Батыс Қазақстан ауданы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. БАТЫС ҚАЗАҚСТАН АУДАНЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1.1. Физикалық.географиялық орналасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2. Батыс Қазақстан ауданының табиғи ерекшелігіне байланысты туристік.рекреациялық зоналары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
2. БАТЫС ҚАЗАҚСТАН АУДАНЫНЫҢ ТУРИСТІК РЕСУРСТАРЫ
2.1. Табиғи ресурстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2.2. Тарихи.мәдени ресурстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
3. БАТЫС ҚАЗАҚСТАН АУДАНДАРЫНЫҢ ТУРИЗМ ЖАҒДАЙЫ.
3.1.Қазақстандағы туризм ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
3.2.Батыс Қазақстан ауданындағы туризм ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
Туризм - әлем экономиканысының қарқынды дамушы және ірі салалырының бірі. Көптеген елдерде ол валюталық табыстың негізгі көзі болып саналады. Туризмнің дамуы – болашақта ұзақ және экономикалық тиімді перспектива. Себебі туризм шетел валютасының келуін , төлем баланс көрсеткіштеріне және мемлекет экспортына жағымды әсерін тигізеді.
Қазақстан өз тәуелсіздігін алғаннан бері туризмді дамытуда үлкен преспективалар ашты. Қазір республикада шетел туристерін келуінде тырысып жатыр, бірақ ескі кешенделген материалдық-техникалық база, сервистің төмен дәрежесі және туристік қызметтер шығындарының көптігі біздің мемлекеттен туристерді кері тартады. Туризмнің дамуы, әсіресе халықаралық туризм, валютаның түсуін көбейтті, бюджеттерді толықтырды, жұмыссыздықты азайтты, нарықта жұмыс орындарын кеңейтті, халық табысын өсірді және өмір сүру деңгейін жақсартты. Жоғарыда айтылғандардың барлығы соңында Қазақстан республикасында тұрақты даму мен гүлденуіне әкелді.
Қазіргі кезде туризмге деген қызығушылық Қазақстан мен өзге үлкен туристік әлеуеті бар мемлекеттерде де туып отыр. Қазақстандағы туризмге қызығушылық бұл сала іс-әрекетінің мемлекет тарапынан құқықтық формада қамтамасыз етуімен сипатталады.
Курстық жұмыстың мақсаты – Батыс Қазақстан территориясында , бір жағынан Батыс Қазақстан аудандарының тұрақты тұрғындары және шетел туристерінің турситік қызметтерде қажеттіліктерін қанағаттандыратын мүмкіндіктерді, екінші жағынан мемлекетте әлеуметтік-экономикалық дамуында республика және жергілікті бюджет табысын көтеретін, жаңа жұмыс орындарын құратын, халықты сауықтыратын, мәдени-тарихи және табиғи мұраларды реационалды пайдаланатын және сақтайтын бәсекеге қабілетті туристік кешендерді айқындау.
Қойылған мақсаттардың жауабын табу үшін келесі міндеттердің шешімі табылды:
- туристердің дәстүрлі демалыс орындарда кешенді туристік-рекреациялық зонаны құру;
- Батыс Қазақстан территориясында қосымша туризм түрлерін игеру.
1 Абуков А.Х. Туризм сегодня и туризм завтра. – М., 1999.- 257 б.
2 Бейсенова А.С. Современное состояние развития туризма в Казахстане.- Алматы, 2000.-150 б.
3 Ярмухамедов М.Ш. Экономическая и социальная география Казахстана -Алма-Ата: Рауан, 1993.-128 б.
4 Саипов А.А. Теория и практика туризма Казахстана.- Алматы, 1999 .-200 б.
5 Каимов К. Любите и берегите животных.-Алма-Ата: Мектеп, 1984.-135 б.
6 А.А. Соколов. Гидрография СССР.-Ленинград:Гидрометеоиздат, 1952.-203 б.
7 2004-2005 жылдары Батыс Қазақстанда туристік саланы дамыту бағдарламасы
8 Б.Б. Сарсенов, П.С. Лежников, А.Н. Мамин. Шалқар көлінің картасы (Батыс Қазақстан): World Discovery туристік картасы баспасы # 03,2004 118-125б.
9 Буренков В.М. Мангышлак. Алма-Ата: Кайнар, 1984. 176 б.
10 РЕГИОН Plus іскерлік адамдарға арналған журналы № 6/15, қыркүйек 2004.
11 Б.К. Тортаев. Статистикалық жинақ 2003 жылғы Қазақстан туризмі.-Алматы, 2004 .
12 Эксклюзив сараптамалық шолу журналы 04 (25) сәуір, 2004
13 Деловой мир Республикалық экономикалық журналы № 34.
14 Абылхожин Ж.Б., Бурханов К.Н. Страна в сердце Евразии.-Алматы: Қазақ университеті, 1998. 280 б.
15 2004-2006 жылдарға арналған ҚР спорт пен туризм бойынша «Мәдени мұра» бағдарламасы. – Алматы, 2004 .
16 Таймагамбетов Ж.К., Нуркабаев М.С. Исследования на Мангышлаке Археологиялық ашулар.-Москва, 1987.581 б.
17 История Казахстана с древнейших времен до наших дней.-Алматы: Дәуір, 1993.- 416 б.
18 Корина Л. Батыс Қазақстан облысы / Казахстанская правда, N 179 13.08.2004
19 Әжіғали С.Е. Мавзолей Западного Казахстана Абат-Байтак (XIV-XVвв.) - памятник периода Золотой Орды.-Алматы, 2002.
20 Охрана природы в Казахской ССР, жинақ Алма-Ата 1976, -168 б.
21 Ковшарь А.Ф. Заповедники Казахстана.-Алматы, 1993.- 264 б.
22 Сваричевская З. А. Геоморфология Казахстана и Средней Азии.- Ленинград, 1965. -214 б.
23 Шалыбков А.М., Строчевой К.П. Природные заказники.-М: Агропромиздат,1985. 90б.
24 Долгушин А. Птицы Казахстана.-Алма-ата: Наука, тт. 1-5, 1960-1974., -305 б.
25 Строчевой К.В. Шалыбков А.М. Природные заказники. – М.: Агропромиздат, 1985.- 208 б.
26 Биржаков М.Б., Никифоров В.М. Индустрия туризма: перевозки.– СПб., 2001. - 400 б.
27 Ким А.Г. Рекреационная оценка территории и развитие туристко-рекреационного хозяйства в Республике Казахстан.- Алматы, 1997. – Б.25-26
28 Агай Б.В. Экстрим-туризм. / Охота, рыбалка, туризм в Казахстане, №3 (08),2004, наурыз., 61-63б.
29 Игнатов Ф., Телятов К. От Урала до Каспия.- Алма-Ата, 1971. - 287 б.
30 Н.Дублицкий, В.Степанова. Путешествия по Казахстану.- Москва, 1978. - 258 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.................................................................
..............................................3
1. БАТЫС ҚАЗАҚСТАН АУДАНЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1. ... ... ... ауданының табиғи ерекшелігіне байланысты туристік-
рекреациялық
зоналары..........................................................11
2. БАТЫС ҚАЗАҚСТАН АУДАНЫНЫҢ ТУРИСТІК ... ... ... ... ... ... ... ЖАҒДАЙЫ.
3.1.Қазақстандағы
туризм......................................................................
.......25
3.2.Батыс Қазақстан ауданындағы
туризм..................................................29
ҚОРЫТЫНДЫ...............................................................
...................................33
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... - әлем ... ... ... және ірі салалырының
бірі. Көптеген елдерде ол валюталық табыстың негізгі көзі болып ... ...... ұзақ және ... ... ... ... шетел валютасының келуін , төлем баланс көрсеткіштеріне ... ... ... ... ... өз ... ... бері туризмді дамытуда үлкен
преспективалар ашты. Қазір республикада шетел туристерін келуінде тырысып
жатыр, бірақ ескі ... ... ... ... ... және ... қызметтер шығындарының көптігі біздің ... кері ... ... дамуы, әсіресе халықаралық туризм,
валютаның ... ... ... ... жұмыссыздықты азайтты,
нарықта жұмыс орындарын кеңейтті, халық табысын өсірді және өмір ... ... ... ... барлығы соңында Қазақстан
республикасында тұрақты даму мен ... ... ... ... ... ... Қазақстан мен өзге үлкен
туристік әлеуеті бар мемлекеттерде де туып ... ... ... бұл сала іс-әрекетінің мемлекет тарапынан құқықтық формада
қамтамасыз етуімен сипатталады.
Курстық жұмыстың мақсаты – ... ... ... , бір
жағынан Батыс Қазақстан аудандарының ... ... және ... ... ... ... қанағаттандыратын
мүмкіндіктерді, екінші жағынан мемлекетте әлеуметтік-экономикалық дамуында
республика және жергілікті бюджет табысын көтеретін, жаңа жұмыс ... ... ... ... және ... ... ... және сақтайтын бәсекеге қабілетті ... ... ... ... табу үшін ... ... шешімі
табылды:
- туристердің дәстүрлі демалыс орындарда ... ... ... құру;
- Батыс Қазақстан территориясында қосымша туризм түрлерін игеру.
1 БАТЫС ҚАЗАҚСТАН АУДАНЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Физикалық-географиялық ... ... ... ауданы Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Атырау және
Маңғыстау облыстарының территориясын құрайды. Ол ... ... пен ... бөлігін алып жатыр. Көлемі бойынша бұл аудан
республика ішінде 1-орын алады (728,5 км2), ал ... саны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... пен ... ... және Орта Азия
мемлекеттерінің қақпасы болып ... Ол ... ... орналасқан. Бай табиғи ресурстар, қолайлы географиялық мекен,
Ресей қалалары мен өзге ... ... ... экономикалық
байланыстар сыртқы экономикалық ынтымақтастықтың дамуына көп ... ... ... Батыс Қазақстан, Атырау, Маңғыстау және
Ақтөбе облыстары кіреді. Бұл ... ... ең ... ... ... батысында орналасқан. Оның аумағы солтүстіктен оңтүстікке 1200 км-
ге дейін, ал батыстан шығысқа 1300 ... ... ... ... ... ... 26,6 % тиесілі. Батыс Қазақстан
физика-географиялық тұрғыдан Еуропа мен Азияның түйіскен жерінде ... ... ... рөлін атақарады. Еуропа ылғалды далалықтары мен
Орта ... ... ... ... ... географиялық орналасуы
континентальды және өте құрғақ климатты болуына себеп болды.
Табиғи жағдайдың қалыптасуына солтүстігінде қалыпты климатты ... ... ... ... және ... Орта Азия ... әсер ... территориясы Каспий маңы ойпатының көп бөлігін, Жалпы Сырт пен Орал
тауларының оңтүстігін, Мұғалжар таулары мен ... ... ... ... ... алып ... ... климаты континентальды және құрғақшылықпен сипатталады.
Себебі оның территориясының көбі шөл және ... ... ... қыс ... ... ... ... дейін созылады. Осындай ұзақ
болуы Ресейдің солтүтсік пен ... ... ... пен ... ауа массаларының енуіне байланысты. Тек қана
солтүстігіндегі Орал мен ... ... қар ... 15-20 ... және 4-4,5 ай сақталады. Бірақ боран мен ... ... ... ... ... ... Ал бұл жер топырағының терең
суықтануына әкеледі. ... ... ... ... ... ... жерлері көп кездеседі.
Көктем мезгілі бұнда қысқа және тез ... ... ... көтеріледі. Сонымен бірге сәуір-мамыр айларында кей кезде күн
күрт суып кетеді (1 сурет).
1 сурет. Батыс Қазақстан ауданының физикалық-географиялық ... ... ... ... ... күннің көп болуымен және ыстық
температурасымен ерекшеленеді. ... ... өзі бұл ... кем емес жылу ... ... ... (150-270 күн) ... 3000-36000 С құрайды. Жауын-шашын аз түседі. Тек солтүстігінде
Ақтөбе мен ... ... ... 300 ... жауын-шашын мөлшері түседі.
Ал қалған территорияда ол 200 мм-ден аспайды, ең аз ... ...... мен Үстірт (75-100мм). Орташа температура солтүтсігінде +250;
оңтүстігінде +300, кей ... ... ... ... температура Ақтау -3,20С, Атырау -100С, Орал -150С, Ақтөбе
15,60С. Жазда Ақтөбе +22,30С, Орал 22,60С, Ақтау 24,60С, ... 25,60С ... ... ... барлық жерінде жауын-шашын аз түседі. Тек
солтүстік бөлігінде Ақтөбе мен ... ... ... 300 мм-ден
жоғары жауын-шашын түсіп, онда ауылшаруашылығымен айналысуға ... ... ... 200 ... аспайды.
Қазақстан әртүрлі табиғатымен көп тірі табиғат өкілдерінің мекен ету
ортасы болып ... ... мен ... ... далалықтарда өмір
сүреді. Шөлдерде үлкен кесіртке мен жыландар, тағы басқа жануарлар тұрады.
ХХ ғ. дейін ... ... ... және ... құландарының тобыры
Қазақстанның далалықтарын мекендеген [5].
Батыс Қазақстан жануар әлемі әр ... ... Шөл ... жерлерде мекен ететін кейбір жануарлар Қызыл кітап тізіміне енген.
Каспий теңізінде мекен ететін, ... ... ... ... ... ... ішінде қорғалатындар – аққу, пеликан және фламинго.
Жануарлар арасында жыртқыштар да кездеседі. Олар ... ... ... ... ... ... фауна өкілдері [6].
Жейран мүйізділер отрядына жататын жануар түрі. Оның мекен ету ... ... мен ... ... оларды республиканың барлық аудандарынан
кездестіруге болатын еді, бірақ қазір ол өте ... ... ... топ ... ... ... ... сәйкес жейран 40 түрлі
өсімдіктермен қоректенеді. Олар өзге жануарларға қарағанда улы ... ... де ... ... тағы бір ...... жолдан ары-бері өтуді «ұнатады».
Каспий теңізінде реликті балықтар ерекше бағалы. ... ... 53 ... өзен балықтарының 42 түрі бар. Ірі балықтар арасында
кіші түрлері де кездеседі. Ірі ... ... ... ... ... делорыбица жатады. Көбіне үлкен сом, сазан, судак, щука және ... ... ... көне ... бері ... ... ... өмір сүріп
келеді. Итбалықтар әдетте Жайықтың сағасында мекендейді. ... ... ... онда ... ... ... ... Жазда олар
акваторияларда негізделеді. Жылдың өзге мезгілдерінде жиынтықтарды құрайды.
Батыс ... ... да ... ... ... Мұнда әртүрлі
табиғи жағдайлар мен Жайық зоналар кеңінен орналасқан. Шөлдерде ірі төбелі
массивтер ашық алаңдармен ауысып келеді.
Флора ... ... ... ... ... және ... ... ерекшеленеді. Территорияның әрбір бөлігі –
теңіздік, өзен атырауы, дала ... құм ... ... ... сипатталады. Атырау маңында далалық тип, ал орталық бөлігінде
шөлді тип қалыптасқан.
Су – құрлықта сұйық, ... және бу ... ... бір ... ... ауысатын жалғыз минерал. Қазақстан рельефінің әртүрлілігіне
байланысты ішкі сулар да бірқалыпты тарамдамаған. Шөл мен шөлейт ... мен ... өте аз. ... ... ... ... ... [7].
Батыс Қазақстан аудандарында өзен торлары нашар дамыған. Өзен ... ... ... емес және ол ... теңізінің бассейніне
жатады. Солтүстіктің өзінде өзен торларының қалыңдығы 100 км2 жерде ... км ... ... ... ол 2-4 ... ... төмендейді, ал
Маңғыстау түбегі, Үстірт платосыда және ... мен Кіші ... ... ... ... ... ... 85 мың үлкен және кіші өзендер бар. ... ірі және суы мол өзен – ... Оған Ор, ... ... Солянка және Шаған өзендері құяды.
Сонымен бірге мынадай өзендер де маңызды болып ... ... ... ... Үлкен және Кіші Өзен, Бірінші Шыжа, Екінші Шыжа және Дюра.
Жайық өзенінің ұзындығы 1000 ... ... ... ... ... Мұзды мұхитына тиесілі.
Ішкі ағынсыз бассейн өзіндік ... ... мен ірі ... ... Бұл ... ең үлкені –Каспий. Ішкі бассейнге өзендер, ұсақ
көлдер мен өзендер, уақытша көлдер мен ... де ... ... ... ... ... маусымдық сипатта
ағады. Көктемде, қар еріген уақытта жаңбыр суларының ағынды легін ... ... ... ... Біз ... өзендерің жылдық қордың 80-
90% шығындаймыз. Осыған байлынысты тек қана ... ... Орал ... ... ... ... Бұнда су туризмімен айналасу мүмкіндіктері
бар.
ТМД елдерінде бұндай өзендер типі «қазақстандық» деп атайды. ... ... ... ... ... Кейбір өзендер мүлдем құрғап кетеді. Күзгі
жаңбырдан кейін су деңгейі кішкене көтеріледі, ал қыста ... ... ... ерекше назарын әлбетте Жайық имеденеді. Ұзындығы
бойынша (2428 м) – ... Еділ ... мен ... ... ... ... еліміздің территориясында бұл өзен 1100 км өтеді.
Жайық өзенінде ондаған ... ... ...... ... және тағы басқа. Жайықтан Ембі мұнай өндірістікке дейін су құбыры
жүргізілген. Жайықта қызыл балық, севрюга, сом, судак, лешь, ... ... ... жүреді.
Каспий теңіз бассейнінен Ембі өзені де кіреді. Бірақ кей кезде бұл өзен
теңізге жетпей ... ... ... кең ... 48 мың үлкен және кіші көлдер бар. ... ... ... (94%) кіші ... көп ... Олар су ... ... Көптеген көлдерде су тұзды және олар өздігінен
шөгіп, ас тұзын өндіру үшін пайдаланады [8].
Батыс Қазақстанда 7158 ... және кіші ... бар. ... ... 29751
км2. Көптегені өзен сағалдары мен ... ... ... ... 1 км2 ... көлдер, ал ауданы 1 км2 үлкендері 420. Кейбір
көлдер (Аралсор, Ащы-Өзек) жаз ... ... ... кеуіп
ағарады, нәтижесінде сорлар пайда болады.
Қазақстан көлдерінің географиялық орналасуында кейбір ... ... ... ... ... Климат жағдайына байланысты
көлдер солтүстіктен ... ... ... ... ... ... ... бірақ жылу мен ылғалдылықтың ... ... саны ... ... ... ... ... екінші ерекшелігі олардың жас ... ... ... ... ... және ... таулы бөлітегі көптген көлдер дамудың соңғы кезеңін
өтіп ... ... ... шөл және ... ... ... тез
тұзданып және өзіндік шөгуші көлдерге айналады. Көлдер түрлерінің біреуі –
бұл ... ... Олар ... маңы ... ... ... ... көлдер Торғай қақпасы мен Тұран жазығында да бар. ... ... ...... мен ... Бұл ... ... жер
қабығының қабықшасында қалыптасқан. Олар ежелгі Тетис теңізінен ... ... ... ... байланысты. Мезозой дәуірінің
ортасында бассейндер ... ... ... мен Орта ... созылып
жатқан. Батыста ол Атлант мұхитымен байланысқан. Неогенде ... ... ... ... ... ... Тынық
мұхитымен кейін Атлант мұхитымен бөлінді. Осылайша Тетис ... ... мен Арал ... пайда болды.
Каспий теңізі рельеф бойынша 3-ке ... ... ... Маңғыстау түбегі өтеді. Орта бөлігі ... ... ... ... ал қалған территориясы оңтүстік бөлігін құрайды. Солтүстік
жағы ұсақ ... 5 м ... ... және ... ... 24% ... Оңтүстік бөлігі –ең терең бөлігі. Бұнда орташа тереңдік 345 м, ал
максималды 1025 м, теңіз ... 40% ... ... ... түрде ұсақ сулы бөлігі кіреді. Аралдар саны
аз. Олардың ең ... ... 2045 км2. ... ... территориясындағы
88% орналасқан. Ең үлкендері – Құлалы (73 км2) және ... (65 ... ... ... ... ... Маңғыстау түбектері орналасқан.
Каспий теңізі 2 климаттық зонасын кесіп өтеді. Солтүстікте ол қоңыржай
белдеуінің ... ... ал ... ... ... – Орта Азияның шөлді континентальды климаты ... ... ... беті ... ... ... ... +24+260С дейін көтеріледі.
Қысқы температура әртүрлі болып келеді. Солтүстікте қыс суық. ... ... ... ... ... +1+50С, оңтүстігінде
+8+100С. Қықы айларда Каспий теңізінің тек солтүстік ... ғана ... ... 2 м жетеді.
Солтүстік Каспийде судың тұзхдылығы 0,2-10 промильден 10-12 ... ... ... пен ... бөлігін де 13-14 промиль. Су деңгейі
де өзгеріп отырады. 1830-1929 жж. Каспий теңізінің су деңгейі ... ... ХХғ. 30 ж. су ... -28м ... күрт ... 1978 жылы ... деңгейі қайта көтеріліп, 1995 жылы 26,5 м-ге жетті.
Қазіргі уақытта Каспийде көптеген құстардың түрлері кездеседі. Тек
шығыс ... ... 2 млн құс ... ... ... 2 млн суда ... ... Қазақстан су мен климат жағдайына баға бере отырып, келесілерді
белгілеуге болады:
- жылдағы ... ... (220-240 ... оның ... ... ... 30-40 күн және ... күндер 120-130
күнді құрайды;
- тұрақты емес қар жамылғысы 3,4-4 ай;
- шомылу рекреациялық маусым кезеңі 100-120 күн;
- су ресурстарының әртүрлілігі;
- ... ... ... ... ... ... табиғи жәе туристік-рекреациялық
ресурстарын зерттеу мен әртүрлі ... ... ... ... үйі, пансионат, демалыс базаларын ашуға мүмкіндік береді [10].
Табиғи-рекреациялық ресурстар адам іс-әрекеті процесінде психикалық
энергия мен ... ... ... ... және ... ... ... ортаның әртүрлі факторлары адамға әсер етеді, әсіресе негізінен
климат байқалады. Біздің ойымызша, климаттық процестер адамның демалыс орны
мен ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Туризм – бұл ... пен ... ... ... яғни ... саяхаттау
арқылы орныққан орындарын ауыстырады және бір зонадан екіншісіне көшеді.
Сондықтан ... ... ... біздің республикамыздың батыс
аудандарында жағымды және жағымсыз климаттық жағдайларын ... ... су ... өте ... ... ... ... шомылғанды, балық аулағанды және тағы басқаларды ұнатады. Су
жағдайларының нәтижесін туризм мен рекреация критерийлерін таңдауда ... ... ... ... сондай-ақ әрбір туристің қажеттіліктерін
қанағаттандыра ... ... ... ... жағдайы
келесі зоналдардан тұрады.: шөл (40%), шөлейт(23%), дала (20%), орманды-
дала (7%), таулы (10%).
Рекреациялық ... ... ... ... ... ... игерілуімен және тағы басқамен сипатталады.
Батыс Қазақстан табиғи ескерткіштерінің аттрактивтілігі де маңызды. Бұл
аудан живописьті алуан түрлі және ... ... ... ... Ландшафт экологиялық ортада антропогендік әрекеттердің тікелей және
жанама қызығушылығын, табиғи байланыстарының жағымды жағдайларын анықтайды.
Қазір ... ... ... ... ие 26 ... бар. ... жалпы 6,35 мың га. Олар ... үшін ... ... ... ... мұздықтар, үңгірлер,
сарқырамалар, сақталған ... мен ... ... ... ... орны
және тағы басқалары. Осындай әрбір ескерткіш өзінің ерекше және ... ... ... ... ең ... ... ... болып Маңғыстау
үңгірлері, Үстірт платосы және ... ең ... жер ... ... [11].
Маңғыстау үңгірлері мен Үстірт ... ... ... 30 жуық ... ... ... Олар неоген дәуірінен
сазды-әкті жынысына ... Ең ... ... 100-120м дейін созылады.
Жерасты үңгірлері туристердің қызығатын ... ... - ... ең ... және құрғақ ойыс. Ол теңіз деңгейінен
-132 м төмен жатыр. Қарақия Маңғыстау ... шөл ... ... қаласынан 120км жерде орналасқан. Ірі ағынсыз ойыс ұзындығы 40м, ... 10км . ... ... ... ал түбі ... ... көл-сорға
айналған.
Сонымен бірге ландшафттың жоғарғы деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... Батыс
Қазақстанның Маңғыстаудағы Фетисов пен Құрық селолары жатады.
Облыстағы экологиялық жағдай жарты ғасыр бойы әскери ... ... мен ... ... экожүйесіндегі бұзылуларының жағымсыз әсерімен
байланысты.
Жайық бойында туризмді дамытудың басты факторы – бұл оның географиялық
орналасуы. ... дала мен ... ... ... ... маңының
климатты жағдайы туристік жоспарда демалыс маусымында, әсіресе жазғы кезең
сәуір-қазан айларында тартымды болып келеді.
Қазір туристік фирмалар туристердің ... ... үшін ... ... және ... ресурстарын пайдаланады. Бірақ
экскурсиялық қызметтерге сұраныс көбіне жастардан түседі. Бұған басты ... ... ... 80% қайта жаңарту мен күрделі
жөндеуді ... етіп ... ... ... және жеке секторлардағы туристік саланы
дамыту мен жоспарлау қатынасы ... ... ... ... деңгейдегі 2004-2005 жж. «Бағдарлама жоспарына» әкеледі [12].
Бағдарлама жоспары даму ... бар ... ... ... ... Бұған теректі ауданындағы Шалқар көлі жатады.
Шалқар көлі – Батыс Қазақстан облысының Орал ... 100 км ... Бұл су ... өте көне және ол ... ... ... айналасы 206 км жерді, ұзындығы 19 км , ені 15 км алып ... 18 м, суы ... Оның ... ... ... ... ... және басқа өмірге маңызды минералды элементтер бар.
Бұл теңіз суынан еш ... жоқ ... көз ... жағынан көптеген теңіз суларынан асып түсетіндігін көрсетеді.
Шалқар көлі мемлекет қорғайтын табиғи ескерткіш болып саналады. ... ... ... ... суларына жібермейді, олар адамға
түсінікті, ортасы мен табиғаты жанына жақын орындарға жібереді. Ал ... – бұл ... ... ... – бұл ... ... оазис. Ол Форт-Шевченко қаласына 30
км жерде орналасқан. Бұлақ ... ... өтіп ... ... ... жүру ... баруға болады. Тамшалы шөл
даласындағы туристердің алдынан кезігетін үлкен «жасыл ... ... әрі ... Бұл жер өте ... да ... болып келеді.
Каньондар арасында орналасқан Тамшалының ... ... бір ... Бұл аңыз сұлу қыз ... ... ... бір бай түркмен
ханының әйелі болады. Оның күйеуі өте қарт және аурушаң ... ... ол ... оған ... тұрғызылады. Мерет қатты қайғырыады. Бұл уақыт жаз
мезгілі еді. ... бұл жаз өте ... әрі ... ... Осы ... ... тау
шатқалында бұлаққа баратын үңгірлі жол салу жөнінде бір ой ... ... ... ... ... ... ... үңгір жасауды
бұйырады. Ханның туысқаны қатты қорқып, ... ... ... үшін ... деп ... Бірақ Мереттің ойы ... ... ... ... мен мақтанышына айналады». Тамшалыда жоғарыдан аққан су көз алдында
иллюзияны ... ... ... ... ... байланысты туристік-
рекреациялық зоналары
Адамның рекреациялық іс-әрекеті бірнеше аспектісінен тұрады:
- медико-биологиялық;
- әлеуметтік-мәдени;
- экономикалық.
Рекреациялық ... ... ... ... ... Ол ... адамның денсаулығын қалпына ... ... ... ... ... ... ... адамның шаршап шалдығуын
басу мақсатын көздейді.
Әлеуметтік -мәдени жоспарды ... ... тану ... ... ... ... іс-әрекеттің экономикалық аспектісі адамның ... ауру ... ... уақыт қорының көбеюіне, адамның еңбек
белсенділік кезеңін ұзартуынан тұрады.
Сонымен бірге курортты-рекреациялық ... құру ... ... ... ... ... пен ... баланстауға, бос уақытты
тиімді пайдалануға көмегін тигізеді.
Мемлекеттің басты табысы Ақтөбе, ... және ... ... үй ... ... ... ең көп ... мейрамханалары
бар қонақ үйлер құрайды.
Төменде Батыс Қазақстан облыстарында 2007-2008 жж. ... ... адам саны ... (2 ... классификацияға сәйкес Батыс ... ... ... ... ... ... зона – Атырау, Ақтөбе және Батыс Қазақстан облыстары ... ... ... ... ... және ... ... сипатталады.
2 cурет. 2007-2008 жж. туристік қызметті тұтынушылар саны ... ... ... – 2 ... ... ... ... санаторийі. Ол Орал қаласынан 45 км жердле орналасқан. Емдеу
орны Жайық өзенінің жағасында 1989 жылдан бері өз ... ... [13]. ... ... ... факторы болып аз минералданған хлоридті-
магнийлі-натрий темірі бар минералды ауруларды ішікі және ... ... ... ... ... ... қан айналым жүйесінің аурулары (ревматизм, гипертония, варикозды
кеңею);
- ас қортыу мүшелерінің аурулары ... ... ... ... жүйе ... (қант диабеиті, зоб).
Санаторий емдеуге қажетті құрал-жабдықтары қамтылған диагностикалық
лабораториясы бар. ... 226 ... орын ... ... Емдеу орны Атырау қаласында жайық өзенінің бойында
орналасқан. Негізгі табиғи факторы хлоридті, натрийлі, ... ... ... ауру ... ... жүйесінің аурулары (артрит, полиартрит,
остеохондроз, радикулит);
- ... нерв ... ... ... ... гинекологиялық аурулар (эндомеррит, сальпингит).
Санаторийде 260 адамды емедеу үшін орын бар[14].
Екінші рекреациялық зонаға ... ... ... Ол ... ... ... сипатталады. Курорттарда емдеу ауру
адам ағзасында тез арада әсер етуімен байланысты танымал болып келеді.
2 БАТЫС ҚАЗАҚСТАН АУДАНЫНЫҢ ТУРИСТІК ... ... ... ... ... ... рөлі. Адамзаттың әлеуметтік-
экономикалық прогрестің шыңдарына шығуы оның ... әр ...... ( ... ... ... пайдалануымен
барынша тығыз байланысты. Адамның табиғи ресустардың әр түрін қажетсінуі
біркелкі емес. ... ... баға ... ...... адам
бірнеше минут те тіршілік ете алмайды, ал ядролық отын уран мен плутонийсіз
мыңдаған жыл өмір ... ... ... ... ... шығын да әр
түрлі. Кейде бұл шығындар болмашы, алайда ... ... ... ... күрделі қаржыны керек қылады: әсіресе ... ... ... ... қолдану, кен орындарын өндіру кезінде көп қаражат жұмсалады.
Барланып, өндірілген көптеген табиғи ресустар ... ... ... ... үшін шикізат болып табылады.Өз кезегінде қоғамдық өндіріске
тартылып, онда сан ... ... ... шикізат материалдары
эканомикалық ресустарға айналады. Осылайша, ... ... ... ... ... еңбек құралдары, ғимараттар, материалдық игіліктер
болып ... ... ... ... ... ... көп мөлшерде шикізат
қолданады. Оның құны ( отын мен ... ... ... ... ... ... жұмсалған жинақтама шығында шамамен 75% болады.
Осындай жағдай шикізаттың негізгі түрлерімен қамтамасыз ету ... ... ... өте шұғыл проблемалар қояды. Көптеген табиғи ресустар ... ... газ, ... ... ... ... Бұл, әрине, көңіл
көншітпейді. Алайда, біріншіден, олар әлі толық сарқылмағаны ... ... ... ... ... де әсте ... Екіншіден, өндіріліп жатқан
табиғи ресустар толық пайдаланылмауда. Үшіншіден, таяудағы он жыл ішінде
ресустар ... ... ... болжап айту қиын. Өйткені «алдынғы
күні» біз электр туралы ештеңе білмейтінбіз, «күні кеше» атом ... зор ... ... ... ... ... едік. Әлі анық
түсінбейтін күштердің «қоршауында» тұрғанымыз күмәнсіз. Бар ... ... ... ... және ... қарекеті Жер шарының барлық
адамдарының пайдасына қызмет етуі тиіс, ... ... ... ... ... ... ғана қалдырып кетпей, табиғаттың өз қарымын
неғұрлым түгел ашуына көмектесуі ... ... ... терминмен қатар «табиғи жағдайлар» деген
неғұрлым кең ұғым жиі ... ... Бір ... екіншісінен саралайтын
шек кейде өте шартты болып шығады. Мысалы, желді табиғаттың компоненті деп
қарауға болады, бірақ осымен бірге ол ... ... та, ең ... ... ... ... планетамыздағы табиғи ортаның бүкіл сан алуан бейнесін
көрсетеді және адамзаттың тарихымен, оның қоныстануымен ... ... ... ... ... ықпалды болды, ал адамдар табиғи ортаға
әсер етті. Осылайша, адам табиғат байлықтарын пайдаланбайынша тіршілік ... және осы ... ... ... Бірақ осымен қатар адам
табиғатқа белсенді ықпал ете алады. Адам мен ... ... ... ... және әр ... ... ... қамтамасыз етілуі.
Географияның мұның алдындағы курстарынан ... ... ... ... су, ... ... ... болатынын білесіндер. Мұның өзі оларды
табиғат құбылыстарының қай тобына жататынына қарай топтастырудың бір түрі.
Бұған қоса табиғи ... ... ... ... және ... деп те саралайды, экономиканың белгілі бір саласына арналу белгісі
бойынша, ... ... ... ... ... компоненттердің болуына
қарай), түзілу сипатына қарай (минералдық, органикалық) және басқадай
топтастырулар қолданылады.
Табиғи ресустардың ... ... ... да ... деуге әсте
болмайды. Осының нәтижесінде елдердің арасында ғана емес, қазіргі дүниенің
ірі-ірі аймақтарының арасында да ... ... ... қамтамасыз
етілуінің деңгейі мен сипатында елеулі айырмашылықтар бар. Мысалы, ... ... ... мен газдың мол ресустары бар. Анд елдері мыс және
полиметалл рудаларына бай, тропиктік ... көп ... ... ... ... мол.
Дүние жүзінде табиғи ресурстардың бізге белгілі ... ... ... ... бар. ... ... АҚШ және ҚХР, Үндістан, Бразилия,
Австралия. Кейбір елдер табиғи байлықтардың «ассортименті» ... ... ... ... ... ... салыстырғанда әлдеқайда
ілгері. Көптеген елдер бір немесе бірнеше ресурстың дүниежүзілік маңызы
бар мол қорларына ие. ... ... ... ... ... Мароккода
фосфорит қорлары мол. Әрбір ел үшін ... бар ... ... көп
түрлілігінің зор маңызы бар. ... жеке бір елде қара ... үшін тек ... ... ғана емес, сонымен қатар марганецтін,
хромиттің, кокстелетін көмірдің болуы өте маңызды. Ал егер бұл ... ... ... ... ... ... болса, онда бұл ел үшін
тиімділігі де жоғары болмақ.
Дүние жүзінде белгілі бір табиғи ресурссыз ел жоқ. Олар аз ... ... ... ... ... жағдайда бұл мемлекет кедейлікке душар
болады деуге келмейді. Өйткені қай ... ... ... ... оның
материалдық игілікктері мен табиғи ресурстары қорларының жиынтығымен ғана
өлшенбейді, бұған қоса әр ... ... ... ... ... ... мен шеберліктерінің пайдаланылу дәрежесі де ұлттық
байлықты құрайды.Мысалы, экономикада үздік жетістіктерге жеткен ... ... ... ... ... ... ... ресурстары өте-
мөте шектеулі. Онда күкірт пен пириттердің ғана мол қорлары бар, ал мұнай,
табиғи газ, ... ... ... металдар рудалары, фосфориттер, калий
тұздары және т.б. ... ... ... ... ... ... орасан мол болғанымен, ... ... ... ... ... ... ... байлықтардың планета бойынша әркелкі орналасуы, бір жағынан,
халықаралық еңбек бөлінісі процесі мен ... ... ... ... болса, екінші жағынан, кейбір табиғи
ресурстары жоқ елдерді белгілі бір экономикалық ... ... ... ... ... ... ғылыми негізде
шаруашылық тұрғысынан бағалаудың маңызды мәні бар. Оның ... ... ... ... ... ашу, инвентарьлау, сондай-ақ
мөлшері мен сапасы тұрғысынан бағалау болып табылады. Әлемнің кемел дамыған
елдерінде мұндай ресурстар ендігі ... ... ал ... ... ... бағалау әлі жүргізілмеген. Ал анығында табиғи байлықтарды
мұқият есепке алмайынша, өміріміздің ... ... ... тұтынылуын
бақылаудың мінсіз қалыптасқан жүйесі болмайынша және бұл ресурстарды
барынша үнемдемейінше ... ... ... ... ... ... ... Сонымен, адамзат қоғамы дамуының барлық кезеңдерінде
табиғи ресурстар оның ... ... ... алғы
шарты болды. Алайда олардың сан алуан ... ... ... келгенде адамға, оның ыждағаты мен талантына байланысты [15].
Қарақия ойпаты. Ол – дүние жүзінде тереңдігі жөнінен үшінші орын
алады. Ойпат Ақтау ... ... ... ... ... жағында орналасқан. Ол теңіз деңгейінен 132 м терең жатыр, ұзындығы35
км, ені 10-15 км ... Әк ... ... тік ... жар 230 м. ... ... тауы қоршап жатыр. Сордың жалпы ... ... га. ... теңіз беті бір тегіс 0,30 м-лік белгідегі қоңырлық болып келеді де
арасында табиғи ... ... ... 20 ... жуық ... ... Оның теңіз деңгейімен салыстырғанда кей жері – 8, орта жері –
20, ал ... ... ... ... – 28 м-ге ... ... жерлері
кездеседі.
Маңғыстаудың таулы-тасты жұмбақ әлемі жайында, яғни Жолбарыс
кейпінде жатқан Шерқала тауының тарихына біршама тоқталып ... ... ... тұлғалы тау. Оның ерекшелігі пішімінен айқын көрінеді. Егер оған
бір бүйірінен көз ... ... ... күмбездер көтерілген қазақтың
киіз үйін еске салады.Таудың солтүстік етегінде ... ... орны ... жылы ... ... ... ... болған поляк
революционері Б. Залесский: «Шерқалаға алыстан қарағанда, Римнің керемет
пантеондарын ... ... ... ... жеке ... қираған мүсіндер сияқты ақ таулардың бағандарын ... ... ... ... ... маңайында шар тәрізді тастар мен тұтас гранитті
сомтастар көптеп ұшырасады. ... ... ... осынау тастарды алуан
түрлі пошым мен кескінде құйып ... ... ... ... ... ... ... тауының іргесінде, солтүстік батыс жағында небәрі 3-4
шақырым жерде ... тұр. ... ... 300 метр ... ... ... үй ... төңкерілген тостаған секілді болып жатқан бұл тау ... ... ... ... Осы таудың атының төркінің ең
қарапайым жолмен «жолбарыс ... ... ... ... ... деп түсіндіреді (3 сурет).
3 сурет. Шерқала [33]
1300 жылдары Қобаң мен Тан-Днепр аймағынан Еділ-Жайыққа қоныс аударған
қыпшақ-половецтер мен қондыкер ... ХІV ... орта ... ... шығып, «қазақылық» жасай бастаған ұрпақтары Үстірт-Маңғыстау
жеріне таралып, Маңғыстаудың таулы бөлігінің қақ ортасындағы тау-монолит
негізді ... ... деп ... бұл атау ... келе ... одан Шерқалаға айналып кетті.
Маңғыстау платосындағы Ақтау қаласынан шығыс жағында 50 км жерде ... ... ... бірі ... ... ... Ол әлемдік теңіз
деңгейінен -132 м тереңдікті алып жатыр. ... ... ... ... ... ең ... жері деп ... Оған археологиялық зерттеулер
жұмысы барысындағы балықтың сүйектері дәлел бола алады. Ойыстың оңтүстік
бөлігі ... ... ... Онда ... көлі мен ... ... ... аққу) қорғалады. Облыстың солтүтік
жағына қарай Ақтау қаласынан 170 км жерде ... тауы ... ... ... ... бойы эрозиялық процесс нәтижесінде пайда болды.
Шерқаланы бір жағынан қараса ақ киіз үйге ... ... тау ... ... ... ... ... түркмен тілінен аударған «шер-
арыстан» ... ... ... ... ... деп аталған. Шерқала тауын
айналып шығу үшін кемінде 1 ... ... ... ... егер айналып
өтпестен бұрын, адам тілек тілесе ол орындалады деген тұжырым бар. Таудың
маңайында ... 2 м ... шар ... ... алаңын, Самал
тау үңгірін, Ақмыштау тау даласын көруге болады. ... ... км ... ең қызықты табиғи ескерткіш Тамшалы каньоны бар. ... ... емес ... және ... емес ... ерекшеленеді. Су
шатқалдан төмен қарай ағып, жаңбыр иллюзиясын сипаттайды. Облыстың оңтүстік-
шығыс жағында Түйесу құмдары орналасқан. Ондағы құм ... 10 м ... ... ... қорығы да бар. Үстірт қорығы 1984 жылы муфлондарды
қорға мақсатында құрылған. Қорық 223 мың га ... алып ... ... 263 өсімдік түрі, 22 жорғалаушылар түрі, 45 бунақденелер
түрі, құстардың 111 түрі бар. ... ... ... ... ... балобан, сапсан, дала қыраны, бүркіт, филинді ... ... ... ... ... муфлон, жейран, қарақал, манла, құм мысығы, ... ... ... ... ... су ... жағынан тапшы
болса да, Қазақстан Республикасындағы ең негізгі де ірі теңіз Каспий осында
шайылып жатыр [16].
Каспий ... - ... ең ... жабық су қоймасы. Теңіздің атауы
көне заманда жағалауда қоныс тепкен Каспий тайпасымен байланысты. Ол ... ... ... ... ... та аталған. Каспий теңізі және ... ... ... ... ... ... теңізшілерінің Каспий
теңізіне келуі жайлы құжат IX-X ғасырларға жатады. XVIII ғасырдың басында ... Петр ... ... ... ... (Бекович-Черкасский экспедициясы
және т.б.). Содан кейін ... И.Ф., ... Н.А., ... П.С., ... ... Г.С. және ... Каспий теңізін зерттеді.Каспий теңізі
солтүстіктен оңтүстікке 1200 км-ге созылған, ... 320 км, ... ... 7000 км ... 6000 км ... және ... ... Су көлемінің аумағы 371000 шаршы км, теңіз ... ... ... ... (1971) ... ... – 1025 м ... Қазақстан жағы терең
емес, солтүстік Каспийдің тереңдігі – 15-20 м. Ең үлкен ... ... ... ... ... Қазақ, Қара Боғаз Гол және
т.б. 50 аралдың ... ... 350 ... км. Еділ, Жайық және Ембі өзендері
Каспий теңізіне солтүстік жақтан ... ... түбі ... ... сипаттарына байланысты Каспий теңізі Солтүстік, Орта және
Оңтүстік болып бөлінеді. Теңіз кескіні «S» әрпі ... ... ... ... ... ... батыс жағында, Әзірбайжанда орналасқан.
3. Бозащы
4. Маңғышлақ – Каспийдің шығысында.
5. Түпқараған
Каспий теңізі көптеген ауа рай зоналарын қиып ... ... ... ... – бір қалыпты жылы, оңтүстік-батысында – ылғалды
субтропикалық, шығысында – ... ... ауа ... ... және атмосфералық жауын-шашынның аздығымен өзгешеленеді.
Қазан айынан бастап сәуір айына дейін солтүстік пен орталықта жел ... ... ... ... қыркүйек айына дейін муссонды жел солтүстік
батыстан оңтүстікке қарай соғады, орталық ... ... ... ... ... жылдамдығы 24 м/с-тан асып кетеді. Шілде және ... ... ... ... ал ... ... ... дейін жетеді. Қыс айларында температура солтүстіктен
батысқа қарай ... ... ... ... ... 200 мм ... ... теңізге түседі. Судың орташа булануы жылына 1000 мм. Жазғы уақытта су
бетінің орташа температурасы - +24+26’C, оңтүстікте - +29’C. Қыс ... ... ... - –0,5’C, орталықта - –3’C-тан –7’C-қа дейін,
оңтүстікте - ... ... су беті ... ... ... ... айына
дейін қатып тұрады, мұздың қалыңдығы – 2 м [18].
Судың орташа тұщылығы - 12,7-12,8%, ... ... - 13,2%, Еділ ... өзендерінің құяр аясында 0,1-0,2%. Теңіз деңгейі кей уақытта 2-2,5 ... ... ... 2 м-ге ... ... Маусым кезіндегі жалпы ауытқу – 30
см. Ең төмен су деңгейі VII-XI ғасырларда болғаны белгілі (қазіргі ... 2-
4 м-ге ... Су ... ... төмендеуі 1929 және 1057 жылдар
аралығында ... Су ... ... ауа рай, өзен ... ... және ... ... салу нәтижесінде төмендейді.
Каспий теңізіндегі ... мен ... ... ... өте аз. ... өсімдіктер, балықтар мен жануарлардың 854 түрі және су құстарының
кейбір түрлері бар. ... ... ... ... Ақтау, Ералиев,
Балықшы, Ганюшкино және т.б. сияқты ел көп қоныстанған мекендер бар.
2.2 Тарихи-мәдени ресурстары
Шопан-Ата жер асты ... ... ... өңірінде, бағзы Хорезм
керуен жолының бойында орналасқан. Солтүстік шығысқа ... сай ... ... ... Оң ... тағы бір шағын бөлме, оның едені биік.
Сол жақ қабырға астынан ... ... ... сай ... шығып кететін
есік бар. Есіктің сыртқа шығар аузы алдында беті шымылдықпен перделенген
қабірхана. Аңыз ... оған ... - ... қызы ... ... үсті
тастақты жүлге. Жүлге бойынан суағарлар жасалып, олардың тоғысқан ... 10-15 ... ... су қоймалары қазылған. Олар кезінде мешіт
тұрғындарын бүкіл жыл бойы сумен қамтамасыз етіп тұрған. ... ... ... бар. Кіре ... сол жақ қапталында жар бетінен төрт шаршы
етіп қашалған бөлмелер орналасқан. Олардың алдында тұт ... ... ... ... нақыштар жоқ. Ел аңызы мешіттің салыну кезеңін Оғыз
тайпаларының Маңғыстауға келе бастаған Мерзіміне меңзеді.
Қараман – Ата ... ... орта ... ол үш ... Кіре ... ... оған ... намаз оқитын зал. Онда төбені тіреп
тұратын ұстындар бар. Төбе сол ... ... алып ... ... тұрады.
Аңыз бойынша Қараман – Ата Шопан – Ата ... ... екен ... ... жалғастыратын жер асты жолы болған, бірақ ол ... өте ... ... ... – Ата мешітінің салыну кезеңін 13 ғасырға
жатқызады. Ал Әбілғазы Қараман – ... ... ... ... ... бектердің бірі дейді [19].
Археологиялық ескерткіштер. Батыс Қазақстан аумағындағы ең ... ... ... ... ... ежелгі шақпақ тас
жыныстары қазындылардан табылды. Бұлар - шель-ашель ... мен ... ... ... ұшырасатын тұрақтар. Аймақтың ежелден-ақ
қоныс орны болғанына ерте тас дәуіріне жататын петроглифтер де ... ... ... қазіргі Батыс Қазақстан аумағының табиғат
жағдайы құбылмалы болды. Мұз қабатының еруі мен ... ... ... ... ... ... Каспий маңы деңгейін жоғарылатты,
сөйтіп бүкіл бүкіл Каспий маңы ... ... су ... ... елеулі
жергілікті өзгерістер климаттың құрғап, шөлейттеуіне әкелді. Ірі – ірі шөп
қоректі жануарлар қырылды. Ең ... ... бірі ... ... ... ... шамамен 8000 жыл бұрын жойылған .Қазақстан аумағындағы неолит
пен энеолит ... ... кең – ... кеңістігіндегідей андронов
мәдениетіне ұқсас, біртеті шаруашылық сипатына қарай біріккен, ірі ... ... ... ... . ... және ... Қазақстан
аумағында палеолит кезеңінде, ... ... жебе ... ... аңшылыққа бейімделген ... ... ... Неолит дәуірінің тұрақты өзендік және ... ... ... Бұл кезең мәдениетінің Оңтүстік Орал, Солтүстік Қазақстан және ... ... ... тұстары да бар, оның басты ерекшелігі – ... ... дала ... әдениетімен сипатталады.
Аңшылар мен балықшылардың тығыз мәдени – шаруашылық байланыстары,
әсіресе кельтминар ... ... ... ... олар ... ... ... қолөнер түрінде ( шапақ тас құралдары мен
ерекше ... ... қыш ... ... ... Қазақстан облысындағы
көне мәдени ошақтарының арасында барынша зерттелгені – ... ... ... ... ... қола дауірінің ортасына дейін
созылды. Бұл мемлекет өзін ... тыс ... ... ... ... ... ... мыңжылдықтар бойы
өзгеріссіз сақталды. Кельтминар ... ... ... ... ... жағасына таралды. Бұл, алдымен, аулаушылар – терімшілер
болды, кейін ... ... ... орай ...... ... Бұл мәдениет өкілдері мүмкін алғашқы ұсақ жануарларды
қолға үйрете бастаған болар, бірақ кельтминалықтар жалпы алғанда ... - ... ... ... ... ... жоқ. ... мәдениетінің ескерткіштері Ақтөбе облыс аумағында барынша
зерттелді. Батыс Қазақстан ... ... ... ... ... зерттеуші ғалымдар осы археологиялық мәдениетке
жатқызып жүр[20].
Соңғы 25 жыл көлемінде Ғ.А.Кушаевтың ... ... ... ... ... Жайық бойы аумағы б.з.б.
ғасырдың басына ... қола ...... қаудастығына кіргеннін көрсетті.
«Кресты» қонысы мен қорымында ... ... ... ... ... ... материалдар табылды. Қазіргі кездегі бұл аймақтағы
қара шұңқырлы археологиялық мәдениеттің (б.з.б. 3 ... – 2 ... ... ... ... мәдениеті өрісіне кіреді деген
болжамға дәлел де (кейбір ... ... бола ... ... ... - дәл осы жерінде қима мәдениеті жергілікті варианты – ескі қорға
шұңқырсыз топырақты қосымша үю ... ... ... Ал қалғандары
керамика формасы, ою – нақышы, жер ... – Дон бойы мен Еділ ... ... толық қайталады.
Батыс Қазақстан облысының Бөрілі ауданы аумағында «Қырықоба» атты
ескерткіш 19 – ... ... ... 1883 жылы ... ... ... жергілікті атаумен енген, Еуразиядағы ең улкен
қорғандар кешенінің бірі қима мәдениетінің ерекшеліктерін көрсетеді.
Сарматтық археологиялық ескерткіштері ... жан - ... ... бірі ... ... ... ... бөлінеді, атап айтқанда – ... ... ...... 4 ғ. - б.з.б. 2 ғ.; ә) ... ... - ... 2 ғ. – 2 ғ.; 3 ( ... ... – 2 ғ. – ... ... мәдениет жылдары Шипов станциясы маңынан зерттелген
ескерткіштерге байланысты шиповтық деп аталған еді. ... одан әрі ... олар б.з. 4 – 5 ... ғұндар заманына жатқызылады.
Темір дәуірі Далалық жайық өзенінде б.з.б. 9 ғасырдың соңынан 4
ғасырға дейін ... ... ... ... ... ... кезеңді зерттеуші К.Ф.Смирнованың пікірінше, Жайық өңіріндегі аталмыш
тайпаның ... ... Еділ ... ... 8 ... ... еділбойлық жергілікті тобы пайда болады.
Бұл мәдениеттің қалыптасуындағы ... ... ... ... мәдениетін жасаушы тайпалар еді.
Жалпы алғанда савроматтардың ... ... қару – ... о ... ... ... ірі – ірі ... қаңқаралымен
бірге жер бетіне жерленген қорғандық ... ... ... ... бірі – ... селосы маңындағы фалларлы
жерлеу. Мұндағы ... ... ... ... герк –
фракациялықтармен байланысын ... ... ... соңы осы ... аса ірі (4 м жоғары) қорғандардың ... ... ... ... ... ... әйтседе сол
уақытты сипаттайтындай сан – алуан деректер сақталған. 1987 -1988 ... ... ... ... ... кезінде көркедік құндылығ,ына
баға жетпейтін, түсті және бағалы металдардан жасалған өте көп бұйымы бар,
үш ... ... ... савроматтармен тектік
байланысы бар, бірақ уақыт өте келе ... ... алан ... ... ... ... күшті этникалық бөлігі) сіңісуімен
материалдық мәдениеттің ... бет – ... ... ... ... ... қорғандық ескерткіштерден, жерастылық, кейде жер
бетіндегі қорымдардан тұрады. Көптеген қару - жарақ - ... қола ... мыс ... қанжар ұзын найзалар бірге көмілген. Өліктің басы көбінесе
оңтүстікке қаратылады. О дүниелік тағам ретінде қой ... мен ... да бір ... ... қоладан жасалған қыш ыдыстар ұшырасады.
Көптеген қорымдар ерте ... – ақ ... ... де сақталғандарының
үлес салмағы аз емес және олардан көптеген дерек алуға болады. ... ... ... ... ... ... (сюннулармен) араласып, жұтылып
кетті және Батысқа бет алған көшке қосылды[21].
Б.з.б. 6-4 ғасырларда Еділ – Жайық бойы ... ұлан – ... бір ... ... тайпалар мекендеді. Еділ – ... ... ... ... ... және ... ... – Самар көлдерінің маңынан табылды. Жайық өңірінде
олар көбінесе Елек, Шаған, Шыңғырлау өзендері ... ... ... ... ... сол ... ... Археологиялық
ескерткіштер шартты түрде екі тарихи кезеңге: савромат мәдениеті (б.з.б. 7
-5 ғасырлар) мен ... ... ... ... ... орындар мен ескерткіштер бой көтерген. ... ... мен ... ... ... әйгілі Бекет Ата жерасты
мешіті орналасқан. Осыған сәйкес бұл ... діни ... ... ... Ата ... ... 18 ғасырда салынған. Бұл мешіт білім ... ... ... ... ... ... 362 әулие мекені болып
есептеледі. Мұсылман әлемінде Маңғыстау көптеген қажылар келетін бірден бір
ірі ... ... ... қой ... құлпы тас, саркофаг, сағана-там,
кесене секілді архитектура ескерткіштері бар. Ескерткіштер сұр мен ... ... ... ... Ең қызық туындылары – Бекет Ата,
Шопан Ата, Шақпақ Ата, Сейсем Ата,Масат Ата, Қараман Ата, Қошқар Ата, ... ... ... ... ... және т.б. Ірі ... Адай мен ... ру
өкілдеріне білім берген мешіттерді қамтиды. Көптеген жерасты және ... ... осы ... ... ... және ... биокүшке ие.
Бекет Мырзағұлұлы (1750-1813жж) – Маңғыстау, Үстірт, Атырау мекендеген ... ... ... ... ... Жас ... ... қару алып,
көршілес қалмақ, түрікмен тайпаларымен шайқасып, халқының егеменділігін
қорғаған Бекет ... ... ... ... ... ... ... атанды. Жаугершілікті тоқтатып, елінде ... ... ... ... ... ... армандаған
Бекет құдай жолына түсіп, Хиуаға медресеге оқуға ... ... ... Бақырған-қажыдан дәріс алған Бекет ... ... ісін ... ... ... ... салған. Қараңғы
халқының дінге, білімге көзін ашып, мәдениеттің өркендеуіне, болашаққа жол
ашуға себеп туғызған. Бекет-атаның өмірінің соңғы ... ... ... ... ... ... Жаңаөзен қаласынан оңтүстік-шығыс
бағытта 180 км, Сенек ауылынан солтүстік-шығыс ... 95 км ... ... ... ... Оғыланды жеріндегі ақ-бор тасты тау
шатқалының ... орта ... ойып ... ... төрт ... ... бөлмеде қасиетті сырық ағашы бар. Бекет-ата жер асты мешіті – оның
дарынды сәулеткерлігінің, биік ... ... ... ... ... орын деп саналады. Жер асты ғимараты маңында кезінде Бекет-ата
пайдаланған бұлақтар, құдықтар бар. Қыр ... ... ... ... ... аяқ жол ... ... алғашқы рет жергілікті дәрежеде мемлекеттік қорғауға 1982ж.
қабылданған, ал 2000ж. ... пен ... ... жергілікті дәрежеден
республикалық дәрежеге өтті. Мешітке 1999-2000 жылдары
Маңғыстауреставрация күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізді, зиярат етушілер
дамылдайтын көлемі ... ... бар ... ... Күні ... ... әр түкпірінен жандарына шипа, көңілдеріне медеу іздеп келген халық
осы қасиетті орынға көптеп келуде. Бекет ата мешіті өзінің ... ... ... ... ... ... ойымен қыраттар арқылы
ұласар ... ... ... ... ... ... ғимараты. 
Ғимараттың сыртқы шағын есігін ашып, қысыла-қымсына босағасын аттағанда,
іші қара көлеңке дөңгелек ... ауыз үй ... ... ... 3 есік әлі де іште 3 бөлме бар ... ... ... әсер
етеді. Бөлмелердің қай-қайсысы да ала көлеңке, жарық ... ... ... да ішке ... сулары құйылмасын, шаң-тозаң
түспесін деген мақсаттан туындаған болуы керек, жартылай ... ... ... игі ... ырым ... болар, Ата мүрдесі жатқан
бөлменің маңдайшасында ... ... қос ... ... тұр. ... адам ... тесік бар. Ол бұл күнде жартылай бітелген. ... ... ... «Бес ... деп ... Былайша аталу себебі – бұл
араға аңыз бойынша 5 кісінің мүрдесі жерленген көрінеді.
Мешітке жақындағанда кезет-кезет ... ... ... ... ... жыңғыл-тораңғылдарға, қамысты-құрақты шағын ... Оның ... жер ... ... ылдиға қарай мөлдіреп ағып
жатқан екі бұлақ көзі бар. Бұлақтардың суы ... та ... ... ... тұщы ... ... сәл қышқылдау. Халық аңызы бойынша Бекет
ата Пірі лақтырған киелі көк ... ... ... ... ... Алла Тағаланың
әмірімен бұлақ көзі пайда болып, тұщы су атқылапты. Ал, Асаны суыра алмаған
баласына налыған қарияның реніш көз жасы ... ... де ... көзі пайда
болып, бірақ ол жерден ашқылтым-қышқылдау су шығыпты. ... қос ... бір ... ... қосылып аққан екен. Бұлақтар қазір де қосарлана
ағуда.
Бұл бұлақтарды жергілікті халық Атаның бұлағы деп ... аса ... Биыл ел ... – Пір ... туғанына 260 жыл толуда, осыған орай
облысымызда түрлі іс шаралар қолға алынуда.
«Маңғыстауым – ... ... ... ... мың ...
деп драматург-сәулетші Сайын Назарбекұлы жырлағандай, Маңғыстау өлкесінің
әрбір жер бедерін, таулы- ... ... ... оған ... ... емес.
Табиғаты ерекше орынның бірі, бұл,  Қазақстандағы ең ... ... ... – Қарақия ойпаты. Ол – дүние жүзінде тереңдігі жөнінен ... ... ... Ақтау қаласының оңтүстік-шығыс, Құрық поселкесінің
солтүстік-шығыс жағында орналасқан. Ол теңіз ... 132 м ... ... 35 км, ені 10-15 км ... Әк ... ... тік ... жар 230
м. Қарақия сорын Қарақия тауы қоршап жатыр. Сордың жалпы ... 27 000 ... ... ... беті бір ... 0,30 ... белгідегі қоңырлық болып
келеді де арасында табиғи деңгейі төмен, ұзындығы 20 ... жуық ... ... Оның теңіз деңгейімен салыстырғанда кей жері – 8, орта
жері – 20, ал теңіз жағасына жақындаған сайын – 28 м-ге ... ... ... ... ... 70 ... ... – Маңғыстау
өлкесі, ұлттық идеологияға қызмет ететін, ... ... ... орда ... ... ... ... уақытта өлкеміздің тарихи-табиғи
мұраларын, яғни осы үш кереметтен басқа да таң қаларлық ғажап ескеркіштерін
әлем жұртшылығына танытуды барша ... ... ... ... алады
деген үміттемін.
3 БАТЫС ҚАЗАҚСТАН АУДАНДАРЫНЫҢ ТУРИЗМ ЖАҒДАЙЫ.
3.1 Қазақстандағы туризм
Туризм. Ұлы Жiбек жолы ... ... ... ... мен ... ... қорықты жерлер ежелден саяхат және туризм
нысандары болып табылған. Қазақстандағы алғашқы туристiк ұйымдар 20 ...... ... болды. 1929 ж. Алматы қ-нда тұңғыш туристiк жорық
ұйымдастырыды. Оған Г.И. Белоглазов пен Ф.Л. ... ... 17 ... ... ... ... ... басталып Есiк к-нде (62 км)
аяқталды. 1930 ж. ... ... ... ... Пролетарлық туризм және
экскурсия қоғамының өлкелiк бөлiмшесi жұмыс iстей бастады. Оның алғашқы
төрағасы ... В.Г. ... ... Осы жылы Алматы қалалық телеграф пен
пошта қызметкерлерiнен (16 адам) құралған топ (Ф.Л. Савин басқарған) ... ...... ... к. ... дейiн барды.
Туризмнiң бұл түрiне В.Зимин, А.Бергрин, Д.Литвинов, Х.Рахимов,
Г.Белоглазов, т.б. көп үлес ... 1931 ж. ... ... ... ... рет ... жорығы ұйымдастырылды. «Еңбек ... ... ... бұл ... ... 8 шаңғышыға ұлттық атты
әскер полкiнiң сегiз шабандозы қосылды. Олар ... ... ... ... асуы ... ... ... командасына табыс еттi. Сол
жылы Алматыдағы Жетiсу губ. мұражайдың ... ... ... мен ... ... қоғамының 10 мүшесi бар алғашқы ұясы
ұйымдастырылды. Ол кейiннен Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Күйгенсай (Горельник) шатқалында
туристер үшiн шағын үй салынды. 1936 ж. бұл жерде республикадағы ең ... ... ... турбазасының шаңырағы көтерiлдi. 1938 ж. Көкжайлау
шатқалында (Алматы маңында) алғаш қазақстандық туристер слетi өттi. ... ... ... 1943 ... ... ... ... армиясының тау атқыштарын даярлайтын Бүкiлодақтық нұсқаушылар мектебi
орналасты.
Ұлы отан соғысынан кейiн ... тау ... мен ... ... базаға айналды. ... ... ... 1952 ж. ... ... ... (ТЭУ)
құрылды. 1961 ж. ... ... жас ... ст. ... 1960 ... ... респ. кеңесi жанынан туризм жөнiндегi респ. басқарма
ұйымдастырылды. 1962 ж. ... ... ... ... болып қайта құрылды. 1965 ж. Қазақстанда респ. және 5 обл. (Алматы,
Қарағанды, Шығ. Қазақстан, Орал, ... ... ... және әр ... бюро ашылды.
1950 — 60 ж. Алматы ... оқу ... тау ... ... шығу), спорттық туризм дами бастады. Мұның нәтижесiнде туристiк
нұсқаушылар тобы қалыптасты. Осы жылдары ... ... ... ... т.б. ... оқушылар мен студенттер арасында туризмдi
дамытуда үлкен үлес қосты. 1958 ж. ... ... рет ... ... ... спорт шеберi атағы берiлдi.
   1970 ж. құрылған Туризм және ... ... ... одан әрi ... әсер еттi. 1971 — 75 ... Қазақстанда
туризмнiң материалдық базасын нығайып, саяхаттық-туристiк ұйымдар көбейдi,
жаңа туристiк базалар мен мейманханалар ... ... 1978 ... экскурсия мен туризмнiң респ. кеңесi және 14 обл. кеңес, ... база мен ... 26 ... ... бюролары және шет ел
туристерiне қызмет көрсететiн 3 ... ... ... ... қ-ларында
туристiк автомоб. базалары құрылды. Туристiк базалар мен мейманханалардағы
орын саны 7 мыңға жеттi ... 1988 жылы ... ... ... ... болды. Жаңадан
туристiк экскурсия қауымдастықтары құрылды. Осы ... ... ... Н.И. Самойленко, С.Әбденбаев, Т.Жездiбаев, А.Чукреев,
О.Мазбаев, С.Р. Ердәулетов, т.б. ... үлес ... ... ... 1991 ... ... саласы дамудың жаңа сатысына көштi. 1993 ж.
Қазақстан Дүниежүзiлiк туризм ұйымына мүше ... Осы жылы ... ... арналған ұлттық бағдарлама қабылданды. 1997 ж.
Қазақстан Республикасының Ұлы Жiбек ... ... ... ... ... ... мемлекеттердiң мәдени мұралар сабақтастығын дамыту
тұжырымдамасы, ... ... ... стратегиясы жасалды. 2001 ж. 13
маусымда «Қазақстан ... ... ... ... заң
қабылданды. Онда республикадағы туристiк саланы дамытудың бiрiншi кезектегi
шаралары, туристiк қызметтi лицензиялау, т.б. ... ... ... тарихи, геосаяси орны туристiк нысандарды ұтымды
пайдалануға мүмкiншiлiк бередi, ... ... ... басты
тармақтарының бiрi ретiнде дамытуды қажет етедi.
2002 жылы республикада 430 туристiк ... ... мен әр ... ... ... Оларда 6 мың ... оның ... 1500 ... жүргiзушiлер (гидтер) қызмет көрсетедi. Қазақстанның туристiк
фирмалары дүние жүзiнiң 80-ге жуық елiмен ... ... ... қ-
ның 25 фирмасы және 5 облыс орталығы Үндiстанға, Түркияға, Бiрiккен Араб
Әмiрлiгiне, ... ... ... ... ... ... ... әуе рейстерiн жолға қойған.
Қазақстанда туризмнiң барлық түрлерi (танымдық, ойын-сауық, этн.,
экол., денсаулық сауықтыру, балалар, спорттық, аң ... ... ... ... т.б. ... жүргiзiледi. Бұл үшiн Қазақстан аумағы бойынша 700-
ден астам саяхаттық маршруттар белгiленген. ... ... ... 33 мың ... 372 әр түрлi ... ... ... ... Мыс., ... ... қонақтарға «Алатау», «Қазақстан», «Достық»,
«Есiк», «Отырар», «Астана», «Анкара», «Hyatt Regency Almaty», ... ... ... ... ... ... Астанада 30 туристiк фирма
және 25 қонақ үй орналасқан. Олардың iрiлерi: «Окан — ... ...... ... ... ... ... жолы», «Алтын
дала», т.б. Туризм ... ... және ... ... ... ... және әлем ... ун-тiнде, Алматы мемл. ун-тiнде,
Қазақ Ұлттық ун-тiнде, «Тұран» ун-тiнде, т.б. ... оқу ... ... Қазақстандағы туристiк ресурстарға — туристiк қызмет
көрсету нысандарын қамтитын табиғи-климаттық, тарихи, ... ... ... ... ... ... ... олардың күш-жiгерiн қалпына келтiрiп сергiтуге жәрдемдесетiн өзге
де ... ... Олар ... ... ... ... дiни,
т.б. туризм түрлерiне бөлiнедi. Қазақстандағы туристiк ... ... ... ... ету, т.б. топтарға бөлiнедi.
Табиғи-рекреациялық нысандарға Солт. Қазақстан аймағындағы Көкшетау,
Бурабай, Баянауыл, Ерейментау, Шығ. Қазақстан аумағындағы Зайсан, ... ... Оңт. ... ... ... Солт. Тянь-Шань,
Алтынемел таулары, Жетiсу алабы, Бат. Қазақстандағы ... ... ... ... ... Орт. ... ... Қызыларай,
Бектауата, Ұлытау, т.б. табиғи нысандар ... ... ... ... ... ... саябақтар мен қорықтардың туризмдi дамытуда маңызы зор. Оларға
Iле-Алатауы ұлттық ... ... ... ... ... Есiк, ... Алматы, Қаскелең, Шамалған елдi мекендерi
жатады. Алтынемел, Көкшетау, Бурабай ұлттық саябақтарында ... ... ... ... ... дамып келедi. Қазақстан аумағындағы 9
мемл. ... да ... ... ... алғы ... қалыптасқан.
Тарихи-археологиялық ескерткiштердiң туристiк-экскурсиялық сапарлардағы
орны ерекше. Археол. ескерткiштердiң ... ... ... ... ... орын ... ... iшiнде Жетiсудағы Сақ
қорғандары, ... ... Оңт. ... Отырар, Сайрам, Бат.
Қазақстандағы Сарайшық, т.б. көне ... ... ... мол. Археол.-тарихи ескерткiштердiң қазiрге дейiн ... ... ... мен ... ... зор. Қола ... жартастағы петроглифтердi атауға болады. ... ... ... ... ... ... ... Көксу өз-ндегi
Ешкiөлмес ғибадатханасы, сондай-ақ Шолақ, Кiндiктас, Баянжүрек тауларындағы
тастағы суреттер ... ... ... дейiнгi 6 — 3 ғ-лардан қалған
сақ қорғандары, Бесшатыр қорымындағы жерлеу камерасы және сақ ... ... ... ... 2001 — 2002 ж. Шығ. Қазақстан обл. Қатонқарағай ауд-ның
Бергiел (Берел) қорғанында табылған «Сақ ... ... ... ... Ортағасырлық Түркiстан, Отырар, Тұрбай, Құлан, ... ... ... т.б. елдi ... қазiргi туристiк нысандар болып
табылады. Түркiстан — қазақ хандығының алғашқы ... Онда Қожа ... ... салынған, кесене iшi мен айналасына қазақ мемлекетiнiң
негiзiн қалаған Тәуке, Тәуекел, Жәңгiр, Есiм, Абылай, Қазыбек би ... ... ... ... т.б. ... көне ... үшiн тартымды нысандар. Тәуеп ету ... ... ... ... ... кездеседi. Оларға түркi әлемiндегi қасиеттi
Түркiстан қаласы., Қожа ... ... ... ... ... Гауһар-ана
зираты, Әли-Қожа бейiтi, т.б. жатады. Адамдар бұл ... ... ... Аллаға сиыну үшiн келедi. Одан басқа Қоғам а. маңында (Отырар ауд.)
Арыстан баб ... ... ... ... ана ... ... а-
нда — Ысмайыл-ата мазары орналасқан. Жамбыл облысында — Айша бибi кесенесi
мен Қарахан кесенесi, ... ...... ... ... ... маңында — Тектау ата, Әуез бақсы, т.б. киелi орындар бар.
Қазақ халқының азаттық ... ... ... ... ... белгiсi мемориалдар мен ескерткiштерде көрсетiлдi. Бұларға ... ... ... ... (Алматы обл.) Қордайдағы (Жамбыл обл.)
Өтеген батыр, Ақтөбедегi Есет батыр, Солт. ... ... ... ... ... Қаракерей Қабанбай ескерткiштерi, т.б.
жатады.
Ордабасы мен Аңырақай сағасының жазығы, ... үш ... ... жер, тарихи орындар ретiнде Жошы және Алаша хан ... ... ... ... үш би ескерткiштерi қастерлi
орындар санатында туристiк нысандарға қосылады. ... ... ... ... ... Қозы ... — Баян ... Еңлiк-Кебек
кесенелерi, Ш.Уәлиханов, Қ.Мұңайтпасұлы мемориалдары, Сұлтан Бейбарыс,
Құрманғазы және Д.Нұрпейiсова, Абай, Абылайхан, Әлия мен ... ... ... ... т.б. ... ... орындар жатады.
Республиканың әсем де әдемi жерлерiнде бiрнеше туристiк ... ... Iле ... ... шаңғы базасы, Павлодар обл.
Жасыбай к. жағасындағы «Баянауыл», Қарағанды обл-ндағы ... Шығ. ... обл. ... ... ... ... Орал қ. Жайық өз. маңындағы «Орал», ... ... ... ... ... Оңт. ... обл. ... жазығындағы «Оңтүстiк»,
Көкшетау таулы аймағындағы [26].
«Золотой бор» базалары жатады. Қазақстанда белгiлi туристiк ... ... ... ... да жеткiлiктi. Оларға Алматы қорығы ... ... ... ... ... ... (зоол.), Ұлытау (зоол.),
Бетпақдала (зоол.), Қарақия-Қаракөл (зоол.), Зерендi (зоол.) қорықшалары,
Шарын каньоны (ландшафты — палеонтол.) және ... ... ... тоғайы»
(ботан.), Күмiс қылқанды орман (ботан.), Жаманшық тауы ... ... ... ... ... (ботан.), Бүркiттау шоқысы
және Тұма бастаулар (гидрол.), т.б.
3.2 Батыс Қазақстан ... ... ... ... Қазақстан ауданының болашағы бар дамушы туристік
аймақ болып табылады . ... ... ... ... ... сүйенсек, өткен жылы облыстың туристік ұйымдары 2049 адамға
қызмет көрсетіпті. Ішкі туризмнен келгендер саны – 258, ...... ... су ... ... жүрген туристер-1668, теміржол арқылы – 381
адам. Әрине, ... ... ... ... туризм саласындағы
келім-кетім қозғалысын түгел көрсетпейтіні анық. Себебі, Атыраудағы
туристік ... ... ... өз ... ... ... басқа
қалалар (негізінен, Алматы) арқылы туристік саяхатқа шығатын адамдарымыз
көп.
Соңғы жылдары, мұнайлы өңірдің туризміндегі дами ... кей ... анық ... ... ... ... ... туризмді дамыту бөлімінің
бастығы Роза Байсаликова мақұлдағандай, іскер туризмнің ... ... жай ... қызықтап кетуге келетіндерден гөрі жұмыс бабымен
келушілер басым деген сөз. Оған ...... ... жұлдызды қонақ
үйлердің көбеюі [27].
Сондай-ақ, балалар ... ... ... ... ... ... мектеп оқушыларын әке-шешесінің қолайлаған жағына жазғы ғана
емес, қысқы каникулда да ... ... ... ... ... республика көлемінде өтіп жатқан «Менің ... ... атты шара да ... ... тигізіп отыр.
Ал жыл санап жанданып келеді дейтін бұл саланың биылғы жаңалықтары:
«Досқанова», ... ... ... ... ... ... байқауда облыстағы туризм жетістіктерін көрсетіп гран-при алып
келген атыраулықтар ... Орал ... ... ... ... атты
жылжымалы туристік жәрмеңкеде бақ сынағалы отыр. Облыстық балықшылар ... ... ... ... Кәрім Бахриденовтен осы орайда Атырау
облысының көрікті жерлерін, тарихи-мәдени құнды жәдігерлерін ... ... ету ... ... ... ... Жәрмеңкеге, сол сияқты,
жергілікті шеберлердің қолынан шыққан қолөнер бұйымдары да ... ... үшін ... ... бірі – Құрманғазы ауданы
Қиғаш өзені маңында орналасқан демалыс ... ... ... ... ... ... ... база 16 орындық. Облыстық
туризмді дамыту орталығы мұндағы орын ... ... ... Шетелдіктердің
Қиғаштағы демалысын облыстық аңшылар мен балықшылар қоғамы ... ... ... жылына әрі кеткенде 150 ... ... ... ... ... ... ... келеді. Олар бір-екі
аптадай ғана болып кетіп, бірін-бірі ауыстырып отырады. Сондықтан, бұл
жерге 16 орын ... ... ... ... ... жақын орналасқан бұл керемет көркем аймақта демалу
аса қымбат саналады. Оған әзірге қалтасы қалың шетел мырзаларының ғана аяғы
жетіп, барып ... ... ... ... [28].
Алайда, облыс көлемінде сырттан келген ағайын-туыстан бастап алыс елден
келген қонағымызға дейін апарып-таныстыруға ... ... аз ... көп ... ... ... біздегі ішкі инфражүйенің әлі де
дамымай тұрғаны кедергі. Атырау қаласынан көп алыс емес, жолы ... ... ... де барушылар көп болғанмен, тұрақты маршрут
ойластырылмаған. Такси құны қалтаңды қағады. ... гөрі ... ... үшін қызықты нысандарға бару бұдан да ... ... ... бараты жол – жоқтың қасы ... ... ... ... ... жол ... ... киіз үй тігіп, қымыз-
шұбат ұсынып, қонақтардың көңілінен шығуға барын салып жататындары еске
түседі. Осы үрдісті ... ... ... біз де ... саласынан көп
нәрсе ұтқан болар едік [29].
«Кендірлі» демалыс аймағын ... ... ... араб
экономикалық даму қорымен келіссөздер соңғы кезеңінде өтуде. Келіссөздер
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... дайындаушы IPK International ... ... ... ... ... қол ... деп күтілуде. Келісім аясында
инвестор жыл аяғына дейін геотехникалық жұмыстар ... ... Бас ... дайындамақ. Ал, алдағы жылдың басында 2 бес жұлдызды
қонақ үй, су тұщыту зауыты, демалыс орны ... ... көп ... ... ... бастау жоспарланды.
Инвестор шарттарын орындау мақсатында біз сыртқы ... ... ... ... бастадық [30].
«Ақтау-сити» қалақұрылысы жобасын жүзеге асыру жұмыстары жалғасуда.
Ағымдағы жылдың наурыз ... ... ... ... ... ... ... аясында бірінші шағынаудан құрылысын бастау
жөніндегі келісімге қол ... ... ... сәуір айында сәулет-
қалақұрылысы кеңесінің мәжілісінде қаланың 33 шағынауданы – «Ақтау-ситидің»
бірінші шағынауданы құрылысының Тұжырымдамасы бекітілді.
Алғашқы шағынауданның ... ... ... ... Мамыр
айында облысқа «SAS International ... ... ... ... келді. Сапар аясында компания сарапшылары
жобалық құжаттамалардың дайындығына және техникалық сипатына ... ... ... ... арада коммерциялық келісім-шарттарға қол
қойылып, «Ақтау-ситидің» бірінші шағынауданы ... ... жол ... жылғы стратегиялық жоспар бойынша Маңғыстау облысында
көптеген жұмыстар жүргізілуде. 2008 жылы 1 ... ... ... ... және орта деңгейдегі білім ордалары мен туристік ... ... ... ... ... ... ... балалар мен
жасөспірім туризмді және аймақтық өлкетанулық ... ... ... жылы 27 қаңтарда Қазақстан Республика үкіметі ««Менің елім –
Қазақстан» атты республикалық туристік экспедицияны ... ... ... Бұл республикалық жобада Маңғыстау облысы да
назардан тыс қалмады. ... ... ... ... ... өткізу туралы құжаттар ... ... ... ... ... ... құрамында 15 адам бар Маңғыстау тобы ... 2009 жылы 1 ... ... ... ... ... колледжі
ашылды. Алғашқы жыл колледжге 150 студент қабылданды. Туристік саланың
мамндықтарын дайындау үшін ... ... ... ... кейбір қонақ үйлері өз есебіне колледжде практикалық сабақтар
үшін қонақ ... ... ... жыла ... ... Маңғыстау облысының туризм, дене тәрбиесі
және спортты басқармасы, Қазақстандық туристік ассоциция мен ... Howest ... ... ... ... қол ... негізінде туризм ... ... ... ... ... ... процесі үстіндегі Кендерлі курортын жарнамалау мен осы жобаға
туристерді өзіне тарту үшін әртүрлі ... ... ... 2009 ... ... және ... KIFT 2009» VІІІ Халықаралық
көрмеде , «Астана-демалыс»VІ халықаралық туристік ... 2009 жылы ... ... ... ... ... жобалар көрмелерінде
тұсаукесері өтті.
Каспий теңізінің ... ... ... орталығы «Жас қала»
халықаралық жобасы жүзеге асты. Қазіргі кезде орталық территориясында 50
орынға арналған ағаш үй ... ауыл бар. Бұл жер ... мен ... ... ... ... ... дамыту мен Каспий теңізінің
акваториясын сақтау ... ... ... 2008 жылы ... ... ... ... фестивальі өткізілді.
2010 жылы мемлекетті туризмді дамыту стратегия бойынша басты ... ... ... ... ... ... бірге Маңғыстау
облысының туристік ресурстары мен демалыс орталықтары жөнінде Алматы,
Астана, Мәскеу, ... ... ... мен ... ... ... қазіргі уақытта 4 ірі туристік жобалар –
Алматы облыында «Жаңа Іле», Ақмола ... ... және ... ... мен ... Соңғы екі жобаға аса назар аударады.
Мамандардың жорамалдауы бойынша 2015 жылы ... ... ... саны ... ... ... Сонымен қатар 2015 жылғ қарай
Ақта қаласында 23 отель салу жоспараған.
Облыс әкімшілігі туризмді дамыту үшін IPK ... ... ... ... ... ... ... сай мастер-
жоспар жасады. Статистикаға сәйкес халықаралық туристердің 65% ... ... ... Сондықтан облыста жағажай туризмін даму үшін
көңіл бөлуде. «Кендерлі» туристік жобасы халықаралық ... ... 2,3 млрд $ ... Жоба жаңа ... ... ... теңіз суын
өңдеу зауытын, курортты көкөніспен қамтамасыз ету мақсатындағы жылыжай,
Ақтау-Құрық электр пойыз ... ... ... бірге 20 км ... ... салу ... Бұл ... ... айналымы 2015 жылы жылына 1
млн адамды құрайды. Болашақ жағажай Кендерлі ... ... үшін ... ... ... жаңа ... ... болуына әер етеді. Бұл қалада
адамдар туристік ... ... жұмы ... мастер-жоспар аймақтағы туристік кластердің 7 жылда дамыту
мен 20 мың туризм саласындағы жаңа жұмыс орындарын ... ... ... жыл сайын 2-3 мың сапалы қазақстандық мамандар дайындалады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі кезде туризм тек қана Европа емес, сонымен бірге Солтүстік ... ... ... Азия ... ... айтқанда әлемнің
барлық жерін басып алды. Әрине, көбіне ... ... ... ... ... арасында болады. Бірақ соңғы жылдары ... әлі ... ... даму ... ... ... онымен танысуға
сұраныстарын білдіріп отыр.
Курстық жұмысты орындау барысында Батыс Қазақтан ауданында ... мен оның ... ... ... байқалды. Осыған орай
Батыс Қазақстан ... ... және ... ... ... туристік кешені анықталды.
Деректі материалдарды анализдеп мынадай пікір ... ... ... ... ... жыл ішіндегі шақты күндер саны 220-240;
- туристік-рекреациялық зоналарды дамыту үшін ... ... күн) және ... (120-130 күн) ... ... ... табиғи живописьті және қызықты ландшафтары бай;
- Батыс Қазақтан ... ... мен ... ... ... ресурстарының әртүрлілігі;
Бұл барлық факторлар Батыс Қазақстан ауданындағы табиғи және туристік-
рекреациялық ресурстарды зерттеу мен санаторлы-курорттық ... ... ... береді. Қазақстан Республикасында туристік іс-
әрекеттің дамуы ... ... ие. Егер ... ... ... ... ... Батыс Қазақстан ауданы 1-орынға шығатынына үлкен
үміт бар. Бұл аудан өзінің территорисынан ... ... ... ... де ерекше болып келеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Абуков А.Х. ... ... и ... ... – М., 1999.- 257 ... ... А.С. ... состояние развития туризма в Казахстане.-
Алматы, 2000.-150 б.
3 Ярмухамедов М.Ш. Экономическая и ... ... ... ... ... ... б.
4 Саипов А.А. Теория и практика туризма Казахстана.- Алматы, 1999 .-200
б.
5 ... К. ... и ... ... Мектеп, 1984.-135 б.
6 А.А. Соколов. Гидрография СССР.-Ленинград:Гидрометеоиздат, ... ... ... ... ... Қазақстанда туристік саланы дамыту бағдарламасы
8. Б.Б. Сарсенов, П.С. Лежников, А.Н. Мамин. ... ... ... Қазақстан): World Discovery туристік картасы баспасы #
03,2004 ... ... В.М. ... ... ... 1984. 176 ... ... Plus іскерлік адамдарға арналған журналы № 6/15, қыркүйек
2004.
11. Б.К. Тортаев. Статистикалық жинақ 2003 жылғы Қазақстан ... 2004 ... ... сараптамалық шолу журналы 04 (25) сәуір, 2004
13. Деловой мир ... ... ...... ... Ж.Б., Бурханов К.Н. Страна в сердце Евразии.-Алматы: Қазақ
университеті, 1998. 280 б.
15. 2004-2006 жылдарға арналған ҚР спорт пен ... ... ... мұра»
бағдарламасы. – Алматы, 2004 .
16. Таймагамбетов Ж.К., Нуркабаев М.С. Исследования на ... ... 1987.581 ... История Казахстана с древнейших времен до наших дней.-Алматы: ... 416 ... ... Л. ... ... ... / ... правда, N 179
13.08.2004
19. Әжіғали С.Е. Мавзолей Западного Казахстана Абат-Байтак (XIV-XVвв.) -
памятник периода Золотой ... ... ... природы в Казахской ССР, жинақ Алма-Ата 1976, -168 б.
21. Ковшарь А.Ф. Заповедники Казахстана.-Алматы, 1993.- 264 б.
22. Сваричевская З. А. ... ... и ... ... 1965. -214 ... ... А.М., Строчевой К.П. ... ... ... ... А. ... ... ... тт. 1-5, 1960-1974.,
-305 б.
25. ... К.В. ... А.М. ... ... – М.:
Агропромиздат, 1985.- 208 б.
26. Биржаков М.Б., Никифоров В.М. ... ... ... ... - 400 ... Ким А.Г. Рекреационная оценка территории и ... ... ... в Республике Казахстан.- Алматы, 1997. –
Б.25-26
28. Агай Б.В. ... / ... ... туризм в Казахстане, №3
(08),2004, наурыз., 61-63б.
29. ... Ф., ... К. От ... до ... ... 1971. - 287 ... Н.Дублицкий, В.Степанова. Путешествия по Казахстану.- Москва, 1978. -
258 ... ... ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Батыс-2» шағын ауданындағы бу қазандығының автоматтандыру жүйесін жобалау24 бет
«батыс-2» шағын ауданындағы бу қазандығының автоматтандыру жүйесін жобалау туралы37 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Батыс Қазақстанның экономикалық ауданы28 бет
Оңтүстік Батыс Қазақстан экономикалық ауданы24 бет
Оңтүстік Батыс Қазақстан экономикалық ауданы туралы6 бет
Ресейдің Солтүстік-Батыс ауданы27 бет
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ның 2007 жылы қаңтар-қыркүйек айларында атқарған жұмысының қорытындысы34 бет
Абай құнанбайұлы туралы14 бет
Геологиялық құрылысы мен жер бедері19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь