ҚР-ның экологиялық мәселелері

I. Кіріспе

II. Негізгі бөлім

а) Каспий аймағының экологиялық жағдайы
ә) Арал табиғатының экология мәселелері
б) Балқаш көлінің экологиялық мәселелері
в) Кіші өзендерді қорғау мәселелері

III. Қорытынды

IV. Пайдаланған әдебиеттер
Табиғат байлықтарының қымбатты түрлерінің бірі – су. Дүние жүзінде көптеген өнім мен тағамға айырбас боларлық заттар табылғанымен суды алмастыратын зат табылған жоқ.
Су адамдар мен жануарлардың дене құрамына кіріп, онда болатын зат және энергия айналымына қатысады. Бұл айналымдар тек сулы ортада жүретінін де ескерген жөн. Су физикалық химиялық тұрғыдан қарағанда, ең күрделі заттың біріне жатады. Оны таза күйінде алу өте қиын. Таза су барлық уақытта жеңіп, су мен аз мөлшерде ауыр және аса ауыр судан тұрады.
Академик А.Карпинский су туралы былай деген: «Су – ең бағалы байлық, су – тек минералды шикізат, ол тек өнеркәсіп пен ауылшаруашылығын дамытушы ғана емес, сонымен бірге өмір жоқ жерге тіршілік сыйлайтын ыстық нан».

Қазақстанның су ресурстары
Қазақстанның су артериялары шамамен 85 мың өзендерден құралған. Ең ірі су көздеріне: Ертіс, Есіл, Іле, Сырдария, Жайық, Шу, Талас, Асса өзендері жатады. Соңғы жылдары бірқатар көлдер жүйесінің кебуі байқалып отыр. Бұл өзендер ағысының шектен тыс реттелуі ен олардың деңгейінің табиғи ауытқуларына байланысты болып отыр. Экологиялық жағынан ең қолайсыз жағдайда Қазақстанның басты су артериясы – Ертіс өзені қалып отыр. Оның сулары жоғары дәрежеде ауыр металдармен ластанған. Негізгі ластаушы заттар – мыс, шайынды сулармен бірге келіп түседі.
Су қоймалары мен бассейіннің су ағыстарына түсетін негізгі ластаушыларға иондық ағыс, азоты органикалық қосылыстар, фосфор қосылыстары, цинк жатады.
Табиғи суларды ластайтын негізгі химиялық элементтердің барлығы дерлік су ортасына өнеркәсіп орындарының шайынды суларымен кліп түседі.
1. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева. Экология. Оқулық. А., 2002. 296-301 бб.
2. Ж.Ж. Жатқанбаев. Экология негіздері. А., 2003. 107-108 бб.
3. Ғ. Сағымбаев. Экология негіздері. А., 2005. 182-190 бб.
4. А. Жақбасова, Г.Ә. Сайнова. Экология негіздері. А., 2003. 130-134 бб.
        
        ЖОСПАР:
Кіріспе
Негізгі бөлім
... ... ... ... ... ... ... ... ... мәселелері
б‭) ‬Балқаш көлінің экологиялық мәселелері
в‭) ‬Кіші өзендерді қорғау мәселелері
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер

Кіріспе
Табиғат байлықтарының қымбатты түрлерінің бірі‭ –‬су.‭ ‬Дүние ... ... өнім мен ... ... боларлық заттар табылғанымен суды алмастыратын зат табылған жоқ.
Су‭ ‬адамдар мен жануарлардың дене ... ... ... ... ... және ... ... қатысады.‭ ‬Бұл айналымдар тек сулы ортада жүретінін де ... ... ‬Су ... ... ... қарағанда,‭ ‬ең күрделі заттың біріне жатады.‭ ‬Оны таза күйінде алу өте ... ... су ... ... ... ‬су мен аз ... ауыр және аса ауыр ... тұрады.‭
Академик А.Карпинский су туралы былай деген:‭ «‬Су‭ –‬ең бағалы байлық,‭ ‬су‭ –‬тек минералды шикізат,‭ ‬ол тек өнеркәсіп пен ... ... ғана ... ... бірге өмір жоқ жерге тіршілік сыйлайтын ыстық нан‭»‬.
‎ ‏Қазақстанның су ресурстары
‎ ‏Қазақстанның су артериялары шамамен‭ ‬85‭ ‬мың ... ... ‬Ең ірі су ... ... ‬Есіл,‭ ‬Іле,‭ ‬Сырдария,‭ ‬Жайық,‭ ‬Шу,‭ ‬Талас,‭ ‬Асса өзендері жатады.‭ ‬Соңғы жылдары бірқатар ... ... ... ... ... ‬Бұл өзендер ағысының‭ ‬шектен тыс реттелуі ен олардың деңгейінің табиғи ауытқуларына ... ... ... ‬Экологиялық жағынан ең қолайсыз жағдайда Қазақстанның‭ ‬басты су артериясы‭ –‬Ертіс өзені қалып отыр.‭ ... ... ... дәрежеде ауыр металдармен ластанған.‭ ‬Негізгі ластаушы заттар‭ –‬мыс,‭ ‬шайынды сулармен бірге келіп түседі.
‎ ‏Су қоймалары мен бассейіннің су ... ... ... ... ... ағыс,‭ ‬азоты органикалық қосылыстар,‭ ‬фосфор қосылыстары,‭ ‬цинк жатады.
‎ ‏Табиғи суларды ластайтын негізгі химиялық элементтердің барлығы дерлік су ортасына өнеркәсіп орындарының шайынды ... кліп ... ... ... ... ... ... жағайы Каспий теңізінің деңгейінің көтрілуіне және жағалаулық теңіз экжүйесінің ... ... ... ... ... ‬Ғалымдардың болжамдары бойынша теңіз деңгейінің көтерілуі жағалаулық сызықтың‭ ‬2400-2700‭ ‬км ұзарып,‭ ‬су астында қалған ... тағы да‭ ... ... ‬млн.‭ ‬га қосылуына әкелуі мүмкін.‭
Су астында қалу қаупі әсіресе Каспийдің Солтүстік және Солтүстік-Шығыс жағалауындағы мұнай кен орындарына төніп отыр.‎ ‏Су ... қалу ... ... ... ‬43‭ ... кен орындарының‭ ‬32-сі Атырау,‭ ‬ал‭ ‬11-і Маңғыстау ... ... ... теңізі дүние жүзіндегі бекіре тәрізді балықтардың ең ірі мекен ту ортасы болып табылады.‎ ... ... ... тек ... қана ... ... мәселе болып табылады.‭ ‬Каспийдің биологиялық алуантүрлілігін сақтау бүкіл ... ... ... ... ... ... Каспий маңындағы мемлекеттердің өкілдерінің кездесуі өтті.‭ ‬Бұл кездесудің мақсаты Каспий аймағының экологиялық тұрақтылығы мен оның ресурстарын пайдалануды ... ... ... ... ... ‬Бірақ кез келген экологиялық бағдарламаның іс жүзіне ... ... ірі ... ... ... маңызының артуы күрделендіріледі.
‎ ‏Арал табиғатының экология мәселелері
‎ ‏60-жылдардан бастап Арал теңізінің ауданы кеми бастайды.‎ ‏Суды ауыл шаруашылық дақылдарын суару үшін ... ... ... ағып келетін табиғи су ағысын‭ ‬90%-дан астам қысқартып ... ... ... ‬2,6‭ ‬млн.‭ ‬га-ға кеміп,‭ ‬өзінің‭ ‬60%‭ ‬көлемін жоғалтты.‭ ‬Судың деңгейі‭ ‬12-ден‭ ‬2‭ ‬м-ге түсіпкетті,‭ ‬тұздылығы‭ ‬2‭ ‬еседен астам ... ... ... ... ... тұз бен құм ... ‬300‭ ‬км ара қашықтыққа таралады.‭ ‬Шөлдену,‭ ‬топырақтың тұздануы,‭ ‬өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің кедейленуі,‭ ‬климаттың‭ ‬өзгеруі одан әрі ... ... ... күрт ... ... аймағының экологиялық жағдайы экономиканың дәстүрлі бағыттарының дамуының мүмкін болмауына әкеліп,‭ ‬бірқатар әлеуметтік және ... ... ... ... бұза отырып,‭ ‬кез келген қазіргі заманғы қоғам өзінің болашағын жояды.‭ ‬Болашақ ұрпақтың дамуы үшін экологиялық тұрақтылықты сақтап қалу ... ... ... ... ... үшін ... ортаның жағдайын бақылап,‭ ‬өнеркәсіптік қалдықтарды норалау мен алдын алу,‭ ‬қалдықсыз және ресурстарды тиімді пайдаланатын технологияларды жасап,‭ ‬іске қосу керек.
‎ ‏Аралды‭ ... қалу ... бе‭? ‬30‭ ... ішінде Арал теңізі‭ ‬640‭ ‬км3‭ ‬судан айрылды,‭ ‬судың тұздылығы‭ ‬26-27‭ ‬г/литрге‭ (‬бұрын‭ ... ... ... деңгейі‭ ‬13‭ ‬метрге төмендеп,‭ ‬су жағалаудан жүздеген километрге шегінді.‭ ‬Кеуіп қалған теңіз түбінен құмды-тұзды дауылдар көтерілуде.
‎ ‏Арал теңізі Орта Азияның шөлді ... ... ... ... Арал дүние жүзінде ішкі су қойаларының ішінде төртінші орында болған.‭
Теңіз ... ... ... ... және Қызылқұм шөлдері Аралды оңтүстік‭ ‬шығыс жағынан қоршап ... ... ... көлемі‭ –‬шамамен‭ ‬1000‭ ‬км3.‭ ‬Тереңдігі‭ ‬20-25‭ ‬м.,‭ ‬ең үлкен тереңдігі‭ –‬67‭ ‬м.‭ ... ... ... ‬24-260С,‭ ‬қыста‭ –‬-13,50С.‭ ‬Жылдық жауын-шашын‭ ‬мөлшері шамамен‭ ‬100мм.
‎ ‏Арал теңізінің‭ ‬су балансы бұрын жауын-шашынмен‭ –‬,9‭ ‬км3,‭ ‬өзен ... ... ... ... ... ... ‬Орташа булану‭ –‬,7‭ ‬км3.‭ ‬Теңіз деңгейінің маусымдық ауытқуы‭ –‬25‭ ‬см,‭ ‬ал ғасырлық‭ –‬м-ден артпаған.‭ ‬Дүние жүзінің ірі ... ... бұл ... ... аумақтың өзендерінің сулылығын қамтамасыз еткен.‭ ‬Аралдың су балансын Орта Азияның ірі өзендері‭ ... мен ... ... тұрған.‭
Арал теңізі табиғи температура реттеуші ретінде ауа райын үнемі әсер етіп отырады.‎ ‏Теңіздің қолайлы әсері‭ ... ‬км ара ... ... ... Хорезм облысында мақта өсірудің ең солтүстік белдеуін жасауға мүмкіндік берді.
‎ ‏Қазіргі таңда судың сапасының нашарлауы мен оның жетіспеуі өсімдіктер жабынына ... әсер ... ... ... ‬қамыс,‭ ‬өнімді жайылымдар мен шалғындықтар жойыла бастады.‭ ‬Олар сортаң жерлерге ... ‬50‭ ... ... ... ... ... ... деңгейі өмендеп кеткен.
‎ ‏Балқаш көлінің экологиялық мәселелері
‎ ‏Ағынсыз Балхаш көлі ... ... және ... ... ... ... ... көлдің ауданы жылдық жауын-шашын мөлшеріне байланысты‭ ‬17-ден‭ ‬22‭ ‬мың км2‭ ... ... ... ... ... ‬605‭ ‬км2.‭ ‬Оның суының көлемі‭ –‬км3,‭ ‬ең үлкен тереңдігі‭ –‬6‭ ‬м.‭ ‬Көлдің ... ... Іле ... ... бөлігіне‭ –‬шағын өзендер Қаратал,‭ ‬Ақсу,‭ ‬Лепсі келіп құяды.
‎ ‏Балқаш‭ –‬жартылай тұщы көл.‭ ... ... су ірі Іле ... ... ... байланысты тұщы болған.‭ ‬Ол көлге жылдық су мөлшерінің‭ ‬78,2%‭ ‬береді.‭ ‬Балқаштың ... ... ... ... ... ... барлығы қазір толығымен дерлік суаруға және шаруашылық қажттіліктерге жұмсалады.‭ ‬Тек көктемгі су тасқыны кезінде және мұздықтардың‭ ‬еруі ... ғана осы ... бір ... ... Балқашқа келіп түседі.
‎ ‏Географтар бұл жерді Балқашқа келіп құятын Іле,‭ ‬Шу,‭ ‬Ақсу,‭ ‬Қаратал,‭ ‬Лепсі,‭ ‬Тентек,‭ ‬Көксу өзендеріне байланысты Жетісу деп ... тұщы ... ... ... ... келеді.‭ ‬Судың минералдылығы,‭ ‬өндіріс орындары мен комуналдық ... ... ... ... ... ... суларының келіп түсуінің артуы нәтижесінде сумен қамтамасыз ету,‭ ... ... ... нашарлап,‭ ‬аурулар саны артып отыр.‭ ‬Бүкіл‭
Балқаштағы экологиялық ... тек ... ... ... қалу ғана ... ‬бүкіл Балқаш-Іле аймағының келешегін ойлауды талап етеді.‭ ‬Экология заңдарын ... ... мен ... ... ... тығыздығын анықтау Оңтүстік Қазақстандағы үш ірі областардың келешегін қамтамасыз ететін экологиялық тепе-теңдікті қалпына келтіруге мүмкіндік береді.

Кіші ... ... ... ... ‬тұрақты және уақытша су ағыстары белгілі.‭ ‬Олардың жалпы ұзындығы‭ ‬123‭ ‬мың км.‭ ... ... ... ... біртекті таралмауында.‭ ‬Жер бетіндегі су қорына әсіресе,‭ ‬Орталық және Батыс Қазақстан кедей.‭ ‬Республикамыздың ... ... ... ... өзен ... ... ‬Ойыл және Нұра бассейніне ол бар болғаны км2-ге шаққанда‭ ‬0,13-0,022‭ ‬км.‭ ... және ... ... өзендер жоө деуге болады.‭ ‬Қалың өзен торы ... ... ... мен ... Алтайдың таулы және тау етегіндегі аудандарына түзілген.‭ ‬Бірақ,‭ ‬осы таудың сулы өзендерінің өзін суаруға ... ... ... тұщы ... ... сезіп отыр.‭ ‬Бұл Республика халқынан суды ысырапсыз пайдалану мен ... ... ... ... талап етеді.
‎ ‏Кіші өзендер кіші деп аталғанымен,‭ ‬олардың экология тұрғысынан алғандағы ... ... ... ... ... жағдайы кіші өзендерге байланысты.‭ ‬Олар қан тамырлары тәрізді үкіл Қазақстан территориясын торлап жатыр.
‎ ‏Республика өзендерінің көп бөлігі Каспий,‭ ‬Арал теңіздерінің,‭ ... және ... ... ... ішкі ... ‬тек Обь-Ертіс,‭ ‬Есіл және Тобыл өзендерінің‭ ‬ ... ғана ... ... ... ... ... келе,‭ ‬сыртқы ортаны,‭ ‬суды,‭ ‬ауаны қорғауға заңды түрде шара қолданбайтын бірде-бір мемлекет жоқ.‭ ‬Тіпті теңіз суын қорғау зиянды ... ... ... ... және ... ... азайту жөнінде халықаралық келісімде жасалған.‭
Кейінгі жылдарда ластайтын қалдықтардың кәдімгі түрлеріне жерді радиоактивті заттардың улау қаупі қосылды.‎ ‏Ал оның ... ... ... тек ... ... ғана ... ... әсіресе өнеркәсіп қалдықтарының қосылуы аса қауіпті.‭ ‬Қалдықтардың химимялық құрамының болуына байланысты олардың тигізер әсері де әр түрлі.‭ ‬Мысалы,‭ ‬мұнай өңдеуден ... ... су ... ... ... ... ... алмасуын қиындатады.‭ ‬Үй тұрмысында және өнерәсіпте өте көп мөлшерде қолданылатын синтетикалық детергенттер деп аталатын ... ... ... ... де ... қалдықтарымен бір бағыттас.
‎ ‏Қазақстан Республикасының су қорғау кодексі бойынша су ... ... ... ... ұстау үшін,‭ ‬жер бетіндегі‭ ‬суларды ластанудан,‭ ‬былғанудан және азаюдан сақтап қалу мақсатында сонымн қатар,‭ ‬жануарлар мен өсімдіктер әлемінің ... ... ... ... үшін су ... ... ... әдебиеттер
1.‎ ‏Г.С.‭ ‬Оспанова,‭ ‬Г.Т.‭ ‬Бозшатаева.‭ ‬Экология.‭ ‬Оқулық.‭ ‬А.,‭ ‬2002.‭ ‬296-301‭ ‬бб.
2.‎ ‏ ... ... ... ... ... ‬2003.‭ ‬107-108‭ ‬бб.
3.‎ ‏Ғ.‭ ‬Сағымбаев.‭ ‬Экология негіздері.‭ ‬А.,‭ ‬2005.‭ ‬182-190‭ ‬бб.
4.‎ ‏А.‭ ‬Жақбасова,‭ ... ... ... ... ... ‬2003.‭ ‬130-134‭ ‬бб.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
"АТФ Банкі" АҚ-ның тартылған қаражаттарын талдау және бағалау61 бет
"ҚазТрансОйл" АҚ-ның өндірістік-шаруашылық қызметі58 бет
1950 - 1980 жылдардағы КСРО-ның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Үндістанмен байланысы61 бет
2013-2015 жылдардағы ҚР-ның макроэкономикалық көрсеткішіне сипаттама14 бет
XХІ ғасырдың қарсаңыңдағы ҚР-ның әлеуметтік-экономиқалық саясаты22 бет
«Alatau Dairy» ЖШС-ның ұйымдастырушылық құрылымы мен қызметінің негізгі бағыттары29 бет
«Kaspi bank » АҚ-ның қызмет ету және несиелерді ұйымдастыру25 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь