Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін басқару

1.ТАРАУ. ЗЕЙНЕТАҚЫМЕН ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Зейнетақы жүйесі және олардың түрлері
1.2 Жинақтаушы зейнетақы қорының: мәні, міндетті,қызметі
2.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЗЕЙНЕТАҚЫМЕН ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ЖҮЙЕСІН ТАЛДАУ
2.1 Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтан зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін талдау
2.3 Жинақтаушы зейнетақы қорынан зейнетақымен қамсыздандыру (Халық банктің жинақтаушы зейнетақы қоры мысалында)
3.ТАРАУ. ЗЕЙНЕТАҚЫМЕН ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Шетелдік зейнетақы реформасының тәжірибесі
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Әр адам өмір ағымында әр түрлі қауіпті жағдайларға тап болуы мүмкін. Ол адамның денсаулығына әсер етіп, негізгі өмір сүру көзі болатын жалақысынан айырылуы мүмкін. Осы жағдайларға: кәрлік, ауру, мүгедектік, асыраушысынан айырылу және т.б. Осындай жағдайлар зейнетақымен қамтамасыздандыру қажеттілігі туындайды.
Адам даму тарихында ежелгі мемелекеттерде зейнетақымен қамсыздандыру жүйелерінің жүргізілуі туралы аз емес мысалдары бар. Мысалы: Рим империясында отставкаға шыққан легионерлер 3000 денари алса, ал преторианцтер 5000 денари және жер алатын болған. Ресейде алғашқы рет әскери адамдарды зейнетақымен қамсыздандыру I Петр Теңіз уставында 1720 жылы заңдастырды.
Еуропада классикалық капитализм кезеңінде (XIX-ғ басы XX-ғ аяғы) зейнетақы кассалары кең өріс алды. Оларды қазіргі кәсіби зейнетақы қорларымен салыстыруға болады. Зейнетақы кассаларындағы ақша қаражаты жұмысшылардың жарналары есебінен құрылды. Ауруға шалдығуына байланысты және жасына байланысты төлемдерді төлеу жұмыс мерзімінің ұзақтығына сәйкес өсе берді. Егер жұмысшы жұмыстан босатылса осы зейнетақы құқығынан айырылатын болған. Сондықтан сол уақыттың өзінде-ақ зейнетақы кассаларын жұмысшылар және жұмыс берушілер жарналары есебінен құру туралы ұсыныстар айтыла бастады, бірақ бұл ұсынысқа жұмыс берушілер түсініспеушілікпен қарады.
Мемлекет деңгейінде алғашқы рет зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін Германияда 1889 жылы Отто фон Бисмарк ұйымдастырды. Неміс жүйенің негізі міндетті әлеуметтік сақтандыру жарналары болып табылады.
Данияда ( 1891 ) және Жаңа Зеландияда ( 1898 ) зейнеткерлеу жүйесін енгізді, бұл жүйе кедейлерге көмек көрсетуге бағытталған еді. Бұл жерде ол жалпы салық пайдасынан қаржыландырылды, қажеттілікті бақылауды ескеріп, төлемдерді нақты берілуіне кепілдік бере алды. Бұл зейнетақы жүйесі дәстүрлі кедейлер туралы заңдамасынан шықты.
1. «Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру туралы» заң 1997 жылғы 20маусымдағы №136-1.
2. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсултан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы //Астан 2008 жыл.
3. 1.Назарбаев Н.А. Казахстан - 2030: Процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев: Послание Президента страны народу Казахстана. - Алматы. Бieii, 1997. С. 176.
4. Жұмағұлов Ғ.Б, Ахметов А, Ахметова Г.//Әлеуметтік қамсыздандыру құқығы// оқу құралы Алматы 2005 жыл.
5. Г.Мурзахметова //Накопительный пенсионный фонд Нардного Банка Казахстана// Финансы и кредит 2006 №4 31-33 бет.
6. К.Тулепав, Б.Еспенбетова// Теоретические основы диверсификации инвестиций активов накопительной пенсионной системы//Банки Казахстана 2007 №12 34-39 бет.
7. Г.Батайқызы//Қазақстан Республикасының жинақтаушы зейнетақы жүйесінің жетістіктері мен проблемалары//Рынок ценных бумаг 2000 №12.
8. А.А Айтуған// Жинақтаушы зейнетақы қорларының қаржылық менеджменті: шетелдік тәжірибені қолдану мүмкіндігі// КазЭУ хабаршысы 2004 №4 216-221 бет.
9. Жинақтаушы зейнетақы қорлары үшін тәуекелдіктерді басқару жүйелеріне қойылатын талаптарды белгілеу туралы//Егемен Қазақстан 2007- 13шілде.
10. Зейнетақы жинақтау қорына міндетті зейнеткерлік жарналар бойынша түсімдер және алынатын алым//Статистикалық бюлетень 2004 №7.
11. Б.Қарабеков// Үш деңгейлі зейнетақы жүйесі//Қаржы- қаражат1997 №3.
12. Шағатай Ж.//Зейнетақы қоры қазаққа керек пе?//Түркістан 2007-27.09
13. Бельгибаева//Анализ современного состояния пенсионного обеспечения в РК//Труд в Казахстане 2004 №4.
14. А.Айтуған//Жинақтаушы зейнетақы қорының меншік капиталына келетін табысты үлестіру//Қаржы-қаражат 2007 №2 44-48 бет.
15. А.Айтуған//Зейнетақы жинақтау қорларындағы тәуекелдіктерді басқару қызметіне рейтингтік баға беру// Қаржы-қаражат 2006 №10.
16. С.Н Әбиева// Қазақстан Республикасындағы жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық іс-әрекеттерінің қазіргі жағдайына талдау// КазЭУ хабаршысы 2006 №4.
17. К.М Тулепбаев// О ходе пенсионной реформы в Казахстане//Труд в Казахстане 2007 №12.
18. К.М Тулепбаев//Новая модель пенсионного обеспечения население Казахстана: теория, методологии и механизмы реализации// автореферат Алматы 2007жыл.
19. Оспанов Г.Б. //Мировой опыт пенсионной системы// Вестник Национальной академии наук РК//2006 №5 96-99 бет.
20. Об организации социальных выплат//Финансы и кредит 2006 №4 28-30
21. К.Тулепав, Б.Еспенбетова//Инвестиции в человеческий капитал и механизмы их реализации// Труд в Казахстане 2005 №2.
22. Актуальные вопросы–профессиональные ответы //Финансы и кредит 2006 №12.
23. Қазақстан Республикасы қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агентігінің мәліметтері веб сайты:www.afn.kz
24. Зейнетақы төлеу мемлекеттік орталықтың мәліметтері.
25. Г.Ж.Жолдасбекова//Зейнетақы жүйелерінде реформа жүргізудің шетелдік тәжірибиесі// КазЭУ хабаршысы 2003 №1.
26. А.Темен//Еңбек нарығының болашағы және зейнетақы//Президент және Халық 29 ақпан 2008 жыл.
27. Статистиктический ежегодник 2007.
28. Әбдіжапар Сапарбаев «Инновация – негізгі қозғаушы күш» //Егемен Қазақстан, 24 наурыз, 2004 жыл.
29. Стратегия / «Қазақстан Республикасының Индустриялы – инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзімді стратегиясы» - Алматы, 2003 ж.
30. 2.Социальные реформы в странах с переходной экономикой. Проблемы и опыт / Под редакцией С.В.Кадомцевой.. Москва: ИКЦ "ДИС", 1997. С. 221.
31. 2008 жылғы 1 қаңтардан бастап Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтан зейнетақы төлемдерінің мөлшерін артыру туралы//Егемен Қазақстан-2008-5 қаңтар.
        
        1-ТАРАУ. ЗЕЙНЕТАҚЫМЕН ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Зейнетақы жүйесі және олардың түрлері
Әр адам өмір ағымында әр ... ... ... тап ... ... ... денсаулығына әсер етіп, негізгі өмір сүру көзі ... ... ... Осы ... ... ... ... айырылу және т.б. ... ... ... ... ... даму ... ... мемелекеттерде зейнетақымен қамсыздандыру
жүйелерінің жүргізілуі туралы аз емес ... бар. ... ... ... ... ... 3000 ... алса, ал
преторианцтер 5000 денари және жер алатын ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру I Петр Теңіз уставында 1720
жылы заңдастырды.
Еуропада ... ... ... (XIX-ғ басы XX-ғ ... кассалары кең өріс ... ... ... ... ... ... ... Зейнетақы кассаларындағы ақша қаражаты
жұмысшылардың жарналары есебінен құрылды. Ауруға шалдығуына байланысты және
жасына байланысты төлемдерді төлеу ... ... ... ... ... Егер жұмысшы жұмыстан босатылса осы зейнетақы құқығынан айырылатын
болған. Сондықтан сол уақыттың өзінде-ақ зейнетақы кассаларын ... ... ... жарналары есебінен құру туралы ұсыныстар айтыла
бастады, бірақ бұл ұсынысқа ... ... ... ... ... алғашқы рет зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін
Германияда 1889 жылы Отто фон Бисмарк ұйымдастырды. Неміс жүйенің негізі
міндетті әлеуметтік ... ... ... ... ( 1891 ) және Жаңа ... ( 1898 ) зейнеткерлеу жүйесін
енгізді, бұл жүйе ... ... ... ... еді. Бұл ... ол
жалпы салық пайдасынан қаржыландырылды, қажеттілікті бақылауды ескеріп,
төлемдерді нақты берілуіне ... бере ... Бұл ... ... ... туралы заңдамасынан шықты.
Келесі жылдары көбінен батысеуропалық мемлекеттер германдық модел-
ге негізделген зейнетақы жүйесін қалыптастырды, ал англосаксондық мем-
лекттер (АҚШ-тан басқа) және ... ... ... Дания және Жаңа
Зеландия салған жолмен қалыптасты. Бұл жүйелер әр ... ... ... ... ... ... ... кейінгі әлеу-
меттік статусты сақтауға бағытталса, ал Дат моделі, аяғында ... ... ... ... бағытталған.
XX ғасырда дамыған мемлекеттер арасындағы зейнетақы ... ... ... ... ... ... негіздел-
ген жүйе (Германия) алдынғы жарналарға қарамастан, ең ... ... ... ... зейнетақыға негізделген мемлекеттерде зейнетақы
жүйесі бюджеттен, жалпы кірістерден қаржыландырылды. Ең ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жүйесі енгізілді.
Солтүстік Америкада мемлекеттік жасына байланысты зейнетақының
таралуы салыстырмалы баяау ... ... 1927 жылы ... ... ... қажеттілікті бақылау жүйесін енгізді. АҚШ-та ... 1920 ... ... негізделген зейнетақы жүйесін енгізе
бастады. 1934 жылы бұл жүйе 28 ... іске ... 1935 ... федеративті зейнетақыны сақтандыру жүйесін енгізе бастады.
Ф.Рузвельт жарналарға негізделеген ... ... ... ... ... ол оның ұзақ ... ... қамтамасыз ету
мақсат қойды.
II Дүниежүзілік соғыс қарсанында бүкіл ... ... ... ... ... Бірақ бұл жүйелерге халықтың аз
бөлігі қатыстырылып, төлемдер деңгейінің төмеңдігімен сипатталды.
Зейнетақымен ... даму ... ... ... ... жүйесі деген анықтама берілді. Оның
астарында құқықтық, қаржылық, экономикалық және ... мен ... ... Олардың мақсаты халыққа зейнетақы
түрінде материалды көмек көрсету. [26]
Карл Маркс ... ... ... ... ... жарамсыз
азаматтар үшін құрылып, кәрлік кезеңінде, ауруға байланысты және ... ... ... ... ... ... ... деп есептеді.
Дж.Кейнс зейнетақы түсінігінде кәрлікті қамтамасыз ететін халықтың
жеке сақтаған ... ... ... азаматтарына зейнетақы жасына
жеткен кезінде төленетін белгілі бір ақша ... ... ... халықтың кәрлігін қамтамасыз ету
проблемаларын әр түрлі қарастырды. Мысалы, либералды нарық ... әр ... ... ... өзі қамтамасыз ету керек, ол үшін
өмір процессінде қаражат ... ... ... ... ... кейнсианистер бойынша өздерінің жеке жинақтауларынан басқа қарт
адамдарға мемлекет ... ... ... т.б әлеуметтік төлемдер
түрінде көмек көрсетуі ... ... ... «Қазақстан Республикасында зейнетақымен
қамтамасыздандыру туралы» заңында келесідей түсінік берілген:
Зейнетақы – бұл азаматтарды ... ... бір түрі ... ... ... қорларынан төленетін зейнетақы
төлемдерінің жиынтығы болып табылады. [1]
Зейнетақы жүйелерінің ... ... ... ... ... жүйелерін қаржыландырудың негізгі екі тәсілі бар:
Біріншісі - бөлу (қорланбаған) арқылы қаржыландыру. Бұл ... ... ... ... ... жабу ... ... Бұл
әдсісті PAYG (pay-as-you-go)- «жүріп жүргенде, төле» деп те атайды.
Екіншісі - ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ететін арнайы қор құруға қаражат
жіберіледі.
Көптеген елдерде зейнетақымен қамсыздандыру бөлу ... ... ... ... ұйымына қамтылған 58
мемлекеттік зейнетақы жүйесінің 44-і бөлу ... ... ... ... ... қорлары ақшалай қаражаттарды ағымдағы
зейнетақыларды төлеуі үшін ... ... ... ... зейнетақы жүйесі деп ағымдағы төленетін зейнетақыларды
зейнетақы қорына ағымдағы түскен жарналар арқылы жабу ... ... ... ... төлеу қабілеттілігі ағымдағы уақытқа қажет қаражаттарды
жинақтауға байланысты анықталады. Зейнеткерлер өздерінің зейнетақыларын
жұмыс істейтіндердің төлемдері арқылы алады да, осы ... ... ... ... ... ... ұсталынады. Бөлу зейнетақы жүйесі
ұрпақтардың ынтымақтастығы принципіне негізделген, бұл принцип бойынша
жұмыс істейге қабілетті балалар, яғни жас ... ... ... ... жоқ
қарттарға таяныш болу жүгін алып жібереді. Осы ... ... ... ... ... ... бұл ... қолайсыз
жылдарда болатын дефицитті жабуға жұмсалады.
Бөлу зейнетақының ... ... ... ... Ол дағдарыс жағдайларында жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қарағанда
икемсіз. Зейнетақымен қамтамасыз етуді ... ... ... ... басқаруды ұйымдастырудың оңайлығын айтуға
болады. Бұл ... ... ... ойын ережелерін өзгертіп, оны
бірден тәжірибеге қолдануға болады. Мысалы, егер ... ... ... ... ... төлеу тәртібі мен зейнетақының мөлшері
өзгеред. Жинақтаушы ... ... ... ... ... « қорланған» зейнетақы жүйесі- арнайы ақша қорларында
жинақталған ... бар ... ... ... ... ... етуі-өте ұзақ үш кезеңнен ... ... Бұл ... ... кезеңде жинақтаушы зейнетақы қорларында салымдар жарналар
түрінде жасалынады;
- екіншісі ... ... ... ақша ... ... процестің ерекшелігі жарналар
мен зейнетақылардың ... ... ... ... ... ... тоқтаусыз зейнентақыларды төлеу жүргізіледі;
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің ... ... ... төленетін зейнетақылардың дисконтталған мөлшері мен болашақтағы
зейнетақы жүйесіне төленетін жарналардың айырымына тең.Жинақтаушы жүйеде
ағымдағы міндеттер мен ... ... ... ... түрде
ұсталынуы қажет.
Жинақтаушы зейнетақымен қамтамасыз етуде ынтымақтастық идеясы да
қолданылуы мүмкін. Әлеуметтік сақтандыру принципіне негізделген жинақтаушы
зейнетақы жүйелерінде ... екі түрі ... ... ... - бұл әр ... шегіндегі зейнетақы жүйесі
мүшелерінің ынтымақтастығы. Осы ынтымақтастыққа сәйкес ұзақ өмір сүрген
зейнеткерлерге қайтыс ... ... ... ... төленбеген
төлемдер есебінен зейнетақылар төленеді.
1. ... ... - бұл ... ... ... ұрпақтар арасындағы ынтымақтастық. Жинақтаушы жүйедегі
тікелей ... ... ... ... келе ... ... ынтымақтастықтан айырмашылығы-жас ұрпақ пен үлкен ұрпақтың
арасындағы бөлу ғана емес, қарама-қарсы бағытта бөлуді жүргізу.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі әдетте міндетті болып ... ... ... және ... емес ... қорларында қолдануға
болады.
Мемлекеттік емес жинақтакушы зейнетақы қорлары.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... бермейтін заңды, қаржылық ұйым болып
табылады. Осы ... ... ... ... ... ... оны ... жабуы немесе азайтуы қажет деген тәртіптер
енгізіледі.
Мемлекеттік емес зейнетақы қорларының қызметі мемлекет ... ... ... ... ... есеп беру, міндеттерін
анықтау әдістері, инвестициялардың көлемі ... бір ... ... және ... зейнетақыны сақтандыру сызбасы.
Мемлекеттік емес зейнетақы қорларына жеке және ... ... ... қолдануларына болады.
Жеке сақтандыру сызбасында зейнетақы төлемдері ... ... ... жай ... ... ... ... жеке
мүшенің жинаған зейнетақы қаражаттары инвестициялық табыспен бірге қордың
комиссиялық сыйақысын шегергеннен кейін зейнетақы ретінде сол мүшенің өзіне
төленеді.
Топтық ... ... ... ... ... ... ... жеке сақтандырудан гөрі әділетті.Дамыған елдердің
мемлекеттік емес зейнетақы қорларында топтық зейнетақы сақтандыру сызбасы
қолданылады, яғни ... ... жеке ... ... емес
мүшенің орташа жалақысының деңгейі мен жұмыс стажының ұқсастығымен
анықталады. ... ... ... ... зейнетақы қорының мүшесі
қайтыс болған жағдайда ... ... ... оның ... қалдырылады. Бұл сызба бойынша барлық қор ... ... мен ... ... ... міндеттемелерінің арасында тепе-
теңдік сақталынуы қажет.
Топтық сақтандыру сызбасын ... қор ... екі ... белсенділер тобы
2. зейнеткерлер тобы
Белсенділер тобында жұмыс істеп жүргендер ... ... ... ... ... ... уақыт өткеннен кейін зейнетке шығады да, олардың
орнын жаңа мүшелер басады, яғни қорға ... ... ... ... ... бір ... қорларда белсенділер мен
зейнеткерлердің саны ... ... ... қоры ... бастағанда зейнетақылар
төленбейді, тек жарналар алынады. Келесі уақыт интервалында ... ... ... ... ... асып ... ... істейтін мүшелердің саны зейнеткерлердің санынан бірнеше есеге
артады. Қолданылмаған зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... теңеседі. Келесі кезеңде
жарналардың мөлшері ... ... кем ... Бұл ... түскен табыстармен жабылады. Жүйенің балансыда резерв
азаймайды, өйткені ... ... ... ... сақтау
мақсатымен зейнетақымен қамтамасыз ету процесіне үздіксіз мониторинг
жүргізіп, зейнетақы қорының мүшелерінің ... өз ... ... анықтау үшін қорды актуарды бағалап отырады. Актуарды бағалау
дегеніміз-зейнетақы резервтерінің қордың ағымдағы міндеттеріне сәйкестігін
анықтау. Маманданған ... ... ... ... қорына
салымшылардың сенімін арттырады. Өйткені актуарий қордың міндеттемелерін,
елдің демографилық жағдай мен инвестициялық ... ... ала ... ... ... ... ... уақытылы жүргізуге мүмкіндік
береді және зейнетақы қорының нақты нәтижелері мен келешектегі жұмыстарына
баға береді. Өкінішке орай, ... және ... ... ... бағалауды жүргізу кейбір жинақтаушы қорларда қолдау
таппай отыр.
Зейнетақы ... ең ... ... олардың көмегімен бос
ақшалай қаражаттар жұмыс ... ... ... Жинақтаушы жүйенің
тиімділігі субьективті және экономикалық жағдайларға байланысты. Соның бірі
резервті басқару, инвестициядан ... ... ... ... ... ... зейнетақы сызбасында жоспарланған
мөлшерлерінен төмендеу. Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің ... ... және ішкі ... ... ... ... жағдайда төлеушілерге бөлу жүйесінен гөрі жинақтаушы жүйенің
мүшесі болған анағұрлым арзанға түсетінін байқадық. Өйткені, ... ... ... ... ... табыстар көзі қосылады.
Бөлу және жинақтаудың екі түрлі күрделі процесс ... ... және ... ... ... ... жүйелерінің екі плюсы
іспетті. Олар бір–бірінен тәуелсіз немесе бір–бірін толықтыра отырып ... ... ... әр ... ... ... ... мен
кемшіліктері бар екенін байқадық.
Көптеген дамыған елдерде зейнетақы жүйесі үш деңгейлі.
Бірінші ... ... - ... ... Бұл деңгей
белгілі өмір сүрудің ең аз ... ... ... Бұл ... ... бөлу зейнетақы жүйесі іске асырады. ... ... ... ... қажеттіліктерін қамтамасыз
ету. Бұл деігей белсенді жұмыс жасайтын халыққа есептелген. Олардың еңбекке
қабілетті жасында жинауға міндеттеп немесе ынталандырып ... Бұл ... ... оның ... ... міндетті зейнетақы жүйесі
жүргізеді.
Үшінші деңгейдің қызметі – жеке қосымша зейнетақымен ... Бұл ... ... компаниялары, банктер, жеке зейнетақы қорлары
мен ... да ... ... ... Бұл ... ... ... жүйелерінің жалпы сипаттамасы.
Қарт адамдарды материалды қамтамасыз ... ... төрт ... жалғастыру.
2.Отбасы ішкі қамсыздандыру.
3.Мемлекет тарапынан зейнтақы алу.
4.Қаражат жинақтау.
Зейнетақымен қамсыздандыру рөлінің маңыздылығын тек ... ... ... ... ... Ал дүниенің басқа бөлігі дәстүрлі жолдан
бас тартпай,яғни балалар өз ата-аналарын қамтамасыз ... ал олар ... ... ... жұмыс істейді. Дамыған мемлекеттің азаматы
зейнетақымен қамсыздандыру жайлы сөз қозғалғанда жас ұрпақтың жалақысын
қайта бөлу ... қарт ... ... ақша ... ... ... зейнетақымен қамсыздандыру.
Мемлекеттік зейнетақы жүйелерінің жұмыс істеуінің ең ... ... ... ... ... ... Бқл жарналар
жалақының жалпы мөлшеріне байланысты есептелінеді және әр елде жарналардың
мөлшері әр түрлі Мысалы, Канадада ... ... ал ... 27%-ке ... ... ... жарналардың мөлшері шектелген, осы шектен жөғары
жарналар алынбайды.
Көптеген дамыған мемлекеттерде зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... әр зейнеткерге
жұмысшылардың аз саны ... ... ... ... ... ету ... қатерге түсуі мүмкін. Зейнетақылардың деңгейі орта
жалақының деңгейінен азаюы мүмкін деген жорамалдар айтылуда. Сонымен қатар,
мемлекет зейнеткерлердің ... ... үшін ... ... жарналар мөлшерін көтеруге мәжбүр болады. Теория бойынша бұл
проблемалардан шығудың бір жолы ... шығу ... ... ... ... отыр, бірақ бұндай шаралар мен проблеманы шешу
мүмкін емес. Алайда, бұл шаралар көптеген елдерде ... ... ... ... ... ... етуде реформалар жүргізу
проблемасы тұр.
Жеке зейнетақы сақтандыру.
Мемлекеттік зейнетақымен қамсыздандырумен қатар жеке ... ... ... Бұл жүйе ... ... және дербес жинақтар
негізінде де қалыптасты. Қазіргі уақытта әртүлі жүйелер халықты кәсіби
зейнетақы сақтандыру принципке ... ... ... ... және ... ... сызбалардан
айырмашылығы, оларды жұмыс берушы есебінен қаржыландырады. Алайда,
олар фирмалардың ерікті жарналармен бірге ... ... ... ... ... Олар ... ... қатысуымен
және салыстырмалы төмен әкімшілік шығындармен байланысты жүзеге асырылады.
Кәсіби зейнетақы жүйелері негізделуі мүмкін:
-салалық принципке, ол еуропалық мемлекеттерге тән;
-жеке компания принціпіне, бұл ... ... деп ... жүйелерде жұмысшыға болашақта төленетін зейнетақы жұмыс стажына
және жалақыға байланысты болады.Бөлу зейнетақы жүйелеріндегі шоғырланған
ресурстарға қарағанда, ... ... ... еркін және үкімет
алдына қоятын саяси мақсаттардан тәуелсіз қолдану ... ... ... ... ... ... барып, мемлекеттік
зейнетақы қорларына қарағанда бірмаша жоғары ... ... ... жеке ... ... екі ... бөлінеді:
1. Бекітілген төлемдер жоспарлары - олардың қатысушыларын зейнетақы жасына
келген кезіңде, ... қоры ... ... ... ... ... қарамастан, алдын ала анықталынған жәрдемақымен қамтамасыз
етіледі.
2. Бекітілген жарналар ... ... ... зейнетке шығу
уақытына сәйкес жинақталған қаражатына байланысты.[9]
Зейнетақымен қамсыздандыру жүйелерінің әртүрлігімен ерекшеленеді
Ұымдастырушылық негізде, принциптер бойынша,басқару әдісімен және ... ... ... екі ... ... ... табу қиын.
Зейнетақы жүйелерінің зерттеулері нәтижесінде зейнетақымен ... ... ... ... қалау мүмкіндігін берді.
1-кесте. Зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін басқару классификациясы
|Зейнетақы жарналардың ... ... ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... |Беверидж моделі ... ... ... зейнетақы сақтандыру |
| ... |
| ... ... |
| | ... ... ... ... ... ағымдағы |
| ... ... ... жабу|
| ... ... ... ... |
| ... және ... қамтамасыз |
| ... ... құру ... салу ... ... ... ... кезіңде салық салу |
| ... ... ... салу ... қамтылуына байланысты |Барлық азаматтар үшін |
| ... жеке ... ... ... ... 1 |2 ... ... қатысу түріне |Міндетті ... ... |
| ... ... ... қолдану арқылы |Бекітілген жарналарман ... ... ... ... ... ... ... | |
| ... Г.Б. ... 2007 жыл ... ... осы ... ... жүйеге келтіру үшін
құрастырылған. Оның көмегімен әр зейнетақы ... ... ... ... ... ... мақсаттық функциясын анықтауға және
оған қол жеткізу үшін нақты эффективті басқару әдістерін қалыптастыруына
мүмкіндік ... ... ... ... тәжірибесі мен практикасы
Қазақстандағы жүргізілген нарық реформа жағдайында олардың даму жолдары мен
проблемаларды зерттеу ... бере ... ... ... пікірінше зейнетақымен қамтамасыз ету үш деңгейлі құрылымды
болуы ... ... ... ... Германия, Ұлыбритания, Швеция, Польшия
және Чили мемлекеттіердің зейнетақы жүйесін зерттеді.
2-кесте. Әр түлі мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... салыну |
| ... ... ... | |
| ... | ... қатысу | |
| | | ... | ... ... |65/65 |жоқ ... |
| | | | ... ... ... |аралас |60/65 |иә ... |
| | | | ... ... ... ... |65/65 |жоқ ... |
| | | | ... ... |
|Польша |аралас |60/65 |иә ... |
| | | | ... ... ... |жинақтаушы |60/65 |иә ... |
| | | | ... ... |
|Жолдасбекова Г.Ж КазЭУ хабаршысы №1/2003 жыл ... ... ... Чили мемлекетінің зейнетақы жүйесі
негізіне алынды. Бірақ біздің зейнетақы жүйесі чилилік моделдің түп ... ... ... ол ... ... ... жүйеге ұзақ өту
кезеңмен сипатталды.
Зейнетақы реформасы қаржы нарығында жаңа ... алып ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін ивестициялық басқаруды жүзеге асырушы ұйымдар;
3) кастодиан-банктер;
Қазақсатан ... ... ... ... нәтижелері
оңды болып, динамикалық өсу қарқыны мен тұрақтылығын көрсетті. [16]
1.2 ... ... ... ... ... ... реформалау мақсаттаррында біздің мемлекетімізде
зейнетақы қорларының жүйесі құрылды. ... жеке ... ... үшін жинақтаушы зейнетақы қорларының екі түрі
құрылды: мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры ... және ... ... ... қоры (МЕЖЗҚ)
Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры (ары қарай Мемлекеттік жинақтау
зейнетақы ... ... ... ... ... № 1372 1997 54
қыркүйегінен құрылтайшысы Қазақстан Республикасында үкімет болып шыққан,
жабық акционерлік қоғам ретінде құрылған. ... ... ... ... ... салымдар жинауын іске асыратын және ... ... ... ... ... ... төлемін
жүзеге асыратын, сонымен қатар зейнетақы активтерін құру қызметін ... ... ... ... ... банк ... қаржы ұйымдарының құнды қағаздарына инвестициялайтын заңды
тұлға болып табылады.
Мемлекеттік емес жинақтаушы ... қоры ... ... ... орталық буын болып табылады. Дәл осы қор салымшылармен
қарым-қатынастарды ұйымдастырады, зейнетақы шарттарын жасасады, ... ... ... ... ... жүзеге асырады,зейнетақы жарналарына
және инвестициялық табысқа жеке есеп ... ... ... бұл қордың
міндеттеріне халық арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізу, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... емес зейнетақы қоры (МЕЖЗҚ) жабық
түрдегі ... ... ... ... Мемлекеттік емес жинақтаушы
зейнетақы қоры үлкен екі топқа бөлінеді:
1) Ашық ... ... ... қор: қордың құрылтайшылыры және акционерлері болатып
табылатын бір немесе бірнеше заңды тұлғалардың ... ... үшін ... Тек осы ... қордың салымшылары бола алады.
Корпоративті жинақтаушы зейнетақы қордың жарғылық капиталы-20 млн.теңге.
Ашық қор: Барлық ... үшін ... ... ... ... ... жеке адам ... мекенжайына, кәсібіне, жұмысберушіге,
байланыссыз осы қормен шарт ... ... ... қор ... бір ... құрылса, ол көптеген адамдар үшін қолайлы болып саналады. Алайда бұл
жағдайда қор үшін ... ... ... ... ... жүктейді. Ашық жинақтаушы зейнетақы қорының жарғылық капиталы-
90 млн.теңге ... ... емес ... ... ... ... ... Қазақстан резиденті болып табылатын заңды және жеке тұлғалар
бола алады. Корпоративті жинақтаушы ... ... ... ... тек Қазақстан Республикасы заңды тұлғалары ғана бола алады.
Жинақтаушы зейнетақы қорларының құқытары:
• Зейнетақы ... ... ... үкіметі белгілеген тәртіппен
жүргізу.
• Зейнетақы төлемдерін және жинақтарының дербес есеп жүргізу
... ... ... ... ... сақтау.
• Зейнетақы заңы мен зейнетақы келісм шарттарының заң ... ... ... ... сәйкес жауапкершілікті алу.
• Салымшының өтініші бойынша оның зейнетақы жинақтарын бір жинақтаушы
зейнетақы қордан ... ... ... ... ... инвестициялық басқару жөнінде ЗАИБЖҰ-мен келісім
шарт жасау.
• Өзінің қызметі жайында 1,3,5,10 ... жыл ... ... ... ... және ... да ақпаратты жариялау.
• ЖЗҚ- мен зейнетақы келісім шартқа ... ... ... ... емес ... қоры зейнетақы активтерін ... ... ... ҚР-ның заңына сәйкес олар зейнетақы
активтерін инвестициялау үшін ... ... ... ... басқаруды жүзеге асыратын ұйымдарға (ЗАИБЖҰ) аударады. Қ Р-
ның бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссиясының (әрі қарай ... ... және ... сәйкес «Зейнетақы акативтерін басқару жөніндегі
қызметін ... және ... ... ... туралы»
зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды жүзеге асыратын ұйым ҚР-ның
БҚҰК белгілеген тәртіппен мемлекеттік емес ... ... ... ... ... үшін ... Зейнетақы активтерін
инвестициялық басқару жөніндегі қызметі эмиссионды бағалы ... ... ... бас ... және ... құнды қағаздар мен басқа да
зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... тұлға,
жабық акционерлік қоғам ретінде құрылып, құнды қағаздар нарығының кәсіби
мүшесі болып табылады.
ЗАИБЖҰ-ның жарғылықты ... ... ... ... ... тек ... қаражат есебінен қалыптасады.
БҚҰК-ның лицензиясы бар және бір ... ... ЖЗҚ ... ... ... активтерін орналастыру жалпы ... ... ... ... ... ... келесідей жүзеге
асырылады:
• мемлекттік қысқа мерзімді құнды ... – 25% кем ... беру ... бір жылға дейін)
• мемлекттік орта мерзімді және ұзақ мерзімді құнды қағаздар-25% кем емес.
(өтініш беру мерзімі бір ... ... ... ... ... ... ... қағаздары:
• Халықаралық даму және қайта құру банкі
... даму және ... құру ... ... даму ... ... ... корпорациясы
• Азия даму банкі
• Африка даму банкі
• Ислам даму банкі - 10% көп ... ... қор ... «А» санатына енгізілген эмитенттер
акциясы - 10% көп ... Қ ... ... Банк бекітілген тізім бойынша банктік депозиттік
сертификаттар мен ... ... ... ... - 40% көп
емес;
ЗАИБЖҰ эмитенттердің құнды қағаздарымен келісімдерді тек бағалы қағаздар
рыногында ... ... шарт ... ... асырады.
Жинақтаушы зейнетақы қорыының зейнетақы активтері: зейнетақы
жарналары, инвестициялық ... ... жіне ... ... комиссиялық сыйақыларын шегеріп тастағандағы ... ... ... қаражат есебінен қалыптасады.
Салымшының, алушының жинақтаушы зейнетақы қорының, кастодиан-банктің және
зейнетақы активтерін ... ... ... ... ұйымдардың
қарыздарды бойынша зейнетақы активтері осы аталған субъектілер таратылғанда
және (немесе) банкротқа ұшырағанда өндіріліп алуға жатпайды.
Жинақтаушы зейнетақы қорының ... ... тек мына ... ... мүмкін:
1. тізбесін уәкілетті органдар белгілейтін ... ... ... ... ... Республикасының заңдарына сәйкес
жүзеге асыруға;
3. зейнетақы жинақтарын ... ... ... ... не
зейнетақы аннитуитеті ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымына аударуға;
4. қате ... ... ... және өзге де қате
есептелген ақшаны ... ... ... ... ... ... төлемдерін
төлеуді және жинақталған ... ... ... ... байланысты шығыстарды өтеуге.
6. Алушы ... ... ... оның ... не ... ... ... зейнетақы өорлары жерлегені ... бес ... ... ... ... шегінде , бірақ жеке
зейнетақы шотында бар қаражаттан ... ... ... ... ... ... зейнетақы активтері» заңына сәйкес,
кастодиан есепшоты тәртібінде кастодиан келісім шартына ... ... ... Кастодиан–банк, басқаша айтқанда банк-сақтаушы, құңды
қағаздарды жауапты сақтап, барлық ... ... ... ... есеп ... , оларды орналастыру, инвестициялық
табыс табу және ЖЗҚ есеп ... ... мен ... ... ... ... беру ... қызмет көрсететін банк. Сонмен бірге Банк-
кастодиан МЕЖЗҚ-ның зейнетақы активтерін мақсатты орналастыруын ... ... ... ... ... тапсырмаларды тоқтату және осы жағдай
туралы Бағалы қағаздар рыногын бақылау жөнінде уәкілетті ... ... емес ... қорын ескерту. Мемлекеттік емес жинақтаушы
зейнетақы қорында тек бір банк-кастодиан ... ... ... ... осы ... ... міндеттері:
Қорға сеніп тапсырған зейнетақы қаражаттарына есеп жүргізу үшін келесі
есепшоттарды ашу:
- Инвестициялық ... ... ... ... ашу,
инвестициялық кірісті аудару және оларды қаржы құралдарына
инвестициялау үшін арналған);
- Зейнетақы төлеу есепшоты (зейнетақы ... және ... ... үшін арналған)
- «депо» есеспшоты бағалы қағаздарды және қаржы құралдарын сақтау
мен есепке алу үшін арналаған.
- Банк ... ... ... жинақтарын және бағалы
қағазадарға есеп ... мен ... және ... ... ... Апта ... қорлар мен компаниялармен кездесіп, зейнетақы
жарналарының суммасын, зейнетақы жинақтарынан ... ... , ... ... ... мен ... салымшылар зейнетақы жинақтарын басқа қорларға аудару
суммасы бойынша ... ... және ... ... ... Қор мен салымшылар туралы ақпаратты жасырын ... ... ... және ... ... емес ... жүйесінің негізі болып, үш жақты кастодиандық келісім шарт
жасалады. Онда әр ... ... мен ... және ... ... белгіленеді. Осы үш қатысушылар арасындағы қарым-қатынас
келесі кесте бойынша жүргізіледі. Зейнетақы қоры мен ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
салымшы/алушы жарналарын осы үшін ... ... ... зейнетақы
есеп шоты кастодиандық шарт жасасқан банк-кастодианға ... ... ... жағы ... ... ... сәйкес зейнетақы
жинақтарын инвестициялық басқару іске асырылып, Қ.Р-ның БҚҰК белгілеген,
инвестициялық портфельге ... ... ... ... активтерін
басқару нәтижесінде алынған кіріс салымшылар арасына таратылады. Сонымен
бірге салымшылар/алушылар есеп ... ... ... ... ... 90% аударылады. Зейнетақы ... ... ... ... бар. Осыдан кастодиандық шарттың және ... емес ... ... ... ... мүшесі
мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қоры болып табылады.[6]
Қазіргі зейнетақымен ... ... ... ерешеліктері.
Қазақстанның ұрпақтар жалғастығына, ... ... ... ... жүйесі, басқа кеңес одағының
мемлекеттер сияқты дағдарысқа ұшырады.
Сондықтан, 1991 жылы ... қол ... ... отандық
зейнетақылық жүйені әлеуметтік–экономикалық өзгерістерге ... ... ... ... ... ... ... тарихында зейнетақы туралы
алғашқы заң «Қазақ КСР-де азаматтарды зейнетақымен қамсыздандыру туралы»
заң қабылданды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және орташа айлық жалақыға тәуелдірек ету, ... ... ... арнайы құрылатын зейнетақы қорларының ... ... ... ... ... зейнетақыларды тағайындау
және төлеу тәртібі елеулі түрде өзгереді.
Бұл кезеңде ... ... ... ... ... мемлекеттік жүйенің әлсіздігі анықталып, 90-шы жылдардың ... ... ету ... ... ұласты. Осы дағдарыстың
обьективті және субьективті шығу ... ... ... ... ... азаюы, жұмысыздықтың өсуі, Қазақстаннан
еңбекке қабілетті азаматтардың көшіп ... ... ... ... ... ... еңбекке қабілетті жастағы тұрғындар
санына қатынасы арқылы анықталатын тәуелділік ... ... ... ... ... бұл көрсеткіш 1,8:1 және оның төмендеп бара
жатқаның көрсетеді.
2. Зейнетақы жарналарының ... ... ... ... ету ... және жеке жауапкершілікті жойылуына ... ... емес ... міндетті жарналардың мөлшері жоғары
болғандықтан жарналарды төлеуден бас тарты. Бюджеттік емес қорларға есеп
беру кезіңде ... ... ... ... ... ... жалтару сияқты салдарынан жалпы кәсіпорындардың ... ... ... зейнетақы қорына тіпті 40млрд.теңге
(2/3млрд.долл.США) ... ... ... ... ... саны төмеңдеуінен, ал жекеменшік секторында және өзін-өзі
жұмыспен қамтығандардың саны өсті. Осының нәтижесінде салық ... ... ... ... ... ... ... бақылау мүмкін болмады. Олардың
бюджеттік емес қорларына аударған жарналардың мөлшерінен
салыстырмалы ... аз ... ... емес ... қаражаты бақылаусыз жұмсалды.
6. Жергілікті орындағы билікітің децентрализациясы ... ... екі ... ... алып ... Бір жағынан операциялар
аймақтық деңгейде министрлік бөлімшелерінің көмегімен іске ... ... ... ... ... ұйымдар әкімдерге бағынды.
7. Барлық облыстардың жергілікті кірісті бірдей зейнетақы төлемдерін
төлеу мүмкіндігі болмағандықтан, Халықты әлеуметтік ... және ... ... қайта құру механизмдерін қолданады.
Айсайын жиналған жарналардың 30% республикалық есеп шотқа ... осы ... ... бар ... ... ... бөлді.
Облыс бойынша зейнетақы төлемдерінінің айырмашылығы әділетсіз және ол
халықты әлеуметтік қорғау ынтымақтастықтың ұлттық сезімін ... емес еді. ... ... деңгейдегі облыстар бүкіл жарналарды
жинау оларды ынтландырмады, ... ... ... ... әлде ... ... ... жиналған түсімдердің үлкен бөлігін
жоғалты. Казахстанға ... ... мен ... ... байланыссыз бірдей қызмет көрсететін, түсімдерді жинау ... ... ... ... ... көшу қажеттілігі туындады.
8. Осыған байланысты Қазахстандағы зейнетақы ... ... ... ... зейнеткерлерге зейнетақы төлембеудің
нәтижесінде миллиардаған қарыздарға алып келді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... 1994 жылы «1994 ... ... респбликалық бюджет туралы»
заңды қабылдау болды. Бұл заңды қабылдау нәтижесінде зейнетақылық жүйеде
біршама ... орын ... ... кор ... және ... қорғау министріліктің қарауына берілді. ... ... ... ... ... ... алып ... байланысты зейнетақылар жұмыс берушілердің және қызметкелдердің
өзімен қаржыландырылатын болды.
Осы уақытта ... ... ... ... ... ... ... болды. Бірақ заңамалық базасының болмауынан халықтан ерікті
зейнетақы жарналарын тарту мүмкін болмады. ... ... ... бұл ... ... ... алу мен ... кадрларды
дайындау, іздену, іс-шараларды ... ... ... ... үш жинақтаушы зейнетақы қоры және екі ... ... ... ... ... ... құру туралы шешім
қабылдады. Сол кезеннің ... ... ... ... 1995жылы қаңтарда ерікті зейнетақы қорлар ... ... жылы ... зейнетақы қоры Ассоциациясы ... ... ... ... ерікті зейнетақы қорлары туралы»
заңның жобасын құруына қатысты. Мемлекеттік органдармен, Парламентпен өзара
жұмыс атқарды. ... ... ... мен ... осы ... шығынмен
жұмыс жасады.Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу туралы шешім қабылдады. 1996
жылы 3 маусымда «Мемлекеттік емес зейнетақы қорлар туралы» Қ ... заңы ... Ол бір жыл ... ... ... ... жұмысы іске
аспады. Бір жыл ішінде бір де бір зейнетақы қоры лицензия ... ... ... Оның ... ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету идеясы қалыптаспады.
2. Жалпы бірігу нәтижесінде, ... ... ... ... отырғанда,
біреуде бір болашаққа қаражат жинайтынына сенуге қиын еді.
3. ... ... ... ... және ... байланысты
бастапқы шығындардың көптігімен және салымдардың есесін қайтару
ұзақтығы.
4. ЖЗҚ үшін ... ... ... (0,6%) ... пайданың (5%) аздығы.
5. Инвестициондық портфельдің тарлығы.
6. Құнды қағазда нарығының әлсіз ... ... және ... ... ... зейнетақымен
қамтамасыз ету туралы келісім шарт ... ... ... ... ғана ... жарналарына қаржылық және еңбек
ресурстарының шығындары.
8. Республикадағы халық шаруашылықтың жалпы жағымсыз жағдайдың ... ... ... ... өмір сүру ... Салық жеңілдіктерінің қарастырылмауы.
10. Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... қарағанда,
коммерциялық операциялардан біршама пайда табудың мүмкіндігі.[25]
Көптеген ... және ... ... ... жылы ... ... ... туралы» Қазақстан
Республикасының заңы ... 1998 жылы 1 ... ... ... ТМД ... ... ... болып міндетті зейнетақымен
қамтамасыз ету принципіне негізделген заң ... Бұл ... ... ... ... жол ашты. Бұл заң ... ... ... ... міндетті
жарналармен және ерікті қосымша жарналармен байланысты жинақтаушы зейнетақы
жүйесіне біртіндеп өтуді ... 1998 жылы 1 ... ... ... ... алты ... ... стажына ие азаматтар зейнетақыны ... де және егер ... ... ... отырса, жинақтаушы
зейнетақы қордан да алатын ... ... ... ... ... 10% ... ретінде жинақтаушы зейнетақы қорларына аударады.
Сонымен ... ... ... ... жинау мүмкіндігі сақталды. Енді
жинақтаушы зейнетақы қорларының негізгі қызметі халықты ... ... ... ... ... ... салымшыларды іздеуге және
оларды өз зейнетақы қорларына тарту жұмыстарына ауысты.
Жинақтаушы жүйеге көшу ұзақ ... ... ... сондықтан біздің
жағдайда толығымен бұл жүйеге көшу 2045 жылғы дейін жалғасады. Мемлекеттік
емес жинақтаушы ... ... ... екі ... ... ... ... және қаржылық делдалдық. Жалпы қазіргі зейнетақымен
қамсыздандыру жүйесін келесідей кесте арқылы ... ... ... ... ... емес) зейнетақымен |
|қамсыздандыру моделі ... бөлу ... | ... емес ... ... зейнеткерлер үшін) | ... ... ... |
| | ... |
| ... ... жөніндегі|
|мемлекеттік орталықтан |
|төленетін зейнетақылар |
|Заңды тұлғалар ЕАҚ-ның |
|15%мөлшерінде; ... ... ... ... ... ... |
|төленетін |
|жинақталған |
|зейнетақы |
|МЕЖЗҚ |
|МЖЗҚ ... ... ... ... ... жүйесінің
кестелік құрылымы
Жұмағұлов Г.Б, Ахметов А, Ахметова Г. «Әлеуметтік қамсыздандыру құқығы» оқу
құралы. Алматы 2005 ... ... ... ... ... қамсыздандырудың бүкіл жүйесі қазіргі кезде үш заңды тұлғаға
жүктелген:
1. Зейнетақыларды ... ... ... ... бұл ... Республикасының Мемлекеттік зейнетақы қорының құқықмирасқоры
болып табылады, мемлекеттік кәсіпорын нысанында құрылған және оралымды
басқару құқығына негізделген.
Зейнетақыларды ... ... ... ... ... жұмыс істейтін барлық азаматтарына жарналарды есепке алу
және жеке зейнетақы шоттарын жүргізу үшін қажетті әлеуметтік жеке ... ... ... ... ... ... төлеу жөніндегі
мемлекеттік орталық мәліметтер қорын құрады және жұыс ... ... ... ... ... жасау үшін салық
органдарына мәліметтерді беріп отырады.
2. Мемлекеттік емес ... ... қоры ... ... ... орталық буын болып табылады. Дәл осы қор салымшылармен
қарым-қатынастарды ұйымдастырады, зейнетақы шарттарын жасасады, ерікті ... ... ... жинау жүргізеді. Соған қоса, бұл қордың
міндеттеріне ... ... ... ... жүргізу , шағымдар мен
өтініштеріді қарау және т.б. ... ... ... ... ... 2003 ... ... бұл қорға
салымшылармен шарт жасаспастан тек міндетті зейнетақы жарналарын жинауды
жүргізуге және зейнетақы ... ... ... ... ... ... беруге рұқсат етілген болатын.
2002 жылғы 29 желтоқсанда ... ... ... ... туралы» заңына өзгертулер мен толықтулар енгізу
туралы» заңына ... 2003 ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік зейнетақы қоры да мемлекеттік емес зейнетақы қорлары
қызмет ететін қағида бойынша жұмыс істейді. [3]
Қазақстандағы зейнетақы реформасының негізгі ... ... ... бұрынғыдай ұрпақтар арасында емес, бір ... ... ғана ... яғни ... ... ... ... жасында өз
қаражатынан болашақ зейнетақыға жарналар салады.
2. Зейнетақымен қамсыздандыру үш деңгейлі жүйесін ... ... ... - ... барлық азаматтары үшін мемлекеттік негізгі
зейнетақы.
Екінші деңгей - ынтымақтастық жүйесі және міндетті зейнетақы есебінен
зейнетақы жарналардан ... ... ... ... ... ... - бұл ерікті зейнетақы жарналары бар жинақтаушы жүйе.
3. Зейнетке шығу жасы үлкейді: ерлерге -63жасқа, ал ... ... ... бұл бір ... ... бір ... ... жылы 1 қаңтардан-ерлерге 61жасқа, әйелдерге 56 жасқа толғанда;
1998 жылы ... 61,5 ... ... ... ... жылы шілдеден – ерлерге 62 жасқа ,әйелдерге 57 жасқа толғанда;
2000 жылы шілдеден –ерлерге 62,5 жасқа, ... 57,5 ... ... жылы ... ... ... әйелдерге 58жасқа толғанда.
Бірақ бұл жерде айта кететін нәрсе әйел адамардың ... ... ер ... ... төмен, яғни зейнетақы жарналардың мөлшері
және жинақталатын сомасы да аз болады (зейнетақы ... ... ... ... ... қатар ер адамдарға қарағанда әйел адамардың өмір
сүру ұзақтығы жоғары. Қазақстандағы әйел ... өмір сүру ... ... - 74жыл, ал ер адамдарда - 60,45 жыл.
3-кесте. Қазақстан Республикасының орташа өмір сүру ұзақтығы
|Жылдар ... ... ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... сүру |
| | | ... |
| | | ... |
| | |Ер ... ... ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |63,6 |58,0 |69,7 |11,7 ... |64,0 |58,5 |69,9 |11,4 ... |64,5 |59,0 |70,4 |11,4 ... ... |2 |3 |4 |5 ... |65,5 |60,3 |71,0 |10,7 ... |65,5 |59,8 |71,3 |11,5 ... |65,8 |60,5 |71,32 |10,82 ... |66,0 |60,7 |71,52 |10,82 ... |65,83 |60,45 |71,46 |11,01 ... в ... Статистикалық жинақ/Абдиева К.С. Алматы 2007жыл |
Елімізде өмір сүру ұзақтығының үрдісі ... Бұл ... ... ... ... ... жылы 1қаңтардан бастап зейнетақыға шығу ... ... ... ... ... ... жүйесінде кәсіпорындар
мемлекеттік зейнетақы қорларына ... ... ... 25,5% төледі.(ЕТҚ).
Қазіргі уақытта осы 25% бөлінеді. Біріншісі ЕТҚ-дан 15% мөлшерде зейнетақы
жарнасы ретінде зейнетақы төлеу ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орталығы деп қайта құрылыды (ЗТМО). Осы 15%-дан
ЗТМО 1998 жылдың 1қаңтарға ... ... ... төлейді бірақ
болашақ зейнеткерлерге 1998 жылы 1 ... ... ... ... сәйкес зейнетақы төленеді.
Екіншісі ЕТҚ-ның 10% мөлшерінде міндетті зейнетақы жарнасы есебінде
салымшы өз ... ... ... отырған мемлекеттік немесе
мемлекеттік емес зейнетақы қорының дербес зейнетақы есепшотына ... ... ... ... ... екі рет ... қорын
ауыстыру құқығы бар.
Қазіргі заңға сәйкес мемлекеттік емес зейнетақы қоры (МЕЖЗҚ) жабық
түрдегі ... ... ... ... ... емес жинақтаушы
зейнетақы қоры үлкен екі топқа бөлінеді:
1) Ашық ... ... ... қор: ... құрылтайшылыры және акционерлері болатып
табылатын бір немесе бірнеше заңды тұлғалардың ... ... үшін ... Тек осы жұмыскерлер қордың салымшылары бола алады.
Корпоративті жинақтаушы зейнетақы қордың жарғылық ... ... қор: ... ... үшін ... істейді. Елімізде табыстары бар
кез-келген жеке адам ... ... ... ... осы қормен шарт жасай алады. Корпоративті қор белгілі бір ... ... ол ... ... үшін ... болып саналады. Алайда бұл
жағдайда қор үшін ... ... ... ... ... ... Ашық ... зейнетақы қорының жарғылық капиталы-
90 млн.теңге болуы тиіс.
Жинақтаушы зейнетақы қорының ... ... ... ... ... ... ... тәртіппен
жүргізу.
• Зейнетақы төлемдерін және жинақтарының дербес есеп жүргізу
• Зейнетақы төлемдерінің күй-жағдайы туралы конфиденциалдығын ... ... заңы мен ... ... ... заң ... жағдайда ҚР-ның заңына сәйкес жауапкершілікті алу.
• Салымшының өтініші бойынша оның зейнетақы ... бір ... ... ... ... аудару.
• Зейнетақы активтерін инвестициялық басқару жөнінде ЗАИБЖҰ-мен ... ... ... ... ... 1, 3, 5, 10 күнтізбелік жыл аралығында
стандартты уақыт периодында статистикалық және ... да ... ЖЗҚ- мен ... ... шартқа отырған азаматтарға бірдей жағдай
жасау.
Мемлекттік емес зейнетақы қоры зейнетақы активтерін өздері инвестициялауды
жүзеге асырмайды. Қ ... ... ... олар ... активтерін
инвестициялау үшін арнайы құрылған зейнетақы ... ... ... ... ұйымдарға (ЗАИБЖҰ) аударады. ҚР-ның бағалы
қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссиясының (әрі қарай ҚР-ның БҚҰК) ... ... ... ... ... ... жөніндегі қызметін
лицензиялау және квалификационды міндеттерді бекіту туралы» ... ... ... ... асыратын ұйым ҚР-ның БҚҰК
белгілеген тәртіппен мемлекеттік емес жинақтаушы ... ... ... ... үшін арналған. Зейнетақы активтерін
инвестициялық басқару ... ... ... ... қағаздарды алу
немесе олардан бас тарту және ... ... ... мен ... ... активтермен келісім шарттарды жүзеге асыру. ЗАИБЖҰ заңды ... ... ... ретінде құрылып, құнды қағаздар нарығының ... ... ... жарғылықты капиталының минималды мөлшері-80 млн.теңге.
Жарғылықты капиталды тек құрылтайшылардың қаражат есебінен ... ... бар және бір ... ... ЖЗҚ ... негізінде
ЗАИБЖҰ зейнетақы активтерін орналастыру жалпы зейнетақы активтерінің
көлемін ... ... ... Мөлшері келесідей жүзеге
асырылады:
• мемлекттік қысқа мерзімді құнды қағаздары – 25% кем емес.
(өтініш беру ... бір ... ... ... орта ... және ұзақ ... ... қағаздар-25% кем емес.
(өтініш беру мерзімі бір жылдан жоғары)
Келесі халықаралық қаржы ұйымдармен шығарылған құнды қағаздары:
• Халықаралық даму және қайта құру ... ... даму және ... құру банкі
• Америкааралық даму банкі
• Халықаралық қаржы корпорациясы
• Азия даму ... ... даму ... ... даму банкі – 10% көп емес;
• Қазақсатан қор биржасының «А» ... ... ... – 10% көп ... ... ... Банк бекітілген тізім бойынша банктік ... мен ... ... ... ... – 40% ... ... құнды қағаздарымен келісімдерді тек бағалы қағаздар
рыногында брокелермен келісім шарт негізінде ... ... ... ... ... ... активтері» заңына сәйкес,
кастодиан есепшоты тәртібінде кастодиан ... ... ... Кастодиан-
банкте сақталады. Кастодиан–банк, басқаша айтқанда банк-сақтаушы, құңды
қағаздарды жауапты сақтап, барлық зейнетақы активтерінің ... ... есеп ... , оларды орналастыру, инвестициялық
табыс табу және ЖЗҚ есеп шоттарының жағдайы мен ЗАИБЖҰ қызметі ... ... беру ... ... ... ... Сонмен бірге Банк-
кастодиан МЕЖЗҚ-ның зейнетақы активтерін мақсатты орналастыруын бақылау
және ... ... ... болмаған тапсырмаларды тоқтату және осы
жағдай туралы Бағалы қағаздар рыногын бақылау жөнінде уәкілетті ... ... емес ... ... ... Мемлекеттік емес жинақтаушы
зейнетақы қорында тек бір банк-кастодиан болуы мүмкін, бірақ ... осы ... ... ... ... ... зейнетақы қаражаттарына есеп жүргізу үшін
келесі есепшоттарды ашу:
- ... ... ... (зейнетақы жарналарын ашу,
инвестициялық кірісті аудару және оларды қаржы ... үшін ... ... ... есепшоты (зейнетақы төлеу және басқа ... үшін ... ... есеспшоты бағалы қағаздарды және қаржы құралдарын сақтау
мен ... алу үшін ... Банк ... сәйкес зейнетақы жинақтарын және бағалы
қағазадарға есеп жүргізу мен қауіпсіз және ... ... ... Апта сайын қорлар мен компаниялармен кездесіп, зейнетақы
жарналарының суммасын, зейнетақы ... ... ... ... ... суммасы мен өткен
тоқсанда салымшылар зейнетақы жинақтарын басқа қорларға аудару
суммасы бойынша мәліметтерді салыстыру және ... ... ... Қор мен ... ... ... ... сақталуына қамтамасыз
ету.
ЖЗҚ, ЗАИБЖҰ және банк-кастодиан мемлекеттік емес ... ... ... ... үш ... ... келісім шарт
жасалады. Онда әр жақтың ... мен ... және ... ... белгіленеді. Осы үш қатысушылар арасындағы қарым-қатынас
келесі ... ... ... ... қоры мен ... ... ... туралы зейнетақы келісім шартына ... ... осы үшін ... ... инвестициялық зейнетақы
есеп шоты кастодиандық шарт жасасқан ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы
жинақтарын инвестициялық басқару іске ... ... БҚҰК ... ... ... қаражат салынады. Зейнетақы активтерін
басқару нәтижесінде алынған кіріс салымшылар арасына ... ... ... есеп ... ... жарналарына сәйкес
инвестициялық кірістің 90% аударылады. ... ... ... ... мүмкіндігі бар. Осыдан кастодиандық шарттың және барлық
мемлекеттік емес ... ... ... ... ... емес ... ... қоры болып табылады.[3]
Қазіргі таңда елімізде 14 ЖЗҚ қызмет көрсетеді. Олардың ішінде 6-уы
зейнетақы активтерін өздері басқарса, 5 ұйым ЖЗҚ-дың ... ... ... жүзеге асыруда. 2008 жылы 1қаңтардағы жағдай
бойынша жинақтаушы зейнетақы қорлары 9,223 млн. ... ... ... саны 15,4 ... ... ... олардың
зейнетақы жинақтары 1208 млрд.теңгені құрады ($ 1 триллионнан астам, бұл
жалпы ішкі өнімнің шамамен 10%-ы ... ... ... ... әлеуметтік тұрақсыздығын шешу
мүмкіндік береді.
Қазақсатндағы зейнетақымен қамсыздандыру реформасы жүзеге асты ... Банк оны ең ... ... бірі деп таныды.[37]
2–ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЗЕЙНЕТАҚЫМЕН ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ЖҮЙЕСІН
ТАЛДАУ
2.1 Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтан зейнетақымен
қамсыздандыру жүйесін талдау
«Зейнетақы ... ... ... ... ... кәсіпорыны халықты әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесінде 1997жылы
20 маусымда №136-1 «Қазақстан Республикасында зейнетақымен ... ... ... ... ... ... етеді. Оның 16
облыстық, Алматы, Астана қалалық филиалдары, барлық қалалар мен ... ... бар. ... төлеу жөніндегі мемлекеттік орталығы
жүйесінде бүгінгі күні 2500-нан астам адам ... ... ... ... және ... ... ... істеген, тәжірибиелі,
білікті мамандар, көпшілігі Зейнетақы төлеу ... ... ... ... ... ... істейді.
Тиімді басқару әдістерін қолдану, техникалық базаның жаңғартуы және
кәсіби мамандардың ... ... ... рефомасы жылдары кезінде
әлеуметтік төлемдерді тіркеу мен жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... және ... сарапшылардың
пікірінше ТМД елдерінде ғана емес, басқада мемлекеттерде мұндай ... ... ТМД ... ... әлеуметтік институт ретінде ерекшеленеді.
Орталығының техникалық базасын жаңарту әрі нығайту және төлемдерді өңдеу,
әлеуметтік төлем ... ... ... ... жаңа ... ... елеулі жұмыстар жүргізілді.
2000 жылы орталықтандырылған деректер базасы құрылып, жүйелендірілді,
ал 2001 жылдың тамызынан бастап алушылардың таңдауы бойынша екінші ... есеп ... ... мен ... сомаларын тікелей
аудару басталды.
Жаңа технологияны ендіру зейнетақы мен жәрдемақы ... ... ... ... ... ... мен ... төлемдерін тағайындау кезіндегі құжаттау
процесстерін тездету мен жеңілдету және жалпы ... ... ... мен ... ... ... орталықтандырылған тіркеу
жүргізіледі.
- халыққа қызмет көрсету ... ... ... мен ... ... ... ... деңгейлі банктердегі есеп шоттарына
зейнетақы мен жәрдемақы ... ... ... ... күні ЗТМО ... мен ... төлеуге, зейнетақы
аударымдарын жинақтауға байланысты деректерді электрондық өңдейтін орталық
болып табылады. ... ... ... мемлекеттік орталығының техникалық базасы
әлеуметтік төлемдердің үлкен көлемін тиімді ... ... ... Ай ... ЗТМО 3,5 ... теңге көлеміндегі зейнетақы мен ... ... ... ... ... ... 10% ... зейнетақы
жарналарын жинақтаушы зейнетақы қорларына аударуды жүзеге асырады. [28]
Жыл сайынғы айлық ... ... және ... ... өзгеруіне байланысты жәрдемақы мен зейнетақы ... ... 1,7 ... жуық ... ... Зейнетақы төлеу
жөніндегі мемлекеттік орталығы арқылы дайындалады.
ЗТМО деректері бойынша
2-сурет.12 мың теңгеден 26 мың теңгеге дейін зейнетақы алатын
зейнеткерлердің ... ... ... ... 17мыңға дейінгі мөлшердігі зейнетақыны жиі ... ... Ол 2007 жылы ... ... 51,1%, ал ... ... төлеу жөніндегі мемлекеттік орталығының ... мен ... әр ... ... ... ... ... 10
мыңға жуық қабылдаулар жасайды. 1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап
6 млн-нан астам адамдарға әлеуметтік жеке код ... ол ... ... ... астамын құрайды.
Қазіргі таңда, зейнетақы мен ... ... ... жүйесі құрылған. Зейнетақы мен жәрдемақы төлеу кідірсіз жүзеге
асырылуда. ЗТМО ... 1999 ... 1 ... ... ... 1999 ... сәуір айынан-арнаулы мемлекеттік
жәрдемақылар төлеу, ал 2000 ... ... ... арнаулы
жәрдемақылар төлеу жүзеге асырылуда, сол жылдың аяғынан ... ... ... ... тұрғындарының зейнетақылары мен жәрдемақыларына
экологиялық қосымдары бойынша несие ... өтеу ... ... ... төлемдер алушылар саны 1998 жылғы 1,8 млн.адамнан
қазіргі кездде 3,4 млн. адамға өсті. [36]
Қазақстан ... ... 1999 ... 29 ... ... ... ЗТМО Ұлттық банктің лицензиясын алған банктік ұйымдарда
есепшоттары бар алушыларға зейнетақылар мен жәрдемақыларды
тікелей ... ... ... ... жұмыстарын жүргізеді.
Зейнетақы төлеу жөніндегі орталығының ... ... ... ... ... жүйесімен және міндетті әлеуметтік сақтандыру
жүйесімен байланысты болғандықтан олар жайлы айтып өтейік.
Ынтымақтастық зейнетақы ... ЗТМО ... мен 23 ... ... қамтамасыз етеді.
4-кесте. Зейнетақымен қамсыздандырудың негізгі көрсеткіштері
|Көрсеткіштер | Жылдар |
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |1830,1 |1749,1 |1690,5 |1660,0 |1640,7 |1645,9 ... мың адам | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |1786,8 |1705,9 |1647,8 |1616,2 |1595,0 |1599,0 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... көлемде |1749,3 |1674,1 |1617,8 |1586,5 |1565,1 |1559,5 ... ... | | | | | | ... емес ... |37,5 |31,8 |30,0 |29,7 |29,9 |39,5 ... | | | | | | ... ... | | | | | | |
| |43,3 |43,2 |42,7 |43,8 |45,7 |46,9 ... ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |4462 |4947 |5818 |8198 |8626 |9061 ... ... | | | | | | ... барлығы | | | | | | ... | | | | | | |
| Қ.Р. ... ... ... ... ... ... ... 2002 ... бастап зейнетақы алушылардің 281мың адамға
азайғанын көреміз. Зейнеткерлерге жыл сайынғы тағайындалған айлық ... ... ... қарамастан.
Қазақстан Республикасының Президенттінің Жолдауына сәйкес елімізде
жаңа әлеуметтік ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қамсыздандырудың көп деңгейлі жүйесін қалыптастыру,
еңбекке ... ... ... көмек көрсету өрісін кеңейту жүзеге
асырылуда.
Экономиканың даму мемлекеттік шығындарын ... ... ... ... Қазіргі уақытта әртүрлі әлеуметтік төлемдермен
және әлеуметтік көмекпен 3,5 млн. адам қамтылған. Соңғы он жылда әлеуметтік
қамсыздандыру шығындары 1,5 ... ... ... ... минималды әлеуметтік стандарттарының
үлкеюіне мүмкіндік беріп, азаматтардың ... ... ... жылы 1 ... ... еңбек стажына, жалақы мен зейнетақы
мөлшеріне байланыссыз барлық зейнеткерлерге қосымша базалық зейнетақы 3000
теңге ... ... 2008 ... 1 қаңтардан базалық зейнетақы мөлшері
4210 теңгеге өсті. Бұл ТМД елдер ... ... ... бірі.
Келешекте базалық зейнетақының біртіндеп индексациялау оны күн ... 50%-на ... ... жоспарлануда. [2] ... ... ... қоса ... ... ... Ең төменгі, орташа және жоғарғы зейнетақы мөлшері
Суретте 1999 жылы мен 2007жылды салыстырғанда ең төменгі зейнетақы ... ... мен ... ... ... ... көріп отырмыз.
ҚР Президентінің 2007 жылғы жолдауына сәйкес 2007 ... ... №1234 ... ... 2008 ... ... айынын бастап ең
жоғарғы зейнетақы 26110 теңге болып көбейді. Орташа зейнетақы 17870 ... ең ... ... 9%-ға ... яғни ... 12110 ... ... күнкөріс деңгейі 10515 теңге, айлық есесптік көрсеткіш 1168 теңге
болды.
5-кесте. Халықтың тұрмыс деңгейінің ... ... ... ... |
| |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... |919 |971 |1030 |1092 |1168 ... ... күн ... |5128 |5427 |7945 |8861 |10515 ... | | | | | ... ... |__ |__ |3000 |3000 |4210 ... ... ... |5500 |5800 |6700 |7236 |7900 ... | | | | | ... ... ... ... ... ... ... бірқалыпты көтерілуі байқалып
отыр.
2008 жылды 1 қаңтардан бастап зейнетақы есептеуге алынатын ең
жоғарғы табысты шектеу деңгейі ... (16380 ... 25 ... (29200
теңге) дейін көтерілді.[2]
Осы жылдан бастап ... ... ... Қ Р
өкіметінің №1234 қаулысына сәйкес орта ... ... пен ... ... ... екі ... ... Зейнеткер А (ер адам) зейнетақыға 2005 жылы табыс
мөлшерімен ... ... ... 38 жыл (73%) 10633 ... (14565 x 73%)
31.12.2007 жылы зейнетақы мөлшері 12403 теңге болды.
1.01.2008 жылы көтерілді.
1 тәсіл: 34000 ... 29200 x 73% = 21403 ... 9832 ... –пайдалы.
2. тәсіл: 12403 x 1,09 = 13520 теңге. Үстеме 1117 теңге.
Бірінші тәсіл ... ... Қ ... 1999 ... ... жәрдемақы тағайындау»
заңына қосымша өзгеріс ендірілді. 2000 жылдан осы уақытқа дейін №1-ші ... ... ... ... ... тағайындалса, енді 1-ші
қаңтардан бастап ... ... ... ер ... 53 ... 25 жыл еңбек өтілі,
оның ішінде осы тізім бойынша еңбек өтілі 12,6 жыл, әйел адамға 53 жаста 20
жыл ... ... оның ... 10 жыл ... осы тізім бойынша болса, жәрдемақы
тағайындалатын болған.[3]
Елбасының жолдауында жаңа үш жылдық бюджетті бекіту оның ... ... ... зейнетақымен мен жәрдемақы төлемдерін
көбейту туралы айырықша маңыз бөліп отыр. Мысалы: орта ... ... 2007 ... ... 2012 жылы 2,5 ... Оның ішінде 2009
жылы - 25%-ға, 2010 жылы - 25%-ға және 2011 жылы-30%- ға. 2009 ... жыл ... ... ... мен ... ... ... орта
есеппен 9%-ға көбейеді.[2]
Жаңа технологияны ендіруге байланысты зейнетақы мен ... ... ... ... ... ... ... халыққа қызмет
көрсету жақсарту мен әлеуметтік төлемдердің әкімшілдігін қысқарту мүмкін
болды.
Мысалы, 1998 жылы зейнеткер тек ... ... ... ... ... қазір екінші деңгейлі банкті өз ... ... ... алады және
зейнетақыны есепшотқа немесе карточка шотына аудара алады.
Зейнетақы жүйесін дамыту үш деңгейлі ... ... ... - Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... төленеді;
екінші деңгей–бұл ынтымақтастық жүйе (республикалық бюджеттен) мен
жинақтаушы зейнетақы қорларынан, міндетті зейнетақы жарналар есебінен;
үшінші деңгей–бұл ерікті ... ... мен ... ... ... бар жинақтаушы жүйе.
Барлық бұл түрлер ЗТМО қызметімен байланысты. Өйткені бүгінгі таңда
орталық ... ... ... және ... ... ... ... зейнетақы жүйесінде зейнетақы жарналармен және олардың
түсімдеріне мемлекеттік арнайы бақылау жүйесінің жұмысын жақсарты. Сондай-
ақ ... ... ... ... алып ... зейнетақы қорларына
қаражаттарын аудару іске асырады.
Жаңа ақпараттық жүйені қолдану тәжесінеде екінші деңгейлі банктермен
бірден Қазақстандық банкаралық ... ... ... ... төлем
құжаттарды жүргізу шығындарын 4-5 есе төмендеді. Бүгінгі таңда ЗТМО 95%
төлемдерді Қазақсатандық банкаралық ... алу ... ... ... ... ... уақытысы 2-3 есе кеміді. Жарналарды күнбе-
күн ... ал есеп беру күн ... ... әр айда 4 млн. ... салымшылардың зейнетақы жарналарының 10
млрд. теңгеден жоғары персонификациялық есепке алуды қамтамасыз етеді
ЗТМО 1998 ... бері ... ... жарналардың 490 млрд.теңге
өңдірілді, персонификацияланды және аударылды.
ЗТМО міндетті зейнетақы жарналарын персонификациялық есепке алу және
төлемдерді жүргізу ... жеке код ... әске ... (ӘЖК) ... ЗТМО 10 ... ... ... әлеуметтік жеке код берілді. ӘЖК
беріліуі жөнініде жаңа ... ... ... ... ... ... карточкасын өндеу бірнеше секундта жасалады.
1995 жылы қаңтар айынан әлеуметтік қамсыздандырудың қосымша түрі
міндетті ... ... ... ... ... ... ... туралы заңға сәйкес жұмыс берушілерден міндетті әлеуметтік
жарналарын Мемлекеттік әлеуметтік ... ... ... мен әлеуметтік
төлемдерді жүргізу ЗТМО қызметіне жүктелді.
2008 жылы қаңтардан бастап міндетті ... ... ... ... ... ... бір жасқа дейінгі бала күтіміне
арналған жәрдемақы мемлекеттік ... ... ... орта ... 40% ... ... ... жұмыс істейтін әйелдерге
жүктілігіне байланысты еңбекке жарамсыз ... ... ... ... ... жәрдемақы 2есеге көбейді, яғни 2007 жылы - 16380 теңге болса,
2008 жылы - 35040 ... Ал бір ... ... бала ... ... ... 2007 жылы - 3276, 2008 жылы - 5840 ... балаға- 2007 жылы - 3822 теңге, 2008 жылы - 6424 теңге;
3 балаға – 2007 жылы - 4368 ... 2008 жылы - 7008 ... және одан көп ... 2007 жылы - 4914 ... 2008 жылы - ... ... ... қызметі мен құқығы:
Зейнетақы төлеу мемлекттік орталығында ... ... ... іске
асырады.
Орталықтан зейнетақы төлемдерін тағайындау:
• толық еңбек стажы 25 жыл ерлерге 63 ... ... ... ... 20 жыл ... 58 жастан;
Мемлекет кепілдік берген базалық зейнетақы тағайындалады. Әйелдерге
бес бала немесе одан көп ... ... 58 ... жасы бойынша зейнетақы
тағайындалады .
Жәрдемақы алу I, II, III, топ ... мен ... ... ... ... ... бала ... байланысты біржолғы жәрдемақы және бір
жылға дейінгі бала күтіміне ... ... ... бала ... одан да көп ... әйелдерге көп балалы ана ретінде
жәрдемақы тағайындалады.
Зейнетақы төлемдерін алушы қайтыс болған ... оның ... ... ... ... ... .
Зейнетақыны алуға қатысты құқықты Қазақстан Республикасының
азаматтары ҚР «Қазақстан Республикасында зейнетақымен ... ... ... сақтаған жағдайда иеленеді.
Зейнетақылық қамсыздандыру құқығы келесі тұлғаларға тиесілі:
-Қазақстан Республикасының азаматтары;
-азаматтығы жоқ тұлғаларға;
-Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты ... ... ... халықаралық келісімдер болған жағдайда);
Орталықтан зейнетақы ... өмір ... ... ... ... ... ... қағидаттары :
• дербес зейнетақылық жинақтау қағидаты ;
• зейнетақы ... ... ... ... ең ... ... алу ... азаматтың ерікті үрдегі қосымша зейнетақымен қамсыздану құқығы
қағидаттары ... ... ... 1998 ж. 1 ... ... ... шыққан
азаматтарды зейнетақы төлемдерінің белгіленген мөлшерін сақтай отырып, 1999
ж. 1 сәуірге дейін зейнетақымен қамсыздандырылуға кепілдік береді.
Екіншіден, 2005 ж. 1 ... осы ... ... ... ... қоса алғанда зейнеткерлерге мемлекеттік базалық зейнетақы
төлеміне кепілдік ... ... ... ... төлемі Орталықтан
және жинақтаушы зейнетақы қорларынан зейнетақы ... ... ... ... жәрдемақы алуына қарамастан
төленеді.
Үшіншіден, Орталықтан төленетін зейнетақы төлемдерінің мөлшерін
арттыру ҚР ... ... ... жыл ... ... мемлекет
кепілдік береді.
Төртіншіден, мемлекет еңбек сіңірген жылдары бойынша зейнетақы
алуға ... бар және осы ... ... ... және оны төлеуді
жүзеге асыратын ... 1998 ... 1 ... ... ... зейнетақымен қамсыздандыруға кепілдік береді, бұл ... ... ... ... ... ... зейнетақы төлемдері азаматтардың мына санаттарына :
1998 жылдың 1қаңтарына зейнетақы алатындарға ;
1. Заң ... ... ... ... және 1998 ... ... ... кемінде 6 ай еңбек стажы бар адамдарға ;
2. ... ... ... үшін зейнетақы төлемдерін алуға құқығы бар,
арнайы атақтар берілген және ҚР ... ішкі ... ... ... ... ... ... ішкі істер
органдарының, ҚР Әділет министірлігінің Қылмыстық -атқару жүйесі
комитетінің, ... ... мен ... өртке қарсы қызмет
органдарының қызметкерлерінге еңбек стажына бара–бар төленеді ;
3. Жинақтаушы зейнетакы қорларында жинақталған ... ... ... ... ... қайтыс болған жағдайда оның отбасына ... ... ... жерлеуге арналған біржолғы төлем (15 еселенген
айлақ есептік көрсеткіш мөлшерінде) төленеді ;
4. Ұлы Отан ... ... ... ... ... ... алушы қайтыс болған ... оның ... не ... ... ... жеке ... заңды тұлғаға Орталықтан 35 айлық
есептік көрсеткіш мөлшерінде жерлеуге арналған біржлғы ... ... ... зейнетақы төлемдері :
1. Толық мөлшерде зейнетақы тағайындау еркектерге-63 жасқа,
әйелдер 58 жасқа ... ... ... ... 1998 ... 1 қаңтарында
еркектерге – 25, әйелдерге 20 жыл болуы тиіс .
2. ... және ... ... қатерлі өңірлерде 1949 жылғы
29 тамыздан 1963 жылы 5 шілдеге ... ... 10 жыл ... ... ... ... ... ядролық сынақтардың салдарынан зардап
шеккен азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы» ҚР заңына сәйкес :
1) ... ... ... ... 25 жылдан кем болмаған жағдайда
50 жасқа жеткенде;
2) ...... ... 20 ... кем ... ... 45 жасқа
жеткенде зейнетақы тағайындалуына құқылы .
3. 5 одан да көп бала туып, оларды ... ... ... ... 53 ... ... жасына байланысты зейнетақы алуға құқылы.
Егер 1998 ... 1 ... орай ... ... ... ... ... толық емес мөлшерде зейнетақы төлену ... ... үшін ... ... ... ... бойынша жек және заңды
тұлғалар ақы төлейтін қызмет, әскери, ... ... ... ... ... және ... 11 ... көрсетілген т.б.
жұмыс стажына есептелінеді.
1998 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезеңге зейнетақы ... үшін ... ... ол жоқ ... ... ... болмаған
кезде еңбек стажы туралы мәліметтерді растайтынқ ұжаттардың негізінде
(анықтамалар, ... және ... не сот ... ... ... және ... ... қаржы төленген қызметі жүзеге
асырған ... ... ... ҚР ... қорына 1998 жылдың ... ... ... ... ... туралы құжаттармен расталады.
Орталықтан төленетін зейнетақы төлемдерін толық көлемде есептеу
орташа айлық ... 60% ... ал 1998 ... 1 ... ... ... стажынан тыс жұмыс істеген әрбір толық жыл үшін зейнетақы
төлемдерінің мөлшері 1% пайызға өсіріледі, ... ол ... 75% ... ... ... ... жұмыста болған үзілістерге
қарамастан, қатарынан кез - келген 3 жыл жұмыс үшін орташа ... ... ... ... 1995 жылығы 1 қаңтардан бастап жүзеге
асырылады. Осы мезгіл басталған ... үшін ... ... ... мөлшері
жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы жарналары жүзеге
асырылған табысына сәйкес ... ... ... ... ... орган анықтайтын тәртіппен белгіленеді.
1998 жылғы 1қаңтарға дейін тағайындалған (Ұлы Отан ... мен ... және т.б. ... ... ... ... мөлшері тиісті жылға арналған республикалық бюджет туралы заңмен
белгіленген 25 еселенген айлық есептік көрсеткіштің 75 % аса ... ... ... ... ... ... ақы
төлеудің барлық түрлерін және тізбесін ҚР үкіметі белгілейтін өзге табыстар
енгізіледі және есептеу үшін 3 ... ... ... ... ... 36
күнтізбелік айдағы жұмыс ішіндегі табыстың жалпы ... отыз ... ... ... ... 15 ... айлық есептік көрсеткіштен аспауы
тиіс.
Еңбек стажына енетін жұмыс кезеңдері:
1. еңбек шарты бойынша жеке және ... ... ақы ... ... әскери қызмет .
3. құқық қорғау органдарындағы қызмет.
4. мемлекттік қызмет.
5. кәсіпкерлік қызмет.
1. I-топтағы, II - ... ... ... және ... ... ... жасына байланысты зейнеткерге, сондай-ақ 80 жасқа
толған қарт адамдарға жасаған уақыт .
2. атом ... ... ... салдарынан зардап шеккен не
иммундық тапшылық вирусын жұқтырған не ЖҚТБ мен ауратындарға, ... ... ... ... жасаған уақыт.
3. Жұмыс істемейтін анасының жас балаларды ... ... ... ... 3 ... толғаннан аспайтын жалпы жиынтығы 12 жыл ішіндегі уақыт
және т.б. Қ.Р. «Зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңның 11 ... ... 19-16 ... ... ... ... ... алынады.
Стаж - еңбек қызметінің іс жүзіндегі ұзақтығымен, яғни қызметкер
жұмысқа алынған күннен ... ... ... ... ... ... ... стаждың жеңілдетілген жағдайда да
есептелінетін ... ... ... 2 ... ... Семей сынақ
полигонына жапсарлас жатқан аудандарындағы 1949жылы 29 тамыздан бастап 1963
жылы 5 шілдеге дейінгі ... ... ... ... ... ... - үш есе
мөлшерде, ал 1963 жылғы 6 шілдеден бастап 1992 жылғы 1 қаңтарға ... есе ... ... Республикасындағы жинақтаушы зейнетақы жүйесін талдау
Өзінің даму қарнынын жылдан-жылға үзбей ... келе ... ... ... ... ... арналған ішкі инвестицияның
көзі болып табылатын зейнетақы жинақтау жүйесіне он жыл ... ... ... ... ... Ұлттық банктің деректері бойынша,
қазақстандық зейнетақы қорларындағы 9 млн. жеке ... ... ... ... ... Он жылдың ішінде адамдар жинақтау жүйесінің
құрылым принциптерін ажырату үйренді, ... ... ... ... ... ... қол жеткізілді. Бүге – шігесіне қаныққан ... ... ... берушіліерден жарғыны толықтай және уақытылы
аударуды талап етуде. Жинақтау жүйесіне белсенді түрде ... ... жете ... ... жыл тарихындағы ең қиын, күрделі
мерзім болған зейнетақы ... ... ... ... ... ... жыл көрсетті.
2008 жылы 1 қаңтардағы жағдай бойынша респкбликада 14 ... қоры ... етіп ... ... әрі ... ... республикада
өңірлерінде филиалы және 46 өкілдігі бар. Үш қордың: «Қазақмыс», ... ... не ... не ... жоқ ... ... өту керек.
Ұзақ уақыт бойы ... ... ... бастап) қорлар саны
өзгерген жоқ, бұл зейнетақылық қызмет ... ... ... ... көрсету үшін олардың саны жеткілікті деген сөз. Алайда,
2007 жылы Қазақстанның зейнетақы рыногында кейбір өзгерістер ... ... ... ... қоймаған «Республика» ЖЗҚ құрылғанымен қатар, бірінші рет
өзінің аттасы «туыстас» банктің ... ... ... «Валыт Транзит Фонд»
ЖЗ АҚ зейнетақы қорының жабылуына тура келді.
Бұл аффилильдірлген банктерге ... ... ... ... ... ... қолайсыздық тудыратынын қаржы ... ... ... көрсетіп отыр.
11 заңды тұлғада қорлардың зейнетақы активтерін ... ... ... ... олардың ішінде 6 қордың зейнетақы активтерін
дербес басқаруға лицензиялары бар: «МЗЖҚ» жинақтаушы зейненетақы қоры» ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ, «Қазақстан Халық
Банкі» АҚ ұйымы, «ТӘБ Қазақстан жинақаушы зейнетақы қоры» АҚ, ... ... АҚ ... ұйымы, «Капитал» ЖЗҚ- «Банк Центр Кредит» АҚ еншілес
ұйымы, ... ... ... ... АҚ, ... жинақтаушы
зейнетақы қоры» АҚ.
Қор салымшылары (алушылары) 2008 жылы 1 ... ... ... ... ... жеке зейнетақы шоттарының саны 9 223 ... ... ... ... ... ... саны 687610-ға
(8,06%), оның ішінде желтоқсан айында –41 650 (0,45%) көбейді.
2007 жылы 14 қордың ... ... ... (алушылардың)
міндетті зейнетақы жарналары бойынша шоттар саны ең көп ... ... ... ... Банкінің»-21,28%, «Ұлар Үміт»-14,86% және ... ... ... ... ... ... соммасының
72,06%. 2007 жылыжелтоқсан айы ішінде салымшылар (алушылар)шоттарының саны
189-ға (0,46%) өсті.[25]
Барлық қорларда ... ... ... ... бойынша
шоттары бар. 2007 жыл ішінде салымшылар (алушылардың) ерікті зейнетақы
жарналары бойынша ең көп ... саны мына ... ... «Сенім»-46,80%,
«Капитал» - 17,86%, «Ұлар Үміт» - 14,48% және «Д.А ... ... ... ... 4 ... ... шоттардың жалпы сомасының 92,60% келді.
«Ұлар Үміт» және ... ... ... ... ... кәсіптік зейнетақы жарналары бойынша салымшылары бар. 2008 жылы 1
қаңтарға салымшылардың жалпы саны 3 848 ... ... жеке ... 52,5 ... ... 2007 жыл ... салымшылар (алушылар)
шоттарының саны 96-ға (2,56%) өсті.
6-кесте. Салымшылардың алушылардың жеке ... ... ... ... | ... (алушылардың) жеке зейнетақы|
| | ... саны ... |
| ... | |
| | ... ... ... |
| | ... |зейнетақы |кәсіби |
| | ... ... ... | | | |н |
| |1 |2 |3 |4 |
|1 ... ЖЗҚ АҚ |218 684 |93 |x |
|2 ... ЖЗҚ АҚ |1 371 052 |5 921 |3 847 ... жалғасы
| |1 |2 |3 |4 |
|3 ... ЖЗҚ АҚ |152 438 |57 |x |
|4 ... АЖЗҚ |248 035 |19 143 |x |
|5 ... АҚ ... |817 |x |
|6 |«Д.А ... атыгдағы |653 045 |5 505 |x |
| ... АҚ | | | |
|7 ... ЖЗҚ АҚ |271 814 |267 |x |
|8 ... ЖЗҚ АҚ |13 912 |15 |x |
|9 ... ... ЖЗҚ АҚ |874 503 |251 |x ... ... ЖЗҚ АҚ |327 299 |7 306 |x ... ... АЖЗҚ АҚ |225 628 |38 |x ... |«Қазақстан Халық Банкі» |1 962 907 |1 349 |1 |
| |ЖЗҚ АҚ | | | ... ... ЖЗҚ АҚ |120 295 |67 |x ... ... ЖЗҚ АҚ |2 439 137 |75 |x ... ... ... ... |9 223 712 |40 904 |3848 ... ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен |
|қадағалау агенттігі басқармасының мәліметтерінен. ... ... ... ... ... 2007 жыл ... млрд.теңгеге артып (32,80%), 2008 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша
1208,1 млрд. теңгені құрады. ... ... ... айы ... ... ... жинақтары 43,5 млрд.теңгеге
артты,яғни 2007 жылғы ... ... ... 10,0 ... ... ... болды.
Салымшылар (алушылар) зейнетақы жинақтарының орташа айлық өсімі 21,8
млрд. теңге болса, 2007 жыл ... ол 24,9 ... ... ... ... өсті.
Салымшылар (алушылар ) зейнетақы жинақтарының өсу ... ... ... ... ... жылдардың тиісті кезеңдермен салыстырғанда төмендегі
көрсеткіштермен сипатталады:
7-кесте. ... ... ) ... ... өсу қарқыны
(млрд.теңге)
| Күні ... ... ... |
| ... | ... өсу |
| ... | ... (%-да) |
|1 |2 |3 |4 ... 2004 |368,3 |98,5 |36,51 ... 2005 |484,0 |115,7 |31,41 ... 2006 |648,6 |164,6 |34,01 ... 2007 |909,7 |261,1 |40,26 ... 2008 |1208,1 |298,4 |32,80 ... ... ... ... және қаржы ұйымдарын реттеу мен |
|қадағалау агенттігі басқармасының мәліметтерінен. ... ... ... ... жинақтарының абсолюттік өсу
жағдайында 2004 жыл ішінде өсім қарқаны 5,10 ... ... және ... 7,45 пайыздық тармаққа төмендегені байқалады.
2007 жыл ішінде мына ... ... ... зейнетақы
жинақтарының сомасы ең жоғары болды: «Қазақстан Халық ... - ... ... - 17,63%, ... «ТӘБ ... - 10,38% ... - 6,03% ... жинақтарының жалпы сомасынан). Зейнетақы
жинақтары жалпы сомасының 80,07% - ы осы 5 ... ... ... 2008 жылғы 1қаңтардағы жиналған зейнетақы қаражаттарының құрылымы
Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... реттеу мен
қадағалау агенттігі басқармасының мәліметтерінен.
Зейнетақы активтерін инвестициялаудан түскен, ... жеке ... ... үлестірілген «таза» инвестициялық
кіріс сомасы (коммисиялық сыйақыны алып тастағанда) өткен жылдың ... ... 20,3 ... (6,35%) ... 2008 жылы 1 ... ... 339,7 ... теңгені құрады. 2007 жыл ішінде «таза» кіріс сомасы
84,0 млрд. теңгеге артты ... 5 жыл ... ... ... сәйкес кезеңдермен салыстырғанда
«таза» инвестициялық кірістің өсу қарқыны ... ... Таза ... ... өсу ... ... |Өсім |Өсу ... ... |
| ... | ... ... «таза» |
| |кіріс сомасы | ... ... ... |
| | | | ... ... |99,2 |21,3 |27,34 |26,93 ... |114,7 |15,5 |15,63 |23,70 ... |155,1 |40,4 |35,22 |23,91 ... |255,7 |100,6 |64,86 |28,11 ... |339,7 |84,0 |32,85 |28,12 ... ... ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын |
|реттеу мен қадағалау агенттігі басқармасының мәліметтерінен. ... ... ... ... ... ... инвестициялық кіірс
мөлшерінің төмендегені байқалады. Сөйтіп, 2007 жылы ... ... ... ... 84,0 ... құрады немесе 2006 жылы
өсімнен 16,6 ... ... кем ... ... ... кіріс сомасының орташа айлық өсімі 2005 жылы-3,4
млрд. теңге, 2006 жылы–8,4 млрд. теңге болып, 2007 жыл ... ол ... ... ... ... ... атап өту қажет.
«Таза» инвестициялық кіріс мөлшерінің төмендеуіне ... ... ... ... (сомалық инвестициялық
портфельдегі МБҚ үлесі 25,4% құрады) мен АҚШ долларында деноминацияланған
облигациялар бойынша табыстылықтың ... ... ... шаққандағы
АҚШ доллары бағамының девальвациясы әсер етті. Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкінің ... ... АҚШ ... ... ... ... 2007 жыл ішінде 127,00 теңгеден 120,30 теңгеге дейін
төмендеген. [7]
Зейнетақы жарналарының ... ... 2007 ... ... айында 24,0
млрд. теңгеге (2,71%) артып, 2008 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 912,1
млрд. теңгені құрады. 2007 жыл ... ... ... сомасы 228,2
млрд. теңге зейнетақы жарналары келіп түсті немесе 2006 жылы ... ... ... зейнетақы жарналары сомасынан 56,7 млрд. теңгеге
артық болды (171,5 млрд. ... ... ... ... табыс пен зейнетақы
жинақтарын өзгерту динамикасы
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ... ... ... ... басқармасының маліметтерінен
Уақытылы ұсталмаған және аударылмаған міндетті зейнетақы жарналары
үшін өсімақы сомасы артып келеді, ол 2008 ... 1 ... ... ... млрд. теңгені құрады немесе 2007 жылғы 1 қаңтармен салыстарғанда 2,0
млрд. теңгеге өсті ... ... мен ... ... ... 2007 ... 15,2 млрд. теңгеге артып (31,62%), 2008 жылғы 1 ... ... 63,1 ... теңгені құрады. 2007 жыл ішінде зейнетақылық ... ... ... ұйымдарына 29 алушы жалпы сомасы 32,0 ... ... ... ... ... ... ... жылдан жылға артып келеді,
нақты айтқанда, 2005 жылы ... ... 9,4 ... 2006 ... ... ... 2007 жыл ішінде олар 15,2 млрд. теңгені құрады немесе 2006
жылы жасалған ... ... 3,1 ... ... ... ... ... салымшылар зейнетақы жинақтарын бір қордан екіншісіне
аудару құқығын пайдаланды, нәтижесінде ... ... ... 7,5 ... ... ... (3,70%), 2008 ... 1 қаңтарға 209,8 млрд.
теңгені құрады. 2007 жыл ішінде басқа қорларға аударылған ... ... ... 72,5 ... ... ... ... 2006 жылғы
аударымдардан 1,8 есе көп болды.
Басқа қорларға зейнетақы жинақтарын ең көп аударған мына ... ... «Д.А. ... ... ... Банкінің»-11,69% және «Туран Әлем Банкі Қазақстан»-6,37% немесе бұл 5
қор үлесінде аударымдар жалпы ... 80,24% ... ... табысының коэффициенті 2008 жылы 1 қаңтардағы
жағдай бойынша қорларының зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... мынадай болды:
- 2002 жылғы желтоқсан–2007 жылғы желтоқсан ... ... – 46,15% ... ... ... ... 2004 ... желтоқсан–2007 жылғы желтоқсан аралығындағы мерзім
ішінде-32,90% ... ... ... ... ... ... –2007 жылғы
желтоқсан аралығындағы мерзім ішінде–9,47% (жинақталған ... ... ... ... жиынтық көлемін үлестіру
| ... | ... |
| ... |
| ЖЗҚ ... |%-да |
|1 |2 |3 ... ... |2 |3 ... ... ... ЖЗҚ АҚ |352 417 |29,08 ... ... АҚ |214 040 |17,66 |
| ... Үміт» ЖЗҚ АҚ |214 040 |17,66 ... ЖЗҚ АҚ |205 358 |16,94 ... ... ЖЗҚ АҚ |125 875 |10,39 ... asset ... ... АҚ |119 869 |9,89 ... АЖЗҚ |42 779 |3,53 ... ... ... ... АҚ |30 274 |2,50 ... АҚ |29 864 |2,46 ... ЖЗҚ АҚ |16 952 |1,40 ... Asset ... ... АҚ |73 048 |6,03 ... ЖЗҚ АҚ |73 048 |6,03 ... ЖЗҚ АҚ |2,83 | ... ... АҚ |30 303 |2,50 ... ЖЗҚ АҚ |30 303 |2,50 ... АЖЗҚ АҚ |30 049 |2,48 ... ЖЗҚ АҚ |25 131 |2,07 ... Asset ... АҚ |1 519 |0,13 ... ЖЗҚ АҚ |1 519 |0,13 ... ... барлығы |1 211 949 |100,0 ... ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен |
|қадағалау агенттігі басқармасының ... ... ... ... активтері бойынша атаулы табыстың түзетілген
коэффициенті 2002 жылы қараша–2007 жылғы қараша аралығындағы ... ... ... ... ... қорлары зейнетақы активтерінің құрылымы 2007 жылы
1қаңтардағы жағдай бойынша ЗАИБЖҰ инвестициялық ... ... ... көлемі 1211,9 млрд. теңгені
құрады, яғни 2007 жылғы 1 желтоқсаннан басталған кезеңде 44,3 млрд. теңгеге
немесе 3,79% ... ... 2008 ... ... ... ... ... орташа айлық өсімі 24,7 млрд. теңгені құрады.
6-сурет. Зейнетақы активтерінің жиынтық көлемін өзгерту динамикасы
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және ... ... ... ... ... басқармасының мәліметтерінен.
Қорлардың қаржылық жай–күйі 2008жылғы ... ... ... ... ... 29,6 ... ... құрады, оның ішінде жарғылық
капиталы -8,8млрд. теңге немесе жиынтық капитал көлемінің 29,7%. 2007 ... ... ... 6,5 ... теңгеге немесе 28,1% артты.
2007 жыл ішінде, «Д.А Қонаев атындағы», «Сенім», ... ... ... ... ... ... ... сомасы 7,4%
млрд.теңге табыс тапты. Ең көп табысты «Қазақстан ... ... ... 4 ... ... ... ... табысы мөлшерінің 91,8% тиді.
Қорлардың меншікті активтері есебінен қаржылық инвестициялар 2007 жыл
ішінде 8,0 млрд. теңгеге артып, 2008 жылғы 1қаңтардағы жағдай ... ... ... ... 73,92% құрады.
Қорлар жалпы сомасы 7,33% млрд. теңге меншікті активтерін ... ... ... ... ... 33,1%), ... ... мемлекеттік емес бағалы қағаздарына (38,40%),
шетелдік эмитенттердің мемлекеттік емес бағалы қағаздарына инвестициялады-
0,07 млрд. ... (0,03%), ... ... 3,58 ... ... ... екінші
деңгейдегі банктердің салымдарына, сондай-ақ ... ... ... 0,05 млн. ... (0,24%) және ... РЕПО»
операцияларына 2,45 млрд.теңгені немесе инвестицияның
жалпы сомасының 11,18% орналастырды.[35]
Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... құрылтайшылар мен
акционерлердің жарғылық ... ... ... және ... ... ... сыйақы түрінде қалыптасады, сондай-ақ Қазақстан
Республикасының заңдарында қарастырылған басқа да да ... ... ... Ұлттық банкі тарапынан төленген жарғылық
капиталдың барынша аз көлемінде едәуір ... жаңа ... ... ашық қоры ... ... 100 ... ... Әрекеттегі жинақтаушы зейнетақы қорлары жарғылық ... аз ... ... ... сәйкес 2004 жылдың 1-ші қаңтарына
дейін осы ... ... ... етуі ... ... инвестициялық басқару бойынша қызметті
жүзеге асыруға ... алу үшін ... ... ашық қоры ... ... кем болмауы тиіс; жинақтаушы ... ... үшін -300 млн. ... кем ... ... Бұл ... ... қорының акцияларын төлеу үшін ... ... ... тек қана ... меншік капиталының ... ... ... ... және ... ... ... капиталдарындағы қатысу үлесін ұстап қалудан кейін ақша салуы
мүмкін, ал жеке тұлға ... ... ... ... расталған меншік ақшасына ғана сала алады.
Жинақтық қордың табыстары негізінен; комиссиялық сыйақылардан; ... ... ... ... ... ... ... дейін комиссиялық сыйақылар зейнетақылық
жарналардың 1%-дан және ... ... 10% -дан ... ... ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2003 жылдың 5
ақпанындағы Қаулысымен жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... жаңа ... белгіленді, Комиссиялық сыйақының
шекті мөлшері Қазақстан Республикасы Үкіметінің тарапынан ... ... ... 15%- дан және ... ... 0,05%- дан ... емес етіп белгіленді.
Осының нәтижесінде комиссиялық сыйақысының көлемін қалыптастырудағы
инвестициялық табыстың рөлі ... ... ... кейбір жинақтаушы
зейнетақы қорлары комиссиялық ... ... ... ... қалыптасуы жөнінде өздерінің тілектерін, ... ... та ... ... табыстарға ие болуына талпынатынын
білдірген болатын. Оның үстіне, зейнетақылық ... ... ... ... өз ... ауыстыру мақсатында жинақтаушы зейнетақы
қорлардың арасындағы ... ... ... ... ... ең алдымен, жинақтық қорлардың көпшілігі ... ... ... ... ... ... ие болатын кезеңінде
комиссиялық сыйақыларды өндіріп алу ... ... ... ... бұдан былай зейнетақылық қорлардың комиссиялық
сыйақылар ... ... ... ... тәуелді болады:
инвестициялық қызметтің; маркетингтік қызметтің; кадрлар саясатның және
менеджерлерді ... ... ... ... ... ол ... ... қызметтің кейбір түрлерін іске асыруға тыйым салады:
• құнды қағаздар нарығында ... ... ... ... ... ... ... мәмілеге
келуге.
• кез келген тәсілмен қарыздар беруге;
• зейнетақылық активтердің құрамына ... ... ... оларды
қайтара сатып алу міндеттемесінің шартымен ... ... ... кез ... ... ... сатып алуға;
• зейнетақылық қордың иелегіне жатпайтын және ... ... ... ... енбейтін құнды қағаздарды сату
жөнінде келісім шарттар ... ... ақ ... емес ... сатып алу жөніндегі келісім шартарға отыруға;
• кез келген түрдегі ... мен ... ... ... ... ... жасауға;
• өз мүддесі үшін кез ... ... ... ... ... ... ... басқаруға алынған бір ұлттық
сәйкестендіру нөмерінің құнды ... бір ... ... ... ... ... ... алу жөнінде инвестициялық
шешімдер қабылдауға;
• зейнетақылық активтердің инвестициялары бойынша кепілдіктері немесе
уәделері бар ... ... ... ... зейнетақылық активтердің төмендеуінің
немесе ... ... ... ... ... ... ... түрлері жөніндегі тыйым салулар жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... бағытталған және соған ықпал етеді,
Жинақтық қорлардың және ... ... ... ... ... ... ахуалының көрсеткіштерінің бірі
ретінде жарғылық капиталдың көлемі ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталының көлемі бойынша аз
рұқсат етілетін деңгейде ... ... ... ... ЖЗҚ» ... жарғылық капиталдардың көлемі 50 млн. теңгенің
деңгейінде қалыптасқан, өйткені ол ... қор ... ... қатар жарғылық капиталдарының бұлардікінен жоғары зейнетақылық
қорлар да бар.
«Ұлар ... ... ... ... нақты жарғылық ... ең ... ... бұл ... ... екі ... «Ұлар» (бірігуге дейінгі жарғылық капиталының көлемі 220 ... ... және ... (тиісінше 180 млн.теңге) жинақтаушы
зейнетақы қорларының бірігуінің нәтижесінде қүралғандығымен түсіндіріледі.
Жинақтаушы зейнетақы қорыны қаржылық ... ... үшін ... қорларының қаржылық менеджментінің жүйесін келесі бағытта жүргізу
қажет: зейнетақы қорының зейнетақылық және ... ... ... ... талдауын жүзеге асыру; маркетинг жоспарларын әзірлей
отырып даму ... ... ... ... ... ... үшін ... кешенінің қайта құрылымдауын
жүргізу,нарықтағы үлесін бағалау, қызметінің көрсеткіштерінің ... ... ... ... қоры ... ... ... үлгілеуін жүзеге асыру.[21]
2.3 Жинақтаушы зейнетақы қорынан зейнетақымен қамсыздандыру (Халық банктің
жинақтаушы зейнетақы қоры мысалында)
1997 жылы 1 ... ... ... ... ... емес ... ... қоры» ЖАҚ құру туралы шешім
қабылдады. Олар еліміздің экономикасы үшін ... ... ... ірі ... ... «КазахОйл» ҰМК, «Қазақстан
темір жолы» РМК, «Қазақстан Халық Банкі» ААҚ және ... ... ... 8 ... ... ҚР ... ... тіркеді, ал 1998
жылғы 2 ақпанда Қор зейнетақы жарналарын тарту және зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... лицензияны
алды, оның орнына 1999 жылғы 3 ақпанда сол ... ... ... ... ... ... ... 10 жылы ішінде Қор зейнетақы рыногының
мемлекеттік емес секторында көшбасшы болып келді. Қор салымшыларының үнемі
зейнетақы жарналары ... ... ... саны 2008 ... 1 ... бойынша 1 962 907 құрады. Зейнетақы жинақтары 351 млрд. теңгеден
асады, оның ішінде 95 млрд. теңге инвестициялық ... ... ... ... асады. Зейнеткерлік жасқа жеткен 211 мыңға жуық ... 15 ... 210 млн. ... ... төлемдері жасалды.
10 жыл ішінде Қор ... ... ... ... ... ... өңірлерінде 17 филиалы, 13 аумақтық кеңсесі және 62
сервис орталықтары, 53 ... ... ... орны және 19 ... бар. ... ... кеңсесі және 9 филиалы оңтүстік астана мен
облыстық орталықтардың жайлы ... ... ... сай
ғимараттарында орналасқан. Соңғы екі жыл ... 9 ... оның ... ... ... және т.б. жаңа ... тойларын тойлады. Олар
жоғарысапалы техникамен жабдықталған.
Қорда 577 маман (мамандардың 77% жоғары ... және 592 ... ... ... ... ... ... жоғары өнімді ... және ... ... өз ... мен қабілеттерін жүзеге
асырулары үшін барлық жағдай жасалған. Қорда жұмыс істеген уақыт ... ... ... және ... жоғары білім, қажетті жаңа ... ... алу, ... қол ... аралас мамандықтарды меңгеру
мүмкіндігіне ие болды. Қор үнемі ұйымдастырушылық құрылымды ... ... ... ... ... көп жұмыс атқаруда.
Қызметкерлердің еңбек үлесіне сәйкес ... және ... ... ... жаңа ... ... ... арнайы білімді,
банктік салада тәжірибесі бар адамдар келсе де қор үнемі оқытатын ... қала ... ішкі ... ... өсіп, дамыды. Жұмыс сыртқы ортаның үздіксіз
мониторингін өткізу негізінде құрылды. Қор негізгі қаржы ... ... мен ... ... ... ... жаңа технологияларды әзірлеп, енгізуге, ... ... ... жөніндегі дерекқорды сенімді қорғау үшін
жоғарытехнологиялық желіні құруға ... ... ... болып Қор
деректерді өңдеу орталығын (гермозона) сәтті енгізді, оған АРС ... First Fully ... ... Data Center» - дің 2007
жылғы 1 қазандағы ... ... ... ... ... қор күн сайын ... ... ... келеді, жүйелі түрде салымшыларға олардың ... ... ... ... ... ... ... мақсатымен бухгалтериялар үшін арнайы сервистік бағдарламалар
жасалып, іске ... ЖК ... ... ... ... алып алынатын жағдайда белгіленген мерзімнен бұрын төленеді.
Халық ... кең ... ... беру ... қор
қызметінің басты бағыттарының бірі болып қала ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің қызметіне деген
қызығушылықтарын ұзақ ... бойы ... ... ... ақпараттық себептер
бойынша туындаған жағымсыз шуды ... және ... ... ... ... ... ... мол. «Комкон 2 Еуразия»
(2001 ж.) тәуелсіз зерттеу компаниясының және BISAM (2004 ж.) ... қор ең ... ... ашық та БАҚ–та кең жарияланатын қор ... ... қор көп ... ... ... негізде
қоғамдық ұйымдар, емдеу және ... ... ... ... ... оңалтумен айналысатын емдеу және балалар
мекемелеріне медеткерлік көмек көрсетеді. ... қор ... және ... ... ... және ... көмегін ұсынып
отырады. Өз табыстарына қарай қор қайырымдылық қызметін ... ... ... ... ... ... даму стратегиясын жүзеге асыруға
бағытталады. Қордың стратегиялық мақсаты–жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... зейнетақы жинақтарының
сақталуы мен тәуекел деңгейі қалыпты болған кезде салымшылар үшін ... ... ... ... ... ... экономикалық
тиімділігін арттыру, мықты ... ... және ... ... ... сай қазіргі заманғы технологияларды қолдану
және қор қызметін ... ... ... және ... ... ... қанағаттандыру мақсатында әрбір клиентке жеке тұрғыдан қарау
арқылы салымшылармен қарым–қатынас жүйесі сапа ... ... ... ... ... ... салымшыларына олар зейнеткерлікке шыққан
соң лайықты төлемдерді қамтамасыз ... қол ... үшін бар ... салуға
нық шешім қабылдады.
«Қазақстан Халық Банкінің ЖЗҚ» АҚ халық қаражатымен жұмыс істеуді
1998 жылдың ақпан айында бастады. Ал ... ... ... ... ... ... жарналары түсе бастады. Бұл жалпы ... 427 880 ... ... жеке зейнетақы шотына есепке алынған 41 жарна.
Қор салымшылары жинақтарының өсу ... ... ... етіп ... “Қазақстан Халық Банкінің” ЖЗҚ-ның зейнетақы активтерінің өсімі
(млн.теңге)
|Күні ... ... |% - ғы өсу ... ... ... ... |ң саны |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ж. 01 ... |2 518, 690 |2 518, 690 | |353 066 ... ж. 01 ... ... 293 |8 080, 603 |420,83% |474 735 ... ж. 01 ... ... 696 |11 236, 403 |206,01% |605 384 |
10-кестенің жалғасы
|1 |2 |3 |4 |5 ... ж. 01 ... ... 100 ... 404 |178,68% |776 266 ... ж. 01 қаңтарға |60 797, 395 |21 780, 295 |155,82% |914 326 ... ж. 01 ... ... 329 ... 934 |146,31% |1 068 609 ... ж. 01 ... ... 855 |32 223, 526 |136,23% |1 242 881 ... ж. 01 ... ... 666 ... 811 |138,93% |1 459 198 ... ж. 01 қаңтарға |252 047, 689 |83 705, 023 |149,72% |1 708 373 ... ж. 01 ... 027 ... 338 |134,17% |1 945 260 ... Халық Банкінің» ЖЗҚ-ның мәліметтері бойынша. ... ... 7 ... қор жеті жыл бойы ... мақсат жүзеге асты. Ол
отандық қорлардың ішінен бірінші болып 1 млрд. доллар (131,46 млрд теңге)
жинақталған зейнетақы ... ... ... ... 200 млн. ... ... бұл зейнетақы қорының инвестициялық басқаруының
тікелей салымы.
11-кесте. “Қазақстан Халық Банкінің” жинақтаушы зейнетақы қорының
салымшылары мен ... ... ... ... саны ... ... |
| | ... ... ... |289 000 |2,5 ... |500 000 |14,0 ... |700 000 |31,0 ... |1 000 000 |76,0 ... |1 090 000 |91,8 (ЖЗЖ ... |
| | ... орын) |
|01.06.2004 |1 136 000 |100,0 ... |1 276 000 |131,46 ... ... |1 242 881 |12,0 ... |1 459 198 |168,3 ... ... |252,0 ... |1 945 260 |338,1 ... $) ... ... ... ЖЗҚ-ның мәліметтері бойынша. ... ... 1 ... ... ... қордың жинақталған зейнетақы
қаражатының сомасы 351 миллиард теңгені ... оның ... қор ... үшін ... ... табыс 95 миллиард теңге.
Міндетті, ерікті және кәсіби зейнетақы жарналарын ... ... саны ... ... ... осындай кезеңімен
салыстырғанда өсімі төмендегі көрсеткіштермен сипатталады. Айта кету ... ... ... тек Ұлар Үміт пен ... ... ... ЖЗҚ-да
бар.
12-кесте. Міндетті, ерікті және ерікті кәсіби шоттарының
саны
|Салымшылар шоттары: |01.12.06ж. ... ... ... |
| | | | ... |
| | | | |(%) |
|- ... зейнетақы |8 483 609 |9 182 062 |698 062 |8,23 ... | | | | |
|- ... ... |33 048 |40 715 |7 667 |23,20 ... | | | | ... ... |3 737 |3 819 |82 |2,19 ... ... | | | | ... | | | | ... Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу|
|мен қадағалау агенттігі басқармасының мәліметтерінен. ... ... ... 2007 жыл ... 298,4 ... ... (32,80%), 2008 жылғы 1 қаңтардағы жағдай ... ... ... ... ... ... ... айы ішінде салымшылардың
зейнетақы жинақтары 43,5 млрд. теңгеге артты, яғни 2007 ... ... ... 10,0 ... теңгеге (29,85%) артық болды.
2007 жыл ішінде мына қорлар салымшылары зейнетақы жинақтарының сомасы
ең жоғары болды: «Қазақстан Халық Банкінің» - 29,07%, ... - ... - 16,96%, «ТӘБ ... - 10,38% және «ГРАНТУМ» - 6,03% (зейнетақы
жинақтарының жалпы сомасынан). Зейнетақы жинақтары жалпы сомасының 80,07%-ы
осы 5 қордың үлесінде ... ... ... ... ... қор халықтың хал–ауқатын көтеруге
бағытталған бірыңғай бағдарлама әзірлеп, іске асырып отыр. Бұл ... қор ... ... ... ... аясы одан әрі ... АҚ – нан:
- мүлікті сақтандыру, автокөлікті ерікті сақтандыру, жұмыс
берушінің жауапкершілігін ... ... ... ... ... қор салымшыларына жеңілдіктер
беріледі;
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ – нан:
Жеке тұлғалар үшін:
- «Халықтық» ... ... 1% ... ... бойынша
несиелендіру;
- «Өз несием» бағдарламасы бойынша базалық ... ... және ... өтеу ... 2 ... арттырып жеңілдікпен
несиелеу (тұрғын үй, жер ... ... алу, ... ... ... үй ... ... жатқан жылжымайтын мүлікті
сатып алу, тұрмыс жағдайын жақсарту);
- Мөлшері 7 млн.теңгеден кем емес және ... ... ... кем емес ... ... 1% қосып депозиттер бойынша
қосымша бонус алу;
Заңды тұлғалар үшін:
- «Бизнес Lights» ... Small» ... ... ... ... Жеке бағдарлама бойынша «Қазақстан Халық Банкі» АҚ–ның
карточкалық еңбекақы жобасы.
2007 жылы ... ... қор жаңа ... ... Енді Visa Electron ... ... өз ... Халық Банкі» АҚ банкоматтары арқылы ала алады.
2008 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 12 айлық ... үшін ... ... ЖЗҚ» АҚ ... жайғасымнан орын табуда. Қордың ... ... АҚ ... ... ЖЗҚ» АҚ (10,92%) және ... Банкінің ЖЗҚ» АҚ (10,69%) келеді. Атаулы К2 орташа безбенделген
табыс коэффициенті жүйе ... 12 ай ... ... тең ... ... сәйкес жоғарыда көрсетілген кезең үшін ... ... ... ... ... бойынша алдыңғы қатарлы топтың құрамын «Қазақстан
ТӘБ ЖЗҚ» АҚ (66,17%), «Қазақстан Халық Банкінің ЖЗҚ» АҚ (38,95%) ... ЖЗҚ АҚ (36,82%) ... ... безбенделген К2 табыс коэффициенті
жүйе бойынша 36 айда ... тең. ҚҚА ... ... ... ... үшін инфляцияның жинақтау деңгейі 38,57%-ды құрады.
60 айлық табыстылығы үшін көшбасшылық үштікті «Қазақстан ТӘБ ЖЗҚ» АҚ
(87,40%), ... ЖЗҚ» АҚ ... ... ... ... ЖЗҚ» АҚ
(53,19%) құрайды. Орташа безбенделген К2 ... ... ... ... 60 айда 46,15%-ға тең. ҚҚА мәліметтеріне сәйкес ... ... ... ... кезең үшін 57,90%-ды ... К2 ... ... ... коэффициенті 40,16%-ға тең.
«Қазақстан Халық Банкінің ЖЗҚ» АҚ зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... бүкіл
жинақтаушы жүйесі бойынша басқа қорларға ұқсас ... ең аз мәні ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Халық Банкінің ЖЗҚ» АҚ ... ... ... емес, бірақ сол уақытта К2 атаулы табыс коэффициенті бойынша 2007
жылғы қараша айы мен ... 12 ай ... ... ... орын ... ... жүйе бойынша кредиттік тәуекелдің орта
коэффициентінің мәні 62,53 ... ... ЖЗҚ 01.01.08 ... ... жағдай
|ЖЗҚ ... ... ... ... ... | ... ...... |
| | ... | ... |
| | | | ... | |
| |Мың ... |орн|% |К2 (12 |Мың теңге | | |
| | |ы | |ай) | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... ... 796 |1 |29,07 |10,69 |8 496 523 |46,21 |1,75 ... ... | | | | | | ... АҚ | | | | | | | ... ... ... 600 |2 |17,63 |12,37 |3 498 742 |47,83 |2,50 ... АҚ | | | | | | | ... ЖЗҚ АҚ |29 963 698 |10 |2,48 |12,42 |1 993 686 |71,88 |5,00 ... ЖЗҚ ... 982 |3 |16,96 |8,82 |6 034 544 |80,62 |5,25 ... |34 226 228 |7 |2,83 |10,37 |762 067 |54,75 |5,50 ... | | | | | | | ... ... 588 |4 |10,38 |8,74 |4 244 662 |106,87 |7,25 ... ЖЗҚ | | | | | | | ... ЖЗҚ |72 882 879 |5 |6,03 |2,76 |1 137 755 |76,30 |7,50 ... | | | | | | | ... |30 258 019 |8 |2,50 |9,40 |370 666 |72,95 |8,00 ... ЖЗҚ» | | | | | | | ... | | | | | | | ... |29 105 148 |11 |2,47 |10,92 |665 682 |86,08 |8,00 ... АҚ | | | | | | | ... ЖЗҚ»|25 025 967 |12 |2,07 |10,06 |553 395 |75,66 |8,75 ... | | | | | | | ... ... |42 671 019 |6 |3,53 |2,59 |689 967 |105,14 |9,75 ... | | | | | | | ... ... 344 |9 |2,50 |7,57 |632 224 |100,99 |9,75 ... | | | | | | | ... ЖЗҚ» |16 948 378 |13 |1,40 |6,85 |358 384 |102,77 |12,00 ... | | | | | | | |
| ... 969 |14 |0,13 | |158 543 |0 | ... АҚ | | | | | | | ... ... | |100 | ... | |
| |846 | | | | | | ... ... ... ... және ... ұйымдарын реттеу мен |
|қадағалау агенттігі басқармасының мәліметтерінен. ... ... ... ... ... инвестициялар 2007 жыл
ішінде 8,0 млрд. теңгеге артып, 2008 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... 73,92% құрады. [37]
Бүгінгі күні қор:
- әрбір жұмыс істейтін төртінші қазақстандық, олардың зейнетақы
жинақтары 3 миллиард АҚШ ... ... Бұл ... үштен
бірі–инвестициялық ... ... ... 10 %-на жуығы.
- ай сайынғы зейнетақы жинақтарының өсімі 10 млрд. теңгеден
астам;
- 200 мыңнан астам ... 15 ... ... төлем
жасаған нақты жұмыс істейтін механизм;
- зейнетақылық заңнамаға зейнетақы жүйесінің бұдан әрі ... мен ... ... ... ... ... ... Олардың басым бөлігі қабылданды.
Қазақстан Халық ... ... ... қоры ... года” жыл сайынғы республикалық конкурсында алған сегізінші
жеңісін тойлап отыр. Бұл қор салымшылары мен қызметкерлері үшін ... ... ... ... күнінен бастап қор зейнетақы
нарығында көшбасшылар үштігінде. 2004 ... ... ... ... ... ... орынға шығып еліміздің ең ірі зейнетақы қоры ... ... ... бойынша қордың зейнетақы активтері 1 қарашада 326,8
млрд. теңгені, салымшылардың саны - 1,92 млн.адамды, ... ... ... Қор ... ... ... зейнетақы
нарығының көшбасшысы, ең ірі, ең танымал, ашық қоры ретінде калыптастқан.
Енді “Жыл таңдауы–Выбор года” ... ... рет ... ... №1 зейнетақы қоры” атағын тағыда растап отыр.
Қор екі миллионға жақын салымшысына ISO халықаралық стандарты бойынша
жүйелі де ұқыпты ... ... ... ... ... ...... сәйкес қызметтік сапа. Қор салымшы зейнетақы жинақтарын сақтау
және көбейту; шарт ... ... ... ... ... ... қызметі туралы мәліметтер және есеп беру ... ... үшін ... ... жасалған.
Нәтижелі жұмыс істеу және алға қойған мақсаттарға жету үшін ... ... ... даму қарқыны, сондай-ақ күшті бақталастары бар.
Қор активінде–ерекше экономикалық және әлеуметтік қиын ... ... ... ... бар. ... өзінің жоғары даму қарқыны бар және
болашақта өзін әлемнің ең үздік ... ... бірі ... ... ең ... ... ұмтылу, туындаған мәселелердің ерекше шешімдерін
іздеу, ұлттық және шетел нарығын табысты игеру, сервистің жоғары сапасын,
менеджменттің қазіргі ... ... ... Қор халықаралық абыройға ие
болып отыр: XX-i ... ... European Market Research ... ... ... ... ... (Брюсель, 2001)
“Еуромаркет сыйлығымен” марапатталды. Қор “Еліміздің экономикасына қосқан
үлесі” (Эван-Франция, ... ... ... YII Еуразия
бизнес саммитінің мәртебелі ... ... Екі жыл бойы ... стандарты бойынша отандық кәсіпорындар арасында “Ең үздік
басқару жүйесі” және “Ең үздік бірінші ... ... ... ... ... және ... ... жоғары
бағалайды. Қор үлесінде ... ... ... та, ... ... бар. 10 жыл ... қор:
- сегіз жыл қатарынан «Қазақстандағы №1 зейнетақы қоры» атағын
алды;
- 2001 жылы Еуразиялық нарықты ... ... ... ... ... екі рет, 2001 және 2004 жылдары ең белгілі, ашық та ... ... ... – 2, ... 2001, BISAM ... «Ең ... ... жүйесі» және «Ең үздік басқарушы менеджер»
дипломдарын иеленді (2005 – 2006 жж.);
- 2006 жылы Еуразиялық ... ... ... ... ... платина сыйлығымен марапатталды (Швейцария,
Франция);
- 2006 жылы KASE мемлекеттік ... ... ... рыногының
көшбасшысы болды.[4]
Жаңа онжылдықта алға қойған мақсаттарға қол жеткізу үшін ... ... ... деңгейін республиканың бүкіл аумағында ... ... етіп ... ... дейін арттыруы керек.
Жақын арадағы болашаққа арналған жоспарда жаңа ... ... және ... ... ... ең алшақ
аудандарына дейін кеңейтіп салымшылармен қарым–қатынас жүйесін ... ... ... қор жаңа ... ... қоры ... ... қамқоршы» жаңа ұранымен аяқ басты. Салымшылар ... ... ... ... жай ... қор деп ... ... ҚАМСЫЗДАНДЫРУ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Шетелдік зейнетақы реформасының тәжірибесі
XX ғасырдың соңынан ... ... ... зейнетақы
реформалары жүргізілуде. Бұл процестің негізгі тенденциясы-жинақтаушы
зейнетақы жүйесіне көшу. ... ... ... ... ... ... жыл ... шиеленіп келеді. Бұл проблемаларды шешу үшін әр ел
өздеріне тән тарихи, саяси және қаржылық жағдайларына ... әр ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету.
АҚШ – та 60 жылдан аса екі ... ... ... ... ... ... және ... бөлушілік.
Бөлек корпарациялармен құрылатын жекешеленген ... ... ... Бұл механизм экономика үшін де
пайдалы болып табылады, себебі, ... ... ... ... ... үшін көп ақша жинауға мүмкіндік береді. Зейнетақы қорлары елдегі
алдыңғы қатарлы жекеменшік иелері. Оларға барлық ... ... ... және ... ... ... корпаративтік облигацияларының
жартысынан көбі тиесілі. Бүгінгі күні, АҚШ – тағы ... ... ... ... ... қаржы активтерінің бестен бір бөлігіне ие. Осы
соманың 40%-ы корпарациялар мен ... ... ... қор активінің
25%-ы қарыз құралдарына салынған, 5-7% -ы қолдағы ақша. Орташа есесппен екі
онжылдық ішінде (70- 80 ... ... 3,3% ... ... өз
капиталдарына қосты.
Зейнетақы механизмі жұмыскерді ұзақ мерзім ішінде өз еңбек өтілін үзбей
қызмет етуге (5 жылдан кем ... ... ... ... ... ... ... Еңбек өтілінің әр жылы үшін зейнетақы ... өсіп ... Бір ... ... өмірінің барлығын үзбей өткізе
отырып, жалақының жартысы көлеміндегі қосымша жалақыны алуға ... ... алу ... ... ... ... америкалықтар
зейнетақылық жоспарды таңдауға құқылы: белгіленген төлемдермен немесе
белгіленген аударымдармен. Белгіленген ... ... ... ... жеке зейнетақылармен қамтамасыз ... ... Бұл ... ... ... ... ... егер осы компаниялардың қаржылары жетпей қалған кезде, ... ... ... ... қорынан қаржыландырады. Бұл ... ... іске ... ... салымдар арқылы
құрылады,
Бүгінгі күні жұмыс істейтін америкалықтардың , шамамен, 50% - ы ... ... ... ... Жеке ... алатындардың
үштен бір бөлігі белгіленген төлемдер жүйесін қалайды, ендігі ... ... ... ал ... бөлігі–екі жүйені үйлестіруді жөн
деп санайды. Қарттар, негізінен, мемелекеттік әлеуметтік қамту жүйесі
шеңберінде ... ... ... өмір ... Жекешеленген
зейнетақы жүйесі, белгілі себептерге байланысты, ... ... ... үшін ... ... көбі үшін бұл жүйе ... жүйе ... аз табыс табатын америкалықтар үшін өмірдегі маңыздырақ болып
табылатыны–мемлекет тарапынан қарттарды ... ... ... ... жаңа ... пайда болды–401 шот.
Жұмыскер бұл шотқа жалақыдан ... ала ... ... ... ... және бұл қаржыларға салық салынбайды. Тек сол кезде ғана, яғни ... ... ... ала ... ... ол салық төлеп тұру
қажет. Инвестициялық табысты ... ... де ... жүйе ... ... тек зейнетақыны ала бастаған кезде ғана ... 20 ... ... ... ... 401 ... ... жасау
мүмкіндігін қолданады. АҚШ–тағы мемлекеттік бөлу жүйесінің ... ... ... ... бара ... Егер жақын арада ... ... ... ... ... ... ... өзінің қарт адамдарын қамтамасыз ету қиын болады. ... ... ... зейнеткерлерге төлейтін ақша көлемінен ... ... ... яғни бүгінгі салымшыларға төлеуге тура
келетін ақша көлемінен аз. Салықты ... ... ... мәселенің шешімі
бола алмайды. Сондықтан да, зейнетақы жүйесінің өзін ... құру ... ... ... реформалау жолдары ретінде, негізінен, 3 нұсқа
талқыланады, олардың әрқайсысында зейнетақымен ... ... ... нақты бір жинақтаушы механизмнің ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің қаржыларын
акцияларға салуда пайдалану. АҚШ–та бұл қаржылар, негізінен,
мемелкеттік бағалы қағаздарды ... ... өте ... ... алып ... ... ... салу жоғары табыс алып келуші
еді–7% шамасында. Бос қаражаттардың 40%-н капитал нарығына
бағыттау ұсынылады. Реформалаудың осы ... ... ... ... ... еске ... Бірақ
айтарлықтай айырмашылық бар: жинақтар жеке азаматтарға
тиесілі емес, олар барлық зейнеткерлер арасында, мемлекеттік
критерилер негізінде ... ... ... ... жатқан бөлушілік жүйені толықтыру:
жұмыскерлерге өз табыстарының 1,6%-н жеке жинақ ... ... бұл ... ол ... ... секторының акциялары мен облигацияларына
инвестицияланады. Бұл жеке шоттарды мемлекеттік шенеуніктер
басқарады. Бұл жүйе ... ... Бұл жүйе ... ... ... ... ... береді.
Айырмашылығы, мынада: жинақталған ақшаны жұмысшы ... ... ... ... ... жұмыскерлер жеке шоттарына
табысының 5 % - н ... ... және оны ... ... Бұл ... Ұлыбритания тәжірбиесіне
ұқсайды және радикалды чили ... ... ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету
Дамыған еуропа мемлекеттеріндегі зейнетақымен ... ... АҚШ ... ... Бұл ... де екі деңгей: бөлушілік негізде
құралған негізгі және ... ... ... ... ... Еуропа біртекті емес. Түрлі елдер тарихи дәстүрлеріне, ағымдағы саяси
-әлеуметтік жағдайға, экономикалық мүмкіндіктеріне және басқа ... осы екі ... ... ... пайдаланады. Екі бірдей
зейнетақы механизмі бар екі елді табу ... ... ... ... ... ыңғайланған, ал орталық және солтүстік бөліктерде
жинақтаушы жүйе танымал.
Көптеген елдерде әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесінің негізгісі ... ... ... Ол мемлекеттер мыналар: Франция, Германия,
Ұлыбритания, Дания, Нидерланды, Швеция, Финляндия, Ирландия, Греция. ... ... ... ... ... ... айтарлықтай
өз айырмашылықтары бар. Франция, Греция, ... ... ... ... ... ... негізінде бөлушілік механизм жатыр.
Еуропадағы бөлушілік жүйесі екі үлкен категорияға бөлінеді: белгіленген
төлемдер және белгіленген аударымдар ... ... жүйе ... ... әдістеріне негізделеді, бірақ олардың жалпы негіздері
бірдей. Белгіленген төлемдер жүйесі, өз ... ... ... емес абсолютті көлемдегі зейнетақы және ... ... ... ... жүйелеріне бөлінеді. Скандинавия мен
солтүстік–батыс Еуропа елдерінде абсолютті ... ... ... ... ... ... көлемін анықтаудың түрлі әдістері
бар: Ұлыбритания мен ... ... ... ... ал ... мен ... мемлекетте тұру мерзіміне
байланысты.
Германия
Германияда жинақтар кәсіпорын шеңберінде жүзеге асады. Іс ... ... өз ... зейнетақыны өз айналым капиталынан
төлейді. Германияда 1992 жылы жеке ... ... 46,7 ... ... қамтамасыз ету туралы келісім жасады. Аталған шотқа
аударылатын ... ... ... Олар ... ... ... ... жиналады. Осы себептен, ... ... ... ... ... ... өз бизнесіне немесе басқа
бизнеске инвестициялағаны тиімдірек ... Көбі ... ... ... кетеді.
Германиядағы зейнетақы капиталынан алынатын табыс, айтарлықтай,
үлкен–70–80 ... 5,1%. Бұл ... де ... ... одан ... ... ету ... алынады.
Забаланстық шоттың кәсіпорынға байлануы зейнеткерлер үшін тәуекел
деңгейін жоғарылатады. Себебі, жеке тұрған қор өз ... аз ... ... ... тұрақты мемлекет бағалы қағаздарын, жергілікті ... ... ... ... ... ... ала ... мүмкін. Зейнетақы жинақтары оны негіздеген компанияда
қалған кезде, оның ... ... ... жұмыскерлер одан айырылуы
мүмкін. Аталған мәселені шешу үшін,егер ... ... ... ... ... орган құрылған. Бұл мекеме зейнетақы ... ... ... ... ... ... Осылайша, тәуекел, зейнетақы қоры оны құрған компаниядан бөлек
елдердегіден жоғары болса да, оның жалпылама деңгейі төмендейді.
Мысалы ... ... ... ету бағдарламасы жүзеге
асуда, одан басқа 1972 жылдан бастап еңбек келісімдерінде міндетті ... ... ... ... бар. ... 1978 ... жалақы көлемімен зейнетақы көлемін байланыстыратын зейнетақы
қамтамасыз етудің мемлекеттік бағдарламасы іске ... ... емес ... ... ... ... ... көруге болады:
1) белгілі бір кәсіпорын шегіндегі құрылған бағдарлама
2) сала деңгейінде іске ... ... ... ... масштабта.
Бірінші түрдегі бағдарлама барлық елде кездеседі, бірақ олар АҚШ-та,
Канадада, Ұлыбританияда, Жапонияда көбірек тараған. Салалық ... ... ... тән. өндірістік зейнетақы қамтамасыз ету
ұлттық масштабта Скандинавия елдерінде қолданылады, бұл ... ... ... ... зейнетақы қорлары құрылған.
Әртүрлі елдердегі зейнетақы қорларының ұйымдастыру-құқықтық нысандары
да түрлі. Мысалы АҚШ, ... және ... ... қорлары көбіне
активтермен сенім хат арқылы басқару жүргізетін траст компаниялар ... ... ... ... мен Португалияда құратын
кәсіпорынды заң жүзінде ... ... ... ... Германияда көптеген кәсіпорындар өз ... ... ету ... ... ... ... сонымен қатар автономды
зейнетақы кассалары немесе көмек ... ... Әр ... ... жүйелерін сипаттайтын негізгі көрсеткіштерінің бірі зейнетақы
қорытындыға млрд.долл. активтер көлемі, оснымен қатар бір адамға шаққандағы
Жұө-нің ... ақы ... %-к үлес ... ... ... қор активтер көлемі және ұлттық экономикадағы олардың алатын орны
1 ... ... ... ... қор ... орта ... өсу ... айтылған елдерде жоғары болы: көп елдерде олар 7-11%-ды құрады,
соның ішінде АҚШ–12%, ... - 16%, ... ... ... ... ... ... Комиссияның Есебінің мәліметтері
бойынша 1999 жылы 1 қантарына зейнетақы қорларының
14-кесте. 2006 жылы шет елдеріндегі ... қор ... ... ... ... ... Жұп |Жан ... |
| ... | ... |
| | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... |2908 |49 |12 ... |1752 |42 |14 ... |726 |77 |13 ... |254 |15 |3 ... |216 |68 |14 ... |195 |83 |28 ... |162 |29 |6 ... |122 |43 |7 ... |62 |25 |7 ... |31 |27 |7 ... |14 |28 |4 ... |6 |3 |1 ... |2 |3 |- |
* The Wall street journal, ... ... ... ... мың теңгеден тұрды, оның ішінде мемлекеттік емес
зейнетақы қорларының ... мың ... ... ... 1998 жылы 6,79%-н, 1999 жылы – 13,13%-ға өсіп тұр.
Осыдан, зейнетақы активтер көлемі мен олардың активті халық ... ... ел ... ... ... ... ... міндетті емес қатысу, кәсіпорын көлемі (ірі кәсіпорында
жұмыс ... ... ... көбірек қамтылған), белгілі
бір салаға жатқызылуы, ... ... және ... ... ... қарағанда, ер адамның зейнетақы бағдарламаларына
қатысуға ынтасы көбірек), кәсіпорынның жеке ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасымен көбірек
қамтылған).
ОЭСР елдеріндегі зейнетақы қоры активтерінің тез өсу факторының ... ... атап ... олардың қатысушыларына берілетін салық жеңілдіктері,
2) өз активтер орналастыратын кезде қорға арналған жеңілдіктер,
3) қаржы нарықтарында ... ... ... ... ... жекешелендіру процесстерін қаржыландыру үшін зейнетақы
қорлары қаржы көзі болып табылады. Мемлекеттік зейнетақымен қамтамасыз ... осы ... ... ... ала ... ... жеке меншік зейнетақы бағдарламамен ауыстырып, ірі ... ... ... ... ... ... алу үшін
құрады.
Жеке инвесторлар құқықтарын кеңейту жеке ... ... ... ... ... ... және ұжымды инвестиция нарығының
активтенуіне оң ықпалын тигізеді. ... ... ... ... АҚШ-тағы тұрақты зейнетақыны төлеуді ... ... ... ... ... ... табысына қарай негізделген
зейнет ақы төлеу ... көшу ... ... ... ақы ... қорлар тәжірибесі шетел капитал құюдан табыстар өсуі ... ... ... ... ... нарыққа дұрыс орналастырсақ инвестициялық
тәуекел мөлшері азаятынын көрсетіп тұр.
Англия, Германия, Канада, Жапония, АҚШ және ... да ... ... ... ... ... ... шыға отырып үлкен пайда алды.[32]
Чилидегідей Қазақстандағы басқару компаниялары коммерциялық ұйым
ретінде құрылады, яғни осы ... ... ... ... ... ... ретінде құрылады. Чилидің зейнетақы компания
басқарушылары резервті қор ... ... ... қорының 1% эквивалентті
сомманы инвестициялауға міндетті. Қазақстанда басқаруға ... ... ... міндеттемелерді дер кезінде іске асыруды
қамтамасыз ету үшін зейнетақы активтерін ... ... да ... ... ... ... ... капитал өз қаражаттар есебінен құрылады
және басқаруға ... ... ... ... пропорционалды
ұлғайту керек. Негізгі резервті капитал қойылым мөлшері ... ... ... және 0,25 тен ... ... ... ... капитал
қызмет көрсетуінің тек 2 жылында құрылады және компания үлкен ... ... ... ... ... үшін ... ... Қаулы қолданылады.
Жиырмасыншы ғасыр соңында әлем елдерінде қарқынды ... ... ... аса бастады. Негізгі ... ... өту. ... реформасының нақты мазмұны сол ... ... ... реформасын іске асыратын елдер реформаны енгізу мен оның
қызметінің тиімділігі және рефрманы халықтың ... ... ... ... ... Зейнетақы реформасын енді ғана жүзеге
асырып отырған елдер үшін жаңа жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... оның ескі ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесі.
Сингапурда барлық зейнетақы жинақтары Орталық провиденциалдық ... іске ... ... ол 1955 жылы құрылған. Бұл қорға ... ... ... жалақыларының 40% - н құрайтын, салымдары ... ... ... ... ... берушілер төлейді). Айлық
жалақының белгілі бір деңгейі бар, одан асқан сомадан әлеуметтік салымдар
аударылмайды. Жинақталған сома ... ... жеке ... ... ... ... жоғары норма, аталған
құрылымды барлық сингапур жүйесінің маңызды ... ... ... Осы
елде іске асып отырған жинақтар нормасы–дүниежүзіндегі ең жоғары ... ... ... ЖІӨ-нің 48%-н құрайды. ОПҚ активтері ЖІӨ - ... 80% - н ... ... ... үш жеке шот ... жай, ... және
арнайы.
* Жай шотқа жалақының 30%-ы аударылады. Бұл қаражаттар үй ... ... іске ... ... ... және балаларды
оқытуға қолданылады.
*Медициналық шотқа жалақының 6%-ы аударылады, бұл ... ... ... ... шотқа жалақының 4%-ы аударылады. Бұл ... ... ... үшін ... шот ... орнының ауысуына байланысты емес. Жеке шот ... ... ... оның ... ... қалады.
Әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу мемлекет қызметкерлерінің
көбіне міндетті ... ... ... күні ... ... ... бөлігі ОПҚ–ға аударымдар төлейді. әлеуметтік сақтандыру жүйесінің
қатысушысы 55 ... ... оның өз жеке ... ... ... ... бір минимуммнан басқасын алуына болады. Аталған соманы
адам өз еркінше инвестициялай алады. Аталған ... ... да ... ... Ол міндетті түрде ОПҚ–да ақша түрінде сақталу қажет.
Сингапурлақ жүйенің артықшылықтарына мыналар жатады:
* жинақтардың жоғарға нормасы;
* ... ... ... олар ... ... ... олар ... аударымдардың тек 0,53% құрайды, ал
Чилиде-15,4%;
* жинақтардың қауіпсіздігі.
Кемшіліктері:
*жинақтардың ... ... өз ... іске аспайды, бұл өз
кезегінде өндірістік ынтаны төмендетеді және жаңа жұмыс орындарын құруды
қиындатады;
*мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жүргізілген реформалар арқасында Чили кризистен
шапшаң экономикалық дамуға көшті.
Жаңа енгізілген зейнетақы жүйесі жинақтаушы болып ... ... ... ... ... ... 10% ... арқылы жүзеге
асады. Әр салымшының ақшасы зейнетақы компанияларының ... ... ... ... Жылына үш рет салымшы өз жинақтары ... ... ... ... ... ... ... бірақ ескі бөліп берушілік
зейнетақы жүйесінің қатысушылары алдындағы ... ... ... ... ... реформасының табысты болуы көбінесе жағымды
демографиялық және экономикалық жағдайларға байланысты болды: ... тек 8,3% ... ал ... ... ... зейнетақы
реформасын қаржыландыру мүмкіндігін қамтамасыз етті.
Чилилік зейнетақы реформасы 1981 жылы жүзеге асты және көптеген елдер
үшін мысал болды. Чилидегі зейнетақы ... жеке ... ... ... ... ... яғни ... ол ерлер үшін–65 жас, ал
әйелдер үшін–60 жас, ... ... оған ... ... оның қаза
болған жағдайында мұрагерге беріледі. Мұраға ... ... ... ... ... емес екендігін көрсетеді.
Жаңа чилилік зейнетақы жүйесі бөлушілік қасиетке ие емес. Ол жатталып
қалған бөлушілік жүйенің толықтырушысы емес, ... ... ... етудің негізі болып табылады.
Чилилік зейнетақы жүйесіндегі маңызды рольге ерікті төлемдер ие. Егер
адам берілген ... ... ... шыққысы келсе, онда оның ... ... бар. ... қорының компьютері, өзі зейнетке шыққысы
келген ... ... ... ақша ... есептеп береді. Мысалы, адам 55
жасында зейнетке шыққысы ... онда ... ... ... ... оның ... ... белгіленген 10 пайыздың орнына 12,5% ақша
аударып отыруы қажет.
Чили тәжірбиесі мынаны көрсетеді: ... ... даму ... ... ... ... ... уақыт өте оптимилданады
және, өз кезегінде, осы нарықтың дамуына септігін тигізеді.
Зейнетақы қорларның табыстылығы жоспарлағаннан да асып ... ... ... орта ... ... ... 4-5% пайда алып
келу керек болатын. Орта есеппен өткен жылдардағы табыстылық жылына 12,5%
құрады, бұл ... ... ... көп және ... ... қорларының табыстылығынан да жоғары. Бұл,
меніңше, Чили ... ... ... ... ... бір айғағы.
Бірақ та жинақтаушы зейнетақы жүйесі ... қиын ... ... ... ... кететін үлкен шығындар,
зейнетақы жүйесіне деген сенімнің кемуі, ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі: зейнетақы қорларының үштен бір
бөлігі кедейшілік сызығынан аспайтын табыс ... ... іске ... ... ... ... ... жүйесін реформалағаннан кейін
он жыл өткен соң, еңбекке жарамды халықтың 13,6 пайызы әлі де ... ... ... жоқ ... ... ... ... қала халқымен
қоса ауыл халқы да бар. Көптеген ... өз ... мен ... қалалар мен облыс орталықтарында орналастыруға ... ... ... ... ауыл ... ... ретінде
тартымсыз, оның себебі оларды тартуға және қызмет көрсетуге кететін
шығындардың ... ... ... ... ... мен ... жоқ аудандар, ауылдар көп. Осы мәселені шешудің
басты бағыты болып «тартылмаған» аудандар мен ... ... ... ... Қазақстан халқының барлық еңбекке жарамды ... ... ... ... ... ұсынылып отыр. Ол 7- суретте көрсетілген.
Қордың барлық ... ... ... ... 5 секторға бөлінген. Координациялық орталықтың қызметі сектордың
ірірек қаласында, филиалдардың ... ... ... ... мен аудан орталықтарында, ... ... ... ... ... ... ... аймақтың қамтылуын қамтамасыз ету, қызмет етіп
жатқан филиалдар мен агенттік пункттердің қызметін еңбекке жарамды ... ... ... ... ... ... ... ақпарат,
бірінші, координациялық орталыққа түседі, өңделеді, содан кейін, ... ... ... ... ... ... ... 2005 жыл.
Зейнетақы қорын тиімді басқаруды жүзеге ... ... ... мен
өкілдіктер кіші қалаларда, аудандарда және аймақтарда құрылады. Филиалдар
жүйесі халықты ... ... ... сол аймақтардағы жағдайды басқаруда
ыңғайлыққа қол ... үшін ... ... ... ... және ... қызмет етеді.
Зейнетақымен қамтамасыз етудің даму перспективаларын анықтаған кезде,
жинақтаушы зейнетақы қорының ... ... ... ... ... ... ... қызығушылықтарын ескерген жөн. Сондықтан да,
маркетинг арқылы, аймақтардағы зейнетақылық қамтамасыз етуге деген сұраныс
анықталады.
Зерттеу нәтижесінде 20 мен 60 жас ... 1050 адам ... ... ... салымшыларға қорды таңдағанда көбінесе ... (66 %) әсер ... ... ... ... ... 48% риза, 52% риза емес. ЖЗҚ ... ... 58 ... қорын ауыстырғысы келеді, 42%-өз қорларының қызметіне риза және
жақын арада оны ... ... жоқ. Қор ... қай ... ... ... ... 28%-ЖЗҚ қызметі мен жалпы
зейнетақы реформасы жайлы ақпараттың жоқтығы және аздығы екендігін ... ... ... және ... ... ... атап ... ал қалған ... ... ... айтты.
ЖЗҚ белгілі бір критерилерге байланысты көшбасшылар, орташалар және
ұсақ қорларға бөлдік.
15–кесте. ... ... ... ... саны мен ... ... ... |Салымшылар |Үлес алмағы - |Зейнетақы ... ... - |
| ... ... |% ... |% |
| | | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... ... |
| |ЖЗҚ |27,8 |ЖЗҚ |29,07 |
| ... Үміт |15,2 ... Үміт |17,63 |
| ... |20,1 ... |16,96 ... ... |2 |3 |4 |5 ... |БТА ... |8,4 |БТА ... |10,38 |
| |Д.А ... | ... | |
| ... ЖЗҚ |7,3 ... |6,03 |
| | | | |3,53 ... ... |3,5 |Д.А ... |2,92 |
| ... |3,2 ... ЖЗҚ | |
| ... |3,1 ... | |
| ... |2,6 ... |2,83 |
| ... |2,3 ... |2,50 |
| ... |2,0 ... |2,48 |
| ... |1,6 ... |2,47 |
| ... |1,3 ... |2,07 |
| | | ... |1,40 |
| | | | |0,13 ... в Казахстане 10/2007 ... ... ... саны ... ... саны бойынша және
табыстылық деңгейі бойынша (7 таблица) салыстырған кезде ... ... егер ... тобында салымшылар саны мен актив көлемі бойынша
бірдей қорлар болса, яғни – ... ... ... ЖЗҚ, Ұлар Үміт ... ... ... аталған қорлар орташа және ұсақ қорлар
тобына ... ... саны және ... ... бойынша ұсақ топқа кіретін,
«Грантум» ЖЗҚ табыстылық деңгейі бойынша «орташа» топқа жатады .
16– кесте. ЖЗҚ табыстылық деңгейі ... ... |ЖЗҚ ... |К2 |
|1 |2 |3 ... ... |БТА Қазақстан |65,95 |
| ... |33,44 ... ... ... ... ЖЗҚ |32,61 |
| ... |31,13 |
| ... |30,14 |
| ... |29,40 |
| |Д.А ... атындағы ЖЗҚ |29,21 |
| ... | |
| ... |27,68 |
| | |27,05 ... жалғасы
|1 |2 |3 ... ... ... |23,09 |
| ... |21,81 |
| ... |21,46 |
| ... |16,48 |
| ... |12,06 ... мәні | |28,72 ... | |24,80 ... в ... 10/2007 ... ... ... ... ... және орта
табысты топтарға кірген ЖЗҚ көрсетті. Ең ... ... ...... % ... активтерін тиімді инвестициялау үшін, капиталды ... ... үшін кең ... ... ... ... ары ... қажет. Бұл өз кезегінде ... ... ... және ... төмендету мақсатымен ақша қоржындарын
диверсификациялауға мүмкіндік беруші еді.[18]
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ету
жүйесінің мәселелерінің бірі болып кәсіби зейнетақы жүйесін жасау және оның
қызмет етуі ... ... ... зейнетақы салымдары зейнетақы жүйесіне 2003 жылдың
қаңтарынан бастап енгізілгеніне қарамастан, тек бір ... ... ... 2004 ... ... айында ғана «Ұлар Үміт» ЖЗҚ–на бірінші ерікті кәсіби
салымдар бойынша салымшылар пайда бола ... ... ... сол кезде,
533 адамды құрады, олардың шоттарында 282 мың ... ғана ... ... ... ... ... ... салымдары бойынша да, жұмыс берушілермен зейнетақы салымдарын
жинақтаушы зейнетақы қорларына уақытында жібермей немесе тіпті ... ... Осы ... кәсіби зейнетақы жүйесінің құрылуының
бірінші сатысында, міндетті кәсіби зейнетақы салымдарын ... ... ... өйткені жұмыс берушілердің барлығы да өз ... ... ... өз ... төлеуге келісе қоймайды.
Аталған ұсыныс, міндетті кәсіби зейнетақы салымдары іске асатын, басқа шет
мемлекеттердің ... де ... ... ... ... басқа мемлекетттер) міндетті кәсіби зейнетақы салымдары іске асатын
кезде мемлекет МЗТО ... ... ... ... салымдарының уақытылы
аударылуын бақылап отыру керек.
1 ... ... ... ... ... ... сызбасы
Вестник КарГУ №2 2006
1–салымшылар ЖЗҚ келісім жасайды, агенттер міндетті ... ... ... ЗТМО ... ... зейнетақы жинақтарының есебін жүргізеді, салымдарды зейнетақы
қорларына ... ... ... ... кәсіби зейнетақы салымдарының
уақытылы аударылғына туралы ақпарат ... ... ... ... кәсіби зейнетақы салымдары
Қазақстан ... ... ... ... ... бойынша
жұмыс берушілермен өз жұмыскерлерінің зейнетақы шоттарына аударылады. Бұл
жерде, біз, ... ... емес ... ... пен ... аса зиян ... ... және өз ерекшеліктеріне байланысты
бұл адамдар зейнетақыға заңда белгіленген жастан ерте шығатын белгілі бір
мамандықтар туралы ... ... Бұл ... ... жатады:
тау–кен, химиялық өндіріс орындарында жұмыс істейтін және т.б. ... ... ... ... ... ету ... ... қолдану жұмыс берушіні еңбек жағдайларын жақсарту және
зиянды өндірісте жұмыс істейтін жұмыскерлер санын азайтуға итермелейді.
Кәсіби зейнетақы жүйесі ... ... ... ... және
олардың аудару көлемін тағайындау ережелері негізінде кәсіпорындағы ... ... мен ... ... ... ... ... жылжыту құралдырын алады.[24]
Кәсіпорындардағы мәмелелердің бірі ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде кәсіпорындардың жас
мамандарды кәсіби дайындауды ұйымдастыруға ... жоқ. ... ... ... ... ... да олар ... Осындай жағдайда кәсіпорын басшылығы жас мамандарды даярлау ... бір ... ... ... дәл ... ... немесе салада
істейтін мамандарды шақыруға мәжбүр болады. Бірақ, жұмыс беруші, ертеңгі
күні квалификациялы маман ... ... ... ... ... ... ең қолайлы тәсіл, ол- жалақыны көбейту болып
табылады, бірақ ол көп ... ... ... ... ... ... зейнетақы келісімнде, егер жұмыскер
жұмыс орнын өзгертіп, басшылық қалауына қарамастан ... ... ... ... ... ... айрылатын ережелер
қарастырылуы мүмкін. Жоғары дәрежелі мамандарды қызметте ұстап қалу ... ... ... ... ... ... әр ... еткен
жыл үшін белгілі бір стаждан жоғары, жұмыскер мен жұмыс беруші арасында
жасалған келісім шарттарына ... ... ... ... қаржылық институт ретінде, ЖЗҚ экономиканың нақты секторын
инвестициялауға қызығушылық ... ... ... ... ету ... үшін ... бір кепідік керек. Қазақстандық ... ... ... ... артуы тиіс, корпарациялардың
қызметі–таза, табысты, қорытынды жасауға қол жетімді болуында.
Зейнетақы активтерін инвестициялаудан ... ... ... ... ... ... тартуға, Қазақстан Республикасының
2003–2015 жылдарға арналған индустриалды– инновациялық даму ... ... ... ... ... ... ... машина
жасау, тамақ және тігін өнеркәсібін, транспорттық–жеткізушілік қызметтер,
металлургия сферасын, құрылыс ... ... ... ... ұзақ ... мамандануымен анықталады және капиталдың ұзақ
мерзімге инвестициялануын талап ... бұл өз ... ЖЗҚ ... ... ... ерекшелігі болып табылады.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары зейнетақы активтерін тұрғын–үй мәселесін
шешуде, яғни тұрғын үй ... ... ... ... қолдануды ұсынады. Зейнетақы активтерін инвестициялау арқылы
құрылыс көлемін көбейтуге болады.бұл өз ... ... ... бағаның, соның арқасында үйдің де бағасының төмендеуіне алып келеді.
ЖЗҚ ірі ... және ... ... ұзақ мерзімді қаражаттарды ұсынуы мүмкін және ... ... ... да ... ... мемлекеттік
кепілдік арқылы шығаруы ... бұл ... ... ... ... іске ... ... қатысатын
зейнетақы активтерін қорғауды қалыптастыру үшін, эмитенттер үшін ... ... ... ... ... қолдауды, зейнетақы қорларының ресурстарын
салыстырмалы түрде төмен пайыздарын ұсыну және ұзақ мерзімге беру ... ... ... ... болады.
Зейнетақы қорлары тек ішкі нарықтың бағалы қағаздарының дамуын
ынталандырмау керек, ... ... шет ... ... ... ... Яғни, бұл–зейнетақы активтерінің
диверсификациясы және инвесторды ... ... ... ... ... нақты дамуды талап етеді, сондықтан да қызығушылықты ... ... ... ... корпаративті заемщиктарды тарту үшін жаңа қаржылық
құралдар қолдану қажет. Зейнетақы қорларымен ... ... ... ... ... ... ... шамадан тыс
қызып кетуіне» алып келуі мүмкін. Біздің ойымызша, бірнеше өндірістік
бағалы ... ... ... ... халықаралық нарықтарда орнығуға
мүмкіндік жасау керек, сонымен қатар, кейбір қаржы құралдарының лимиттерін
өзгерту ... ... ... банк салымдары өзінің төмен тәуекелді
табыстылығымен тартымды болып көрінеді. Бірақ, зейнетақы активтері жағынан
болатын банк ... кіші ... ... көп емес ... ... сомасынан 10% және берілген банк өз ... ... ... ... ... ... тосқауыл болады. Сонымен
қатар, нарықтың жаңа құралдармен қанығуы вокзалдарды, ... ... ... ... порттарын салу сияқты, республика экономикасы
үшін маңызды инфрақұрылымдық жобалар арқасында іске асуы ... ... ... ... емес ... ... болады. ЖЗҚ
салымшылардың ... ... ... белсенді түрде жинақтаушы
зейнетақы жүйесіне қатысуына болады, салымшылар өз ... ... және ... ... ... кезде немесе зейнетке шыққан
кезде–жеке жанұялық кіші бизнеспен ... және ... ... болады (белгілі бір деңгейден асқан кезде).
Үкімет пен Ұлттық ... ... ... ... ... теріс күйге келтіретін ақша массаларын ... ... ... ... ... алу жөнінде шешім қабылдау ... ... ... ... ... ... та зейнетақы
қорлары да қарап отырмай, зейнетақы ... ... ... ... ... ету керек және тәуекелдерді басқару
ережелерін қатайту ... ... ... басқаратын ұйымдар мен
жинақтаушы зейнетақы қорлары тәуекелді басқарудың жаңаланған ... ... ... ... ... ... зейнетақы
қорлары мен зейнетақы активтерін басқаратын ұйымдармен өткізу пайдасының
инвестициялық табысқа деген жоғары ... ... ... Бұл ... зейнетақы қорлары мен активтерді басқаратын ұйымдар табыстылығын
төмендетеді.
Зейнетақы қорларында басқа қаржылық ... ... ... қағаздарды сатып алатын лимтттер болуы керек.
ЖЗҚ–дағы аффилирлеуді жою үшін, ... ... ... ... құру ... Бұл жеке ... ... ашқан кездегі
қайталану жағдайларын болдырмауға көмектеседі. ... ... ... ... аударымдар жасаумен айналысатын субъектіге ... ... ... ... ұсынылады. Халық арасындағы ақпараттандыру
жұмысын белсенді ... ... ... ... ... көңілін қордан алатын пайда мен артықшылықтарға аударту керек.
Халықаралық тәжірбиеге сәйкес, Қазақстан Республикасының Президентіне
тікелей есеп ... ... ... ... ету ... немесе комитет құру керек.
Теориялық жағынан зейнетақылық қамтамасыз ету бірін–бірі толықтыратын
көптеген элементтерден құралу қажет. Көптеген дамыған ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің жауапкершілігі үш
субъектіге жүктеледі: мемлекет, ... ... ... ... ... және басқару қызметін ғана атқарады. ... ... де ... ... ... ету ... ... Егер,
кәсіпорын жалақы берсе, еңбекақының 15%-ы ... ... ... ... ... ... өздеріне жүктелген. Қазіргі заңнамада
қарастырылғандай, кәсіпорындар ... ... ... ... ... бірақ мұны қолданатын шарттар жасалған жоқ. Саяси
күнтізбеге немесе басшылықтың көңіл–күйіне ... ... ... ... ... ... ... зейнетақылық қамтамасыз етудің моделі
қажет. Қазақстан өз зейнетақы жүйесін, экономиканы инвестициялаудың аясына
айналдыру ... бар. Тек бұл ... ... ... жаңа ... ... және т.б. енгізу керек. Бұдан басқа, жинақтаушы
зейнетақы қорлары мен ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы төлемдерін алуға құқық алған
кездегі инфляция деңгейін есепке ала ... ... ... ... тәртібін анықтау, жеке еңбек қызметімен
айналысатын адамдарды зейнетақы жүйесімен қамту ... ... Ең ... ... ... алу ғана емес, мемлекет пен қоғамға
пайда алып келетін партнерство болу қажет.
Бұл ... ... ... те ... ... күрес»
негіздемесі дұрыс емес. Сәйкесінше, бүкіл халықтың табыс ... ... ... ... ... олар үшін өз жағдайларын
өздері ... ... ... ... сөз ... ... Сонымен
қатар, жастардың білім алуына және олардың еңбек ... ... беру ... Бұл зейнетақы қорларының қолынан келетін іс,
әрине, олардың компетенциясы мен ... ... ... тұрақты экономикалық өсуді қолдау ұзақ мерзімді инвестицияларды,
тұрғындардың ақша ... ... және ... ... ... ... талап етеді. ЖЗҚ–ң бұл процестердегі ролі ... рол ... ... ... қамтамасыз ету жүйесін жаңғырту мәселелерін зерттеу
мен талдау нәтижелері мынадай теориялық және тәжірибелік тұжырымдамалар мен
ұсыныстар жасауға мүмкіндік ... ... ... мәнін оның қызметінде көрінеді. Біз
зейнетақымен қамсыздандырудың негізіг функцияларын белгіледік: экономикалық
және әлеуметтік. Экономикалық ... ... ... ... ... ... өмір сүру жағдайын жақсартуға бағытталған. Ал
әлеуметтік функция микродеңгейде ... ... және өмір ... ... ... Батыс және Шығыс Еуропа елдеріндегідей және нарықтық экономикаға
көшкен басқа елдер ... ... ... қамтамасыз ету жүйесін
жаңғырту қажеттілігін туындатқан фактролар айқындалды:
- дамыған елдердегі сияқты тұрғындардың жылдам қартаюы;
- дамыған елдерге тән жан ... ... ... ... үлестіруші зейнетақы жүйесі тұрғындардың барлығына жуығын қамтуы ... ... ... ... ... мөлшерінің қолда бар
нақты ресурстармен сәйкес келмеуі.
2. ... ... ... ... ... ... үш деңгейлі болуы тиіс. ... ... ... ... бойынша, басқару әдісімен және т.б.
маңызды сипаттамалар бойынша екі бірдей ұқсас ... табу ... ... ... ... ... ... негізін ала отырып,
зейнетақы жүйелерін басқару классификациясын ... ... ... ... ... реформасы басталғалы бері он жыл
өткеннен соң да, мемлекеттің еңбекке ... ... 13,6% ... ... әлі болса да қатыстырылмаған. Бұл өздерін жұмыспен
қамтыған қала халқы мен ауыл ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелері мен ... ... бар ... мен ... ... ғана
шоғырландырады. Ауыл тұрғындарды салымшылар ретінде көптеген ЖЗҚ оларға
қызмет көрсету мен ... ... ... ... ... ... ... алыс аудандар мен ауылдарда ... ... жоқ. ... шешу ... бірі ... ... Осыған байланысты біздің пікірінше жаңартылған ЖЗҚ-ң басқарушылық-
ұйымдастырушылық ... ... ... Ол ... мемлекеттің жұмыс істеп
жүрген халықты қамти алады.
4. ЖЗҚ жұмыстарын ... біз ... ... ... ... саны бойынша, зейнетақы активтері мен ... табу ... ... ... мен ... Нәтижесінде ЖЗҚ көшбасшылар
тобы анықталды. Жүргізілген талдаудан кейін ұсақтар тобына кірген қорлар
көшбасшылар қорлармен ... қиын ... ... ... Зейнетақы
заңына сәйкес кірістің деңгейі инфляция деңгейінен төмендеген ... ... ... есебінен шығындарды өтеу қажет. Шетел тәжирибиесі
көрсетіп отырғандай қорларды ірлендіру процессі-бұл ... ... ... ... ... маныздылығы бар. Чилиде еліміздің халық ... ... ... біз ... ... оларда 22 қордан тек 7 ... ... ... ... ... 15 ... 8-10 ЖЗҚ ... жеткілікті. Салымшылар мен зейнетақы ... саны ... ... деңгейін қамтамасыз етеді алады.
- Ең төменгі жарғылық капиталдың ... екі есе ... ... ... ... шектеу қою.
- Тартылған салымшылар саны бойынша төменгі шектеу қою. ... ... ... ... жүктеу арқылы, нақты салымшылар санын айқындау.
- Әр жинақтаушы зейнетақы қорларға ауыл тұрғындарының салымшылар ... ... ... ... ... көзқарасымыз бойынша, зейнетақы активтерін экономикадағы
нақты ... ... ... және ... ... ... бағыттарын қаржыландыру мақсатында пайдалану керек. Яғни жинақтаушы
зейнетақы жүйесінің қаржы құралдарын нақты жобаларға тарту келесі құралдар
негізінде ... ... ... ... берілетін мемлекеттік емес
бағалы қағаздар, банк құралдары, ипотекалық міндеттемелер. ... ... ... ... ... ... жаңартуға
жұмсаған орынды деп есептейміз, атап айтсақ: зейнетақы ... ... ... ... ... барлық формасындағы өндірістік
кәсіпорындардың ... ... ... зейнетақылық
қамсыздандыру бойынша қызмет көрсетуші шаруашылық салаларындағы ... ... және ... ... ... ... (медициналық қызмет көрсету; коммуналдық
тұрғын-үй қоры және ... ... ... ... ... ... «Қазақстан
Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру туралы» заңына өзгерістер мен
толықтырулар енгізілумен сипатталады. ... орай ... ... ... ... ... енгізілді. Белгілі ... ... ... ... ... ... ... беруші аудармау фактілері
белгіленген. Сондықтан кәсіби зейнетақы жарналарының ... ... ... жарналарды енгізу дұрыс. Өйткені жұмыс беруші өз ... ... ... ... жарналды аударатынына сену қиын.
Зейнетақымен қамсыздандырудағы міндетті жарналарды қолдану, ерекше
еңбек жағдайларындағы ... ... ... ... ... жақсатрту
мен зиянды өндірістегі жұмысшылардың санын азайтуға ынталандырады.
Шетел тәжірибиеде ЖЗҚ ... ... және ... ... ала белгіленген кесте арқылы жүзеге ... Ол ... ... ... Ал ... жинақтаушы зейнетақы қорлары өздерінің
келісім шарттарында зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... болуы тиіс.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. «Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру туралы» заң
1997 жылғы 20маусымдағы №136-1.
2. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... //Астан 2008 жыл.
3. 1.Назарбаев Н.А. Казахстан - 2030: Процветание, безопасность и ... всех ... ... ... страны народу
Казахстана. - Алматы. Бieii, 1997. С. 176.
4. Жұмағұлов Ғ.Б, Ахметов А, ... ... ... оқу құралы Алматы 2005 жыл.
5. Г.Мурзахметова //Накопительный пенсионный фонд Нардного Банка
Казахстана// ... и ... 2006 №4 31-33 ... ... Б.Еспенбетова// Теоретические основы ... ... ... ... системы//Банки Казахстана
2007 №12 34-39 бет.
7. Г.Батайқызы//Қазақстан Республикасының жинақтаушы зейнетақы жүйесінің
жетістіктері мен проблемалары//Рынок ценных бумаг 2000 №12.
8. А.А Айтуған// Жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... КазЭУ хабаршысы 2004 №4 216-
221 бет.
9. Жинақтаушы зейнетақы қорлары үшін тәуекелдіктерді басқару ... ... ... туралы//Егемен Қазақстан 2007- 13шілде.
10. Зейнетақы жинақтау қорына міндетті зейнеткерлік жарналар ... және ... ... ... 2004 ... Б.Қарабеков// Үш деңгейлі зейнетақы жүйесі//Қаржы- қаражат1997 №3.
12. Шағатай Ж.//Зейнетақы қоры қазаққа ... ... ... ... ... ... ... обеспечения в
РК//Труд в Казахстане 2004 №4.
14. А.Айтуған//Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... 2007 №2 44-48 ... ... жинақтау қорларындағы тәуекелдіктерді басқару
қызметіне рейтингтік баға беру// Қаржы-қаражат 2006 №10.
16. С.Н ... ... ... жинақтаушы зейнетақы
қорларының инвестициялық іс-әрекеттерінің қазіргі жағдайына ... ... 2006 ... К.М ... О ходе пенсионной реформы в Казахстане//Труд в
Казахстане 2007 №12.
18. К.М ... ... ... ... ... ... методологии и механизмы реализации// автореферат
Алматы 2007жыл.
19. Оспанов Г.Б. //Мировой опыт пенсионной ... ... ... наук ... №5 96-99 ... Об ... социальных выплат//Финансы и кредит 2006 №4 28-30
21. К.Тулепав, Б.Еспенбетова//Инвестиции в человеческий ... ... их ... Труд в ... 2005 ... ... ... ответы //Финансы и кредит 2006
№12.
23. Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... ... агентігінің мәліметтері веб сайты:www.afn.kz
24. Зейнетақы төлеу мемлекеттік орталықтың мәліметтері.
25. Г.Ж.Жолдасбекова//Зейнетақы жүйелерінде ... ... ... ... ... 2003 ... ... нарығының болашағы және зейнетақы//Президент және
Халық 29 ақпан 2008 жыл.
27. Статистиктический ежегодник 2007.
28. Әбдіжапар Сапарбаев ...... ... күш» ... 24 ... 2004 ... Стратегия / «Қазақстан Республикасының Индустриялы – инновациялы
дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзімді стратегиясы» ... 2003 ... ... ... в ... с ... ... Проблемы и опыт
/ Под редакцией С.В.Кадомцевой.. Москва: ИКЦ ... 1997. С. ... 2008 ... 1 ... ... ... ... жөніндегі мемлекеттік
орталықтан зейнетақы ... ... ... ... ... www. halykbank.kz
-----------------------
ОҢТҮСТІК СЕКТОРДЫҢ АГЕНТТІКТЕРІ
БАТЫС СЕКТОРДЫҢ АГЕНТТІКТЕРІ
ШЫҒЫС СЕКТОРДЫҢ АГЕНТТІКТЕРІ
ОРТАЛЫҚ СЕКТОРДЫҢ АГЕНТТІКТЕРІ
СОЛТ - К ... ... ... ... ... ... ... ӨКІЛДІГІ
ОРТАЛЫҚ СЕКТОРДЫҢ ӨКІЛДІГІ
СОЛТ – К ... ... ... ... ... ... ... ФИЛИАЛДАРЫ
ОРТАЛЫҚ СЕКТОРДЫҢ ФИЛИАЛДАРЫ
СОЛТ – К СЕКТОРДЫҢ ФИЛИАЛДАРЫ
ОРТАЛЫҚ
СЕКТОР
КООРДИНАЦИЯЛЫҚ ОРТАЛЫҚ ӨСКЕМЕН Қ.
КООРДИНАЦИЯЛЫҚ ... ... ... ОРТАЛЫҚ АТЫРАУ Қ.
КООРДИНАЦИЯЛЫҚ ОРТАЛЫҚ АЛМАТЫ Қ.
КООРДИНАЦИЯЛЫҚ ОРТАЛЫҚ АСТАНА Қ.
ШЫҒЫС СЕКТОР
БАТЫС СЕКТОР
ОҢТҮСТІК СЕКТОР
СОЛТ-К СЕКТОР
БАС КЕҢСЕ
ЖЗҚ
ЗТМО
САЛЫМШЫЛАР
САЛЫҚ ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 80 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Министрлік зейнетақы және әлеуметтік төлемдерді арттыру және зейнетақымен қамсыздандыру жөніндегі жұмыс жүргізуде22 бет
Орталықтан зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі24 бет
Халықты зейнетақымен қамсыздандыруды басқарудың теоретикалық аспектілері86 бет
Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру құқығы түсінігі10 бет
Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру жүйесі39 бет
Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін талдау56 бет
Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің қалыптасуы мен дамуы22 бет
«Қосымша зейнетақыны» сақтандыру мен ерекшіліктері17 бет
Атамекен» зейнетақы қоры үшін азаматтарды тіркейтін автоматтандырылған ақпараттық жүйе жасау72 бет
Британдық неоконсервативтік әлеуметтік модельдің қалыптасуы мен дамуы. М. Тэтчердің консервативтік үкіметі және жүргізген реформалары73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь