Сhlorella vulgaris клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері

КІРІСПЕ 3
1. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ 4
1.1 Сhlorella балдырының табиғатта таралуы мен маңызы 4
1.2 Микробалдырлардың коллекциялық дақылын сақтау әдістері 9
2 ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛДАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ 17
2.1 Зерттеу материалдары 17
2.2 Сhlorella vulgaris дақылын дақылдау және өсіру 17
2.3 Сhlorella vulgaris дақылын ангидробиоз жағдайына ауыстыру әдісі 17
2.4 Өлі және тірі клеткаларды анықтау әдісі 18
3. ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ МЕН ТАЛДАУЛАР 19
3.1. Микробалдырларды ангидробиоз жағдайына көшіру. 19
3.2 Ангидробиоз жағдайындағы Сhlorella vulgaris дақылының реактивациясы 20
3.3 Ангидробиоз жағдайында Сhlorella vulgaris дақылын сақтау 23
ҚОРЫТЫНДЫ 25
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 26
Микроорганизмдерді ұзақ сақтау –көптеген зерттеу әдістерінің көмегімен шешілетін күрделі және үлкен мәселе.
Дақылдарды сақтаудың бір әдісі ангидробиоз болып саналады. Ангидробиоз – организмдердің тірішілік құрылымдарының бұзылуынсыз терең дегидратация жағдайына өтіп, қайта суландыру кезінде белсенді тірішілік қабілетін қалпына келтіру қабілеттілігін сақтау мүмкіншілігі болып саналады. Ангидробиозды әртүрлі объектілерді кең зерттеу отырып толық түсіндіруге болады. Бактерия, ашытқы клеткаларының, жануарлар мен адам клеткалары мен ұлпаларының, және тұқым мен споралардың анабиотикалық жағдайлары көп зерттелген. Фотосинтездеуші организмдер тіптен зерттелмеген, соның ішінде микробалдырлар мен цианобактериялар.
Хлорелла – микробалдырлардың маңызды өкілінің бірі болып саналады. Хлорелла Дүние жүзілік мұхит суында 3,5 млрд. жыл бұрын пайда болды, тек 1,5 млрд. жылдан кейін алғашқы жер өсімдіктері пайда бола бастады. Біздің планетамызда болған ешқандай климат оған әсер ете алмады. Көптеген жануар мен өсімдіктер патшалығы уақыт тосқауылдарына төтеп бере алмады. Ал хлорелла дамудың өз шыңына шықты, себебі қазіргі таңда хлорелладан асқан ең жақсы толыққанды жануарлар үшін азық жоқ.
Жануарлар әлемінде көптеген түрлері хлорелланы өз азық ретінде – қарапайымдардан бастап шаянтәрізділер мен балықтар, құрлықта тіршілік ететін жануар мен ауылшаруашылығында пайдаланатын жануарларда пайдаланады.
Сондықтан біздің мақсатымыз биотехнологияның маңыздың объектілерінің бірі хлорелла клеткасын ангидробиоз жағдайында сақтап, және олардың қызметін қолайлы жағдайда қайта қалпына келтіру мүмкіншіліктерін зерттеу болып саналады.
1. Александров В.Я. Клетки, макромолекул и температура. – Л. Наука, 1985.-329с.
2. Алов И.А., Брауде А.И., Аспиз М.Е. Основы функциональной морфологии клетки. –М.: Медицина, 1989.- 344с.
3. Аркадьев З.А. Факторы влияющие на жизнеспособность и свойства микроорганизмов при различных методах хранения //Биол. Науки. -1983.-4-С93-105.
4. Бекер М.Е. К вопросу о модели биомембран в связи с проблемой анабиоза. //Микробиологический синтез аминокислот. –Рига: Зинатне, 1977. –С19-53.
5. Бекер М.Е. Современные представлении об анабиозе микроорганизмов //Торможение жизнедеятельности клеток. –Рига: Знатнее, 1987.С9-19.
6. Бекер М.Е. Ообезвоживание микробной биомассы и экстроцеллюлярных метаболитов. – Рига: Зинатне, 1967. –С74-77.
7. Бекер М.Е., Дамберг Б.Э., Рапопорт А.И. Анабиоз микроорганизмов. –Рига: Зианте, 1981. -252с.
8. Бекер М.Е., Райпулис Е.П. Живая клетка и ее жизнедеятельность. //Биотехнология. –М: ВО «Агропромиздат», 1990. –С7-41.
9. Бергельсон Л.Д.Биологические мембраны. – М.: Наука, 1975. -182с.
10. Бернал Дж. Возникновение жизни. –М.: Мир, 1969. -356с.
11. Бирюзова В.И., Рапопорт А.И. Криофрактографическое исследование структуры дрожжевых клеток, находящихся в анабиотическом состоянии //Микробиология. -1978. –XLXVII. Вып.2.- С. 300-306с.
12. Вентыня Э.Ю., Саулите Л.А., Рапорт А.И., Бекер М.Е. Электронно-микроскопическое изучение дрожжей, находящихся в состоянии анабиоза и реактивирующихся из этого состояния // ямикробиология. 1984.-53, вып.4. –С658-664.
13. Генкель П.А., Левина В.В. Защитные реакции некоторых водорослей на действие неблагоприятных условии окружающей среды.//Журнал общей биологии. 1975. –ХХХVІ, вып. 1.С82-89.
14. Голдовский А.М. Основы учения о состоянии организмов. – Л.: Наука, 1977- С10-70.
15. Голдовский А.М.Анабиоз. – Л.: Наука, 1981. –С18-50.
16. Дуда В.И. Анабиоз. Бактериальных спор//Эксперим. Анабиоз: Тез. Док. ІІ Всесоюз. Конф. По анабиозу. –Рига, 1984. –С14-15.
17. Зикманис П.Б., Лайвеникс М.Г., Аузиня Л.П., Кулаев И.С., Беккер М.Е. Взаимосвязанность при обезвоживании дрожжей Saccharomyces cerevisiae //Микробиология – 1985. -54, вып.3.- С406-409.
18. Виноградова К.Л. Цикл развития Chlorophyta и некоторые вопросы их эволюции. Ботан. Журн. 1976. №8, С1041-1046.
19. Водоросли //Справ. Киев 1969. 605 с.
20. Воронихин Н.Н. К флоре водорослей Казахской ССР. Алматы.// Вестник АН КАЗССР, 1947, №9.
21. Воронцов В.В., Люфанов Л.Е. В сокровищнице земных недр. М.:Наука, 1966.
22. Гаель А.Г. Штина Э.А. Водоросли в степных песках и их роль в формировании почв.//Почвоведение. 1974. №6
23. Гваладзе Г.Е., Гаметы, оплодотворение и половое размножение у растений. М.: Знание, 1961. С3-34 .
24. Горюнова С.В. Водоросли как прдуценты биологически активных веществ // В сб. Методы изучения и практического использования почвенных водорослей. Киров, 1972.
25. Гранов Б.В. Титанова Н.Н. Коллекция культур водорослей. Лабораторная микробиология биологического института Ленинградского университета.
26. Герасименко Л.М. коллекционных культур синезеленых водорослей института микробиологий.
27. Владимирова М.Г. Маркенова А.Г. Коллекционных культур одноклеточных водорослей института «Физиология растений АН СССР».
28. Андреева В.М. Род Сhlorella// Ленинград, «Наука» 1975-110с.
29. Исследование анабиоза у водорослей «Альгология» 1992-3, №3 15С-21.
30. Сиренко Л.А., Кондратьева А.И. Бактерии-спутники в культурах цианопрокариот и зеленых водорослей «Гидробиологический журнал 2001. Т.37. №С154-63.
31. Тиберкевич Н.Я.,Сакаевич А.И. Бактерии – спутники в культурах цианопрокариот и зеленых водорослей. // Гидробиологический журнал – 2001. Т.37 №С154-63.
32. Gupta R.S., Changwal M.L. Biotechnology of mass production of Spirulina and Arthrospira in flesh water // Spirulina ETTA Nat. symp. MCRC. - Madras,
33. India. - 1992. - N 8. - P. 125-128.
33. Costa J.A. Colla L. M., Duarte F. P. Improving Spirulina platensis biomass yield using a feed-batch process // Bioresour. Technol. - 2004. - N 3. - P.237-241.
34. Peschek G.A., Obinger С, Paumann M. The respiratory chain of blue gree-algae (Cyanbacteria) // Physiol. Plant. - 2004, Vol. 120. - P. 358.-369.
35. Castenholtz R.W. Species usage, concept and evolution in the cyanobacteria (blue green-algae) // Ibid. - 1992, Vol. 28. - P 737-745.
36. Vekli Z., Salsbury N. J., Chapman D. Physical studies of phospholipids. XII. Nuclear magnetic resonance studies of molecular motion in some pure lecithin-water systems/ -Biochim. Biophys. Acta. – 1969. - 183, N. 3. - P. 434 – 446.
37. Sussman A. S., Halvorson H. O. Spores: their dormancy and germination. New York – London, Harper and Row. – 1966. - 354 p.
38. Clegg G. S. Metabolic studies of cryptobiosis in encysted embryos of Artemia salina. – Compar. Biochem. Physiol. – 1967. - 20, N. 3. - P. 801 – 809.
39. Lees A. D. Insect diapause in relation to the environment. – In: Cryptobiotic stages in biological systems. Ed. By N. Grossowicz, S. Hestrin, A. Reynan. New York, Elsevier. – 1961. - P. 120 – 131.
40. Gundy S. D. van. Factors in survival of nematodes. – Ann. Rev. Phytopathol. – 1965. – N. 3. - P. 43 – 68.
41. Leder I. G. Interrelated effects of cold shock and osmotic pressure on the permeability of the Escherichia coli membrane to permease accumulated substrates // J. Bactetiol. – 1972. - 111, N. 1. - P.211 – 219.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Биология факультеті
Микробиология ... ... VULGARIS ... ТІРШІЛІК ЕТУ ҚАБІЛЕТІНЕ САҚТАУ
ҰЗАҚТЫЛЫҒЫНЫҢ ӘСЕРІ
Орындаған:
4 курс студенті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... меңгерушісінің
рұқсатымен қорғауға
жіберілді
б.ғ.д.,профессор ... ... ... ... | 3 ... ... ШОЛУ | 4 ... ... ... ... таралуы мен маңызы | 4 ... ... ... ... сақтау әдістері |9 |
| 2 ... ... МЕН ... |17 ... ... материалдары |17 ... ... vulgaris ... дақылдау және өсіру |17 ... ... vulgaris ... ... ... ... |17 ... | ... Өлі және тірі ... ... ... |18 ... ... ... МЕН ТАЛДАУЛАР |19 ... ... ... ... ... |19 ... ... жағдайындағы Сhlorella vulgaris дақылының |20 |
|реактивациясы | ... ... ... ... vulgaris ... ... |23 ... |25 ... ... ... |26 ... ұзақ ... ... зерттеу әдістерінің көмегімен
шешілетін күрделі және үлкен мәселе.
Дақылдарды сақтаудың бір әдісі ангидробиоз болып саналады. Ангидробиоз
– организмдердің тірішілік ... ... ... ... ... ... суландыру кезінде белсенді тірішілік қабілетін
қалпына келтіру ... ... ... ... ... ... ... кең зерттеу отырып толық ... ... ... ... ... мен адам ... ... және тұқым мен споралардың ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде
микробалдырлар мен цианобактериялар.
Хлорелла – микробалдырлардың маңызды өкілінің бірі болып ... ... ... ... ... 3,5 млрд. жыл бұрын пайда болды, тек
1,5 млрд. жылдан кейін алғашқы жер өсімдіктері пайда бола ... ... ... ... ... оған әсер ете ... ... жануар
мен өсімдіктер патшалығы уақыт тосқауылдарына төтеп бере ... ... ... өз ... ... ... қазіргі таңда хлорелладан асқан ең
жақсы толыққанды жануарлар үшін азық жоқ.
Жануарлар әлемінде ... ... ... өз азық ... ... ... шаянтәрізділер мен балықтар, құрлықта ... ... мен ... ... ... ... мақсатымыз биотехнологияның маңыздың объектілерінің
бірі хлорелла клеткасын ангидробиоз жағдайында ... және ... ... ... ... ... келтіру мүмкіншіліктерін зерттеу
болып саналады.
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1. Сhlorella балдырларының табиғатта таралуы мен маңызы.
Жалпы ... ... ... табиғатта жиi кездесетін,
кең тараған организмдер. Олардың 13000-20000-ға дейiн түрі
бар. Бұлардың ... ... ... құрылыстар кездеседi [1].
Олар бiр клеткалы, ценобиольды, қауымды көп клеткалы микро және
макроскопты ... ... ... ... ... ... көптеген ұқсастық белгiлерi бар. Өздерінің аттарына байланысты
хлоропластың түсі жоғары сатыдағы өсiмдiктep ... таза ... ... ... таза ... ... хлорофиллдің а және в пигменттерiмен
қосымша каротиннің (C40Hs6) қызғылт-сары, лютеиннің (С40Н5602) ... ... ... ... ... сарғыш,
неоксантинмен антераксантин бояулары болады [2].
Хлорофилл басқа пигменттерге қарағанда басым. ... ... даму ... байданысты кей уақытта гематохромның қызыл
бояуы жасыл бояуды басып кетедi, осыған байланысты ... түci ... ... ... балдырларда цитоплазманың сыртын мембрана
қабаты қаптап жатады. Клетка жамылғылары балдырларда әр түрлi.
Кейбіреулерінде сыртында тек ... ... ... ... ... ... қабықшасы болады. Мұндай
құрылымды организмдер метаболизм құбылысына ұшырайды. Клетка қабықшасы
пектинді не ... не ... ... Iшкi ... ... ... ... тұратындары да жиі кездеседi. Электрондық
микроскоппен қарағанда Наеmatococcus түpiндe клетка қабықшасы ... ... ... жетi ... ... ... Кейбiр
Дуналиелла сияқты қарапайым жасыл балдырларда оқшауланған ... ... ... ... ... ... қабатының
тығыздалып келген бөлiмi плазмалемма не ... ... ... ... ... кyтикyладан тұратын қатты қосымша
клетка қабықшасы болады. Bryopsida1is қатарында клетка ... ... ... безендiрiлген. Протопласт әдетте клетканың қабырғалық
қабатына қарай орналасады да, клетканың орталық бөлiмiн клетка ... ipi ... алып ... ... ... ... ... тұрады.
Протоплазмада бiр не бірнеше хлоропластары болады. Ол өсімдік түріне қарай
пластинка, лента, жұлдыз, дән тәрізді және тағы ... да ... ... ... ... ... өсімдіктердің хлоропластарына ұқсас
болады [5].
Кейбiр жасыл балдырлар клеткалары ... ... ... ... ... ... жатады. Клеткасы көбінесе бiр
ядролы, ... көп ... ... ... ядро ... ... ... кейде вакуоля қуысының жанына тақау жатады. ... ... ... ... ... протоплазмаға қарай созылған протоплазма
жiпшелерi ұстап тұрады. Ядроның ... ... ... ... ... түрлiше 1-100 дейін барады [6].
Монада құрылымды түрлерiнде көзшесi, жиырылғыш вакуолясы және
eкi ... ... ... ... ... ... ... балдырлар сияқты қозғалғыш аппараттармен ешқандай
байланысы болмайды. Талшықтарының саны екі, төрт, кейде көп, ... ... ... құрылысы әр уақытта бiрдей, жасыл
балдырлардың iшiнде аздаған түрлерiнде бiр ғана талшығы болады. ... ... ... ... ... аппараты орналасады. Ал
қозғалмайтын түрлерiнде ол ядроның маңында жатады. ... ... ... және ... ... ... қатысады [7].
Митохондриялардың саны бiрден бiрнешеуге дейін барады, көлемі әр
түрлi, көбiнесе ... ... ... көзi ... ... ретикулюм клеткада бiркелкi орналаспайды. Көпшілік
жағдайда көзшенің не хлоропластын не ... ... ... ... ... ... ... бар. Бұл айтылған органоидтармен бiрге басқа балдырлар
бөлiмiндегiдей цитоплазмада ... ... ... ... ... ... .
Фотосинтез процестің өнімі peтiндe крахмал, өте сирек май тамшылары
және волютин жиналады. Бұлар ... ... ... ... ... бiр клеткалы организмдерінің көбеюi мен көп клеткалы
балдырлардың өсуінің негiзi болып есептеледi.
Клетканың ... ... және ... процестерінің бiр-бiрiне
үйлесiмдi байланыстылық дәрежесіне қарай бiрiнен кейін бiрi - ... бiр ... ... және ... ... келедi. [7,8].
Көбеюі. Жасыл балдырлар вегетативтік, жыныссыз және жынысты
жолмен кебейеді. Бiр ... ... ... жай ... ... ... ... клеткаларының ыдырауы, ескі қауымның ... ... ... ... ... ... ... үзiлyi
арқылы вегетативтік жолмен көбейеді. Көпшiлiк жасыл балдырлар акинеттер
құрау ... ... бip және көп ... ... ... пайда
болатын түйнектерi арқылы да көбейеді. Зооспоралар құру ... ... аса көп ... ... - ... деп ... ... немесе кез-келген клеткалардан дами ... ... ... ... iшiлiк заттары бөлшектерге бөлiне бастайды да ... ... ... ... дене ... ... клетканың
кілегейленуі нәтижесінде сыртқа шығып, бiраз жүзiп жүредi де ... ... ... Одан жаңа дарақ түзiледi. Зооспора құрылымы
жағынан бiр ... ... ... ... ... бiр ядролы, бiр не
бiрнеше хлоропластасы, қызыл көзшесі, жиырылғыш вакуолясы, 2-4 изоморфты,
изодинамикалық талшықтары болады. ... ... ... ... ... балдырлар қозғалмайтын апланоспора мен автоспоралар арқылы
да көбейеді [8,9].
Бұлардың жетiлyi де зооспоралардiкiндей, ... ... ... ... және ... ... ... жатып қабықшамен
қапталады. Апланоспораны тарихи дамудың соңғы кезеңiнде зооспорадан шыққан
деп қарауға ... ... ... ... ... гетерогамиялық (Еudоriпа), оогамиялык (Volvox),
жене энгогамиялық (Conjugatophyceae) жолдарымен жынысты көбейеді.
Гаметалардың әcipece талшық аппараттарының ... ... ... бiрдей емес. Жыныс органдары морфологиялық жағынан вегетативтiк
клеткадан көпшiлiгiнде айырмашылығы болмайды, тек Dгараrnаldiеllа-да ... ... ... ... ... ... ... Зигота қалыпты жағдайда планозигота, гипнозигота жағдайларынан
өтеді. Зигота көпшілік ... ... ... ... ... ... ... теңіз суларында тiршiлiк ететін түрлерiнде зигота
тыныштық жағдайына ... ... ... ұшырамай бiрден жаңа
дарақ түзедi. Сонымен ... ... ... ... ... гаплоидты, кейбiреулерi диплоидты болады. Жасыл балдырлар
гомоталды, гетеротальды және бiр не екі ... ... ... ... байқалады [9].
Даму циклі. Жасыл балдырлардың даму циклі көп жақты әр ... ... ... ... оның алға ... ... әр ... өздеріне тән зиготалық,споралық,соматикалық
редукцияға бөліну денгейі әр ... жеке ... ... байқалады.
Ең көп тараған изоморфты және гетероморфты ұрпақ алмасу.
Таралуы: Жасыл балдырлардың ... ... тұщы ... ... лас ... ... түрлерi теңіз суларыда
кейбiреулерi ылғалды топырақта, ағаштарың қабықтарында, ... ... ... ... көп ... ... су ... бекiнiп эпифитті тiршiлiк етедi [11].
Жасыл балдырлар жер шарының ... ... ... ... ... ... қардың үстiнде әр түрлi температурада
кездеседі. Олардың iшiнде ... және ... ... бар. Суда ... ... және бентос түрлерінде тараған. Сонымен
бiрге бактериялар, ... ... ... ... ... басқа балдырмен бірігіп, әр түрлi қарым-қатынаста ... ... ... мекендеген эпибионт және эндобионт ... ... қына ... Жасыл балдырлардың паразиті
тiршiлiк ететін өте сирек, ал өздерi ... ... ... ... иесi ... ... ... суда және құрлықта
тіршілік ететін организмдермен бірге, әр түрлi фитоциноз бен биоценоздардың
құрамына енiп, экосистеманы ... ... ... ... өсіп
биоценозда басымдылык көрсетеді, ... ... ... соның
әсерінен су не жасыл, не қызыл түске боялады. Мұндай жағдай топырақта да,
ағаштың ... да, ... ... ... мүмкін [12].
Жалпы жасыл балдырлар жеткiлiктi түрде барлық жарық зерттелмегендіктен
бұрыннан қалыптасқан системаны негізге ала отырып, бұл ... 3 ... ... ... ретiнде фондылар қарастырылады. Ал қара балдырлары
жеке бөлім ретінде ... ... ... ... ... ... Ulotrichales, Ulvales, Chaetophorales, Cladophorales,
Dedogoniales), Siphonophyceaae (Bryopsidales, Dasyclad, Siphonocladales),
Conjugatophyceae (Mesotaeniales, Conatozygales, ... ... 3 ... 15 қатарға бөледi [13].
Хлорелла - Автоспорадар арқылы жыныссыз ... ... ... өте сирек кездеседi. Бұл тұқымдас көптеген туыстастан тұрады.
Хлорелла- Ch1оrеlla тұщы суда, дымқыл,жерде, ағаштардың ... ... ... ... ... ... Клетка пішiнi және құрылысы
хлоркокк сияқты бір ... ... ... қоңырау тәрізді
хлороплатасында бip пиреноиды, целлюлозалы клетка қабығы 6ар 6ip ... шар ... ... ... ... ... ... , тек қозғалмайтын автоспоралар ... ... ... клеткадан 4-8-ге дейін түзiлiп, оның қабығаның
жыртылуы арқылы сыртқа ... ... ... организмдерге қарағанда күй
талғамай тез көбейіп өсе ... ... ... шаруашылык маңызы
зор, ол суда ... ... ... қоры ... ... ... ең ... тамақ ретінде қолданған микроскопиялы организм,
одан З0-ға жуық ... ... ... ... ... хлорелланы паста түрінде, үй ... жем ... ... ... планеталарды меңгеру үшін адамды тамақпен,
оттегімен және басқа да заттармен, қамтамасыз ... ... ... ... көп кллеткалы организмдерге қарағанда радиоактивті
сәулелерге берік. Сонымен ... ... ... ... космонавтардың
кабиналарын түрлі керексіз заттардан ... үшін де ... ... ... зор ... шыны ... оңай ... болады.
Жыл сайын табиғатта фотосинтез құбылысының нәтижесінде әлем
бойынша түзiлетiн органикалық заттың 80%-ы су ... ... ... ... ... Олай болса, азық-түлiк мәселесін
шешудің адам баласын тамақпен қамтамасыз етудің бiрден-бiр жолы ... ... ... жер ... ... ететін жоғарғы сатыдағы
өсімдіктерге ... ... тез ... аз ... ... көп
мөлшерде биомасса бередi және оның организм үшiн құндылық жағы ... ... ... кем емес [14].
Балдырларды адамзат баласы өте ерте заманнан бері тамаққа пайдаланып
келеді. ... жыл ... 850 ... ... ... ... кытайлықтардың негізгі тамағының бiрi балдыр ... ... ... ... өте ерте ... бері ... ... тасқа
бекiнiп тiршiлiк ... ... ... егу ... ... рет ... ... түрiнде айналдыра
бастаған. Олар 75-тен астам балдыр түрін тамаққа ... ... ... ... ... ... ... жылдар бұрын өсiруде. Ондай
балдырлар көп жердi алып жатады да, мол өнім ... ... кipic ... ... ... және тұщы ... ... 170-тей іpi
балдырларды ғана тамаққа пайдаланады. Олардың 81-қызыл, 54 ... ... 8 ... ... Олардын ішінде ... ... Ulva ... ... Alaria Еisenia ... Ескlonia,
Uпdагiа қоңыр; Sрiгulinа, Nostoc көк-жасыл және Еucheuma, ... ... ... ... ... Рогрhуrа сияқты
қызыл балдырлар басқа балдырларға ... ... жиi ... ... ... ... ... сонша - "балдыр жоқ жерде – ... ... . Ява ... және ... елдерінің жергілікті халықтары
Nostoc commune және N.еdule ... ... ... қат ... ... Бұлардан әр түрлі тағамдар даярлайды. Sрirulinа maxima
көк-жасыл балдырын Чад ... ... ... ... ... өсipy ... оның әрбiр гектарынан жылына 128 тонна белокты зат
алуға болады. Ол ... ... ... өнімнен бірнеше есе артық.
Мексикада одан әр ... ... ... және ... ... ... ... 68%-ға дейiн протеин және А,В,С ... ... және осы ... ... ... балдырлардың түрлерін тамаққа
жиi ... ... ... ... 15 ... ... 0,9 % май
болады. Тамаққа қолданатын ... ... және ... ... 70%-ке ... көмирсу А, В, С, Д, Е, Р, К және тағы басқа толып
жатқан витаминдер бар. Жер бетіндегі өсімдіктерде "А" ... ... ғана ... ... таза ... ... анықталған.
Бұларды көкеніс ретінде пайдалану адамды ... ... ... ... ... ... бай, ... оны витаминдер кені деп
есептейді.
Ғалымдардың ... ... 1га ... ... ... алынатын
белокты заттар 25га бидай немесе 10га картоп өсіретін жерден алынатын
белоктың ... тең. Егер ... ... май үшін ... болса
онда 1 га жерден алынатын өнімнен 10-15тонна май алуға ... ... ... ... ... ... 10 есе ... тағамның құрамында үнeмi балдыр болса, адамның тамаққа
деген тәбетін ашады, ... ... ... қан түйіршiктерiнiң пайда
болуына және холестериннiң жиналуына ... ... ... ... ... ... адамды сақтандырады және организмнiң қорғанышты қасиетін
артырады.
Балдырдың аса бiр ... ... - ... организмдерге қарағанда
өзінің бойына әр түрлi көптеген витаминдердi, ... және тipi ... үшiн аса ... ... ... ... Осы ... байланысты балдырларды медицинада жиi
қолданады.
Балдырдың құрамында адам ... өте ... әр ... және ... ... Ол жағынан жер бeтiнде
тiршiлiк ететін жоғарғы ... ... ... ... ... және ... ... қасиетінің
бұзылуы организмнің анатомиялық және ... ... ... ... ... нәтижесінде организм әр түрлі қолайсыз жағдайларға
душар болады. Жoғaрыда ... ... ... ... дәрі - ... алу үшiн және оны ... ретінде пайдалану арқылы
әр түрлi ауруға қарсы қолданады. Солардың ... ерте ... ... ... ... балдырларды әртүрлі ауруларды емдеу, олардан
сақтану мақсатында жиi пайдаланып келеді. ... ... ... iciк, ... буын, ревматизм, ішек құрттарына, ас қорыту, бауыр,
бүйрек, зәр шығару, көру аппараттарына, ұйыған қан түйiршiктeрiн және ... ... ... ... дері-дәрмек алу үшiн пайдаланады. ... ... ipiндi ... ... ... майлар алады.
Балдырдың әсер етпейтін аурулары жоқтың қасы ... ... ... ... үшін ... өте көп және ... ... Микробалдырлардың коллекциялық дақылын сақтау әдістері
Құнды заттарды беретін жаңа ... ... ... үшін ... бола алатын клеткалар коллекцияларын да сақтау керек. Сонымен,
бірталай ... және ... ... ... ... ... ... қажет екені сөзсіз. Көптеген жылдар бойы
бастапқы клеткаларды сақтау мақсатымен ... ... ең ... ... ... Бiрақ бұнда клеткаларда ... ... ... ... ... бұл ... пен ... көп
жұмсалатын жұмыс. Клеткалардың өсуін ... ... Бұл ... ... өсу ... өзгерту, жаңа қоректік ортаға
көшіру уакыт аралығын барынша созу, ... 3-4 ... тiптi бiр ... ... ... ... ... өсудi бәсеңдету өркендер мен
регенеранттарға қолданылады. Өсудi бәсеңдету үшiн ең ... жол, ... ... ... Температура өсiмдiктiң ... ... ... ... Мысалы, картоп клеткаларының
коллекциясын сақтағанда ... 100С, ал алма үшiн 10С ... ... ... ... ... 40-100С, ал 30оС өсетін
клеткаларға 150-200С температура қолайлы [19].
Өcімдіктердің өсуін сонымен ... ... ... ... заттар тежейді. Мысалы, маннит пен ... ... ... ... концентрацияда және өсудi тежейтiн арнайы ... ... ... ... 2,2- ... ... ... қышқылы, п- диметилсукцинамин ... ... ... үшiн
гипоксияны да қолданады, яғни ... ... ... ... ... азот пен 10% ... қоспасын пайдаланады. Кейде ... ... ... ... да ... орта ... және ... үшiн оның көлемiн
ұлғайтады. Сұйық орта қолданылғанда, оған ... ... ... ... [20].
Көптеген клеткалардың өcyi осы тәсілдермен қаншама бәсеңдетілсе де,
өсуді мүлдем тоқтату мүмкін ... ... ... ... ... ... ... мұздату.
Клеткаларды мұздатып сақтау әдісі. Мұздатып сақтау (криосақтау) –
клеткаларды қатты ... ... өте ... ... ... мысалы
сұйық азот температурасында (-1960С) ). Бұл ... ... қай ... ... да ... сақталуына кепіл болады. Бұл
әдіспен әр түрлi материалды сақтауға болады - протопластардан ұрық ... ... ... ... ... ұлпа- ларды, мүшелерді қатты
мұздатып сақтау медицина мен мал ... да ... ... ... ... ... ... меристемаларды, өркен
апекстерін, ұрықты, тозанды сақтауға болады. Бiрақ осындай әр ... ... үшiн ... ... мен ... қажет.
Осы әдіс клеткалар суспензиясы үшiн жете ... ... ... клеткаларға қарағанда мұздатуға майда, меристема тәрізді
клеткалар төзiмдi келедi. Құрылымдары ... ... ... ... кездегі әрбір этаптың жағдайларын ерекше бақылау
қажет [21].
Клеткалар суспензиясын мұздатуға ... ... ... ... ... ... Оған жету үшiн ... осмотик
қосып ұзақ өсіру, клеткалардың бөлiнуiн барынша синхрондау және ... ... жиi ... отыру керек. Сонда клеткалардың ... ... көбi тipi ... ... икемдiлiгi кейбiр
аминқышқылдарды қосып өсіргенде, iшiнде қант мөлшері өсу ... ... ... ... дайындағанда өте бiр маңызды жәйт, оның
концентрациясын көтеру, яғни оны ... ... ... ... ... 2-3 есе ... ... тiршiлiкке
қабiлеттiлiгi едәуір өскен. Мұздатуға ... ... әр ... жеке ... бойынша iрiктелiп алынады [22].
Санырауқұлақтардың түрлері дақылының коллекциясын ... кең ... ... ол-жаңа қоректік орталарға периодты түрде егу. Бірақ
коллекцияның көлемі ... ... бұл ... ... түсті. Одан басқа
бұл әдіспен сақталған санырауқұлақтар уақыт өте ... ... ... ... ... ... келесі әдістер қолданыла
бастады. Топырақта ұзақ сақтау, минералды май астындағы орталарда, мұздату
арқылы құрғақ ... және т.б. ... ... жүру керек. Мұздатқан кезде
суспензиядағы споралар, қоректік орталардағы дақылдар және ауадағы споралар
қолданылады.
Gytnosporangiun juniperi-virgnianaның құрғақ спорасы ... ... ... ... ... және Venturia ... кониядиясын қою
сулы суспензия түрінде -100С ... ... 15 ... соң ... де ... көрсеткен.
Phytophtnora phafeoli -23,30 С 100 ... ... ... ... ... ... жағдайдағы клеткаларды ваккуум астында
кептіруді осылай атайды. Осы кезде бос ... ... ... ... ... су ... түседі, яғни қатты күйден булы
жағдайға ауысуы, сұйық фазаға түспейді. ... ... ... саңылаулы масса
қалады, оған су қосқан кезде оңай суспензияланады.
Леофилизация түрлі биологиялық объектілер үшін жақсы ... ... ... ... процесі кезінде де жақсы өседі. Американдық
NURB коллекциясының ... ... ... ... ... және ... қасиеттері және идентификация үшін қадетті
қасиеттері жақсы сақталған. Ашытқылардың түрлі ... ... ... ... әр ... Одан басқа бір түрге
жататын, бірақ ... ... ... ашытқылардың да сезімталдығы
әртүрлі. Мысалы, Saccharamises cerevisеiа ашытқысының 29 ... ... ... қабілеттілік 10,6-30%
Ал қалғандарында -0,01% аралығында болған. ... ... үшін ... да микроорганизмдер сияқты қолайлы жағдайда өсірілуі
керек, бірақ ортаның құрамы өте бай қоректік заттармен байытылмауы ... ... ... қасиеті ешқандай морфологиялық,
цитологиялық, биохимиялық қасиеттерінің өзгеруі байқалмаған, ал егер ... ... келу ... ... ... Баяу ... ... жылдам еріткенде Saccharamises cereviseia ашытқының ашыту энергиясы
кеміп, ... ... ... Ад мұздатқаннан ашытқы өзінің
арнайы қасиеттерін ... ... ... ... ... мұздатылған
күйден кептіру дегеніміз – төмендетілген қысымдағы су ... ... буға ... ... жойылады. Леофилизденген
дақылдардың ұзақ сақталуы кезінде тіршілікке қабылеттілігі ... ... ... ... ... сақталған клеткалардың тірі
қалу көрсеткіші жоғары ... ... ... ... тірі ... жайлы мәліметтер 50 жылдан бері белгілі. Ал
саңырауқұлақтар үшін леофилизация ... ... ... ол ... 16 зең ... ... жақсы нәтиже алынған.
Кейінірек Рэкер мен Александр 1850 жылы зең ... Оның ... ... және ... ... ... 40 айдан соң дақылдардың белсенділігі төмендегені
байқалады.
Aspergillus, Penicillun, Bliocladium туыстарының 23 ... 5-7 ... тірі ... ... Фенел мәліметтерінен кездестіруге болады.
Леофилизация жайлы кейінгі мәліметтерде көрсетілгендей 15 жыл ... 78 ... және 140 түр ... тек ... 2 түрі ғана ... ... жағдайдағы сақталған
ашытқылардың ұзақ уақыт бойы тіір қалғандары жайлы мәліметтер көп. Мысалы
Дэвис ... ... ... бастапқы 6 жылда бөлме
температурасында сақтаған.
Минералды май ... ... ... ... ... Бактерияларды
сақтау кезінде арнайы аппараттар жоқ жағдайда, ... ... егу ... Бұл ... өзіне тән кемшілігі басқа әдістерге қарағанда
ластану, өлу нәтижесінде дақылдарды жоғалту ... ... ... ... ... ... сақтаудық бірнеше әдістері
белгілі: минералды май астында (вазелин, парафин) ... ... ... ... ... бактерияларды көп жағдайда
минералды май астында сақтайды.
Ганококкаларды алғаш рет вазелинді ... ... ай ... ... ... 1914ж. Люмвер мен Шевротье қолданған.
Бұл әдістің өзіне тән ерекшелігі организмдер өздеріне қолайлы ... және ... ... май ... Бұл ... ... бейтарап
медициналық вазелин майын қолданады. Оны заласыздандыру автоклафта 1 ... ... ... ... шкафта 1 сағ 1500С –та жүргізіледі.
Автоклавтанғаннан кейін май су ... ... ... бола ... бөлме температурасында 1-2 күннен кейін түссізденеді.
Микробтық коллекцияның басты мақсаты лабораториялық жағдайда дақылдарды
сақтау болып табылады. ... ... ... ... ... де ... өлуі байқалады. Дақылдардың өлуі жайлы
ескерту үшін оларды бір уақытта бірнеше әдіспен ... ол ... ... жаңа ... ... егу ... ... жағдайында сақтау әдісі. Анабиоз терминінін латентті ... үшін ... П.Ю ... Ал ... бұны ... түсінікке
жатқызбады. Соңдықтан ол мұндай жағдайда «абиотикалық» деп атауды ұсынды.
Кейлин бұл ... ... - бұл ... тіршілікке
қабілеттілігінің көрінбейтін жағдайы деп түсіндірді. Бұл ... ... ... ... ... және бірқатар европалық
әдебиеттерде әліде «анабиоз» термині қолданылады.Анабиотикалық жағдайға ... ... ... және ... ... ... ... ұсынады.
1) Ангибробиоз – булану аруылы айтарлықтай мөлшерде суды ... ... ... ... ... ... ... бар ерітінді көмегімен суды
жоғалтудан пайда болған жағдай.
3) Криобиоз- ағзаны мұздату ... ... ... ... ... ... арқылы туады. Бұл жағдай
тотықтырушы метоболизм үшін қажет. Ангидробиозға ... 2 ... ... ... ағзалар 2 түрлі топқа бөлінеді. Оладың біріне
мұндай жағдайды тек ерте ... ... ғана ... ... жатады. Бұлар – өсімдіктер дәндері, бактериальды және саңырауқұлақ
споралары, кейбір шаянтәрізділердің ... және ... ... [2,5]. ... топқа ангидробиозға тіршіліктің кез-
келген кезеңіне төзімді ағзалар жатады. Бұлар – ... ... ... нематодтар және микроорганизмдер [6].
Анабиоз жайында заманауи ... ... ... ... ... ... ... уақытша тоқтаған жағдайда және тірі жүйелер
жабық сияқты әрекет ... ... ... қайта қалпына келетін
жағдайы деген анықтама беруге болады[14]. Бұл ... ... ... қол ... және ... ... әрекеттерін жүзеге асыру
үшін жеткілікті ... ... ... бен ... өзара байланысы.
Қазіргі биологиялық көріністер бойынша анабиозға биологиялық жүйелердің
қайтымды жағдайы деп анықтама берді, яғни тірі жүйелер ... ... ... ... орай ... теңдік сақталады және одан ары
қарай тіршілік үшін ... ... ХІХ ... ... кезінде
анабиотикалық организмдердің толық қайта тіршілікке қабілетін келтіру үшін
қажет ... ... және ... ... ... ... ... да
айтылады. Бұл бақылаудардан ... ... ... ... және ... ... ... болады. Бұл
өзгерулердің табиғатын түсіндіру үшін соңғы уақытта ... ... ал ... ... ... ... ... Бұл
болжамдардың ішінен келесілерді атап өту керек.
1. Тірі ағзалардың ... ... ... құрылымдары мен
макромолекулалары бұзылуы немесе жойылуы мүмкін. Бұл жағдайда,
әрине, олардың репарациясы немесе қалпына келтірілуі үшін уақыт
қажет.
2. Аралық ... ... ... ... ... ... әрекеттерін қалпына келтіруге мүмкіндік болғанға дейін
олардың синтезі қажет.
Анабиотикалық ... ... ... белгілі бір ... ... ... ... ... Онда ... ... олар, ең
алдымен, инактивтелуі немесе ағзадан бөлініп кетуі қажет.
Анабиоздың негізгі заңдылықтары деп әдетте биологиялық объектілердің
тіршілік ... ... ... тоқтатуға немесе ... ... ... ... жағдайдың келесі
негізгі белгілерін атап көрсетеді [10]:
- метаболизмнің жоқтығы және ... ... ... ұзақ ... бойы ... үздіксіз орта тәрізді бос судың көп мөлшерінің сұйық фазада
болмауы;
- экстремальды факторларға аса ... ... ... әрекеттерінің үрдістерін ... ... ... ... ... планетамыздағы тіршіліктің дамуында
және органикалық қосылыстардың эволюциясында үлкен мәнге ие фактор ретінде
қарастырады. Шынында да, биорганикалық молекулалар мен ... ... ... Ол ... жерде болған биологиялық құрылымдар
дегидратация-регидратацияға жиі ұшыраған, ... ... ... ғана ... ... кең таралған. Бұл жағадайда: микроогранизмдер,
тыныштық ... ... ... ... ... ... жәндіктер, омыртқалы жануарлардың ... ... және ... бола ... [11,15].
Анабиоз мәселесі биологиялық құрылымдар мен су арасындағы ... ... ... ... Анабиозды зерттеудегі бұндай
көзқарас тіршіліктің мәнін түсінуге көмектеседі және ... ... ... ... ие.
Су кез-келген биологиялық объектінің негізгі сандық компоненті болып
табылатындығы белгілі жасушалардағы су ферменті ... өтуі ... ғана ... ... ... мембраналар мен биополимерлерің құрылымдық
элементі болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... қабаты сулы ортада пайда болады. Жасушаларда
25%-ға дейін байланған су болады.
Көптеген зерттеулерде ... ... су ... формаларда,
соның ішінде құрылымдалған күйде де болатыны көрсетілген. Дж.Бернал
көзқарасы ... ... ... ... ... ... ... үрдістерде үлкен мәнге ие [16].
Биологиялық жүйелердегі гельдер зор мәнге ие, ... ... ... ... ролі жеткілікті зерттелмеген. Сусыздану
үрдісі кезінде де ... ... бір ... гель тәрізді
жағдайлар пайда болатынын болжамдауға болады [17].
Биологиялық жүйелердің қызмет атқаруы үшін құрылымдық судың мәнін ... ... ... [19] Ол ... ... қасиеттерін айқындады:
энергияны аз жұмсап, байланыстарды оңай түзу және құрылымды реттеу, сонымен
қатар осы ... ... ... ... қабілеттілігі. Бұл қалыпты
жағдайда да, патологияда да негізгі тіршілік үрдістерін жүзеге асыруда өте
маңызды. Беткейлердегі және ... су ... ... ... ... бар ... ... алуантүрлілігі түрлі
иондармен, ... ... және ... кезінде судың құрылымдалуының түрлі дәрежесін шарт етеді; Яғни
жасушалық құрылымдар су құрылымына әсер ететіндігі ... анық ... ... ... су ... макромолекулалар мен мембраналарға қатты
әсер етеді. Судағы құрылымдық өзгерулер субклеткалық ... ... ... ... ... ... ... кооперативті әсер
етеді. Судың құрылымдық ... ... ... ... әсер етуі орта ... ... кезінде айқындалады
(өсудің оптимальды температуралары, ақуыздың ... ... ... мен ... ... ... өзара байланысты детальды
қарастырғанда, ең ... ... ... ... ... бөлу керек (құрғақ заттар ... ... ... концентрациясы ≈ 0,1моль/л). Ерітілген заттардың құрғақ
массасының 20%-ын ... ... ... ... ... судың 18000-дай молекуласы сәйкес [26].
Клетка цитоплазмасында биоплимерлер – ... ... ... қыщқылдары мен ақуыздар. Бұл олардың ... ... ... да ... ... ... су аса маңызды ролге ... ... ... ... ... ... молекулалардың гидрофобты өзара
әсерлесулері тек сулы ... ғана ... ... ... ... ... сұйықтық болып табылады [29]. Биомембрана өте динамикалы – липидтер
мен белоктардың ... ... ... ... ... тағы ... бақыланады [20]. ... ... ... ... олардағы липидтер мен ақуыздар мөлшері
тұрақсыз, бұл биомембрана типіне тәуелді. Мембраналардағы су мөлшері 30-50%-
ға дейін ... ... ... ... ... ... ... болады
[21,22]. Бұл түрлі әдістермен жүргізілген зерттеулермен ... ... ... ... су» термині қолданылуда. Әдетте
байланысқан су – құрғату кезінде қиын жойылатын биологиялық ... ... деп ... ... қатпайтын суды байланысқан деп
атайды. Микроорганизмдер ... 15-20% ... су ... ... ... – 20%, ... құрғақ затының 8-15%-ын құрайтын
биомембраналарда - 25%-ға ... ... ... ... 50% ... бар деп ... ақуыздардың 1г массаға 0,2-0,6г суды
байланыстыру қабілеттілігінде, құрғақ массадан 20% ... су ... ... суды ... ... ... мембраналар
фосфолипидтерінің полярлы бастары арқасында клетканың құрғақ затынан 1-2%
байланысқан су ... ... ... ... ... көп
бөлігін ақуыздар (9%-дай), белгілі ...... ... ... сахароза – 0,3г/г) және түрлі зарядталған иондар
береді.
Жасыл балдырлардың түрлі ... ... ...... табылған. Ұсақ суқоймаларының кебуі кезінде ... ... ... ... ... ... Жазда пайда болған апланоспоралар оңай өседі, ал күзде криптобиозға
(анабиоз) түседі де, олар өсе ... ... ... ... ... ... туысының балдырлары спирогира мен мужацияда
салыстырмалы тез реакцияға әкеледі, ... ... ... ... ... ... ауа ... 30С
немесе одан төмен кезде де зигоспоралар орнына партеноспоралар түзіледі.
Тыныштық кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... ... протопласттың гелефикациясы үрдісі
жүреді.
А.Г.Генкель Pelirtia canaliculata-да суды байлайтын ерекше имбибициозды
ұлпасын сипаттаған [23]. Суда ... ... ... ... бере ... алайда оларда тіршілік етудегі жағымсыз
жағдайларға төтеп бере алуды қамтамасыз ететін зиготалар, апланоспоралар,
акинеттер және ... ... ... ... ... ... ... негізгі үрдістері протоплазмада жүреді, ал қабық
пен пальмелле түрлі жағдайлар негізінен оларды бактериялардың ... ... ... ... бос және ... ... ... жоғалту жағдайларында негізгі функцияларын – ... ... ... ... бұзылады [30,31]. Эукариоттық
клетканың ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерінің жоғарылауы кезінде
табылатын анық молекулалық құрылуының орын ... ... ... ... ... ... ... аықталған. Бұл
өзгерістер жасушалардың байланған судың аз мөлшерін жоғалту бастамасымен
байланысты ... ... ... ... сусызданған клеткалардың су
буындағы баяу және ... ... ... ... ... ... М.Е. мен басқа авторлар 1977 ж. ... ... ... ... ... Олар гидрофобты өзара
әсерлесулердің әлсіреуі нәтижесінде бос су мен байланысқан су ... ... ... фосфолипидтер молекулаларының
ориентациясын өзгертеді деп ... ... ... ... ... ... ... жинақтаулары пайда болады.
Бұл кезде ... ... ... ... ... жүйеден шығуы
мүмкін. Ақуыздың липидті ... ... осы ... ... ... әкеп ... мүмкін [33].
Сусыздану кезінде ағзалар жоғары температураның, өзгермелі ... ... ... ұшырайды. Бұл факторлардың әсері ... ... ... ... ... бұнда адаптациялық
реакциялар жүзеге асады.
Бұл үрдістер энергияның жұмсалуын қажет ... ол ... ... заттардың жоқтығы кезінде клеткаішілік химиялық қосылыстардың
арқасында генерацияланады. ... ... ... ... ... ... тұру, ыдырайтын ақуыз бен рибонуклеин
қышқылдарының ... үшін ... ... ... ... етеді.
2 ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛДАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
2.1 Зерттеу материалдары
Зерттеу объектісі ретінде микробиология кафедрасында өсіріліп жатқан
-Сhlorella vulgaris дақылы ... ... vulgaris ... ... және өсіру
Сhlorella vulgaris дақылын белсендi өсiру сұйық қоректiк ортада арнайы
шыны ыдыстарда заласызданған ... 2000лк ... ауа ... арқылы
жүргiзiлдi (сурет 1).
1 сурет. Зертханалық жағдайда фототрофты микроорганизмдерді белсенді
өсіруге арналған ... vulgaris ... ... ең тиімді орта Тамия қоректік
ортасының ... (г/л) ... ... ... ... vulgaris дақылын ангидробиоз жағдайына ауыстыру әдістері.
Хлорелла дақылын қарқынды жарық көзінде бөлме температурасында өсірдік.
Өскен хлорелла дақылын 3000 айн/мин центрифугадан ... ... ... ... ... биомассаны дистелденген сумен жуып, қайта
центрифугадан өткзідік. Осылайша алынған хлорелла ... 300С, ... ... ... ... сусыздандыруды 24 сағат жүргіздік.
Сусызданған клеткаларды қараңғыда герметикалық жабық ыдыстарда сақтадық.
Хлорелла ... ... ... және өлі ... ... ... үшін тұздан тазартылған клетка биомассасын
заласызданған шыны ... 0,1 мл ... ... 300С, 400С, ... ... салып сусыздандыруды 24 ... ... ... үшін ... ... 1:1 қатынасында су мен
Тамия ортасының қоспасын қосып, белгілі бір уақыт өткен соң ... ... Өлі және тірі ... ... ... және тірі ... анықтау үшін метилен көгі немесе бейтарап
қызыл бояуын ... 1 мл ... ... 1 мл 1:5000 ... ... көгі немесе бейтарап қызыл бояуын тамызамыз. Дақыл
суспензиясы мен ... ... ... 20 ... кейін
микроскоптаймыз.Өлі клеткалар метилен көгімен көк түске боялады [34].
2 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ МЕН ... ... ... ... ... экологиялық жағдайда биоалуан түрлілікті сақтау және қайта
қалпына келтіру мәселелері өзекті боып саналады. ... ... ... ... ... ... аминқышқылдарына,
витаминдерге, жартылай қанықпаған май қышқылдарына, ... ... ... және басқада биологиялық белсенді заттарға бай.
Түрлік құрамының азаюы, шикізат, азықтық және тағамдық ресурс көзі ... ... ... ... ... тұрғыдада қайтымсыз жойылуларға алып
келіп соғады.
Қазіргі таңда альгологиялық ... ... ... жағдайда сақтаудың кең түрлі әдістері бар. Олар ... ... ... ... ... ... ... криосақтау және
т.б. әдістер. Бірақ бұл әдістер көп ... пен ... ... ... ... ... ... бірі микробалдырларды ... ... ... ... ... сақтау. Ангидробиоз,
қолайлы жағдайда қайта қалпына келетін, метаболизмнің терең және ... ... кең ... ... вегетативті клеткалардың
анабиотикалық жағдайға ... ... жете ... Сондықтан
микробалдырлардың анабиоз жағдайына өтуі туралы мәліметтер өте аз.
Морфометриялық көрсеткіш әртүрлі температуралық жағдайда клеткалардың
тіршілікке қабілеттілігін ... ... ... болып саналады.
Сондықтан біздің жұмысымыздың бұл бөлімінің мақсаты сусызданудан ... ... келу ... ... ... көрсеткіштеріне
сипаттама беру.
Сусыздану үрдісінде және регидратация кезінде ... ... ... ... өзгерістер байқалды. Сhlorella vulgaris ... ... ... ... 300С температурада кептіру
кезінде 10% кішірейген. Микроскоптау кезінде клеткалардың беті жиырылғаны
бақыланды (2 сурет).
2 ... - ... vulgaris ... Б - ... ... ... ... кесте
Сhlorella vulgaris дақылының клеткасының сусыздандыру және қайта
реактивациялау кезіндегі өзгерісі
| ... ... (50 ... үшін ... ... | |
| ... ені, мкм ... ұзындығы, |
| | |мкм ... ... ... ... температурасы 300 C ... ... ... ... ... ... |2,2(0,01 ... ... ... ... |2,22(0,01 ... ... ... 400 C ... ... | ... ... ... ... | 2,1(0,01 ... ... сағаттан кейін |2,1(0,01 ... ... ... 600 C ... клетка ... ... ... ... |1,56(0,01 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... келу үрдісі 24
сағаттан кейін ені 2,22 мкм, ұзындығы 3,36 мкм дейін жетті (1 кесте).
400С және 600Стемпературада ... ... ... ... ... ... ... үрдісінен 30 минуттан кейін көлемінің қайта
қалпына келу кезінде бастапқы клеткадан 10-20% ... ... ... ... ... ... ... өзгеріс айтарлықтай бақыланған жоқ
(кесте-1). Клеткалардың бастапқы көлемінің көрсеткішінің ... ... ... ... 30 минуттан кейін бақылана ... ... ... сусызданған клеткалардың ғана көлемі бақылауға жақынырақ
болды, қалған ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші бойынша өзгерістер бар.
Сусыздану үрдісі клеткадан ... ... ... сусызданған
клеткалар нәтижесінде көлем бойынша қысқарып, клеткалардың морофометриялық
өзгерісіне алып келеді.
3.2 Ангидробиоз жағдайындағы ... vulgaris ... ... ... ... регидратациядан басталады.
Регидратация (ылғандандыру)- клетканың сумен ... ... ... ... ... клеткалардың ылғандандыру ... ... ... ... ... ену ... көп ... Регидатация
үрдісінде клетканың қайтымды зақымдалған элементтері ... ... ... ... ... ... ... және т.б
.
Ангидобиоз жағдайынан ылғандандыру кезінде шығуы клеткаларда бос ... ... ... ... ... жоғарлаған сайын қатты құрылымда
ісінген гель тәрізді ... ... ... протоплазмасы белгілі бір
деңгейге жеткен уақытта тіршілікке қабелеттілік кезеңі ... vulgaris ... ... ... жүргізу үшін 1:1
қатынасты Тамия қоректік ортасы мен су ... ... ... ... ... ... ... тұздардың концентрациясы
сусызданған клеткалар үшін ... және ... шок ... vulgaris ... ... тиімділігін тірі және өлі
клеткаларды метилен көгімен бояу арқылы анықтадық. Сhlorella ... ... ... ... бояу ... өлі ... ашық көк
түске боялады (Сурет 3-5).
2 кесте
Сhlorella vulgaris ... ... ... ... клеткалар
|Тіршілікке |300С |400С |600С ... | | | ... түрі | | | ... |60 |35 |15 ... саны | | | ... |32 |38 |42 ... | | | ... саны | | | ... ... ... |27 |43 ... ... саны 400С және 600С температурадан
сусызданған клеткалармен салыстырғанда 300С ... ... саны көп. 300С ... ... ... ... саны 60% құраса, қалған 32 және 8% зақымдалған және ... ... 2 ... ... ... vulgaris ... 300С ... сусызданған
клеткаларының ылғалдандырудан кейінгі тірі және өлі клеткалары (көк түске
боялған клеткалар өлі клеткалар).
4сурет Сhlorella vulgaris ... 400С ... ... ... ... тірі және өлі ... (көк ... клеткалар өлі клеткалар).
5 сурет - Сhlorella vulgaris дақылының 600С температурада сусызданған
клеткаларының ылғалдандырудан кейінгі тірі және өлі ... (көк ... ... өлі клеткалар).
3. Ангидробиоз жағдайында Сhlorella vulgaris дақылын сақтау
Микробалдырларды белсенді жағдайда ұзақ сақтау –альгология саласының
маңызды ... бірі ... ... Микробалдырларды сақтаудың әр
түрлі ... бар, ... бірі ... ... саналады.
Микробалдырларды сусыздандыру оларды анабиотикалық жағдайға алып келеді.
Бұл жағдайда ... зат ... ... ... ... уақытша
айтарлықтай тежеледі. Ангидробиоз – биологиялық құрылымның сумен әсерін
зерттеу болып ... ... 25% ... ... су ... ... реакциялар жүретін орта ғана емес, сонымен қатар, мембрана
мен биополимерлердің ... ... ... ... Су ... ... себебі фосфолипидтердің биомолекулярлы қабаты су ... ... ... ... ... 10% ... болса биохимиялық
реакциялар тоқтайды [35].
Микробалдырдың тіршілк ету қабелетіне сақтау ұзақтығын 1,2 және 3 ... ... ... 3 ... ай ... клеткалардың тіршілікке қабілетті клеткалар саны 300 С
температурада 60% ... ал 400С және 600С ... ... ... 24-9 ... Ал 2 ай сақталған клеткалардың 600С
температурада 5% ғана ... ... ... Дәл ... ... ... 3 айдан соң ешқандай тіршілікке
қабелеттілік белгілерін ... ... ... ... ... ... да байқалды. Сhlorella vulgaris ... ... ... жағдайда сақтау ... ... ... қабілеттілігін тек сусыздандыру кезінде ғана емес,
сқтау кезіндеде жоғалтуы мүмкін.Алынған ... ... ... ... ... ... клеткалар саныда азаяды.
3 кесте
Сақтау ұзақтығының Сhlorella vulgaris ... ... ... ... ... ... ... клеткалар |
| ... -С |% |
|1 |30 |60 |
| |40 |24 |
| |60 |9 |
|2 |30 |45 |
| |40 |10 |
| |60 |5 |
|3 |30 |28 |
| |40 |5 |
| |60 |0 |
1 ай ... ... ... ... клеткалар саны 300 С
температурада 60% ... ал 400С және 600С ... ... ... 24-9 ... Ал 2 ай сақталған клеткалардың 600С
температурада 5% ғана ... ... ... Дәл ... ... клеткалар 3 айдан соң ешқандай тіршілікке
қабелеттілік белгілерін көрсетпеді. ... ... ... ... ... да ... Сhlorella vulgaris ... ... ... ... ... мүмкіншілігі болатындығы
анықталды [38, 41].
Клеткалар тіршілікке қабілеттілігін тек сусыздандыру кезінде ғана емес,
сқтау кезіндеде ... ... ... ... ... ... тіршілікке қабілетті клеткалар саныда азаяды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Микробалдырларды белсенді жағдайда ұзақ сақтау –альгология саласының
маңызды ... бірі ... ... ... сақтаудың әр
түрлі әдістері бар, соның бірі ... ... ... ... ... анабиотикалық жағдайға алып келеді.
Бұл жағдайда клеткадағы зат алмасу ... ... ... ... тежеледі. Ангидробиоз – биологиялық құрылымның ... ... ... ... ... 25% ... байланысқан су болады. Су
ферментативті реакциялар жүретін орта ғана емес, сонымен қатар, ... ... ... элементі болып табылады. Су мембрана түзуші
фактор, себебі фосфолипидтердің ... ... су ... ... Клеткадағы қалдықты ылғалдылық 10% төмен болса биохимиялық
реакциялар тоқтайды.
Біздің зерттеу ... ... ... ... ... ... ... және регидратация кезінде клеткалардың
формасы мен өлшемі бойынша ... ... ... дақылының клеткасының диаметрі бақылаумен салыстырғанда
300С температурада кептіру кезінде 10% кішірейген. Микроскоптау
кезінде клеткалардың беті ... ... 300 ... клеткалардың ғана көлемі бақылауға жақынырақ болды,
қалған температурада сусызданған клеткалардың қайта қалпына ... ... ... ... ... ... Реактивацияланған клеткалар саны 400С және 600С температурадан
сусызданған клеткалармен ... 300С ... ... саны көп. 300С ... ... зақымдалмаған клеткалар саны 60% құраса, қалған 32
және 8% зақымдалған және өлі клеткаларды құрайды.
• 1 ай ... ... ... қабілетті клеткалар саны
300 С температурада 60% құрады, ал 400С және 600С ... ... ... 24-9 құрады. Ал 2 ай сақталған
клеткалардың 600С температурада 5% ғана тіршілікке қабілеттілік
көрсетті. Дәл осы ... ... ... 3 ... ешқандай тіршілікке қабелеттілік ... ... ... ұқсас жағдай 400С температурада да байқалды.
Сhlorella vulgaris ... 300С ... ... сақтау мүмкіншілігі болатындығы анықталды.
ПАЙДАЛЫНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Александров В.Я. ... ... и ... – Л. ... Алов И.А., ... А.И., Аспиз М.Е. Основы функциональной морфологии
клетки. –М.: Медицина, 1989.- 344с.
3. Аркадьев З.А. ... ... на ... и ... при различных методах хранения //Биол. Науки. -1983.-
4-С93-105.
4. Бекер М.Е. К ... о ... ... в ... с ... ... синтез аминокислот. –Рига: Зинатне,
1977. –С19-53.
5. Бекер М.Е. Современные ... об ... ... ... ... ... ... 1987.С9-19.
6. Бекер М.Е. Ообезвоживание микробной биомассы и экстроцеллюлярных
метаболитов. – Рига: Зинатне, 1967. –С74-77.
7. Бекер М.Е., ... Б.Э., ... А.И. ... ... ... 1981. -252с.
8. Бекер М.Е., Райпулис Е.П. Живая клетка и ее ... –М: ВО ... 1990. ... ... ... ... – М.: ... 1975. -182с.
10. Бернал Дж. Возникновение жизни. –М.: Мир, 1969. ... ... В.И., ... А.И. ... исследование
структуры дрожжевых клеток, находящихся в анабиотическом состоянии
//Микробиология. -1978. –XLXVII. Вып.2.- С. 300-306с.
12. ... Э.Ю., ... Л.А., ... А.И., ... М.Е. Электронно-
микроскопическое изучение дрожжей, находящихся в состоянии анабиоза
и реактивирующихся из этого состояния // ... ... ... ... П.А., ... В.В. ... реакции некоторых водорослей на
действие неблагоприятных условии окружающей среды.//Журнал общей
биологии. 1975. ... вып. ... ... А.М. ... учения о состоянии организмов. – Л.: Наука,
1977- С10-70.
15. Голдовский ... – Л.: ... 1981. ... Дуда В.И. ... ... ... ... Тез. Док.
ІІ Всесоюз. Конф. По анабиозу. –Рига, 1984. –С14-15.
17. Зикманис П.Б., ... М.Г., ... Л.П., ... И.С., Беккер М.Е.
Взаимосвязанность при обезвоживании дрожжей Saccharomyces cerevisiae
//Микробиология – 1985. -54, вып.3.- С406-409.
18. Виноградова К.Л. Цикл развития Chlorophyta и ... ... ... ... Журн. 1976. №8, С1041-1046.
19. Водоросли //Справ. Киев 1969. 605 с.
20. Воронихин Н.Н. К флоре водорослей Казахской ССР. ... ... ... 1947, ... ... В.В., ... Л.Е. В ... земных недр. М.:Наука,
1966.
22. Гаель А.Г. Штина Э.А. ... в ... ... и их роль в
формировании почв.//Почвоведение. 1974. №6
23. Гваладзе Г.Е., ... ... и ... ... ... М.: ... 1961. С3-34 .
24. Горюнова С.В. Водоросли как прдуценты биологически активных веществ //
В сб. Методы изучения и ... ... ... ... 1972.
25. Гранов Б.В. Титанова Н.Н. Коллекция культур ... ... ... ... ... университета.
26. Герасименко Л.М. коллекционных культур синезеленых ... ... ... М.Г. ... А.Г. Коллекционных культур одноклеточных
водорослей института «Физиология растений АН СССР».
28. Андреева В.М. Род Сhlorella// Ленинград, «Наука» ... ... ... у водорослей «Альгология» 1992-3, №3 15С-21.
30. ... Л.А., ... А.И. ... в ... и ... ... «Гидробиологический журнал 2001.
Т.37. №С154-63.
31. Тиберкевич Н.Я.,Сакаевич А.И. Бактерии – ... в ... и ... ... // Гидробиологический журнал –
2001. Т.37 №С154-63.
32. Gupta R.S., Changwal M.L. ... of mass ... ... and ... in flesh water // Spirulina ETTA
Nat. symp. MCRC. - Madras,
33. India. - 1992. - N 8. - P. ... Costa J.A. Colla L. M., Duarte F. P. ... ... biomass yield using a ... process // ... - 2004. - N 3. - ... Peschek G.A., Obinger С, Paumann M. The respiratory chain of blue ... ... // Physiol. Plant. - 2004, Vol. 120. - P. ... ... R.W. Species usage, concept and ... in ... (blue green-algae) // Ibid. - 1992, Vol. 28. - P 737-
745.
36. Vekli Z., Salsbury N. J., Chapman D. Physical studies ... XII. Nuclear magnetic ... studies of ... in some pure ... systems/ ... Biophys. Acta. ... - 183, N. 3. - P. 434 – ... Sussman A. S., ... H. O. Spores: their dormancy and ... York – London, Harper and Row. – 1966. - 354 p.
38. Clegg G. S. Metabolic studies of cryptobiosis in encysted embryos ... salina. – Compar. Biochem. Physiol. – 1967. - 20, N. 3. - ...... Lees A. D. Insect diapause in relation to the ... – In:
Cryptobiotic stages in biological systems. Ed. By N. Grossowicz, S.
Hestrin, A. Reynan. New York, ... – 1961. - P. 120 – ... Gundy S. D. van. Factors in survival of ... – Ann. ... – 1965. – N. 3. - P. 43 – ... Leder I. G. Interrelated effects of cold shock and osmotic pressure on
the permeability of the ... coli membrane to ... ... // J. ... – 1972. - 111, N. 1. - P.211 ... Б

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет
Микробалдырлар негізіндегі биологиялық белсенді жемдік қоспалардың ауылшаруашылық жануарлардың ішек микрофлорасына әсерін зерттеу45 бет
Микробалдыр сhlorella vulgaris z-1 штамын ангидробиоз жағдайында сақтау нәтижелері9 бет
Клетка туралы ілімінің тарихы5 бет
Микробалдырлар туралы34 бет
Микробалдырлар туралы мәлімет56 бет
Микробалдырлардың аралас өскен дақылдарының құрғақ биомассасын алу және олардың өнімділігін зерттеу45 бет
Цитология лекция тест және бақылау сұрақтары глоссарий оқу құралы46 бет
Өсімдіктер физиологиясы6 бет
Адамның шығу тегі. Тіршіліктің пайда болуы туралы болжамдар15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь