Еліміздегі бағалы қағаздар нарығы

Кіріспе

1. Еліміздегі бағалы қағаздар нарығының маңызы және ҚР қаржылық орталықтың аймақтық қызметін реттеу Агенттігінің қызметінің экономикалық сипаттамасы.
1.1 Бағалы қағаздар нарығының пайда болуы және оның құрылымы
1.2 ҚР қаржылық орталықтың аймақтық қызметін реттеу Агенттігінің қызметінің экономикалық сипаттамасы.
1.3 Қазақстанның бағалы қағаздары нарығының қазіргі кездегі күйі және мемлекеттік реттеуді жүргізу қағидалары.
2. Акционерлік қоғамдағы бағалы қағаздар түрлері және оның бухгалтерлік есебін ұйымдастыру
2.1 Акционерлік қоғамның меншікті акцияларының қозғалысы бойынша операцияларының есебі
2.2 Қаржылық міндеттемелері бойынша операцияларының есебі
2.3 Бағалы қағаздардың құнсыздануы бойынша операциялар есебі
3. Бағалы қағаздардың есебінің аудиті және мемлекеттік бақылау жолдары
3.1 Бағалы қаздар операцияларын аудиторлық тексерудің ақпараттық көздері және жүргізу тәртібі
3.2 Бағалы қағаздар рыногы субъектілерінің қызметін бақылау
3.3 2009—2011 жылдарға арналған Стратегиялық жоспарды жүзеге асыру шеңберінде Агенттік қаржы құралдарын ендіруге қатысты нақты іс.шаралары.

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
Қазақстанның орталықтанған – жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтуі қоғамдық өндірістің сипатын өзгертті. Олар–меншік қатынастарын және шаруашылық субъектілерінің құрылымы мен оның қызмет көрсету механизмін сондай-ақ олардың өзара қаржылық байланыстарының нысандары мен қоғамның барлық топтарының шаруашылық нәтижесіне әсерін тигізеді. Сондықтан қоғамдағы соңғы 10–13 жылда болған өзгерістер – еліміздің нарық қатынастары арқылы демократиялық ел болуға бет алғандағы өтпелі дәуір кезеңдерінің өзгерістері болып табылады. Осыған сай өзімнің дипломдық жұмысымның өзектілігі мен нарықтық экономикадағы қажеттіліктерін, атқаратын қызметтерін және дамуы мен оны жетілдіру жолдары зерттеліп, ұсынылған. Дегенмен нарық қатынастары өркениеттері елдерде ежелден дамып, соңғы 70 жылдан «социализм» мен «капитализм» деген екі жүйенің бәсекесінде өзінің өміршеңдігін, экономикалық және әлеуметтік тиімділігін дәлелдейді. Сол «капитализм» экономиканың жеке және мемлекеттік секторларын қолайлы үйлестіру арқылы уақыт талабына сай әлеуметтік бейімделген нарықтық шаруашылықты құруда.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздар нарығын құру және оны одан әрі дамыту мақсаттары қазіргі заман талабына сай, себебі бағалы қағаздар нарығы арқылы жеке, заңды тұлғалар өздеріне капитал құра алады және белгілі бір пайда табудың жолы ал, мемлекет үшін бюджет қорын толтыру мен ақша айналымын реттеу болып табылады. Мемлекеттік кәсіпорындарды акционерлік қоғамдар түрінде қайта құру олардың инвестиция тартудың ең бір тиімді механизімдеріднің бірі – акция, облигация шығаруды пайдалану тәртібі мен бағалы қағаздар нарығының механизімі экономиканың барлық субъектілеріне инвестиция көздерін алуға мүмкіндіктері қарастырылды.
Бұл дипломдық жұмыс кіріспе, қорытынды және үш тараудан қарастырылып жазылған. Бірінші тарауда еліміздегі бағалы қағаздар нарығының маңызы оны жетілдіру қағидалары және ҚР қаржылық орталықтың аймақтық қызметін реттеу Агенттігінің қызметінің экономикалық сипаттамасы қарастырылған.
Екінші тарауда негізігі және туынды нарық мәні мен олардың қызметтері, операция жүргізу тәсілдері, яғни акция мен облигация бағалы қағаздарының бухгалтерлік есебі ұсынылған.
Ал, үшінші тарауда бағалы қағаздардың есебінің аудиті және мемлекеттік бақылау жолдары, сонымен қатар 2009—2011 жылдарға арналған Стратегиялық жоспарды жүзеге асыру шеңберінде Агенттік қаржы құралдарын ендіруге қатысты нақты іс-шаралары қарастырылған.
Дипломдық жұмысты орындау барысында статистикалық және бухгалтерлік кезеңді басылымдар қолданылды. Дегенмен бағалы қағаздар нарығы туралы заңға өзгерістер енгізілгенімен білікті мамандар даярлау, бағалы қағаздарды шығару және сол қағаздар нарығындағы операцияларды меңгеру міндетті пайда болғанын айқындайды. Бұл өте терең экономикалық және құқықтық білімді, математикалық және бағдарламалық жағынан қамтитын және жинақталған дағдыны ұғынуды талап ететін күрделі де қиын кәсіпшілік.
1. Тусаева А.К. Бағалы қағаздар нарығының халықаралық үлгілері және Қазақстан нарығында мемлекеттік реттеуді жетілдірудің бағыттары // Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігі: ұлттық экономиканы жеделдетілген жаңғырту және корпоративтік құрылымдардың дамуы: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция. Алматы: әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, 2008. - 2 бөлім. – 208-211 бб., 0,3 б.т.
2. Қазақстан қор биржасының (KASE) стратегиялық мақсаты 2009 жыл.
3. «Алматы қаласының аймақтық қаржы орталығы» АҚ-ның есебі мен аналитикалық көрсеткіштері.2009 жыл
4. Қазақстан Республикасының қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі басқармасының 2006 жылғы 15 сәуір № 94қаулысы
5. «Лицензиялау туралы» 2007 жылғы 11 қаңтардағы ҚР Заңы
6. «Бағалы қағаздар рыногы туралы» 2003 жылғы 2 шілдедегі Қазақстан Республикасының №461-II Заңы
7. «Акционерлік қоғамдар туралы» 2003 жылғы 13 мамырдағы Қазақстан Республикасының №415-II Заңы
8. «Алматы қаласындағы өңірлік қаржы орталығы туралы» 2006 жылғы 5 маусымдағы Қазақстан Республикасының №145-IIІ Заңы
9. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2007 жылғы 30 сәуірдегі № 117 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар рыногындағы қызметті лицензиялау ережесі
10. «Бағалы қағаздар рыногында кәсiби қызмет түрлерiн қоса атқару туралы» Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2003 жылғы 27 қазандағы № 379 қаулысы
11. Бағалы қағаздар рыногындағы қызметті жүзеге асыру үшін лицензия алуға өтініш берушінің және лицензия негізінде бағалы қағаздар рыногындағы қызметті жүзеге асыратын заңды тұлғаның жарғылық капиталының барынша төмен мөлшері туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2008 жылғы 28 қарашадағы № 197 Қаулысы
12. Қазақстан Республикасының «Аудиторлық қызмет туралы». 22.05.2006 жылғы Заңы
13. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлiк есепке алу және қаржылық есеп беру туралы» Заңы. 28.22.2007 жыл.
14. Бухгалтерлiк есептiң типтiк жоспары, Қазақстан Республикасының Қаржы министрлiгi, Алматы 2007ж.
15. Бухгалтерлiк есептiң ұлттық стандарттары-2. Алматы, 2007 ж.
16. Қаржылық есеп берудiң халықаралық стандарттары, 2005 ж.
17. Абленов Д.О. Аудит негіздері: Типтік бағдарлама экономика мамандығын дайындайтын студенттеріне арналған. - Алматы: Экономика, 2000.
18. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. «Аудит». Алматы 2006 ж.
19. Әбдіманапов Ә., «Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері». Оқулық, - Алматы 2006 ж
20. Баймұханова С.Б. «Бухгалтерлiк есеп», Алматы 2001 ж.,
21. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М., «Аудит»: оқу құралы.- Алматы: Қазақ Университеті, 2004 ж.
22. Глушков.И.В.Бухгалтерский учет на современном предприятии.Москва 2005 г.
23. Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж. Г «Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы 2001ж.
24. Дюсембаев К.Ш., «Аудит и анализ в системе управления финансами» Алматы 2000г.,
25. Кеулiмжаев Қ.Қ., Әжiбаева З.Т. т.б. «Қаржылық есеп». Алматы 2001ж.
26. Мейірбеков А.Қ, Әлімбетов Қ.Ә. «Кәсіпорын экономикасы» Алматы
27. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп»: Оқулық, Алматы: Экономика, 2005 ж
28. Есімжанова С.Р. «Маркетинг» Алматы 2003ж.
29. Ілиясов А.К. «Маркетинг» Алматы 2002 ж.
30. Радостовец В.К. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп». Алматы 2002 ж.
31. Рахимбекова Р.М., «Финансовый учет на предприятии»: Учебник. Алматы: Экономика,2005.
32. Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет». Алматы 2000г.
33. Сатубалдин С.С. Перейти к международным стандартам, Финансы 2001 г.
34. Толпаков Ж.С., Бухгалтерский учет, Караганда , 2004 г.
35. Ковалев А.И. Привалов В.П. Анализ финансового состояния предприятия. М.: Центр экономики маркетинга, 2000.
36. Статистикалық анықтама тізімі. 2009 жыл
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. Еліміздегі бағалы қағаздар нарығының ... және ҚР ... ... ... ... Агенттігінің қызметінің
экономикалық сипаттамасы.
1. Бағалы қағаздар нарығының пайда болуы және оның құрылымы
1.2 ҚР қаржылық ... ... ... реттеу Агенттігінің
қызметінің экономикалық сипаттамасы.
1.3 Қазақстанның бағалы қағаздары нарығының қазіргі кездегі күйі ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар түрлері және ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы бойынша
операцияларының есебі
2.2 Қаржылық міндеттемелері бойынша ... ... ... қағаздардың құнсыздануы бойынша операциялар есебі
3. Бағалы қағаздардың есебінің аудиті және ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық
көздері және жүргізу тәртібі
3.2 Бағалы қағаздар рыногы субъектілерінің қызметін ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру
шеңберінде Агенттік қаржы құралдарын ендіруге қатысты нақты іс-шаралары.
Қорытынды
Пайдаланған ... ... ... – жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға
өтуі қоғамдық өндірістің сипатын өзгертті. ... ... ... ... ... мен оның қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... мен ... топтарының шаруашылық нәтижесіне әсерін тигізеді. Сондықтан
қоғамдағы соңғы 10–13 ... ... ...... ... ... демократиялық ел болуға бет алғандағы өтпелі дәуір ... ... ... ... сай ... ... жұмысымның
өзектілігі мен нарықтық экономикадағы қажеттіліктерін, ... және ... мен оны ... ... зерттеліп, ұсынылған.
Дегенмен нарық қатынастары өркениеттері ... ... ... ... 70
жылдан «социализм» мен «капитализм» деген екі ... ... ... ... және әлеуметтік тиімділігін дәлелдейді. Сол
«капитализм» ... жеке және ... ... ... ... ... ... сай әлеуметтік бейімделген нарықтық
шаруашылықты құруда.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы ... ... құру ... одан әрі ... ... ... заман талабына сай, себебі бағалы
қағаздар нарығы ... ... ... ... ... ... құра ... белгілі бір пайда табудың жолы ал, мемлекет үшін бюджет ... ... ақша ... ... ... ... ... кәсіпорындарды
акционерлік қоғамдар түрінде қайта құру олардың инвестиция тартудың ең бір
тиімді механизімдеріднің бірі – акция, облигация ... ... ... ... ... нарығының механизімі экономиканың барлық субъектілеріне
инвестиция көздерін алуға мүмкіндіктері қарастырылды.
Бұл дипломдық жұмыс кіріспе, қорытынды және үш ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының маңызы
оны жетілдіру қағидалары және ҚР ... ... ... ... Агенттігінің қызметінің экономикалық сипаттамасы қарастырылған.
Екінші тарауда негізігі және туынды нарық мәні мен ... ... ... ... яғни ... мен ... ... қағаздарының
бухгалтерлік есебі ұсынылған.
Ал, үшінші тарауда бағалы қағаздардың есебінің аудиті және мемлекеттік
бақылау жолдары, сонымен қатар ... ... ... Стратегиялық
жоспарды жүзеге асыру шеңберінде Агенттік қаржы құралдарын ендіруге қатысты
нақты іс-шаралары қарастырылған.
Дипломдық жұмысты орындау ... ... және ... ... ... ... ... қағаздар нарығы туралы
заңға өзгерістер енгізілгенімен білікті мамандар даярлау, бағалы қағаздарды
шығару және сол ... ... ... ... ... пайда
болғанын айқындайды. Бұл өте терең экономикалық және құқықтық білімді,
математикалық және ... ... ... және ... дағдыны
ұғынуды талап ететін күрделі де қиын ... ... ... ... ... ... ... мамандар дайындау – уақыт
талабы. Әрине бұндай істе нақты көмекті ... ... және ... ... ... ... ... болады, сонымен бірге өткен
тарихқа да оралу, оны білу – алға ... ... ... ... бағалы қағаздар, қор биржалары және коммерциялық банктер туралы
ғылым кең тараған. ... ҚР ... ... ... ... ... өткен тәжірбиені зерттеп және өз мемлекетіміздегі ... ... ... ... ... ... негіздей отырып осы
дипломдық жұмысымды зерттеп орындадым.
Менің, жазып отырған дипломдық жұмысымның негізгі ...... ... ... және ... ... ... оның
жоғарыда аталған ұйымдық-экономикалық құрылымдарының нарықтық экономикадағы
маңызын көрсету және бағалы қағаздардың бухгалтерлік ... ... ... ... Жоғарыда көрсетілген мәселелер тақырыпты таңдаудың себеп
болды. Бұл ... жазу ... тек қана ... ... ... ... сонымен қатар шетел әдебиеттер авторы қолданылды. ... ... ... ... сай ... бағалы қағаздар нарығының маңызы және ҚР ... ... ... ... Агенттігінің қызметінің экономикалық
сипаттамасы.
1.1 Бағалы қағаздар ... ... ... және оның құрылымдық
жіктелуі.
Нарық – бұл күрделі, әрі жан-жақты қызмет атқаратын қоғамдық қатынастар
жиынтығы болғандықтан, ол бір ... ... және ... қызмет нарығын
қамтыса, екінші жағынан қор жинау нарығын қамтиды. ... өз ... ... мен ... ... ... ... Осы аталған
нарықтардың өзара байланысты ұлттық экономикалық ... ... Ал ... несиеге негізделген, басқаша айтқанда, нарыққа қатысушылардың
басым ... ... ... қол ... ... ... ... түрінде
міндеттеме алады. Кәсіпкерлердің өзара жасаған дәл осы ... ... ... ... ... Бағалы қағаз нарығы
субъектілерінің қатынастары экономикалық – құқықтық механизмге негізделеді.
Бұл бағалы қағаздардың материалдық түрі ... оның ... ... ... қағаздардың маңызы онымен шетеліп қоймайды. ... ... ... ... ... ... орын ... себебі олар
арқылы мемлекеттің инвестициялық ... ... ... ... бұл ... қаржы тікелей халық шаруашылығының ен тиімді саласына
жіберіледі, яғни оларды нарық жүйесіндегі ең өміршең субъектәлер ғана ала
алады. ... ... және ... ... орай ... ... ... қаржы нарықтары және оларды реттейтін ... ... ... ... ... ... бір бөлігін құрайды.
Мұндай жүйе ... ... ... ... ... ... туындаған кезде, яғни 90 – шы жылдардың басында құрыла бастады.
1990 ... ... ... ... ... шаруашылықты
жетілдірудің нарықтық әдістерін қалпына ... және оны одан ... ... ... - ... қағаздар екені талассыз ақиқат. Бағалы
қағаздар ақша түріндегі капиталға да, заттай капиталға да ... ... тек ... ... ... ғана мемлекеттік меншікті акционерлік
қоғамдардың, яғни жекеменшік иелері–халықтың ... ... ... қағаздар нарығында өзіне тән қаржы институттары жүйесі қалыптасып,
оларда экономикалық өрістеудің қаржы көздері шоғырланып және ... бөлу ... ... ... ... жалпы құлдырап, қысқаруы кезінде мемлекеттік жалпы
ұлттық өнімдегі өндірістік инвестицияның үлесін ... ... ... ... қорларын пайдаланбай іске асуы мүмкін емес.
Акция шығару осы ресурстарды шектеусіз алуға мүмкіндік ... ... ... ақша ... ... ... алудан гөрі, тиімді
жағдайда алуға мүмкіндік береді. Мемлекет ... ... ... да ақша ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар
шығаруменшұғылданады. Өркениетті мемлекеттерде ... ... ... жолы ... ... ... болып табылады.
Бағалы қағаздар нарығының күрделі ұйымдық – экономикалық жүйесі көптеген
өзара байланысты ... ... ... яғни ... ... ... ... субъектілері;
- инвесторлар, яғни уықытша бос ақша иелері – заңды және
жеке тұлғалар;
- бағалы қағаздар нарығының кәсіби мамандары: брокерлер
дилерлер,инвестициялықбасқарушылар,маркетмейкерлер,инвестициялық
компаниялары, сақтандыру компаниялары, зейнетақы ... және т.б. ... қор ... ... клирингтік және басқа бағалы қағаздарды
тіркейтін, сақтайтын ұйымдар.
Осы күрделі құрылымдардың қызметін ... ... ... ... мен ... және мемлекеттік органдар қажет.
Айтылған мәселелердің барлығы мемлекетіміздің экономикалық дамудың бүгінгі
кездегі сатысында Қазақстан халқының жас буыны ... ... ... ... яғни ... ... ... және сол қағаздар нарығындағы
операцияларды мегеру және ... ... ... және
бағдарламалық жағынын қамтитын және жинақтаған дағдыны ұғынуды талап етеді.
Қаржылық нарығының айрықша ... ол – ... ... ... ... ... ... Ал қаржылық инвестициямен осы бағалы қағаздар нарығы
тікелей байланысты. Бүгінгі күні елімізде ... ... ... компаниялары, инвестициялық және мемлекеттік емес зейнетақы
қоры, сонымен қатар басқы кәсіпорындар мен ... ... Осы ... ... мен ... барлығыда еліміздегі бағалы қағаздар
нарығының потенцианалды қатысушылар қатарына ... ... ... яғни ... бағалы қағаздар шығарушылар болып
табыласа, ал екіншілері инвестор ретінде қызымет атқарады. Кәсәпорындар мен
ұйымдар жаңа технология ... ... ... (модернизациялау), қайта
құру (реконструкциялау) әрқашан ірі капитал салым керек етеді. Ал ... ... үшін ... әр ... капитал бола бермейді. Сондықтан
да кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... мен
заимдарының қаражаттарын, айналымға акциялары мен облигацияларын шығарса,
онда еліміцде бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ... ... қағаздар операциялары әр
түрлілігімен көзге түседі. Бұл процестің өзіндік көптеген ерекшеліктері мен
қыр-сыры бар.
Акция мен ... ... ... және ... ... ... ... тәуелсіз рейтенгтік компаниялар
анықтайды. Анықтамалық мәліметтер негізінде олар барлық бағалы қағаздардың
потеционалды ... ... үшін ... ... ... ... қағаздарды таңдауда басшылыққа алатын негізгі құралы рейтенгтік
бағалау болып табылады. ... ... үш ... ... ... сапалы
бағалы қағаздар, орташа бағалы қағаздар, жоғары ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептегі бағалы қағаздардың
операцияларын ең ... ... ... ... ... ... ... акцияларының қозғалысы бойынша операцияларының ... ... қор ... ... операцияларының есебі, борыш
міндеттемелері бойынша операцияларының есебі, ... ... ... ... Бағалы қағаздардың түсініктемесіне келетін болсақ:
Іс жүзінде акция, облигация және ... ... ... шығару арқылы
капиталды таратуды көздейтін заңды тұлғалар эмитент деп ... ... ... олар ... ... иемденушілердің (сатып алушылардың)
алдында белгілі бір жағдайда борышты (міндетті) болып табылады.
Эмитенттің кім болғанына ... ... ... ... ... бөлінеді:
– мемлекеттік;
– муниципалды;
– корпоративтік.
Мемлекеттік бағалы қағаздар – бағалы қағаздардың бұл түрі ... заң ... ... ... және ішкі ... мақсатында шығарылған. Сонымен қатар бағалы қағаздардың бұл ... ... ... банкімен эмитенттелінетін бағалы қағаз
болып табылады. Үкімет өз атынан бағағалы ... бұл ... ... ... ... тапшылығын қарастыру мен инфляцияны
болдырмау жағын қарастырады. Осыған сәйкес Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік бағалы
қағаздардың мынадай түрлері бар:
– Ұлттық жинақ облигациялары;
– Мемлекеттік қысқа ... ... ... ... ... орта ... ... міндеттеме (МЕОКАМ)
Муниципалдық бағалы қағаздар – бұл бағалы ... ... ... ... эмиссиланатын жергілікті атқарушы органдар шешімімен
шығарылады. Бағалы ... бұл ... ... ... ...... ауыруханалар салу үшін, бала бақшалар мен мектептер, тұрғын үйлер,
жолдардың жағдайын жақсарту және тағы ... ... ... шешу ... ... бағалы қағаздар – кәсіпорындар мен ... заң ... ... ... жарғылық капиталын қалыптастыруға немесе шаруашылық
қызыметін жүзеге асыру үшін шығарылатын бағалы қағаздарын ... ... деп ... ... ... бұл ... көп ... қоғамдар шығарып және олар эмитент болып табылады.
Бағалы қағаздарды жалпы мынадай екі топқа ... ... ... ... ... ... ... қағаздар.
Ақшалай бағалы қағаздар – ақшаны қарызға алғандығын білдіреді.
Бағалы қағаздардың бұл түріне ... ... және ... ... ... ... ... бағалы қағаздардан табыс
бір рет қана алынады. Іс ... ... ... қағаздар қысқа мерзімді
болып келеді, яғни бір ... ... ... ... ... ... қағаздар – кәсіпорындар мен ұйымдардың қорын
(капиталын) құру немесе оны ... ... ... ... ... осы аталған бағалы қағаздардың түріне жатқызылады.
Өздерінен алынатын табысқы байланысты бағалы қағаздар мынадай екі ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар – бағалы қағаздың бұл түрі бойынша эмитент
көрсетілген уақыт барысында ... ... ... ... ... өтуге (төлеуге) міндетті. Қарыздық ... ... ... ... ... тағы ... ... қағаздар
жатқызылады.
Инвестициялық бағалы қағаздар – бағалы қағаздың бұл түрі иемденуші
активтің бір бөлігін иемденуге ... ... ... қағаздардың бұл түріне
акцияны жатқызуға болады.
Бағалы қағаздар шығарылу мақсатына байланысты мынадай екі ... ... ... ағаздар;
– Саудалық бағалы қазаздар.
Қорлы бағалы қағаздар – ... ... ... қор ... ... және көп ... ... Бағалы қағаздардың бұл
түріне акциялар және облигациялар жатқызылады.
Саудалық бағалы қазаздар – бағалы ... бұл түрі ... ... ... ... ... ... есеп айырысуға арналған.
Нарықтағы айналымдағы ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар;
– нарықтық емес бағалы қағаздар.
Нарықтық бағалы қағаздар – ... ... ... ... ... немесе сатып отырылады.
Нарықтық емес бағалы қағаздар – бұл аталған бағалы қағаздар қолдан–қолға
еркін жүре бермейді, яғни олар ... ... ... ... және ... ... бағалы қағаздар мынадай үш топқа
бөлінеді:
– негізгі (акция, облигация);
... ... ... ... ... туынды (варранттар, опциондар, фьючерстер, бондар тағы да басқалар).
Акция дегеніміз ... мен ... ... бір акционерлік
қоғамды дамыту үшін қаржы салғандығын ... және ... ... ... бір ... ... ... (табыс ретінде) алуға
құқылы беретін бағалы қағаз болып табылады. Акциялар ... ... ... ... ... мен ... басқаруға қатысу
құқығына сәйкес акциялар мынадай түрлерге бөлінеді:
– Жәй акциялар;
– Артықшылығы бар акциялар.
Жәй акциялар ... ... ... құқық береді. Бір жәй акция
ұйымның акционерлер жиналысында осы ... ... ... ... бір ... ие бола ... Жәй ... үшін дивидент төлеу
акционерлік қоғамның таза пайдасынан (толықтырғанан) ... және ... ... ... дивиденттер төленгеннен кейін жүргізіледі.
Артықшылығы бар акциялар – басқаруға қатысу ... ... ... ... ... тұрақты белгіленген мөлшерде дивиденттер алу құқығын береді,
яғни оларға белгілі бір мөлшерде ... ... ... ... қатар
артықшылығы бар акциялар ұйымның таза табысын акционерлер арасында бөлу
кезінде ... ... ... ... жәй ... мен ... ие ... дегеніміз оның иесінің ақша салғандығын ... ... ... ... ... осы ... ... атауы (номиналды) құнына
белгіленген пайызды (процентті) төлей отырып, өтеу ... ... ... ... ... Облигациялар сияқты кісіпорын үшін
инвестицияның маңызды көзі болып табылады.
Қаржылык салымдар - бұл кәсіпорынның бағалы ... ... ... және ... ... ... ... сондай-ақ вексель және
басқа да қаржылық міндеттемелер негізінде басқа кәсіпорындар мен ... ... ... беруге арналған қаржылық салымдары.
Есепте каржылық салымдар қысқа ... және ұзақ ... ... Бір ... кем ... ... (ұсталатын) акциялар,
облигациялар мен басқа бағалы қағаздарға қаржылық салымдар, сонымен ... ... кем ... ... ... ... ... болып саналады.
Бір жылдан артық мерзімге табыстар алу үшін ... ... ... ... ... сатып алуға кеткен шығындар, еншілес
кәспорындардың жарғылық немесе ... ... ... бір ... ... ... ... қаржылар ұзақ мерзімді қаржылық салымдар болып
саналады.
Қаржылық салымдар құрамында ақша ... ... ... ... ... ... ... сертификаттары, вексельдер және
т.б. елеулі орын алады.
Акциялар кәсіпорынның даму ... оның ... ... ... және оған ... ... пайданың бір бөлігін алуға құқық
береді.
Облигациялар да олардың иесіне қаржы салғандығын ... ... ... қойылған сыйақы алуға құқық береді. Егер ... ... ... ... дивидендтер және облигациялар
бойынша сыйакыларды бір мезгілде төлеуге мүмкіндік бере алмаса, табыс ... ... ... ... бар. ... ... жағдайында
облигациялар бойынша сыйақылар резервтік ... ... ... ... ... бойынша - сол мақсат үшін ... ... ... ... ... - бұл ... салымшыларға белгілі мерзімге ақша
каражаттары (депонирлеу) салынғаны туралы ... ... Бұл ... ... ақша ... ... салымын (депозитін) және ол бойынша
сыйақысын қоса ... ... ... ... ... айырмашылығы клиентке
кітапша емес банктің қарыз қолхатьның ролін атқаратын сертификат ... ... ... ... ... ... ... жетпей алуға
болады, бірақ бұл жағдайда айыппұл (белгілі процент) төленеді.
Бұрын бағалы қағаздар тек қана ... ... ... ... және ... ... ... түрінде басылған.
Соңғы уақытга бағалы ... ... ... ... ... көбісі есеп кітабында жазу түріңде, сондай-ақ ақпараттың
әр түрлі сақтаушыларында (оның ішінде дискеталарда) жасала бастады, ... ... емес ... ... ... ... ... қағаздар
нарығында бағалы қағаздармен ... ... ... алмастырушылар да
шығарылады, айналымда болады, жойылады. Бағалы ... ... ... ... ... ... құжат - бағалы қағаздың сертификаты
беріледі.
1. ҚР қаржылық орталықтың ... ... ... ... экономикалық сипаттамасы.
Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығын құру ... жоба ... ... Н.Ә. Назарбаевтың бастамасымен дүниеге келді.
Аталған жоба жайында Елбасы ... ... жылы ... Қазақстандық
банктер ассоцияциясының кездесуі мен 2004 жылдың қараша айындағы ... ... ... ... жүзеге асыру шеңберінде Қазақстан Республикасы Үкіметі тарапынан
Сингапур мен Тайланд ... ... құру ... ... «Boston Consulting Group» компаниясы тартылды.
Компанияның негізгі міндеті Қазақстан қаржы ... ... ... ... ... ... ... өңірлік
қаржы орталығының құқықтық, инфрақұрылымдық, басқарушылық позициялары
бойынша ұсыныстар әзірлеу.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... тапсырма
Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 1 наурыздағы «Қазақстанның
әлемдегі бәсекелестікке қабілетті 50 елдің ... ... ... ... ... Орта Азия ... басты қаржы орталық ретінде Алматы
қаласының дамуына ерекше көңіл бөлінді. ... ... ... ... үшін ... және ... қызметі мен қарыздар беруде ірі қаржы
ұйымдарына қолайлы жағдайлар мен мүмкіндіктер жасалынып, қаржы орталықтары
қажетті инфрақұрылымдармен ... ... жылы ... ... ... Президенті Қазақстан
Республикасының «Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы туралы» № 145-ІІІ
Заңына ... жылы ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының қызметін реттеу ... ... ... ... ... статусы, қатысушылары мен
инфрақұрылымы элементтері ... ... ... ... жəне «Алматы
қаласының өңірлік қаржы ... құру ... ... ... ... заңнамалық актілеріне өзгерістер енгізу туралы»
заңдарында анықталған.
Салық жеңілдіктерін ұтымды пайдалану мен мүмкін қиянатшылықтардың алдын
алу ... АӨҚО ... ... құқықтық режим ретінде анықталған.
Мұндай статус қаржы орталығының қатысушылары болып табылатын ... ... ... тек қана ... ... территориясында ғана ашуға
міндеттейді.
АӨҚО территориясында Қазақстанның сот жүйесіне кіретін арнайы қаржы соты
құрылды. Бұл ... ... ... ... ... сот үкіміне
шағымдану процедурасы тек қана Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... реттеу мен қадағалауды іске асыратын ... ... əрі - ҚҚА) ... жəне ... ... айналысуға
рұқсат ететін лицензиясын иеленген жəне заңды тұлға ретінде мемекеттік
тіркеуден өткен ұйымдар ... ... ... ... ... болып табылады. Осылайша, салық жеңілдіктері іс-əрекеті
тікелей қаржы орталығындағы жұмыспен байланысты ... ғана ... ... қарамағындағы Халықаралық Кеңес кеңес беру органы болып
табылады жəне оның ... ... ... ... ... ... жəне
инвестициялау сфераларының халықаралық деңгейдегі ... ... ... ... ... ... ... етеді:
– АӨҚО көрсететін қызметтерді, операцияларды, құқықтық режимді жəне
қатысушыларды тарту бойынша ынталандыруды жетілдіру мақсатында АӨҚО
қызметіне қатысты мəселерде ... ... ... ... ... ... ... қазіргі немесе келешек инвесторларына жəне басқа
қатысушыларына ұсынылатын жағдайларға ... АӨҚО ... ... ... ... ... ... ретке келтіру бойынша
ұсыныстар дайындау;
Жоғарыда көрсетілген қаржы орталығының институттары қазіргі уақытта
қалыптастырылуда.
Қазақстан Республикасы ... 2006 ... 1 ... ... бəсекеге барынша қабілетті елу елінің қатарына қосылу
стратегиясы» Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі ... ... ... ... ... ... жүргізу
үшін қажетті техникалық инфрақұрылыммен жадықталған қаржы орталығының
арнайы сауда алаңын құру қарастырылған.
Қазақстан ... ... ... ... қаржы орталығы
туралы» Заңына сəйкес Алматы қаласының территориясында функциялайтын қор
биржасының сауда алаңы қаржы орталығының арнайы ... ... ... табылады.
Қазіргі уақытта «Қазақстан қор ... АҚ ... ... ... қор ... ... ... Бірақ та оның
материалды-техникалық жағдайы бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ескеретін болсақ қажеттіліктерді қанағаттандыра
алмайды.
Сондықтан да, Алматы қаласының ... ... ... қызметінің кешенді
дамуы мен халықаралық тəжірибені, жəне Агенттік мемлекеттік орган ретінде
операциялық ... ... ... ... ... ... жылы 100% мемлекет қатысуымен акционерлік қоғам түріндегі коммерциялық
ұйым – «Алматы қаласының өңірлік ... ... ... құру ... ... АҚ ... ... бюджеттен 2007-2010 жылдарға арналып
бөлінетін қаражат есебінен құралады жəне сол арқылы оның ... ... ... ... АҚ ... ... ... келесідей :
– қаржы орталығының инфрақұрылымын дамыту, демеу жəне əкімшілік ету;
– Алматы қаласының өңірлік ... ... ... ... ... жəне ... қатысу;
– қаржы орталығының қатысушыларына риэлторлық, рекрутингтік, кеңес
беру жəне ... ... ... ... ... ... жасалынған келісімшарттар бойынша
ақпараттық-аналитикалық шолулар дайындау;
– меркетингтік зерттеулер жүргізу.
«АӨҚО» АҚ мемлекеттің жүз ... ... ... ... кезеңде
«АӨҚО» АҚ қызметін қамтамасыз ету, қаржы орталығының инфрақұрылымын құруға
бағытталған «АӨҚО» АҚ жарғылық қоры ... ... ... ... ... ... орталығының инфрақұрылымын дамыту үшін
Алматы қаласының территориясында инфрақұрылымы толық ... түзу ... ... ... ... ету ... ... ету жəне соған байланысты қызметтің барлық түрін
көрсету отандық жəне ... ... ... ... əлемдік
қаржы орталықтарымен салыстыруға келетін жағдайлар туғызуға мүмкіндік
береді жəне бұл өз кезегінде мемлекет ... ... ... арттырып, қосымша инвестиция тартып биржаның əрі ... ... ... ... болады.
1.3 Қазақстанның бағалы қағаздары нарығының қазіргі кездегі күйі ... ... ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық базасы
құрылды жəне қор нарығы, орталық депозитарий жəне ... да ... ... ... ... ... құралдарын, пруденциалды нормативтер мен ... ... ... ... жəне жетілдіру аймағында
заңнамаларды жетілдіру, миноритарлық инвесторлардың құқықтарын қорғау мен
корпоративтік басқару ережелерін жетілдіру, ұжымдық ... ... жəне жеке ... ... ... ... инвестор ретінде
жұмыс істеуге тарту бойынша ... ... ... ... заңсыз
жолмен табылған табыстарды заңдастыру мен терроризмді қаржыландыруға қарсы
заңды қабылдау жоспарланып отыр. ... ... ... ... ... ... мен ... құқықтық база өңірлік
қаржы орталығын əрі қарай дамуының негізін қалаушы элементтері ... ... ... ... оның құрамдас бөліктерінің даму
деңгейінің тең еместігінде. Банк секторы қаржыларының есебінен ... ... ... ... ... ... өсуі себебінен
шаруашылық субъектілерінің отандық бағалы ... ... ... ... жəне ... ... ... болған жинақтаушы зейнетақы
қорлары, сақтандыру ұйымдары мен ... ... ... ... ... ... ... болады. Зейнетақы жəне сақтандыру ... ... ... ... ... банк секторын қаржыландыруға, жанамаланған
түрде нақты экономиканы қаржыландыруға пайдаланылады. ... ... ... инвестициялық жобаларды қаржыландыру көзі ретінде əрекет
етпейді жəне қазақстандық компаниялардың нарықтық бағасын көрсетпейді.
Әлемдік және ұлттық бағалы ... ... ... ... келесі тұжырымдама жасауға болады:
- «бағалы қағаздар нарық үлгі» ... ... ... ... ... ... ... нақты үлгіге сүйенбеуі;
- ұлттық бағалы қағаз нарығын қалыптастыруда үлгіні құрастырушы
факторлардың ескерілмеуі.
Біздің ... ... ... ... ... – бұл ... ... дәстүрлік факторларды ескере отырып, қоғам
субъектілеріне бағалы қағаз арқылы тиімді жүйесін құру ... ... ... ... ... тек ... институттарға ғана
байланысты емес, сондай-ақ корпоративтік басқару, ... ... ... анықтау қажет. Осыған байланысты, қаржы ... ... ... ... ... ... – жапон-немістік
үлгі деп танысақ, ал корпоративтік басқару ...... үлгі ... ... ... ... стратегиялық маңызы бар мәселеге
айналды. Экономиканың нақты секторларына инвестицияны ... ... ... ... ... ... ... алдын-алу үшін келесідей шаралар
жиынтығы жүргізілуі тиіс:
– бағалы қағаздар нарығының ... ету ... ... ... ... ... дамуын тежейтін себептерді анықтау;
– бағалы қағаздар нарығының тиімді дамуына әсер ететін ... ету ... ... ... ... қағаздар нарығын мемлекеттік реттеудің
маңыздылығын, қажеттілігін байқауға ... ... ... ... органдары республиканың даму сатысына қарай өзгерді.
Бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы мен дамуы мемлекеттік реттеуді
жүргізуіне ... ... ... ... ... ... және ... таңдау нарыққа ғана ... ... ... ... әсер ... ... қағаздар нарығын реттеу – ... ... ... ... ... болатын қарым-қатынастар
жиынтығы болып табылады. Бағалы ... ... ... ... ... ... ... мен операциялары қамтылады. Реттеудің
2 негізгі үлгісі бар: мемлекеттік және өзін-өзі ... ... ... ... тікелей және жанама түрде жүзеге
асырылады. ... ... ... келесілер жатады: ... ... ... ... ... нарық
субъектілерін лицензиялау, инвесторларды қорғау шараларын ... және ... Ал, ... ... ... мемлекеттің экономикалық тұтқалары
және капиталдары арқылы жүзеге асырылады. Мұндай тұтқалар мен капиталдарға
салық, ақша ... ... ... алулар, мемлекеттік меншік, сыртқы
экономикалық байланыстар жатқызылады.
Ал, Қаржылық қадағалау және АӨҚО ... ... ... ... ... ... кеш ... қарамастан, қаржы
нарығындағы, соның ішінде бағалы қағаздар нарығындағы беделі төмен ... ... ... ... ... ... ... – бұл
қатысушылардың қызметтерін лицензиялау мен олардың қызметтерін тәртіпке
келтіру, қаржылық құралдардың ... ... мен ... ... ... сақтау және бағалы қағаздар нарығындағы қаржылық механизмнің
арасындағы қатысушылардың ... ... ... ... ... ... еліміздің
егемендігін алғаннан басталды. ҚР-да бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік
реттеуді негізінен 4 кезеңге ... Бұл ... ... ... ... ... ... және қадағалайтын органдарға
байланысты.
1-ші суреттен көріп отырғанымыздай, ... ... ҚР ... ... ... негізгі 4 мемлекеттік органдары бар. ҚР ... ... ... ... ... рөлі – бұл ... ... шығару және мемлекеттегі ... ... ... ... ҚР Ұлттық банк ЕДБ-дің ... ... ... ... ... ... ... шығару қызметін
атқарады.
Бағалы қағаздардың даму үдерісі, қатысушылар саны ... ... ... ... ... қағаздар нарығының қалыптасу мен даму
кезеңдерін негізінен нарықта реттеу ... ... ... 1 – ҚР ... ... нарығын мемлекеттік реттеудің қазіргі
үлгісі. Ескерту – автормен құрастырылған
Мемлекеттік бағалы қағаздардың өсім қарқыны 71,76%-ын 2006 ... ... 2007 жылы ... және 2008 жылы 41,02% ... ... МБҚ
төмендеу немесе жоғарлау жағдайы мемлекеттің қаржы саясатының мазмұнына,
республикалық бюджеттің ағымдық жағдайы және ... ... үшін ... саясатқа тәуелді.
Сурет 2 – 2005-2008 жылдар аралығындағы МБҚ құрылымы
Ескерту – ҚҚА-нің есебі негізінде жасалған
МБҚ құрылымында ең үлкен ... ҚР ... ... ... ... ... 2005 жылы және 2007 жылы олардың үлесі 38,73% және 31,8%-ы
құраса, қалған екі жылда МБҚ құрылымында қомақты ... яғни 2006 ... ... ... және ... ... алды.
ҚР Ұлттық банктің ноттары мемлекеттің ақша-несие саясатының құралы бола
отырып, ЕДБ-дің өтімді ... ... ... ... қор ... пайда табудың ең қолайлы құралына жатқызады. Олардың үлесі 2005
жылы және 2007 жылы өскенін ... ... ... үлесі 59,83%-ды
және 67,82%-ды құрайды.
Мемлекеттік бағалы қағаздардың құрылымы жағынан талдау жүргізсек, ҚР
Қаржы министрлігі және ... банк ... ... ... ... ... ... болады. 2005 жылдың 1-ші қаңтарына және 2007
жылдың 1-ші қаңтарына көрсетілген мәліметтерге ... осы ... ... ... ... қағаздарына қарағанда ҚР Ұлттық банктің
ноттарының шығару көлемі жоғары. Яғни, ҚР ... ... ... қымбат-
ақша несие саясатын жүргізу мақсатында, өзінің ноттарын шығару белсенді
жүргізгенін куәландырады. Алайда, 2005 және 2007 ... ... ... ... ... жеткіліксіздігі және жинақтаушы
зейнетақы қорлардың өтімділігін қамтамасыз ету мақсатында ҚР ... ... ... ... ... байқалады.
ҚР бағалы қағаздар нарығында мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы ғана
емес, ... ... ... ... қағаздар нарығы қалыптасты. Оның
көлемі мемлекеттік бағалы қағаздар ... ... ... да, жыл ... ... байқалады. Ең алдымен, бағалы қағаздар нарығының ... ... 3 – ... ... ... ... – ҚҚА-нің есебі негізінде жасалған
Суретте акционерлік қоғамдар санының және ... ... ... ... қарастырылған. Мұнда, жыл сайын акционерлік қоғамдардың
жабылуы және олардың санының ... ... Тек, ... жылда
акционерлік қоғамдар санының біршама өскенін байқаймыз.
Акция нарығынан басқа, корпоративтік бағалы қағаздарға ... ... ... ... ... қарағанда облигация шығарылымы аз көлемде
шығарылады.
Сурет 4 – Акция және облигация шығарылымдарын салыстыру
Ескерту – ... ... ... ... ... облигация шығарылымы 5 есе төмен. Облигацияны шығару
эмитентке акцияны шығаруға ... ... Оның ... ... ... ... түрде сыйақыны төлеуін жатқызамыз.
Бекітілген мерзімде эмиссиялық бағалы қағаздардың ішінен тек ... ... ... ... деп айтуға болады. Олардың даму үрдісі 7
есе сипат алады. Акцияларды шығару ... ... ... ... ... шарт ... атап өтуге болады. Сонымен қатар, акция
инвестицияның бір түрі – оның өтеуін ... ... ... ... бойынша
акционерлік қоғамда міндет туындамайды.
Сурет 5 – Эмиссиялық бағалы қағаздар шығарылымын салыстыру
Ескерту – ҚҚА-нің есебі негізінде жасалған
Қор биржаның ... «В» ... ... листинг «А» тобындағы
шығарылымдар жоғары екінін байқауға болады. Ең алдымен, бұл эмитенттердің
қаржылық тұрақтылығының ... ... ... ... ... ... айналысына бағалы қағаздарды енгізу кезінде листинг «А»
секторына енгізуіне атсалысады. Себебі, бұл ... ... әсер ... ... бағалы қағаздардың сенімділігінің, бағалы қағаздардың
нарықтық бағасының өсуіне әкеледі.
Сурет 6 – Қор биржаның ... ... ... ... – ҚҚА-нің есебі негізінде жасалған
6-шы суреттен байқағанымыздай, листинг «А» тобындағы шығарылымдар саны
листинг «В» қарағанда 3 есе ... ... ... «А» ... ... ... ... өсуі байқалса, листинг «В» тобында бағалы
қағаздардың шығарылымының өсуі онша байқалмайды.
KASE ... ... ... ... ... ... талдау
жүргізу кезінде, осы көрсеткіштің ең жоғарғы деңгеңі 2006 жылы ... ... 21,62% ... және 35,02% ... ... ... 2007 ... 1 қаңтар айында аталған көрсеткіш 87,06%-ын
құраса, есепті жылы 64,94%-ы деңгейіне ... 2007 ... 1 ... бойынша «А» және «В» санаты бойынша ресми ... ... емес ... ... ... ... жалпы капиталдандыру
тиісінше 8451466 млн. теңге және 375554 млн. ... ... Бұл ... ... ... ... ... акциялар бойынша 5,11
есе өсті. KASE ... ... 2007 ... 1 ... ... бойынша
8827020 млн. теңгені құрады, ол ЖІӨ-нің ... ... 2006 ... 1
қаңтардағы жағдай бойынша осындай көрсеткіш 35,02% болды. Қор нарығының
капиталдануының ... ... ... қор нарығын ... өсуі де ... 7 – KASE ... капиталдануында ЖІӨ-нің қатынасы
Ескерту – ҚҚА-нің есебі негізінде жасалған
Есепті жылдың мәліметіне сәйкес, «А» және «В» санаты ... ... ... ... емес ... ... бойынша нарықты
капиталдандыру 8005664 млн. теңге және тиісінше 258732 млн. ... ... ... ... ... ... капиталдандыру 9,23 %-ға өсті,
акциялар бойынша 9,93 %-ға кеміді.
Сурет 8 – Бағалы ... ... ... ... даму ... – ҚҚА-нің есебі негізінде жасалған
2005-2008 жылдар аралығындағы ... ... ... ... 8-ші
суреттен көруге болады. Кәсіби қатысушылардың ішінен брокер-дилерлік
лицензияны алу ... ... ... атап ... ... Оның даму серпіні
жыл сайын өсуде. Бұған себеп ретінде – ҚР бағалы ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды ұстаушылар тізімінің жүйесін
жүргізу ұйымдар санының біршама төмендегенін ... ... ... тіркеушілердің саны – 18 болса, келесі жылдары серпіні төмендеп
отыр – 2007 жылы 11%-ға, 2008 жылы ... ... ... ... ... ... ... санының төмендеуі уәкілетті органның
талаптарына сай болмауы ... ... ... ... яғни өз ... ... ұйымдастырылған нарыққа
енгізетін ұйым, ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығындағы ... ... ... болады. Мұнда, листингтік компанияның ерікті
шешімі емес, ал мемлекет бекіткен міндетті ... сай ... ... ... ... отырғанымыздай, листингтік компания кем дегенде төрт
қатысушымен өзара байланыста болуы шарт. Ал, әр ... ... үшін ... алым төлеуі керек. Қорыта айтқанда, бағалы ... ... ... ... ... ... негізгі факторы ретінде – біз қатысушылар санына байланысты
қаржылық ресурстардың қымбаттығы, яғни ... ... ... ... ... 9 – Листингтік компанияның ұйымдастырылған бағалы қағаздар
нарығында қызмет етуде қатысушылармен ... ...... ... ... ... қағаздар эмитенттері, әсіресе листингтік
компаниялардың өз бағалы қағаздарын ұйымдастырылған нарықтың айналысында
тіркеу ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздар ұстаушылар тізімін жүргізетін ұйымдардың ... ... ... ... Себебі, 1997 жылдың заңнамасына сәйкес, акционерлер саны
500 ден жоғары акционерлік қоғамдардың бағалы ... ... ... тек ... тіркеушімен жүргізілуі бекітілді. Кейіннен, 2001 жылы
«Акционерлік ... ... ҚР ... ... ... ... бағалы қағаздар ұстаушылар тізімін жүргізу уәкілетті органнан
лицензиясы бар ұйым ғана ... ... ... ... Сөйтіп,
акционерлік қоғамдарды эмиссиялық бағалы қағаздарын ... ... ... келісім-шарт жасасуға міндеттеді.
Осы бағытты жүзеге ... ... ... ... үшін
жеңілдік ретінде – бағалы қағаздар ұстау тізімін ... ... ... анықтаймыз. Бұл фактор бағалы қағаздары ұйымдасқан нарықта ... ... ... ... ... ... Аталған шартты
жүзеге асыру үшін келесідей қадамдарды қарастырамыз.
Сурет 10 – Бағалы қағаздар ұстау тізімін жүргізу жүйесін ...... ... ... ... ... ... 2 элементтен тұрады – бұл
стратегия мен ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгізген кезде, олардың бір-бірінен шығуы сипат
алуы қажет.
Сондықтан да, бағалы қағаздар нарығында мемлекеттік ... ... ... ... ... ... заңнаманы шығару мен оған толықтыру жүргізу кезінде құқықтық негіздің
басыңқы дәрежесіне сүйенуі;
- ... ... мен оған ... жүргізу кезінде құқықтық негіздің
бір-біріне үйлестіруі және бірігей бағыттарды ұстануы;
- ... ... ... ... мен ... ... кезінде
нақты қажеттіліктерді және мүмкіндіктерді ескеруі;
- бағалы қағаздар нарығының қатысушылар тізімін бекітуде, тек техникалық
талаптарды ғана ... ... ... ... ескеруі.
Бірінші қағидаға сәйкес, бағалы қағаздар нарығы дербес сектор ғана емес,
сонымен қатар қаржы нарығының және экономикалық жүйенің элементі ... ... ... Яғни, экономика ... ... ... ... ... ... өзгерісі міндетті түрде бағалы
қағаздар нарығына әсер етеді. Сондықтан да, ҚР ... ... ... ... ... одан ... ... бар құжаттардың мазмұнын
ескеру керек. Бұл жағдайда, бағалы қағаздар ... және ... ... ... ... заңнамаларды, стратегияларды дайындайтын
мемлекеттік органдардың өзара ... ... ... деп тұжырымдаймыз.
Екінші қағида бірінші қағидаға сүйенеді. Бағалы қағаздар туралы, олардың
қатысушылары туралы жағдайлар әр түрлі ... ... ... Ал, ... ... ... ... біліктілігін жоғарлату
негізгі міндеттердің бірі ретінде бекітілген. Бірақ, реттеуші заңнамалар
мазмұнының әр түрлі сипат ... ... ... ... ашуға кері әсерін
тигізеді. Осыған сәйкес, ҚР ... ... «ҚР ... ... ... «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР Заңдарына ... ... ... ... ... депозиттік серификатты бағалы қағаз мәртебесі бар
құралдардың ... ... ... ... қағаздар нарығы бойынша
заңнамадағы сияқты бағалы қағаздар тізімін енгізу қажет. ... ... ... ... ... ҚР ... пайды бағалы қағаз мәртебесіндегі
құрал ретінде жағдайды енгізе отырып, «Инвестициялық ... ... ... ... ... ... болады. Сондай-ақ, елде инвестициялық
қорлардың акционерлік түрлері қалыптасты. Олардың негізгі жағдайлары мен
акционерлік қоғамдардан ... ... ... ... ... ... табу қажеттілігі бар. Сонда, акцияны тек ... ғана ... ... ... ... ... ... бар
екенін және бұл жағдай тек ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығын реттейтін басқа заңнамаларды сипат
алады.
Келесі қағида – бұл нақты қажеттіліктерді және ... ... ... сан ... ... бар. ... ... басқа
опциондар, фьючерстер, своптар, депозитарлық қолхаттар, варранттар бар. ҚР-
да тек акция, ... және ... даму ... бар. ... ... ... ... үлес салмағы жоғары. Дамыған мемлекеттерде
негізгі бағалы қағаздармен қатар, туынды ... ... даму ... ... ... келесідей факторлармен түсіндіреміз:
- туынды бағалы қағаздардың дамуы ең ... ... ... ... ... ... фьючерстік немесе опциондық биржаға
дейін, сол орында тауар биржасы қалыптасқан болатын, кейіннен ... өсе ... ... ... ... ... жолы ретінде
туынды бағалы қағаздардың шығаруына әкелді. Тек 20 ғасырда, ... ... ... ... ... ... ... (тауарды сату
мен сатып алу орнын анықтау және дамыту) ығыстыра ... ... ... оқиғаларды алдын-алуға көмектесетін құрал ретінде
дамыды. ... ... ... биржалар дамуының, мемлекеттегі тауар
айналымының негізгі индикаторы ретінде қарастырылады.
- ... ... ... ... тек ... ... ... шығады. Себебі, бір жағынан елдегі бағалы қағаздар нарығы ... ... ... жағынан қаржылық ресурстарға деген сұраныс пен
ұсыныстың деңгейін көрсетеді. Туынды ... ... ... активтері
ретінде негізгі бағалы қағаздарға да тиесілі. Әсіресе, депозитарлық ... ... ... ... да, ... ... қағаздардың дамуы тек
негізгі бағалы қағаздар нарығын дамыту кезеңінен кейін ... ... ... – бұл ... тиімділікті ескере отырып, бағалы
қағаздар нарығын дамыту. Мемлекет инвесторлардың және ... ... ... ... ... ... атқарады. Бірақ,
олардың құқықтарын қорғау кезінде бірнеше балама нұсқаларды дайындау керек.
Агенттіктер міндетті өзара қатынастарды ... ... ... бағалы
қағаздар нарығына әсер ету мүмкіндігін жан-жақты қарастыруы керек. ... ... ... ... – бұл ... пен ... ... қажет. Ал, олардың арасындағы ... мен ... ... ... ... ... ... енгізіледі.
Эмитенттер немесе инвесторлардың міндетті өзара ... ... ... көп ... осы ... қатысушылардың бағалы
қағаздарды шығару немесе сатып алу ынтасын ... Осы ... ... ... ... жүргізу бойынша ұйыммен ... ... бас ... ... ... қағаздар ұстаушылар тізімін жүргізуге
эмитенттің өз ... ... ... Ал, бағалы қағаздар ұстаушының
тіркелімі екі жақта, яғни эмитент пен Орталық ... ... ... ... ... 2 ... ... алады. Оның
арасындағы негізгі айырмашылығы – 1- ші ... ұйым ... ... ... ... бағалы қағаздармен мәмілені тіркеу құқығы бар. ... ... ... тек ... ... ... алу мен сату
мәмілесін жүргізуге ғана құқығы бар. Осыған орай, 2 - ші ... ... ... жыл ... ... ... ... тарапынан
санаттарға бөлмей, бірдей ... ... ... ... ... тиімді механизмге әкелуіне мүмкіндігі болады. Нақты секторды
қаржыландыруға қажетті ақша ресурстарын тарту бойынша АӨҚО ... ... ... бағалы қағаздар нарығында жаңа қаржы инструменттері
мен қор технологияларын дамыту ... ... ... инструменттері
спектрінің əрі қарай кеңеюіне жəне биржа нарығында өтімділікті арттыру
бойынша ... ... ... ... ... нарық
капитализациясының əрі қарай өсуі мен қарыз инструменттерінің ... ... ... ... қор ... жаңа ... ... қор технологияларын ... ... ... үшін ... жағдайлар қажет:
– алғашқы кезеңде ірі жобаларға көмек көрсету жəне ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығын дамыту;
– корпоративтік облигациялар нарығын əрі қарай дамыту – ... ... ... ... ... 2010 жылы 8
млрд. долларды құрайды деп күтілуде, оның ішіндегі қазақстандық
эмитенттердің шығару көлемі 6 ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының «Секьюриттеу туралы»
заңына сəйкес шығаруды іске асыру арқылы қаржылардың қайтымдылығын
қамтамасыз ету жəне ... ... ... ... ... ... ... валюта мен тауарларға (бидай,
алтын, мұнай) туынды қаржы инструменттерін шығару;
– биржа ... ... ... ... қор ... (Еxchange Traded Funds) айналымда жүрген
инвестициялық қорлардың акцияларын пайдалану;
– əр түрлі тəуекелдер құрылымына байланысты құрылымдық ... ... ... АҚ ... ... мемлекеттік компаниялардың
акцияларын жеке инвесторлардың кең көлеміне арнап шығару;
– тəуекелсіз ... ... ... ... мен теңгелік
бенчмаркін құру;
– сондай-ақ қаржы орталығының қызметінің кеңейту үшін ... ... ... қаржы қызметтерінің түрлерін арттыру арқылы АӨҚО территориясында
рұқсат ... ... ... ... ... ... Ислам
принциптерімен сəйкес келетін қаржы қызметтерін енгізу жəне т.б.
... ... ... ... ... операцияларын іске асыру
үшін негіз қалыптастыру.
2. Акционерлік қоғамдағы ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
1. Акционерлік қоғамның меншікті акцияларының қозғалысы бойынша
операцияларының есебі
Жарғылық капиталды ... ... ... қоғам сол капиталдың
мөлшеріне сәйкес акциялар шығарып және ... ... ... ... акционерлерден акцияларды сатып алу, қорлар нарығында
сату, жою және т.б. шаралар жасауы мүмкін.
Бухгалтерлік есепте операциялардың есебі үшін 1150 ... ... ... ... ... ... Олардьщ кейінірек кайта сату
немесе жою үшін акционерлерден өтеп алынған кәсіпорындардың балансқа кіріс
болған меншікті акциялары № 5210 ... ... ... үлес ... ... ... сату ... жою үшін акционерлерден акционерлік қоғам
өтеп алынған кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... - 5210 «Сатып алынған меншік үлес құралдары» шоты
Кт - 1010, 1030 ... ... шоты мен ... ... ... ... ... олардың түрі, нөмірі, сериясы мен номиналды құнын
көрсетумен тізім бойынша кассаға кірістеледі және ... ... ... үшін қолданатын тәртіпте сақгалады.
Меншікті акцияларды акционерлік қоғам сату кезінде екінші ... ... есеп ... ... ... жасалады:
Дт - 1010, 1030 «Есеп айырысу шоты мен кассадағы ақшалар» шоты.
Кт - 5210 «Сатып алынған ... үлес ... ... егер ... ... олардың номиналды кұнынан артық баға
бойынша сатылса, онда бағалы қағаздың сату мен номиналды ... ... ... ... ... жазу жазылады:
Дт - 3030 «Қатысушылардың дивиденттері және кірістері ... ... ... берешек» шоты.
Кт - 5510 «Есепті жылдың бөлінбеген табысы (жабылмаған залалы)»
шоты.
Меншікті акцияларды жою кезінде оларды ... өтеп алу ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік жазба
жасалады:
Дт - 5010, 5020 «Жай және артықшылығы бар акциялар» шоты.
Кт - 5210 ... ... ... үлес ... ... ... ... олардың келіп түсу көздерінен тәуелсіз
есеп ведомостарында түрлері, өтеп алу мерзімдері, құны ... ... ... ... ... бойынша дивиденттер алуға
құқылы. Акционерлерге дивиденттер есептеу мынадай жазумен ... - 5510 ... ... ... табыс (жабылмаған залалы) мен
жиынтық табысы (залалы)» шоттары.
Кт – 3030 «Қатысушылардың ... және ... ... ... ... ... ... 5510 «Есепті жылдың бөлінбеген табысы (жабылмаған ... ... бар ... ... ... бар ... ... үшін таза табыстың мөлшері жетіспейтін жағдайда қолданылады.
Егер акционерлер ретінде бұл қоғамның кызметкерлері болса онда
дивидендтердің ... ... ... ... - 5610 ... ... ... шоты.
Кт - 3350 «Еңбек ақы төлеу бойьшша ... ... ... ... ... дивидендтерге салық салынатын тәртіп болғандықтан,
дивидендтердің есептелген сомасынан салықтың келемін ... ... ... жатады. Бұл жөнінде төмендегі жазулар жазылады:
а) есептелген салықтың ... - ... ... және кірістері бойынша қысқа
мерзімді кредиторлық берешек», 3350 ... ақы ... ... қысқа мерзімді
берешек» шоттары.
Кт - 3190 «Өзге салықтар» шотының «Бағалы қағаздар бойынша
табыстарға салықтар субшоты.
б) төленетін ақшалардың сомасына:
Дт – ... ... және ... ... ... ... ... 3350 «Еңбек ақы төлеу бойьшша қысқа мерзімді
берешек» шоттары.
Кт – 1010, 1030 «Eсеп айырысулар шоты мен ... ... ... ... ... давидендтерді төлеу, тиісті жыл үшін купондарды
кесіп алу ... ... ... ... оны нақты көрсетуінен соң
жасалады. Бұл дивидендтер төлемінің ... ... ... ... ақша ... дивидендтер төлеуді банкіге
тапсыруды мүмкін. Бұл жағдайда дивидендтердің ақша салушыларға ... ... жеке ... ... бұл 1060 ... де ақша қаражаттары»
шотында есепке алынады:
Дт - 1060 ... де ақша ... ... - 1010, 1030 ... айырысу шоты мен кассадағы ақшалар» шоттары.
Төленген дивидендтердің көлемі туралы банктің растауын ... ... ... мынадай жазу жазылады:
Дт - 3030«Қатысушылардың дивиденттері және кірістері ... ... ... ... 3350 ... ақы төлеу бойьшша қысқа мерзімді
берешек» шоттары.
Кт - 1060 «Өзге де ақша қаражаттары» шоты.
Дивидендтер ... ... ... қызметтері үшін төмендегі жазу
жазылады:
Дт - 7210 «Жалпы және әкімшілік шығыстар» шоты.
Кт - 1030 ... ... ... ақша ... ... аралық тәжірибеде қаржылық активтердің нақты бағасын анықтауда
қолданылатын бағаның бірнеше түрлері қараған:
– номиналды ... ол ... ... ... ... және
такбысты есептеумен бағамды анықтаудың негізі ретіндеқолданылаы;
– эмиссиялық баға, бұл ... ... қор ... ... бағасы;
нарықтық баға, бағалы қағаздардың қор нарығында және ... ... ... ... ... баға ... ... жағдайы мен шаруашылық
қызметін талдау процесінде анықталып, пайдаланылатын баға.
Акциялар ... ... ... ... ... ... Бұл ... негізін акцияларды сатып алу бағасы кұрайды. Ол
номиналды баға мен эмитентке төленген ... ... ... берген
жеңілдіктен тұрады. Одан басқа акциялар сатып алу кезінде ... ... ... ... ... ... болады. Олардың
ішінде - инвестициялық кеңесшінің қызметі қаржылық ... ... ... ... ... операцияларға салық төлеу.
Бағалы қағаздар сатып алу туралы мәліметтердің жинағын жеке
операциялық ... ... ... ... ... ол ... құрылыс» шоты болуы мүмкін. Нәтижеде 1100-1150 "Қаржылық
инвестициялар" шоттарына мәліметтер қалыптасқан бастапқы құн ... ... ... ... мен ... бағалы қағаздарды
сатып алу теңгемен, шетелдік валютамен ... ... ... ... меншігіне не пайдалануына беру жолымен төленуі мүмкін.
Инвестордың (ақша салушының) есебіне мынадай ... ... ... ... ... төлеу кезінде:
Дт - 1100"Қаржылық инвестициялар", 1150 "Өзге де қаржылық инвестициялар"
шоттары.
Кт – 1030 «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша ... ... ... беру ... төлеу кезінде:
1. сатып алынатын акциялардың сатып алу құнының сомасына;
Дт - ... ... 1150 ... де ... ... - 6210 ... ... есептен шығуынан түскен табыс» шоты.
Акциялардың төлемі есебінен өткізілетін мүліктік объектілердің
баланстык құнының ... - 7410 ... ... ... шығуы бойынша шығыстар" шоты.
Кт - 2400 «Негізгі ... ... ... ... АҚ-ды құру
бойынша ұйымдастыру шығыстарының сомасына).
Акциялардың төлемі бір жолғы да, ... те ... ... ... ... ... ... тіркеуден өткен соң бірінші 30 күн ішінде
инвестор сатып алынған акциялардың 50%-дан кем емес ... ... ... ... ... кезінде екі жағдай болуы мүмкін. Егер ақшасы
толық төленбеген акциялар бойынша кәсіпорын дивидендтер ... ... ... толық жауапты болса, онда баланстың активінде сол акциялардың толык
құны, ал ... - ... ... ... ... сома ... ... бухгалтерлік проводка төмендегінше жазылады:
Дт - 1100 «Қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар» шоты.(1010-1030 «Есеп
айырысу шоты мен ... ... ... шоты - ... аударылған
сомаға).
Кт - 4160 «Төлеуге арналған ұзақ ... ... ... ... ... үшін есеп ... ... жағдайда сатып алуға тиісті акциялардың есебінен төленген сомалар
баланстың активінде дебиторлармен есеп айырысу бабы бойынша ... - 4160 ... ... ұзақ мерзімді сыйақылар»шотының «Сатып
алынатын акдиялар үшін есеп айырысулар» субшоты.
Кт - 1010 -1030 ... ... шоты мен ... ... ... ... ... акциялар тиісті реестрде (кітапта) тізімделген
түрде бейнеленуі тиіс. ... екі дана ... ... Біреуі кассир,
екіншісі - бухгалтер үшін. Ондағы ... ... ... бойынша жасалуы
міндеттеледі.
Кәсіпорын сатып алған акциялар ... ... ... ол ... емес қызметтен түскен табыс болып саналады және ... - ... ... ... ... дебиторлық қарыздары»
шоты.
Кт - 6120 «Активтердің шығуынан алынатын кірістер» шоты.
Егер ... ... ... ... ... (жұмыстары,
қызметтері) түрінде алатын болса, онда есептелген дивидендтер бойынша қарыз
сомаларының жабылуы 1220-1230 ... ... ... ... ... ... бейнелейтін шоттар корреспонденциясында
көрсетіледі.
Ұсталған салықтың сомасы есебінен кемітіліп ... ... ... ... ... ... - 1030 ... төлемнің заттай түріне сәйкес шоттар.
Кт - 1220-1230 «Еншілес (бағынышты) ұйымдардың дебиторлық қарыздары» шоты.
Кәсіпорынның бұрын сатып ... ... ... ... сатылуы)
төмендегі проводкалармен бейнеленеді:
а) сатылатын акциялар үшін алушыдан нақты алуға тиісті сомаға:
Дт - 1210-1630 «қысқа мерзімді ... ... ... - 6210 ... ... түскен табыс» шоты.
б) сатылатын акциялардың баланстық құнының сомасына:
Дт - 7410 «Инвестицияларды пайдаланудан түскен табыс» шоты.
Кт - 1100"Қаржылық инвестициялар", 1150 "Өзге де ... ... ... беру ... кәсіпорынның есебінде № 1100-1150
шоттар бойынша ішкі жазу жазылады: бұл акциялардың құны ... ... ... ... ... ... субшотында
белгіленеді. Бұл субшотгағы ақпарат кепіл ұстаушылар бойынша ... ... ... ... ... ... ... есебінде кері жазуға себепкер болады.
2. Борыштық инвестициялар ... ... ... ... ... ... ... вексельдердің және т.б.) ... ... ... ... 1150 ... де қаржылық инвестициялар"
синтетикалық шоттары қолданылады.
Борыштық инвестициялар оларды сатып алуға ... ... ... ... ... ... құрамы акцияларды сатып алу кезіндегі
нақты шығындардың құрамына ұқсас. Борыштық ... ... ... өте ... ... ... ... саналады.
Егер бастапқы (баланстық) құн номиналды бағадан жоғары болса, онда ... ... ... ... ... жағдайда - қосып есептеледі.
Жабу мерзімі бір ... ... ... қағаздар бойынша бұл операция оларды
кәсіпорынның балансынан ... бір ... ... ... астам мерзімге алынған облигациялар бойынша бастапқы құнның
түзетілуі олардың ... ... ... ... (баланстық) құны
облигацияларды жабу (өтеп алу) мезгіліне номиналды бағасына ... ... ... құн мен ... бағаның арасындағы айырманы шығыс ету немесе
қосып есептеу кәсіпорынға тиесілі облигациялар бойынша алынатын пайыздар
есебінен жасалады.
Тиесілі табысты ... ... ... ... ... ... ... бастапқы құн мен номиналды бағаның арасындағы айырманың ... ... ... мен ... ... ... ... төлеуге негізделіп аныкталады. Айырманың бұл бөлігі ... ... ... ... = (Бқ - Н) : (М х С) ... ... - облигацияның бастапқы құны мен номиналды бағасының арасындағы
айырманың бөлігі;
Бқ - ... ... ... яғни ... ... сатып алу бойынша
нақты шығындардың сомасы;
Н - ... ... ... яғни ... ... ... құн;
М - эмиссия күнінен бастап облигацияның иесі салынған ақша қаражаттарын
талап етуге құқық ... ... ... ... айналым мерзімі;
С - жыл ішінде облигация бойынша табыс төлемінің саны.
Сол немесе ... ... ... ... алу ... есеп ... ... жазулар жазылады:
а) қаржылық міндеттемелері үшін қаражаттар аудару кезінде:
Дт - 3230 «Қаржылық міндеттемелермен операциялар жүргізу» ... ... 1030 ... ... ... ақша қаражаты» төлем түріне
байланысты.
б) сатып алу нақтылығы расталған кезде:
Дт - ... ... 1150 ... де ... шоттары.
Кт - 3230 «Қаржылық міндеттемелермен операциялар жүргізу» ... ... өсу ... ... ... онда ... төлеу
күндерімен сәйкес келмейтін күндері оларды сатып алу кезінде сатушы мен
сатып алушы ... ... ... ... бөліп алуы тиіс. Сатушы сатып
алушыға облигацияның нарыктық құнынан басқа ... ... ... ... мерзімге тиесілі пайыздар төлейді. Пайыздарды төлеудің ... ... ... ... ... ... кезең үшін алады.
Алушының бухгалтерлік есебінде бұл операциялар төмендегіше бейнеленеді:
а) олардың соңғы ... ... ... ... ... ... мен ... қоса, облигацияның сатып алу құнына алынатың облигация
үшін қаражаттардың аударылу кезінде:
Дт - 3530 «Сатып алу құнымен операциялар жүргізу» субшоты.
Кт - 1030 ... ... ... ақша қаражаты» төлем ... ... ... ... ... көшу ... - 1100"Қаржылық инвестициялар", 1150 "Өзге де қаржылық ... 1620 ... ... ... ... шоты ... ... төлемі кезінен өткен кезеңіне тиесілі пайыздар үшін жазылады.
Кт - 3530 «Сатып алу құнымен операциялар» субшоты,
в) пайыздармен болатын кейінгі операциялар:
Дт - 3530 ... алу ... ... ... ... толық кезекті
пайыздық кезеңге тиесілі пайыздар.
Кт - 1620 ... ... ... ... шоты ... ... ... кезінен өткен кезеңіне тиесілі пайыздар үшін жазылады.
Қаржылық міндеттемелер бойынша табыс ... ... ... ... ... ... ... мұнан бұрын қаралғандарға тіпті жақын.
Егер қаржылық міндеттемелерінің ... құны ... ... ... онда ... тиесілі сыйақыны әрбір есептеу кезінде төмендегі
жазу ... - 3230 ... ... ... ... өзге ... алуға тиесілі табыстың сомасына.
Кт - 1100"Қаржылық инвестициялар", 1150 ... де ... ... ... құн мен ... ... ... айырманың бір
бөлігіне, 6210, 1100-1150 ... мен 3230 ... ... ... өзге ... шотына апарылған сомалар арасындағы айырмаға.
Егер есептелген қаржылық міндеттемелердің бастапқы құны ... ... ... ... онда ... ... тиесілі пайыздар
есептеу кезінде төмендегі жазу жазылады:
Дт - 3230 «Басқа ... ... ... өзге ... алуға тиесілі табыстың сомасына.
Кт - ... ... 1150 ... де ... ... бастапқы құн мен номиналды бағаның арасындағы
айырманың бір бөлігіне, 6210, 1100 -1150 ... мен 3230 ... ... ... ... ... кем мерзімге шығарылған қаржылық міндеттемелер жағдайында
жоғарыда келтірілген жазулар ... ... бір ... ... ... есеп ... жабу ... көрсетіледі:
алынған қаржылық міндеттемелердің номинадды құнына (егер пайыздар
қарастырылған болса, онда олардың сомаларын қоса):
Дт - 3230 ... ... ... ... өзге міндеттемелер»
субшоты.
Кт - 6210 «Инвестициялардың пайдаланылуынан түскен табыс" шоты.
2) алынған қаржылық ... ... ... - 7410 ... ... ... ... шоты.
3) дисконттың сомасына (егер пайыздар қарастырылған ... ... сол ... ... қоса):
Дт - 1220-1230 «Еншілес (бағынышты) ұйымдардың дебиторлык ... - 6210 ... ... ... ... ... ... сомасына:
Дт - 1030 «Ағымдағы банктік шотындағы ақшалар» шоты
Кт - 3230 «Басқа ... ... ... өзге ... ... бойынша мерзімді төлемдер жасалатын табысты төлеу,
жабу мерзімі бір жылдан астам ... сату ... ... ... ... ... сату күнін коса кезеңде есептелген ... ... сату ... оның құрамдас бөлігі ретінде енгізілуі
мүмкін. Бұл пайыздар сомасы пайдалар мен залалдардың ... ... ... мынадай жазулар жазылады:
Дт - 1030 «Ағымдағы банктік шотындағы ақшалар» шоты ... ... - ... инвестициялар", 1150 "Өзге де қаржылық инвестициялар"
шоттары облигацияның бастапқы ... ... 6210 ... түскен табыс» шоты пайыздардың сомасын ... ... ... бағасы мен оның бастапқы құнының арасындағы айырма мен
есептелген пайыздарға есептеледі.
Бұл жағдайда пайыздардың ... ... ... ... есептеп
шығарылуы мүмкін:
П = (НхОп: 100) х (М:Ұ), ... ... - ... ... ... ... ... сату
күнін қоса кезенде есептелген пайыздар сомасы;
Н - облигацияның номиналды бағасы;
Оп - ... ... ... ... мөлшері;
М - пайыздық кезеңнің басталған күнінен облигацияны сату ... ... ... ... ... - ... ... кезеңнің жалпы ұзақтығы.
Шетелдік валюталардағы борыш бағалы ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Олар № 1100-1150 «Қаржылық
инвестициялар» шоттары бойынша ... алу күні мен бұл ... ... ету ... ... ... ... бағалануларының арасындағы
айырма болып табылады. Алайда, бағамдық айырма тек бағалы қағаздың ... мен ... ... ... баға бойынша жасалған жағдайда ғана
байқалады. Басқа жағдайларда бағамдық айырма табыс немесе ... ... сату ... болған жоғалтулардың сомасында «батып кетеді».
Бұл операциялардың қалыптасуы төмендегіше болады:
1) валютаға ... ... ... алу ... жүргізу күнінің
бағасы бойынша):
Дт - ... ... 1150 ... де ... ... - 1030 «Ағымдағы банктік шотындағы ақшалар» шоты.
2) депозитті қайтару кезінде (қайтару күніне бағасы бойынша):
Дт - 1050 «Елдің ішіндегі ... ... ... ... - ... ... 1150 "Өзге де қаржылық
инвестициялар" шоттары.
пайда болған бағамдық айырманың ... - ... ... ... 1150 "Өзге де қаржылық
инвестициялар" шоттары.
Кт - 7430 ... ... ... ... шоты көрсетіледі.
Акционерлік қоғамдардың басқа ... ... ... ... ... ... алып кәсіпорын оларды ... бұл ... ... ... ... ... ... құқықты
іске асыру бухгалтерлік есепте 1100-1150 (тиісті субшоттор бойынша)
шоттар бойынша ішкі ... ... Бұл ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... ... ... баланстық құнынан төмен болса, акциялар нақты нарықтық құн
бойынша есепке алынады, ал сол ... ... ... құны ... ... ... 5510 «Есепті жылдың бөлінбеген табысы
(жабылмаған залалы)» шотынан шығысталады.
Бағалы қағаздар ... ең ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп пен есеп беру туралы Ережелердегі
өзгертулері мен қосымшаларына сәйкес бағасы ... ... ... ең төменгі құн қағидасы бойынша бейнеленуі тиіс. Бұл егер жылдың
соңында балансты ... ... ... ... бағалы қағаздардың
құны баланстық құннан төмен бояса, онда жаңа нарықтық құн бойынша олардың
қайта ... тиіс ... ... ... ... бағалы қағаз
желтоқсан айыньщ соңғы күніндегі баға сатып алушы мен сатушының сол ... ... ... ... ... ... Бұл ... бағалы
қағаздардың баланстық (есепті) құны мен олардың қалыптасқан нарықтық басын
арасындағы ... ... ... ... ... ... тиіс:
Дт - 7410 «Инвестициялардың пайдалануымен басланысты шығыстар» шоты.
Кт – ... ... 1150 ... де ... ... ... курсқа жатпайтын бағалы қағаздар бойынша да қайта
бағалау жүргізіледі, ... ... ... құны ... ... ... ... қағаздардың құнсыздануы бойынша резервтер құруға ... ... ... ... ... бойынша резервтің мөлшерін
анықтау кезде олардың нақты қамтамасыз етілуіне ... ол ... ... ... ... ... ... мөлшері дисконттау
коффициентінің жәрдемімен шартты түрде анықталады. Дисконттау ... бойы ... ... ... ... ... құрылуы төмендегі проводкаларымен
бейнеленеді:
Дт - 7410 ... ... ... бойынша шығыстар» шоты.
Кт – 5440 «Сатуға арналған қаржы активтерін қайта бағалауға арналған
резерв» шоты.
Әрбір жеке ... үшін ... ... қағаздар құнының сақталу немесе
өсуінен ... ... ... ... ... есеп ... резерв
үшін жүргізіледі.
Нарықтық құнын қор құндылықтарының баланстық құнынан артығы бухгалтерлік
жазуларымен қосақталады.
Егер ... ... ... ... ... ... жыл
қортындысымен нарықтық күні жылдық резерв кіру үшін мөлшерлі баға ... ... ... артып кетсе, онда бұл қағаздың құнсыздану
жөнінен резервтің сомасы қорытынды ... ... және ... ... толық аударылуына дейін түзетіледі. Бұл жерде
Дт - 5440 ... ... ... ... қайта бағалауға арналған
резерв» шоты.
Кт - 5510 ... ... ... ... ... ... ... Бұрын құнсыздануға резерв құрылған ... ... ... ... сатылуы бойынша жазулармен бір мезгілде олар бойынша
резерв ... № 5510 ... ... № 5510 шоттың кредитіне ауыстырылады.
Бухгалтерлік есепте кәсіпорынның басқа активтері сияқты түгендеу жасалынып
отырады. Түгендеу тәртібіне сәйкес комиссия мүшелері ... ... ... ... ... ... және ф.инв.-15 формасы
-«Қаржылық инвестицияларды түгендеу актісі» құжатын толтырады. Есепті кезең
ішінде ... ... ... ... ... 12 журнал-
ордерде көрсетеді.
Банктегі бағалы қағаздармен операциялардың есебі.
Шоттар жоспарының ... ... ... бағалы қағаздар
операцияларының ... ... ... есебінің тәртібі туралы”Ережеге
сәйкес фронт-офис активті операциялар ... және ... ... және ... бөлімінде жүргізіледі:
Бэк-офистің негізгі міндеттеріне келесілер жатады:
– активті операциялар бөлімінде ... ... ... ... ... ... ... әрбір операция бойынша барлық қажетті жолдамалы құжаттарды бақылау;
– бағалы қағаздар қоржынының,сонымен қатар ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру;
– қаржы нарығының жүргізілетін операциялармен байланысты ... ... ... ... бақылау және есептеу;
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкіне,бағалы қағаздар бойынша Ұлттық
комиссияға,статистиканы қалалық басқару және басқа да ... ... есеп ... және ... міндеттерді жүзеге асыру мақсатында бэк-офис ... ... ... ... ... мәмілелер талаптарына сәйкес
бухгалтерлік есепті жүргізу және ... және ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар операциялары бойынша бухгалтерлік өткізбе жасау;
– банкаралық несие операциялары бойынша бухгалтерлік өткізбе жасау;
– валюталық ... және ... ... нарығындағы операцияларды
есептеу үшін қажетті банктің дербес шоттарын ашу және ... ... ... операциялар және ақша есебін жүргізу;
– мемлекеттік бағалы қағаздар бойынша инвесторлардың ... және ... ... ... есеп ... уақытылы жүргізу,журналда әрбір
инвестордың ақшасына талдамалы есеп жүргізу;
– әрбір инвестордың мемлекеттік бағалы қағаздарына ... ... және ... ... ... ... мәміле
бойынша есеп берулерді,үзінді көшірмелерді,куәліктерді беру;
– кіріс және шығыс құжаттарын тіркеу.
Фронт-офистің негізгі міндеттері:
... ... ... ... ... және ... ... да сегметтерінде операцияларды жүзеге асыру;
– қаржы нарығында қаражаттарды тарту және орналастыру;
... ... ... ... тиімді қоржынын қалыптастыру;
– Фронт-офистің негізгі қызметтері:
– ҚР ... және ... емес ... ... жүзеге асыру;
– банкаралық несие нарығында ұлттық және ... ... ... ішкі және ... ... ... ... операцияларды
жүргізу;
– банктің ақша қажеттілігін қамтамасыз ету;
– мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алу немесе сату бойынша клиент
тапсырысын қабылдау және ... ... бос ... ... ... ... және ... емес бағалы қағаздардың екінші
нарығында орналастыру;
– мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... банк қажеттілігі үшін өаражаттарды тартуды және
орналастыруды жүзеге асыру;
– жоғары табысты және өтімді бағалы қағаздар қоржынын құру және ... ... және қажы ... басқа да
контрагенттерімен фьючерстік мәміле жасау;
– мемлекеттік бағалы қағаздарды кепілге ала отырып несиелеу;
– конъюктураны және әр ... ... ... ... ... Банктің қазынашылық міндеттемелері мен басқа да жоғары өтімді
мемлекеттік ... ... ... ... үшін ... банк
ұсынатын ломбардты несиелерді қамтамасыз ете алады.
Бағалы қағаздарды айналысқа шығару кезінде банк оларды атаулы құнына ... баға ... ... ... Бұл ең ... ... қағаздар бойынша
сыйақы алдын ала белгіленуімен байланысты,ал нарықта ... ... ... та ... ... отырады.
Шығарылған бағалы қағаздар бағасы мен оның атаулы құны арасындағы айырма
әр түрлі себептердің нәтижесі болып табылады,соның ішінде бағалы ... ... ... мен ... орташа нарықтық мөлшерлемесі
арасындағы айырмашылықтар. Бұл айырмашылықтар банк балансында есептеледі:
• теріс - шығарылған ... ... ... ... ... оң - ... ... қағаздар бойынша сыйақы ретінде.
Бағалы қағаздарды өтеу олардың атаулы құны бойынша жасалады,сонымен ... ... ... ... ... айналысқа жеңілдік ретінде шығару:
• сатылу сомасына:
Дт 1001 “Кассадағы қолма-қол ақша”
Кт 2301 “Айналысқа шығарылған облигациялар”
2303 “Айналысқа шығарылған басқа да ... ... ... ... бағалы қағаздың номиналы ... ... ... валютада
есептеледі:
• шығындар сомасына:
Дт 1858 “Банктің шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позициясы”
2858 “Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ ... 2730 ... ... өзге ... қағаздар бойынша есептелген
шығыстар”;
Және бір уақытта есептеген шығындар ... ... ... жазылу
жасалынады:
Дт 5301 “Айналысқа шығарылған облигациялар бойынша ... ... ... 1859 ... ... теңгемен көрсетілген қарсы құны”
2859 “Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны ”
Есептелген сыйақыны төлеу бағалы қағаздарда көрсетілген ... ... Көп ... әрбір жарты жыл сайын жүргізіледі:
Дт 2730 “Айналысқа шығарылған өзге ... ... ... ... 1050 ... шот”.
Егер бағалы қағаздар валютада болса:
сыйақыдан алғашқы сату:
Дт 1858 “Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ... ... ... ... ... ... валюталық ұзақ позициясы”
2803 “Айналысқа шығарылған ... ... ... құны ... сату бағасы арасындағы айырма”
Кт 1050 “Корреспонденттік шот және бір уақытта теңге ... 5301 ... ... ... ... сыйақы төлеуге
байланысты шығыстар”
Кт 1859 “Шетел ... ... ... ... ... ... ... теңгемен көрсетілген қарсы құны”;
Бағалы қағаздарды өтеу олардың атаулы құны ... ... ... ... ... төленеді. Айналымға шығарылған бағалы қағаздарды
өтеу,оларды банктің сатып алуымен жасалады:
Дт 2301 ... ... ... 1001 ... ... ... ... шығарылған басқа да бағалы қағаздар”.
Банк және бағалы қағаздарды ұстаушы келісімі бойынша ... ... ерте ... ... ... ... құн мен ... алу бағасы
арасындағы айырма банк табысына ... ... ... ... ... мысалын қарастырамыз.
Банк 2003 жылдың қаңтар айында қор биржасына айналым мерзімі 3 жылға
облигацияларды ... ... ... ... дана
Атаулы ... ... ... ... ... ... ... ... немесе жеңілдік сомасы ... ... ... ... қалатын
Комиссиялық ... ... ... ... сату ... ... бухгалтерлік жазба
жасалады:
1) жеңілдікпен өткізілген облигациялар бойынша:
облигацияларды өткізу сомасына:
Дт 1050 ... ... есеп ... 2301 ... ... ... ... сату құны ... ... құн мен сату ... ... айырма сомасына:
Дт 1793 ... ... ... ... 2301 “Айналысқа шығарылған облигацияның номиналдық құнымен сату құны
арасындағы ... ... ... ... ... ... ... сомасына:
Дт 1050 ... есеп ... 2301 ... ... облигациялар” 1582500,00
Банктің есеп саясатына сәйкес ай ... күн ... ... ... ... ... бойынша сыйақы есептеледі. Бұл
кезде келесі бухгалтерлік жазба жасалады:
Дт 5301 “Айналысқа ... ... ... ... ... ... ... 2730 ... ... өзге ... қағаздар бойынша есептелген
шығыстар”
10000,00
Банктік есеп саясатына сәйкес ай ... күн ... ... ... құны ... бағасы арасындағы айырма сомасына облигация құны амортизацияланады.
Бұл ... ... ... ... жасалады:
1) жеңілдікпен өткізілген облигациялар бойынша:
Дт 5301 “Айналысқа шығарылған ... ... ... ... ... 1793 ... кезеңдер ... ... ... ... ... 2301 ... ... ... 5301 ... ... облигациялар бойынша ... ... ... ... үш айға ... ... ... сыйақы төлеу кезінде
келесі бухгалтерлік өткізге жүзеге асырылады:
Дт 2730 “Айналысқа шығарылған өзгн ... ... ... ... 1050 ... ... есепшоттары” 30000,00
Эмитент-банк өтеу сомасына жеңілдік немесе сыйақымен ... ... ... өтеу ... ... ... ... жүзеге
асырылады:
Дт 2301 “Айналысқа шығарылған облигациялар” ... 1050 ... ... ... ... банктің қысқа мерзімді ноталарының атаулы құны 100 теңге
деп шығарылады. ... ... ... ... ... ... ... табыс деңгейінің шегінде белгілі. Қысқа
мерзімді ноталар аукцион негізінде Ұлттық банк белгілейтін бағалы ... ... ... нарығының маманданған қатысушылары- алғашқы
агенттер арқылы орналастырылады.
Алғашқы агент ... ... ... ... және
брокерлік қызметті жүзеге асыра алатын, бағалы ... ... ... ... лицензиясы бар бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Қысқа мерзімді
ноталарды сатып алуға коммерциялық банктер арыз жазады. ... ... ... ... ... ... ... табылады. Оны иемденуші оны
кепілге беругу, РЕПО және кері РЕПО ... ... ... нарықта
сатып алу- сатуға құқығы бар. Екінші ... ... ... ... ... жасалынатын мәмілелерді өтеу мерзімі белгіленген күнге
дейін бір жұмыс күніне аяқталады. ... ... , ... ... агенттермен мемлекеттік бағалы қағаздар нарығында Ұлттық
банкпен ... ... ... ... ... ... етуге
келісімге отыру арқылы жүзеге асырады.
Ұлттық банктің қысқа мерзімді ноталарды шығарушы ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығында ақша
массасына оперативті ықпал етуге мүмкіндік береді. Осыған байланысты Ұлттық
банктің қысқа мерзімді ноталары бойынша жүргізілетін ... ... ... ... ... операцияларға жатады.
Ұлттық банктің қысқа мерзімді ноталары ... ... ... сондықтан да олар жоғары өтімді және сенімді
болып табылады. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... туралы айтатын болсақ, онда Ұлттық ... ... ... ... ... ... бос ақша ... реттеуге
мүмкіндік береді. Қысқа мерзімді ноталардың кемшілігі ұсақ ... ... ... оның табыстылығы ... ... ... ... болады. Ноталардың тағы бір ... ... және ... ... ... ... ... Яғни екінші нарықта тарту мөлшерлемесі, Ұлттық банктің қысқа
мерзімді ноталарын орналастыру мөлшерлемесіне қарағанда ... ... ... тез ... және аз ... алып келуі мүмкін . Ұлттық
банктің ноталары инвесторлардың қажеттілігін қанағаттандырып, сонымен ... ... алып ... ... ... ... құрал есебінен
төленуі мумкін. Үлттық банктің ноталары дисконтты бағалы қағаздардың мысалы
бола алады. Инвестициялық ... және ... ... ... жабу үшін ... ... ... құралдардың қоры
қажет. Қысқа мерзімді құралдар өтімділікті қамтамасыз етеді және ағымдағы
табысты реттейді.
Дисконтпен сатып алу, бағалы ... ... ... ... ... ... ... сатып алуын білдіреді: өтеу және сатып алу курсының
арасындағы айырма пайыз сомасын білдіреді. « Инвесторлар үшін ... ... ... тағы бір ... ... ... ... қазынашылық міндеттемелерді сатып алу-сату келісімшартымен
ресімделетін, мем-лекеттік ... ... ... сатып алу-сату
операциялары (МЕККАМ) болып табылады (2-қосымша).
МЕККАМ - мемлекеттік қысқа мерзімді қазынашылық міндет-темелар. Үкімет
атынан Қазақстан ... ... ... шығарады, олар
мемлекеттік бағалы қағаздар болып ... және ... ... Қазақстанның екінші бағалы қағаздар нарығында еркін ... ... емес ... мерзімі үш, алты, он екі айға шығарылады,
қаржылық агентің депозитариндегі ... ... ... ... ... ... депо-шотына сәйкес жазуларды жүргізу
жолымен орналастырылады және айналысқа түседі.
МЕККАМ мемлекеттік ... ... ... ... құны - 100 ... МЕККАМ үстаушылары Қазақстан Республикасының
резидент және бейрезиденттік заңды және жеке ... ... ... ... оны ... беруге, РЕПО1 операцияларын жүргізуге, екінші
нарықта сатып алуға және ... ... бар. ... ... ... ... есептеу, жүргізу және ... ... ... жэне ... ... суб депозитариінде, олардың
инвесторларына ... ... ... қысқа мерзімді қазынашылық
вексельдер бойынша депо шоты бойынша жүзеге асырылады.
Мемлекеттік қысқа ... ... (МҚМ) ... ... ... етіледі. Оның негізгілеріне төмендегілер жатады:
Сенімділіктің жоғары деңгейі. Эмитентті Қаржы министрлігі болып
табылатыи ... ... ... ... кепілдекеді. Сонымен
қатар, осы қагаздардың қызмет ... 1994ж ... ... ... ... МҚМ ... болған емес. Алдындағы облигация сериясын ... ... жаңа ... ... ... ... жүзеге
асырылады. Бірақ мемлекет үшін оң мезеті қарызға ... ... ... ... ... жоғары темпінің арқасында ... ... ... ... ішкі ... ... - уақытша
ысырылған эмиссия екенін үмытпау керек. Бірақ, инвесторлардыц көз қарасы
бойынша бұл қағаздар тиімді ... ... ... ... ... ... ... шығаратын мемлекеттік бағалы қағаздар ара-еында, Қазақстанның
мемлекетік қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... олардың төмен инвестициялық тартылуына қарамастан, МҚМ
нарығы шетелдік қаржыландыру аймағънда зерттелініп ... ... ... ... ... 1994 ... ... бастап қалыптасты.
Осы кезеңде Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Үкімет атынан 3 ... ... бар ... ... ... ... ... 1995 жылдың мамыр айы мен тамыз ... ... үш ... ... ... 4,8-5,4 есе көп болды. Осы жағдайға сүйене отырып,
Қазақстан Республикасының Үкіметі айналысқа алты ... МҚМ ... ... ... ... қатар 1996 жылы әр кезеңінде оларға деген сүраныс
үсыныстан 4,5-3,5 есе көп ... Бүл ... ... мерзімі ұзағырақ- 12
айлық мемлекеттік құнды қағаздардың көлемін арттыруға қажетті ... ... ... Одан ... республикалық бюджет тапшылығын жабу
мақсатында 1996 жылдың қыркүйегінде Қазақстан Республикасының ... ... ... жаңа ... - ... ішкі қарыздың
ұлттық жинақ облигацияларын (ҮЖО) шығарды. 1997 жылдың ішінде мемлекеттік
бағалы ... ... ... қор ... ... ... ие
болды. 1997 жылдың маусымында айналым ... 2 ... тең ... орта ... ... міндеттемелер - МЕОКАМ айналысқа
шығарылады.
Осылайша, мемлекеттік құнды қағаздар нарығының қалыптасуы-ның интенсивті
үрдісі көрсетіп ... оған ... ... кэсіби мамандарының
толықтай қатысуына мол мүмкіндіктер ... ... ... Қорларды мемле-кеттік
қазынашылық облигацияларға ... ... ... ... ... ... қажеттілігі жоқ, ал сол тәртіптің ... ... күні ... ... бос ... ... ... және
қайтарылуының жүз пайыз кепіл болуъша МҚМ пайдаланған өте ... ... ... ... ... ... ... операцкяларды хеджерлеу
құралы ретінде қолданылуы мүмкін.
Салық жеңілдіктері. Қазақстанның мемлекеттік бағалы ... ... бірі ... кодексіне сәйкес келетін, мемлекеттік бағалы
қағаздармен ... ... ... ... ... олар бойынша табысқа
салық салынбайды, тек Үлттық ... жәпе МҚМ ... - ... ... шығарған бағалы қағаздар қозгалысы операциясын жүзеге асыру
негізінде - ... ... ... ... мың теңгінен бір ... ... ... ... ... нарығы белсенді түрде
банкаралық несие нарығын шетке шығарып келе жатқанын айта кету ... ... ... ... ... пайыз алуға және мемлекеттік бағалы
қағаздарды кепілге ала отырып, ... ... ... тәуекелдігін
сақтандыруға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік қазынашылық вексельдерді, ... ... ... ... ... ... ... қаржылар ретінде
пайдалану мүмкіндігі, сол сияқты ... ... ... ретінде немесе банктің корпоративті клиенттерінң операцияларына
маржа түрінде енгізу мүмкіндігі осы ... ... ... ... ... еді
Сонымен, МҚМ орта мерзімді инвестиция құралы ... ... ... ... ... ... ... олардың табыстылығы
қаншалықты төмендесе де жоғары өтімді және жоғары сенімді бағалы қағаз
ретіндегі ... ... қала ... ... ... ... компаниялары
және коммерциялық кәсіпорындар мемлекеітік қазыналық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы қаржы
қүралдарын объективті бағалай отырып, мемлекеттік қазыналық ... бар ... ... отырып табыс /тәуекел арақатынасына қарағанда
нақты баламалар әзірше жоқ.
МҚМ-ді алғашқы орналастыруды эмитент тапсырысы бойынша, оның ... ... ... ... ... ... банк жүзеге
асырылады. Егер коммерциялық баик мемлекеттік ... ... ... ... онда ол ең ... өз ... арызын жинап, содан кейін
өз арыздарын тапсырады (3-қосьшша).
Арызды ... ... ... банк ... ... ... ... банктің мемлекеттік бағалы қағаздарын алғашқы ... ... ... ... ... әр түрлілігін қанағаттандырудың аукциондық әдісі дисконттық
мемлекеттік бағалы ... ... ... кезінде қолданылатык
әдіс. Онда сұраныстарды қанағаттандыру жоғары дисконтты бағадан басталып,
жарияланған эмиссия көлемі біткенде ... ... ... дилердің өтінішінде көрсетілген дисконт есебінде жүзеге асады.
Бірыңғай баға жағдайы бойынша ... әдіс - екі және одан да ... ... бар ... ... ... ... орналастыру
кезінде қолданылады. Мемлекеттік бағалы ... осы ... ... ... ... ... шартына байланысты
қабылдау, an өтінішті ... ... ... ... ... ... көрсетілген пайыздық шарт деңгейінде
жүргізіледі, яғни өтініштер онда көрсетілген ... ... ... шарт ... қанағаттандырылады.
Жазылу - орналасатын бағалы қағаз түрі ... ... ... ... ... және ... дилерден жарияланған эмиссня
көлеміне жеткенге дейінгі ұстауға берген өті-ніштері алынатын ... ... ... ... ... Бүл ... мақсаты
инвесторлар — жеке және заңды түлғалардың уақытша бос ақша ... ... ... Бағалы қағаздардың есебінің аудиті және ... ... ... ... ... ... ... және жүргізу
тәртібі
«Алматы қаласының аймақтық ... ... ... қаржылық-шаруашылық
қызметiнiң бухгалтерлiк есебiн жүргiзу және қаржылық есеп ... ... ... ... есеп пен ... есеп беру ... және қызметi үшiн мiндеттi бухгалтерлiк есеп стандарттарында
белгiлен ... ... ... жалпы жиналысында талқыланып, бекiтiлу үшiн ... ... ... ... ... ... ... заңдарына сәйкес жасалған өткен жылдың бiр жылдық қаржылық есебiн
жалпы жиналысқа жыл сайын тапсырып ... ... ... ... ... жалпы жиналысына қаржылық есептен басқа аудиторлық
есеп тапсырады.
Қоғамның бiр жылдық қаржылық есебiн ... ... ... ... ... ... отыз ... кешiктiрмей Директорлер
кеңесi алдын ала ... тиiс. ... бiр ... ... ... бекiту Акционерлердiң жылдық жалпы жиналысында жүргiзiледi.
Қоғам өз қызметiне жыл ... ... ... ... оны
Қазақстан Республикасы-ның сақтандыру заңдарының талаптарын ескере отырып,
құзырлы органның тиiстi лицензиясы ... ... ұйым ... Жыл ... ... аудитордың берген қорытындысы Қоғамның
жылдық қаржылық есебiнiң ажырамас бөлiгi болып табылады.
Қоғамның ... ... ... ... ... ... Қоғамның есебiнен немесе iрi қатысушының талабы бойынша оның өз
есебiнен кезкелген уақытта ... бұл ... iрi ... ... өзi ... құқықты. Аудит iрi қатысушының талабы
бойынша жүргiзiлген жағдайда, Қоғам аудитор-лық ұйым ... ... ... ... беруге мiндеттi.
Қоғам акционерлерінің мүдделеріне қатысты Қоғам қызметі туралы ақпаратты
Қоғам өз акционерлеріне ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес белгіленеді.
Қоғамның қаржылық-шаруашылық қызметін бақылауды Ішкі аудит ... ... ... ... ... ... және оның қызметкерлерінің
Қазақстан Республикасының заңдарын, Қоғамның ішкі ережелерін (нұсқаулықтар,
ережелер мен басқа да процедуралар) сақтауын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... сипаты мен көлеміне (масштабына) сәйкес
келетін беріктігінің (сенімділігінің) ... ... ... етуге
ықпалын және Қоғамның өз қызметін жүзеге асыру ... ... аз ... ... жатады
Ішкі аудитті жүргізу тәртібі құзыретті органның нормативтік ... ... ... ... ... ішкі ... сәйкес
белгіленеді.
Ішкі аудитті жүргізудің амалдары мен әдістерін Ішкі аудит қызметі өз
бетінше белгілейді, бұл ... ол ... ... ... ... ... аудит қызметі тікелей Директорлар кеңесіне бағынады және өз жұмысы
туралы сол Кеңес алдында есеп береді. Ішкі аудит қызметінің мүшелерін ... ... ... ... ... ол Ішкі ... ... де
жұмыс тәртібін, Ішкі аудит қызметі қызметкерлерінің еңбекақы мөлшері мен
оны төлеудің жайын және сыйақы төлеу ... ... ... қызметінің жұмысына басшылықты Ішкі аудит қызметінің бастығы
жүзеге асырады, оны Директорлар кеңесі сайлайды.
Ішкі аудит қызметі Қоғамның ... ... ... ... ... Бұл мақсат үшін Ішкі аудит қызметі Қоғамның барлық
құжатын сөзсіз алу құқығына ... ... ... ... ... құжаты мен мүлкін тұрған ... бір жыл ... ... ... және Қоғамның сол жыл ішіндегі
жұмсалған шығындарын да тексере алады.
Ішкі аудит ... өз ... ... ... ... ... ... Ішкі аудитті жүзеге асырудың кезеңдерін, ... ... Ішкі ... қызметінің жұмыс жоспары, Қоғамның Директорлар
кеңесі ... ... ... кейбір мәселелер бойынша аудиторлық
тексеру жоспарлары анықтайды.
Ішкі аудит қызметінің жүргізген әр бір тексерісінің ... ... ... қызметінің Қорытындысы (бұдан әрі - Қорытынды) жазылып, ол
тікелей ... ... ... ... жіберіледі. Басқарма
мүшелері Ішкі аудит қызметі Қорытындысының мазмұнына, қандай жолмен болса
да, ... ... ... ... ... маман мен Ішкі аудит қызметінің бастығы Ішкі аудит
қызметінің Қорытындысына міндетті ... қол ... ... ... қызметкерлері Директорлар кеңесі мен Қоғам
басқармасының құрамына ... ... ... ... ... ... қаржылық-шаруашылық
қызметiнiң бухгалтерлiк есебiн жүргiзу және қаржылық есеп ... ... ... есептілікте мазмұндалған есептік көрсеткіштер
мен ашып көрсетулерді растайтын аудиторлық дәлелдемелерді алуға ... ... ... ... ... алақол әрекеттердің немесе
қателердің салдарынан орын ... ... ... ... ... аудитордың пікірінің мәні болып табылады. Аталған
тәуекелдікті бағалау барысында аудитор қаржылық есептілікті дайындауды ... ... ... ... ететін ішкі бақылау жүйесін есепке алады.
Аталған бағам ішкі бақылау жүйесінің тиімділігі ... ... ... ... ... тиісті аудиторлық рәсімдерді таңдау мақсатында
жүргізіледі. Аудит сонымен қатар пайдаланылған бухгалтерлік қағидаттардың
дұрыстығына және ... ... ... ... ... баға ... ... тұтастай алғандағы қаржылық
есептілікке баға беруден тұрады.
Аудитор сонымен қатар:
– сату және кері ... алу ... ... ... ... ... бағалы қағаздар ... ... ... ... ... алынғанын және активтері туралы есепте
РЕПО келісімі бойынша қамтамасыз етумен бой көтеретін бағалы қағаздар
ретінде ... және әділ құны ... ... ... келісім-шарт бойынша контрагенттің міндеттемелері тиісінше сипатта
банктердің ... өнім ... ... ... сомасына
енгізілгенінін;
– сату бағасы мен кері сатып алу ... ... ... ... ... ... және осындай келісімдер іс-әрекет ететін мерзім ішіндегі кірістер мен
шығыстар туралы ... ... ... ... келісімі бойынша алынған бағалы қағаздар тиісінше сипатта
банктердің немесе өнім берушілердің ... ... ... ... ... сатып алу бағасы мен кері ... алу ... ... ... ... ... анықтап және сыйақының тиімді
мөлшерлемесі әдісінің негізінде осындай келісімдер іс-әрекет ететін ... ... ... ... қаржылық активтер және міндеттемелер өзара есепке алынады және
егер танылған ... ... ... үшін ... ... ... болса
сомалар жиынтығы бухгалтерлік баланста бейнеленгенін тексереді.
3.2 Бағалы қағаздар рыногы субъектілерінің қызметін ... ... ... ...   ... тексеру барысында
уәкiлеттi орган эмитенттердiң, лицензиаттардың және мамандарды бағалы
қағаздар ... ... ... ... ... ... ұйымдардың
қызметiн тексерудi жүзеге асыруға құқылы екні мәлім.
Тексеру жүргiзудiң талаптары мен тәртiбi Қазақстан Республикасының заң
актiлерiне ... ... ... ... құқықтық актiлерiмен
белгiленедi. Тексеруге:
1) инвесторлардың өтiнiш жасауы;
2) бағалы қағаздарды ұстаушылардың өтiнiш жасауы;
 3) бағалы қағаздар рыногының және ... ... ... ... ... ... тексерудiң жүргiзiлгенi туралы немесе уәкiлеттi орган
қызметкерлерiнiң тексеруге ... ... сот ... ... ... және ... ала тергеу органының қаулысы;
 5) эмиссиялық бағалы қағаздар шығаруды мемлекеттiк тiркеу, эмиссиялық
бағалы қағаздарды орналастыру немесе өтеу қорытындылары туралы ... және ... үшiн ... ... ... ... қарау процесiнде
құжаттардағы немесе мәлiметтердегi ақпараттың ... ... ... ... қызметi туралы есептердi қарау процесiнде уәкiлеттi
орган анықтаған сәйкессiздiктер;
7) ... ... ... ... және қызметтiк құпияны
құрайтын мәлiметтердi ... ... ... бағалы қағаздармен және
өзге де қаржы құралдарымен мәмiлелер ... ... ... болуы
негiздеме болып табылады.
Атап өткен жағдайларды қоспағанда, уәкiлеттi орган күнтiзбелiк жыл
iшiнде бiр рет өз ... ... ... ... ... ... жүргiзуге құқылы.
Бағалы қағаздар рыногының субъектiсiне тексеру жүргiзу тәртiбiне келетін
болсақ тексерудi уәкiлеттi орган ... ... ... ... ... ... ... орналасқан жерiнде жүргiзедi. Тексерудi
құрамына уәкiлетті органның қызметкерлерi кiретiн тексеру комиссиясы ... ... ... ... органдарға және өзiн-өзi реттейтiн
ұйымдарға аталған ұйымдардың қызметкерлерiн тексеруге тарту ... ... ... ... ... ... ... рыногы субъектiсінiң қызметі
туралы құжаттарды қарау арқылы жүргізедi.
Тексеру жүргізу барысында уәкілетті орган ... ... ... ... олардың тексеру мәселелерi бойынша ауызша
және жазбаша түсiнiктемелер беруi мақсатымен жауап алуға құқылы.
     Тексеру ... ... ... ... ... ... ... тексеру актiсiн жасайды, ол бағалы қағаздар рыногының
қызметі тексерiлуге тиiс болған ... ... үшiн ... ... ... субъектісi тексеру актiсi бойынша өз қарсылығын ... ... ... ... тиіс.
      Тексеру актiсi жасалып, ол бағалы қағаздар рыногының субъектiсіне
табыс етілгеннен ... ... ... ... ... ... ... белгiлеген мерзiм iшiнде жою туралы ұйғарым жiберуі керек.
Егер бағалы қағаздар рыногының ... ... ... ... анықталған бұзушылықтарды жоймаған жағдайда, уәкiлеттi орган
субъектiге және оның қызметкерлерiне осы ... және ... өзге де заң ... ... шараларды қолданады.
Уәкілеттi орган бұзушыға және оның қызметкерлерiне, егер ... ... ... анықталған бұзушылықтарды жою мерзiмiн бермей-ақ
шаралар қолдануға болады.
Эмиссиялық бағалы қағаздарды орналастыру, айналысқа жiберу және өтеу
процесінде бақылау функцияларын ... ... үшiн ... ... эмитентке
мынадай мәселелер:
1) эмитент органының эмиссиялық ... ... ... ... ... жасасу туралы қабылдаған шешiмдерiнiң ... ... және ... ... сәйкестiгi;
      2) эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша кiрiс төлеуi және эмитенттiң
эмиссиялық бағалы қағаздар шығару проспектілерiне ... ... ... ... өзге де ... орындауы;
      3) эмиссиялық бағалы қағаздар шығаруды мемлекеттiк тiркеу ... және ... ... ... өтеу қорытындылары туралы
есептердi табыс ету;
4) уәкiлеттi органға және бағалы қағаздарды ұстаушыларға өз қызметiндегi
өзгерiстер туралы ... ... ету ... ... ... 5) ... Республикасы заңдарының iрi мәмiлелер және мүдделiлiк
бар мәмiлелер жасасу туралы талаптарын орындау;
6) ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған
немесе таратылған жағдайда, бастапқы инвестицияларды қайтару кезiнде ... ... ... мен ... сақтау;
      7) халықтық акционерлiк қоғам мәртебесiн алу және жоғалту;
      8) ... ... ... ... ... ... жариялау мәселелерi бойынша тексеру жүргiзуге міндетті.
Уәкiлеттi орган бақылау функцияларын жүзеге асыру үшiн ... ... ... ... рыногында жүзеге асырылатын қызметтiң Қазақстан
Республикасының заңдарына, өзiн-өзi реттейтiн ... және ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру процесiнде клиенттердiң
құқықтары мен мүдделерін сақтау;
3) пруденциялық нормативтердi ... ... ... ... ... ... ... мәселелерi бойынша
тексеру жүргізуге тиіс.
Өзiн-өзi реттейтiн ұйымға қатысты бақылау функцияларын жүзеге асыру
үшiн уәкiлеттi орган:
1) ... ... ... ... ... ... оның ... туралы ақпарат табыс етудi талап етуге;
      2) өзiн-өзi реттейтiн ұйымға орындалуы ... ... ... ... орындалуы туралы есеп табыс етудi талап етуге болады.
3.3 2009—2011 жылдарға арналған Стратегиялық ... ... ... Агенттік қаржы құралдарын ендіруге қатысты нақты іс-шаралары.
Қазақстанның өңірлік көшбасшыға айналу міндеті қаржы орталығын дамыту
бойынша қаржы секторы мен ... ... ... ... ... ... қаласының ТМД елдері мен Орталық Азия үшін жаңа қаржы
астанасы ретінде дамуы үшін ... ... ... ... ... қажет. Бұл үшін ... ... ... ... ... инвестициялық бедел қалыптастыру,
елдің кредиттік рейтингін жоғарылату, орталық пен қаланың инфрақұрылымын
дамыту, елде жəне ... ... ... ... ... ету ... кең
ақпараттық жəне жарнамалық бағдарламаны іске ... ... ... ... ... ... қаланың инвестициялық тартымдылығын ... ... ... ... ... ... етуге жауапты
мемлекеттік органдар мен институттармен біріккен шаралар өткізу қажет.
Инвестицияларды ... ... ... ... құру ... Республикасына инвестициялауды ынталандыруға, қаржы орталығындағы
жұмысқа тартуға, оның функциялау принциптерін ... ... ... ... ... бұл ... ... əлеуетті қатысушыларына арналған салалық конференциялар өткізуді
қажет етеді.
Қаржы орталығының қызметін жəне оның ... АӨҚО ... ... ... ... ... кері байланысты қамтамасыз
ету;
Қазақстандық кəсіпорындардың инвестициялық ... ... ... үшін ... ... жəне радиобағдарламалар дайындау, АӨҚО-ның
халықаралық ақпараттық кеңістікке кірігуі мақсатында CNBC, РБК жəне ... ... ... ... ... дайындап, журналдардың жұмысын ұйымдастыру;
Шетел инвесторлары мен халықаралық қор ... ... ... ... нарығына тарту мен қызығушылығын ... ... ... ... ... ... қызметін үздіксіз
ақпараттық демеумен қамтамасыз ... ... ... ... бір рет ... ... қаржы орталығының қызметі ... ... ... ... ... ... ... арқылы халыққа арналған қор нарығы туралы
тұрақты бағдарламалар жасау жəне ... мен ... ... ... ... ... ... баспасөз беттерінде жариялау мен шетелдік
қатысушылар үшін қаланың инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін Агенттік
қала əкімшілігімен ... ... PR жəне ... ... ... ... мұндай шаралар тізіміне өңірлік қаржы орталығын білім беру
дəрістерін, семинарлар, ағылшын тілін меңгеруді тексеру бойынша конкурстар
арқылы белсенді түрде ... енуі ... ... қолжетімділігі мен
халықтың кеңінен қатысуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... кеңінен тарту үшін ... мен ... ... мен ... ... ... қатар, Алматы қаласының əкімшілігімен қала инфрақұрылымын
жақсарту, телекоммуникациялық жабдықталу мен ... ... ... ... жақсарту, қосымша қонақ үйлер салу,
қоғамдық тамақтану орындарын салу бойынша жұмыстар ... ... ... орындарын түзу серік-қалалардың дамуына əкелуі тиіс, бұл қалалар
Алматы ... ... ... ... ... жұмыспен қамту
мəселелерімен айналысатын болады.
Қаржы саласының мамандарын əрі қарай дамыту мен біліктіліктерін арттыру
сферасында ... жəне ... ... соның ішінде «Болашақ»
бағдарламасы ... ... жəне ... ... оқу ... ... ... ісі» жəне «қаржылық тəуекелдерді
басқару» мамандықтары бойынша ... ... беру ... ... іске ... ... ... қауымдастығының ақпараттану деңгейімен жəне де
Алматы қаласының ... ... ... қызметін реттеу агенттігі
өткізетін шараларды ... ... ... ... жариялау үшін
профильдік медиалық ресурс құрған жөн деп ... ... ... ... ... даму ... жеделдетумен қатар Республика
халқының экономикалық білімінің ... ... ... ... Бұл ... ... түрде іске асуы инвестициялық қауымдастық
тұрақты түрде АӨҚО мен оның ... ... ... ... ... жаңа ... ... инвестициялық мүмкіндіктер туралы нақты ақпаратты
алу мүмкіндігімен байланысты. Эмитенттер мен ... ... ... мен ... ... ... білімінің деңгейін арттыру мақсатында
түсіндірмелік жəне насихаттау жұмысын жүргізу қажет болып отыр.
Қасқа мерзімдер мен ... ... ... қаржы орталығының
қызметі туралы ақпаратты қарқынды түрде таратуды талап етеді. АӨҚО ең қысқа
мерзімдерде бұқаралық ақпарат құралдарында ... ... ... 2008 ... ... АӨҚО дамыту бойынша мақсаттарды іске асыру
үшін 2007 ... ... ... кең ... ақпараттық-жарнамалық
акциясын бастау қажет.
Медиа-холдинг құру үшін əрекет етіп отырған компаниялардың бөліктерін
сатып алу арқылы іске асырған ... Бұл ... ... ... қаржы
орталығының бұқаралық ақпарат құралдарының қызметін ... ... іске ... ... ... ... қор нарығы сферасында жұмыс істейтін мамандар дайындайтын
тиімді отандық жүйе қалыптаспаған. Берілген қажеттілік негізінен ... ... жəне ... ... ... жəне кеңес беру компанияларының негізінде қаланған қысқа
мерзімдік курстарында ... ... ... ... қор
нарығы аймағы үшін жоғары кəсіби мамандар дайындайтын білім беру орталығы
«АӨҚО Академиясы» АҚ құру ... ... ... беру ... өз іс-
əрекетінде жаңа білім беру бағдарламаларын Қазақстан қор нарығындағы жұмыс
ерекшеліктеріне бейімдей отырып халықаралық ... ... ... ... ... қолдануы қажет.
Берілген аймақта жаңа оқыту бағдарламаларын құрумен ... ... да ... ... аударған жөн. «АӨҚО Академиясы» АҚ ... орыс жəне ... ... білікті отандық жəне шетелдік
оқытушылармен жүргізілуі тиіс. «АӨҚО ... АҚ құру мен ... ... байланысты шығындар мемлекеттік қаражат есебінен
төленетін болады жəне бұл сома 100 млн. теңгеден аспауы ... 2009 ... Қор ... институтын құру мақсатында қаржы мекемелеріне үлесін
сатып алуды ... ... ... ... ... ... ... тәжірибе жай банк ісі қызметімен бағалы қағаздар нарығы
қызметінің үйлесу мәселелерінің екі ықпалын ажыратады.
Ықпалдардың ... ... ... ... қағаздар нарығында кәсіби
қызметтің кейбір түрімен (брокерлік, делдалдық, нарықты үйымдастырушы)
айналысуға ... ... ... ... ... емес ... түрлеріне шектеулер қойылуы қажет. ... ... ... деп бөлу ... ... ... мен ... жоғары тәуекелді бағалы қағаздармен байланысты кейбір кәсіби
емес операциялармен (мемлекеттік емес ... ... ... шек қою ... білдіреді, сонымен қатар тәуекелділікке жоғары
кәсіби қызметтің ... ... ... шек қояды.
Екінші ықгіал банктерге жай банктік операцияларды ... ... ... ... үйлестіруге келісім берілген. Бүндай
ықпал ... ... ... және одақтастық Еуропа болашағы үшін негіз
ретінде қабылданған. Осы ықпалға ... ... ... ... ... кыізметтерді тура ... ... ... ал банктік қызметке мемлекеттік бақылау
жүргізу жолымен (Қазақстанда да ... ... ... ... ... тыс ... арнайы «кіріктірме»
шектеулерді енгізу арқылы жүзеге асырылу ... ... банк ... ... - ... ... ұстанады.
Банктер «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Қазақстан Республикасы Заңы
негізінде ... ... ақша ... бағалы қағаздарға
инвестицияланған заңды ... - ... ... ... ... ... операцияларды Қазақстан Республикасының бағалы қағаздары
бойынша Үлттық комиссиядан рұқсат қағаз алған кезде «Банктер және ... ... заң күші бар ҚР ... ... ... және Үлттық
банк келісімі бойынша жүзеге асырады.
Екінші деңгейдегі банктер бағалы ... ... ... ... етілген
келесідей қызмет түрлерін атқарады:
брокерлік және делдалдық қызмет;
инвестициялар мен ... ... ... ... ... есеп ... қызметін көрсету;
кастодиондық қызмет;
тізілімді жүргізу және депозитарийлік қызмет көрсету;
кеңес берушілік қызмет және т.б.
«Бағалы қағаздар нарығы туралы» Заңға сәйкес ... ... ... ... ... қызығушылығының тапсырысы бойынша бағалы
қағаздармен мәмілелерді жүргізеді.
Делдалдық қызмет өз атынан бағалы қағаздармен және өз ... ... ... ... ... ... ... қызмет - клиенттердің сенімді бағалы қағаздары мен ақша
қаражаттарын сақтау және ... алу ... ... ... ... капиталды қаржыландырумен байланысты сұрақтар
бойынша көрсетілетін консультациялық ... ... ... ... ... жаңа ... түрі болып орын алды. Көрсетілетін
консультациялық қызметтер табыстар мен әр түрлі активтер тәуекелділігінің
арасындағы сәйкестікті терең талдауға, ... алу және ... ... ... олардың табыс серпіні есебімен қалыптастырудың алгоритмін клиенттер
үшін қүруға мүмкіндік беретін банктердің ішкі ... ... ... ... банк ... ... жүргізе алады. Банк комиссиялық
кезеңде оның клиенті, мысалы, қандай да ... бір ... ... ... ... алғашқы орнала-стыруға қатысады. Банктің
қатысуы екі жақтың қүқықтары мен ... ... ... ... ... асырылады.
Банк тек бағалы қағаздар эмитентімен ғана емес, ... ... ... ... немесе сатушымен әріптестік қарым-қатынаста болады.
Бұл кезде екі жақ келісімшарт жасасады. Онда банк ... ... ... ... орындауға міндеттенеді:
сатуға үсынылатын бағалы қағаздарға өтініш бойынша бағалау жүргізу;
оның атына және оның есебіне бағалы қағаздарды сатып алу;
бағалы ... ... ... ... ... ... туралы хабарлау;
бағалы қағаздар нарығында бірлестік әрекеттерін жүргізу;
бағалы ... ... ... ... кез ... ... ... беру.
Сонымен қатар коммерциялық банктер қарыз алушыдан бағалы ... ... ... ... ... ... ретінде қабылдауы мүмкін.
Кепілзат құны атаулы құн бойынша емес нарықтық ... ... ... ... ... ... айрықшалығымен түсіндіріледі: осы
бағалы қағаздар-дың нарықтық бағамы түскен кезде бірден ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі кепілзат
құнымен жойылмай, оның барлық ... ... ... ... ... ... қабылдай отырып, несие беру кезінде банктің
коммерциялық қызығушылығын қорғайды.
Коммерциялық банктердің бағалы қағаздармен операцияларын ... ... осы ... жоғары табыстылығымен; екіншіден,
тікелей банктік несиені тиімді пайдалану саласына ... ... ... ... нәтижесінде ұлттық
коммерциялық банктер банктерге айтарлықтай пайда әкелетін ... ... ... ... өз операцияларының көлемін кеңейтеді.
Бағалы қағаздар нарығында кәсіптік ... ... ... ... үшін ҚР ... ... келесі қүжаттар ұсынылады:
- кәсіптік қызметті жүзеге асыруға келісім алу үшін өтініш;
- ұсынылытын кәсіптік қызметке ... ... оның ... жүзеге асыру тәртібі, банктік бақылау, банк мамандарының кәсіптік
қызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... ... сату кезінде компания әдетте табыс алады немесе ... Бұл ... ... пен ... құн ... айырма табыс немесе
зиян ретінде, ал «қосымша ... ... ... ... ... инвестицияларды қайта бағалаудан шыққан соммалар табыс ретінде
танылады немесе қабылданған есеп ... ... ... ... табыс ретінде көрсетіледі.
Қазақстан Республикасының қаржы нарығының бөлінбейтін бөлімдес
құрылымының бірі ... ... ... ... табылады. Осы күні
Республикада көптеген акционерлік қоғамдар, шаруашылық ... және ... ... ... емес зейнетақы
қорлары құрылуда. Бұл алған субъектілердің барлығы ... ... ... ... ... ... ... олар өз
қызметтерін эмитент және инвестор түнде жүзеге асырады. Бағалы ... ... үшін ... мына ... қағаздардың биржалық
операцияларының ерекшеліктерне тоқтала кетелік.
Жарғылық капиталды қалыптастыру кезінде акционерлік қоғам сол ... ... ... шығарып және оларды акционерлер арасында
орналастырады. Қоғам акционерлерден акцияларды сатып алу, қорлар ... жою және т.б. ... ... мүмкін. Кәсіпорын акционерлері
меншіктегі акциялар бойынша дивиденттер алуға құқылы.
Акциялар сатып ... ... ... ... ... ... шығындардың негізін акцияларды сатып алу бағасы кұрайды.
Ол номиналды баға мен эмитентке төленген сыйақы немесе эмитент берген
жеңілдіктен ... Одан ... ... ... алу ... ... ... байланысты косымша шығындар пайда ... ... - ... ... ... ... брокерге сыйақы және
бағалы қағаздармен жүргізілетің ... ... ... операциялардың есебі үшін № 1100-1150 «Қаржылык ... ... ... ... ... ... жұмсалған накты шығындар
бойынша кіріске алынады. Олардың құрамы акцияларды ... алу ... ... ... ... ... міндеттемелердің номиналды құны
олардың өте маңызды құрамдас бөлігі болып ... ... ... ең ... ... ... бірі
болып табылады. ҚР-дағы бухгалтерлік есеп пен есеп беру туралы Ережелердегі
өзгертулері мен қосымшаларына ... ... ... бағалы қағаздар
баланста ең төменгі құн қағидасы бойынша бейнеленуі тиіс.
Шоттар жоспарының баланстық шотында ... ... ... ... «Бағалы қағаздар есебінің тәртібі туралы»
Ережеге сәйкес фронт-офис активті операциялар бөлімінде және бэк-офис
операцияларды есептеу және ... ... ... ... ... ... ... операциялар бөлімінде бекітілген барлық мәмілелерді оперативті
рәсімдеу, олардың бухгалтерлік есепте көрсетілуі;
әрбір операция ... ... ... ... ... ... қағаздар қоржынының, сонымен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру;
қаржы нарығында жүргізілетін операциялармен байланысты дербес ... ... ... ... және ... Республикасы Үлттық банкіне, бағалы қағаздар бойынша Үлттық
комиссияға, статистиканы қалалық басқару және ... да ... ... есеп ... және ... ... жүзеге асыру мақсатында бэк-офис келесідей
қызметтерді атқарады:
фронт-офис бекіткен барлық мәмілелер талаптарына ... ... ... және ... банктегі және филиалдағы шетел валютасында жасалған
операцияларға бухгалтерлік өткізбе ... ... ... ... ... ... ... несие операциялары бойынша бухгалтерлік өткізбе жасау;
валюталық иарық және ... ... ... ... ... ... ... дербес шоттарын amy және енгізу
сәйкес журналдарда операциялар және ақша ... ... ... ... ... инвесторлардың «депо» шоттарын ашу,
жүргізу және жабу;
инвестормен ақшалай есеп айырысуды ... ... ... әрбір
инвестордың ақшасына талдамалы есеп жүргізу;
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
1. Тусаева А.К. Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... жетілдірудің бағыттары //
Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігі: ұлттық экономиканы
жеделдетілген жаңғырту және ... ... ... ... конференция. Алматы: әл-Фараби атындағы
Қазақ ұлттық университеті, 2008. - 2 бөлім. – 208-211 бб., 0,3 б.т.
2. Қазақстан қор ... (KASE) ... ... 2009 ... ... ... аймақтық қаржы орталығы» АҚ-ның есебі мен
аналитикалық көрсеткіштері.2009 жыл
4. Қазақстан Республикасының қаржы ... және ... ... ... ... агенттігі басқармасының 2006 ... 15 ... ... ... ... 2007 жылғы 11 қаңтардағы ҚР Заңы
6. «Бағалы қағаздар ... ... 2003 ... 2 ... ... ... ... «Акционерлік қоғамдар туралы» 2003 жылғы 13 ... ... ... ... ... ... өңірлік қаржы орталығы туралы» 2006 ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агенттігі Басқармасының 2007 жылғы 30 ...... ... ... ... ... қағаздар
рыногындағы қызметті лицензиялау ережесі
10. «Бағалы қағаздар рыногында кәсiби қызмет түрлерiн қоса ... ... ... ... ... Басқармасының 2003 жылғы 27
қазандағы № 379 ... ... ... ... ... ... асыру үшін лицензия алуға
өтініш берушінің және лицензия ... ... ... рыногындағы
қызметті жүзеге асыратын заңды тұлғаның жарғылық капиталының барынша
төмен мөлшері туралы Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және ... ... мен ... ... Басқармасының 2008 жылғы 28
қарашадағы № 197 Қаулысы
12. Қазақстан Республикасының «Аудиторлық қызмет ... ... ... ... Республикасының «Бухгалтерлiк есепке алу және қаржылық
есеп беру ... ... ... ... ... ... типтiк жоспары, Қазақстан ... ... ... ... Бухгалтерлiк есептiң ұлттық стандарттары-2. Алматы, 2007 ж.
16. Қаржылық есеп берудiң халықаралық ... 2005 ... ... Д.О. ... ... ... бағдарлама экономика мамандығын
дайындайтын студенттеріне арналған. - Алматы: Экономика, 2000.
18. Әжібаева З.Н., ... Н.Ә., ... Ж.Ғ. ... ... ... Әбдіманапов Ә., «Бухгалтерлік және ... есеп ... - ... 2006 ... ... С.Б. «Бухгалтерлiк есеп», Алматы 2001 ж.,
21. Байдәулетов М., Байдәулетов С.М., ... оқу ... ... ... 2004 ... ... учет на ... предприятии.Москва 2005
г.
23. Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж. Г ... ... ... Алматы 2001ж.
24. Дюсембаев К.Ш., «Аудит и анализ в системе управления финансами»
Алматы ... ... Қ.Қ., ... З.Т. т.б. ... есеп». Алматы 2001ж.
26. Мейірбеков А.Қ, ... Қ.Ә. ... ... ... ... В.Л. ... ... субъектілердегі бухгалтерлік есеп»:
Оқулық, Алматы: Экономика, 2005 ж
28. Есімжанова С.Р. «Маркетинг» Алматы 2003ж.
29. Ілиясов А.К. «Маркетинг» Алматы 2002 ... ... В.К. ... ... ... ... 2002 ... Рахимбекова Р.М., «Финансовый учет на предприятии»: Учебник. Алматы:
Экономика,2005.
32. Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет». Алматы 2000г.
33. ... С.С. ... к ... ... Финансы 2001 г.
34. Толпаков Ж.С., Бухгалтерский учет, Караганда , 2004 г.
35. ... А.И. ... В.П. ... ... ... предприятия.
М.: Центр экономики маркетинга, 2000.
36. Статистикалық анықтама ... 2009 ... баға – ... қағаздарды алғашқы орналастыру кезіндегі сатылу
бағасы. Ол табыстылық және несиелік пайыз деңгейімен анықталады.
Нарықтық баға – бағалы қағаздардың екінші нарықта ... ... ... ... пен ... ... арақатынасы әсер етеді.
Бағалы қағаздардың түрлері және олардың ... ... түрі - ... бағалы қағаздарға тиісті жалпы
және бірдей белгілердің жиынтығы. Бағалы қағаздар жіктелуін және ... ... ... ... білу керек.
Бағалы қағаздардың жіктелуі мен бағалы қағаздар түрлерінің жіктелуін
бөліп қарастыруға болады.
Бағалы қағаздардың ... – бұл ... ... өздеріне тиісті
белгілері бойынша бөлінуі.
Бағалы қағаздар түрлерінің ... – бұл бір ... ... ... қағаздар жоғарыда айтылғандай белгілі бір сипаттың жиынына ие:
Уақытша сипаттамасы:
• Қызмет ету мерзімі: айналысы қай уақытта шығарылған, қай ... ... ... ... ... басы ... бірінші негізінен келе ме немесе басқа бағалы
қағаздардан
Мерзімді – ... ... ... ... ... ... қағаздар.
Әдетте мерзімді бағалы қағаздар 2 түрге ... ... ... ... бір ... дейін жүреді
• Ұзақ мерзімді, айналыста бір жылдан жоғары ... ...... ... ... ... ... яғни олар шексіз
қызмет етеді және бағалы қағаздар шығару кезінде өтеу ... ...... ... үшін ... ... табылатын
бағалы қағаздар (акциялар, облигациялар)
Инвестициялық емес – тауар немесе ... ... ... есеп ... ... ... бағалы қағаздар (вексельдер, чектер)
Эмитенттің құықтық ... ... және ... ... инвесторлардың қызығушылығы мен ... ... ... ... ... үшін 3 ... ... Мемлекеттік
• Муниципалдық
• Мемлекеттік емес
Мемлекеттік бағалы қағаздар – мемлекеттің ішкі қарыздарының ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарға жергілікті өкімет органдарының қарыздық
міндеттмелері жатады.
Мемлкеттік бағалы қағаздар корпарациялық және жеке қаржы институттарымен
ұсынылады.
-----------------------
БҚН
Сұраныс-ұсыныс
ҚР Қаржы ... ... ... ... ... ... ... агенттігі
ҚР БҚН-ның механизмін реттеу және бақылау
Бағалы қағаздар ұстаушылар тізімін жүргізетін ... ... ... ... қағаздар нарығы
1-ші қадам
ҚРҚҚА бағалы қағаздар ұстаушалыр тізімін жүргізу бойынша талаптарды қайта
қарастыру
2-ші қадам
«Бағалы қағаздар нарығы туралы» және ... ... ... ҚР
заңдарына толықтырулар енгізу
3-ші қадам
ҚР Ұйымдасқан нарықтағы бағалы қағаздармен ... ... ... Орталық депозитариймен өзара байланысын анықтау мен
бекіту
4-ші қадам
Орталық депозитарийдің Ереже ... жаңа ... ... және ... өзара байланысты анықтау

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздар нарығы туралы ақпарат26 бет
Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау және өткізу9 бет
Түрік қағанаты8 бет
Қазақстан Республикасында ақша айналыстарының дамуы және оның қазіргі жағдайын талдау27 бет
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы мен дамуы38 бет
Қаржы рыногы туралы ұғым36 бет
Құнды қағаздар рыногі жайлы27 бет
Қазіргі жастар арасындағы мәселелер9 бет
Қазақстандағы дін және мемлекет қатынастары10 бет
Еліміздегі жоғарғы әскери оқу орындарындағы қазақ бөлімінде оқитын болашақ офицер мамандардың кәсіби маңызды сапалық қасиеттерін эксперименттік тұрғыдан зерттеу60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь