырылады [37.25б.].
Венчурлық инвестициялауды ... мен ... ... ... ... басқаратын компаниялар айналысады. Үлкен, күрделі және ... ... ... ... бар ... ... осы ... табылады. Венчурлы қорлар инновацияларды ... рол ... ... бар ... ұзақ мерзімді кезеңге
инвестицияларды тәуекелге қоя отырып, ... ... ... ... ... ешұандай кепілдіктері жоқ ... ... ... ... өздерінің біліктілігіне
сүйеніп, келешекте басқаруға өздеріде қатыса алатын жобаларды таңдайды.
Көбінесе ... ... ... ... тырысады.
Инновациялардың авторлары бастапқы кезде жақсы инвесторлар табуға тырысады.
Еш кепілдіксіз қаржы ... ... бар ... ... олар ... олжа ... ... дамуы көп жағдайда мемлекеттің қолдауын ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар бастапқы кезңде мемлекеттік қолдауды қатты қажет
етеді.
Қазіргі таңда тәуекелі ... ... ... ... ... Яғни ... ... болып қандай жобалар саналады. Олар әлі
нарықта ұсынылмаған өнім ... ... ... ... ... ... ... жобалар бастапқы кезеңде мемлекет тарапынан
қолдауды және қаржыландыруды қажет еттеді. Инновацияларды дамытуға және
экономиканы ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Венчурлық қорларды құру инновациялық қызметке жеке капиталдың тартылуына,
олардың қаупін төмендетуге, инновациялардың ... ... пен жеке ... өзара тиімді әсерлесу механизмінің
қалыптасуына ... Бұл ... ... көп ... бірі ол ... ... ... Venture Capital) — жаңа,
дамып келе жатқан ... ... ... мен ұйымдарды
қаржыландыруға бағытталған салыстырмалы жоғарғы тәуекелі бар инвесторлардың
капиталы [38.75-77б.].
Венчурлық инвестициялар – бұл ... ... ... ... ... ... де жоғары инвестициялар.
2004 жылы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы
бекітілген болатын. Инновациялық жобаларды басқару мен ... ... ... арнайы даму институттары айналысады.
Олар инновациялық жобаларды ... ... ... ... ... ... ... трансфертін ұйымдастырумен айналысады. Венчурлық қорларды
Қазақстанда қалыптастыру инновациялық ... ... ... мүмкіндік берді. Бұл қорлар бізге әлемнің технологиялық
нарықтарына шығуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... бар 251 жоба ... жылдан бастап ҰИҚ Қазақстанның 2015 ... ... ... ... ... мен ... бағдарламасының операторы
болап табылады. ҰИЖ базалық элементтері ретінде келесі бағыттар анықталған,
ғылыми әлеуетті дамыту, венчурлық ... ... ... ... технопарктер мен бизнес-инкубаторлар сияқты инновациялық
қызмет субъектілерін ... және ... ... инновациялық
кәсіпкерлікті дамыту. Сонымен қатар бұл бағдарлама ... ... ... ... белсенді қатысуымен аяқталды.
«Ұлттық Инновацтялық Қор» АҚ «венчурлық ... ... ... ... ... Германия және т.б. елдерде қалыптасқан «мемлекеттік
венчурлық қорлар» тәжірибесіне ұқсас келеді. ҰИҚ арқылы ... ... ... ... ... деп қарастырып венчурлық капитал
нарығын дамытуға тиімді инновациялық саясат ... ... ҰИҚ ... ... бері ... ... ... 80 жобаны
қаржыландырды. Соның ішінде ҰИҚ портфелінде 31млрд. теңге сомасын ... ... жоба бар. ... қатар ҰИҚ тәжірибелік-конструкторлық
жасалымдарға 44 грант берді. Гранттардық соммасы 506 млн. ... ... ... ... ... ... «Ұлттық
инновациялық қор» АҚ даму институтының негізгі міндеттерінің бірі болып
табылады.
Қазіргі кезде ... АҚ ... алты ... ... ... ... ... АҚ үлесі - 49% дейін. Аталған қорлардың инвестициялық
саясаты мына салалар бойынша ... ... ... ... ... жаңа ... ... машина жасау,
мұнайхимия, фармацевтика және ... да ... зор ... жұмыс істеп жатқан венчурлық қорлардың тізбесі 9-кестеде
көрсетілген [22].
Кесте 9
Қазақстанның венчурлық қорлары
|№ ... ... ... ... ... |
| ... ... |компания |қ |үлесі |саны |
| | | ... | |
| | | |ы | | ... ... ... |540 |2,6 ... |
| ... |Секьюритис"|млн. |млн. |"КараталАгроТех" ЖШС, |
| ... |АҚ ... ... |"Базальт-Технолоджи" ЖШС |
| |қоры» АҚ | | | | ... ... ... |2,7 |1,3 |3 ... ... АҚ, ... |венчурлық қоры»|Invest" АҚ |млрд. |млрд. |Futurtech" ЖШС, "Global New|
| |АҚ | ... ... |life" ЖШС ... ... ... |2,6 |1,3 |7 жоба:"Домиком" ЖШС, |
| ... ... ... ... ЖШС, "Sans |
| ... |АҚ ... ... |Novat" ЖШС, "Центр цифровых|
| ... | | ... ЖШС, "3У |
| |ң ... | | | ... ЖШС, |
| ... | | | ... ЖШС, ... |
| ... АҚ | | | ... |
| | | | | ... ЖШС ... ... ... |2,6 |1,3 |1 жоба: "Glotur Production"|
| |Technology ... АҚ ... ... |ЖШС |
| |Fund» ... ... ... | |
| ... АҚ | | | | ... ... venture|"Алматы |2,6 |1,3 |2 ... ... |
| ... АҚ ... ... |млрд |Айтумар"АҚ , "Жана |
| | ... ... ... ЖШС |
| | |АҚ | | | ... ... |"Seven |2,4 |1,2 | |
| ... |Rivers ... |млрд | |
| ... ... ... ... | ... ҰИҚ ... ... ... құрастырған. ... ... ... ... ... ... ... жағы
олар тек қана мемлекеттік қаржыға ғана емес ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы венчурлық
қорлардың жоғарғы саны 10-15 қана ... ... ... кзде ... аз – ... ... ... капталын қосқанда 110 млн. АҚШ
долларын құрайды. Егер ... ... мен ... ... венчурлық
қорларда көбейеді, өйткені бас тұрған қаражаттар әрқашан ... ... мен ... ... ... елдердің венчурлық
индустириясын қарайтын болсақ барлығы осылай бастаған, әр венчурлық қордың
жарғылық капиталы 20 млн. АҚШ ... ... ... соң ... ... ... және оны 150 млн. АҚШ ... дейін
жеткізіп, қазіргі кезде Ұлттық инновациялық жүйелері жеке инвесторларды
жаңа венчурлық ... ... ... ... ... Қазіргі
кездегі Қазақстандағы барлық 5 венчурлық қор ... ... ... қалыптасқан. Бірақ Қазақстанның инновациялық
жүйесін қалыптастыру бағдарламасына ... ... өте келе ... ... жеке ... ... ... деген жоспар бар. Мысал ретінде
2006 жылы ... ... ... жай ... ... нітижесінде
оның жарғылық капиталы 30 млн. АҚШ долларына дейін ұлғайды. Яғни бұл ... ... ҰИҚ ... 49% құраған баса, қазіргі кездегі оның ... ... ... жылы ТМД-да бірінші рет 58,2 млн. тенге ... ... ... қор ... ... («Венчурлық қор «Адвант» АҚ, «Almaty Venture
Capital» АҚ) [37].
Бүгінгі күні Ұлттық инновациялық қор ... ... ... төрт ... ... ... ... Мысалы "АИФРИ Венчурлық
қоры "Delta Technology Fund" АҚ төрт ... ... ЖШС, ... ... ... ... ЖШС - UTP (united twisted par - «объединенная витая пара»)
байланыс кабелін ... ... Бұл ... ... ... ... жоғары сапалы кабель өндіруге мүмкіндік береді.
«KF Robotics» ЖШС – ... ... тас ... және ... ... саласында
қолданылатын сандық программалық басқарылатын станоктар шығарумен
айналысады [38].
Зерттеулер нәтижесі Қазақстандық венчурлық қорлардың ... ... ... көрсетті. Қазіргі кезде жоғарыда ... ... ... ... ... Бұл ... ... құрудағы
мақсат Қазақстан Республикасының инновациялық белсенділігін өсіруге, жоғары
технологиялық және ғылымисыйымдылығы бар ... ... ... ... ... жету үшін бұл ... ... ... ... ... ... ... венчурлық қапиталдың ұсынысын
мемлекет ынталандырып отырады.
Айта кету керек венчурлық капиталдың Қазақстандық ... ... ... ... үлкен ықпалы бар. Біздің ішкі нарығымыз әліде жоғары
тхнологиялы тауарлар мен ... ... ... және ... қамтамасыз
етуде шетелдік тәжірибеге сүйену қажет. ... ... ... ... ... ... ... тан біздің әләде жоғары технологиялы
өнімдерді өндіруге мүмкіндігіміз жеткілікті. ... бәрі ... ... ... ... қаржыландырылуын дамытуға
мүмкіндік берді. Бірақ бұны дамыту үшін мемлекеттік тиімді саясат қажет.
Қазіргі ... ... ... негізгі мәселелеріне тоқталатын
болсақ. Ең алдымен айтар болсақ венчурлық индустрияның көзге көрінерлік
жақсы нәтижесі жоқ. ... ... ... ... ... ... ететін мәселерінің бірі ол біліктілігі жоғары инженерлік мамандарды
дайындау. ... ... ... бар ... инфрақұрылымды қалыптастырудағы заңнамалық мәсеселері ... ... ... ... ... ... негізгі элементтерін
қалыптастыру ғана орындалған. Өтпелі кезеңдегі құлдараған ғылыми ... ... келе ... ... ... ... мен ... қолдану арқылы венчурлық ... мен ... ... ҰИҚ ... ... қол ... ... қалыптасқан венчурлық индустрияның инвестицияларының бағыты
инновациялық және жоғары ... ... ... ... ... бастапқы кезеінде тұрған
компанияларға жәрдем беру ... ... ... ... ... ... қосымша қаражат керек компанияларға, инновациялық өнім шығаратын
және ... ... ... жоғарылататын компанияларға қаржылық
көмек беру. Венчурлық қорлар ... ... ... үшін жеке
инвесторларды тарту мен айналысады [39.25б.].
Әлемнің үлкен IT-компанияларының бірі Cisco ... ... қор ... ... ... Қазіргі кезде Қазақстанның инновациялық
дамуындағы венчурлық қорлардың орны ... ... ... ... үшін ... қорларды дамыту маңызды болып табылады.
Осы ... ... ... қор ... ... ... ... болатын [40].
Қауымдастықты құрудың негізгі мақсаты болып Қазақстан Республикасында
венчурлық қаржыландыруды дамытуға ... ... ... ... ... жағдайлар жасау, венчурлық қаржыландырудың ... ... ... және ... капиталдың қатысуымен венчурлық
қаржыландырудың жүйесін ... ... ... венчурлық бизнестің дамуын зерттеу нәтижелері
бізге келесідей қорытындылар жасауға негіз болды. Елімізде венчурлы ... ... ... ... ... ... дамып келеді десек
қателеспейміз. Зерттеулер нәтижесінде біз келесідей мәселелерді анықтадық,
олар: елімізде ... ... ... ... ... ... жоқтығы, тәуекелі жоғары жобаларды қаржыландыру ... ... ... ... ... және т.б. мемлекет тарапынан реттеуді қажет ететін мәселелер бар.
Бірақ ечурлық қаржыландырудың тәуекелі өте ... және ... ... ұзақ ... ... ... Сондықтан, мемлекетімізде осы
бизнестің түрін дамыту үшін ең алдымен, отандық және шетелдік ... ... ... және тиімді инестициялық климат орнату мемлекеттің
өзекті ... бірі ... ... ... ... шешу және
еліміздегі венчурлық бизнестің дамуына жағымды ... ... ... ... дамытуға үлкен үлес қосады деген сенім бар.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ РЕТТЕУДІ ЖЕТІЛДІРУ
МӘСЕЛЕЛЕРІ
3.1 Инновациялық ... ... ... ... мәселелер және оларды
шешу жолдары
2012 жылдың 27 ... ... Н.Ә. ... халқына
жолдауында индустриялы-инновациялық жобалар жайында ... ... ... ... даму ... басты тетігі”-деп атап кеткен болатын. 2011 жылы құны
970 миллиард теңге болатын 288 жоба іске ... және де осы ... ... бұл ... ... ең басты қызметі деп білуі тиіс.
Қабылданған ... ... 30 ... ... ... ... ... болды. [41]
Біз білетіндей, еңбек өнімділігі еліміз үшін үлкен мәселе. Барлық
салаларда ... ... үшін біз ... ... ... ... және ... қызмет үшін ең тиімді
ортаны құру арқылы дамуымыз керек.
Сонымен, біздің экономикамыздың жаңа саты ... ... ... шаруа емес. Инновациялық экономика (білім экономикасы, интеллектуалды
экономика) – бұл инновациялар ... ... ... ... технологиялық өнім мен технологияға негізделген экономика түрі. Бұл
жағдайда, негізгі пайда материалды ... ... ... ... ... (капитал) емес, новаторлар мен ... ... деп ... ... ... жүйе дегеніміз мемлекеттің макроэкономикалық
саясатынан бастап, венчурлық (тәуекелді) бизнесті, шаруашылық ... ... ... мен ... ... ... біліктілігін,
елдің білімі мен кәсіптік деңгейін, ... ... ... және ... да ... ... ... тұтасқан бір
дүние. Бұл жүйенің басты қозғаушы күші ғылым ... ... ... ... түпкілікті нәтижесі де ғылым жаңалықтарының жедел
жүзеге асуынан, жаңа сападағы ... ... ... ... ... біз ... жатқан бағдарламалардың іске асып,
жұмыстар жүргізіліп жатқанын көреміз (10-кесте). Бүгінгі ... ... ... ... 2020 ... ... ... ел, саналы
экономика және жоғары білікті жұмысшы күшін қалыптастыру межесі көзделіп
отыр. Яғни, ... беру ісін ... ... ... ... ... тұғырнамасы болуы тиіс. Бұл үшін ... ... ... ... қажет, демек, білімге салынатын қаржының мөлшерлі және ... ... ...... беру сапасының артуы ... ... ... ... ... бөлінетін қаржы көлемі 2012 жылы 203
млрд. теңгеге өсіп, 1 триллионнан астам теңгеге жетті ... ішкі ... ... ... ... тек ... жағынан тиімді ғана болып
қоймай, әлеуметтік тұрғыдан да пайда әкеледі [22].
Кесте 10
Жұмыстардың ... ... ... ... жұмсалған ішкі
шығындар (млн.тг)
| Шығын түрлері |2011 |2012 ... (%) ... ішкі ... ... |40 414,5 |44 513,3 | |
| | | |10,1 ... ... ... ... |4 490,4 |7 475,9 |66,4 ... ... |18 088,0 |20 864,3 |15,3 ... ... |9 536,4 |9 867,3 |3,4 ... -техникалық қызметтер |8 299,7 |6 305,7 |-24 ... ... ... |… |… |... ... – ҚР ... ... ... негізінде автормен |
|құрастырылған [22]. ... ... ... экономика инновациялық өніммен жаңа технологиялар
негізінде дамуға жаппай бағдарлануда. Әлемдік ... ... ... ... ... артта қала алмайды. Бұған дәлел Қазақстан
Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев биылғы жылы ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін
арттыру негізінде экономикалық өсудің қалыпты және жоғарғы қарқынына жету
деп белгілегендігі [42]. ... ... ... ... ... дағдарыстан шығып және экономикалық өсуге қол ... ... ... ... ... ... байлығымызды белсенді
пайдалану арқасында жетіп ... ... ... ... ... ... ... экономика бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... инновациялық
экономика құруға бағыттау қажет. Қазақстан Республикасының статистика
жөніндегі Агенттіктің мәліметтеріне қарағанда 2010 жылы ЖІӨ - нің ... 7%, ... ... өсу ... 10%, ал өңдеу өнеркәсіп
саласының өсу қарқыны 15 % құраған [22]. Осы ... ... ... әліде шикізаттық сипатта ... ... ... ... ... ... шетел инвестицияларын тарту
арқылы және қаржы саласында құрылымдық – институционалды ... ... ... өмір ... ... ... ... ресурстары
жинақталып, келешекте еліміздің постиндустриалды қызметті-технологиялық
даму сатысына жетудің негізі ... ... ... ... дамыту және оған жаңа технологияларды
енгізу мемлекеттік ... ... ... ... ... инновациялық
экономиканың негізгі белгілері қандай? Соған тоқталып кетсек. Экономика
инновациялық болып саналады егер қоғамда келесі жағдайлар ... ... ... ... кез-келгн жеке тұлға, адмдар тобы және
кәсіпорындар автоматтандырылған және телекоммуникациялық жүйе ... ... ... білім, инновациялар (жаңа технологиялар,
материалдар, машиналар, өндірісті ұйымдастыру және басқару және т.б.),
инновациялық ... ... ... жайлы өзіне қажетті ақпаратқа
қол жеткізе алатын болса;
- жоғарыда ... ... ... ... ... ... жүйе ... қол жеткізе алатын болса;
- әрдайым жылдамдап отыратын ғылыми-техникалық прогресті және ақпараттық
дамуды ұстап отыруға қажетті және ... ... ... ... ... ақпараттармен қамтамасыз ететін
ұлттық ақпараттар инфрақұрылымын дамытса;
- басқару және өндіріс салаларының ... ... ... ... ... инновациялық қызметті жүзге
асыратын әлеуметтік құрылымдардың өзгерісі және ... ... ... ... инновацияларды қажетті уақытта кең көлемде
тәжірибеде қолдану, сонымен ... жаңа ... ... және
технологияны жақсы қабылдаса;
- қажетті ... ... ... ... қалыптасқан
инноацияларды дамытуға және инновациялық қызметті жүзеге асыруға
қабілетті ... ... ... және бұл ... ... ... және кез-келген өдірісті дамытуға қабілетті болуы керек;
- инновация және ... ... ... ... ... және ... ... тиімді жүзеге асыртын білікті
мамандарды дайындау және ... ... ... ... ... инновациялық экономика қалыптастыру мемлекет тарапынан тиімді
саясатты қажет етеді. Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... экономикасында өзінің шешімін күтіп
тұрған бірнеше мәселелерді атап көрсетуге болады. Бүл мәселлерді ... ... ... етеді. Бұл мәслелердің қатарына келесілер
жатады:
- экономиканың шикізаттық бағыттылығы;
- ... ... және ... ... ... ... мен өндірістің арасындағы байланыстың жоқтығы;
- ішкі нарықтағы жаңа тауарлар мен қызметке тұтынушылар ... ... ... және ... ... дамымауы;
- отандық кәсіпорындардың инновациялық белсенділігінің және
инновацияларды қабылдау ... ... ... зерттеу және тәжірибелік конструкторлық жұмыстарға қажетті
қаржының жеткілікті деңгейде бөлінбеуі;
- кәсіпорындардың техникалық-технологиялық деңгейде артта қалуы;
- инновациялық қызметті және ... ... ... реттеу базасының қажетті деңгейде дамымауы және т.б.
мәселелер бар.
Әлеует пен нәтижелер арасында ... ... ... негізгілерін бөліп көрсетуге болады: тұрақтылық мәселесі, бәсекелік
орта ... ... және ... ... ... ел ... ... бағытқа бұру үшін тез ... ... ... ... өте көп. Бүл ... ... мемлекеттің
ролі ерекше. Тиімді мемлекеттік реттеусіз аталған мәселелерді шешу мүмкін
емес. Мемлекет өз ... ... ... ... ету және инновациялық ... ... ... әртүрлі жеңілдіктер беру арқылы реттеп отырады.
Қазақстандағы инновациялық қызметті нормативтік-құқықтық қамтамасыз ету
уақыт ... ... өз ... ... ... ... ... қызмет субъектілерінің деңгейінде зияткерлік меншікті және
ғылыми-техникалық жұмыстардың нәтижелерін ... ... ... және ... ... ... ... мәселелері бар:
1) Шағын инновациялық ... ... ... ... ... ... ... ынталандыруда қажетті жағдайлар қамтамасыз етілмеген.
2) Мемлекеттік бюджет есебінен ... ... ... нәтижелерін
қолдану және зияткерлік меншікті қолдану құқығы ... ... бұл ... ... мен ғылыми-техникалық өнімді
тұтынушылар ... ... ... және ... ... тежейді.
3) Инновациялық қызмет саласында статистикалық есептілік дамымаған;
4) Инновацияны венчурлық инвестициялаудың дамуына қажетті жағдай
жасалмаған;
5) ... ... ... ... және ... ... ... және салықтық ынталандыру
қажетті деңгейде қамтамасыз етілмеген;
6) Ғылыми-техникалық өнімді ... және ... ... ... ... қатынастарды реттейтін нормативтік – құқықтық база
жоқ. Мемлекеттік қажеттілік, лицензиялық келісім-шартты ... ... ... және жасау келісім шарттары және т.б. дамымаған.
7) Ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... ... қорғауды, интернет арқылы
таратылатын ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... аталған инновациялық қызметті құқықтық ... ... шешу ... ... ... ... ... береді. Зерттеулер нәтижесінде біз инновациялық саланың
дамуына кедергі жасайтын бірнеше мәселелерді жолықтырдық. Біздің ойымызша
аталған мәселелерді шешу және ... ... ... үшін ... келесі бағыттар бойынша жетілдіру қажет:
- мемлекеттік болжау саласы бойынша;
- бюджет қаражаттары негізінде пайда болған зияткерлік меншік ... ... ... саласындағы қатынастарды және инновациялық қызметті
жүзеге асырумен байланысты монополиялық ... ... ... саласында;
- ғылыми ұйымдарды жекешелендіруде;
- ғылыми қызметті мемлекеттік реттеу саласында;
- зияткерлік меншік объектілерін қолдану саласында;
- инновациялық ... ... ... салу ... ғылымға бағытталған білім бру саласында;
- инновациялық қызметті лицензиялау, нормалау және ... ... ... ... ... ... экономика
салаларында жетілдіру қажет. Осы ісшараларды жүзеге асыру елімізде
қазіргі кезде төмен болып тұрған экономикалық ... ... ... белсенділік дегенде, белгілі бір салада қызметтік қатысу
түсіндіреді. Экономикалық белсенділіктің бірнеше түрі бар. Олар 8 - ... 8. ... ... түрлері [44.45-47б.]
Суреттен көріп отырғанымыздай экономикалық белсенділіктің бірнеше түрі
бар. Енді олардың негізгі түсініктеріне тоқталсақ.
Институционалдық белсенділік – ... ... және ... ... саяси, экономикалық және әлеуметтік қызметтері
түсіндіріледі. ... ...... ... ... ... ... өзгеруіне әсер ету деңгейі түсіндіріледі.
Инфрақұрылымдық белсенділік – шаруашылық үрдістерді ... ... ... ... ... Зияткерлік белсенділік –
білім беру орындарындағы оқыту және ғылыми ... ... ... ... ... ... ... белсенділікті белгілі бір уақыт аралығында инновациялық
қызметті жүзеге асыруға зерттеушілер, өнертапқыштар және ... ... ... ... болады. Осыған байланысты инновациялық
белсенділік үшке бөлінеді: зертеушілік; ... ... ... ... ... ... жіктемесіне,
шаруашылық салалар жіктемесінің халықаралық стандарттарына негізделген.
[45.25-26б.].
Экономикалық белсенділікті зерттей келе біз олардың ... ... ... ... Зерттеулер нәтижесі көрсеткендей біздің
еліміздегі инновациялық белсенділік деңгейі төмен ... ... ... ... ... бірнеше себептері бар. Олар төрт
факторлық топқа бөлінеді:
1) Институционалдық белсенділіктің ...... ... және ... ... және нормативтік-құқықтық
актілердің жеткіліксіздігі, инновацияның экономикадығы сұранысының
төмендігі;
2) Инвестициялық белсенділіктің төмендігі – жаңа енгізілімдердің ... ... ... ... жаңа ... ... ... ұзақтығы, өз қаражаттарының тапшылығы, мемлекет
тарапынан қаржылық көмектің және инвестицияның ... ... ... ... – жаңа ... ... ... бар сұраныстың төмендігі, инновация және ... ... ... жаңа ... ... ... Зияткерлік белсенділіктің төмендігі – білікті мамандардың тапшылығы,
инновациялық әлеуеттің төмендігі, кәсіпорындар мен ... ... ... ... белсенділіктің төмен болуы отандық кәсіпорындардың
шетелдік ... ... ... ... Қазақстан
кәсіпорындарының бәсекеге қабілеттілігінің төмен болуы өндіріспен ғылымның
арасында байланыстың жоқ болуы мен түсіндіріледі.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... бірнеше себебі бар, олар:
- Қазақстанда қабылданған ... ... ... ... ... ... ... және бұл жерде ең басты критерий
экологиялық ... ... және ... тұтынушыға
қауіпсіздігі;
- соңғы жылдары атқарылған шарларға қарамастан ... ... ... ... қолдаудың басқа елдермен
салыстырған өте төмендігі;
- Қазақстандық сыртқы экономикалық қызметке ... ... ... ... ... ... ... мен
тәжірибесінің төмендігі;
- экспорттағы жаңа тауарлар мен қызметтердің ... өте ... ... ... ... үшін бәсекеге қабілеттілікті
жоғарылатудың басты құралы нарықтық капиталды жинақтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... жасау болып табылады. Сонымен
қатар бұндай мемлекеттер үшін ұлттық компанияларына ... ... ... және ... ... сай сапалы өнім
өндіруге жағдай жасау экономиканы дамытуға мкіндік береді.
Табыс ... ... ... үшін ... ... ... жоғарылату жеткілікті емес, оларға бәсекеге қабілеттілікті
жоғарылатудың ең маңызды факторы ... ... ... ... және озық технологиялар енгізу арқылы ... ... ... ... болып табылады.
Осылайша өндірістік дамыған елдер өзінің ... ... және ... өмір сүру ... ... көрсеткіште ұстап
отырады. Бұндай модельдің негізі ұлттық және корпоративтік деңгейде жүзеге
асырылатын мықты ғылыми-техникалық даму ... ... ету ... дамыту болып табылады.
Бұл мәселелерді шешу отандық кәсіпорындардың инновациялық белсенділігін
жоғарылатуды қажет етеді. Қазіргі кезде ... ... ... ... жиынтығы бар. Бул факторлар жиынтығында инновациялық
үрдістердің ... ... ... ... және бұл ... ... саясатын жүзеге асыру механизімдерін жасауда
ескеріледі. Инновациялық белсенділік факторларының келесідей ... ... ... ... іс- ... ... оң және теріс
жақтары.
2) Факторлар құрамына байланысты: күрделі және жай құрамды.
3) Табиғатына байланысты ... ... ... ... ... әлуметтік-экономикалық.
4) Әсер ету уақытына байланысты: әрдайым және уақытша.
5) ... ... ... және ... Әсер ету обьектісінің масштабына ... ... ... ... әсер ету ... ... ... және интенсивті.
8) Пайда болу көзіне байланысты: сыртқы және ішкі.
9) Инновациялық қызмет ... әсер ету ... ... және ... ... белсенділік пәні бойынша: зерттеушілік белсенділік
факторлары және өнертапқыштық белсендігі факторлары, іскерлік белсенділік
факторлары [46,47].
Соңғы топтың ... іске ... ... келе ... ... ... ... Зерттеу белсенділігі жоғары шығармашыл жұмысшылар санының төмендігі;
- ҒЗТКЖ деген қаражаттың тапшылығы және ... ... ... ... өнертапқыштармен жаңашылдарыдың еңбегін тиімді ынталандырмау;
- олардың авторлық құқықтарын қорғамау және ... ... ... ... экономиканың іскерлік белсенділігін тежейтін нәрселер:
- ішкі өндірісті несиелеу механизімінің жоқтығы;
- қаржы-несиелік саясаттың тұрақсыздығы;
- сыртқы экономикалық ... ... ... дамуымен
сәйкессіздігі.
Экономиканың инновациялық дамуын зерттеу барысында біз ... ... Яғни ... саласындағы инновациялық
белсенділіктің ... ... мен ... арасындағы өзара байланыстың
жоқтығы және ... ... ... ... ... Бұл
мәселелерді шешу тиімді мемлекеттік реттеуді қажет етеді. ... ... ... ... объектісі болып ғылым ... ... ... және ... салаларындағы жеке секторды мемлекеттік реттеу
келесілер арқылы жүзеге асырылады:
- өндірісте коммерциялық өнімді, қызметті жасауда ... ... ... ... ... асырудағы тәуекелді төмендетуге және ... ... ... ... жеке ... ... құру;
- мемлекеттің дәстүрлі жауапкершілігіне жататын салаларда жұмыс жасайтын
жеке сектор ... ... мен ... қаржыландыру;
- ғылым және технология саласындағы инвестицияларды жанама ынталандыру
[46.61-64б.].
Ғылым және технология саласын ... ... ... ... ... қолданылатын механизмдердің тұрақты және ұзақ ... ... ... ... әдісті бағдарлау тиімді болып табылады.
Бұл кезде зерттеу және жасалымдар бағытын ... ... ... ... ... ... ... іскерлік ортаны ынталандыруға
және жобаларды жүзеге асырудағы нәтижелерді тез ... ... ... және ... ... ... реттеудің нарықтық құралы
болып салықтық жеңілдіктер табылады. Бұл бюджет ресурстарын тиімді бөлуге,
ғылым және технология саласына ... емес ... ... ... ... қабілеттілігін жоғарылатуға, экономикалық мәселелерді
шешуге байланысты мемлекеттің өнеркәсіп саясатының бірден-бір құралы болып
табылады. Өндірістік ... ... ... ... ... ... әр қайсысы ұлттық ... және ... ... ... өзінің жеңілдіктер
жүйесін қалыптастырады. Кез-келген салықтық жеңілдіктердің ұлттық моделінің
негізгі элементі ол компанияның табысына ... ... Бұл ... ... ... төмендету оның инновациялық белсенділік деңгейіне
байланысты.
Қорыта келе, анықталған мәселелерді ... ... ... ... міндеті болып табылады және ғылыми-техникалық ... ... ... және өзектілігін көрсетеді. Қазіргі
кезде ... ... ... ... ... ... ... бар бағыттарды дамыту елдің ұзақ мерзімді перспективада
бәсекеге қабілетті болуына және ... ... мен ... ... ... ... берді.
Экономиканың инновациялық дамуының негізгі бағыттарының ұзақ мерзімді
басымдықтарына келесілер ... ... ... бағыттары:
2) Экономиканың жеке даму бағыттарын игерудегі ... ... ... қосады:
3) Инновациялық дамудың өзекті бағыттары болып табылатын үй шаруашылығы
қызметтері саласының инновациялануы:
4) Құқық қорғау және қорғаныс саласындағы ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады:
Зерттеулер нәтижесінде біз жоғарыда аталған мәселелерді ескеріп оларды
мемлекет тарапынан шешудің жолдары ретінде ... ... ... ... инновациялық белсенділігін жоғарылатуға
жағымды жағдай жасау;
2) Ғылымды дамыту және оны ... ... ... ... ... даму ... құқықтық қолдау;
4) Әлеуметтік шектеулер қою ... ... ... ... ... ... Инновация нарығының инфрақұрлымын қалыптастыру [47].
Қорыта келе, еліміздің экономикасы инновациялық ... үшін ... ... ... аз емес ... ... ... Мемлекеттік
саясатымызды жоғарыда аталған жолдарға бағыттасақ және сол саясатты тиімді
жүзеге асыра білсек, тек ... ғана ... ... дамыған және
бәсекеге қабілетті болады деген сенім бар.
3.2 Ұлттық инновациялық жүйенің даму болашағы
Қазақстан Республикасының инновация мәселелеріне деген ... ... ... даму ... ... ... белсенділігі мен интеллектуалды өсу факторының кең қолданылуымен
байланысты. ... ... ... ... ... ... секторын, маркетингті және менеджментті біріктіреді.
Инновациялық үдерісте әр түрлі ... және ... ... ... Қазақстан жаңа экономикалық дәуірге, яғни ... даму ... аяқ басу ... ... ... инновациялық
өнім өндіру, оны тиімді сату кез келген компанияға, мемлекетке орасан зор
табыс ... ... ... ... да ... инновациялық
саланың дамуы барысына мемлекет тарапынан көптеген ынталандырушы шаралар
қолданылып жатыр.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев әл-Фараби атындағы ҚазҰУ 75 мерейтойын ... ... ... ... ... ... интеллектуалды
секіріс» тақырыбындағы актілік дәрісінде инновациялық ... ... ... көп ... ... Президент бізге интеллектуалды революция
қажеттілігін және аса білімді де патриот азаматтар ғана мемлекетің ... ... ... ... «Интеллактуалды ұлт - 2020» ... ... ... ... үшін жарқын болашақ келері сөзсіз.
Дүниежүзілік экономикада көптеген мемлекеттер Жапония, Оңтүстік Корея,
Финляндия, Сингапур және т.б. ... ... ... және ... ... жетістіктерге жетіп, ғылыми техникалық және
инновациялық көшбасшы ... ... Бұл – ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті өнім өндірудің
іргетасын қалап, оны әрі қарай ... ... ... ... ... тиімді пайдалану. Әрине мемлекеттің жалпы
инновациялық саясаты оның қолдаушы және ... рөлі ... ... ... ... идеяны өндіріске енгізуші жеке ... ... ... өнім өндіруші компанияда инновациялық
менеджменттің кәсіптік деңгейі төмен болса, онда инновациялық жоба да, өнім
де табыссыз ... ... ... саланың дамуын тежеп отырған
негізгі себептердің бірі – осы ... ... ... ... ... ... ... Инновациялық жобалар мен
үрдістерді басқарушы, ұйымдастырушы жоғарғы ... ... ... ... жағдайында нарықтық қатынастардың дамуы, оның
қатысушы мүшелеріне өзіндік талаптар қоя бастады. Нарықтық ... ... және ... ... ... кең ... Шетелдік тәжірибелер дәлелдеуде, инновациялық дамудың жалғыз жолы
ғылыми-техникалық қозғалысты жетілдіру және өндірісті әртараптандыру ... ... ... дамуы шикізаттық экономикаға тән
бірнеше мәселелерді қамтиды: өндірістік кәсіпорындардың көпшілігінде
қаржылық жағдай ... ... ... ... ... ... минералды шикізаттық ресурстарды өндіру мен өңдеуге ... ... ... ... ... ... жоқтығы; ғылыми-техникалық саланы ұйымдастырудың нарықтық
қатынастарға ауысуы; ... ... ... ... ... ... [48.120-121б.].
Сонымен қатар Қазақстанда инновациялық ... ... ... ... бар. Олар:
- энергия және шикізат саласындағы ішкі ... ... ... ... ... ... бар өндірісті дамытуға қажетті
өндірістік әлеуеттің бар болуы;
- арзан жұмысшы күшінің бар ... ... ... техникалық әлеует.
Қазіргі кезде инновациялық қызмет мемлекет талаптарынан да ... ... емес ... ... ... ... деген төмен сұраныстың әсерінде қалуда. Сондықтанда экономиканың
мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... және сол ... арзан технологиялар мен қарапайым ... ... ... ... ... ... ... қолдау
қажет. Мемлекет бұл қызметін иннновациялық саясатты жүзеге асыру ... ... ... инновациялық үрдіске сәйкес қалыптасады.
Қазіргі кезде инновациялық үрдістің ... ... ... ... зерттеулер;
- ғылыми зерттеулер және ... ... ... ... ... шығару;
- өнімнің кең көлемді өндірісін ұйымдастыру;
- нарықта жүзеге асыру.
Осы кезеңдерді ... ... үшін ... ... ... үш ... қалыптасады. Олар:
- ғылыми-техникалық саясат;
- өндірістік саясат;
- білім беру саласындағы саясат [48.10б.].
Мемлекет инновациялық саясатын жүзеге асыру арқылы білім беру ... одан ... ... ... іргелі зерттеулер мен
айналысады нәтижесінде жаңа тауарлар мен ... ... ... ... дамуын мемлекеттік реттеудің қажеттігін түсіну
үшін ғылыми-техникалық даму ... көз ... ... ... даму ... 9 - ... ... 9. Ғылыми- технологиялық даму механизмінің моделі [48.46б.]
Суретте көрсетілген әртүрлі инновациялық жүйе элементтерін шартты түрде
екі категорияға бөлуге болады:
- ... ... әсер ... ... механизмдері;
- инновациялық саланы мемлекеттік реттеу механизмдері.
Мемлекеттік саясатты инновациялық салаға бағыттау қазіргі ... ... және ... мемлекеттердің басым бағыттарың біпіне айналған.
Дамыған елдердің басым бағыттарының бірі ... ... ... бермейтін,
көп қаржыны талап ететін, және технологиялық ... ... ... базистік жаңа енгізілімдер болып табылады.
Қазақстандағы инновациялық қызметтің даму деңгейі қанағаттанарлық
жағдайда ... ... ... ... ... ... ғылыми
техникалық жасалымдардың инновациялық жобаларға қойылатын талаптарға сай
еместігінде. ... ... ... ... өнімді, нарықта жаңа тауар
ретінде шығатын деңгейіне дейін жеткізу қажет. Ол үшін соған сәйкес ... және ... ... ... керек, технологиялық
регламентті таңдау және ... ... ... ... ... қажетті инфрақұрлымды қалыптастыру керек.
Осындай мемлекеттік қолдаудың жеткіліксіз деңгейіне қарамастан ... ... мен ... ... жасалымдарын өндіріске енгізе
бастады. 2001 жылмен салыстырғанда қазіргі кезде поттентелген жасалымдардың
саны 5есеге ... ... ... ... және қолданбалы
бағдарламалардан экономиканың нақты секторында қолдануға ... ... ... ... Сондықтан оларды өндіріске дейін ... ... ... ... ... қалыптастыру барысында
технологиялық прогрес ... ... ... ... ... бірі
экономикалық өсудің циклдық жағдайында технологиялық прогрес ұзақ мерзімді
әсерді көздейді. Осыған байланысты ... ... және ... ... ... ... үшін ... шаруашылығының ұзақ
мерзімді әлеуметтік экономикалық үрдістеріндегі көрсеткіштердің негізгі
өзгерістерін ескеру қажет. Ұзақ ... ... ... ... ... жалғастыру құрлымдық өзгерістерге әкеп
соғады, кейбір өндіріс ... ... әкеп ... ... ... ... технологиялық жүйе мен қоғам арасындағы қарым-қатнас болып
отыр. Бұл ... ұзақ ... ... ... әсер беруі мүмкін.
Экономиканың ұзақ мерзімді бағдарлануы әлеуметтік бағытты ұсынады.
Экономикалық даму ... ... ... ... ... ... бір технологиялар жаңа технологиямен
ауыстырылса, ал ... ... қор ... және ... ... Бұл мәселенің күрделілігі сол, тұрақты технологиялық
прогресті қамтамасыз ету барысында, тек қана оның ... ... ... сонымен қатар мемлекеттік қолдауды және алдағы ... ... ... ... ... алу қажет.
Біздің экономикамыздың әрбір саласында ... ... ... ... ... өз ... ... болды. Біздің елімізді
жақсы технологиялық және экономикалық болашақ күтіп тур. ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы технологиялар барлық
алдыңғы қатарлы салалардағы ... ... ... ... және ... үшін ... ... мүмкін. Кішкене артта қалған технологияларды
қолдану өндіріске ... ... ... ... ... ... соңы
экономикадағы өндіруші күштердің төмендеуіне әкелуі мүмкін. ... ... ... үшін ... ... ... техника-
экономикалық сараптамасын жүргізу қажет.
Болашақты таңдау, басым ... ... ... бұл ... ... ... бар. Бұлардың әрқайсысы салааралық ... ... ... ... ... ... мақсатты жүйе
ретіндегі әрбір технологиялық бағыттар, бөтен өндіріспен технологиялық
қағидалардың енуіне тосқауыл ... ... ... және ... шаруашылығындағы
өндірістің техникалық деңгейінен пайда ... ... ... әсер етеді. Бұндай қайшылықтардың ... ... ... өмір сүру ... әр ... ... тұрған
экономикалық жүйенің ... ... ... кездесуі
технологиялық тұрақсыздыққа және ресурстардан айырылуға әкеп ... ... ... ... ... ... қалу ... туындайды.
Қазақстандағы әр түрлі реформаларды зерттей келе инвестициялардың
жеткіліксіз көлемі ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... әкеп соғады. Нәтижесінде қоғамдық өнімдер ескі
техникалар ... ... ... Бұндай бағыттар индустриялдық
дамыған және шикізаттық экономикаға бағытталған елдерге тән. Егер ... ... ... бағыттаса онда болашақта технологиялық
дамуға ... ... ... ... ... экономикадағы технологиялық орта, баяу экономикалық
эволюцияға сәйкес келеді. Қалыптасқан ғылыми техникалық ... ... ... ... Жаңа ... ... ... бұрынғы технологиялар
аяқталмаған күйде қалып қояды. Бұрынғы технологияны аяғына ... ... ... енгізу арасындағы таңдау өте өзекті мәселе. Сондықтан ... ... және ... қатарлы технологияларды қолдауға бағытталған
мемлекеттің ғылыми-техникалық ... ... мән беру ... ... ... бағалауда елдің экологиялық
қауіпсіздігін ескерген жөн. 1992 БҰҰ Рио-де-Жанейро ... ... ХХІ ... даму ... күн ... ... болатын.
Қабылданған құжатта әлемдік қауымдастықтың ХХІ ғасырдағы ... ... және оның ... ... ... ... ... бағытталған [15.175б]. Бұда бірінші рет,
арнайы ... ... ... ... және ... таза кеңістігінде өркениеттің тұрақты ... ... ... ... және ... осы ... қол қойып, ғаламдық
сріктестіктің және тұрақты дамудың ... ... ... ... ... ... барлық ресурстар
жиынтығына жаңашылдарды қолдану болып табылады. Бұл дегеніміз ... ... ... ... мен ... жоғары өндірістік
экономикалық әлеует. Осы әлеуетті тиімді пайдалану үшін экономиканы сапалы
түрде технологиялық ... және ... таза өнім ... ететін әлеуметтік-экономикалық саясатты жүргізу қажет.
Әлемдік даму тәжірибесі көрсеткендей ... ... даму ... ... ... және ... ... байланысты шешеіледі. Ал
ескі сапалық, орталықтандырылған ... ... және ... ... және ... ... қамсыздандырылу, антиинновоциялық
және икемсіз басқару жүйесінің жағдайлары Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... осы себептермен түсіндіріледі. Қалыптасқан жағдайды түзеу
үшін ең алдымен сапалы жаңа ... және ... ... ... қажет.
Сондықтан ең басты назар адам факторының сапасын заманауи ғылыми-техникалық
деңгейге ... ... ... және жаңа ... ... ... іс ... жиынтығын қалыптастыруға аударылу
керек [49].
Бүгнігі таңда бәсекеге қабілетті болу үшін экономиканы инновациялық
негізде дамытып технологиялық ... көшу ... ... ... ... ... қалыптастырудағы негізгі тенденцияларды
клелесідей жіктеуге болады:
– дамыған ... ... ... ... көшуі;
– бүкіл әлемдік жаһандану;
– жаһандық бәсекелестіктің өсуі және аймақтық интеграция.
XX ғасырдың соңғы 20 ... ... ... ... даму ... ... ... технологиялық эканомикаға
көшуге бет бұруда. Бұл ... ЖІӨ көп ... ... ... ... Бұл қызметтер ғылыми және иновациялық негізде қалыптасқан.
Экономикалық дамыған мемлекеттерде зияткерлік ресурс және ... ... ... ... секторын әр түрлі инновациялық қызметтерді
іске асырушы кәсіпорындар құрайды. Әдебиеттерде мұндай ... ...... ... ... ... ... фирмалар», «жаңа технологияны қалыптастырушы фирмалар» және
т.б. Бұл кәсіпорындардың бәрінің мәні – ... ... ... ... ... нарыққа енгізумен түсіндіріледі.
Экономиканың инновациялық секторы бірнеше сегменттерден құралған:
Бірінші: корпоративтік құрылым. Бұл құрылым – ірі компаниялардың ғылыми-
техникалық ... ... ... ... ... мен ... және ... бөлініп шыққан уақытша немесе ... ... ... ... ... – оқу орындары, ғылыми
орталықтар, мемлекеттік ... ... ... ... ... және т.б. ... ... инновациялық фирмалар және шағын кәсіпкерлік [50.77-
81б.].
Қазіргі кезде әлемнің барлық елдерінде инновациялық саясат ... ... ... үрдіске әсер ететін бірнеше факторлар бар:
- экономикалық дамудың баяулауы;
- энергетикалық дағдарыстардың дамуы;
- жаңа ... ... мен кең ... ... ... экономика үшін зор маңызын түсіну [50.18-19б.].
Біздің мемлекетімізде осы факторлардың барлығы да жеткілікті, тек
мемлекет ... ... өте ... ... ... ... зерттеулер мен инновациялық үрдістерді мемлекеттік
қолдаудың негізгі, кең тараған үш түрлі әдісі бар:
- ғылыми зерттеулерге мемлекеттің тікелей ... ... ... ірі ... ... ... ... көпшілікке ұсыну. Әдетте, бұл ... ... ... ... ... ... ... қайтарымсыз негізде ... ... ... ... іске асырылатын ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Негізгі
қойылатын шарт – зерттеулер процесі барысы бойынша толық есеп беру,
алынған ... ашық ... ... ... ... мен тәжірибелерге инвестиция бөлінген
жеке бизнеске салық жеңілдіктерін ... ... екі ... әдістері – ғылыми зерттеулер мен ... ... ... ... және қайтарымсыз негізде субсидиялар
ұсыну, ... ... ... ... ... Мемлекеттік
бюджет қаражатын пайдалану – ғылыми-техникалық саясатты іске ... ... ... ... ... ... ... беру,
мемлекеттік лабораториялардағы ... ... ... мен ... және ... ... ... емес
сектордағы инновациялық процестер қаржыландырылады.
Қазақстандағы өндіруші салалардың дамуы (машина жасау, жеңіл ... ... және т.б. ... ... маркетингтік
және басқарушылық қолдаусыз тежеліп қалып отыр. Қазіргі кезде тек ... және ... ... ... ғана ... Мұндай мәселелерді шешу
және ... ... ... елдегі жалпы әлеуметтік-эканомикалық
жағдайды өзгерту арқылы жүзеге асырылады. Өндірістің деңгейін тұрақтандыру,
инвестицияларды жоғарылату, ғылымим- техникалық ... ... ... ... ... ... ... ұлттық эканомиканың
технологиялық дамуына жағымды әсерлер бере бастады.
Кесте 11
Қазақстанның аймақтары бойынша технологиялық ... ... млн. ... |2010ж. |2011ж. |2012ж. ... | | | ... ... |1688,8 |77,6 |284,7 ... ... |13992,7 |8904,0 |1305,6 ... ... |1222,7 |9,3 |1,3 ... ... |208,2 |73,0 |- ... ... |2341,0 |1296,2 |366,1 ... | | | ... ... |1241,3 |714,2 |420,3 ... ... |10437,3 |17607,1 |688,8 ... ... |5678,0 |97,6 |8,1 ... ... |190,0 |185,0 |28,3 ... ... |372,9 |6749,9 |1630,6 ... ... |2351,5 |833,9 |385,9 ... | | | ... ... |24566,2 |20103,4 |9489,0 ... Қазақстан |46,9 |556,4 |47,3 ... | | | ... ... |7901,2 |34777,8 |15344,2 ... | | | ... қ. |189,8 |2,0 |1,0 ... қ. |3836,6 |5476,4 |1033,5 ... ... ... агенттігінің мәліметтері негізінде автор ... ... ... ... ... кеткен шығындардың
көлемі Қазақстан бойынша 2010 жылы 76264,9 млн теңге, 2011 жылы ... ... ал 2012 жылы 31034,8 млн. ... ... Бұландың ішінде
жалпы Қазақстанның аймақтары бойынша кеткен шығындар жоғарыдағы 11 - ... ... ... ... ... ... ... 32 млн. жуық қаражат бөлінуде. ... ... ... ... іс-шаралар әлі күнге дейін қажетті нәтижені берген ... ... ... ... дамытуды жаңа
технологияларды дамыту ... ... ... және осы ... мәселелерді
мемлекеттік реттеу арқылы шешу заман талабы.
Қазақстанның экономикасын технологиялық дамытуды еліміздің стратегиялық
мақсаты ретінде қарастырып, ғылыми-тхникалық ... ... ... ... ... және әлемнің дамыған мемлекеттерінің
ғылыми жетістіктерін тартуға ... ... ... ... жету үшін
біздің оймызша мемлекеттік реттеуді келесі бағыттарда ... ... Бұл ... ... ... ... салаларын қалыптастыру:
информатика және телекоммуникация, биотехнология, аэрокосмастық
саланы қалыптастыру;
- кең ... ... бар ... ... өндірісін ұйымдастыру және бұл шараларды дамытуға
шетелдік капиталды тарту және ... ... ... ... ... ... әлемдік нарыққа
шығуға мүмкіндік беретін материалдардың, технологиялар ... ... ... ... ... ... қалыптастыратын біліктілігі мен
білімі жоғары менеджерлерді, жаңа мамандарды дайындау.
Бір құрылымның ішінде ғылымисыйымдылығы бар ... ... және жаңа ... ... бізге келесідей басымдықтарды
береді:
- көлемді кәсіпкерлік үшін бір ... ... ... ... ... технологиялы кәсіпорындарды ұйымдастыруда жалпыға бірдей
көзқарасты қалыптастыру;
- өндірісті ұйымдастыру барысында, заманауи мамандықтарда ... ... ... жаңа ... ... мүмкіндік беретін жергілікті
тұрғындарға жаңа жұмыс орындарын ... ... ... сай келетін заманауи өндірістік-әлеуметтік
ортаны қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Зерттеулер ... ... келе біз ... ... ... ... мәселелерді анықтадық. Қазақстанның қазіргі
кезедегі жоғары технологиялық бәсекелестікке төтеп ... үшін ... ... және ... ... ... ... мәселелерді зерттей келе біз мемлекеттік реттеудің тиімді бағыттарын
анықтадық. Біздің ойымызша ... ... жету ... экономиканы
инновациялық дамыту және оны технологиялық жаңғыртуды үшін мемлекеттік
реттеуді келесідей бағыттарда жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру:
➢ Инфроматика және телекоммуникация.
Қазіргі кездегі ақпараттық технологиялардың дамуы заманауи мемлекеттік
өндірістік әлеуметтік және технологиялық даму ... ... ... бірі ... тұр. Ақпараттық технологиялардың дамуы әлеуметтік
саладағы өзгерістерді қажет етеді. Әлемнің барлық елдерінде ... ... ... және ... технологиялық өзгерістердің
бірден-бір белгісі болып табылады.
➢ Биотехнология.
Биотехнология ғылымы-техникалық прогресстің басым бағыттарының бірі
болып табылады және ... ... ... және ... ... ... жетістіктерді пайдаланып адамдардың өмір
сүру деңгейін жоғарылатуға, өндірістік-технологиялық, ... ... ... ... және ... ... де ... шешуге мүмкіндік береді.
Қазақстанда биотехнологияны дамытудың негізгі бағыттарына келесілерді
жатқызуға болады:
- ... ... ... ... ... фармацевтикалық өнімнің өндірісін ұйымдастыру;
- крахмал және тамақ қоспаларының өндірісін дамыту;
- биотехнологиялық зерттеу лабороторияларын дамыту.
➢ Аэроғарыштық саланы қалыптастыру.
Ғаламдық жаһандану ... ... үшін ... ... ... ... технологияларды өндіріске қолдану өзекті
мәселелердің бірі. Сонымен қатар ... ... ... ... ... болашақта игеру мәселесі тұр. Ғарыш саласын дамытуға
Қазақстанның әлеуеті жеткілікті. ... бұл ... ... шешу және
космостық саланы дамыту ғарыш саласындағы республиканың міндеттер ... ... шешу ... ... мемлекеттік бағдарлама қажет.
2) Лицензияланған технологияларды қолдану және шетелдік капиталды тарту
арқылы тұтыну көлемі кең ... бар ... ... өндіру.
Қазіргі кездегі Қазақстанның негізгі мақсаты қоғамдағы кең сұранысқа
ие заманауи ғылыми сыйымдылығы бар ... ... және осы ... ... және ... ... ... өндірістік
әлеуетін көтеру. Бұның нәтижесі елдегі экономиканың ... ... ... және аз ... ішінде заманауи технологиялық бағытқа шығуға мүмкіндік
береді. Аталған мәселені шешу үшін соңғы өнімді ... және ... ... ... кәсіпорындар желісін қалыптастыру
керек. Өндірістің тиімділігін жоғарылату үшін дамыған инфрақұрылымы бар,
қалаларға жақын орналасқан, жергілікті ... ... ... ... кәсіби біліктілігі бар мамандармен қамтамасыз ... ... ... ... Бұл іс ... ... ... жаңа
технологиялардың индустриалдық паркін құру арқылы жүзеге ... ... ... бұл ... Қазақстанның басқада үлкен қалаларында
жүзеге асыруға болады.
3)Отандық ғылыми-техникалық жетістіктер негізінде әлемдік ... ... ... жаңа ... тауарларды және жаңа
технологияларды игеру.
Ең ... ... ... ... үшін және ... әлемдік нарыққа шығуын қамтамасыз ететін қажетті өндірістік
технологиялық алғы шарттарды қалыптастыру керек. Осылайша ... ... ... негізделіп бірегей құрылған ғылыми-
техникалық және өндірістік-технологиялық орта экономиканың ... мен ... ... ... ... ... бірнеше рет
күшейтуге мүмкіндік береді.
4)Қазақстанның технологиялық дамуын ... ... жаңа ... ... ... мамандарды және жұмысшы кадрларды даярлау.
Заманауи технологиялық базаны жасақтау жән республикадығы өндіргіш
күштерді ... жаңа ... ... ... ... жоғары
мамандарды және білімі жоғары жұмысшы күшін дайындауды қажет етеді. Ол үшін
келесі шараларды атқару көзделеді:
- жеке ... және ... ... беру ... еліміздегі инженерлік-
техникалық мамандарды дайындау жүйесіне өзгерістер енгізу;
- ұлттық ғылыми орталықтар негізінде біліктілігі жоғары мамандарды
кәсіби деңгейде дайындау;
- ... ... ... ... ... кардларды
даярлау және осы мақсатта жаңа индустриалдық технологиялық ... ... ... ... технологиялық дамуды ғылыми негіздеу Республикада технологиялық
дамудың басым бағыттарына жауап бретін заманауи ғылыми-техникалық әлеуетті
қалыптастыруды қажет етеді. ... ... ... даму ... технологиялық қалыптасудың алғы шарты болып табылады. ... ... ... үшін ... ... ... тарту қажет және осы арқылы отандық технологияларды
дамытуға ... ... ... ... ... ... реттеуді жетілдіріп және ... ... ... ... ... ... қабілетті болады деген сенім
бар.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жүргізілген зерттеу нәтижесі бізге ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Қазақстан – территориясы кең, өндірістік және зияткерлік әлеуеті бар,
табиғи ресурстарға бай ел. ... ... ... ... ... және ... ... елідің тұрақты дамуын және бәсекеге
қабілеттілігін қамтамасыз етпейді. Қазіргі кезде ... ... ... жер
асты байлықтары мен территориясы да экономикалық өсімнің кепілі ... Тек қана ... ... және ... ... ... сала мен ... арасындағы байланыс экономикалық өсудің бірден-
бір жолы болып табылады.
Қазақстан ... ... ... ... постиндустриалды кезеңге
алғашқы қадамын бастады. Бұл бастаманың негізі 2003 жылы ... ... ... ... ұзақ ... бағдарламасы болып табылады. Қазір бұл бағдарламаның ... ... оның ... ... ... жылдарға арналған Қазақстан
Республикасының үдемелі ... ... ... Осы ... негізінде еліміздің өңдеуші өнеркәсібі және
инновациялық өнім саласы дамуда.
Еліміздің ұлттық ... ... ... ... ... экономиканы инновациялық негізде дамыту және технологиялық жаңғырту
мен экономиканы әртараптандыру болып ... ... ... бар және жаңа ... ... ... сондай-ақ
экспортқа бағытталған өнімдер ... ел ... ... ... бірден-бір жолы болып табылады. Әлемдік даму
тенденциясы көрсеткендей бұндай іс-шаралар мемлекеттің қатысуынсыз ... ... ... және оны жаңа технологиялар негізінде
дамыту кез-келген мемлекетке күрделі мәселелер туындатты. Әсіресе әлемдік
нарыққа ... және ... ... өнім ... барысында,
әлемдік нарықтағы қалыптасқан бәсекелік орта сонымен қатар әрбір саладағы
өнімнің инновациялық жаңару уақыт ... ... ... алдына
күрделі және тез арада шешуді қажет ететін мәселелер қойды. ... ... тән ... бар, осы ... ... мәселелерінің бірі –
бәсекеге қабілетті және экспортқа бағытталған инновациялық өнім ... сол ... ... ... ... және жаңа технологиялар
енгізу, инновациялық инфрақұрылымды ... және ... мен ... ... ... болып табылады. Аталған мәселелерді шешу
тиімді мемлекеттік реттеуді қажет етеді.
Зерттеулер ... ... ... ... Қазақстанда
инновациялық сала жаңадан дамып келеді. Инновациялық саланы дамыту үшін
елімізде ... даму ... мен ... құрылған. Мемлекет өз
кезегінде осы ... ... ... ... ... ... дамыту және реттеуді мемлекет технопарктер, бизнес-
инкубаторлар, технополистер, банктер, ... ... ... ... құру ... жүзеге асырады. Инновациялық инфрақұрылым
институттары әртүрлі деңгейдегі ... ... ... ... әлеуеті бар өнімдердің жаппай өндіріске енуін қамтамасыз етеді.
Инфрақұрылымдық даму институттары қызметінің дамуына өндіріс ... ... ... ... сезімталдығы және дағдарытан
шығу барысында даму институттарының қызметіне сұраныстың көбеюі әсер етті.
Зерттеулер ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың жаңа құрылымы құрылады. Оның
негізгі ... ... ... ... ... ... ... бар өнімдер өндірісін дамыту, жаңа технологиялар
қалыптастыру және шет елдерден лицензияланған озық ... ... мен ... ... ... ... және кәсіпкерлікті қолдау
болып табылады. Экономиканы ... ... ... және ... ... тәуекел деңгейі әртүрлі жобаларды қаржыландыру мен
қолдауды венчурлық сипаттағы қорлар ... ... ... ... мұндай
қорлардың дамуы мемлекеттің қатысуымен құрылған даму ... ... ... ... ... ... даму ... қатысуы мен
елімізде тәуекел деңгейі жоғары жобаларды ... ... ... ... ... қорлар жұмыс жасауда. Сол арқылы экономикадағы
инновациялық қызметтің дамуына ерекше үлес қосуда.
Ғылыми зерттеулердің нәтижесі көрсеткендей, экономиканың ... ... ... ... ... емес. Яғни инновациялық саланың
дамуын ресурстық, қаржылық және құқықтық қамтамасыз етіп мемлекет тарапынан
реттеп отыруды қажет ... ... ... оның ... ... мен ... дамуы мен инновациялар жетістігінде. Сондықтан да
экономиканы технологиялық жаңғыртуға ерекше мән ... ... ... ... экономикасын инновациялық дамытуға барлық
алғы шарттары бар. Яғни энергия-шикізаттық саланың ішкі ... ... ... байлық, ғылыми-технологиялық әлеует,
арзан жұмысшы күші және т.б. ... ... ... тез ... шешуді қажет
ететін шикізаттық экономикаға тән мәселелер бар. Әлемнің даму тенденциясы
көрсеткендей шикізат сатуға ... ... ... ... ... сапалы, ең соңғы ғылым жетістіктеріне сай техника ... ғана ... ... ... ... ... ... аренада бәсекеге қабілеттілігін арттыруға қабілетті. Сондықтан да
мемлекеттің, ғылымға, ғылыми-техникалық және инновациялық саясатқа көңіл
бөлуі ... Осы ... ... ... ... ... мәселелер
шешілгенде ғана еліміз сапалы және тұрақты дамуға қол жеткізбек.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... – жаңа ... ...... ... ... Республикасы Президнтінің халыққа
жолдауы. // Егемен Қазақстан. – 2010ж. - 30 қаңтар. -№ 33/35. – ... ... ... ... ... - М.: ... 1982. –
454 бет;
3. Яковец Ю.В. Эпохальные инновации ХХІ ... – М.: ... ...... ... Ю.Ф. Инновации в социальной сфере и проблемы новаторства
в социальной работе. Под. ред. Е.Н. Шиянова. Ставрополь: ... ... ... ... А.С. ... ... даму жолы және оның ... // ҚазЭУ Хабаршысы. – Алматы. – 2008. - №4. – 120-125б.
6. Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 13 ... ... ... заңы // ... ... Г.К. ... инновационной экономики в Казахстане:
теория, институты и механизмвы развития. Экономика ғылым. кандидаты
дисс. 08.00.05. Қарағанды 2010ж. ... ... А.Ж. Роль ... в национальной экономике. КаЭУ
хабаршысы №4 2010ж. 139 б.
9. ... Е. ... ... ... ... ... 2010 ... Иванова Н. Национальные инновационные системы //Вопросы ... 2001. - № 7. – ... ... С.Т. ... және ... ... орны» // Саясат №2, 2001 жыл. Даму институты., 64-67
бет.
12. Ставбуник Е.А. Роль ... в ... ... // Аль-Пари. -2004ж. - №2-3. – 84б.
13. Дуденков С.В. Государственное регулирование ... ч.1. М. ... ... Н.А. ... ... ... США ... Казахстана – 2006. - №10. – 36-39б.
15. Елшібаева Е.Қ. Инновацияны мемлекеттік қолдаудың шет елдік ... // ... ... №3. - 2010ж. 102-108 ... Кыстаубаева А.Б. Инновациялық қызметті мемлекеттік қолдаудың шет
елдік тәжірибесі // Жас ... және ... ... ... конгресінің материалдары. – Алматы: әл-Фараби атындағы
ҚазҰУ. – 2010ж. 50-51б.
17. Тургинбаева А.Н. Проблемы и ... ... ... в
Казахстане: Монаграфия. – Алматы. - 2010ж. – 37-38б.
18. Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриялық-
инновациялық даму ...... ... ... ... Үдемелі индустриялық-инновациялық
дамуының 2010-2014 жылдарға ... ... ... және жаңа ... ... жеке ... ... - Астана. - 2010ж.
20. ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің 2010 ... // ... - ... ... ... А.Н., Дуламбаева Р.Т. Государство и инновационное
развитие в РК // ҚазҰУ Хабаршысы. ... ... ... 95-98 ... ... Республикасының Стастика агенттігінің жеке сайты. //
www.stat.kz
23. Каликов М.А. Қазақстанның инновациялық ... ... ... даму ... // ҚазЭУ Хабаршысы. - №4. – 2010ж. ... ... Н.Ә. ... ... кейінгі әлемде: болашаққа
интелекетуалдық серпіліс. Президенттің әл-Фараби атындағы ҚазҰУ
оқыған дәрісі.// www.kaznu.kz/1853/.
25. Индустрия және жаңа ... ... жеке ... ... Б. По пути ... ... // Казахстанская
правда. - 2010. 7 қараша. – 12б.
27. Freeman C. The ... systems of ... in ... // In ... journal of ... – London. ... -5-7 ... Бимендиев Ж. Инновациялық саланы ... ... ... // Жас ... және ... ... әлемі»
Халықаралық конгресінің материалдары. – Алматы: әл-Фараби атындағы
ҚазҰУ. – 2010ж. 92-94б.
29. Қазақстан ... қоры ... ... ... ... 6 шiлдедегi № 575 Заңы. // "Егемен Қазақстан" 2004 жылғы 16
шiлде № 177-178. – ... ... ... ... ... АҚ 2010 жылғы жұмыс
қорытындылары және 2011 ... ... ... ... ... Шеденов Ө.Қ., Шайхина Л.Т. Қазақстан Республикасындағы инновациялық
процестер мен инновациялық қызметтің қазіргі жағдайы. / ... және ... ... ... ІІІ ... ... – Алматы: әл-Фараби атындағы ҚазҰУ. –
2009ж. -58б.
32. Ұлттық инновациялық қордың жеке сайты // www.nif.kz
33. Притворова Т.П., ... Д.А. ... ... ... институты и механизмы взаймодействия // АльПари. - №3.
- 2010ж. 183-184б.
34. ... ... ... ... ... ... заңы "Егемен Қазақстан" 2006 жылғы 31 наурыз № 71-
72. – 2006ж. ... ... ... ... ... 1999 жыл 16 ... № 427
Заң. // әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, ЮРИСТ жүйесі. -2011ж. 216 ауд.
36. Қазақстан Республикасының 2007 ... 27 ... № 319 ... ... "Егемен Қазақстан" 2007 жыл 15 тамыз № 254-256, 12-
13б.
37. Новаселов М.В. Венчурная инновационная деятельность в мезо и ... ... ... ... кондидаты дисс.: 08.00.05.
– Екатеринбурк - 2006. – 224 б.
38. Садықова А. Венчурлық бизнес ерекшеліктері. // Жас ... ... ... ... Халықаралық конгресінің материалдары.
– Алматы: әл-Фараби атындағы ҚазҰУ. – 2010ж. 116-118б.
39. Рисковый бизнес с ... ... ... ... по ... РК). - АСТАНА. 2010ж. 13 наурыз. // www.BNews.kz
40. Каширин А.И. Семенов А.С. ... ... ... // Инновации. – 2010ж. - №1. 19-21б.
41. Болашақтың іргесін бірге қалаймыз. Қазақстан ... ... ... // ... ... – 2011ж. 29
қаңтар. №29/30. - 1-3б.
42. Айтекенов К., Исекешев А., Орынбаев Е. ... ... ... Казахстана и роль ... // ... – 2008ж. - №11. – ... ... К.Е. ... ... как ведущий фактор устойчивого
экономического развития // Индустрия ... -2006 - №1. – ... ... К.Е. Механизм трансфера НИОКР и технологий: линейная ... ... на ... ... ... // ... ... - №5 (63). – 61-64б.
45. Акчурин А. «Некоторые проблемы инновационного развития РК» // Қаржы-
қаражат. - №3.- 2009 г. – ... ... Г.К. ... ... ... в ... институты и механизмы развития: экон. кылым. кандидаты.
диссер. – Қарағнды. – 2010ж. ... ... А. ... и ... ... в
миравой экономике. // Проблемы теории и практики управления. - 2005
ж. - №6. – ... ... Н.Н. ... ... управления инновационной
деятельности: экон. ғылым. кандидат. диссер. – Қарағнды. – 2008ж. –
52б.
49. Мотина Ю. ... ... ... и ... ... ... // Российский экономически журнал. – 1995ж. - №9.
– 77-81б.
50. Кахарман Н. Управление инновационным ... ... и ... реализации.: экон. ғылым. кондидат. диссер. –
Алматы. – 2007ж. ... ... ... ҚР ... ... ... Егемен
Қазақстан. – 2012ж. 20 қаңтар. №49/15. - 1-3б.
-----------------------
Инновацияның негізгі мақсаттары
6. Технологияларды үнемі жетілдіру жолымен жаңа нарықтарда орнығу, ... ... ... Ғылымның және экономиканың дамуын қамтамасыз ету
2.     Ғылыми – зерттеу және ... ... ... ... жаңа ... ... табу – өнер табыстарын құру
4. Өткізуді дайындау және ұйымдастыру
5. Нарыққа жаңа ... ... ... ... бір қалыпқа келтіру
7. Қоғамның зияткерлік қабілетін жоғарылаты және өмір сүру деңгейін
жақсарту
Мақсаттар қою және ... ... ... мен ... ... ... ... ету
1. Жоспарлау
-
Мемлекеттік құқықтық қолдау
Мемлекеттік қаржылық қолдау
Инновациялық құрылымды құру
Салықтық және несиелік жеңілдіктер
Жалпы шаруашылық және саяси-әлеуметтік жағымды климат
МЕМЛЕКЕТ
Құқықтық-нормативтік жағынан қамтамасыз етеді
Бюджеттен немесе ... ... ... ... ... Қоры АҚ
«Экспорттық несие мен инвестицияларды сақтандырудың Мемлекеттік Сақтандыру
корпорациясы» АҚ
«Қазақстанның Инвестициялық Қоры» АҚ
«Даму» кәсіпкерлікті дамыту Қоры» АҚ
«Қазақстан Даму ... ... Capital ... ... ... ... ... қаржыландыру.
Халықтың сұранысы.
Мемлекеттік тапсырыстар.
Жаңа енгізілімдрге деген нарықтық сұраныс.
Нарықтық заңдылықтар. Еркін бәсекені қорғау.
Салықтық жүйе, сақтандыру.
Жаңа тауарлар мен технологиялар нарығы.
Кедендік ... ... ... ... ... бар сала)
Ғылыми-зерттеу секторы.
Еңбек ресурстары.
Білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамтамасыз ету.
Ғылыми қорлар, венчурлық қаржыландыру.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 93 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
КәсIпкерлIк туралы жалпы түсIнIк және оның ұйымдық - құқықтық формалары33 бет
Инновация және оны дамытудағы мемлекеттік реттеу97 бет
Қазақстан Республикасындағы білім берудің инновациялық дамуын экономикалық-құқықтық реттеу119 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь