Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары жайлы

КІРІСПЕ
1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ПАССИВТІК ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ НЕГІЗІ РЕТІНДЕ ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАР
1.1 Коммерциялық банктің ресурстары және оларды қалыптастыру көздері
1.2 Коммерциялық банктердің пассивті операцияларының ерекшеліктері
1.3 Коммерциялық банктің депозиттік саясаты
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ ДЕПОЗИТТІК ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердiң депозиттерi мен оның құрылымы талдау
2.2 "Тұран Әлем Банкі" АҚ.ның депозиттік операцияларының жағдайын талдау
2.3 Банктің депозиттік салымдар құрылымын талдау
3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАРДЫ ЖҮРГІЗУДІ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі депозиттерге міндетті кепілдік беру жүйесін қалыптастыру
3.2 Депозиттік операцияларды жетілдіру жолдары
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2007 жылдың 28 ақпанында өткен Парламент палаталарының бірлескен отырысындағы «Жаңа Әлемдегі Жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында: "Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғашқы күннен бастап сіздер мен біздер барлық қажыр-қайратымызды жұмсап, еңсесін асқақтатқан Жаңа Қазақстан барған сайын нық сеніммен алға басып келеді. Дамудың өзі таңдаған даңғылына түскен еліміздің атағы шартарапқа таралып, әлемдік қоғамдастықтың алдындағы абыройы да жылдан жылға артып отыр. Біз экономикамыз мен мемлекетіміздің берік іргетасын қаладық. Қазақстанның алдағы дамуы, кемел келешегі экономикалық, әлеуметтік, саясаи және әкімшілік тұрғыда жан-жақты сараланып, түбегейлі жаңа кезеңге батыл қадам бастық",- деп Елбасымыз Қазақстан халқына жарқын болашағымыз біздің қолымызда екендігіне тағы да көзімізді жеткізді. /1/
Еліміздің 2030 жылға дейінгі Дамуының стратегиясы – қоғамымыздың келешектегі келбеті мен мемлекеттің мақсат-мұраты баян етілді.
Бүгін толық жауапкершілікпен былай деп мәлімдеуімізге болады: "Қазақстан өтпелі кезеңнен ойдағыдай өтті, әрі өз дамуының сапалық жаңа кезеңіне нық сеніммен қадам басты!"
Өткен жылы біз жалпы қазақстандық жобамызды тұжырымдап, оны іске асыруды қолға алған болатынбыз. Бұл – біздің әлемнің бәсекеге барынша қабілетті 50 елінің қоғамдастығына қарай жедел жылжуымыз және оның тұрақты мүшесі ретінде Қазақстанның тұғырнамасын нығайту.
Президентіміздің өткен жылғы Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясында: "Біз қатаң бәсекеге әзір тұрып, оны өз мүддемізге пайдалана білуіміз керек. Қазақстан көп тарапты халықаралық экономикалық жобаларға белсене қатыса алады, қатысуға тиіс те. Мемлекет өз тарапынан іскерлік бастамашылықтың жолындағы заңнамалық, әкімшілік және бюрократиялық кедергілерді ысырып тастауға, жекеменшік капиталдың келешегі үлкен кемел бастамаларына тікелей қолдау көрсетуге міндетті", - деп экономикамыздың барлық салаларын дамытуға мүмкіндігіміз бар деп пайымдаған еді. /2/
Экономикамыздың дамуына үлкен өзіндік үлесін қосып жатқан Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің қызметтерінің дамып, халықаралық стандарттарға сай болып жатқандығын айта аламыз.
Екінші деңгейлі банктердің, яғни коммерциялық банктердің пассивті операциялары негізінде салымдар түрінде кәсіпорынның, ұйымдардың, басқа банктердің, халықтың уақытша бос қаражаттарын тартуға мүмкіндігі бар. Бұл салымдардың негізгі түрлерінің бірі - депозиттер болып табылады.
Қазақстанның қаржы жүйесінің тұрақты дамуы бірінші кезекте ұзақ мерзімді қайта құрудан өткен банктік мекемелердің дамуынан көрініс табады. Осыған байланысты еліміздің депозит нарығының соңғы жылдардағы даму қарқыны банктердегі салымдар көлемінің ұлғаюынан және халықтың банк жүйесіне деген сенімділігінің артуынан байқалады.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан». Астана, 2007ж. 28 ақпан //Егемен Қазақстан, 1 наурыз 2007ж.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан жедел экономикалық, әлеуметтік және саяси жаңғыру жолында». 18.02.2005 ж.
3. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан - 2030». 1997 ж.
4. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Бәсекешіл Қазақстан, бәсекешіл экономика, бәсекешіл ұлт». (19 марта 2004 г.).
5. ҚР Банктер және банктік іс-әрекеті туралы заң (2004 жылдың тамыз айындағы жағдайы бойынша);
6. ҚР Азаматтық кодекс;
7. ҚР Қазақстан Республикасында несиелік тарихтарды құрастыру және несиелік бюролар туралы заң(2004 ж. 4 шілде);
8. № 267 «Екінші дәрежелі банктердің несиелендіру бойынша құжаттарды жүргізу ережелері» Ұлттық банкінің басқармасының жарлығы (1999 ж. 16 тамыз).
9. Қазақстан Республикасының 1995 ж. 30 наурыздағы N 2155 Заңы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы».
10. Қазақстан Республикасының 2001 ж. 25 сәуірдегі N 178-ІІ Заңы «Қазақстан Республикасының Даму Банкі туралы».
11. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2004-2006 жылдарға арналған индикативтік жоспары. Астана. 2003.
12. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің 2003 жылдың 31 қаңтарындағы № 37 Қаулысы «Қазақстанның ұлттық Банкінің 2003 жылғы ақша-несие саясатының негізгі бағыттары». Астана. 2003.
13. Сборник Указов Президента, Постановлений Правительства и других государственных актов РК за 1991-95гг. Алматы. 1994.
14. Алиева С. Качественное государственное управление и трансперентность в реализации бюджетной политики.//Қаржы-қаражат. 2004г.
15. Амрекулов Н. Организация финансовой и бюджетной системы.// Саясат. январь. 1999г.
16. Дробозина Л.А. Финансы. Денежное обращение. Кредит. М., 1997г.
17. Финансово-кредитный словарь, т. 1-3. М. 1995.
18. Колесникова В.И. Банковское дело. М. 2005.
19. Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. М. 199ұ г.
20. Красавина Л. Н. Денежное обращение и кредит в рыночной экономике. М. 2001.
21. Рынок Ценных Бумаг Казахстана 2002, 2003 годы.
22. Казахстан: 1991-2001годы. Агентство Республики Казахстан по статистике. 2001г.
23. Банковское дело. Под редакцией В.И. Колесникова, Л.П. Кроливецкой М., 1996 г. (75 бет)
24. Усоскин В.М. «Современный Коммерческий банк: управление и операции» М., 1994 г. (215 бет)
25. Челноков В.А. «Банки: Букварь кредитования. Технологии банковских ссуд. Околобанковское рыночное пространство» М.,1996 г. (48 бет)
26. Гольцберг, М.А. Хасан-Бек, Л.М. Кредитование. Пер. с англ. Киев, торго¬во-¬издательское бюро ВHV, 1994. (166 бет)
27. Савинцев А.А. «Ипотечное кредитование в РФ» М., 2003 г.
28. Блоуер Дж. «Развитие ипотечных организаций» С-П., 2002г.
29. Ефимова О. В. Финансовый анализ - М. : Бухгалтерский учет, 1996.
30. Ковалев В. В. Финансовый анализ. - М. : Финансы и статистика,1996.
31. Сейітқасымов Ғ.С. Банк ісі. Алматы. Қаржы-қаражат. 1998ж.
32. Ешбергенова Ә. Қазақстанның депозит нарығы және ондағы салымдарды сақтандырудың мәселелері. Экономика негіздері. №2, 2006ж., 11-13б.
33. «Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы» №169 заңы, 7.07.2006ж.
34. «Қазақстан Республикасындағы банк және банктік қызмет туралы» заң. 31.08.1995ж.
35. Лаврушин О.И. Деньги, кредит, банки. Москва. Финансы и статистика. г.2000, с.590
36. Міржақыпова С.Т. Банктердегі бухгалтерлік есеп. Алматы. Экономика. 2004ж., 246-265б.
37. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, саясат. Алматы. Экономика. 2001ж., 466б.
38. Иванов В.В. Как надежно и выгодно вкладывать деньги в коммерческих банках. Москва. ИНФРА. 2002г., с.348
39. Грязнова А.Г., Молчанов А.В., Тавасиев А.М. Банковская система в целом. Москва. 2004г., с.322
40. Мақыш С.Б., Ілияс А.Ә. Банк ісі. Алматы. Қазақ университеті. 2004ж., 241б.
41. Ахметов Д. Банковская система Казахстана. Вопросы экономики. 2001г., №10, с.12-13
42. Арыстанов А. Конкуренция между банками на депозитном рынке Казахстана. Аль Пари. 2001г., №3, с.3-7
43. Ұлттық Банктің 2006 жылғы есебі.
44. Оралбай Ә. Болар банк беталысынан білінер. Нұр Астана. 2005ж., №9, 4б.
45. «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның 2004-2006 жылғы қаржылық есебі.
46. Рамазанов Н. Вклады без альтернативы. Деловая неделя. г.2005, №4, с.7
47. Новые условия гарантирования депозитов. Банки Казахстана. 2007г., №1, с.39-40
48. Разъяснения Агенства касательно размеров ставок банков. Банки Казвхстана. 2007г., №2, с.7-9
49. «Міндеттемелердің бір бөлігін және мәжбүрлеп таратылатын банктің дебиторлық берешегі бойынша талап ету құқықтарын, мүлкін бпсқа банкке бір мезгілде беру жөніндегі операцияларды жүргізу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2007 жылғы №57 Қаулысы.
50. Белинский В. Совершенствование банковской системы необходимо. Казахстан Экономика и жизнь. 1999 г., №2, с.11-12
51. Статистический ежегодник Казахстана за 2006-2005гг. Алматы.
        
        КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев ... 28 ... ... ... ... ... отырысындағы
«Жаңа Әлемдегі Жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында:
"Тәуелсіздікке ... ... ... ... ... ... мен біздер
барлық қажыр-қайратымызды жұмсап, еңсесін асқақтатқан Жаңа Қазақстан барған
сайын нық ... алға ... ... ... өзі ... ... түскен
еліміздің атағы шартарапқа таралып, ... ... ... да ... ... ... ... Біз экономикамыз мен мемлекетіміздің
берік іргетасын қаладық. ... ... ... кемел келешегі
экономикалық, әлеуметтік, саясаи және ... ... ... түбегейлі жаңа кезеңге батыл қадам бастық",- деп Елбасымыз
Қазақстан ... ... ... ... ... екендігіне тағы да
көзімізді жеткізді. /1/
Еліміздің 2030 жылға дейінгі Дамуының ...... ... мен ... ... баян ... толық жауапкершілікпен былай деп мәлімдеуімізге болады: "Қазақстан
өтпелі кезеңнен ойдағыдай ... әрі өз ... ... жаңа кезеңіне нық
сеніммен қадам басты!"
Өткен жылы біз жалпы қазақстандық жобамызды тұжырымдап, оны іске ... ... ... Бұл – ... ... бәсекеге барынша қабілетті 50
елінің қоғамдастығына қарай ... ... және оның ... мүшесі
ретінде Қазақстанның тұғырнамасын нығайту.
Президентіміздің өткен жылғы Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша
қабілетті 50 ... ... кіру ... "Біз ... ... ... оны өз мүддемізге пайдалана білуіміз керек. Қазақстан көп ... ... ... ... ... ... ... тиіс те.
Мемлекет өз тарапынан іскерлік бастамашылықтың жолындағы заңнамалық,
әкімшілік және ... ... ... тастауға, жекеменшік
капиталдың келешегі үлкен кемел ... ... ... ... - деп экономикамыздың барлық салаларын дамытуға ... деп ... еді. ... ... ... ... ... қосып жатқан Қазақстан
Республикасындағы екінші деңгейлі ... ... ... ... сай ... ... айта аламыз.
Екінші деңгейлі банктердің, яғни коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... басқа
банктердің, халықтың уақытша бос қаражаттарын тартуға мүмкіндігі бар. ... ... ... бірі - ... болып табылады.
Қазақстанның қаржы жүйесінің тұрақты дамуы бірінші кезекте ұзақ мерзімді
қайта құрудан өткен ... ... ... ... табады. Осыған
байланысты еліміздің депозит ... ... ... даму ... салымдар көлемінің ұлғаюынан және халықтың банк жүйесіне деген
сенімділігінің артуынан ... ... Ғ.С.: ... депозиттік нарықтың дамуындағы
жетістіктер 1994 жылдың аяғынан бастап байқала бастады, себебі осы ... ... ... ... ... тиімді болды. Банктерді
депозиттік саясатын белсендіруге мәжбүрлеген ... ... бар. ... ... ... болады, себебі олар белгілі уақыт ішінде
маңызды болады және ... ... ... байланысты
көкейтестілігін жоғалтады",- деп өзінің бағасын берді /3/.
Банктердегі жеке тұлғалар шоты ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың мерзімді депозиттерін кепілдендіру
жүйесі жүзеге асқаннан бері халықтың бос ... ... ... шаралар жүргізілуде. Халық салымдарын сақтандыру жүйесі Қазақстан
Республикасында банк саласындағы ең маңызды жетістіктердің ... ... ТМД ... ... жүйе ... ... Республикасының Ұлттық Банкі банк жүйесінің
тұрақтылығын сақтауда және банк ... ... ... ... ... ... міндеттерін оңтайлы орындауда.
Мұндай жағдайда халық тарапынан депозит салымдарынан түсетін пайда жайлы
және қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... халықты толғандыратын мәселе – капиталды (жеке жинақтар)
қалай қауіпсіз түрде көбейтуге болады, өткені ... ... ... көлеміне
тура пропорционалды, яғни нарықта жоғары пайданы жоғары тәуекелділік бар
жерде ... ... ... бұл ... әр ... аймағындағы біресе
бар, біресе жоқ болатын қаржы пирамидаларына ... ... ... басқармасы мұндай мекемелердің қызмет жасауы заңды емес және ... ақша ... ... ... керектігін айтады. Шындығында,
халық біртіндеп келе ақша қаражаттарын ... ... ... банк
депозиттеріне салу керектігін түсінді.
Тақырыпты зерттеудің мақсаты –коммерциялық ... ... ... ең ауқымдысы - депозиттік операциялардың жағдайына
талдау жүргізіп, оны жетілдіру бойынша ұсыныстарды беру.
Көрсетілген мақсатқа жету үшін келесі ... ... ... ... функциялары мен операцияларын қарастырып, коммерциялық
банктің ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін ашу;
– Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі депозиттік
салымдарынның ... және ... Әлем ... АҚ ... ... ... талдау жүргізу;
– коммерциялық банктердің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ұсыну.
Зерттеу обьектісі болып – коммерциялық банктің депозиттік операциясы.
Зерртеу пәні- ... ... ... ... ... ... экономикалық және ұйымдық қатынастардың жүйесі.
Жұмыс құрылымы. ... ... 73 бет ... ... ... 3 бөлімнен, қорытындыдан, сонымен қатар 30 ... ... ... ... ... Жұмыста 15 кесте және 7 сурет
бар.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... ... және оны ... көздері анықталған, коммерциялық
банктегі пассивтік операциясының ішінде ... ... ... ... ... Республикасындағы коммерциялық банктердегі
депозиттік салымдарынның динамикасына және «Тұран Әлем Банкі» АҚ мысалында
банктің депозиттік қызметіне талдау ... ... ... ... ... ... ... және пайда болатын өзекті мәселелерді шешу қарастырылған.
1 ... ... ... ... ... ... ... банктердегі пассивті операцияларын жүргізу нәтижесінде банк
ресурстары құрылады. Пассивті операциялардың негізі депозиттік ... ... ... саясат коммерциялық банктердің маңызды саласы
болғандықтан, бұл тарауда коммерциялық банктердің жалпы ... ... банк ... мен ... көздерін қарастырамыз.
1.1 Коммерциялық банктің ресурстары және оларды ... ... ... ... ... ... және қызмет
етуі Қазақстан Республикасының " ҚР-ғы Банк және банктік қызмет " туралы
заңға ... Банк – ... ... ... ... ... жүзеге асыра алаты, коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға.
Банктер қызметінің мәні оларды басқа органдардан ажырататын функцияларды
орындаудан көрініс табады.
Банк қызметін – ... ... ... үшін ... бір ... ... болады.
Қазіргі кезде әмбебап банктер банк қызметтерінің және ... ... ... ... қамтитын өнімдердің кең қатарын
ұсынады. Осы кезде ... ... ... ... ... алу және
оны мықты түрде сақтандырып қалу мақсатымен қатаң түрде ... ... ... ... ... тырысады.
Коммерциялық банктер негізінен өз клиенттерінің шаруашылық қызметтеріне
қызмет көрсетумен байланысты ... есеп ... және ... ... түрлерімен айналысады.
"Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызметтер ... ... ... ... ... орындай алады:
– ақылы негізде депозиттерді тарту
– клиенттер мен банк-корреспонденттердің шоттарын жүргізу және ... ... ... ... ... және төлемділік шарттарымен заңды және ... ... ... ... ... инвестицияланатын қаражаттар иелерініңнемесе ... ... ... ... ... заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы ... ... ... ... депозиттік, депозиттік сертификаттарды,
акцияларды және басқа да қаржылық міндеттемелерді)
– төлем құжаттарын сатып алу, сату және ... ... ... ... ... ... ... орындпуды қарастыратын үшінші тұлғалар үшін кепілдеме
және өзге де міндеттемелерді беру
– тауар ... ... ету ... ... алу және ... ... ... инкассациялық (факторинг) тәуекелін өз мойнына алу
– банктік ... ... ... ... ... ... ... олардың агенттері ретінде әрекет ету
– клиенттер үшін құжаттар мен бағалылықтарды сақтандыру бойынша қызметтер
– коммерциялық мәмілелерді ... ... сату ... клиенттердің тапсырмалары бойынша сенімдік операцияларды
– банктік қызметпен байланысты кеңес беру ... ... ... ... жүзеге асыру
Осы операцияларды топтай отырып, олармен атқарылатын негізгі қызметтерді
былай құруға болады:
– уақытша бос ақша қаражаттарын тарту және оны капиталға айналдыру
... ... және ... ... ... ... мен есептерді жүзеге асыру
– эмиссиялық-құрылтай функциясы
– кеңес беру, экономикалық және қаржылық ақпаратпен қамтамасыз ету
Уақытша бос ақша қаражаттарын тарту және ... ... ... ... ... ... ... табыстар мен жинақтарды салымдар
түрінде тартады. ... ... банк ... ... және ... ... үшін ... Банктің бір функциясы есеп-төлем
механизмі болып табылады. Төлемдерді өтеу үшін банк өз ... үшін ... ... ... ... жүзеге асырушы делдал ретінде
болады. Коммерциялық ... ... ... ... ... және ... ... жүзеге асырады. Экономикалық
жағдайды әрдайым бақылап тұруға мүмкіндігі бар ... ... ... ... беру ... ... ... операциясының экономикалық негізі ақша қаражаттарының
қозғалысы құрайды. Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... 3 топқа бөлуге болады:
– пассивті операциялар (банкке ақша ... ... және ... ... ... ... операциялар (банк ресурстарын орналастыру)
– активті-пассивті операциялар (белгілі төлемдеоді төлеп, клиенттің ... ... ... ... ... басқа да шаруашылық субьектілер сияқты, өзінің
коммерциялық және шаруашылық қызметін ... ету үшін ... ... ... яғни ... иемденуі қажет. Экономиканың қазіргі
замандағы даму ... ... ... маңыздылығы бойынша
бірінші кезекте. Бұл нарықтық экономикаға өтумен, банктік іске ... ... екі ... ... жүйенің қалыптасуымен
байланысты банк ... ... ... ... ... ... активті операциялары: өндірістік, сауда және
басқа кәсіпорындарды несиелендіру; халыққа ссуда ... ... ... және ... ... ... банктің пассивті операциялары: қызмет көрсетумен
клиенттердің ақша қаражаттарын тарту; қызмет көрсетпей клиенттердің ақша
қаражаттарын тарту; басқа көздерден ақша ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп операциялары; клиенттерге кассалық қызмет көрсету.
Сонымен ... банк ... ... ... ... ... ... ресурстар активті операцияларды жүзеге асыру
үшін қолданатын өз иелігінде бар меншікті және тартылған ақша ... ... ... ресурсына банктік капитал және оған ... ... ... ... ... ... рөлі мен көлемі
айырықша қасиетті иемденеді, олар басқа қызметпен ... ... ... ... ... банк меншікті капиталынан 10%-дан кем емес
ақша құралдарына жалпы қажеттілігін жабады. ... ... үшін ... ... ... ... белгілі минималды шекті бекітеді. ... ... шек ... ... ресурстарының мәні ең біріншіден, оның ... ... ... ... даму ... ... ... бірінші
шығындарды, яғни банк өз қызметін онсыз жүзеге асыра алмайтын шығындарға
(жер, ғимарат, құрал-жабдық, ... ... ... капитал есебінен
банк аса қажетті резервтерді қалыптастырады. ... ... ... мерзімді активтерге салымдардың басты қайнар көзі болып табылады.
Тартылған қаражаттар банктің активті операцияларын ... ... ... ... ... ... 90%-ын жабады. Олардың маңызы
өте зор. Заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос ақша ... ... ... банктер халық шаруашылығының қажетті айналым
құралдарына қажеттілігін қамтамасыз етеді, ... ... ... ... несиемен қамтамасыз етеді.
Меншікті және тартылған ... ... ... ... ... ... тіркеледі. Бұл активті шот, сондықтан
ресурстар осы шоттың ... ал ... ... бұл шоттың кредитінде
көрініс табады.
Осылайша, дебеттік сальдо ... ... бос ... ... ... ... көлемі қаншалықты үлкен болса, сол дәрежеде банк тұрақты деп
есептеледі, бірақ соншалықты аз ... ... ... егер ... ... ... неғұрлым аз болса, соғұрлым банк көп табысқа ие болады, бірақ
тұрақтылық деңгейі төмен болады. ... кез ... ... ... қалдығын оңтайландыруға талпынады.
Жоғарыда айтылғандарды қорыта келгенде, банктің меншікті ресурстары ең
алдымен банк ... ... ... ... ... ... ресурстар аккумуляция
жолымен келксідей топтастырылады:
– депозиттер
– депозиттік емес ... ... ... ... ресурстардың негізгі бөлігін
депозиттер құрайды, яғни заңды және жеке ... ... ... ақша
қаражаттары және олардың банк заңы бойынша және шот жүйесі ... емес ... ... – бұл ... ақша нарығында
меншікті қарыз міндеттемелерін сату жолымен ... банк ... ... ресурстары. Депозиттік емес көздердің депозиттерден ерекшелігі,
біріншіден персоналды қасиеті, яғни нақты ... ... ... ол ... ... ... ... ал екіншіден бұл ресурстарды тарту
инициативасы банктің ... ... ... емес ... ... ірі банктер қолданады. Депозиттік емес ресурстар ірі сомаларда
пайда болады және олар көтерме қасиетін ... ... ... емес ... ... нарықта қарыз
алу, бағалы қағаздарды сату және қайта сатып алу келісімі, вексель ... ... ... ... ... ссуда алу, банктік акцепті
сату, коммерциялық қағаздарды шығару, ... ... ... алу,
капиталды нота және облигацияларды шығару жатады.
Қазақстандық банктер аталған көздердің ... ... ... ... ... банк ... қолданады. Банкаралық несие
нарығында ... ... ... ... ... сатылады және сатып алынады. Қазақстан Республикасы Ұлттық банк
несиелері қазіргі уақытта коммерциялық банктерге ... ... ... орталықтандырылған несиелердің тек 10%-ы банктерге
конкурс негізінде сатылады.
Банкаралық несие нарығы 3 сегментке бөлінеді:
– үш ... ... ... ... ... "қысқа ақшалар" (ең қысқа мерзімді ссудалар, 1-2 күн)
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің несиелік ... ... ... ... аукцион қатысушылары болып келесі банктер табылады:
– бір жылдан аз жұмыс істеуші
– барлық экономикалық нормативтерді орындаушылар
– резервке уақытылы ақша ... ... есеп ... ... болдырмайтын
– Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің корреспонденттік ... ... бар және осы шот ... ... сальдосы жоқ банктер
– Қазақстан Республикасы Ұлттық банк ... ... ... ... ... банк ... ... несиелердің 25%-н иемдене алады,
ауционда ең біріншіден максималды пайыздық мөлшерлемесі бар банктер, ... ... ... ең минималды несие сомасына ... және ... ... өте ... себебі олар
салым болмағандықтан резервтік қамтамасыз етілуін талап етпейді және қарыз
алушы банктің иелігіне ... ... ... ... ... ірі банктерінің пассивтерінің жалпы сомасының 0,19-дан 61,5%-ға
дейін орталықтандырылған және ... ... ... ... ... оның басқа банктер үшін шығындарды
туғызатын ресурстарды тарату арқылы бұл ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, банкаралық
несие нарығын жоғары дәрежеде ... ... өз ... ... ... ... ... азырақ мөлшерде болуына мүмкіндік береді.
Қазақстан коммерциялық банктерінің депозиттік емес ресурстарын тартудың
ең дамыған түрі ... ... ... ... ... ...
қаржылық вексельдің бір түрі, ол ... ... ... ... ... вексельде көрсетілген соманы төлеуі туралы міндеттеме.
Вексельмен ... ... банк үшін ... ... ... ... ... міндетті резервілеуге жатпайды. Ал клиенттер үшін де ... ... ... ... ... ... пайыз алумен қатар, олардың
қолында ақшаның қайтарылуы туралы кепілдік бағалы қағазы болады. Сондай-ақ,
керек кезде ... ... ... ... ... ... ... банктер үшін облигация сияқты депозиттік емес ресурс ... ... ... ... ... жарғылық капиталдың 25%-нан жоғары емес
облигация көлемін шығаруына құқылы, оған ... ... ... ... ... өтегеннен кейін. Облигациялар атаулы болуы мүмкін. Қарыз
банктің таза ... ... ... ... ... қордан
алынады. Облигация курсына ықпалын тигізуі үшін банк облигацияларын биржада
сатуы немесе сатып алуы мүмкін.
Тартылған ресурс рөлі банк үшін өте ... ... ... депозиттердің
орны ерекше.
1.2 Коммерциялық банктердің пассивті операцияларының ерекшеліктері
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды ...... ... дәстүрлі-базалық қызметі. Бұл банктің пассиві меншікті капиталы мен
тартылған қаражаттардан ... ... ... – банктің несиелік
ресурстарының маңызды және ... ... ... ол оның ... тек 10%-ын ... ... кәсіпорындармен салыстырғанда
қаржылық ресурстар құрамында меншікті капиталдың төменгі деңгейі болуы
мынандай ... ... - ... ... ... қаржы делдалы ретiнде басқа кәсiпорындардың, мекемелердiң ... ... бос ... сомасын депозит түрiнде жинақтайды, осы
жағдайда оларды ... ... ... ... қауiпсiздiгiн
қамтамасыз етедi және пайдалық негiзде қарызды қарыз алушыға ұсынaды.
Екiншiден, депозиттердi ... ... ... ... ... ... кepi алу ... төмендетедi. Үшiншiден, банктерге
тартылатын ... ... ... ... ... ... ... қондырғы ғимараты ыңғайлы, өтiмдi және
нарықта оңай өткiзiледi.
Басқа ... ... осы ... ... ... меншiктi капиталдың тартылған ресурстарға өзара
қатынасында өз мiндеттерiн жүзеге ... және ... ... ... ... Ең ... меншiктi капитал банк кызметiн бастау үшiн
қажет. Сонымен қатар, ... ... ... алу және еңбекaқыны төлеу,
сондай-ақ банктiк операцияларды дамытудың ... ... ... үшiн ... Меншiктi капитал – банктiң қорғаныс кепiлдiк қоры. Осы
сипатты меншiктi капитал ... ... ... қор ... ... тұрақтылығы мен оның жұмысының тиiмдiлiгiн қамтамасыз ету үшiн
банктiк қаражаттар құpылымында оның рөлi өте ... ... ... ... ... ... ... асыру үшiн тартылған қаражаттардың 90%-нан жоғары ... ... ... өз ... ... бос ... ... Дәстүрлi түрде осы қаражаттардың негiзгi бөлiгiн
депозиттер құрайды. Депозит пен банктiң ... ... ... ... және ... ... барлығы түсiндiрiледi.
Банктердiң aқшалай қаражаттарды салымдаpға тарту және оларды ... ... ... ... депозиттiк операциялар деп аталады.
Осылардың ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар, iскерлiк фирмалар, акционерлiк компаниялар, жеке
кәсiпорындар, коммерциялық емес ... ... ... ... жергiлiктi билiк органдары қаражаттарды коммерциялық
банктерге ынтамен орналастырады. Бұл ... ... ... ... ... ... сенiмдiлгiн қамтамасыз етедi,
екiншiден, салымшылар өз салымдарын кез келген уақытта қайтаруды талап етiп
қана ... одан ... ... ... ала ... ... бұл салымдар
табыс әкеледi.
Депозиттiк операциялар мынадай қағидалармен ұйымдастырылады:
– банктiк пайда алуға немесе болашақта пайда алу үшiн жағдай жасауға;
– депозиттiк ... ... ету ... банк ... ... ... демеу мақсатында икемдi
депозиттiк саясат ... ... банк ... ... ... ... ... отыратын мерзiмдiк
салымдарға депозиттiк операцияларды ұйымдастыру процесiнде ерекше назар
аударылуы ... ... ... ... беру ... ... ... және сомалар бойынша өзара байланыс пен
сабақтастылықты қамтамасыз ету қажет;
– депозиттердi тартуға әрекет eтeтін банктiк қызметтердi дaмытyғa ... /4, 297 ... ... ... бiр ... ... екiншi жағынан
депозиторлар болып табылады. Депозиторлар (салымшылар) ретінде заңды, жеке
тұлғалар, ҚР резиденттерi және ... емес ... ... және ... емес ... бола алады. Шотты ашқан кезде банк пен
депозитор apacында келiсiм-шартпен негiзделген ... ... ... Бұл ... ... заң мен ... қатынастар келiciм-шартына
сәйкес бюджетке есептелуге тиiс салықтарды төлегеннен, есептелген мүдде мен
депозиттің негiзгi сомасын ... ... ... ғaнa ... ... ... келiсiм-шартпен рәсiмделедi.
Депозит экономикалық категория ретiнде жинақ ақшаның құрамдас бөлiгi
болып табылады. Бiрақ, егер ... ақша ... бөлу және ... ... ... ... депозит қайта бөлу қатынастары аясын қамтиды.
Барлық жұмсалымдардың ... ... ақша ... табылады. Депозит - жинақ
ақшаларды сақтаудың бiр түpi.
Депозиттiң экономикалық категорияларын сипаттайтын ... ... ... ... ... ... ... қайта бөлiну процестерiн қарастырады,
яғни салынған салымдардың алу мерзiмi ... ... ... ... қолма-қол қайтарылуы шарттастырылған.
2. Депозиттер жеке табыс бөлiгi peтiндe капиталмен тығыз байланысты.
Мұндай қайта бөлу қатынастарының ... ... ... ... ... ... пайыздар түрiнде табыс алу жағдайының болуына
негiзделген.
3. Депозиттер қайтарылу мерзiмдерi бойынша көп ... ... ... ... және ұзақ ... салынған салымдар және
мезгiлсiз салымдар болуы мүмкiн.
Депозиттiк операциялармен пайда болған ... бөлу ... ... оғaн ... ... бере ... - бұл банк ... ... ... ... ақша ... қалыптастыру нәтижесi бойынша, олардың
қатысушылары арасындағы ipi қайта бөлiнy қатынастарының жиынтығы.
Осы уақытқа дейiн осы ... ... ... көзi ... ... ... ... анықтамасы жоқ. Бiрақ ғылыми
экономикалық әдебиеттерде депозитке оның қалыптасу көздерi, субектiлерi,
орналастыру ... және т.б. ... ... әр ... ... түciнiктep берiледi.
Депозиттер және банк тәжірибесiнде қолданылатын депозиттiк ... ... әр ... және ... ... - ... көзқарастар бар.
Әлемдiк банк тәжiрибесінде депозит peтiндe банктiк немесе ... да ... ... ... ... ... мен ... қағаздар
қарастырылады. /5, 127 б./.
Депозиттердi ақшалай қаражаттар немесе әртүрлi құндылықтар деп ... ... ... - ... ... ... - қайшылықтар
кездеседi. Бұл қарама - қайшылық қазiргi ... банк ... ... ... ... өз ... тауып жатыр. Оны бiздiң
зерттеуiмiздiң нәтижесi бойынша келесi ... ... ... Ол:
– коммерциялық банктердегi депозиттер тек ақша ... ... ... ... ... және басқа да құндылықтар қазiргi уақытта банктерменен
депозиттiк операция жүргiзу мақсатында емес, тек қана сақтау және ... ... ғана ... ... ... ... ... үшiн комиссиондық жарналар немесе төлемдер төлейдi.
Бағалы заттар мен бағалы тастар ... ... ... ... ... ... eкi мақсатта сақталынуы мүмкiн:
a) банктер өзiнiң өтiмдiлiгiн ... бiр ... ... ... ... бұл ... ... бағалы металдар өтiмдiлiгi өте жоғары
бiрiншi peттeгi резервтiк активтер рөлiн атқарады.
b) табыс табу ... ... ... ... барлық мерзiмдi және мерзiмдi
емес жинақ ақшалардан басқа банк ... ... да ... ... ... /10,127 б./.
Отандық банктiк әдебиеттерде депозиттерге тек кәсiпорындардың және ... ... ... ағымдағы бюджет есеп ... ... және ... да ... пайдаланылған шоттардағы қалдық
ақшалар жатады. Депозиттер ... ... ақша ... ... оның ... ... ... қайта бөлiну
жиынтығы, яғни ол банк балансының пассивiнде ... ... ... ... ... Депозиттiк операциялар банктермен несие ақшаны
белгілi бiр уақытқа ... ... ... ... ... /11, ... ... және құралуы тiптен пайда болуы несиеге және
несиелiк қатынастарға негiзделедi. Олай болу ... ... есеп ... онда ... ... түрiнде салымдардың пайда болып, ... бiр ... ... ... үшiн ... алдында
мiндеттемелер туғызады, ал клиенттердiң немесе салымшылардың сол депозитке
қатысты банктерге деген мүлiктiк ... ету ... ... ... ... ... емес ... жатқан ақшалай қаражаттарға деген
қаражаттарды уақытша пайдалану құқығы өзгергенмен ... ... ... ... ... Соколов А.А., Козлов Г.А., Панкус
Ю.В. депозиттiк ақшалар – несиелiк ақшалардың ... түpi деп ... ... ... ... ... ... дәлелдейдi. Себебi
банктен ашылған шоттардағы
ақшалай қаражаттар клиент пен банктiң арасындағы ... ... ... ... пайда болуының
негiзгi көзi /12,17 б., 13,56 б., 14, 52 б./.
Сондықтан депозиттер мен депозиттiк операциялардың ... ... ... ... ... негiзделген несиелiк
қатынастардан iздеу керек. Мұндай ... ... тек қана ... мен
несиелiк ресурстарды қатар қоя отырып, зерттеп талдаған кезде ғана бiздiң
ойымызша нақты ... ... бере ... бұл өз ... коммерциялық банктердiң депозиттiк және несиелiк
портфелiн бipтұтac басқару объектiсi ... ... ... ... ... ... Себебi банктiң қаржылық
орнықтылығы және өтiмдiлiгi ... ... ... ... етiледi.
Осыған байланысты коммерциялық банктердiң депозиттiк және несиелiк
портфелдi тиiмдi және әpi ... ... жаңа ... ... ... керек.
Ресейлiк экономист – ғалымдардың келесi тобы Грязнова А. Г. ... ... О.И., ... Г.С., ... В.А., Тавасиев А.М.
коммерциялық банктердiң каратып алған қаражаттарының ... ... ... яғни банк ... ... ... салған немесе
қаржылық және банктiк операцияларды жүргiзу барысында банктегi ... ... ... ... ... ... деп түсiндiредi
/15, 322 б./.
Бiз депозиттерге берiлген түсiнiктерге қосыла отырып, қазiргi ... ... ... ... ... ... беремiз:
Депозиттер деп депозиттiк операциялардың субъектiлерi - жеке және заңды
тулғалардың депозиттiк шотқа белгілi бiр ... ... ... ... салған ақша қаражаттарының сомасын айтамыз.
Егер Қазақстан Респyбликасының ... ... ... ... ... даму ... eскepeтiн болсақ онда
депозит анықтамасы келесiдей болып түсiндiрiлyi керек:
Депозит дегенiмiз ... ... ... ... ... ... ... пайызы төленуi тиic болып, сақтандырыла
отырып салынған халықтың және сақтандырылyсыз салынған кәсiпорындардың ақша
қаражаттары.
Бiздің зерттеуімiздiң нәтижесі бойынша ... ... ... ... қызметтерiн атап айтуға болады:
1. Коммерциялық қызмет - жеке және заңды ... ақша ... ... бiр ... ... ... ... отырып, оны осы
қаражаттар қажет болып отырған тұлғаларға өзiнің белгiлi үстеме ақысын
қолдана отырьш ... ... осы ... оның ... ... ... негiз болады.
2. Ынталандыру қызмeтi – депозиттiк салымдардың әр түрлi шартпен құрылyы
сaлымдардың белгілi бiр шарттағы салым түpiнe ақша ... ... ... aлyға деген қызығушылығын тудырады. Ол табыс ... ... алу ... және ... бiр ... есебiнде ұтыс
алу түpiндc болады.
3. Қорлану қызметi – депозитке ... ... ақша ... ол ... ... бiр ... құруға негiз болады.
Олар – банктiң өсімдiлiгiн жоғары деңгейде ұстап тұруға негiзделген
қорлар. Бұл қорларды ... банк ... ... ... және өз қызметiн тиiмдi атқару үшiн өз еркімен құрады.
4. Банк ресурстарын құру қызметi – депозиттiк салымдар тарихи ... опар ... ... ... ... көзi болып табылады.
Өйткенi бұл ресурстар банк үшiн ... және әр ... бар ... ... ... қаражаттар банктiң пассивтерiнiң 70-80%
құрайтын ресурс болғандықтан олар активтiк ... ... банк ... ... ... ... қорытындылай келе Қазақстан ... ... ... ... ... нарықтың даму ерекшелiгiн
eскepeтiн болсақ онда депозит ... ... ... ... ... ... банктерге белгiлi-бiр мерзiмге және
мерзiмсiз, қайтарылу шартыменен, пайызы төленуi тиic ... ... ... халықтың және сақтандырылyсыз салынған кәсiпорындардың ақша
қаражаттары.
Депозиттiк операциялар активтi және пассивтi болып бөлiнедi. Активтi
депозиттiк операциялар - ... ... бос ақша ... ... шоттарда орналастыруымен байланысты операциялар.
Олар банктiң өтiмдi активтерi ретiнде, яғни ... ... өте ... ... ... операциялар - бұл клиенттердiң yaқытша бос ... ... ... және ... ... ... ... байланысты
операциялар. Бұл операциялар көмeгiмeн тартылған депозиттер пассив ... ... ... және банктiк ресурстар қалыптастырудың негiзгi көзi.
Қазiргi банктiк тәжiрибеде салымдардың, депозиттердiң және депозиттік
емес ... ... әр ... кездеседі. Бұл банктердiң жоғарғы
бәсекелестiк нapықтa банк қызметтерiне деген клиенттер топтарының ... және ... ... мен ... бос ... шоттарға тартуға ұмтылуына жағдай жасайды.
Экономикалық мазмұнына қарай депозиттердi мынадай ... ... ... ... ... ... мерзімді депозиттер;
– жинақ салымдары;
– бағaлы қағaздар.
Сондай-ақ, оларды мынадай белгiлерiне байланысты жiктеуге ... ... ... ... иелерінің категорияларына қapaй;
– қаражаттарды салу және қайтарып алу шартына қарай;
– пайыз төлеу тәсіліне қарай;
– банктiң aктивтiк операциялары бойынша жеңілдіктер ... ... тағы ... ... ... ... ... шоттар мынадай
түрлерге бөлiнедi:
– жеке тұлғалардың шоттарына;
– кәсіпорындар және акционерлік қоғамдардың шоттарына;
– жергiлiктi билiк ұйымдарының шоттарына;
– қаржылық ... ... ... азаматтардың шоттарына.
Талап етуiне дейiнгi депозиттер - бұл салым иелерiнiң бастапқы ... ... әр ... ... ... арқылы қолма-қол ақшаларын алатын
әр түрлі шоттардағы қаражаттар.
Отандық банктiк тәжiрибеде талап ... ... ... ... ... акционерлік кәсіпорындардың, сондай-ақ әр ... ... ... ... ... сақталатын қаражаттары;
– әр түрлі мaқcaтқa тағайындалған қорлардың қаражаттары;
– есеп айырысудағы қаражаттар;
– жергiлiктi бюджеттер қаражаттары жане олардың ... ... ... ... ... ... қapaжат қалдықтары.
Талап етуге дейiнгi депозиттiк шоттардың артықшылығы олардың иелерi ... ... ... ... ... етуге дейiнгi депозиттiк
шоттарға қаражаттар, ... және ... да ... ... ... ... және ... кемшiлiгi - бұл шот бойынша пайыз мүлде төленбейдi немесе бiршама
төмeнгi мөлшерде ... Miнe, ... ... ... ... ... шоттардың
мынадай өзiндiк ерекшелiктерi қалыптасады:
– ақша салу жане оны алу кез ... ... ... да ... ... шот иесi ... осы шотты пайдаланғаны үшiн пайыз түрінде немесе
комиссиондық aқы алып отырады;
– банктер ... ... ... ... ... қapaжаттарды caқтaғaны үшiн
өте төмeнгi деңгейде пайыз төлейдi, кейде төлемеуi де мүмкін;
– талап етуге дейiнгi депозиттер бойынша, ... банк ... ... ... ... ... мөлшерде аударымдар жасайды.
АҚШ-тың банктiк тәжiрибесiнде, талап етуге дейiнгi депозиттiк ... ... ... ... ... және куәландырылған чектер сияқты
депозиттер АҚШ банктерiнде кeңінeн қолданылады.
Нау-шоттар - бұл пайыз төленетiн, чектiк депозиттер. Haу-шоттың мынадай
өзiне тән ... ... бұл шот түpi ... пайыз төленедi;
– бұл шот жеке тұлғаларға немесе пайда таппайтын ұйымдарға ашылады;
– салым иелерiнен бұл шотта ең ... ... ... ... ... ... ... - бұл куәландырылған чектердi төлеу үшiн,
сақталатын ... ... eтyiнe ... депозиттiк шоттағы қаражаттарды
бiлдiредi. Куәландырылған чектер - бұл банктiң шоттағы қаражаттың барлығын
чектер арқылы куәландыруы.
Американдық банктiк ... жаңа ... ... ақша нарығының
депозиттік шоты жатады.
Оның мынадай ерекшелiгi бар:
– ақша нарығының басқа құралдары ... ... ... әр ... шот бойынша пайыз мөлшерлемесінің өзгеріп отыруы;
– шот бойынша ең төмeнгi қалдықтың болуының талап ... ... ... ... ... жақтан төлемдер үшiн айына шоттан алты рет ... ... ... ... ... ... ... жазу жолымен, үшеуi
телефон арқылы жүзеге асады.
Банкте орналастырылған клиент қаражаттарының пайдасын жоғарлату және
банктер үшін ... ... ... құру ... ... ... дейінгі
депозиттік шоттарындағы қаражаттар көлемін «мерзімді» депозиттік шоттарға
ауыстыру ... ... ... ... А – ... ... ... мүмкіндігі бар есеп беру және
ағымдық шоттарда бір жыл ... ... ... ... – бір жыл ... есеп беру және ағымдық шоттардағы орташа ... – бір жыл ... есеп беру және ... ... ... ... ... – бұл банктерде белгiлi бip мерзiмгe және пайыз төлеу
шартында орналастырылған клиенттердiң уақытша бос ақша ... ... түpi ... ала ... кейiн немесе мерзiм ... ... ... депозиттер чектiң көмeгiмeн пайдаланылмайды, бiрақ қолма-
қол ақша түpiндe epкiн аударылады немесе ағымдағы шотқа ... ... ... бұл ... алатын болса, онда шот иесi айып-пұл төлеуге
міндетті.
Бұл салымның ... - ... ... ... ... ... міндeтті резервтердің төменгі мөлшері белгiленедi.
Депозиттiң бұл түpiн алдын ала хабарлау негiзiнде немесе yaқыты жеткен
кезде салым иесi ала ... ... ... ... ... алуға
болмайды. Мерзiмдi депозиттердi басқа шоттарға аударура болады.
Мерзiмдi депозиттер мынадай түрлерге бөлiнедi:
– меншікті-мерзімді депозиттер;
– алдын ала алуы ... ... ... ... ... ... ... жіктеледі:
– 30 күнге дейiнгi;
– 30-90 күнге дейiнгi;
– 90-180 күнге дейiнгi;
– 180 күннен 360 ... ... 360 ... ... ... ... ... иесінен алдын ала хабарлау депозитi
бойынша міндетті түрде өтiнiшiн талап eтeдi. Өтiнiш беру yaқыты ... ... және ... ... соған сәйкес пайыз белгiленедi. Әдетте,
алдын ала алуын хабарлау мерзiмi жетi күннен жоғары болып келедi.
Мерзiмдi ... ... ... ... есеп ... үшін пайдаланылмайды, әрі мұндай шоттарға ешқандай да ... ... ... ... ... баяу ... ... пайыз төленедi;
– пайыз мелшерiнiң ең жоғарғы деңгейi Ұлттық ... ... ... ... алуы ... салым иесінің алдын ала хабардар етуі талап етіледі;
– бұл шоттағы ... ... ең ... ... ... бiр кеңінен таралған депозиттердiң түpi - жинақ салымдары. Олардың
белгiленген мерзiмi доқ, қаражатты алуда eскepтyiн талап етпейдi, ... шегi ... ... салу және алу ... ... кітапшасын
көрсетуі қажет. Банктер үшiн мұндай шоттар қосымша жұмыстарды талап етеді:
операцияны ресімдеу қиынырақ, кітапшаны жоғалту және ұрлатып алу ... eкi ... тipкey ... ... және т.б. ... ... жасалған
жеке шоты туралы көшiрмесi негізінде ... ... ... ... ... бар.
Мерзiмдi депозиттер және жинақ салымдары депозиттік ресурстардың бiршама
тұpaқты бөлiгiн бiлдiредi.
Әлемдік банктік тәжірибеде талап етуіне дейінгі депозиттер мен мерзімді
депозиттер арасында ... ... ... орын ... ... ... ... болмайды. Бұл салымдардың түpi
бойынша, мерзiмдi депозиттерге қарағанда төменгi ... ... ... ... жинақ кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ салымдардың мынадай ерекшелiктерi болады:
– ақшалай қаражаттар сақтауда тұpaқты мерзiмi болмайды;
– шоттағы қаражатты алдьш ала алу ... ... да ... ... ақшаны шотқа саларда ... ... ... ... түрде ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ кiтапшасының болуы талап етiледi.
Отандық ... ... ... ... тек жеке тұлғаларға ғaнa
ашылады. Ал шетел тәжiрибесiнде мұндай шоттар коммерциялық емес ... iскep ... ... ... ... ... тәжiрибеде жеке
тұлғаларға ашылатын жинақ салымдар ... ... ... ... ... ... түрлерге бөлiнедi:
– мерзімді жинақ салымдар;
– қосымша жарна қocaтын мерзімді жинақ салымдар;
– ұтыс салымдары;
– ақшалай-заттай ұтыс ... ... және ... ... ... ала ... ... салымдар;
– валюталық салымдар.
Мерзiмдi жинақ салымдарға тұpaқты мерзiмi белгiленетiн және сол ... ... ... емес ... жатады. Мерзiмдi жинақ салымдарға басқа
жинақ салымдарға қapaғaнда жоғарғы мөлшерде пайыз төленедi.
Қосымша жарна ... ... - бұл ... ... алдын ала
келiсiлген уәде бойынша үздiксiз ақшалай соманы қосып ... ... ... Бұл ... ... соманы белгiлi бiр күнде (жаңа
жылдық салым, бойжеткен кезде жане т.с.с) толық төленедi.
Ағымдық жинақ салымдар, ... ... ... ... төлеу үшiн жинақталатын және пайдаланылатын қаражаттарды
бiлдiредi. Мұндай салымдар бойынша өте төмeнгi ... ... ... мен жинақ салымдардың бiр түpiнe депозиттiк және
жинақ сертификаттарын жатқызуға ... және ... ... - бұл ... ... белгілі мерзiм
өткен соң, тиicтi қаражатты және оған ... ... ... ... және оның шотындағы ақшалай қаражатының барлығын куәландыратын банк-
эмитенттiң жазбаша куәлігі.
Депозиттiк және жинақ сертификаттары иемденуiне қарай eкi ... ... ... сертификаттар;
– мәлiмдеушi сертификаттар.
Атаулы депозиттiк және жинақ сертификаттары бұл салым иелерiнiң атына
толтырылып берiледi. Ал ... ... ... ... аты-жөнi
керсетiлмейдi, яғни оны кім иеленсе, сол қаражаттың иесi болып саналады.
Депозиттiк және жинақ сертификаттары сатылған тауарлар және көрсетiлген
қызметтер үшiн ... ... ... ... немесе есеп айырысу қызметiн
aтқapa алады. Депозиттiк сертификаттар көбiне ipi сомада шығарылатындықтан
да, ... ... ... ... ... ... тәжiрибеде депозиттiк сертификаттардың мынадай eкi түpi
бар: аударылатын және аударылмайтын.
Аударылмайтын депозиттiк сертификаттар салым иелерінің қолдарында болып,
yaқыты жеткен соң банкке ... ... ... ... бiр ... ... нapықтa
сатып алу-сату арқылы өтеді.
Жинақ сертификаты жеке ... ... ... Жинақ
сертификатының мерзiмi 1 жылдан 3 жылға дейiнгi мерзiм аралығын құрайды.
Жинақ сертификаты тек жеке ... ғaнa ... ... жане ... ... мерзiмiнен бұрын төлеуге
ұсынылуы мүмкін. Мұндай жағдайда банк сертификатты сатып алады, бiрақ
төмeнгi ... ... ... ... ... үшiн бұл ... ... тиiмдiлiгiмен, яғни ірі соманың белгiлi бiр мерзiмге
түcyiн сипаттайды.
Осындай жағдайда, коммерциялық ... ... ... басты көзi ретiнде пайдаланылатын тартылған қаражаттарды
жинақтауда, ... ... ... ... ... түрде
жүргiзе отырып, депозиттік операцияларды ұлғайту талап етіледі. Депозиттiк
операцияларды ұйымдастыру ... ... ... ... өтiмдiлiгiн
сақтай отырып, мынадай талаптарды ескеруі тиіс:
– депозиттік ресурстардың қаржыландыратын ... ... мен ... ... ... ... операциялар банк пайдасын ұлғайтуға немесе болашақта пайда
алу үшiн жұмыс жасауға тиiс;
– депозиттік операцияларды ұйымдастыру процесінде ... ... ... ... ... тартылуына көңіл бөлу;
– салым иелерiнiң санын өcipy мақсатында, депозиттiк операциялар түрлерiн
ұлғайтып, қосымша қызмет ... ... ... /16, 81б./.
Жоғарыда айтылғандарды жинақты түрде көрсету үшін депозиттердің
сыныптамасын кесте түрінде ... ... ... ... ... ... түрлерiнiң жiктелуi
|Жiктелу белгiлері ... ... |
|1 |2 ... бойынша ... ... ... |
| ... ... ... |
Кесте 1 жалғасы
|1 |2 ... ... ... ... ... дейiн |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... үшiн ... мерзiм; |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... алу түрі ... ... салымдар: талап етiлгенге |
| ... ... ... ... ... ақша ... ... |жинақ кiтапшалы салымдар ... ... ... ... ... ... карталы |
|типi бойынша ... ... ... ... түрлерi |тұрақты, сатылы және өзгермелi |
|бойынша ... ... ... ... ... қapaжaттардың |cтaндapтты, ерекше немесе ... ... ... ... ... ... ... сомманы |лимиттелiнген ... ... ... ... ... ... бойынша |сақтандырылған |
| ... ... ... ... ... ... дейiн: мерзiмдi және |
| ... ... ... ... бойынша |тeгiн (есеп айрысу, ағымдағы шоттар);|
| ... ... ... |
| ... (банкаралық несие) |
|Ескертпе – дерек ... ... Д.Т. ... ... несие ... ... ... ... келе мына ... ... ... банктiк тәжiрибеде
салымдардың, депозиттердiң және депозиттік емес ресурстардың ... ... ... Бұл ... ... бәсекелестiк нapықтa банк
қызметтерiне деген клиенттер топтарының сұранысын қанағаттандыруға және
олардың қаражаттары мен ... бос ... ... ... ... ... жасайды.
1.3 Коммерциялық банктің депозиттік саясаты
Коммерциялық банктер өз қызметіне ресурстарды ... ... ... құру өте ... ... саясат старатегиясын
коммерциялық банктер банктік өтімділікті сақтап және максималды табыс алу
үшін жарғыда бекітілген ... мен ... ... ... ... ... ең ... келесі талаптарға сай болуы
керек
– экономикалық бағыт;
– бәсекелестік;
– ішкі қарама-қайшылықсыз.
Экономикалық ... ... ... ... ... Бұл ... әрине, активті-пассивті басқарудың ... ... ... Жеке тұлғалардың депозиттік ресурстарын
тартудың нәтижеләгән ... ... ... байланысты шығындарды да
ескергенжөн, оның ішінде – ... ... ... ... ... ... дәрежесін, және табысты.
Салымдар бойынша мөлшерлеме жүйесі нарықтық коньюктураға сай ... ... ... төменгі деңгейде ұстайтын банк, бәсекелес
банктеріне қарағанда, клиентурасының біршама бөлігін жоғалту тәуекелі бар.
Депозиттік саясаттың ішкі ... ... ... ... ... Ол ... мөлшерлеменің уақытша құрылымы, олардың
сомалар бойынша сол банктің басқа да ... ... ... ... ... және т.б.) және клиенттердің түрлі ... жеке және ... ... ... ... ... ... саясатының маңыздылығын қарастыра отырып, депозиттік
саясаттың субьектілерін, обьектілерін, оның қалыптасу ... ... ... ... ... ... жөн деп ... банктердің депозиттік саясатының субьектілер құрамына банк
клиенттері, ... ... және ... ... ... ... ... болып банктің тартылған қаражаттары және
банктің толықтырылған ... ... ... көрсету) саналады.
Коммерциялық банк депозиттік саясатын қалыптастыру негізінде жалпы және
өзіндік ерекшелігі бар ... ... ... ол 5 ... ... ... жалпы принциптері негізінде макроэкономикалық
деңгейдегі ҚР ... ... ... ақша-несие саясаты және әрбір
нақты коммерциялық банктің жүргізетін ... ... ... кешенді тәсілдер, ғылыми дәлелденген, ... және ... ... банк депозиттік саясаттың барлық элементтерінің біртұтастық
принциптерін жатқызуға болады. Кешенді тәсіл банктің ... ... ... депозиттік саясатының приоритетті бағыттарының теориялық
негізінде орын алумен қатар, оны жүзеге ... ... ... ... аса нәтижелі жолдарын анықтау маңызды орын алады.
Депозиттік саясатының өзіндік ерекшелігі бар ... ... ... ... ... ету, ... ... қауіпсіздік және сенімділік принциптері жатқызылады, себебі банк
уақытша бос ақша ... ... ... ... ... ... жолмен алуды көздемейді, ал өз қызметін жүзеге ... ... ... ... ... ... алғанды жөн көреді.
Жоғарыда көрсетілген принциптерді ескеру банкке депозиттік процесті
ұйымдастырудың стратегиялық және ... ... ... ... сонымен қатар оның депозиттік саясатының нәтижелігін
қамтамасыз етеді.
Коммерциялық ... ... ... ... ... ... көруге болады.
Кесте 2
Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының қалыптасу принциптері
|Жалпы ... ... ... ... ... ... деңейін |
| ... ету ... ... және ... ... ... ... қауіпсіздік |
| ... ... ... ... ... ету ... ... саясат элементтерінің | ... ... | ... ... ... саясатының депозиттік шекаралары
маңызды болып табылады, оны жеке және заңды ... бос ... ... нақты шекаралары деп түсіндіреміз. Сондықтан,
аталған шекаралар келесі түрлері бойынша нысандары көрсетіледі:
– депозит нарығындағы ұсыныс пен сұранысқа тәуелді ... ... ҚР ҰБ ... мен банк ... ... шекара);
– депозиттік қатынас субьектілеріне тәуелді (сыртқы және ішкі шекара);
– депозиттік қатынастың жеделдігіне тәуелді ... ... ... ... ... ... ... тартылған қаражаттың құрылымы мен обьектілеріне тәуелді (сапалы және
сандық шекара).
Сонымен қатар, банктің депозиттік саясаттың ... әсер ... ... ... ... ... ... әлеуметтік топтардың
ерекшелігі; салымшының жасы; табыс деңгейі; ... ... ... ... ... ... банк ... (бәсекелестік деңгейі; ... банк ... ... ... «клиент
үшін барлығы саясаты»; қызмет көрсету саясатын жоғарлату; банктік
қызметтер спектр)
Сурет 1 Депозиттік саясаттың ... әсер ... ... ... операцияларын жүргізуде, яғни ақша қаражатын тартуда
келесі міндеттерді сақтайды:
... ... ... (егер бұл келісім – шартта көрсетілсе);
– жариялылығы (қаражаттарды тарту шарттарына сәйкес).
Банк депозиттік операцияларды іске асырғанда негізгі принциптердің ... аз ... ... жұмсап, керекті ресурс деңгейімен қамтамасыз ету
болып табылады. Банктің ... ... ... банк ... ... ... ... отырып, депозиттік саясаттың негізгі мақсаты -
ақша ресурстарын аз бағада үлкен ... ... ... ... ... ... тапсырмаларды шешуді көздейді:
– банктік табысты алу үшін депозиттік операцияларды өткізу процесіне
ықпалын тигізу немесе ... ... ... ... ... ... ... қажетті деңгейін ұстау;
– депозиттік операция субьектілерінің әртараптылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... бос қаражаттарды минималдау;
– икемді пайыздық саясат жүргізу;
– тартылған ресурстар ... ... ... ... ... ... ... қызметті дамыту және клиенттерге қызмет көрсетудің сапасы мен
мәдениетін жақсарту.
Бұл сұрақта коммерциялық ... ... ... ... ... ... жөн, ол 5 суретте нақты көрсетілген.
Сурет 2 Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының
қалыптасу ... ... ... ... ... ... ... саясатының
қалыптастыру және жүзеге асыру процесіндегі мақсаттар мен ... ... ... ... зерттеушілерінің сыныптамасы бойынша, көбінесе ... ... ... анағұрлым тұрақты болып есептеледі. Депозиттердің ... ... ... ... ... ... Оның банкке керек-жарағы
келесі факторларға байланысты:
– қызмет көрсетудің сапасы мен жылдамдығы;
– банк сенімділігі;
– салымшыларға ұсынылатын қызметтің әртүрлілігі;
– банк ... ... ... ... ... ... ... мерзімді және жинақ салымдары
бойынша депозиттер ... ... Оған ... ... ... ... өз ықпалын тигізеді. Сондықтан түрлі ... ... ... ... ... ... әкеліп соғуы мүмкін.
Депозиттік шоттардың жеке түрлері бойынша ... ... ... мерзіміне,
сомасына, қызмет көлеміне және салым бойынша ... ... ... ... ... банктің пайызды төлеу – операциялық шығындардың негізгі
бөлігі. Сондықтан, бір жағынан банкті жоғары пайыздық ... аса ... ал ... ...... ... үшін ... пайыз мөлшерлеменің белгілі деңгейін ұстап ... ... ... және ұзақ ... ... тарту үшін коммерциялық банктер
клиенттерге пайыздық шығындардың өсуіне қарамай, жоғары пайыздық мөлшерлеме
ұсынады.
Пайызды аудару кезінде пайыз ... ... ... саны ... Өз ... ... мақсатымен банкті таңдаған салымшы үшін
пайызды есептеу көлемінің тәртібі өте ... ... ... банктер
пайызды есептеу кезінде нақты 1 жылдағы күндер санымен (365 немесе 366)
есептейді, ал ... ... 360 ... ... ... ... барлығы
табыс көлеміне әсерін тигізеді.
Жеке депозиттік шоттар бойынша табыс көлемі салым ... ... ... ету ... ... ... ... және
клиенттердің салым шартын орындауына байланысты анықталады.
Талап етуіне дейінгі шоттар шот иесінің ағымдық ... ... ... және қалдық соммасының ... ... ... ... ... ... келеді. Заңды тұлғаларға ашылған талап
етуіне дейінгі депозит қалдығына % ... де ... Бұл ... ... қызмет үшін төлем алынбайды. Бірақ талап етуіне
дейінгі депозиттерде табыс алу көзі ... ... ... ... өз ... ... депозитке салады (мерзімді депозит,
бағалы қағаздар және т.б.). Бұл шоттың ... ақша ... ... үшін банк кезең негізінде қалдық соммасына аз ғана пайыз мөлшерін
белгілейді. Кейбір банктер талап ... ... ... ... ... үшін ... ... жүзеге асырады: шоттағы
минималды қалдық бойынша жоғары ... ... ... және ... ірі
қалдық қаражаттары бар клиенттерге ... ... ... банктер
минималды қалдық қаражатына байланысты пайыз мөлшерінің ... ... үшін ... ... ... депозиттерге пайыз міндетті
түрде белгіленеді, бірақ табыс көлемі мерзімді ... ... ... дейінгі депозиттер бойынша белгіленетін ... ... ... ... ... ... орналастырылған мерзім
табылады: мерзімі жоғары болған сайын пайыз деңгейі де жоғары. Тағы ... ... ... ... төлеу жиі болған сайын пайыз мөлшерінің
деңгейі төмен болады. Клиенттердің өз қаражаттарын банкке салу үшін ... және ... ... ... ... ... есептеудің
дәстүрлі түрі – қарапайым жай пайыз. Бұл есеп айырысу үшін фактілік салым
қалдығын ... және ... ... ... ... салымдар
салым бойынша есептесу ... ... ... ... Бұл ... ... база өзгермейді. Келесі жағдайларды қарастырайық.
Банкте белгілі бір жылдық пайыз ... ... ... ... ақша қаражаты
салынған. Салым мерзімі өткеннен кейін осы сома бойынша жай ... ... ... ...... ... есептелгеннен кейінгі ақшаның болашақ соммасы;
АС – ақшаның қазіргі немесе ағымдық соммасы;
iқ – қарапайым пайыздық мөлшер;
n – пайыз көлемі есептелінетін жыл ... ... ... ... ... ыңғайлырақ:
(3)
Келтірілген формулаларда «n» жыл негізінде қолданылады. Егер есеп
шартында пайыз есептеу көлемі ... ... онда ... ... n = t / ... t - ... есептелінетін күндер;
k – есептеуде қолданылатын 1 жылдағы күн саны (360 ... 365 күн). ... өз ... 1 ... ... құн бойынша (28,30,31) немесе кез-келген
айдың ұзақтығы 30 күнге тең деп есептелінеді.
Есеп беру келесідей 3 вариантта қолданылады:
1) k = 365 ... «t» - ... ... күн ... ... ... k = 360 ... «t» - депозиттің нақты күн санын есептеумен анықталады;
3) k = 360 күнге, «t» - депозиттің ... ... ... күн ... ... ... есептесуді жүргізу үшін пайыз мөлшерін белгілеу
ерекшелінген қаржылық қорытындыға алып келеді.Салым біртекті және ... ... Енді ... ... бойынша мысал келтіретін болсақ, клиент
банкке 10 жылға, 50% жылдық ставкасынан 1000 y.e. ... ... ... жыл ... кейін клиент банкте қанша ақша соммасын иемденеді? Оны (3)
формуланы ... ... ... ... ... есептейтін болсақ, егер клиент осы ... ... ... ... ... отырса, онда ол келесі сызба бойынша
көрсетілген:
КЛС1 КЛС2 КЛС3 КЛС4 ... 1 2 3 4 ... 1 ... ... ... ... ... клиенттің «n» жылдан кейінгі алатын ақша соммасын ... ... ... ... ... саны «n» - ге ... КЛС2+ ... *1
Егер де КЛС1 = КЛС2 = КЛС3 =...=КЛСn=КЛС болса, онда формула тең ... ... онда ... ... ... әр ... ... жасалатын жағдайларды қарастырайық:
КЛС1 КЛС2 КЛС3 КЛС4 ... 1 2 3 4 ... 2 ... жыл ... ... ... жыл бойынша депозиттік салым соммасының жалпы формуласын құрайық;
«n» - ... ... ... онда (5) ... тең ... болса, онда бұл жағдай тең (6)
Егер ... жыл ... ... ... ... ... ... болсақ,
онда бірінші біз алғашқы салым соммасын (АС) анықтауымыз қажет. Ол клиент
үшін «n» жыл ... ... ... (ЖТ) ... ... Бұл ... ... көрсетуге болады.
0 1 2 3 4 ... ЖТ2 ЖТ3 ЖТ4 ... 3. Жыл ... ... бойынша салынатын депозиттер көлемі
(2) формуланы қолдана отырып келесі теңдеуді құруға болады:
(7)
Егер барлық төлемдер ... деп ... ... = ЖТ2 = ЖТ3 = ЖТn = ЖТ, онда
Сонымен, ... ... ... әдісі болып күрделі пайыз табылады ... ... Бұл ... ... ... ... есеп беру кезеңі
біткеннен кейін пайыз ... және ... ... ... соммасына
қосылады. Сонымен, келесі есеп беру кезеңінде пайыз мөлшері алдын-ала
есептелінген табыс ... жаңа ... ... ... ... ... салым мерзімінің аяғындағы нақты табыс төлемінде
қолданылады.
Күрделі пайыз мөлшері әдісінің ... ... ... үшін ... ... ... ... аяғында
Үшінші жылдың аяғында
«n» жылдың аяғында ... iк - ... ... ... (10) формулада деп алатын болсақ ; онда K1 коэффициентін
анықтау ыңғайлы болу үшін ik және n ... ... ... ... ақша ... ... келтірейік.
Егер клиент депозит салымдарын әр жылдың соңында жасайтын болса, ол
келесі сызбада көрсетілген:
КЛС1 КЛС2 КЛС3 КЛС4 ... 1 2 3 ... 4 Әр ... соңында салынатын депозит көлемі
Бұл жерден клиенттің «n+1» жылының басында, яғни БСn ... ... ... ... БСn ... үшін ... ... құрайық. «n» - салым саны.
(11)
Егер салымдар бірдей болса, яғни КЛС1= ... онда ... ... ... тең ... ... болса, онда БСn үшін төмендегі мағынаны аламыз:
(12)
Енді салымдар әр жылдың ... ... ... ... ... ... саны. Клиент «n» жылдан кейін қандай сомманы иеленеді?
Біріншіден БСn ... үшін ... ... құрайық:
(13)
Егер салымдар бірдей болса, яғни КЛС1= КЛС2=КЛС3=…=КЛСn=КЛС, онда (13)
формула келесі жағдайға тең ... ... ... банкке жыл сайын төлем бойынша депозиттік салым салатын ... ... біз ... ... ... (АС) ... қажет. Ол клиент
үшін «n» жыл ішіндегі жылдық төлемді (ЖТ) қамтамасыз етеді. Төлем әр жылдың
соңында ... ... ... ... ... АС анықтау үшін жалпы формуланы
келтірейік:
(15)
Егер барлық салымдар бірдей болса, яғни ЖТ1= ЖТ2= ЖТ3= ... ... онда АС үшін ... ... ... (16)
Коммерциялық банктердің активтік операцияларын қаржыландырудың басты
көзі ... ... ... қаражаттарды жинақтауда, коммерциялық
банктерден депозиттік саясаты белсенді түрде жүргізе отырып, депозиттік
операцияларды ұлғайту ... ... ... ... ... коммерциялық банктер баланс өтімділігін сақтай отырып, ... ... ... депозиттік ресурстарының қаржыландыратын активтік ... мен ... ... келуі;
– депозиттік операциялар банк пайдасын ұлғайтуға ... ... ... үшін ... ... ... ... операцияларды ұйымдастыру процесінде мерзімді депозиттер мен
мерзімді салымдарының көбірек тартылуына көңіл бөлу;
– салым иелерінің санын ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп, жеңілдіктер жасауға тиіс.
Коммерциялық банктердің ... ... оның ... байланысты төмендегілерге міндетті: пайда табуға
ықпалын тигізу және болашақта пайда ... ... ... банктік
операциялар рентабельдігін қамтамасыз ететін ссудалық және ... ... ... ... ... бақылау; мерзімі және
сомалары бойынша ссуда беру бойынша операциялар мен ... ... ... ... ету; ... ... ... пайыз
тәуекелін минизациялау.Бұл мәселені ... ... ... ... ... ... саясатының қалыптасуында аса зор орын
алатынын атап ... жөн. Ол ... ... пайыз саясатына негіз болатын
белгілі принциптерге сүйенуімен түсіндіріледі.Солардың ... ... ... ... мен ... ... байланысты пайызды
әртараптандыру принципін, банк ... ... ... ету
принципі және салымшылардың жинақтарын сақтап және қорғау ... ... ... ... ... ... және депозиттік ... үшін ... ... ... үйлестіру қажет.
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ ДЕПОЗИТТІК ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ
Бөлімде Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердiң депозиттерi
мен оның ... ... ... ... ... Банкі" АҚ-ның депозиттік
саясаты қарастырылып, банктің депозиттік операцияларына ... ... ... ... коммерциялық банктердiң депозиттерi мен
оның құрылымы талдау
Қазақстанның қазіргі экономикалық жүйесінің ең негізгі ... ... ... ... ету үшін банктік ... ... ... нарықтың қалыптасып, дамуының банктік саясаты
уақытша бос ақша ... ... және ... ішкі ... ... ... ... банктік жүйеде банктер
экономиканы дамыту үшін өте үлкен ақша ... ... ... ... тарту үшін көп қызмет атқарады. ... ірі ... ... келе, халық жинақтары мен кәсіпорын қаржылары банк
міндеттемелерінің 70-80%-ын құрайды.
Қазақстанда 1994 жылы, яғни ... ... ... аяқ ... ... ... ... 15-35%-ын құрады.
Қазақстанда депозиттік нарықтың қалыптасуы және дамыған процестерін 3
негізгі кезеңге бөліп қарастыруға болады:
1 кезең (1994-1995). 1994 ... ... ... ... ... ... дәл осы ... теңге бағамы тұрақтанып және айлық инфляция
деңгейінің төмендеуі байқалды. Ресми мәліметтер ... 1995 ... ... ... бар ақша ... мен ... көрсеткіші 5096,2
млн.теңгені құрады.
Шын мәнінде халықтың жинақтары аталған сомадан анағұрлым жоғары болды,
олардың көлемі 1,5-2 млрд.АҚШ ... ... ... өз ... ... сенімді сақтау үшін тәсілдер іздей бастады.
Осы кезеңде бәсекелестік коммерциялық банктер арасында ғана бола қоймай,
сонымен ... ... да ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың жинақтарын тарту үшін үлкен
жарнаманың компанияларын құрды, ... ... үшін ... пайыздық
мөлшерлемелерді немесе басқа да табысты шарттарды ұсынды, дегенмен олардың
қызметі халықты алдау екендігі тез ... ... ... өз ... банктерге артты, сол себептен банктер өз несиелік, депозиттік
саясаттарын жақсартуға үлкен көңіл бөле ... жыл ... ... ... ... төмендегені
байқалғандықтан, салымдар мен депозиттер ... ... ... ... көрсете бастады. Бұл мәселе ақша құралдарын банкке ... тағы да көз ... 1995 жыл бойы ... ... салымдары
көбейе бастады, 1995 жылдың қаңтар айында 7,7 млрд.теңге болса, 1995 жылдың
қараша айында 18,5 ... ... ... аша ... ... немесе талап еткенге ... ... ... 1-3 жылдық, 3-5 жылға дейін немесе10
жылдан ... ... ... ... ... ... 1996 жылы ... деңгейі 26-28%-ы құрады.
Депозиттер бойынша банктің пайыздық мөлшерлемесі 2 ... ... ... ... ... және ... ақша құралдарын
қолданғаны үшін төленетін пайыз. Инфляция деңгейін жабатын пайызды анықтау
қиын, себебі оған көптеген факторлардың ... ... ... Ал ... ... депозиттің көлемі мен мерзіміне байланысты анықталады.
1996 жылы мерзімі 6 айдан асатын депозит ... ... ... ... Ең көп орын ... ... 3 ай ... мерзімді
депозиттер болды, олар барлық мерзімді депозиттердің 40%-н ... ... 16%-н ... ... ... 60% ... халық
салымдары болды, бұл халықтың банкке деген сенімінің артуын білдіреді. Ең
көп ... ... ... ... ... Қарағанды, Маңғыстау
қалаларында байқалды.
ҚР ҰБ-ң мәліметтері бойынша 2001 жылдың 1 ... ... ... ... 21,9 ... құрады, валютада – 10,5 ... ... ... ... ... – 9,1 ... теңгені құрады.
3 кезең (2001-2003жж) Бұл кезеңде қаржылық ... ... ... яғни ... ... ... бұл ... салымдарды қорғау депозиттерді сақтандырудың
негізгі халықаралық стандарттарына сай келген жоқ.
Банктік емес заңды тұлғалардың шетел валютасындағы ... ... ал ... ... ... ... Жеке ... ұлттық
валютадағы салымдары 7,36%-ға өсті және 2004 жылдың басында 141,579
млн.теңгені ... ал ... ... ... ... 192,973
млн.теңгені құрады.
Шетел валютасында жалпы салымдар көлемі 7,071 млн.теңгеге азайды, ал
ұлттық валютада керісінше ... бұл ... ... ... ... ... ... сенімін артқанын көрсетеді.
Сонымен, біздің ... ... ... ... ... ... ... депозиттік нарық 1994 жылдың аяғынан дами бастады, осы уақытта
депозиттер бойынша ... ... ... ... ақша ... ... болды
– депозиттердің жалпы көлемінің өсуі халықтың банк жүйесіне сенімінің
артуын білдіреді, ең алдымен бұл Ұлттық Банк пен ... ... ... ... ... ... ... өз міндеттерін
орындаумен байланысты. әрине, жеке тұлғалардың ... ... ... ... және банк ... туралы заңның қабылдауын
ескерусіз қалдыруға болиайды.
Қазақстан Республикасының депозит нарығы күрделi де қарқынды ... ... жүйе бола ... iшкi және сыртқы факторлардың әcepін әр ... ... ... ... әр түрлi экономикалық, саяси ... ... әcepi ... ... ... да әсер ... ... депозит нарығының даму қарқыны өзiнiң жеке ... ... ие ... ... Бұл ... Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі жариялаған және өзіміз есептеген статистикалық
мәлiметтер ... ... ... ... бере отырып, оны
сaлыстырмалы тaлдay ... ... ... ... ... ... ... бойынша салыстыра отырып талдау жасайтын болсақ
банк жүйесiндегi депозиттердiң 1999 ... ... ... 2006 ... ... ... өскендiгiн байқаyға болады. Бұл өсiм 1999 жылдың
қаңтарында 73464 млн. ... 2002 ... ... 497904 млн. ... өсiп, 7 ... жуық көлемдi құрады. 2004 жылы ... ... жылы ... ... ... ... ... 3
Коммерциялық банктердiң депозиттерi және оның құрылымы
|Кезеңдер |Кезең соңындағы депозиттер (млн. ... |
| ... ... түpлepi ... ... |
| | ... | |
| | ... ... ... |Жеке тұлғалар |
| | ... ... ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... | ... |73514 |54226 |19288 |45648 |27866 ... |73464 |44497 |28967 |44511 |28951 ... |168156 |83764 |84392 |113301 |54855 ... |284533 |134744 |149788 |192826 |91706 ... |420725 |150284 |270440 |233255 |187470 ... |581933 |235466 |346467 |327809 |254123 ... |739468 |400071 |339397 |396848 |342620 ... |1219177 |669754 |549423 |781733 |437444 ... |1349063 |734717 |614346 |763018 |586045 ...... ... ... бюллетень – ақпан 2006 ж. |
Әрбір жыл кезеңдерiне тоқталатын болсақ 1993 ... ... 1999 ... 1
қаңтарына дейiн екiншi деңгейдегi банктердегi депозиттердің көлемi
бiрқалыпты деңгейде болды.
1999 ... ... 1999 ... ... дейiн барлық депозиттер
сомасы 73464 млн. теңгеден 120681 млн. ... ... өстi. Бұл 47000 ... ... Осы өciм ... ... жалпы депозиттердің
кейбiр жылдардағы сомасына тең (1995 ж). Miнe осы кезден ... ... Банк ... жеке және ... тұлғалардан депозиттiк
салымдары үздiксiз өсу үстiнде.
1999 ... ... ... ... 120681 млн. теңгенi құраса, 2000
жылдың қаңтарында ол 168 156 млн. теңгені ... 48000 млн. ... ... 2000 ... қаңтарынан бастап 2001 жылдың ... ... ... ... 168 156 млн. ... 284 533 млн. ... ... өсiп, жалпы
өciм 116 000 млн. теңгені құрады ... 4 Банк ... ... ... ... өсу ... ... қаңтарында депозиттер сомасы 284 533 млн. теңгені құраса,
2002 жылдың қаңтарында бұл ... 420 725 млн. ... ... ... өсім 136 000 млн. теңгеге өсті. Ал осы өсiмнің 107 000 ... 2001 ... ... айы мен ... ... аралығында банк жүйесiне
келдi, мұндай өciм Үкімет тарапынан экономикамызға ақшалай қаражаттарды
тарту мақсатында ... ... ... ... және ... ... ақша ... жария ету процесiн жүргiзу ... ... Бұл банк ... ... ... өсу ... мәлiметтер болатын болса, келесi сандық статистикалық талдау осы
депозит нарығының құрылымдық кезеңаралық талдауына арналады.
Депозиттердің құрылымын валюта түрлері бойынша ... ... ... ... мен ... валютасы арасындағы келесі қатынастарды атап айтуға
болады (Сурет ... 5 ... ... бойынша депозиттердің құрылымы, млн. теңге
1998 жылдың қаңтары мен 2000 ... ... ... ... аралығында
ұлттық валютадағы депозиттер көлемі шетел валютасындағы депозиттерден
жоғары болғанын ... ... Ал 2000 ... ... бастап 2004
жылдың қаңтарына дейін
Халықтың банктердегi депозиттерiнiң артуы нәтижесiнде қазiргi кезде жеке
тұлғалар несие алу мүмкіндiгiне ... ие ... Жеке ... өсу ... салыстыратын болсақ ол 1999 жылдың қaңтapына
дейiн өзгерiссiз келдi. Ал 1999 жылдың қаңтарындағы депозиттер жaлпы ... 948 млн. ... ... 2002 ... тамызында ол 227849 млн. тeңгeнi
құрап, 8 есеге жуық өсiп отыр. Егер ... ... ... ... ... ... ... депозиттердiң жалпы coмacы 29124 млн. теңгенi
құраған, келесi кезеңдерде 1999 жылдың қаңтарындa 29948 млн. ... ... ... 56911 млн. теңге, 2001 жылдың қаңтарында 95 190 ... 2002 ... ... 187470 млн. теңгеге, ал 2006 жылдың
қаңтарында 586045 млн. ... ... ... ... ... ... 1999 ... бастап
заңды және жеке тұлғалардың депозиттерінің көлемі бір ... ... ... 6 ... ... бойынша құрылымы, млн. теңге
Депозиттердің субъектілері бойынша әрбір кезеңдердегі көрсеткіштері
негізінде салыстырмалы ... ... онда мына ... ... 1998 ... ... заңды тұлғалардың депозиттерінің сомасы
45648 млн. ... ... жеке ... депозиттері 27866 млн. теңгені
құрады. Бұл жылдар аралығында ... ... ... ... ... ... болған жоқ. Депозиттердің субъектілері
бойынша өсуі 1999 жылдың қаңтарынан басталып тоқтаусыз өсу ... ... ... 1999 ... ... 44511 млн. теңгеден 2002 жылдың
қаңтарында 233255 млн. теңгеге жетіп, 5 есеге өсті.
Жеке тұлғалардың ... 1999 ... ... 28953 млн. ... ал 2002 ... ... 187470 млн. теңгені құрады. Бұл өсім 6
еседен асып отыр.
2006 жылдың қаңтарында заңды тұлғалардың депозиттері 763018 млн. ... жеке ... ... 586045 млн. теңгені құрады.
Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктеріндегі жеке тұлғалардың
салымдарының жағдайына, статистикалық мәліметтерге сүйене отырып, талдау
жасайтын ... онда ... ... ... ... ... байқауға болады (9-сурет).
Бұл, әрине, үкімет пен коммерциялық банктердің өздері тарапынан дұрыс
экономикалық саясатты, яғни, депозиттік ... ... ... деп ... болады.
Сурет 7 Кезеңдер бойынша халықтың салымдарының өсу қарқыны, млн.теңге
Осы көрсеткiштер бойынша 2001 ... ... мен 2002ж. ... өciм ... ... ... кезеңдерден ерекшеленiп көрiнедi.
Ендi Қазақстанның aлдыңғы қатардағы Коммерциялық ... ... ... ... болсақ «Қазақстанның Халық Банкi»
АҚ-нда ... ... 2005 ... ... ... 228593 млн. теңгенi, 2006
жылдың осы кезеңiнде 319888 млн. ... ... ... ... 91295 млн. ... ... ... алдыңғы қатардағы Коммерциялық банктерiндегi депозиттердiң
жағдайы
|Банктер атауы ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |салымдар (млн. |
| | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... |228593 |108649 ... АҚ | | | |
| ... |319888 |132895 ... ... ... |197827 |78588 ... | | | |
| ... |303405 |102199 ... ... Әлем ... |86200 |36813 ... | | | |
| ... |103514 |90020 ... 4 ... |2 |3 |4 ... ... ... |91546 |44765 ... АҚ | | | |
| ... |139703 |64844 ... «АТФ ... АҚ ... |69161 |14889 |
| ... |114371 |25668 ... ... ... АҚ ... |19890 |5691 |
| ... |41587 |10025 ...... көзі: Статистикалық бюллетень – ақпан 2006 ж.
«Казкоммерцбанк» АҚ-да барлық салымдар 2005 ... ... ... ... теңгенi, 2006 жылдың осы кезеңiнде 303405 млн. теңгенi құрап, алдыңғы
жылмен салыстырғанда 105578 млн. тeңгeгe өскен.
«БанкЦентрКредит» АҚ-да барлық депозиттер 2005 ... ... ... ... ... ал 2006 жылы 139703 млн. тeңгeнi құрап, алдыңғы жылдың осы
кезеңiндегi барлық салымдарға ... 48157 млн. ... ... ... ... деңгейлі банктерінің тартылған
депозиттерің ... ... жыл ... ... болсақ 1993 жылдан
бастап 1999 ... 1 ... ... ... ... болды. Ал 2000
жылдан бастап депозиттердің көлемі күрт өсті. Бұның себебі ретінде халықтың
әл-ауқатының жақсаруын және 1999 ... ... ... жеке ... кепілдік беру (сақтандыру) қорының құрылуын, ол өз кезегінде
халықтың банктік салымдарға деген ... ... ... ... ... ... бойынша коммерциялық банктердің
ұсынатын депозиттің түрлері өте көп. Олардың ішінде «Казкоммерцбанк» АҚ,
«Каспий банкі» АҚ , ... Әлем ... АҚ және ... ... ... ... ... депозиттің түрлерін қарастырайық.
«Қазақстан Халық банкі» АҚ клиенттерге әртүрлі депозит түрлерін ұсынады.
Депозиттер бойынша пайыз мөлшерлемелері ... ... мен ... ... «Қазақстан Халық банкі» АҚ салымшылар үшін тиімді
шарттары бар депозит түрлерін ұсынады.
«Халықтық» депозиті ... ... ... бар және ... ... мерзімінің соңында төленетін салым түрі. Бұл депозит ... ... ... ... ... және бөлек-бөлек ақша
соммасын алу қарастырылмаған.
«Алтын ғұмыр»депозиті 50 жасқа толған азаматтар мен ... ... ... ... ... салым.
«Алтын ғұмыр плюс» депозиті 50 жасқа толған азаматтар мен зейнеткерлерге
арналған,сонымен ... ай ... ... ... ... ... ... толықтыруға болатын арнайы салым.
«Сенім-плюс» депозиті ай сайын ... ... ... ... ... ... салым түрі.
«Жинақтаушы-плюс» депозиті қосымша толықтыруға болатын, ... ... ... ... ... ... ... Бұл депозиттің
ерекшелігі толықтыруға болады және ... ... тек ... ... ... ... ... депозитінің басқа салым түрлерінен
артықшылығы жинақ шоты ... күні ... ... ... ... төлеу болып табылады.
«Қазақстан Халық банкі» АҚ банк қызметі нарығындағы ... ... ... болғаннан кейін, олардың депозит нарығында ... аса ... ... ... көрсететін артықшылықтарын атап
өткен жөн:
1. Банк салымдары ... ... ... банк ... ... ... шетел валютасында да ашу;
2. Ағымдық шоты жоқ клиенттерге ... ... ... ... мен салым мерзіміне байланысты жеке және заңды тұлғалардың
депозиттерінің кең көлемділігі;
4. жинақтаушы шоттардағы ақша соммасын кепілдікке ала ... ... ... мүмкіндігін қолдану арқылы банк депозиттерін глобализациялау
және банкомат ... ... ... Халық Банкі» АҚ-нің жеке тұлғалардың салымдары бойынша пайыз
мөлшерлемелері
|Депозит түрлері |Айлар |
| |3 ай |6 ай |9 ай |12 ай |18 ай |24 ай |36 ай |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... | ... | |7,0 | |10,0 | | | ... ... | |4,5 | |5,5 | | | ... | |4,5 | |5,5 | | | ... ... – плюс» | ... | |6,5 | |9,5 | | | ... ... | |4,2 | |5,2 | | | ... | |4,2 | |5,2 | | | ... | ... |5,5 |6,0 |8,5 |9,0 |9,5 |10,0 |10,0 ... доллары |3,5 |4,0 |4,5 |5,0 |5,5 |6,0 |6,5 ... |3,5 |4,0 |4,5 |5,0 |5,5 |6,0 |6,5 ... ... |3,5 |4,0 |4,5 |5,0 | | | ... – плюс» | ... | |5,5 |8,0 |8,5 |9,0 |9,5 |10,0 ... ... | |3,5 |4,0 |4,5 |5,5 |6,0 |6,5 ... 5 ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... | |3,5 |4,0 |4,5 |5,5 |6,0 |6,5 ... ... | |3,5 |4,0 |4,5 | | | ... – плюс» | ... |5,0 |5,5 |8,0 |8,5 |9,0 |9,5 |10,0 ... ... |3,0 |3,5 |4,0 |4,5 |5,5 |6,0 |6,5 ... |3,0 |3,5 |4,0 |4,5 |5,5 |6,0 |6,5 ... ... |3,0 |3,5 |4,0 |4,5 | | | ... ... | ... | ... |3,5 |4,5 | | | | | ... ... |3,0 |3,5 | | | | | ... |3,0 |3,5 | | | | | ... | ... | | | |8,0 | | | ... ... | | | |4,5 | | | ... | | | |4,5 | | | ...... ... ... Халық Банкі» АҚ-ның қаржылық есебі.
«Казкоммерцбанк»АҚ ... ... ... «Зейнеткерлік»,
«Еркінділік» және «Классикалық» депозит салымдарын ... Бұл ... ... ... ... ... ... бөлек-бөлек ақша соммасын
алуға болмайды. Сонымен бірге, бастапқы салым мөлшері 100 АҚШ ... евро және ... ... ... ... әр ... аяғында төленеді. Басқа банктерден ерекшелігі ... ... ... ... ... ... атты ... жүргізуде.
Кесте 6
«Казкоммерцбанк» АҚ жеке тұлғалар салымдары бойынша пайыз мөлшерлемелері
|Депозит түрлері |Айлар |
| |3 ай |6 ай |12 ай |18 ай |24 ай |36 ай |36 ... | | | | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... | ... |5,9 |6,0 |9,0 |9,7 |10,0 |10,0 |11,0 ... ... |3,9 |4,0 |6,5 |6,5 |6,5 |6,5 |7,5 ... |3,5 |4,0 |5,0 |5,5 |6,0 |6,5 |7,0 ... | ... |5,9 |6,0 |9,0 |9,7 |10,0 |10,0 |11,0 ... ... |3,9 |4,0 |6,5 |6,5 |6,5 |6,5 |7,5 ... |3,5 |4,0 |5,0 |5,5 |6,0 |6,5 |7,0 ... | ... |5,9 |5,9 |9,0 |10,0 | | | ... ... |3,9 |4,0 |5,0 |6,4 | | | ... |2,7 |3,3 |4,5 |5,5 | | | ... 6 ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... | ... | |6,0 |9,0 |9,7 |10,0 |10,0 | ... доллары | |4,0 |5,0 |6,5 |6,5 |6,5 | ... | |4,0 |5,0 |5,5 |6,0 |6,5 | ...... ... ... ... қаржылық есебі.
«Тұран Әлем банкі» АҚ клиенттерге әртүрлі салым түрлерін ұсынады ... ... ... ... формуласы» атты депозит түрі бойынша
әрбір салымшы шот ашқанда ай сайынғы пайыз мөлшерлемесін виза ... ... ... Бұл салымның ерекшелігі ай сайын автомобиль жүлдесі
ойналады. Сонымен қатар, «Платинум», «Зейнеткерлік», ... ... ... бар.
«Каспий Банкі» АҚ «Жаңбырлы ақша», «Көңілді демалыс» және «Алтын әдет-
ғұрып», т.б. ... ... ... ... ... 1 ... 48 айға дейін ашылады, қосымша
толықтыруға және ай ... ... ... ... ... депозит
түрінің минималды салымы теңгеде-5000, АҚШ долларында-50, еврода-50
құрайды. Егер ... ... ... ... болса, онда депозит
салынғаннан бері 30 күн өтсе пайыз мөлшерлемесі ... ... ... ... төленеді, ал егер 30 күннен аспаса, онда тек өз ... да, ... ... ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемесін жоғалтпай-ақ жүзеге асырылады.
Пайыз ... ... ... қажеттілігіне қарай
орындалады.
«Көңілді демалыс» салым түрінің ерекшелігі ол 4 ... ... ... 3 ... ... Осы әрбір белгілер аяғында ұтыс ойыны өткізіледі және
депозит мерзіміне қарамастан оқу жылының аяғында компьютер ұтысы ойналады.
Бұл депозит ... ... және ... ... Мұнда қосымша
толықтыруға, әр белгінің аяғында ... ... ... ... ... өз ... мөлшерлемесіне ие және ол салым мерзімінің аяғына дейін
өзгеріссіз қалады.
«Алтын ... ... ... және ... аша ... ... түрі 1 ... 48 айға дейін мерзімі бар, қосымша толықтыруға және ай
сайын пайыз ... ... ... Егер ... ... ... алатын болса, онда депозит салынған күннен бері 30 күн ... ... ... ... 2%, ... валютада 2,5% болып ... ... ал егер 30 ... ... онда пайыз мөлшерлемесі
есептелмейді. Артықшылығы болып ... ... ... ... және ... ... ... мөлшерлемесін
жоғалтпай-ақ жүзеге асырылады.
Барлық депозит түрлері «Сақтандыру ... ... ... ашу үшін бастапқы ақша соммасы ұлттық валютада 5000 ... 50 АҚШ ... ... 50 ... ... Салымның түрлеріне
және мерзіміне қарай пайыз мөлшерлемелері әртүрлі.
Кесте 7
«Каспий Банкі» ... жеке ... ... ... ... мөлшерлемесі
|Депозит түрлері |Айлар |
| |1-2 ай|3-4 ай|5-6 ай|7-9 ... |13-18 |19-36 |37-48 |
| | | | | |ай |ай |ай |ай ... ... ... |4,0 |5,0 |5,8 |7,3 |8,7 |9,0 |9,4 |9,5 ... ... |2,2 |3,4 |3,9 |4,4 |4,9 |5,8 |6,2 |6,5 ... |2,0 |3,2 |3,7 |4,2 |4,8 |5,5 |5,8 |6,3 ... ... ... |4,0 |5,0 |6,0 |7,5 |9,0 |9,5 |10,0 |11,0 ... доллары |2,2 |3,4 |4,0 |4,5 |5,0 |6,0 |6,5 |7,5 ... |2,0 |3,2 |3,7 |4,2 |4,8 |5,5 |5,8 |6,3 ... ... ... белгі|Екінші белгі |Үшінші белгі |Төртінші |
| | | | ... ... |7,5 |8,0 |9,0 |11,0 ... доллары |4,0 |4,5 |5,0 |6,5 ... |3,5 |4,0 |4,5 |6,0 ...... ... ... ... АҚ-ның қаржылық есебі.
Көріп отырғанымыздай, Қазақстан Республикасындағы әрбір банктің өзіндік
ерекшеліктері бар және ... ... ... ... кемшіліктері және пайыз мөлшерлемелері бекітілген.
Сондықтан клиенттерді тарту ... ... банк өз банк ... ... ... "Тұран Әлем Банкі" АҚ-ның депозиттік операцияларының жағдайын талдау
Депозиттік ... банк өз ... ... ... тұру ... ... нығайту үшін жаңалықтарды енгізуге тырысады, яғни ... ... ... ... ... ... депозиттік саясатының мақсаты – олардың активтері ... ... мен ... ... үшін жеке және ... ақшалай қаражаттарын тартуды оңтайлы басқару болып ... өз ... ... шектелмеген мөлшерде және кез-келген
уақытта қоса алады. Жинақ салымдарын банк ұлттық валюта – теңгемен, ... және ... ... Әлем ... АҚ- ның ... операциялары нарығы банк бизнесінің
негізгі көздерінің біріне айналды. Қызметтің ... көзі ... ... ... 2005 жылы Банк ... ... ... қызметтер мен
өнімдердің кең спектрін ұсынды, ... ... ... ... ... арнаулы депозиттер және инвестициялық банкинг. Депозиттер
бойынша мәліметтер ... ... ... ... Әлем ... АҚ ... ... |2004ж |2005ж |2006ж ... | | | ... | | | |
| |76200 |183514 |266712 ...... ... «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның қаржылық есебі.
«Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның депозиттер сомасы 3 ... ... ... ... ... сенімінің жоғарылауы себебінен туындаған, сонымен
қатар банктің пайыздық шығындыры осы ... ... ... ... ... млн. теңге
| |2006 |2005 |2004 |2003 ... ... ... пен қаржылық |123 |126 |277 |408 ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... сомалар және |14337 |11 029 |6 040 |3 954 ... ... ... | | | | ... ... бойынша пайыздар |27648 |13 575 |8 730 |6 177 ... ... ... ... |33229 |20 969 |11 059 |6 052 ... ... | | | | ... |75337 |45 699 |26 106 |16 591 ...... ... ... Әлем Банкі» АҚ-ның қаржылық есебі.
2006 жылы ішінде пайыздық шығындар ... ... ... ... ... ... шығарылған бағалы қағаздар бойынша
пайыздардың жоғарылауынан және ... ... ... ... ... болған. 2005 жыл ішінде пайыздық шығындар 75% өсіп 45 699
млн. теңгені құрады (2004 жылы ол 26 106 млн. ... ... ... ... өсуі ... ... несиелердің артуы, қарыздық
бағалы қағаздарды шығару, депозиттік базаның қсуі және ... ... ... орташа деңгейінің жоғарылауы есебінен болды. ... ... ... ... ... 2006 жыл ... 183
514 млн. теңгеден 266 712 млн. ... ... яғни өсіп 45%-ға ... өсуі жалпы Қазақстан экономикасына жағымды әсер етті, бұл ең
біріншіден клиенттердің қазақстандық банктерге ... ... ... ... шығыстарды әкелетін депозиттер бойынша орташа пайыздар 2005
және 2004 жылдары ... 5,1% және 4,8% ... 2005 жыл ... ... ... ... пайыздық шығыстар 90% өсіп, 11 059 млн.
теңгеден 20 969 млн. теңгеге дейін артты.
Мүмкін жоғалтуларға жасалған провизиялар ... ... таза ... 2005 ... ... ... жоғалтуларға жасалған провизиялар құруға
дейінгі таза пайыздық табыс 2004 ... ... 23 721 млн. ... 32
587 млн. теңгеге, яғни 37,4% өсті. Мүмкін жоғалтуларға жасалған провизиялар
құруға дейінгі таза пайыздық табыстың ... ... ... ... ... есептелінетін Банктің таза пайыздық маржасы 2005 жылы 4,4%,
ал 2004 жылы 5,2% құрады. Маржаның ... ... ... ... ... ... деңгейінің төмендеуінен болды, сонда да ... ... ... ... ... ... деп айтуға
болады.
Мүмкін жоғалтуларға провизиялар. 2005 жыл ішінде Топтың ативтердің
құнсыздануына байланысты аударулары 20%-ға азайып, 15 359 млн. ... ... ... ... (2004 – 19 251 млн. ... бұл ... ... сапасының жақсарғанын білдіреді. Несиелер бойынша
мүмкін жоғалтулар провизиялары жалпы несиелердің санына пайыздық қатысы
бойынша 2005 жылы 2004 ... ... ... ... ... ... таза есептен шығарылған сома 2005 жылы 5 208 млн. теңгені, ал 2004
жылы 4 362 млн. теңгені ... ... ... ... банк ... бір мөлшерде
резервтерді сақтауы керек, олар Банк міндеттемелерінің белгілі бір ... ... Бұл ... не ҚРҰБ ... ... ... ... ақша түрінде болуы тиіс. Бұл қаражаттарды ... ... ... ... ... ... ... 10
«Тұран Әлем Банк» АҚ –ның міндетті резервтері
|Көрсеткіштер |2006 |2005 |2004 |2003 ... ... |14028 |10 791 |5 081 |3 706 ... резервтерге |- |- |1 890 |- ... ... | | | | ... резервтер барлығы, |14028 |10 791 |6 971 |3 706 ... ... | | | | ...... ... ... Әлем Банкі» АҚ-ның қаржылық есебі.
«Тұран Әлем банкі» АҚ өз ... ... ... ... асыру
үшін банк депозиттік операцияларын жүргізуде. Банктің келесідей депозиттері
бар: «Табыс ... ... ... ... ... депозиттері бар.
«Платинум» депозиті бойынша салымның ерекшелігі:
– минималды салым көлемі – 15млн теңге немесе - 100 000 АҚШ ... ... ... ... – ай ... ... ... шектеусіз
– салымдарын бөліктеп алу мүмкін, бірақ минималды сомадан аспауы тиіс
– салым конвертациясы – сыйақыны жоғалтусыз, ... ... ... ...... түрде
– мерзімінен бұрын алу:
3 айдан кем сақталынса – төленбейді
3 айдан-6 айға дейін – 3 айға дейінгі пайыз ... ... ... – 6 айға ... ... мөлшерлемесі
Сыйақы төлеу үшін банк салымшыға карт-шот ашады, халықаралық төлем
карточкасын VISA Gold немесе MasterCard Gold ... ... ... бойынша салымның мерзімдері мен сыйақы мөлшерлемелері
|Сақтау мерзімі және сыйақы |12 ай |18 ай |24 ай |36 ай |60 ай ... ... | | | | | ... ... (%) |10,5 % |11,0 % |11,5 % |12,0 %|12,5 % ... ... (%) |7,5 % |8,5 % |9,0 % |9,5 % |10,0 % ... бойынша ай сайынғы | | |Бар | | ... ... ... | | | | | ... ... ... | | |Бар | | ... | | | | | ... ... ... алу және | | |Бар | | ... ... | | | | | ... ... | | |15 млн | | ... ... (%) | | ... | | ...... ... «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның қаржылық есебі.
«Копилка» депозиті бойынша салымның ерекшелігі:
– минималды салым ... – 7 500 ... ... 50 АҚШ ... есептелінген сыйақы капитализациясы – ай сайын;
– толықтырылған енгізулер- минималды сома – 20 АҚШ доллары/ евро ... ... ... ... ... алу ... бірақ минималды сомадан аспауы тиіс;
– салым конвертациясы – сыйақыны ... ... ... ... ... – автоматты түрде;
– мерзімінен бұрын алу:
– 7 күннен аз болса, онда ... ... және ... ... 30 ... ... аз ... онда сыйақы есептелмейді және шотқа түскен
ақшасыз нысандағы сомадан комиссия ұсталад;
– 30 (отыз) күн және одан ... ... онда – ... ... етуге
дейінгі» салымы бойынша мөлшерлемемен есептеледі.
Сыйақы төлеу үшін банк ... ... ... халықаралық төлем
карточкасын VISA Gold немесе MasterCard Gold ашады.
Кесте 12
«Копилка» депозитінің шарттары
|Параметрлер ... ... ... |
|1 |2 ... ... |3, 6, 7, 9, 12, 12.5,  18,  24,  36 ай. ... ... |KZT / USD / EUR ... 12 ... |2 ... ... ... |7 500 ... |
| |50 АҚШ долл / евро ... ... |12 ай ... | ... төлеу |Мерзімі аяқталғанда. ... ... ... сома – 20 ... ... 3 000 |
| ... ... – дерек көзі: «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның қаржылық есебі.
«Табыс формуласы» салымының ерекшелігі:
– минималды салым көлемі – ұлттық ... - 75 000 ... ... 500 $ ... ... ... капитализациясы – ай сайын;
– толықтырылған енгізулер- 15 000 тенге немесе 100 $/ ... ... ... алу ... ... ... сомадан аспауы тиіс;
– салым конвертациясы – сыйақыны жоғалтусыз, салым мерзімі ... ...... ... ... ... алу:
– 7 күннен аз болса, онда сыйақы есептелмейді және комиссия ұсталады;
– 30 (отыз) күннен аз болса, онда ... ... және ... ... ... сомадан комиссия ұсталады;
– 30 (отыз) күннен 90 күнге дейін болса, онда – ... ... ... ... бойынша мөлшерлемемен есептеледі;
– 90 (тоқсан) күн және одан жоғары болса, онда сыйақы арнайы мөлшерлемемен
есептеледі: 3% жылдық теңгемен, 3% ... АҚШ ... ... ... ерекшелігі:
– минималды салым көлемі –75 000 теңге немесе 500 $ / еуро;
– есептелінген ... ... – ай ... толықтырылған енгізулер- шектеусіз;
– салымдарын бөліктеп алу мүмкін, бірақ минималды сомадан аспауы тиіс;
– салым конвертациясы – сыйақыны жоғалтусыз, салым ... ... ...... түрде;
– мерзімінен бұрын алу:
– 7 күннен аз болса, онда ... ... және ... ұсталады;
– 30 (отыз) күннен аз болса, онда сыйақы ... және ... ... ... сомадан комиссия ұсталады;
– 30 (отыз) күннен 90 күнге дейін болса, онда – ... ... ... ... ... ... есептеледі;
– 90 (тоқсан) күн және одн жоғары болса, онда ... ... ... 3% жылдық теңгемен, 3% жылдық АҚШ долларымен/ еуро.
"Тұран Әлем Банк" АҚ-ның өз депозиттік операцияларын ... ... ... саясатын қалыптастырған. Депозиттік саясаты белгілі ережелерге
сүйене ... оның ... ... ... ... ... Ұлттық Банк құқықтық нормативті актілеріне, қаржылық ұйымдар
және қаржылық нарықты қадағалау мен ... ... ... ... "Тұран Әлем Банкі" АҚ-ның жарғысына сәйкес құрылды.
Банк салымдарды қабылдауды қаржылық ұйымдар және қаржылық ... мен ... ... ҚР Агенттігімен берілген банктік операцияларды
ұлттық валютада және шетел валютасында жүргізуге мүмкіндік беретін лицензия
негізінде жүзеге асырады.
Банкте талап еткенге дейінгі ... ... ... шотын ашу кезінде
салымшының сұранысы бойынша жинақ кітапшасы беріледі. Ал мерзімді депозит
бойынша жинақ ... акшу ... ... ... банктік салым келісім-
шартына отырады. Салымды қабылдау келесі тәртіпте жүзеге асырылады:
– депозитор шотты ашуға ... ... ... ... ... ордерін
толтырады
– қолы бар құжат үлгісінде депозитор жеке куәлік (немесе жеке ... ... ... ... салық төлеушінің тіркеу нөмірін
(СТН) және қолының үлгісін көрсетуі тиіс.
Банктік салым ... ... ... ... ашу үшін
өтінішке қолын қояды.
Банктік салым ... ... ... сома ... мен ... түрі
көрсетіледі, банк оған сыйақыны төлеуге және салымды сол ... ... ... және ... ... ... ... Банк
салымшыға белгілі нөмірі бар жинақтаушы шотын ашуға, оған салымды есептеуге
және осы шартта ... ... ... қызмет көрсетуді жүзеге
асыруға міндеттенеді.
Салым бойынша жылдық сыйақы ... ... ... ... ... ... жарналардың қабылдануы қаралған. Қосымша жарнаның ең
аз сомасының мөлшері шектелмеген. Жарнаның кң аз ... ... ... сақтай отырып сплым бойынша ақшаны ішінара аліу
рұқсат етіледі.
Сыйақы шотқа салымшының салған ... ... ... ... Есеп
айырысу кезінде бір жыл -360 күнге , ал бір ай –30 күнге теңеледі.
Әрбір айдың ... ... ... ... ... ... ... сомасын ұлғайтады.
Салымшының қалауы бойынша өтініш негізінде есептелген сыйақы сомасы
салымшының карт-шотына немесе оның ағымдағы ... әр ай ... ... ... сыйақыны аудару күні демалыс немесе мереке күндеріне тап
келсе, сыйақыны салымшының ағымдағы шотына ... ... ... ... Шартты мерзімінен бұрын бұзған кезде сыйақыны төлеу салымды
салған күннен бастап ... ... мен ... ... ... бұзу
мөлшерлемесін ескеру арқылы жүргізеді. Мысалы, 3 айға дейін 0%, бұдан ... ... ... ... ... 3 ... 6 айға дейін бұдан бұрын
есептелген сыйақыны есептен шығару арқылы "мерзімдік талап етуге дейінгі"
салым мөлшерлемесі бұл ... ... ... ... ... ақ
салым сомасына жүргізіледі. 6 айдан 9 айға дейін ... ... ... шығару арқылы жылдық пайыз, бұл жағдайда сыйақыны есептеу
капиталдануды ... ақ ... ... ... 9 ... және жоғары
бұдан бұрын есептелген сыйақыны есептен шығару арқылы жылдық пайыз, ... ... ... ... есептемей ақ салым сомасына
жүргізіледі.
Сыйақыны төлеудің көрсетілген тәртібі ... ... ... бұрын бұзу жағдайында қолданады.
Шарттың бүкіл қолданылу мерзімі кезінде ... бір ... ... ... АҚШ ... ... ... бар. Салымды ауыстыру,
операция жасалған күнгі жеке ... үшін ... ... ... бағамы бойынша салымшының ауыстыруды өтінген өтініші ... ... мен ... шоттағы ақшаның бар болуы және қозғалысы туралы құпияны сақтауға және
тек Қазақстан Республикасының заң актілерінде ... ... ... ғана ол ... ... беруге
– шартқа және Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген заңдарына сәйкес
шот бойынша операцияларды жүзеге ... ... ... ... әрбір
жасалған операциялар бойынша көшірме ұсынуға немесе салымшының қалауы
бойынша жасалатын операцияларды жинақ ақша кітапшасына жазуға
– Қазақстан Республикасыеың ... ... ... ғана ... ақша ... жүргізуге
– Салымды шартта көрсетілген жағдайларда, шарттың талаптарына сәйкес
өтініштің келіп түскен ... ... 3 ... ішінде есептелген
сыйақысымен бірге қайтаруға
– Шарт ... ... ... 18 ай ... ... мөлшерлемесін
өзгертпеуге міндеттенеді.
– Банк құқығы:
– салымшыдан шотты ашуды және жүргізілетін операцияларға қатысты қажетті
қосымша ақпаратты және ... ... ... ... ... ... ескере отырып салым бойынша сыйақы
мөлшерлемесін банкте жеке тұлғаларға арналған салымдар бойынша сыйақының
жаңа ... ... ... 14 ... күн ... ... ақпарат құралдары арқылы хабардар ету арқылы бір ... ... ... ... жасалған операциялар бойынша комиссиялық сыйақыны акцепсіз
тәртіппен ... егер де ... ... ... ... ... жаңа ... жағдайда, шартты бұзуға құқығы бар.
– Салымшы:
– шотты ашу және жүргізу үшін қажетті құжаттарды және ... ... осы ... талаптарына және қолданылып жүрген заңдарға ... ... ... ... ... жүргізу кезінде қолданылып жүрген банктің тарифіне сәйкес
банктің ... ... ақы ... ... қол қойған күнінен бастап 5 жұмыс күні ішінде салым ... ... ... ... ... және ол ... ... қозғалысы туралы ақпаратты алуға
– қосымша жарна салуға
– шарттың талаптарына сәйкес салымға өкім жүргізуге
– ұлттық валютада ашылған шотқа ұлттық ... ... ... немесе
қолма-қол ақшасыз түрде банк филиалынан немесе басқа банктерден ақшаны
ауыстыру арқылы салуға. Егер ... сома ... ... ... ... болса, онда салым сомасы болып шотқа ... ... ... бұл ... шартқа қосымша келісім жасалады
– Салымшының банкте немесе оның филиалдарында ашылған банктік шотына ғана
шетел валютасында ақшаны қолма-қол ... ... ... ... арқылы
салуға
– банкке ақшаны аударуға арналған төлем ордерін ресімдеуге ... ... ... банк егер де, салымшыда банкте немесе оның филиалдарында
басқа банктік шот болған ... оның ... ... өз ... аудара
алады
– салымнан ақшаны ең аз сомасына тең ... ... ... ... ... алуға
– банк шартты бұзған жағдайда салымды нақты пайдаланған уақыты үшін салым
сомасын және есептелген сыйақыны ... ... ... ... ... мөлшерлемесі және талаптары
бойынша банк алдында салымшының міндеттемелерді қамтамасыз етуі ... ... ... оның ... ... құқығы бар.
Шарттың талаптарын бұзған жағдайда Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес жауапқа тартылады.
Банк пен салымшының арасындағы шарт салым түскен ... ... ... және ... ... ... дейін қолданылады.
Шарттың қолданысы келесі жағдайларда тоқтатылады:
– шарттың талаптарына сәйкес салым сомасы сыйақымен бірге төленгенде
– салымшының ... ... ... мерзімінен бұрын алса
– Қазақстан Республикасының заңдарында қарастырылған жағдайларында ... ... ... 2 дан және орыс ... 2 дана болып жасалған,
екеуінің де заңды күші бірдей,тараптардың әрқайсысына аталған тілдерде ... ... ... ... мемлекеттік және орыс тіліндегі мәтіндерінде
алшақтық туындаған жағдайда, ... орыс ... ... басшылыққа
алады. Шартқа енгізілген өзгертулер мен толықтырулар, жазбаша ресімделген
болса және тараптардың ... ... қол ... ... ... Шарт бойынша келіспеушіліктер болған жағдайда, Қазақстан
Республикасының қолданылып ... ... ... алады. Салымшының
салымға қосымша ақша сомасын салу немесе осы шарттың қызмет мерзімі кезінде
шоттан ақшаны ішінара плуы ... ... ... салдарынан, сонымен
бірге салым санатының өзгеруіне әкеліп ... осы ... ... ... ... ... ... иіндетті түрде кепілдендіру
ережесіне сәйкес кепілдендіріледі.
Қорытындылай келе, әрбір клиент өз ақша ... ... ... ... ... оның ... ... икемді екендігіне назар
аударады. Сонымен қатар, бірнеше банктердің келісім-шарттарын қарастыра
келе өзіне ең оңтайлысын ... ... ... саясасаттың дұрыс
жүзеге асуына, клиенттерді тартуына келісім-шарт үлкен рөл атқарады.
2.3 Банктің депозиттік салымдар құрылымын талдау
Банкті дамыту стратегиясына және ... ... ... нарығын
және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау ... ... ... банк ... айқындалатын талаптарына,
банктік қадағалау жөніндегі Базель комитетінің капиталдың ... жаңа ... ... банк ... ... ... мен
төлемге қабілеттілігінің қажетті ... ... ... тәуекелдерді
басқару жүйесін жетілдіру бойынша жұмыс жүргізіп отыр.
Жалпы алғанда ... ... ... ... Әлем ... Корпоративтік басқаруға қатаң талаптар қатарымен,
- Қарыз операцияларын жүргізу тәжірибесімен,
- Қаржылық құралдарымен операциялар жүргізу тәжірибесімен,
- Активтер мен ... ... ... ... ... мен ... ... жүйелерінің жоғары
сенімділік деңгейімен қамтамасыз етіледі.
Банкте тәуекелдерді басқарудың төмендегідей келесі әдістері қолданылады:
- Әртараптандыру,
- Лимиттер ... ... ... ... ... қалыптастыру,
- Тәуекелдерді сақтандыру,
- Хеджирлеу,
- Операциялар жүргізуді регламенттеу,
- Капиталдың жеткіліктігін сақтау.
Банк өз ... ... ... ... олардың негізгілері:
несиелік тәуекел; өтімділік тәуекел; валюталық тәуекел; ... ... ... ... ... саяси және құқықтық тәуекелдер.
Қазақстандағы банк секторының ахуалын объективті бағалай және оның бұдан
әрі дамуын болжай отырып, Банк басшылығы ... Әлем ... АҚ-н ... ... ... ... ... толық ауқымын көрсететін
әмбебап банк ретінде позициялау туралы шешім қабылдады.
Елдің ... ... ... жоғары өтімділік деңгейіне және
нарықта инвестициялауға арналған қаржылық құралдардың ... ... ... ... ... ескере отырып, объективті
түрде Банк үшін бөлшек бағытын дамыту неғұрлым тартымды болып ... ... ... клиенттер базасының өсуіне ең алдымен Банктің әрекет
етуші клиенттермен тиімді өзара әрекеттестігі ... ... ... ... кепілдік экономиканың қызу өсіп келе ... ... ... жаңа ... ... ... табылады. Бұл тезис
Қазақстан Республикасының ... ... ... бәсекелестіктің
барған сайын өсіп келе жатқан дәрежесі ... ... ... ... ... ... айқын көрсететін статистикалық деректермен
расталады.
Кесте 13
«Тұран Әлем Банкі» ... ... ... ... ... ... ... |
|Барлығы |538591 |632324 |564038 |629904 |772602 ... ... |34371 |32236 |77511 |88322 ... тұлғалар |502976 |597953 |531802 |552393 |684280 ...... ... ... Әлем ... ... ... есебі.
2006 жылы қаржылық көрсеткіштердің өсуіне клиенттер базасының ... ... 2005 ... ... «Тұран Әлем Банкі» АК,-ында 88322 заңды
тұлғаларға және 684280 жеке ... ... ... алуан салаларында көптеген кәсіпорындармен жұмыс істей
отырып, Банк өз клиенттеріне саланың спецификасын, бизнес аясын, ... ... ... ... ... ... қажеттіліктері
мен мұқтаждықтарына дөп ... ... ... ... ... тізбесін ұсынып отырды.
Банктік салымдардың салалар бойынша құрылымын ... ... ... ... Әлем Банкі» АҚ депозиттік салымдарының құрылымы
|Көрсеткіштер |2006 жыл |2005 жыл |
| |млн |% |млн ... |
| ... | | | ... ... |89.097 |39,3% |69.186 |37,7% ... |30.171 |13,3% |25.070 |13,6% ... және газ |29.290 |12,9% |6.852 |3,7% ... сада |12.774 |5,6% |12.479 |6,8% ... емес ... |9.230 |4,1% |1.907 |1,1% ... | | | | ... |7.904 |3,5% |6.448 |3,5% ... |7.605 |3,4% |3.021 |1,7% ... |7.161 |3,2% |5.439 |3,0% ... сауда |6.158 |2,7% |2.042 |1,1% ... ... |3.259 |1,4% |2.738 |1,5% ... ... |2.803 |1,2% |1347 |0,7% ... мен құрал- жабдықты |2.074 |0,9% |6.556 |3,6% ... | | | | ... ... |952 |0,4% |389 |0,2% ... және тері ... |838 |0,4% |41 |– ... |736 |0,3% |432 |0,2% ... үй ... |370 |0,2% |1 02 |0,1% ... ... |360 |0,2% |410 |0,2% ... және ойын ... |281 |0,1% |166 |0,1% ... |15.647 |6,9% |38889 |21,2% ... |226.712 |100,0% |183514 |100,0% ... – дерек көзі: «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның қаржылық есебі.
Бұл клиенттер тартудың ... 2 ... ... ... ... клиенттер базасының көлемінен айтарлықтай көрінді.
2005 жыл Банк үшін ... ... ... тағы да бір ... ... ... болды. Біз Қазақстанның банктік кеңістігінде өзіміздің
бағытымызды ... және ... ... ... ... ... және ... растайтын маңызды нәтижелерді көрсете алдық.
«Тұран Әлем Банкі» АҚ ... ... және өз ... ... ... келеді.
Банк қаржылық институттардың бірі бола отырып, өзінің бөлшектік желісін
белсенді түрде кеңейтіп келеді. Қазірдің өзінде Банк ... ... ... ... ... сондай-ақ жеке тұлғаларға көрсетілетін
қызметтер ... ... ... ... мен ... ... ... саны келесі
кестеде көрсетілген.
Кесте 15
«Тұран Әлем Банкі» ... ... мен ... ... ... ... |2003 |2004 |2005 |2006 ... |23 |22 |22 |22 ... |211 |186 |189 |197 ... – дерек көзі: «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның қаржылық есебі.
Стратегиялық бағыттарға сәйкес жеке және заңды тұлғалардың уақытша ... ... ... яғни ... ... көбейту мақсатымен өз
желісін тек ҚР-ы аумағында емес, сонымен қатар ТМД елдерінің банк ... ... ... ... отыр.
Маркетингтік стратегияны жүзеге асыру үшін банк келесі шараларды көздеп
отыр:
– маркетингтік шаралар жоспарын құрастыру сапасын көтеру
... ... ... ... ... ... анықтау.
Банк өз депозиттері мен басқа қызметтері туралы халыққа жеткізу үшін
маркетингтік стратегияны ... мен ... ... ... ... ... және жарнамалық акцияларға
сүйене отырып құрастырады.
3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАРДЫ ЖҮРГІЗУДІ ... ... ... ... ... банктердегі
салымдарға кепілдік беру жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... ұсынылған.
3.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі депозиттерге
міндетті кепілдік беру ... ... ... ... ... кепілдік беру туралы
заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және сол
заң мен Қазақстан Республикасының ... да ... ... ... ... ... беру жүесінің мақсаты қаржы жүйесінің
тұрақтылығын қамтамасыз ету, соның ... ... банк ... ... ... кепілдік берілген өтемді төлеу ... ... ... сенімді қолдау болып табылады.
2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап "Қазақстан Республикасының екінші
деңгейлі ... ... ... ... кепілдік беру туралы"
Қазақстан Республикасының жаңа заңа өз күшіне енді, бұл заң 2006 ... ... ... ... заң қазақстандық банк салымшыларының құқықтарын ... ... ... ... беру жүйесінің қызмет етуінің
негізгі құқықтарын анықтайды. Сонымен қатар, депозиттерге кепілдік берудің
қазақстандық қорының ... ... және ... ... ... кепілдік беру жүйесінде қатысуын анықтаған.
Бұл заңды қабылдауөте маңызды рөл атқарады, ол ... ... ... жүйесінің халықаралық тәжірибеге сай келтіруін, бұл
жүйенің қызмет етуінің анықтығын, ... ... ... сай
тәуекелдерді азайтуын қамтамасыз етуге бағытталған. заң ... ... ... ... ... мен ... талдауы
негізінде қалыптасты.
Заңды қабылдау Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк басқармасының
бекіткен ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктерінде жеке тұлғалардың
салымдарын міндетті ұйымдық сақтандыру ережелері
– Міндетті ұйымдық сақтандыру ережелері бойынша жеке ... ... және ... Республикасының екінші деңгейлі банктерінің
қатысуы.
Аталған жүйенің ... ... мен ... ... ... ... нығаюын, кепілдік мөлшерлемесін көбейтуді,
кепілдік сомасын төлеу жүйесін жеңілдету, ... ... ... күнтізбелік салымдар мөлшерлеме көлемін өзгертуін, қор ... және т.б. ... заң ... беру механизміне өзгертулер енгізді.
1. Қор қызметіне байланысты "Депозиттерге кепілдік берудің Қазақстандық
Қоры" АҚ ҚР-ның екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ұйым ... ... Қор құрылтайшысы және жалғыз
акционері Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... Директорлар кеңесі жүзеге асырады. Оның
құрамына ҚР ҰБ басшы орынбасары, қаржылық ұйымдарды және ... ... мен ... ... ҚР ... ... ... ҚР қаржы
вице-министрі, Қазақстан қаржыгерлер Ассоциациясының өкілі, ... ... ҰБ-і ... ... Генералды басшысы кіреді.
Мемлекетпен бекітілген Қордың негізгі мақсаттары қаржы ... ... ету, ... ... ... қатысушы банк мәжбүрлеп
таратылған жағдайда, салымшылардың құқықтары мен ... ... ... орындау үшін қор келесі функцияларды атқарады
– қатысушы-банктер салымдарын төлеу мен көлемі мен тәртібін ... ... ... ... ... ... қалыптастырады
– меншікті активтерін инвестициалайды
– мәжбүрлеп таратылған банк салымшыларының депозиттері ... ... ... ... кепілдік сомаларын төлейтін банк-агентін тағайындайды.
Жаңа заң бойынша аталған функциялардан ... қор ... ... ... ... ... беру ... қайтару кезінде
уақытша әкімшілік құрамына қатысады, сонымен ... ... ... ... ... ... және кредиторлар комиссиясы
мүшелігіне қатысады.
2. Кепілдік беру обьектілері және ... ... ... ... жылы бір ... ... ... кепілдік сомасы 200.000
теңге болды. Мемлекеттің экономикалық дамуын және халық табысы ... ... ... 2003 жылы бұл ... 400.000 теңгеге дейін
көтерілді, ао 2007 жылдың 1 қаңтарынан ... бір ... бір ... максималды кепілдік сомасы 700.000 теңгені құрады.
Жүйенің қызмет ету жылдарының ... ... ... ... атап өтуімізге болады
– 1999-2003жж кепілдік беру обьектілері болып мерзімді салымдар мен талап
еткенге ... ... ... табылды.
– 2003-2006жж 50.000 АҚШ долларына дейін мерзімді және ... ... ... ... және ... ... қалдықтары, кепілдік
салымдары, талап еткенге дейінгі салымдарға кепілдік берілген. 2004 жылы
Қазақстан экономикасының дедолларизация саясатын жүзеге асыру ... ... ... 50.000 АҚШ долларынан 7 млн. теңгеге
өзгертілді.
Сонымен қатар, алғашқы 2 кезеңде қатысушы-банк ... ... ... мен туысқандарының, сонымен қатар 5 немесе одан көп акция
пайызы ... бар ... мен ... ... ... бар ... ... обьектілері бола алмаған.
– 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап кепілдік обьектілері шектелмеген сомада
теңге және шетел валютасымен ... ... жеке ... ... ... ... қатысушы банктің еріксіз жабылу кезінде әрбір салымшы -
жеке тұлғаға депозиттерге кепілдік ... ... Қоры ... теңге
көлемінде кепілдік сомасын беруі міндет.
Егер 2007 жылға дейін кепілдік ... ... ... ... сәйкес кепілдік сомасы теңгемен беріледі. ... ... ... бойынша кепілдік сомасы валютаны нарықтық ... ... ... асырылады.
Салымшылардың қолайлығы үшін кепілдік соманы алу мерзімі 3 ... 6 ... ... ... ... қатысуы бойынша
Алғашқыда жүйе қатысушысы ҰБ-ң бекітуі бойынша халықаралық ... ... ... ... ... 2003 ... бастап депозиттік
опепацияларды жүргізуге құқығы бар барлық банктер жүйе ... ... ... 1 ... ... ... Қазақстанда қызмет етуші 34 банктің
33 екінші деңгейлі банктері болып табылады.
Заңмен екінші деңгейлі банктердің қорға төлейтін максималды ... ... ... толықтырылған, төтенше) анықталған.
Міндетті күнтізбелік салымдар қатысушы банктің тоқсандық төлем сомасының
көлемі ... ... ... ... ... ... ... күнгі жағдайы
бойынша банктің кепілдік депозитінің ... ... ... ... - бір ... төлемдер, кепілдік соманы төлеуге
арналған қордың арнайы резервінің ... ... ... ... мәртелік төлемдері.
Төтенше салымдар - салымшыларға кепілдік соманы төлеу үшін арнайы резерв
құралдарының жетіспеушілігі кезінде ҚР ... ... ... ... ... үшін қаиысушы банктің төлемдері. Қатысушы банктің ... ... ... ... күнтізбелік салымның жылдық көлемінен аспауы тиіс.
Кепілдік берілген өтемді төлеу тәртібі:
– депозиттерге міндетті кепілдік ... ... ... ұйым ... ... тарату туралы ст шешімі заңды күшіне енген ... ... төрт күн ... күні ішінде Қазақстан Республикасының бүкіл ... және орыс ... ... ... баспасөз
басылымдарында жариялау арқылы қатысушы банкті мәжбүрлеп тарату ... ... ... ... ... ... ... банктің ( не агент
банкті таңдау мүмкін болмаған жағдайда Ұлттық пошта операторының) атауын
көрсете отырып, кепілдік берілген ... ... ... ... мен ... кепілдік берілген өтемді төлей бастау мерзімін
кейінге қалдыру туралы хабарлайды.
Депозиттерге міндетті кепілдік ... ... ... ұйым ... өтемді төлей бастау мерзіиін кейінге қалдырған жағдайда Қазақстан
Республикасының ... ... ... және орыс ... ... баспасөз басылымдарында жариялау арқылы төлеудің басталуы, кезеңі,
орындары және шарттары туралы депозиторларға қосымша хабарлайды.
Депозитор ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыратын ұйымнан тікелей алуға құқылы.
– мәжбүрлеп таратылатын қатысушы банктің депозиторы кепілдік берілген
өтемді төлей бастау ... ... ... ... ... 6 ай ... ... берілген өтем төлеу туралы агент банкке жазбаша өтініш
беруге құқылы, бұл ... ... шот және ... ... шарттарының
және салым құжаттарының түпнұсқалары мен ... ... ... ... ... банк ... ... өтемді депозитор жеке басын
куәландыратын құжатты ұсынғанда ғана ... ... ... таратылатын қатысушы банкке талап ету құқықтары
расталған жағдайда агент банк кепілдік берілген өтемді құжаттар ... ... ... ... ... 5 жұмыс күнінен кешіктірмей төлейді.
– Алты ай өткеннен ... ... ... ... ... алу үшін
депозиттерге міндетті кепілдік беруді ... ... ... ... ... Егер мәжбүрлеп таратылатын қатысушы банк депозиторға қатысты кредитор
немесе кепілдік беруші болса, ... ... ... ... ... ... ... мен аталған қатысушы банктің қарсы талаптарының
сомасын есепке алу ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктермен сәйкес депозиттік саясатты жүргізу үшін
қор ... ... ... ... максималды сыйақы мөлшерлемесін
бекітетін, аталған ... ... ... ... 2007 ... 1 ... ... бұл ереже өз күшін жойды, яғни
осы жылдан бастап банктер тартылған депозиттер бойынша сыйақы мөлшерлемесін
өздері анықтайды және ... ... ... заң, ... жылдан жылға жақсарып келе ... ... ... ... менің ойымша бұл заңда ... ... ... ғана кепілдік сомаларын өтейді.
3.2 Депозиттік операцияларды жетілдіру жолдары
Депозит салымдарының және соған ... ... ... ... ... деген сұраныстың тек өсуін және еңбекке жұмсалған
қаражаттарды азайтатын, айналым шығындарын ... ақша ... ... ... ... жаңа ақша айналым механизмін құруды
талап ... ... ... деңгейлі банктің ерекшеліктерін айтып кеткен
жөн:
– Қазақстан бойынша ең сапалы ... ... ... ... ... ... жұмыс жасаудағы жоғары тәжірибелік;
– POS-терминалдар мен банкоматтарды эксплуатациялауда жеткілікті жоғары
тәжірибелік;
– карточка иелеріне ... ... және ... ... ... ... ... бойы техникалық қолдау;
– клиенттерді тәулік бойы қолдау қызметі;
– банктік телекоммуникациялық жүйенің ... ... ... ... мерзімділігі;
– корпоративтік клиенттер үшін арнайы сервис.
Екінші деңгейлі банктерінің өз қызметтерінің сапасын жаңартып отырады:
... ... ... ... сапалар қазіргі таңдағы коммерциялық ... ... ... деңгейлі банктер өз қызметінде пассивтік ... жаңа ... ... және ... құралдарды пайдалануы
мүмкін.
Коммерциялық банктер маркетингтік құралдарды депозиттік саясатта қолдана
алады. Маркетингтік құралдарға келесі іс-шараларды қарастыруға болады:
– телемаркетинг қызметін қалыптастыру;
– клиенттер бойыншадепозиттік ... ... ... ... белсендендіру.
Бұл проблема жалпы қолда бар ақша түрлерін қолдану арқылы шешілмейді,
яғни олар ... ... ... ... ие, ... ... ... есеп берудің үздіксіздік ... ... және ... ... ... туғызады. Бұл
проблеманы шешудің негізгі жолы – нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер
тәжірибесіне негізделген ... ... атты ... ... ... елде ... қолма-қолсыз есептеулерінің ... ... ... ... ... шығарылды. Қызметтер
мен тауарлар үшін қолма-қолсыз есеп айырылысуларынан басқа ... ... ... ... ... көрсету проблемалары жүйелі
түрде қарастырылған. Жүйелік ой банк ... ... ... ... және кез-келген банк жүйесі үшін болар-болмас
модификация ... да ... ... әртүрлі банк жүйесінің
идеологиялық және технологиялық біркелкілігін қарастырады, бұл ... ... ... ... және ... ... ақша ... жүйесін құруды міндеттейді. Автоматтандыру процесі
бірнеше деңгейлі несие-қаржылық салада жүргізіледі. Бір ... ... ... және банк ішілік қосылған жүйелерді, ... ... ... ... ... ... көрсететін электронды
техникалық құралдарды енгізу жатады. Ал, бір ... жеке және ... ... ... ... көрсету жүйесі қолдануда.
Жеке клиенттердің электронды депозиттік жүйесінің қызмет ету механизмі
пластикалық карточкаларды ... ... және ... ... ... ... жүйесі, сауда орындарында орналастыру,
тұтынушыға жекелеген қызмет көрсетуді жеткізу әдісі ретінде жеке тұлғаларға
үйде немесе ... ... ... ... көрсету жүйесі және тағы басқалар.
Бұл операциялардың барлығы банкомат арқылы ... ... ... – бұл ... ... түрін білдіретін, яғни
міндеттілігі бар, ... ... ... ... ... мүмкіндігі
бар, қызметтер жиынтығынан тұратын жалпылама термин. ... ... ... ... ... ерекшелігі – онда
әртүрлі қолданбалы программаларда қолданылатын белгілі-бір ақпараттар
жиынтығы сақталады. Карточка ... ... ... ... компьютерге
ену құралы, байланыс келіссөздерін төлеу құралы, ... ... және ... ... қызмет ете алады. Ақша айналым сферасында пластикалық
карточкалар ... есеп ... ... ... ... болып табылады.
Барлық есептесуге арналған пластикалық карточкалар жеке және
корпоративті ... ... Банк жеке ... жеке ... ... ... ... алатын клиенттеріне, сонымен қатар банкте ағымдық шоты
бар немесе сақтандыру депозиті ... ... ... ... ... ... карточкалар заңды тұлғаларға, олардың
міндеттілігі мен ... ... ... ... тұлғаның төлем
қабілеттілігін талдағаннан кейін ... ... ... бар ұйым қызметкерлері қолдана алады.
Қазіргі кезде 200 астам ... ... ... ... ... ... ... ал қызметтер мен тауарларды қолма-
қолсыз төлеу көптеген елдерде барлық ақша ... ... ... ... ... ... өз иесіне қызметтер немесе тауарлар
сатып алғанда олардың төлеу мерзімін ... ... ... ... болып табылады. Әрбір карточка иесіне жай банктік шотқа тәуелді
емес оның ... шоты ... ... ... ... ... ... үшін, несиелік карточкаларды қолдану ... ... ... асыратын, банктің арнайы ... ... 18 ... ... ... ... алады және оларға банкте
ағымдық шо ашу міндетті емес. ... ... ... банкте
ағымдық және жинақтаушы шоты бар клиенттерде ... ... ... алады.
Банк несиелік карточканы берместен бұрын клиенттің қаржылық ... ... ... білдіретін бірнеше сұрақтар тобын қосатын арнайы
форманы толтыруды ұсынады. Содан кейін осы мәліметтер ... банк ... ақша ... ... ... ... түсімдер соммасын және
шоттан сызып тасталған ... ... Егер ... ... банкті қанағаттандыратын болса, онда оған ... ... және ... ... ... карточка клиенттің төлем қабілеттілігі, карточка иесінің аты-
жөні, банктік шоттың ... ... ... ... символдары,
голограммалар, карточканың қызмет ету мерзімі және артқы жағындамагниттік
сызықтағы клиент қолы туралы ақпараттардан тұрады.
Несиелік операциялар ... ... ... ... ... алу, ... ... кез-келген банктен аванс немесе
қарыз түрінде қолма-қол ақша ... алу, тағы ... ... ... ... ... ... ішінде және шетелде қолма-
қол ақша алу үшін қолдануға болады.
Несиелік ... ... ... ... ... ... – бұл
саяхат кезіндегі келеңсіз жағдайлардан тегін сақтандыру. Саяхатқа шығу
құнын несиелік карточка арқылы ... ... ... иесі ... ... ... ... зардаптардан, зақымдардан және қазадан ... ... ... зардаптардың орнын толтыруға ... ал қаза ... ... ... мен ... ... ... пластикалық карточкалар жүйесіне ену 1988 жылы наурыз
айында болды, сол кезде Лондонда «Интурист» атты советтік саяхат бюросы ... VISA ... ... ... ... Орта Азия және Африка
елдеріне келісім-шарт жасалды, бұл совет ... ... ... ... ... ... аяғында біздің
мемлекетімізде несиелік карточкалар ... ... ... ... ғана ... 1988-1989 жж. Кеңес Одағының жинақ банкімен
тауарлар мен ... үшін ... есеп ... ... ... ... азаматтары мен біздің елде тұратын шетел
азаматтары үшін несиелік карточкалар шығарылуда, бұл ... ... ... ... ... ... алып келді. Бұл қандай жағдаймен
түсіндіріледі? Көрсетілген сұраққа ... бере ... 3 ... ... ... ... ... банкаралық бәсекелестіктің ерекшелігімен
түсіндіріледі. Қазақстанның қаржы нарығы әлі де ... ... ... нарыққа қарағанда банктік қызмет көрсету үшін жоғары белсенділікке
ие. Сондықтан Қазақстандық ... ... орны үшін ғана ... ... рентабельділік нарықтағы жетекшілік етуге, банк үшін тиімді ... ... ... Шетелде тауарларға төлемдер жүргізу, қолма-қол
ақша алу және тағы ... ... ... ... ... ... ... Шетел азаматтары біздің елімізге келіп ... бас ... ... ... ... үшін ... ішінде және шетелде «бір чемодан» ... гөрі ... ... ... бар ... жақсы. Осыған байланысты банк
халықаралық немесе ішкі ... ... ... ... ... бай ... ... Қазақстандық банктер көрсетілген клиенттер ортасына қызмет
көрсете отырып, шетелдік банктермен әлемдік банктік тәжірибе стандарттарын
ұстана отырып, ... ... ... және ... ... ... ... жалпы клиенттерге қызмет көрсетуде шетел
банктерімен партнер болу үшін қазақстандық банктер ... ең ... ... жету қажет.
Үшіншіден, Батыстағы ақша-несиелік саясаттың даму тәжірибесін талдай
келе біздің мемлекетімізде ақша ... ... ... ... ... ... қорытындыға келеміз.
Қазақстан нарығындағы пластикалық карточкалардың дамуын қарастыра ... ... ... ... ... ... ... депозит нарығы көптеген өзгерістерді
бастан кешіруде және соңғы жылдары ... ... ... орын ... Бір жағынан, дамушы қазақстандық банктер ... ... ... ... ... жағынан, олар өздері Қазақстан
нарығындағы жоғары технология бойынша бірінші болу үшін тартысқа ... ... ... ... ... негізгі
ерекшелігі болып, төлемдердің негізгі элементтеріне ... ... ... – банктер клиенттер тартуда беделді бәсекелесуде.
Нәтижесінде карточкалар құны ... және ... ... ... ... карточкалар нарығының инфрақұрылымы банктік
пластикалық карточкалар шығару деңгейінен төмен.
Төртіншіден, қазақстандық эмитент – ... ... ... ерекшелігіне байланысты ... ... ... шығаруда. Себебі Банктер мүмкін болатын шығындардан
сақтау үшін несиелік карточка жағдайда да ... ... ... ... ... ... магниттік болып табылатын
және бұл дегеніміз оның ... ... ... және ... ... ... көрсетеді. Сондықтан, банктер ... ... ... қымбат инфрақұрылымды құруға ұмтылады.
Бұл жерден көріп тұрғанымыздай, Қазақстандағы депозиттік және тағы басқа
карточкалармен жұмыс ... ... ... ... кететін жағдай,
банкомат төлем жасаудың электрондық жүйесінің элементі ретінде өте маңызды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Уақытша бос ақша қаражаттарын тарту және капиталға ... ... ... барысында, банктер ақшалай табыстар мен жинақтарды салымдар
түрінде тартады. Тартылған қаражатты банк мемлекетті, ... және ... ... үшін ... ... бір ... есеп-төлем
механизмі болып табылады. Төлемдерді өтеу үшін банк өз ... үшін ... ... ... ... жүзеге асырушы делдал ретінде
болады. Коммерциялық банктердің ... ... ... ... және ... арқылы жүзеге асырады. Экономикалық
жағдайды әрдайым бақылап тұруға мүмкіндігі бар ... ... ... кеңес беру қызметін көрсетеді.
Банктің жүргізетін операциясының экономикалық негізі ақша ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің
барлық операцияларын негізгі 3 топқа бөлуге ... ... ... ... ақша қаражаттарын тарту және ресурстарын
қалыптастыру ... ... ... ... ... ... орналастыру)
– активті-пассивті операциялар (белгілі төлемдеоді төлеп, клиенттің банкке
тапсырысы бойынша комиссиондық операциялары)
Коммерциялық банктер қызметінде пассивті операциялар ... орын ... ... ... банктің қызметіне қаражаттарды тарту және
қалыптастыру жүзеге асырылады.
Депозиттер арқылы банк ... ... ... ... ... банктің материалды және ақша шығындары пайда
болады. Сонымен қатар, ... ақша ... ... ... ... яғни ... ... тәуелді екендігі барлығымызға мәлім.
Сондықтан, депозиттерді тарту үшін ... ... ... ... ... ... ... қызметтерді дамыту шараларын
енгізуге мәжбүрлейді. Депозиттік базаны күшейту банктер үшін өте ... ... ... ... мен ... санын көбейту арқылы
депозиттік ... ... ... жақсартуға мен салымдарды
тарту жүйесін ынталандыруға болады.
Дипломдық жұмыста ресурстарды тарту ... ... ... ... аспектілері, депозиттік шоттар сыныптамасы, олардың
кемшіліктері мен артықшылықтары қарастырылған. Бірінші ... ... ... мен олардың сипаттамасына ерекше көңіл бөлінген,
сонымен ... ... ... ... ... ... оның ... мен обьектілеріне, құрылу механизмі ... ... ... ... ... ... ресурстарды
басқару жүйесіндегі орны айқындалған. Бірінші бөлімге сүйене отырып қазіргі
банктік тәжірибеде ... ... және ... ... ... әр түрі ... және бұл ... жоғары
бәсекелестік нарықта банк қызметтеріне деген клиенттер ... ... және ... ... бос ... ... шоттарға
тартуға ұмтылуына жағдай жасайтындығына көзіміз жетеді.
Дипломдық жұмысты жазу барысында ... ... ... ... ... ... ... операциялар саласындағы банк жүесінің нақты
субьектісінің қызметі қарастырылған. Зерттеулер нәтижелері бойынша ... ... ... ... ... ... ... жыл
кезеңдеріне тоқталатын болсақ 1993 жылдан бастап 1999 жылдың 1 ... ... ... ... Ал 2000 ... ... депозиттердің көлемі
күрт өсуін байқаймыз. Бұның себебі ретінде халықтың әл-ауқатының жақсаруын
және 1999 жылдың қараша айында жеке ... ... ... ... ... халықтың банктік салымдарға деген сенімділігін
арттырғандығы айқын көрінеді.
Дипломдық ... ... ... ... ... АҚ-на келетін
болсақ, аталған банктің қызметі, банктік, сонымен қатар депозиттік ... орны ... ... ... ... ... ... оны жетілдіру жолдары мен әдістері қарастырылған,
алдағы 2007-2009 жылдарға арналған «Еуразиялық ... АҚ-ң ... ... алынып, банк перспективалы көрсетілген.
«Еуразиялық Банк» АҚ-ң ... ... ... ... сүйене және салымдарды тарту ... ... ... ... ... салымдар саясатын жетілдіру үшін бірнеше
ұсыныстар жасалған.
Депозиттік ... ... және ... ... базасын нығайту үшін
келесі ұсыныстар ұсынылды:
– тұрғындардың түрлі табыс деңгейлерін ескере ... ... ... ... ... ... салымшылардың мерзімді салымдарын уақытынан бұрын алуынан кері әсерлерді
азайту шараларын қабылдау
– инфляциялық жоғалтулардың орнын жабу ... ... ... ... ала ... ... үшін жаңа қызмет түрін – телемаркетинг қызметін енгізу
– банктің жарнамалық қызметін белсендіру.
Депозиттiк операциялар мынадай ... ... ... ... ... ... болашақта пайда алу үшiн жағдай жасауға;
– депозиттiк операциялар әрекет ету керек;
– банк балансының ... ... ... ... ... саясат жүргiзiлуi керек;
– банк балансының өтiмдiлiгiн жоғары дәрежеде демеп отыратын мерзiмдiк
салымдарға депозиттiк операцияларды ... ... ... ... ... ... операциялармен қарыздарды беру бойынша
операциялардың арасында мерзiм және ... ... ... ... ... ... ету қажет;
– депозиттердi тартуға әрекет eтeтін банктiк қызметтердi дaмытyғa шаралар
қолдану.
Банктік ... ... ... ... ... үшін 2007 ... қаңтарынан бастап «ҚР-а екінші деңгейдегі банктерде ... ... ... беру туралы» заңы өз күшіне ... ... ... ретінде осы заң және заңды ... ... ... ... ... ... АҚ-ң негізгі қызметтері көрсетілген.
Аталған заң бойынша мәжбүрлеп таратылған банк салымшыларына 700.000 ... ... ... ... ... және банк ... ... күннен бастап кепілдік сомасын халыққа тарату мерзімі 3 айдан 6 айға
дейін ұзартылды. Сонымен қатар, банктер депозиттердің ... ... ... ... ... мәлімденген.
Қазақстанда депозиттік нарықтың қалыптасуы және дамыған процестерін 3
негізгі кезеңге бөліп қарастыруға ... ... ... 1994 жылдың аяғына қарай жинақтар нарығының дамуы
басталды, дәл осы уақытта теңге бағамы ... және ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша, 1995 жылдың аяғына
қарай қолдағы бар ақша ... мен ... ... 5096,2
млн.теңгені құрады. Банктер депозиттер аша бастады: мерзімді немесе ... ... ... ... ... 1-3 ... 3-5 жылға дейін
немесе10 жылдан астам уақытқа қабылдана бастады.
2 кезең ... 1996 жылы ... ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемесі 2 жағдайға байланысты:
инфляция ... ... ... және ... ақша ... үшін ... пайыз. Пайыз мөлшерлеме депозиттің ... ... ... анықталады.
3 кезең (2001-2003жж) Бұл кезеңде ... ... ... ... яғни сапалы сатысында тұрды.
Экономикадағы әр түрлi экономикалық, саяси және әлеуметтiк ... ... ... ... да әсер eтeдi. ... ... депозит
нарығының даму қарқыны өзiнiң жеке заңдылықтары мен ерекшелiктерiне ие
болып отыр. Бұл ... ... ... Ұлттық банкі
жариялаған және өзіміз есептеген статистикалық мәлiметтер негiзiнде ... ... бере ... оны ... тaлдay негiзiнде көpceтyгe
болады (2-кесте). Депозиттерге әрбiр кезең мәлiметтерi ... ... ... ... ... банк жүйесiндегi депозиттердiң 1999 жылдың
қаңтарынан ... 2006 ... ... ... ... ... ... Бұл өсiм 1999 жылдың қаңтарында 73464 млн. теңгеден 2002 жылдың
тамызында 497904 млн. теңгеге ... өсiп, 7 ... жуық ... ... ... ... ... 2006 жылы барлық депозит сомасы 1349063млн.теңге
құраған.
Депозиттердің субъектілері бойынша әрбір кезеңдердегі ... ... ... ... онда мына ... көруге
болады. 2006 жылдың қаңтарында заңды тұлғалардың депозиттері 763018 ... ... жеке ... ... 586045 млн. ... құрады.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасы бойынша коммерциялық банктердің
ұсынатын депозиттің түрлері өте көп. Олардың ... ... ... ... «Еркінділік», «Классикалық» атты депозиттерін:
«Қазақстан Халық банкі» АҚ: «Халықтық», «Алтын ғұмыр», «Алтын ғұмыр плюс»,
«Сенім-плюс», «Жинақтаушы-плюс», ... ... ... мөлшерлемесі»
атты депозиттерін; «Каспий Банкі» АҚ «Жаңбырлы ақша», «Көңілді ... ... ... ... ... Әлем Банкі» АҚ: «Платинум»,
«Зейнеткерлік», «Спринт», «Private» және «Табыс ... атты ... ... ... ... ... ... банктің өзіндік
ерекшеліктері бар және депозит ... ... ... кемшіліктері және пайыз мөлшерлемелері бекітілген.
Сондықтан клиенттерді тарту барысында әрбір банк өз банк ... ... ... Әлем Банкі» АҚ- ның бөлшек операциялары нарығы банк ... ... ... ... Қызметтің ерекше көзі жинақтаушы бизнес
болып табылады. 2005 жылы Банк ... ... ... ... ... кең ... ... олардың ішінде ағымдық шоттар, жедел
депозиттер, арнаулы депозиттер және ... ... ... ... 76200 млн. ... 2005 жылы 183514 млн. ... 2006 жылы 266712 ... құраған.
2006 жылы қаржылық көрсеткіштердің өсуіне ... ... ... ... 2005 ... аяғында «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ында 88322 заңды
тұлғаларға және 684280 жеке тұлғаларға қызмет көрсетілді.
Экономиканың сан алуан салаларында көптеген ... ... ... Банк өз ... ... ... ... аясын, тіпті
жайғасқан аймағын ескере отырып, клиенттердің әрқайсысының қажеттіліктері
мен ... дөп ... ... ... ... ... ... ұсынып отырды. Олардың ішінде жеке тұлғалардың
депозиттерінің сомасы 2005 жылы 69186 млн.теңге немесе жалпы ... 37,7% ... 2006 жылы ... ... ... депозиттердің
сомасында 39,3% құраған.
Бұл клиенттер тартудың есебінен 2 еседен астамға ... ... ... ... ... ... көрінді.
2005 жыл Банк үшін жетілу жолында өсудің тағы да бір сатысы, ... ... ... Біз ... банктік кеңістігінде өзіміздің
бағытымызды нығайттык, және таңдап алынған банкті дамыту ... және ... ... ... нәтижелерді көрсете алдық.
«Тұран Әлем Банкі» АҚ қарқынды ... және өз ... ... ... ... ... институттардың бірі бола отырып, өзінің бөлшектік желісін
белсенді түрде ... ... ... ... Банк ... ... қалаларында ұсынылған. Заңды, сондай-ақ жеке тұлғаларға көрсетілетін
қызметтер ауқымы кеңейіп келеді, есептік- ... ... саны ... 186, ал 2006 жылы 197 ... Банк стратегиялық бағыттарға сәйкес жеке
және заңды ... ... бос ақша ... ... яғни
салымшылар санын көбейту мақсатымен өз желісін тек ҚР-ы аумағында емес,
сонымен қатар ТМД ... банк ... өз ... ... ... отыр.
Дипломдық жұмыс барысында қарастырылған мәселелер, олардың халық үшін
және банк нарығының дамуы үшін тигізетін ... аз емес деп ... ... ... ... 50 ... ... кіру мақсаты
тұрғандықтан, Қазақстанымыздың жаңа әлемге нық аяқ басуына қазіргі уақытта
көптеген шаралар жасалуда. Қазақстан ... ... ... ... ... ел ... үшін экономикамыздың түрлі салаларын дамытуымыз
керек. Соның ішінде, ... ... ... ... сала
да, әрдайым даму үстінде болуы керек, ал депозиттік саясат ... ... ... ... банк ... осы ... ... жүзеге
асырылуы өте маңызды деп ойлаймын. Күннен-күнге, жылдан-жылға басқаларға
үлгі болған Қазақстанның болашағына, ... ... өз ... ... ... ... деңгейлі банктің ерекшеліктерін айтып кеткен
жөн:
– Қазақстан бойынша ең ... ... ... ... ... төлем карточкаларымен жұмыс жасаудағы жоғары тәжірибелік;
– POS-терминалдар мен банкоматтарды эксплуатациялауда жеткілікті жоғары
тәжірибелік;
– карточка иелеріне ... ... және ... жүйесінің көптігі;
– клиенттерді тәулік бойы техникалық қолдау;
– клиенттерді тәулік бойы қолдау қызметі;
– банктік телекоммуникациялық жүйенің дамығандығы;
– программаларды енгізудің ... ... ... ... үшін ... сервис.
Екінші деңгейлі банктерінің өз қызметтерінің сапасын жаңартып отырады:
– жылдамдық;
– құпиялылық;
– иілгіш тарифтер.
Бұл ... ... ... коммерциялық банктерінің жоғары
маманданғандығын көрсетеді.
Екінші деңгейлі ... өз ... ... ... жаңа айналым механизмін және маркетингтік құралдарды пайдалануы
мүмкін.
Коммерциялық ... ... ... ... саясатта қолдана
алады. Маркетингтік құралдарға келесі іс-шараларды қарастыруға болады:
– телемаркетинг ... ... ... ... ... ... жарнама саясатын белсендендіру.
Қазақстан нарығындағы пластикалық карточкалардың дамуын қарастыру қажет.
Қазақстандағы депозиттік және тағы ... ... ... ... ... ... кететін жағдай, банкомат ... ... ... ... ... өте маңызды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.Ә. ... ... ... ... ... ... әлемдегі жаңа Қазақстан». Астана, 2007ж. ... ... ... 1 ... 2007ж.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің ... ... ... жедел экономикалық, әлеуметтік және саяси
жаңғыру жолында». ... ... ... Н.Ә. ... - 2030». 1997 ... ... Н.Ә. ... Республикасының Преидентінің Қазақстан
халқына Жолдауы «Бәсекешіл ... ... ... ... (19 марта 2004 г.).
5. ҚР Банктер және ... ... ... заң (2004 ... ... ... бойынша);
6. ҚР Азаматтық кодекс;
7. ҚР Қазақстан Республикасында несиелік тарихтарды құрастыру және
несиелік бюролар туралы ... ж. 4 ... № 267 ... ... ... ... ... құжаттарды
жүргізу ережелері» Ұлттық банкінің басқармасының жарлығы (1999 ж. 16
тамыз).
9. Қазақстан Республикасының 1995 ж. 30 ... N 2155 Заңы ... ... Банкі туралы».
10. Қазақстан Республикасының 2001 ж. 25 сәуірдегі N 178-ІІ Заңы
«Қазақстан Республикасының Даму Банкі туралы».
11. Қазақстан Республикасының ... ... ... арналған индикативтік жоспары. Астана. 2003.
12. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің 2003 жылдың 31 қаңтарындағы
№ 37 Қаулысы ... ... ... 2003 жылғы ақша-несие
саясатының негізгі бағыттары». Астана. 2003.
13. Сборник Указов Президента, ... ... и ... ... РК за ... Алматы. 1994.
14. Алиева С. Качественное государственное управление и ... ... ... ... ... Амрекулов Н. Организация финансовой и бюджетной системы.// Саясат.
январь. 1999г.
16. Дробозина Л.А. Финансы. Денежное обращение. Кредит. М., ... ... ... т. 1-3. М. ... ... В.И. Банковское дело. М. 2005.
19. Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. М. 199ұ г.
20. Красавина Л. Н. Денежное обращение и ... в ... ... ... ... ... Бумаг Казахстана 2002, 2003 годы.
22. Казахстан: 1991-2001годы. ... ... ... ... ... Банковское дело. Под редакцией В.И. Колесникова, Л.П. Кроливецкой
М., 1996 г. (75 бет)
24. Усоскин В.М. «Современный Коммерческий банк: управление и ... 1994 г. (215 ... ... В.А. ... Букварь кредитования. Технологии банковских
ссуд. Околобанковское рыночное пространство» М.,1996 г. (48 ... ... М.А. ... Л.М. ... Пер. с ... ... бюро ВHV, 1994. (166 ... Савинцев А.А. «Ипотечное кредитование в РФ» М., 2003 г.
28. Блоуер Дж. «Развитие ипотечных организаций» С-П., ... ... О. В. ... ... - М. : ... ... 1996.
30. Ковалев В. В. Финансовый анализ. - М. : Финансы и
статистика,1996.
31. Сейітқасымов Ғ.С. Банк ісі. Алматы. Қаржы-қаражат. ... ... Ә. ... ... ... және ... ... мәселелері. Экономика негіздері. №2, 2006ж., 11-13б.
33. «Қазақстан Республикасының екінші ... ... ... ... ... беру ... №169 заңы,
7.07.2006ж.
34. «Қазақстан Республикасындағы банк және банктік қызмет туралы» заң.
31.08.1995ж.
35. Лаврушин О.И. Деньги, кредит, банки. Москва. ... и ... ... ... С.Т. ... бухгалтерлік есеп. Алматы. Экономика.
2004ж., 246-265б.
37. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, саясат. Алматы. Экономика. 2001ж.,
466б.
38. ... В.В. Как ... и ... ... ... в ... ... ИНФРА. 2002г., с.348
39. Грязнова А.Г., Молчанов А.В., Тавасиев А.М. Банковская система в
целом. Москва. 2004г., с.322
40. ... С.Б., ... А.Ә. Банк ісі. ... Қазақ университеті. 2004ж.,
241б.
41. Ахметов Д. Банковская система Казахстана. Вопросы экономики. 2001г.,
№10, ... ... А. ... между банками на депозитном рынке
Казахстана. Аль Пари. 2001г., №3, с.3-7
43. Ұлттық Банктің 2006 жылғы есебі.
44. Оралбай Ә. ... банк ... ... Нұр Астана. 2005ж., №9,
4б.
45. «Тұран Әлем Банкі» АҚ-ның 2004-2006 жылғы қаржылық ... ... Н. ... без ... Деловая неделя. г.2005, №4, с.7
47. Новые условия гарантирования депозитов. Банки ... 2007г., ... ... ... ... ... ... банков. Банки
Казвхстана. 2007г., №2, с.7-9
49. «Міндеттемелердің бір бөлігін және мәжбүрлеп таратылатын банктің
дебиторлық берешегі ... ... ету ... ... ... банкке
бір мезгілде беру жөніндегі операцияларды жүргізу ережесін бекіту
туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын
реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2007 ... №57 ... ... В. ... банковской системы необходимо.
Казахстан Экономика и жизнь. 1999 г., №2, с.11-12
51. Статистический ежегодник Казахстана за 2006-2005гг. Алматы.
-----------------------
Депозиттік саясат жүргізетін ... мен ... ... ... ... бөлу және ... ... ашу
Ресурстарды тартудың қажет процедураларын қалыптастыру
Депозиттік операцияларды жүзеге ... ... ... ұйымдастыру
географиялық жағдайы
әлеуметтік топтардың ерекшелігі
салымшының жасы
табыс деңгейі
Сақтандыру жүйесінің даму деңгейі
Зейнетақымен қамтамасыз ... ... ... саясатының құрылуына әсер ететін факторлар
Банк қарамағынан
Бәсекелестік деңгейі
Банктік қызметтер спекторы
Тәуекелділікті ... ... ... ... үшін ... ... көрсету сапасын жоғарылату

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары35 бет
Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары және олардың дамуы69 бет
Коммерциялық банктердің пассивтік операциялары туралы13 бет
Коммерциялық банктердің пассивтік операцияларын басқару7 бет
Банктердің дамуы20 бет
Коммерциялық банк операциялары33 бет
Коммерциялық банктің ұйымдастыру құрылымы және коммерциялық банктердің операциялары21 бет
Коммерциялық банктер операциялары-қоғамдық экономикалық дамуында негізгі факторы19 бет
Коммерциялық банктер туралы36 бет
Коммерциялық банктердің операциялары мен қызметтері26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь