Микробалдыр chlorella vulgaris

КІРІСПЕ 5

1. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ 6
1.1 Жасыл балдырларға сипаттама 6
1.2 Микробалдыр Chlorella vulgaris 14
1.3 Табиғи материалдардан көміртекті сорбенттерді алу 18
1.4 Өсімдіктердің өсуіне қолданатын биореттегіштердің сипаттамасы
23
2. МАТЕРИАЛДАР МЕН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ 27
2.1 Зерттеу материалдары 27
2.2 Зерттеу әдістері 28
3. НӘТИЖЕЛЕР МЕН ТАЛДАУЛАР 31
3.1 Өрік сүйектерінің негізінде көміртектелген сорбенттерді алу процесін зерттеу
31
3.2 Биореттегішті тазарту және оның сипаттамасы 35
3.3 Нанокарбосорб бағанасы арқылы биореттегішті тазарту 37

3.4 Стресс жағдайларына өсімдіктердің төзімділігін арттыруға Chlorella sp3 дақылдық тұнбасының әсерін зерттеу
40
ҚОРЫТЫНДЫ 43
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 44
Жұмыстың өзектілігі: Chlorella sp3 дақылдық тұнбасынан биореттегішті бөліп алу, оның қасиеттерін зерттеу, жаңа биореттегішті қолдану арқылы ауыл шаруашылыққа лайықты технологияларды шығару.
Жұмыстың мақсаттары мен міндеттері: Қазақстанда күннен-күнге экологиялық жағдай күрделеніп бара жатыр. Оның негізгі себебі антропогендік әсерлердің көбеюі. Мысалы: Арал аймағының құрғақтануы, сонымен қатар өзендер мен суларды сапасыз пайдалануы, Қазақстан жерінде шөлейттену мен тұздану процестері қарқынды жүреді. Сол себептен Қазақстандағы экологиялық, климаттық жағдайлардың стрестік әсерін азайту үшін биореттегіштерді қолдану керектігі сөзсіз. Биореттегіштерді қолдану арқылы тұрақты өнімді алуға жол ашылады. Бірақ Қазақстанда осы күнге дейін биореттегіштерді өте аз мөлшерде қолданады, осыған бас себеб, барлық биореттегіштер шет елдерден үлкен бағамен әкелінеді және Қазақстанда биореттегішті қолдану технологиялары енгізілмеген және дамымаған.
Осы себептен Қазақстан ғылымына үлкен мақсат қойылады, ол отандық жаңа биореттегіштерді алу жолын табу және оларды қолдану технологияларын дамыту. Мәселенің негізі ол биореттегіштердің шығу көздерін іздену.Осындай биореттегіштерді алу мақсатында шығу көзі ретінде балдырларды қолдану өте перспективті, себебі балдырлар аз уақытта биореттегіштерді көп мөлшерде синтездейді .Осы барлық себептерден біздің шығару жұмысымыздің негізгі мақсаты, микробалдыр Chlorella sp3 дақылдық тұнбасынан жаңа биореттегішті алу жолын ашу. Осы мақсатқа жету үшін біз бір неше міндеттемелерді алдымызға қойдық :
1. жаңа биореттегішті көп мөлшерде синтездейтін хлорелланың штамын іріктеп іздену және оның оптималды өсу жағдайларын табу.
2. хлорелланың дақылдық тұнбасынан наноқұрылымдық құрылымдары бар жаңа көмір сорбенті арқылы биореттегішті тазарту жолын шығару.
3. тазартылған биореттегіштің қасиеттерін зерттеу.
1. Помещук Р.А. Факты ритмичности поглатительной-выделительной функций морских водорослей и их экологическая интерпратация. Гидробиол. журнал. 1997.ХІІІ,N 6.
2. Горюнова С.В. При жизненные выделения водорослей и их физиологическая роль и влияние на общий режим водоемов. Гидробиол.журн.1966.639-645 бет.
3. Сиренко Л.А. Физологические основы размножения сине-зеленных водорослей в водохранилищах. Киев, 1972, 203 бет.
4. Громов Б.В. Биологические активные вещества цианобактерий. МГУ. Биофак.23-25 апр.1996,8 бет.
5. Горюнова С.В. , Ржанова Г.И. Прижизненные выделения азотсодержащие вещества двухазотфиксирующих видов сине-зеленных водорослей. Микробиология.1967,36, выпуск 4, 639-645 бет.
6. Горюнова С.В. Ржанова Г.И., Орлеанский В. И. Синезеленные водоросли.М, Наука 1969.229 бет.
7. Абатурова Е.А. Промышленное культивирование микроводорослей. (Сельское хозяйство за рубежом) 1976.5.
8. Авраменко П. В рационе – хлорелла.( Сельское хозяйство Белорусии).1974,10.
9. Задорин А.Д.и др. Хлорелла-ценная кормовая витаминная добавка.Алма-Ата. Кайнар. 1975.
10. Климонтов О. Технология приготовления хлореллы. г.Барнаул 1976.
11. Козырева И.Ф.,Файнберг А.Г. Хлорелла-белковый корм. Животноводства.1968
12. Музафаров А.М.,Таубаев Т.Т.,Селяметов Р.А. Хлорелла и ее использование в животноводстве.Ташкент.Фан.1978.
13. Музафаров А.М.,Таубаев Т.Т. Хлорелла.Ташкент.Фан.1974.
14. Трубачев И.Н. ,Базанова М.И. Мельникова Л.П. Продукты аэробной переработки твердых выделений человека как источник элементов для питания хлореллы. (Проблемы для создания биолого-технических систем жизнеобеспечения человека.новосибирск.1975.
15. Установка для выращивания хлореллы. Г. Тюмень,1975 (Тюменский ЦНТИ.Информлисток 261-74.).
16. Ульянов Н.А. Хлореллу-в рацион скота и птицы. Саратов.1978.
17. Такамори Хлорелла и роль ее компонентов в увеличении питательносьти.-Animal Husbrandry,1966804-808 бет
18. Гильманов М.К., Султанбаев Б.Е. Цитокинины индуцируют появление НАДФ специфичных глютаматдегидрогеназ в прорастающем зерне пшеницы // Физиология растений. – 1989. – Т. 36, вып. 5. – C. 1035-1037.
19. Гильманов М.К., Султанбаев Б.Е. Индукция фитогормонами НАДФ-специфичной глютаматдегидрогеназы в проросших семенах пшеницы // ДАН СССР. – 1989, – Т. 305.- C. 1000-1003.

20. Гильманов М.К., Фурсов О.В., Францев А.П. Методы очистки и изучения ферментов растений. - Алма-Ата: Наука, 1981. - С.91.
21. Кулаев Ф.Б., Шамина З.Б., Строганов Б.П. Методы оценки устойчивости растений к неблагоприятным условиям среды // Физиол. раст. - 1975. – Т.22, вып.1. – С.131-136.Муромцев Г.С., Чкаников Д.И.,
22. Donaire J.P., Rodríguez - Rosales M.P., Soto M.J., Sanjuan J., Olivares J. Effect of Fusicoccin on the Early Infection Process of Legume Roots by Rhizobium spp // Molecular Plant - Microbe Interactions. - 1999. - Vol.12, № 12. - P.1090-1094.
23. Brown P.H., Outlaw W.H. Effect of Fusicoccin on Dark 14 CO2 Fixation by Vicia faba Guard Cell Protoplasts // Plant Physiol. – 1982. – Vol.70, № 6. – P. 1700–1703.
24. Жылыбаева Н.К., Тажкенова Г.К., Мансурова Р.М. Вестник КазГУ, Серия химическая, -2001, -№2(22), -С.109-110.Карбонизованные сорбенты на основе абрикосовых косточек //
25. Тажкенова Г.К., Бургарт С.А., Васильев Д.Г., Мансурова Р.М., Еркасов Р.Ш. Карбонизованные сорбенты на основе рисовой шелухи и тростника // II международный симпозиум «Физика и химия углеродных материалов, -Алматы, -2002. -С.150
26. Жылыбаева Н.К., Тажкенова Г.К., Уалиева П.С., Мансурова Р.М., Бургарт С.А., Сулейменова А. Получение и свойства карбонизованных сорбентов // International conference devoted to the 30th anniversary of the Karaganda State University named after E.A.Buketov Theoretical and experimental chemistry, -Karaganda, -2002. -С.228-230
27. Абишева А.К., Ахметова Ж.Т., Жылыбаева Н.К. Карбонизованные сорбенты на основе скорлупы грецких орехов и виноградных косточек // Вестник КазГУ, Серия химическая, -2000, -№ 3 (20), -С.87-95.
28. Мансуров З.А., Жылыбаева Н.К., Уалиева П.С., Мансурова Р.М. Структурно-сорбцион-ные свойства карбони-зованных сорбентов // Вестник ПГУ, -2002, -№1, -С.38-44.
29. Мансуров З.А., Жылыбаева Н.К., Уалиева П.С., Мансурова Р.М. Получение и свойства сорбентов растительного сырья // Химия в интересах устойчивого развития, -2002, -№10, -С.339-346.
30. Мансурова Р.М, Таипова Р.А., Жылыбаева Н.К., Мансуров З.А., Бийсенбаев М.А. Сорбенты на основе рисовой шелухи. Вестник Националь-ной инженерной академии РК, -2004, -С.97-100.
31. Мансуров З.А., Мансурова Р.М., Жылыбаева Н.К., Тажкенова Г.К., Бийсенбаев М.А., Николаева А.Ф. Новые наноуглеродные материалы. Научно-технический сборник «Новости науки Казахстана» Научно-исслед. институты КазНУ им. аль-Фараби. -2004, -Выпуск 2 (81), -С.68-74.
32.Оффан К.Б., Петров В.С., Ефремов А.А. Закономерности пиролиза скорлупы кедровых орехов с образованием древесного угля в интервале температур 200-5000С // Химия растительного сырья, -1999, -№2. -С.61-64.
33. Патент RU. № 2111923 Способ получения активного угля из косточек плодов и скорлупы орехов. Опубл 12.08.99.
34. Багреев А.А., Брошник А.П., Стрелко В.В., Тарасенко Ю.А. Активный уголь на основе скорлупы грецких орехов // Журнал прикладной химии, -1999, -Т.72, -№ 6, -С.942-946.
35. Багреев А.А., Брошник А.П., Стрелко В.В., Тарасенко Ю.А. Влияние окислительной обработки скорлупы грецкого ореха на свойства активированного угля // Журнал прикладной химии, -2001, -Т.74, -№9, -С.1413-1416.
36. Гаманович Н.М., Горбунова В.А., Ламоткин А.И., Новиков Г.И. Высокотемпературный топливный элемент на продуктах неполного сгорания древесного угля // Журнал прикладной химии, -2001, -Т.74, -№2, -С.330-332.
37. Казаков Ю.В. Углеродсодержащие сорбенты в составе гранулированных аммиачно-селитренных взрывчатых веществ // IІI международный симпозиум «Физика и химия углеродных материалов/Наноинженерия». -Алматы, -2004. -С.91-94.
38. Кунчаева Л.С., Жылыбаева Н.Қ., Мансурова Р.М. Қамыс, күріш қабығы, жүзім мен сары өрік дәнектері негізіндегі сорбентерді синтездеу процесін зерттеу // Тез. докл. 59-ой Республ. научно-практической конф. молодых ученых и студентов по прикл. вопросам химии, 2005. - С.131-132
39. Кунчаева Л.С., Жылыбаева Н.Қ., Казаков Ю.В. АC-ДО типті ж арылғыш зат құрамындағы өсімдік қалдықтары негізіндегі көміртекқұрамды сорбенттер // Тез. докл. 59-ой Республ. научно-практической конф. молодых ученых и студентов по прикл. вопросам химии, 2005. - С.133-134
40. Керимкулова А.Р., Бийсенбаев М.А. «Нанокөміртекті қосылыстарды ЖЗ құрамы үшін алу» // Тез. докл. 60-ой Республ. научно-практической конф. молодых ученых и студентов по прикл. вопросам химии, 2006. - С.131
        
        МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ | 5 ... ... ШОЛУ |6 ... ... ... ... |6 ... ... ... vulgaris |14 ... ... ... көміртекті сорбенттерді алу |18 ... ... ... қолданатын биореттегіштердің сипаттамасы | |
| | |23 ... ... МЕН ... ... |27 ... ... ... |27 ... ... ... |28 ... |НӘТИЖЕЛЕР МЕН ТАЛДАУЛАР |31 ... ... ... ... ... ... алу | |
| ... зерттеу |31 ... ... ... және оның ... |35 ... ... бағанасы арқылы биореттегішті тазарту |37 ... ... ... ... ... ... | |
| ... sp3 дақылдық тұнбасының әсерін зерттеу |40 |
| ... |43 |
| ... ... |44 ... ... ... sp3 дақылдық ... ... алу, оның ... ... жаңа биореттегішті
қолдану арқылы ауыл шаруашылыққа лайықты технологияларды шығару.
Жұмыстың мақсаттары мен ... ... ... ... ... бара ... Оның ... себебі антропогендік
әсерлердің көбеюі. Мысалы: Арал аймағының құрғақтануы, сонымен ... мен ... ... ... ... ... шөлейттену мен
тұздану процестері қарқынды жүреді. Сол ... ... ... ... стрестік әсерін азайту үшін
биореттегіштерді қолдану керектігі сөзсіз. Биореттегіштерді ... ... ... ... жол ашылады. Бірақ Қазақстанда осы күнге дейін
биореттегіштерді өте аз ... ... ... бас ... ... шет елдерден үлкен бағамен әкелінеді және Қазақстанда
биореттегішті қолдану технологиялары енгізілмеген және ... ... ... ... ... ... қойылады, ол отандық жаңа
биореттегіштерді алу жолын табу және оларды қолдану ... ... ... ол ... шығу ... ... алу ... шығу көзі ретінде балдырларды қолдану өте
перспективті, себебі балдырлар аз уақытта биореттегіштерді көп ... .Осы ... ... ... ... ... ... микробалдыр Chlorella sp3 дақылдық тұнбасынан жаңа биореттегішті
алу жолын ашу. Осы ... жету үшін біз бір неше ... ... :
1. жаңа ... көп ... синтездейтін хлорелланың штамын
іріктеп іздену және оның оптималды өсу жағдайларын табу.
2. хлорелланың ... ... ... ... ... ... сорбенті арқылы биореттегішті тазарту жолын шығару.
3. тазартылған биореттегіштің қасиеттерін зерттеу.
1 ... ... 1 ... ... ... ... ... алғаш рет 1890 жылы Бейеринк зерттеп бiрнеше
альгологиялық таза ... ... ... ... ... ... ... зерттеген. Балдырлар жер ... ... ... ... ... бір ... ... түрлері
тұнған су қоймасымен, су ағындарында кездеседі. Судың, мөлдірлігінің
артуынан, олардың саны және су ... ... ... ... қызметін атқарады. Қазіргі кезде алдыңғы ... ... ... ... жаңа түрлері айқындала бастаған.
Қоршаған ортаның өзгерісіне шыдамдылығы сонша, кейбір ... ... C ... ... ... ... ... яғни қарлы тау жартастарында кездесетін балдырлар
түрлері де бар, ... ... бойы ... ... ... ... ... береді.
Жасыл балдырлар гетеротрофты организмдермен бірге ластанған су
мен ағын ... ... ... ... ... Осыған
байланысты су ... ... ... ... ... ... ... сұйықтық құрамының қасиеті, яғни оның
өсүді жеделдету белсенділігінің болуы өте ... ... ... ... физиологиясы жөнінде
айтарлықтай мәліметтер бар,бірақ біздің ... су ... ... балдырлар жан-жақты (олардың физиологиясы, генетикасы,
биохимиясы) зерттелмеген. Әсіресе ... ... ... ... бөлетін қосылыстардың құрамы, ... ... ... ... ... ... ... бөлетін мәселе.
Балдырлар өзі өсетін ортаға әртүрлі ... ... ... ... ... ... алып ... әртүрлі
салаларда: ауыл шаруашылығында,медицинада қолдану көзделіп отыр.
Балдырлар өзінің жоғары өнімділігімен және зат ... ... ... ... минералды заттарды, көмір қышқыл газын
өзінің синтездеу ... ... ... ... ... ... көміртегі және әр-түрлі витаминдерді синтездеу қабілітіне ие.
Осындай қасиеттерге ие ... ... ... ... ... ... қолданылып жатыр. Мысалы, жасыл микробалдырлардың
түрлерінің ... ... оны ... тазартуда, ластанған ағынды
суларды ... ... ... азық-түлік
өндірісінде, фармацевтикада, мал азығында қолданады.
Балдырлардың ең негізгі ... ... жолы - ... ... жаңа физиологиялық активті заттарды алу. Қазіргі
заманғы ең болашағы зор нанотехнология әдістері ... сол ... ... ... алу жолы ... балдырлар өте ертедегі хлорофил топтағыш ... ... ... ... , ... ... ... қарапайым жіктелуі, ... ... ... ... ... олардың қасиеттері, хлорофилинің
болуы және фотосинтездің ... ... ... ... ... ... заттарының бөлінуінің ... ... бұл ... ... ... қызметі болып ... ... ... ... бөлінуі, сыртқы ... ... ... ... ... ... және сіңіру
клеткамен сыртқы орта арасындағы зат ... ... ... ... ... заттардың бөлінуін анықтайды [ 1] .
Әр-түрлі метаболиттердің ... ... ... Г. ... ортаны “дайындауға’’ балдырлардың қатысуымен еру, комплекстену
және элементтер қатарының ... ... ... дайын экзогендік
компоненттер алуға болады деген [ 2 ] ... ... ... ... бөлінуі және олардың
күрделенуі ... ... ... ... ... ... заттар бөлініп
отырған. [3] ... ... ... ... ... ... 30-60 % дейін
жетеді. Клеткадан тыс ... ... ... ... ... 40% жуығына жақындайды. Балдырлардың клеткадан
тыс метаболиттерінің құрамы ... ... ... ... есебіндегі белгілі топтары: аминқышқылдары, пептидтер,
көмірсулар, ... ... ... ... ... фенолдар, индол және басқа ... ... ... заттар қоректік ортаға топталып, клеткалардың
өзіндік өсуін ... ... ... ... ... ... ... ауто-ингибирлену немесе аутоонтогонизмі
ретінде қарастырады.[ 4 ] .
Табиғи ... ... ... заттардың бөлінүінен
балдырлар гидробионттармен аллелопатиялық ... ... ... әсері туралы мәліметтер бар (олар
саңырауқұлақтар, су ... ... және ... ... балдырлардың өсуі биотоптағы басқа ... ... ... ролі ... ... Олар
альгицидтік,альгостатикалық және альгодинамикалық ... ... ... ] .
мөлшерінің өзгеруі әр-түрлі ... ... ... қызметкерлерімен бірге жасаған тәжрибесінен, ... ... ... ... ... қоректік ортасына ... мг/л ... ... ... өсу ... ... мг/л ... деп көрсетіледі. Сонымен бөліну және сіңіру
функциясының ... ... ... өзгерістер- өсу, ... ... ... ... ерігіш органикалық заттардың қосындысы күрделі
қоспалардан ... ... ... тыс ... химиялық
табиғатын үш топқа бөледі:
-Азоттық заттар алмасуының өнімдері.
- Көмірсулардың алмасуының өнімдері.
-Физиологиялық ... ... ... ... ... ... көңіл аударады,
себебі бұл ... көп ... ... ... бөлініп отырады [
6 ] .
Азоттық ... ... ... тыс ... ... молекулалық белоктар, полипептидтер және бос аминқышқылдар.
Бос аминқышқылдары экзометаболиттердің ... ... ғана ... ... ... клеткасында, синтезделетін аминқышқылдары мен
пептидтерінің 45 пайызы ғана кіреді. Балдырлар ... ... ... ... ... деген мәліметтер бар. Мысалы, екі ... ... ... Nostos mucorum ... сұйықтықта активті
пероксидаза табылған, ... ... ... процесінде
маңызды роль атқаратыны дәлелденген.
Балдырлар клеткаларының ескі өсу ортасына қарағанда, жас ... ... өсу ... ... ... ... болған.
Әдебиеттердегі мәліметтерден көмірсулар мен азоттық заттардың
алмасуына ... ... ... бөлінетін қосылыстардың
биологиялық ... ... ... ... ... бөлінген полинуклеотидпептид, балдырлар клеткаларының
бөлінуін ... ... ... ... және ... шығуының
тездетуге көмектеседі.
Жасыл балдырлардағы ... ... ... ... ... әсер ... ... ауыл шаруашылықтағы
өсімдіктер алқабына пайдаланғанда, олардың өсімін, ... ... ... ... ...... зор зерзат. Жер шарында, су ... ... ... ... ... де оңай және көп ... шығармайды.
Фототрофты микроорганизмдерді практикалық жағдайда ... ... ... ... қолдану аймағы негізінен:
оларды азық-түлікте,мал ... жем ... ... ... топырақтың құнарлығын ... ... ... ... қолданылады.
Соңғы он жылдықта зерттеушілерге жоғары ... ... ... ... ... келеді. Олар автотрофты микроорганизмдер
фотосинтез ... ... ... ... ... ... және
минералды органикалық қоспаларды жылдамдатады. Көптеген балдырлар минералды
заттармен сонымен қатар ... ... ... ... ... Олар ... фосфор иондарын және биогенді ... ... ... ... ауыр металдардың ... ... ... ... ауыр ... және ... жоғары жинау қабілетіне ие екенін келтірілген. ... ... ... ... ... (Cd, Cu, Fe, Zn, Hd, Pb,
U және басқа) иондарды ... ... бар [16 ] ... ... СN – төзімді муттанттардың кейбір штамдары
өндірістік-өнеркәсіптердің суаттарында ционидтерді бұзуға ... ... ... ... ... ... ... суларда протококты балдырларды
дақылдау арқылы ... ... ... ... көз
жеткізуге болады.
Л. Б. Доливо-Добровольский, М.Г. Владимирова, А.С. ... ... (1988) ... тоғандағанда балдырлардың өсуі бактероцидтік
эффект көрсететінін айтады. Авторлар олардың жойылуы протококты және басқа
балдырлардың қоршаған ... ... ... ... ... .
Соңғы уақыттарда арнайы тазалау ағындыларды орнату биологиялық
тоғандардарды ... ... ... ... бастады. Кейбір
зерттеушілердің пікірінше оларды тек қана ... ... ... ғана ... ... қатар қосымша орнатуларда алғашқы тазалау үшін
қолданады.
Ағынды сулардың фитапланктоны сапалық ... да ... ... ... ... үшін ... ... вольвоксты,
протококты және диатомды өкілдері тән. W. Oswald, Г.Г. Винверг және басқа
(1987) мәліметтері ... ... ... ... ... ең ... (Сhorella, Scenedesmus, Ankistrodesmus және басқа) жасыл ... ... ... ... организмдер соның ішінде микробалдырлар табиғаттың зат
айналымында қажетті ... ие. ... рөлі ... ... ... ... ... органо-минералды қоспалардың
айналуы және жұтуы осы суаттарда өсуі және оларды ... ... ... ... ... ... және практикалық жағынан
қажетті орынға ие.
Г.Г. Винверг және басқа Н.А. Мошкова, А.Ф. Бреинштейн тұрғын-тұрмыстық
және өндірістік ... ... ... әртүлі микробалдырлардың жаппай
дақылдануына мүмкіндік туғызады. Әртүрлі балдырлар органикалық қалдықтардың
ортада ... және өсуі бір ... ... ... ... дәрежесіне, сонымен қатар су ортасының заттың концентрациясының
және ... ... ... [8] ... ... ... ... қоректенуіне тән. Оған көптеген
протококтар жатады. Балдырларды осылай қоректенуі қараңғыда ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде балдырларды
қолданыста кең мөлшерде өсіру ... ... ... Чехия, Болгария,
Жапония, Мексика, Перу, Оңтүстік-Батыс Азия елдерінде жүргізіліп ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Жапонияда жыл сайын импортқа және экспортқа 8 млн. ... ... сүт ... әр ... ... 0,5 гр. ... ... нан, балмұздақ және тағы басқа азық-түлікке ... ... ... ... ... ... өнім ретінде қолданылады. Ең эффектісі тәулігіне 1,0-
2,0 г дозадан ... ... ... ... ... ... ... екен.
Чехияда микробалдырлардан ұнтақ,май мен спирт экстрактын, дәрі,
шам, т. б. ... Бұл ... ... және ... ... қана ... және де қабынуға қарсы, ұлпалардың
бітуіне, шіру ... ... ... ... ... ... бар препараттар жараларды емдеуде, күйгенде,қабыну
процестерінде, шаштың тусуінде ... ... ... мал ... ... азық-
жем есебінде қолданады. Хлорелланы малдарға азық-жемді ... ... ... ... ... Болгария елдерінде, ТМД елдерінен
Өзбекстан, ... ... және тағы ... ... ... ... өсіруде әдеттегі минералды орта немесем
арнайы жасалған ... ... ... ... ... төмендету мақсатында пайда ... ... ... табиғи минералды суды қолданады. ... ... ... неше ... ... сондайақ , қантты сулар және гидролиз
зауыттарының суын ... ... ... 60 жыл бұрын
балдырларды көптеп өсіру негізінен, көк- ... ... ... басталған.
Фототрофты балдырлар қолданыста пайдалануға арнайы тоғандарда,
бекітулі ... ... ... ... жарықтықта қатал
бақылау жағдайында жүзеге асырылады.
Фототрофты балдырларды өсіру, ... ... ашық ... ... ... ең бастысы биомасса алу ... ... ... ... ... [9].
Соңғы жылдарға дейін жер шарындағы ... ... ... ... ... өсіп келе ... ... ауыл шаруашылығының ... ... ... қоса ғылым және ... ... ... ... ... ... азықтық және жемдік ... ... ... Солайша, нәтижесінде күшті ... ... ... ... ,жануарларға белоктарды, амин
қышқылдарды және ... ... ... ... Бұл ... ең ... және ... болып көптеген
микробалдырларды өсіруде ... ... ... ... ... ... және көмір ... ... ... ... ... ... ... бұрыннан дәлелденген биосинтез
алуда гетеротрофты ларға қарағанда автотрофтылардан ... ... ... ... ... Басты қызығушылықты протококкалы
микробалдырлар сондай-ақ ... ... бола ... ... сирек
құрамына ие, өсіруде ерекше қиын ... ... ... ... протококкалылар суда тіршілік ... ... ... ... ... ... ... өнімділігі
жағынан басты роль атқарады, ... олар ... ... ... ... ... ... маңызды роль атқарады. Зерттеулер
нәтижесінде хлорелланың ... жаңа ... ... ... биологиялық стимуляторы бола алады екен. Және мәлім болуынша
балдырлардың ... ... ... ... топырақтың микробиологиялық белсенділігін жоғарылатады
және өнімділігін жоғарылатуға де әсер ... ... ... бірі ... бөліп алу,селекциялы
әдіспен жоғары формалы балдырлар алуда және ... ... баға ... ... ... ... ... климаттық
жағдайларда алып журіледі. Ерекше ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда жұмыс ... ... және ... ... ... ( ... редиска,
жемдік бұршақ) энергетикалық бірдей ... ... ... ... тең етіп ... ... балдырлардың
клетчаткасы аз мөлшерді қурайды және белоктармен каротиноидтарды ... ... ... бірі ... ... ... көп өнімді
биомасса алу мен ... азық - жем алу ... ... ... Осы ... ... ... зерттеушілер (биореактор) қондырғылырды жасап, ... бұл ... ... қарқынды өсуі қамтамасыз
етіледі сапалы белокты – ... ... алу ... ... ... мемлекеттерде өндірістік құрылғылардың әр-
турлі типтегі ... ... ... ... негізінде
жасалынып жатыр. Біріншілерден болып ... ... ... және Nakamura (1961). Олар домалақ ашық цементтелген бассейн-
дер диаметрі 3-20 м ... ... 10-12 см ... ... ... ... Суспензияны араластыру насос
көмегімен жүзеге асырылады, ол ... ... ... ... ... қайта әкеледі, ... ... ... Бұл ... ... қолдануда балдырлардың бір тәулікте
су бетінен 1м2лі -2-18,5 г ... зат ... ... АҚШ та
жіңішке қабатты, мөлдір полиэтиленді құбырлардан жасалған, ... ... ... ... ... көлемі 400 ... ... ... ... көмегімен жүргізіледі.
Көп жылдар бойы (1968 ж. Бастап) өндірістік қондырғыларды орнатуда
микробалдырларды ... СССР дің ... ... ... ... өндірісі бөлімінде биотехник мамандар ... ... ... ... қондырғыларының бірі ... ... ... ... ... ... диаметрі 3 м, oл
цилиндр түрдегі герметикалық ... түбі ... және ... ... мөлдір пластиктан немесе силикатты әйнектен турады
[11].
Балдырлардың биомассасын ашық ... ... ... ... ... ... ... Көбінесе олар ... ... онша ... емес ... ... ... цистерна, цементтелген немесе полиэтилен
пленкалармен ... ... ... Өлшемдері қолданылу
аймақтарына байланысты ... ... кіші ... ... дейін
1000-2000м2 ауданды болады. Бұл құрылғыларды ... ... ... жайғастырады. Алайда ашық ... ... ... ... ... ... оларды аз булытты және
жауын- шашын жоқ аймақтарда ... ... ... ... және
субтропиктерде өсіру ... ... ... балдырлардың
тәуліктік өнімі 25-33 гр құрғақ массалы 1м2 ден ... ... ... балдырлардың өсуіне кедергі жасайтын ... ... райы ... болмауынан тұрақты өнім алу ... ... ... ... кейде табиғи жарығы бар ... ... Бұл ... балдырларды мөлдір құбырларда немесе ... ... ... ... ... рН ... - нің ... қамтамасыз етілуін автоматты түрде ... ... ... ... балдырлардың өнімін 1,5-2,0 есе
жоғарылатуға мүмкіншілік ... ... өсу ... ортаға СО2 (1-5%) мен ... ... ... мен Венгрияда көптеп балдырларды өсіргенде көмір қышқылды
бұлақтарды ... және ... ... ... газбен жанған
өнімдерді немесе көміртегі диоксидін қолдану [12].
Балдырларды қарқынды ... ... ... ... ... ... күшті жарық көздері беретін және ... ... ... ... рН -ы, температура, СО2-і
концентрациясы және ... ... ... ... ... ... ағынды немесе комбинирленген өсіру
жүреді, ... ... бір ... ... көп ... болады.
Балдырлардың (мысалы: Chlorella штам К) ... ... ... немесе мутагенез жолы арқылы ... ... ... 1л ден 30-40 гр ... ... ... ... Дегенмен элекро
энергия шығындарға байланысты, өнім бағасы анағурлым көп.
Жабық ... ... ... ... жарықпен
хлорелланың өнімділігі тәулігіне 100-140г ... зат м2 ді ... ... ... ... Chlorella vulgaris ке
назар аударылып жатыр. Оның ... ... ... ... ... ... бай және ... ісікке
қарсы және т. б. қасиеттерге ие. Оның ... ... ... ... ... ... ... бар негізгі
препараттарды профилактика үшін ғана ... ... және ... ... де ... ... ... анықталуынша 1
жылда 128т белок/га ... ... ... Бұл ... ... ... алқаптарға қарағанда өте тиымды
келеді екен.
Осыған ... ... ны ... ... ... ... ... суларда, мысалы құс фабрикаларында ... ... ... биомассасын экстрактын микробиологиялық ... ... ... ... ... яғни ... және бір ... өсіру үшін қолданылады.
Қазіргі кезде микробалдырларды ... ... ... ... аралында хлорелла дақылын 30 ... жыл ... мың т. ... ... береді. Малайзия және ... ... ... ... жылына 500 т хлорелланы қолданады [ 13,14].
Сонымен, ағын ... ... ... ... оларды органо- минералды және бактериалды өндірістің жанама
әсерлерінен ... және ... ... ... ... ... ... мал шаруашылығында, құс, балық шаруашалығында, азот
құрамды препараттар алуда ... ағын ... ... ... ... ... немесе паста түрінде, алдын-ала детоксикацияланғаннан ... жою, ... ... ... болады.
Жоғарыда айтылғандардан көрініп турғандай, ластанған ағынды ... ... ... ... ... ... бір ... поллютантты түрдегі ағындарды эффективті биотазалау
процесі жүргізсе, екінші жағынан ағын ... ... ... ... өсіру, қорек орта, олардан арзан биомасса алуда,белоктарға мол
,көміртегі және витаминдер алу мақсатында көзделген.
Айта кететін жағдай ... ... ... ... және ... ... ... Бұл микробалдырлардың
өнімділігін жаңа ... ... ... ... ... ауыл ... және басқа бағыттарда қолданады.
Балдырлардың көп қолданатын аймағы жануарлардың жемісінің сапасына ... ... ... ... ... ... ... микробалдырларды мал шаруашылығында қолдану сапасы жағынан
белоққа, витаминге және ... ... ... ... ... ... ... бірінші орында авитаминозға
байланысты, өсуін және көбеюін жылдамдатып товарлы өнімділік ... ... ... ... ... ... ... көзі онда тиамин, рибофлавин, фоли,
никотин және аскорбин қышқылдарына, ... ... ... ... ... заттарға бай. Химиялық талдаулардың көрсетуінше
хлорелла клеткасында 17 ден 23 ге дейінгі түрлі амин қышқылдары, каротин,
келесі ... : В, С, РР, Е ... ... табылады .Сол
себептен жасыл балдырларды мал азығына қолданады.
Хлорелланың құрамында 100г ... ... ... тәуліктік
қажеттілігін қамтамасыз етеді. Сондықтан дәрігерлер жүрек және асқазан
ауыратытындарға ... ... ... ... ... Балдылардың
биомассасын ағындыларда полютанттары сипатына қарай паста немесе суспенсия
алғашқы өңделгеннен кейін (пастеризация, тұзы алынғн) ... ... 2 ... ...... класына жататын бір клеткалы жасыл балдыр.
Оларды көбінесе ... ... ... ... және ... болады [15].
Бұл бір клеткалы эукариоттық балдыр, ол жасыл ... ... тең ... класына (Isocontae), хлорококкалы қатарына
(Chloroccocales), хлорелла туысына ... ... ... ... қабаттары тегіс екі жақты контурлы ажыратылған, диаметрі 15мкм-ден
аспайды. Құрамында хромотофоры тостаған тәрізді, ядросы бір ... ... ... ... ... ... ... құрылысты. Сырты үш
қабатты – қабаты үш аминарлы компонентті екі жақты электронды тығыз аймақта
түзілген, электронды ... ... ... ... ... ... ... заттарда кездейсоқ әрекетке төзімді, ол ... және ... ... өсімдіктердің спорасында кездеседі. Ішкі
толық компонентінде целлюлозды микрофибриллалар бар [16].
Жыныстық көбеюі жоқ. Тек автоспоралы 4-8 ... ... ... ... митозы дупликациялық өнімдер және олардың
көшуі ядроның қарама ... ... ... ... ... тек спорополикинді жұқа компоненті қалады, химиялық қатынасында
өте төзімді бірақ механикалық әрекеттері төзімсіз, олар ... ... ... ... ... ... аналық клеткада автоспораның түзілуі
морфологиялық және физиологиялық жағынан бір-біріне ... саны ... ... ... ... ... Егер 80% клетка
штамы 8 автоспорада бөлінсе онда 20% 2,4,16 автоспораға бөлінеді, бірақ ... ... ... ... ... ... ол генотиптің дақылына, оның
жағдайы мен өсіру тәсіліне байланысты тәуелді болады.
Тұзды суларда , теңіздерде, ... ... ...... ... қабығында, тастарда кең таралған.
Хлорелла барлық жерлерде кездеседі, қоректену жағдайына тәуелді емес
және әрдайым интенсивті көбейеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... гидробионттарда хлорелла түзіліп
симбиоз ретінде кіреді.
Соңғы жылдары адамзат әрекетінің өндірістік іс әрекетінің нәтижесінде
ортада ... ... ... ... өмір сүретін организмдерге
қауіпі жоғарлап келеді. Бұл түрлі жеке ... ... және ... ... ... ... әдістерін зерттеуге әкеледі. Бұл
қойылған мақсатты шешуге ластанған ортаны ... ... ... ... ... ... Хлорелланың сондай-ақ әдістемелік
жұмыста бұл объектпен оңай және ... ... ... біртекті
материалдар ретінде зерттеуге болады. Хлорелланың активті жасанды ортада
өсуі, ... ... ... және ... ... ... ... фотосинтездік активтілігі, өндірістік және ауылшаруашылық ағын
суларды биологиялық ... ... ... ... ... ... ... оның 30-ға жуық түрі белгілі. Хлорелла пішіні шар
пішінді. ... 1,5-15 мкм ... ... ... ... бір
клеткалы, бір клеткалы, колониалды және цнобиалды болып бөлінеді. ... түзу ... ... ... саны ... байланысты әр түрлі болып келеді. Көбінесе 4,8,16 автоспоралар
түзеді.
Прококкалы балдырлар ... ... ... (40-55%) дейін,
көмірсулар (30-37%), майлар (5,7%), каротин (провитамин А 1500-200 мг/кг
жуық), аскорбин ... ... мг/к ... зат) ... ... ... В,Е, РР ... кездеседі [16,17].
Балдырлардың физиологиялық қоректенуінің негізгі мәселелері ең ... ... орта ... ... алмасуына байланысты.
Хайлов деректеріне қарағанда балдырлардың ... ... ... ... аз ... ... ... балдырлар хлорелла ауыл шаруашылығы өсімдіктері үшін
бағалы тыңайтқыш ретінде ... ... ... ... амин ... және де басқа да физиологиялық белсенді
заттардың көбеюіне, олардың ... ... ... әсер ... ... ... және үлкен пайдалы екендігін
дәлелденді. ... әлі осы ... ... ... дақ.сұйығынан
биореттегіштер табылмаған. Осы себептен Хлорелланың дақылдық сұйығынан
биореттегішті бөліп алу, оның ... ... жаңа ... ... ауыл ... ... технологияларды шығару мақсаты
қойылды. Хлорелла көмірсутектерге ( глюкоза мен ... ... ... 2-кесте).
1 кесте.
Хлорелла құрамындағы аминқышқылдар
|Жемдер |Аминқышқылдар |
| ... ... ... ... ... |Лей ... | |нин ... |нин |дин |цин | ... |51,5 |9,7 |12,4 |61,0 |14,6 |70,8 |26,9 ... шөп |10,1 |2,0 |3,1 |8,3 |4,7 |18,8 |6,2 ... | | | | | | | ... ... |6,2 |2,6 |2,6 |1,1 |14,2 |4,4 |19,4 ... дәні |13,4 |2,6 |1,1 |14,2 |7,6 |20,5 |8,4 ... |24,3 |7,6 |- |18,3 |- |42,9 |9,2 ... ... |49,3 |13,5 |- |42,4 |12,3 |93,6 |25,4 ... ұн |21,3 |5,5 |- |2,5 |8,1 |39,2 |11,4 ... |8,2 |4,3 |2,1 |8,2 |3,0 |19,5 |7,1 |
2 ... ... витаминдер
|Жемдер |Құрамында 1кг |
| ... ... |
| |(мг) | |
| | |D(ME) |B1 |B2 |B12 ... |1600 |1000 |10 |300 |240 ... ... |50 |- |1 |2,0 |- ... | | | | | ... шөбі |60 |- |1,5 |4,0 |-- |
| | | | | | ... | | | | | ... ... |180 |- |3 |1,0 |- ... шөбі |15 |100 ... |0,6 |1,0 |1,0 ... |- |- |4,3 |0,6 |- |
1 ... ... ... 3 Табиғи материалдардан карбонизделген сорбенттерді алу
Қазіргі кезде ... ... ... негізгі бағыттары
адсорбциялық тазалау, бөлу, ... алу, ... және ... ... ... ... байланысты. Көміртекті
сорбентердің экологиялық проблемеларды шешудегі ролі артуда: ауыз ... ағын ... ... ... ... және энергетикадан шығатын
газдарды тазалауға қолданылады. Көміртекті сорбенттерді медицина ... ... ... ... . ... көміртекті
гемосорбенттерді аурулардың қанын ... ал ... ... ... мен ... ... мақсатында қолданады
[24].
Өнеркәсіпте әзірге кеңінен қолданыс ... ... ... ... ... ... ... жататын әртүрлі жемістердің
сүйектері (өрік, шие, жүзім) және ... ... ... ... ... ... ... берік, активті
көмірді кокос және орман жаңғақтарынан және Жерорта ... ... ... майы ... ... болып келетін – зәйтүн
сүйектерінен алады [ 25].
Сол себепті соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... көміртекті адсорбенттерге деген қызығушылық
артуда [26,27 ]. ... бұл ... ... ... ... ... ... активті көмірді (АК) алатын ... ... ... ... ... әлі күнге дейін активті көмірді ... ... ... грек ... ... (ГЖҚ) [25] алып, дайын
өнімнің шығу деңгейін жоғарылатып, активті көміртегінің ... ... ... ... ... болып отыр.
Активті көмірді алуға ... ... ... үш топқа бөлүге болады :
1 ) өсімдік және жануар шикізаты. Оның ... ... ... ... ... ... ... қалдықтары, жеміс сүйектері,
жаңғақ қабықтары , былғары өнеркәсібінің ... ... ... ... т. б. кіреді.
2 ) минералды шикізат, атап айтқанда: торф, қоңыр және тас көмір ,
антрацит, ... кокс , ... ... т. б. ... ) ... ... мен полимерлер.
Активті көмірді алудың алғашқы кезеңі бастапқы ... ... 400-500 0 C ... термиялық өңдеуден өткізетін
көміртектендіру процесі. Осы ... ... ... ... сорбциялық қасиеті байқалмайды , себебі оның саңылаулары
нашар ... ... ... ... ... ... (
шайырлар) бекітілген болады. Көміртектендіру процесінің жүру сипаты мен
шикізат- көмірдің ... ... ... пен ... ... тәуелді екендігі мәлім. Мысал ретінде ағаш сүректерінің
материалдарына ... ... ... ... ... ... [29,30] көміртекті сорбенттердің қасиеттерін жақсарту,
шығу көлемі мен алынатын активті ... ... ... ... ... алу үшінбастапқы целлюлозалық материалдарды өнімнің шығу
көлемін артыруды ... ... ... мен ... ... процестерінің катализаторы қызметін атқаратын неорганикалық
тұздардың ... ... ... әсер ету ... ... құрылымы мен
соның негізінде алынатын активті көмірдің шығу көлемін ұлғайту әдістерінің
бірі – алдын-ала ... [31,32]. Бұл ... ... ... ... ... яғни оттегі шамадан артық болған ... ... ... ... ... ... ... құрылымының
қалаыптасуына қатысатын әсерін және полимердің ... ... ... оттегінің әсерінен ажырата білу қажет. Соңғы жағдайда
оттегі көміртегі материалының молекулалық құрылымын ... ... ... ... ... , аралық көпірлердің түзілүіне
қатысады. [33 ].
Белгілі бір тәжрибелік мақсатты орындау үшін ... ... оның ... ... ... ... ... үлкен маңызы
бар.Сорбентті дұрыс таңдау үшін алдын-ала оның саңылауларының радиусы
енгізілетін сорбаттардың ... ... ... келе ме , ... ... ... ішіне жылдам енуін қамтамасыз ете ала ма,
соны білу керек.
Сорбенттің кеуекті құрылымын толық ... үшін ... ... ... ... ... ... және электрондық микроскопия
, рентген құрылымдық анализ, адсорбциялық әдістер, гидродинамикалық әдіс
және сынап порометриясы әдістері (Бутырин ,1976 ) ... ... ... ... ... ( ... 1972) бойынша саңылаулар өзінің көлеміне байланысты микросаңылаулар
және макросаңылаулар ... ... ... радиусы 15 A –дан
аспайтын саңылаулар ... ... ... ... ... адсорбциялық потенциалдарының үстіне қосылуына
байланысты анағұрлым жоғары ... ... ... ... ... сәйкестігі мезо- және макросаңылауларда
фиксацияланатын молекулалармен салыстырғанда біршама жоғары болады [34].
Микросаңылаулы ... ... ... сұйықтардағы молекулалық
массасы төмен өнімдері атап ... ... ... , ... ... ... т.б. бөліп шығару мақсатында
қолдануға болады [33 ] .
Осы ... ... ... сорбенттерді қолдану активті
көмірлердегі сорбцияның селективтілігі ... ... жол ... ... молекулалар ( гормондар , витаминдер, полипептидтер )
микросаңылаулардан өте алмайды , сондықтан ... көп ... ... ... ... ... ... құрамында
көміртегі бар әртүрлі шикізаттардан ... ... және ... алады.
Активтендірудің негізгі принципі – құрамында көміртегі бар ... бір ... ... ... ... ... Соның
нәтижесінде көптеген кеуектер, ... ... ... ... ... масса бірлігіне ұлғаяды. Техникада активтендірудің химиялық
және парогаздық әдістері қолданылады.
Химиялық активтендіру кезінде бастапқы шикізат көзі ... ... ... ... ағаш жоңқалары, торф )
қолданылады . ... ... ... ... ... ... өңдеуден өтеді. Активтендіруші ... ... ... : ... ... мен фосфор қышқылы жатады [35 ] .
Парогаздық активтендіруде ... көзі ... ... ... : ағаш ... , торфтық кокс , кокос
жаңғағының қабығынан алынған көмір , тас ... ... ... ... ... . Осы өнімдерден активтену қабілетін арттыратын
маңызды фактор – ... ... ... Егер оның ... аз
болса, активтену қиын жүреді немесе мүлдем болмайды . Оған ... ... ... ... ... компоненттердің мөлшері көбейген
кезде реактивтілік пропорционалды түрде ... . ... ... аса ... болса, мысалы қоңсіген және біріккен тас
көмірлерде , онда ... ... ... мүмкін [36 ] .
Газдармен активтендіру үшін ... ... ... буы ... ... ... . Ауамен активтендіру таңдамалы түрде
жүреді, алайда гранулалардың сыртынан ... кету ... бар . ... буы мен ... ... ... тиімді болып табылады [37]
.
Техникалық ... ... ... жоғарылату үшін, осы
газдарды қолданған кезде 800- 10000 C ... ... ... ... үшін ... ... ... : шахталық, айналмалы , көп
сорелі пештер , жылжымалы қабаттары бар ... және т. ... ... ... ... жабдықты таңдау бастапқы материалды
бөлшектеудің деңгейіне және ... қай ... алу ... ... ... , түйіршік немесе қалып тәрізді форманың ... ... ... ... ... ... , ... пайдаланады [38 ] .
Құрамында көміртегі бар ... ... ... ... ... азаяды. Оптималды жағдайда бұл кеуектіліктің ... ... Осы ... ... ... ... ... көмірдің
активтенуінің жоғарылауына баға беруге болады [37, 38 ] .
Көмірдің активтенуіне ... ... рол ... ... ... ( 2 нм ) ... ... ... ... ... активті көмірдің ішкі
бетінің негізгі ... ... ... ... ... ... құрамында ауыспалы (мезо-) саңылаулар , диаметрі 2- 50 ... ... ... ... ... ... материалдарды басында ағаш сүрегін , ... ... ... ... ... алған. Қазір олар құрамында
көміртегі бар ... көп ... ... : ағаш ... ... тас ... және ... көмір, торф, мұнай мен таскөмір
пектерінен, синтетикалық полимер ... , ... және газ ... ... ... қалдықтар т. б. [ 39 ] .
Кеуекті көміртекті материалдардың құрылысы күрделі, негізінен
көміртекті ... ... Шығу тегі ... ... ... көміртегінің ... ... және ... ... ... [32].
Газификациялаудың жиі қолданылатын моделдерінде кеуек үлгісі
кеңістікте ... ... ... – бір ... ... ... ... [37]. Олар ретсіз орналасқан
кеуектер моделдері деп ... ... ... . ... көмірдің
көлемінде және бетінде де негізгі құрылымдық элементтің ... ... ... ... - ... аромат сақиналары
жүйесі құрайды . Онда үш валентті көміртегі көршілес берік, ... 6 – ... ... ал ... ... және ... ... жүйесі бойынша
оңай орын ауыстырып жүре алады. ... ... ... графиттік
құрылымдарда көміртегі атомдары негізінен sp2 – ... ... ... аралық қашықтық 3, 35 A – ды ... ... ... ... ( ретсіз қабатталған ) күйдегі ... ... . ... ... қабаттар арасында қатаң жиілік жоқ,
олардың бір – ... ара ... ... емес және ... 3, 44 A ... ... тұрады.
Активті көмірлердің үлестік бетінің көлемдері ... ... ( ... м2 \ г –ға ... және одан ... ) Бұл сорбенттердің полидисперсті
құрылымы әдетте жақсы дамыған болады. ... ... ... ... ... радиусы бар кішкене саңылаулы нұсқаларды алуға болады.
Көмірдің ... ... үшін [38,40] ... , ... ... қолданылады.
Тәжрибеде жиі пайдаланылатын АК- лердің саңылаулары үш түрлі
болады - микросаңылаулар ... ~ 1000 -2000 A 0 , ... 15- 16- дан ... A0 – ге ... және микросаңылаулар радиусы
10-15 А0- ден төмен.
Олар әртүрлі саңылаулар біртұтас тармақталып жүйені құрайды. ... ... ... ал ... ... ... ... ... 1г АК –дің саңылауларының
жалпы көлемінің 0,2- 0,5 см3/ г – ы микросаңылаулар , 0, 02 – 0,1 см3/ г
- ы ... ( ... ... ... ... ... ... г –ға дейін) , микросаңылаулар- 0,15 – 0,60 см3 / г – ды құрайды ... беті ( S ) ... ... және ... арқылы қамтамасыз
етіледі, ал микросаңылаулардың беті жайлы ұғымның ешқандай мәні жоқ.
Активті ... беті ... және ... ... ... емес ... Көміртегі атомдары бет жағында ... ... ... ... ... ... ... әсіресе
көмірдегі кристалдардық торлардың ақауы бар жерлер мен ... мен ... ... бос ... ... ... ... химиялық және сорбциялық өзара ... [35] ... ... ... ... құрылымына ұқсас құралған
конструкция болып табылады. Алайда онда ... ... ... ... және ... аймақтары кезектесіп орналасқан.
Саңылаулы көміртегі материалы графитпен айырмашылығы, онда бос саңылаулы
кеңістік болады . Ол бір- ... ... ... ... ... кеңейген және таралған үш өлшемді лабиринт түрінде көрсеткен.
Макросаңылаулар ( көлемі < 2 нм ) , ... ( 2 ден - 50 нм – ... ) және ... ( ... > 50 нм ) ... ... ... супермикросаңылаулардың көлемі 0,7 -2 нм және
ультрамикросаңылаулардың көлемі < 0,6 -0,7 нм ... [ 36 ] ... ... ... ... ... ... беті үлкен болады.Саңылаулы көміртегі материалының ... ... ... оның ... ... ... және
беттік реакцияға түсуге қабілетті ... ... ... ... ... ... құрамында оттегі бар функционалдық
топтар жатады: фенолдық ( ... ... ... енол, лактон топтары. Олар көміртегі материалының бетін
тотықтыра өңдеу нәтижесінде ... ... ... ... ... ... суды, газ
қалдықтары және ластанған топырақты тазарту) мақсатында ... ... ... ... материалды органикалық ... ... ... көмірлерден, торф, өсімдік биомассасы, пластмасса
қалдықтарынан өндіруді қажет ... Газ ... және ... ... ... ... және көміртегі материалының активациясы арқылы
талап етілген қасиеттері бар көміртегі сорбентін алудың эффективті ... [ 40] ... ... ... ... ... жақсарту үшін
тотықтыру катализаторының псевдосұйықталған қабаты бар реарды ... ... ... қосылыстарды Н2О мен СО2 -ге ... сол ... ... ... экологиялық қауыпсіздігін
арттырады.
Саңылаулардың көлемі мен радиус бойымен таралуын шикізатты қыздырудың
жылдамдығын өзгертіп ... және ... ... ... ... болуын ұзарту арқылы реттеп отыруға ... ... ... қатар макро –және мезосаңылаулардың мөлшері ... ... ... ... ... ... қатар
катализатордың қыздырылған псевдосұйытылған қабатында ... ... ... ұзақтығының алынатын көміртегі ... ... ... ... Атап айтқанда , ... 7200 C – де ... ... ... ... ... шамамен екі есе көбейеді.
1. 4 Өсімдіктердің өсуіне қолданатын биореттегіштердің сипаттамасы
Өсуді, мүше түзілу процестерін, өнімді пайда болу процестерін ... ... ... ... белсенділікті атқаратын биореттегіштер бар.
Биореттегіштердің ең маңыздысы ол цитокинин. Цитокининді алғаш рет 1955
жылы АҚШ-тағы Висконсин университетінде ... ... ... ... ашты [21]. Цитокининнің ашылуына ... ... ... ... ... сабағы өзегінен алынған каллустармен жұмыс ... ... ... ... оның өсуінің тоқтап қалатынын байқаған.
Сондықтан ғалымдар каллустардың өсуіне жеткіліксіз белгісіз факторды
ашытқы экстрактысынан бөліп ... ... ... ... бұл ... ... ... кіретіндігін де анықтады [21].
Өте активті цитокинин - 6-(( ( - диметилалил) - аминопурин деп атайды.
Сол ғалымдар 6 - ... ... ... орталық ұлпасын
оқшаулағанда клеткалық бөлінуге ... Сол ... осы ... ... - ... ... сөзден шыққан) деп атады.
Кинетин – ақ түсті кристалды зат, құрылымдық формуласы C10H9 ... ... 215, 5 ... суда нашар ерісе, этанолда, сілтілі
ерітінділерде, қышқылда жақсы ериді [22]. Ол ... ... ... ... өте төзімді келеді. Фитогормонның ...... ... ... ... ... көпшіліктің қолдануымен цитокинин термині қабылданды.
Кинетиндердің ... ең ... ... ... синтетикалық түрі 6-
бензиламинопурин болып табылды ... ... ... 1964 жылы Лезамом Letham бөліп алды, бұған
дейін жүгерінің сүттену кезеңіндегі дәнін ... ... ... саты ... өткізіп қолданған. Цитокининді жүгеріден ... оны ... деп ... [22]. ... оның ... ... әсеріне ұқсайды және апикальды басымдылықтың ... ... ... ең ... ... ол ... ... жою болып табылады [23]. Апикальды доминанттылығы ол сабақтың ең
ұшындағы ... ... ... ... мен ... өсе алмауына
апарады .Егер біз сол бүршікті алып тастасақ және ... ... ... әсер ... ... ... мен ... өсе бастайды.
Цитокининнің екінші физиологиялық әсері ол алынған жапырақтардың сарғаюын
тоқтатып және оны көгертеді [21]. Егер ... ... ... ... ... онда ол цитокининнің қатарына жататындығы
дәлелденеді [22,23].Айтхожин атындағы ... және ... ... ... ... ... рет
цитокининнің екінші деңгейлік гормоны ашылды ол фузикокцин. Сол ... ... ... ... деп ... ... ... қарағанда 100 есе аз мөлшерінде және 4-5 есе жылдам, ... ... ... (ФК) 1964 жылы ... ғалым Рим университетінің
професоры Alеssandro Ballio Fusicoccum amygdale [21] ... ... ... ... рет ... осы ... ... жапырақтардың барлық саңылауларын ашуға апарады,Осы
себептен ... ... ... және ... ... ... жас
бадам ағаштар тез кеуіп кетеді және ... ... A. ... осы фузикокцин құрылысы анықталынды
(2 - суретте көрсетілген).
Фузикокциннің гибберлиндер сияқты табиғи дитерпендерге ... ... де ауру ... ... 1964 ... 1980 ... сол ... фузикокциндердің де 15-ке жуық түрлері табылды.. Олар
А,В,С символдарымен ажыратылады [21]. Жоғары ... ... ... ... заттардың бар болуы туралы алғашқы мәліметтерді 1980
жылы ... ... ... ... рет ... ... шығарды
[22]. Кейін фузикоцинді табу үшін жоғары қысымды сұйық ... ... ... ... хроматоспектрометрияны қолданылды.
Өсімдіктегі экзогенді А ... ... ... М ... ... ... ... 2-3 есе төмен. Бұл жерден жоғары сатылы
өсімдіктерден табиғи фузикокциндердің препаратты мөлшерін бөліп ... ... ... анық ... отыр ... ... ... amygdali Del. Фитопатогенді саңырауқұлағының
фузикокцин - фитотоксин ... (1964 жылы Ballio et all ... және ... ... ... бірі ... ... табылады. Ол өз алдына гликозидті үш корбооксилді
дитерпендер, молекулалық салмағы 680 Дальтон және ... ... ... ... ... үш ... жүйе ... табылады. Бұл жүйе
сегіз бұрышты және бес бұрышты сақинаны біріктіреді сонымен қатар ФК – ... ... ... ... кезінде ацетилді топпен байланысады
[21]. ФК - нің 10 шақты түрі ... ди, үш ... ФК ... ... ... ... ... Олардың 20-ыншы көміртегі атомы тотықпаған.
Мұндай құбылыстар саңырауқұлақтарда, ... ... ... ... тіпті жануарларда (жәндіктерде) байқалған. Фузикокциндердің
көптеген түрлері әртүрлі ... ... ... мысалы:
фузикоплагин С, анаденсин, эпоксидилтимен,т.б. Циклопентанды, циклооканды
байланыстары бар терпеноидтар наменклатурасы ... ... ... Фузикоккандар фузикокциннің туысына ... ... ... ... – син - ... С20 - ... ... болған [22].
Фузикокцинді ары қарай зерттеу олардың физиологиялық, биохимиялық
қасиеттерінің алуан ... ... ... Бұл жағдай көптеген
өсімдіктердің өсуінде табиғи реттеуші екендігіне мүмкіндік береді. Көптеген
жоғары сатыдағы ... ... ... ... ФК ... жауап беруге байланысы бар, сол сияқты ... ... ... ... көбеюі, т.б. процестерге байланысы бар. ФК және ФК
тәрізді заттар тұқымның өсуіндегі маңызды эндогенді реттегіш болып табылады
деген мәліметтер бар. Г.С. ... ... ең ... ... ... ризогенезіне активті әсер ететіні анықталған.
Фузикокцин асбұршақ тұқымының өсуіне өте қызықты әсер ... ... ... ... ... ... отырады да бір жағынан осьтің
ұрықтарының ... ... ... бұл ... полярлы әсері бар
екендігін ... ... ... ... ... ерте
кезеңінде Rhizobium spp. тамырлануына маңызды роль атқарады, ... ... ... ... ... активтейтіні
анықталды [23]. Фузикокцин жапырақтың бағаналы клеткаларымен көмірқышқыл
газын меңгеруін активтейді ... ... Vigna ... ... ... аскорбат концентрациясын реттейді
.
Муромцев қызметкерлерімен ... ... ... ... ... тұқымдардың ұқсастығын фузикокцин арттыруға қабілетті, мысалы:
жоғары және төмен температураларда, артық ылғалдануда, тұздануда [22]. ... ... ... ... ... малу ... ... қыстық бидай, арпа, сұлыға шашырату (0,34 ... ... ... ... төзімділігін арттыратындығын
көрсетті. Аязға ... ... ... аппараттың даму
деңгейімен қанттың жиналуымен ... ... ... эндоплазматикалық ретикулумның ... ... ... ... ... ... қорғайтындығы, әртүрлі
ауруларға картоп түйнектерінің ... ... ... ... үшін ең күшті әсер ететін антистресті қосылыстардың бірі
болып есептелінеді. Фузикокциннің осмотикалық стреске бейімделу ... ролі ... ... көрсетілген әдебиеттерін шолудан шыққан нәтижелер бойынша
саңырауқұлақтардан өте ... ... ... ... ... өсімдіктердің стрестік жағдайларға төзімділігін арттыруға қабілетті
бар екені дәлелденді.Осыған орай біздің қызғушылығымызды ... ... ол ... ... ... ... ... болатындығы.
2 МАТЕРИАЛДАР МЕН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ
2. 1 ... ... ... ... ... көп ... ... әдісімен өсірілген түрі- жасыл балдыр Chlorella sp-3 ... ... ... sp-3 штамы микробалдырын әл-Фараби
атындағы Қазақ ... ... ... ... ... ... орта: Бір клеткалы жасыл балдыр Chlorella-sp ... ... ... өсуі 2000 люкс ... 25-28 C0 ... ... дақылдау үшін орта құрамы:
Тамия қоректік ортасы: 1000мл KNO3 -5,0г/л, MgSO4*7H2O -2,5г/л, ... ... ... микроэлемент-1мл, Агар-20гр,
Дистилденген су-1000мл.
Тәжірибенің бір бөлігі М.А. Айтхожин атындағы молекулалық биология және
биохимия институтының ... ... мен ... ... Зерттеудің екінші әдісінде ... sp3 ... ... үшін ... ... ... қолданылды: әл-Фараби
атындағы Жану проблемалары институтында жасалынған АРК ... ... ... ... ... техникасы толығымен Гильманов М.Қ. және
басқалардың кітабында толығымен жазылған [20].
Дақылдық тұнбаны алу үшін біз өсірген ...... ... К 24 ... рефрижераторлы центрифугада ( Германия ) 10000 x g
10 минутқа центрифугаға қойдық. Соң 50 мл ... ... ... ... ... ... ... әдіспен тазарту үшін Біз АРК типті «нанокарбосорб»
наносорбенті бар ... ... ... ... 17 см және ... см АРК ... ... наносорбенті бағанасына хлорелланың
дақылдық тұнбасын енгіземіз. Сол ... ... ... ... ... дақылдық фильтратын енгіздік,содан кейін ... ... ... ... жуып шайдық, соң керекті
заттарымызды 50% спиртпеннен ... ... ... ... ... ... үшін бағананы қайтадан 96 % - тік ... ... ... бар ... ... ... ... пайдаландық.
Сонымен, 50 % алынған фракцияны әр жұмысқа қолдандық.
Осыған орай хлорелланың дақылдық ... ... ... ... ... Ол үшін біз ... « Казахстанская-
10» сортын алып, оларды 50 нг/мл хлорелланың дақылдық ... ... бір ... ... ... ... ... сол бидайларды бір күн
бұрын қайнатылған ауыз суға ыдысқа салып және оны 7 күн сайын ... ... ... ... Сол бір ай ... ... ... және
жапырақтарының өсуін байқадық.
Жұмыс барысында алынған нәтижелерді Origin бағдарламасының көмегімен
стандартты компьютерлік ... әдіс ... ... ... қазіргі
таңдағы әдістерге жауап береді.
Сол сияқты ... ... ... жасалынды және оны
зерттеудің өзіндік нәтижелерімен белгілі болды. Оны біз ... ... 2 ... ... ... ... ... процесін изотермиялық жағдайда жүргіздік.
Нұсқаларды модификациялауды ( өзгертуді) аргонды қосу ... 50 ... ... ... 30-60 мин,айналып тұрған реакторда инертті ортада 200-
9000 С температурада сыздықталған ағын жағдайында ... ... ... алып (d =2мм, 4 мм, 6 мм) ... енгіздік.
Орналастыру схемасы 2-суретте келтірілген.
Көміртегі мөлшерін анықтау әдісі.
Зерттеуге алынған нұсқалардың ... ... ... ... тазартылған токта көміртектелген нұсқаны күйдіруге (жағуға)
негізделген әдіс арқылы анықталды. ... ... ... ... ... ... ... құрамындағы көміртегінің жануы
кезінде түзілген СО2 ... ... ... ... ... ... ... көміртектелген нұсқалардың салмағының
жағуға дейін және жағудан кейінгі аыйрмасын есептеу арқылы шығарылды.
Көміртектелген нұсқалардың үлестік бетін ... ... ... ... ... ... ... хроматографиялық
әдістердің ішінде дәлдігі жағынан статистикалық әдіске жақын келетін жалғыз
әдіс –Нельсон мен Эгертсонның инертті ... ... ... ... ... десорбциясы әдісінің мәні, ол – ... ... ... ... ... ... ... мен газ- тасушы гелий қоспасынан
аргонның сіңірілуі ... ... ... ... ... ... ... өтетін қоспадағы аргонның концентрациясы азаяды. Оны
потенциометр тіркеп, адсорбциялық пик түріндегі ... ... ... ... ... ... бөлме
температурасына дейін жылытады.
Десорбция ... ... ... ... және осы
концентрацияның өзгеруі десорбциялық пик түріндегі диаграммаға жазылады.Ол
адсорбциялық пикке қарама-қарсы жаққа ... ... ... ... адсорбциялық және десорбциялық адсорбат ... ... әдіс ... ... ...... ... микробалдырдың көп кездескен
түрлерін селекция әдісімен өсірілген түрі- жасыл балдыр Chlorella-sp-3
штаммы ... ... ... алу үшін біз өсірген микробалдырды - Chlorella-sp
суспензиясын К 24 ... ... ... ( ... ) 10000 x g
10 минутқа центрифугаға ... ... ... ... ... Гильманов М.Қ. және
басқалардың кітабында ... ... ... ... 3- ... балон, 4- вентиль, 5
–айналмалы құрылғы, 6- КСП, 7 ... 3 ... ... құрылымы
Нәтижелер мен талдаулар
3. 1 Өрік сүйектерінің негізінде көміртектелген сорбенттерді алу
процесін ... ... ... ... , ... арзанға түсетін
адсорбенттерді алу Республикамыздағы экологиялық жағдайдың ... ... ... ... ... ... ... шикізат
көзі – ауылшаруашылық қалдықтары , атап айтқанда жеміс сүйектері мен
әртүрлі ... ... ... ... мен жаңартылып
отыруы, құрамында минералдық қоспалардың аз ... ... ... ... және ... таза өндіріс ... ... ... ... ... ... береді.
Активті көмірді жемістердің сүйектері мен ... ... алу ... ... [ 24,26]. Бұл ... сулы ... ... альдегидтер мен кетондардан тазарту кезінде
адсорбциялық ... ... ... ... ... ... арналған. Активті көмірді жеміс сүйектері мен ... ... алу ... ... сатылардан турады: шикізатты бөлшектеу,
сүйек және газдығы 1: 100-120 ... ... ... ... ... ... ... ағынында көміртектендіру,
карбонизатты 20-50o C ... ... және ... , ... ... 750-900o C температурада ... ... ... ... ... активация және дайын өнімді елеуден
турады. Бұл әдіс ... ... ... анағұрлым жоғарылатады (48 %)
, ондағы микросаңылаулардың көлемі көбіне ... 0,5-0,7 нм ... ... ... ... және ... ... қоспаларды сіңіруге
қолдануға тиімді болып келеді. Бұл әдістің кемшілігі – ... ... ... ... болып табылады.
Құрамында жеміс сүйектері мен жаңғақ қабықтарынан ... ... ... бар , ... ... 0,1-2,0 мм,
мынандай сипаттамадағы : микросаңылаулардың көлемі ( см3\ ) – 0,15 -0,50,
саңылаулары - 0,20- 0,50 , ... - 0,25 -1,50, ... беті ( мг2/г ) ... ... ... сорбентті алу әдісі
[10] да сипатталған. Бұл сорбентті жеміс сүйектері мен ... ... ала 260-900 0 С ... 0,5- 2,0 ... ... ... кейін активация, модификация және 0,1- 2,0 мм
көлемдегі ... ... ... алу ... ... ... 120 сағат аралығында жүретіндіктен энергияны көп
шығындайды.
Бұл жұмыста температураға, г.азды беру ... мен ... өрік ... ... процесі зерттелді. Арзан
және ... ... ... ... ... ... ... өрік сүйектерін бөлшектеп, елеуден өткіздік. Жұмысқа 2 мм, 4
мм, 8 мм ... ... ... ... ... өткізуді айналмалы болаттан жасалған ... ... 5- 60 ... ... 200-9000 С0 да ... ... ... жүргіздік. Термоөңдеуден ... ... ... ... құрғақ аргонмен үрлеу арқылы суыттық. ... ... ... 0,1 Н тұз ... ерітіндісімен бір ... ... ... ... ... ... ... қабілетін , сонымен қатар жылу ... ... ... ... ... ... өрік ... масса жоғалтуына
температураның әсері 4 ... ... Онда ... ... негізгі масса жоғалту 200-5000 С ... ... ... 100 ден 25000 С қа ... қыздырғанда
ұшқыш заттардың көп мөлшерде бөлінетіні байқалған.
4 сурет. ... ... ... температурағa тәуелділігі
Элементтік анализ әдісі арқылы көміртектендіру температурасы
жоғарылауымен ... ... ... ... ... мен оттегі
азаятыны , сондай –ақ ... ... ... ... ... ... анализ
|Сорбент |С, % |Н, % |N, % |O2, % ... ... |
| |мас. |мас. |мас. |мас. |% мас. ... ӨС |67,98 |6,40 |0,90 |2,87 |21,85 ... – 500(С |81,72 |5,61 |1,41 |2,60 |8,66 ... – 550(С |81,70 |5,02 |1,59 |2,46 |9,23 ... – 600(С |82,25 |4,50 |1,60 |2,53 |9,12 ... – 650(С |82,80 |4,57 |1,56 |2,48 |8,59 ... – 700(С |82,30 |4,36 |1,60 |2,09 |9,65 ... – 750(С |83,69 |4,36 |1,02 |2,33 |8,60 ... – 800(С |92,85 |3,03 |1,60 |1,05 |1,47 |
3 - ... өрік ... ... ... ... мөлшері 700-7500 С температурада 82,3- 83,7 % , ал 8000
С – 92,85 % -ті құрайтыны ... Осы ... ... ... жақсы сәйкес келеді. [ 13]
5 cурет. Өрік ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Сурет -5 Әртүрлі температурада көміртектелген өрік сорбентіндегі
көміртегі мөлшерінің көміртектену уақытына ... 6000 С0 –да ... ӨС , 2- 6500 С0-да ... ... 7000 С0 - көміртектелген ӨС , 4- 7500 С0 - көміртектелген ӨС, ... С0 - ... ... ... ... 20 минуты аралығында көміртегі ... ал 30 ... ... ... ... ең жоғарғы мәнге
жетеді. 86 % жуық.
Жылу ... ... ... ... беті ... ... 2- кестеде көрсетілген. Кестеде көрсетілгендей, өрік ... ... ... үлестік беті 350- ден 830 м3 / ... ... ... ... ... ... [13] ... көрсетілген.
4 кесте. Өрік сорбентінің көміртектелген нұсқаларының ... ... және ... –ті ... ... ... |Беттік үлес, м2/г|
|температурасы ... ... | ... | | | ... ӨС |1,74 |0,21 |240 ... |1,43 |0,95 |350 ... |0,92 |0,98 |560 ... |0,86 |1,28 |770 ... |0,61 |1,39 |780 ... |0,58 |1,85 |810 ... |0,50 |2,10 |830 ... |0,55 |1,90 |800 ... ... ең ... үлестік беті 8000 С
температурада байқалды, ... бұл ... ... шығу ... С мен ... екі ... ... 8500 С ден жоғары болғанда
үлестік беттің ... ... ... Тәжрибе жүзінде нұсқаларды
көміртектендіру нәтижесінде олардың үлестік беті , ... ... ... ... Біз ... алу барысында олардың
қасиетін сәйкес келетін шикізатты іріктеп алу, активациялаудың ұзақтығымен
жағдайларын өзгерту ... ... ... ... жерде белгілі бір
жағдайға көптеген бірқатар жағдайлар әсер етуі ... ... ... ... ... ... ... жоғары және салыстырмалы түрде микросаңылаулары кең
көмірді алуға болады. Алайда ол дайындау ... ... ... қоспалармен ластанған болады. Егер дәл сол ... , ... ағаш ... ... ... жүргізсек. Содан соң су
буымен активацияласақ ... ... ... саңылаулары бар өнім
алуға болады және де оның құрамында бөтен қоспалары жоқ.
3. 2 Биореттегішті ... және оның ... ... экология және ауылшаруашылығында тек ауксинге жататын
биореттегіштер қолданылады. Осы биореттегіштер шөл даладағы өсетін ... ... ... ... ... ... ... тек қана қосымша тамырлары бар өсімдіктерді көбейтуге апара
алады. Сол ... бас ... ... ... ... ... және ауылшаруашылығында ... ... ... ... жұмыстың негізгі мақсаты биореттегішті зерттеп шығару және ... ... ... жаңа ... технологияларын енгізу. Осындай
мақсатқа орай келесі міндеттемелер шешілуі керектігі сөзсіз. ... ... ... арқылы тазартудың жаңа ... және сол ... ... ... жұмысымыздың іргетасын қалайтын зерттеу ол М.А. ... ... ... және ... институтының ферменттердің
құрылымы мен реттелуі лабораториясында алғаш рет ... ... ... ... [20]. ... осы зерттеулерде препараттың өте ... ... ... ... ... ... тек қана
аналитикалық әдістермен ... ... осы ... ... тек ... және ... тесттерді өткізуге жететіндігін айту керек.
Ал, егіншілік алқаптағы ... ... аз ... ... ... жеткіліксіз. Осыған ... ... ... - жаңа ... ... ... ... биореттегіштің
препаративті көлемде тазарту болып табылады.
Көп мөлшерде биореттегіш алу үшін жаңа ... ... ... рет әл - ... ... ... ... университетіне
қарасты Жану проблемалары институтында профессор З.А. ... жаңа ... жоқ ... ... ... ... наносорбенттің өте көп, зор тиімділігі бар [26].
Бұл сорбент ... ... жыл бойы ... істей алады, оған
қарағанда бұрынғы сорбенттер екі – үш айда ... ... ... паразиттік сорбциясы жоқ, ал бұрынғы сорбенттерде
препараттар 30% деңгейінде жоғалатындығын айту ... ... ... ... жаңа ... тазарту мерзімі екі-үш есе ... [27]. ... ... ... ғылыми-техникалық өндіріс орталығы шығарады.
Біздің қолданғанымыз аталған орталықтың АРК ... ... ... ... қолдандық. Сол наносорбенттің ішкі
құрылымын электрондық микроскоппен қарағанда ... ... ... 6 – суреттен көреміз.
Осы нанотүтіктері арқылы сорбенттің ерекше беріктігі мен басқа өте
керекті ... ... ... [18,19].
6 сурет. Наносорбенттің JEOL SUPER PROBE 733 (Япония) типті сканирлейтін
электрондық ... ... ... ... зерттеу
АРК типті «нанокарбосорб» наносорбентінің ... ... ... ... оның басқа сорбенттерге ... ... ... соң, ... ... ... көп мөлшерде алу үшін пайдаландық. Наносорбенті ең ... ... ... 1000С ... ... осы ... ... заттар қайнаған уақытында сыртқа шығып ... ... ... құрамындағы бос көпіршіктердің орны толады.
Содан соң дайын болған ... ... ... ... ... АРК ... «нанокарбосорб» наносорбенті бұрынғы
әдістерге қарағанда өзінің ... ... Бұл ... тазартуға аз
уақыттың кететіндігімен, әрі нансорбент құрылымының механикалық жағынан
төзімділігін көрсетті. Бұл АРК ... ... ... ... қолданылып жүрген сорбенттерге қарағанда, көп пайдалануға
болатындығын көрсетті. ... ... ... ... ... ... бұзылмайды. Наносорбент арқылы алынған
биореттегіштің қандай элементтерінің ... ... ... жасағанда,
оның цитокинин мен ауксинмен ластанбағандығын, әрі осы наносорбент ... ... көз ... ... ... арқасында
біз жоғары тазартылатын биореттегішті ... ... ... оны ... әрі ... ... ... жүргізуімізге қол
жеткіздік.
3. 3 Нанокарбосорб бағанасы арқылы биореттегішті тазарту
Біздің енгізуімізбен ... ... ... ... ... sp 3 ... тұнбасын тазарту үшін төмендегідей
хромотографиялық әдістер қолданылды: әл-Фараби атындағы Жану ... ... АРК ... ... ... ... ... техникасы толығымен Гильманов М.Қ. ... ... ... ... [20].
Дақылдық фильтратын алу үшін біз өсірген микробалдырды – Chlorella sp ... К 24 ... ... ... ( ... ) 10000 x g
10 ... ... қойдық. Соң 50 мл Chlorella sp 3 суспензиясын АРК
типті «нанокарбосорб» наносорбентін ... ... ... ... ... үшін біз АРК ... «нанокарбосорб»
наносорбенті бар бағананы қолдандық. Сол ... ... ... ... ... соң ... ... тұнбасын енгіздік, содан кейін
бағанаға сорбцияланбаған заттарды дистилденген сумен жуып ... ... ... 50% ... ... ... Содан кейін жаңадан жұмысты
бастау үшін бағананы ... 96 % - тік ... ... ... бар ... ... ... жұмыстарымызға пайдаландық
Сонымен, 50 % алынған фракцияны әр жұмысқа қолдандық.
Жоғарыда айтып өткеніміздей ... ... 17 см және ... см АРК типті «нанокарбосорб» наносорбенті колонкасына хлорелланың
дақылдық ... ... ... алу ... кезеңдерден өтеді,алдымен
10% этанолмен адсорбцияланбайтын заттарды жуамыз, хлорелланың ... ... ... кезінде бөліп алынды. 7-суретте көрсетілгендей осы
бағанамен биореттегіш фракцияларын бөліп алдық. ... ... ... ... ... 96,5% - тік этанолмен жуамыз. Барлық
биореттегіштері бар ... ... ... ... пайдаландық.
Биореттегішті тазартудың біз жасаған жүйесі төмендегідей сатылардан өтеді:
Наноқұрылымдық АРК ... ... ...... ... ... биореттегішті тазарту, центрифугалау, АРК
типті «нанокарбосорб» наносорбенті. әл - ... ... ... ... ... ... АРК ... «нанокарбосорб» наносорбенті бағанасы арқылы
биореттегіш препаратын хроматографиялық жолмен бөлу. ... ... ... ... температурасында 10% спиртпен теңестірілген. 1- ... ... ... жуып шаю. 2- ... ... ... бар фракциясы 50% спиртпен жуғанда шықты.
Сурет 7 - АРК ... ... ... бағанасы арқылы
Chlorella sp 3 алған этанол экстрактын тазарту.
Осыған орай хлорелланың ... ... ... ... бақылап зерттедік.Өсімдіктердің өсуін бақылау үшін тәжірибеге
хлорелла дақылдық тұнбасын , ... ... ... Ол үшін ... « Казахстанская-10» сортын алып, оларды 50 нг/мл хлорелланың
дақылдық ... және 50 ... ... ... бар ерітіндісіне бір
тәулікке малып қойдық. Содан кейін сол бидайларды бір күн бұрын қайнатылған
ауыз суға ... ... және оны 7 күн ... ... бір ай ... Сол бір ай ... ... тамырларының және жапырақтарының өсуін
байқадық.
Жұмыс барысында алынған нәтижелерді Origin бағдарламасының көмегімен
стандартты компьютерлік статистикалық әдіс ... ... ... ... ... жауап береді.
8 cурет Chlorella sp 3 ... ... мен ... ... ... ... ... тамырлары мен сабақтарының
өсуіне әсері.
9 сурет. Бидай тұқымдарының өсуіне Chlorella sp3 дақылдық ... ... ... ... ... ... sp3 ... тұнбасының әсерін зерттеу
Қазақстан жерiнің көп жерлері шөл далалы. Көптеген жерлері тұзданған.
Екіншіден ... емес ... ... ... жер ... ... көтеріліп
екінші деңгейдегі антропогендік тұздану көп жерлерді алып ... ... ... көп ... ... ... ... өседі.
Бұл жағдай үлкен проблемаға айналды. Осы проблеманы ... ... ... ... ... ... технологияның бірі -
өсімдіктердің тұзға төзімділігін арттыратын биореттегіштер қолдану. Осындай
технологияның Қазақстанда болашағы өте зор. Осы ... ... тағы ... ... бірі ... дақылдық тұнбасын тұзға
төзімділігін арттыруға қабілетін зерттеу.
Өсімдіктердің тұзға төзімділігін зерттеу үшін ең ... ... ... аударайық. Өсімдік өскенде ең қиын кезеңі дәннің алғашқы
өсу кезеңі, себебі олардың ... ... ... гетеротрофты
түрде қоректенеді. Жапырағы жоқ кезеңінде энергия тапшылығынан олардың
өмір сүруге ... ... ... Осы ... ... ... сепкеннен кейін өскіндер көп шығынға ұшырайды. Дәнді дақылдардың
өсуінің ең алғашқы кезеңінде тұзға төзімділігін ... ... ... өте ... ... Ең ... біз бидайдың ... ... ... ... ... ... тұнбасының
қабілетін зерттеуді міндет етіп қойдық. Өсімдіктердің тұзға ... ... ... ... ... ... үшін ең алдымен хлорелла дақылдық тұнбасының оптималды
концентрациясын табуды ... етіп ... ... ... үшін ... 10 ... және 50 ... хлорелла дақылдық сұйығы бар ерітіндіге 1
сағатқа малып, содан соң бидайды кептіріп, 2 % NaCI Петри ... ... ... ... ... 2% NaCI + 10 ... үшінші вариантқа 2%
NaCI+ 50 нг/мл биореттегішін ... ... ... вариантқа 2%
NaCI+ 10 нг/мл цитокинин медиаторын, бесіншіге 2% NaCI+ 50 ... ... ... ... ... 5 - кестеде айқын көруге болады. Осы
кестеден көргендеріңіздей 2% NaCI ... ... ... ... ... бар ... ... бидай тамырларының өскені азғана, ал
хлорелла дақылдық тұнбасы бар Петри ... ... ... ... ... 10 ... ... дақылдық тұнбасы бар ... 50 ... ... дақылдық тұнбасы ерітіндісінде өте жақсы
нәтижелер берді. Мысалы: 10 нг/мл қарағанда, 50 ... ... ... ... ... ... ... 6 есе, тамырлары 3 есе жақсы
өскенін тәжірибе көрсетті. Сол себептен хлорелла дақылдық тұнбасының ... ... ... ... 50 ... болып табылды.
Біздің нәтижелерді хлорелла дақылдық тұнбасын тұзға ... ... ... 9 - ... ... көруге болады. Сіз суреттен
көргендей 2% NaCI ... ... ... ... ... 50 ... ... тұнбасы ерітіндісінде жақсы өсетіндігі дәлелденді. Осы
нәтижелерден келесі өте ... ... ... ... Қазақстандағы
көп-көп тұзданған жерлерді дәнді дақылдарды ... ... ... ... ... 2% NaCI б) 2% NaCI + ... медиаторы
2% NaCI+ 50 нг/мл Chlorella sp3 дақылы тұнбасы
10 сурет. «Казахстанская – 10» ... ... ... ... ... sp3 дақылдық тұнбасының әсері
«Казахстанская -10» бидай сортының ... ... ... ... sp3 ... ... әсері. Тәжірибелік және
бақылау варианттарына алынған дәндер таза ... ... ... ... ... өсірілді. а) 2% NaCI, б) тәжірибе 2% NaCI+ 50 нг/мл
цитокинин медиаторы қосылған, в) 2% NaCI+ 50 ... ... sp3 ... ... Өсу ... 3 күн. ... ... мен сабақтарының
өсуі Chlorella sp3 дақылдық ... ... ... байқалады.
5 кесте. «Казахстанская –10 » бидай сортының тұзға төзімділігін арттыруға
Chlorella sp3 дақылдық тұнбасының ... |2 % NaCI |2%NaСI + 10 |2 % NaCI + ... ... |
| ... ... ХДТ | |нг/мл ЦМ ... ЦМ |
| | | ... ХДТ | | |
| ... | ... |сабақ ... ... ... |0 |17 |18 |8 |10 ... ... |0 |0 |0,21 |0,51 |0,42 |1,75 |0,12 |0,30 |0,32 |1,52 ... ... |0 |0 |0,07 |0,9 |0,28 |0,21 |0,04 |0,06 |0,16 |0,34 | ... ... отырғандарыңыздай Chlorella sp3 дақылдық тұнбасының әсерінен
бидайдың тұзды стреске қарамай-ақ өскенін байқаймыз.
ҚОРЫТЫНДЫ
Тұңғыш рет Chlorella sp3 ... ... ... мен ... - ... және терең зерттеу жүргізілді. Бітіру жұмысы барысында қойылған
мақсатқа жету ... алға ... ... толығымен шешілді:
1. Биореттегішті бөліп алудың жаңа ... ... осы әдіс ... ... мөлшерде биореттегішті бөліп алуға
болады. Сонымен қатар биореттегіштің химиялық ... ... ... ... ... және ... нашарлаған аймақтарда кеңінен қолдануға болады.
2. Chlorella sp3 ... ... ... тұзды стресс кезіндегі
өсу көрсеткішін және ауылшаруашылығы ... ... ... ... ... Зерттеулер жаңа әдістерді қолдану ... ... ... ... көрсетіп отырғандай Chlorella sp3
дақылдық сұйығы нанограммды ... ... ... бұл ... ... ... екі-үш есе аз мөлшерде
қолданылады. Сондықтан Chlorella sp3 дақылдық сұйығын ауылшаруашылығында
және экологияда кең ... ... деп ... ... ... болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Помещук Р.А. Факты ритмичности поглатительной-выделительной функций
морских ... и их ... ... Гидробиол. журнал.
1997.ХІІІ,N 6.
2. Горюнова С.В. При жизненные выделения ... и ... роль и ... на ... режим водоемов.
Гидробиол.журн.1966.639-645 ... ... Л.А. ... ... ... ... в ... Киев, 1972, 203 бет.
4. Громов Б.В. Биологические активные вещества цианобактерий. МГУ.
Биофак.23-25 ... ... ... С.В. , Ржанова Г.И. Прижизненные выделения азотсодержащие
вещества ... ... ... ... выпуск 4, 639-645 бет.
6. Горюнова С.В. Ржанова Г.И., ... В. И. ... ... 1969.229 ... ... Е.А. Промышленное культивирование микроводорослей.
(Сельское хозяйство за ... ... ... П. В ...... ... ... Задорин А.Д.и др. Хлорелла-ценная кормовая витаминная добавка.Алма-
Ата. Кайнар. 1975.
10. Климонтов О. Технология приготовления хлореллы. г.Барнаул 1976.
11. ... ... А.Г. ... ... Музафаров А.М.,Таубаев Т.Т.,Селяметов Р.А. Хлорелла и ... в ... ... А.М.,Таубаев Т.Т. Хлорелла.Ташкент.Фан.1974.
14. Трубачев И.Н. ,Базанова М.И. ... Л.П. ... ... ... ... ... как источник элементов для питания
хлореллы. (Проблемы для ... ... ... ... ... для ... хлореллы. Г. Тюмень,1975 (Тюменский
ЦНТИ.Информлисток 261-74.).
16. Ульянов Н.А. ... ... ... и ... Саратов.1978.
17. Такамори Хлорелла и роль ее ... в ... ... ... ... М.К., Султанбаев Б.Е. Цитокинины индуцируют появление НАДФ
специфичных глютаматдегидрогеназ в прорастающем ... ... // ... – 1989. – Т. 36, вып. 5. – C. ... ... М.К., ... Б.Е. Индукция фитогормонами НАДФ-
специфичной глютаматдегидрогеназы в проросших ... ... // ДАН ... 1989, – Т. 305.- C. ... Гильманов М.К., Фурсов О.В., Францев А.П. Методы очистки и изучения
ферментов растений. - Алма-Ата: Наука, 1981. - ... ... Ф.Б., ... З.Б., ... Б.П. ... ... ... к неблагоприятным условиям среды // Физиол. раст. - 1975. ... ...... Г.С., ... ... Donaire J.P., ... - Rosales M.P., Soto M.J., Sanjuan ... J. Effect of Fusicoccin on the Early ... Process ... Roots by ... spp // ... Plant - Microbe ... ... - Vol.12, № 12. - P.1090-1094.
23. Brown P.H., Outlaw W.H. Effect of ... on Dark 14 CO2 Fixation ... faba Guard Cell ... // Plant Physiol. – 1982. – Vol.70, № ... P. ... ... Н.К., Тажкенова Г.К., Мансурова Р.М. Вестник КазГУ, Серия
химическая, -2001, -№2(22), -С.109-110.Карбонизованные сорбенты на ... ... ... ... Г.К., ... С.А., ... Д.Г., ... Р.М., Еркасов
Р.Ш. Карбонизованные сорбенты на ... ... ... и ... // I(
международный симпозиум «Физика и химия углеродных материалов, -Алматы,
-2002. -С.150
26. Жылыбаева Н.К., ... Г.К., ... П.С., ... Р.М., ... ... А. ... и ... карбонизованных сорбентов //
International conference devoted to the 30th ... of the ... ... named after ... ... and ... ... -2002. -С.228-230
27. Абишева А.К., Ахметова Ж.Т., Жылыбаева Н.К. Карбонизованные сорбенты на
основе ... ... ... и ... косточек ... ... ... ... -2000, -№ 3 (20), ... Мансуров З.А., Жылыбаева Н.К., Уалиева П.С., Мансурова Р.М. Структурно-
сорбцион-ные свойства карбони-зованных сорбентов // Вестник ПГУ, ... ... ... З.А., Жылыбаева Н.К., Уалиева П.С., Мансурова Р.М. ... ... ... растительного сырья // Химия в интересах устойчивого
развития, -2002, -№10, -С.339-346.
30. Мансурова Р.М, Таипова Р.А., Жылыбаева Н.К., ... З.А., ... ... на ... рисовой шелухи. Вестник Националь-ной ... РК, -2004, ... ... З.А., ... Р.М., ... Н.К., Тажкенова Г.К.,
Бийсенбаев М.А., Николаева А.Ф. Новые наноуглеродные ... ... ... ... науки Казахстана» Научно-исслед. институты
КазНУ им. аль-Фараби. -2004, ... 2 (81), ... К.Б., ... В.С., ... А.А. ... ... ... орехов с образованием древесного угля в интервале температур 200-
5000С // Химия растительного сырья, -1999, -№2. -С.61-64.
33. Патент RU. № 2111923 ... ... ... угля из косточек
плодов и скорлупы орехов. Опубл 12.08.99.
34. Багреев А.А., Брошник А.П., Стрелко В.В., ... Ю.А. ... на ... ... ... орехов // Журнал прикладной ... -Т.72, -№ 6, ... ... А.А., ... А.П., ... В.В., Тарасенко Ю.А. Влияние
окислительной обработки скорлупы ... ... на ... угля // ... ... химии, -2001, -Т.74, -№9,
-С.1413-1416.
36. Гаманович Н.М., Горбунова В.А., Ламоткин А.И., ... ... ... ... на ... ... ... угля // Журнал прикладной химии, -2001, -Т.74, -№2, -С.330-
332.
37. ... Ю.В. ... ... в ... ... ... веществ // IІ( международный симпозиум
«Физика и химия углеродных материалов/Наноинженерия». ... ... ... Л.С., ... Н.Қ., Мансурова Р.М. Қамыс, күріш қабығы,
жүзім мен сары өрік дәнектері ... ... ... ... // Тез. докл. 59-ой Республ. научно-практической конф. ... и ... по ... вопросам химии, 2005. - С.131-132
39. Кунчаева Л.С., Жылыбаева Н.Қ., Казаков Ю.В. АC-ДО типті ж ... ... ... ... ... көміртекқұрамды сорбенттер
// Тез. докл. 59-ой Республ. научно-практической конф. молодых ученых и
студентов по ... ... ... 2005. - ... ... А.Р., ... М.А. «Нанокөміртекті қосылыстарды ЖЗ
құрамы үшін алу» // Тез. докл. 60-ой Республ. научно-практической ... ... и ... по ... вопросам химии, 2006. - С.131

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Микробалдыр Chlorella vulgaris және Chlorella pyrenoidosa штамдарының аралас дақылдарының қоюланған суспензиясын алып, құс шаруашылығының өнімділігіне әсерін зерттеу39 бет
Микробалдыр сhlorella vulgaris z-1 штамын ангидробиоз жағдайында сақтау нәтижелері9 бет
Бурабай көлінің экологиялық жағдайын микробалдырлар көмегімен бағалау26 бет
Микробалдырлар негізіндегі биологиялық белсенді жемдік қоспалардың ауылшаруашылық жануарлардың ішек микрофлорасына әсерін зерттеу45 бет
Микробалдырлар туралы мәлімет56 бет
Сhlorella vulgaris клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері29 бет
Микробалдырлар туралы34 бет
Микробалдырлардың аралас өскен дақылдарының құрғақ биомассасын алу және олардың өнімділігін зерттеу45 бет
Жасыл микробалдыр CHLAMYDOMONAS REINHARDTII-дің пигментті мутанттық штаммдарын алу2 бет
Ластанған су экожүйелерін бақылауға арналған микробалдырлардың тест-штамдарын алу44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь