Жылжымайтын мүлік рыногын реттеудің экономикалық-құқықтық мәселелері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4.6

1. Жылжымайтын мүлік рыногының теориялық негіздері
1.1 Жылжымайтын мүлік рыногының ұғымы, мәні және оның ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7.15
1.2 Жылжымайтын мүлік рыногын құқықтық реттеудің аспектілері15.22

2. Қазақстан Республикасындағы жылжымайтын мүлік рыногындағы тұрғын үй мәселелері
2.1 Қазақстан Республикасындағы жылжымайтын мүлік рыногының қалыптасуы және шетелдік тәжрибені қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... ...22.32
2.2 Жылжымайтын мүлік рыногын мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... .32.37
2.3 Тұрғын үй рыногындағы ипотекалық несиенің рөлі ... ... ... ... ... .38.48
2.4 Қазіргі қаржы дағдарысы және оның жылжымайтын мүлік нарығына әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48.54

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..55.56

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57.58

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .59.65
Жылжымайтын мүлік нарығы кез-келген ұлттық экономиканың ең басты құрамдас бөлігі болып табылады. Ол – ұлттық байлықтың ең қомақты бөлігі және ол дүние жүзілік байлықтың жартысынан басым бөлігін құрайды. Жылжымайтын мүлік нарығынсыз жалпы нарық болу мүмкін емес, мысалға еңбек, капитал, тауарлар мен қызмет түрлері нарықтарында жұмыстарын жүргізу үшін іс-әрекетіне қажетті ғимараттар болу керек.Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2006 жылғы «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты кезекті Қазақстан халқына Жолдауында әлеуметтік саланы дамытудың басымдылықтары ретінде келесі: « ... жылжымайтын мүлік нарығын дамыту және тұрғын үй құрылысы мәселелерін шешу; жалға беру нарығын дамыту; жеке тұрғын үй құрылысын дамытудың кең масштабын құру ...» бағыттарын атап өтті.Яғни, тұрғын үй кешенін қалыптастыру мен дамыту мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының маңызды бағыттарының бірі болып, тұрғындардың өмір сүруі мен қызмет атқаруы үшін қажетті жағдайларды қалыптастыруға бағытталған.
Жылжымайтын мүлік тақырыбындағы негізгі өзекті мәселелері ретінде - «Жылжымайтын мүліктер нарығы» түсінігіне, әртүрлі тауарлар жылжымайтын мүліктердің сатушылары мен сатып алушыларының бастарын біріктіру мақсатындағы институттар мен процедуралар жиынтығын алуға болады, жылжымайтын мүлік объектісінің сатушыдан сатып алушыға көшуі оған құқықтарын беру жолымен қарастырылады. Жылжымайтын мүлікке деген реттеуші құқықтар, нормативті құжаттар неғұрлым жетілдірілген болса, соғұрлым жылжымайтын мүлікті сатып алудағы қауіп деңгейі төмен, сатып алу мен кейінгі пайдалануға байланысты кеткен шығын үнемді болады.
Дипломдық жұмыстың ерекшелігіне сәйкес тақырыптың зерттеу маңыздылығы жылжымайтын мүлік бойынша отандық тәжірибені есепке ала отырып – жылжымайтын мүлікпен жасасқан сауда, оның ақпараттық қамтамасыздануы; - бағалау операциялары; - жылжымайтын мүлікті басқару мен қаржыландыру секілді іс-әрекеттердің жиынтығы талданад. Жылжымайтын мүлікті сату-сатып алу бұл тек ұзақ мерзімге пайдалануға алынған тауар ғана емес, сонымен бірге капитал қоғалысы, ол дегеніміз пайда әкелуші құн.
Жылжымайтын мүлікке салынған қорлар көбіне инфляциядан қорғалған, сонымен бірге жылжымайтын мүлік алып-сатарлық сауда-саттығы құралына айналып кетуі мүмкін,өйткені оларға деген баға жылдан жылға өсуде,ал бұл жылжымайтын мүліктердің ірі иеленушілерінің қолында шоғырланып, кейін жоғары бағамен сату мақсатында жұмсалуы мүмкін. Мемлекет жылжымайтын мүлікке, кез-келген өзге тауарларға секілді, сауда-саттығына ешбір кедергі келтірмейді, бірақ сонымен бірге қоғам атынан пайдалану режимі мен өткізу тәртібі бақылап тұрады.Осы аталған қызметтерінің ерекшелігін бағалау және сипаттама беру арқылы ғылыми талдау жасалынады.
1. Қазақстан Республикасының Ата заңы, 30 тамыз 1995жыл. Алматы,Қазақстан,1995жыл.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан».Астана,2007ж.28ақпан,Егемен Қазақстан,1наурыз 2007ж.
3. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы «Бәсеке қабілетті Қазақстан үшін,бәсеке қабілетті экономика үшін, бәсеке қабілетті халық үшін». Астана, 2004 ж.19 наурыз «Надежда»,2004ж.
4. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында».2005 жыл.Астана
5. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан әлемдік бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы»2006.Астана
6. Послание Президента Республики Казахстан народу Казахстана «Новое десятилетие. Новый экономический подъем. Новые возможности Казахстана. 29 января 2010 г.
7. М.Байгісиев. жылжымайтын мүлік экономикасы. Оқу құралы А:2003
8. Балабанов И.Т. Операции с недвижимостью в России. М.Финасы и статистика, 1996.
9. Волков С.Н. Экономика землеустройства. М. Колос, 1996.
10. Волочков Н.Г. Справочник по недвижимости. М. Инфра, 1996.
11. ҚР – дық Азаматтық Кодексі. Алматы, 1999.
12. Григорьев В.В. Оценка и переоценка основных фондов. М. Инфра, 1997
13. Гровер Р Соловьев М. Введение в управление недвижимостью. М. Паритет, 1997.
14. Никалаев.А.В Қазақстандағы жылжымайтын мүлікін бағалау.А: 2005. 2007ж
15. Жилищная экономика Пер. с анг. Под ред. С.Н.Волкова. М.Колос, 1996
16. Ипотека в России: вчера, сегодня, завтра Под. Ред. А.П.Иванова, В.И.Бусова. М.: Инфра, 1994.
17. Кадастр земель населенных пунктов: Учеб. Пособие, М.: Колос, 1996.
18. Максимов С.И. Основа предпринимательской деятельности на рынке недвижимости. Питер,2000.
19. Фридман Дж., Ордуэй Н. Анализ и оценка приносящий доход недвижимости Пер. с англ. М.:Дело,1995.
20. Харрисон Г.С. Оценка недвижимости: Учеб. Пособие. /Пер. с англ. М.: 1994.
21. Черняк В.3. Управление инвестициями в строительном проектировании. М: Русск. Литература, 1998.
22. Экономика недвижимости Под ред. В.И.Ресина, М.: Дело, 2000.
23. Агальцева С.Жельё и кредит,//Банки Казахстана,№1,2002
24. Аманова А. Ипотека.проблемы правоприменительной практике.//Де-Юре.№5,2005
25. Баялбаева А.К. Национальные модели ипотечного кредитования,//Банки Казахстана,№8,2005
26. Валеев Ш. Об актуальных аспектах гарантирования ипотечных кредитов,//Банки Казахстана,№10,2004
27. ДюсембаевН.Отдельные вопросы ипотечного кредитования,//Финансы и Кредит,№1,2004
28. Ерахина Е.С. Вопросы разработки модели жилищного кредитования.Сб.Статьей студенческого семинара.-Москва.ГУУ.1999
29. Жалелова С.М. методы проведения экономической политики в области формирования и развития системы ипотечного кредитования.//Банки Казахстана,№3,2005
30. Котляров М.А. Ипотека и системные проблемы рынка недвижемости в России.//Финансы и кредит,№12,2004
31. КудрявцевВ.А.Основы организации ипотечного кредитования, Москва.Высшая школа.2000
32. Салихова А.Р. Система жилищнего кредитования: современное состояние и преспективы развития.//Банки Казахстана,№8,2008
33. Тартаковская Т.Закон Республики Казахстан«Об ипотеке недвижимого имущества».//Юрист.№1,2007
34. Тартаковская Т. Ипотека: плюсы и минусы.//Юрист.№11,2009
35. Тлеуберген Д. Развитие системы ипотечного кредитования в экономике Казахстана.//Analytik.№4,2010
36. Тұрлыбеков А.Ж. Ипотекалық несиесінің жүйесі.//Вестник КазНУ. №2,2007
37. Шыныбеков Н.С. Қазақстанның тұрғын үй ипотекасы.//Вестник. КазНУ.№6,2008
38. Ертаев Е.Ж. Тұрғын үй құрылысы кешенін қалыптастыру және дамытудың теориялық негіздері. Академиялық инновациялық университет. Нұрлы бейне, Шымкент. -2009.
39. Қазақстан Республикасының тұрғын үй құрылысының 2008-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті
Абдіманапқызы Л.
Жылжымайтын мүлік рыногын реттеудің экономикалық-құқықтық мәселелері
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСЫ
«050115 -Құқық және ... ... - ... 2011
|Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... ... меңгерушісі: ... ... ... «___» _____ 2011 ж. |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... |
| |
| ... ... мүлік рыногын реттеудің экономикалық-құқықтық |
|мәселелері» |
| ... ... және ... ... мамандығы |
| |
| ... |
|4 курс ... |
| |
| |
| |
| ... ... қолы |
| ... Л. |
| |
| |
| |
| |
| ... ... Э.ғ.д., профессор |
| |
| ... ... қолы ... Ж.Я. |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... 2011 ... АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«Экономикалық теория» кафедрасы
«050115 -Құқық және экономика негіздері» мамандығы
«Бекітемін»
«Экономикалық теория» кафедрасының
меңгерушісі
э.ғ.д., профессор
Ж.Я.Әубәкірова _________
қолы
«_____»
______________ 2011ж.
Диплом ... ... ... ... Лаура
Диплом жұмысының тақырыбы Жылжымайтын мүлік рыногын ... ... № 4-2860 « 5 » 11 2010 ... ... ... ... ... ___27.04.11__
Жұмысқа байланысты алғашқы мәліметтер:
1) дипломдық жұмыс бойынша жоспар-тапсырма;
2) ҚР ... ... ... мәліметтері;
3) Диплом алдындағы практика кезіндегі алынған мәліметтер;
4) Зерттеу объекті бойынша соңғы үш ... ... ... ... ... сұрақтар тізімі немесе олардың
қысқаша мазмұны:
1 __________________________________________________________________
2 __________________________________________________________________
3 __________________________________________________________________
Ұсынылатын негізгі әдебиеттер:
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
____________________________________________________________________
Графикалық ... ... ... ... ... ... беру күні _______________________________________________
Ғылыми жетекшісі,
Э.ғ.д., ... ... ... ... ... ... Абдіманапқызы Л. _____________ аты-жөні, қолы
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«Экономикалық теория» кафедрасы
мамандығы
_4_ курс ««050115-Құқық және ... ... ... ... тобы ... ... дипломдық жұмысын жазу мен рәсімдеудің
КҮНТІЗБЕЛІК ЖОСПАР КЕСТЕСІ
|№ |Жұмыс кезеңдері ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | ... ... | |
|1 ... ... ... ... беру |01.10. | | |
| | |2010ж. | | |
|2 ... көздер бойынша әдебиеттерді ... | |
| ... ... және өңдеу ... | |
|3 ... ... ... ... және |05.11.10ж| | |
| ... ... ... |. | | |
|4 ... жұмыстың бірінші тарауын жазу |06.12.10-| | |
| ... ... беру ... | |
| | |. | | |
|5 ... (диплом алдындағы) тәжірибе өту|16.01.11-| | |
| ... ... ... |26.02. | | |
| ... жүйелендіру, талдау және |2011ж. | | |
| ... | | | |
|6 ... ... ... ... жазу |27.03. | | |
| ... ... беру |2011ж. | | |
|7 ... жұмыстың үшінші тарауын жазу |18.04.201| | |
| ... ... беру |1 г. | | ... ... мен ... ... |19.04. | | |
| ... ... |2011 ж. | | |
|9 ... ... ... ... |24.04. | | |
| ... ... және ... ... |2011ж. | | |
| ... ... ... | | | ... ... ... ... ... |04.05. | | |
| ... ... бір ай қалғанда) |2011ж. | | ... ... ... ... ... |11.05. | | |
| ... ... ... ... |2011ж. | | |
| ... ... ... ... және | | | |
| ... ... алу (қорғауға екі апта | | | |
| ... | | | ... ... ... ... ... |15.05. | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | | ... беру күні ... ... ... ... ... ... мүлік рыногының теориялық негіздері
1.1 Жылжымайтын мүлік рыногының ... мәні ... ... ... ... ... реттеудің аспектілері15-22
2. Қазақстан Республикасындағы жылжымайтын мүлік рыногындағы тұрғын
үй мәселелері
2.1 Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... Тұрғын үй ... ... ... ... ... дағдарысы және оның жылжымайтын мүлік нарығына
әсері...............................................................
.........................48-54
Қорытынды............................................................
..................................55-56
Пайдаланылған ... ... ... ... ... ... ең ... бөлігі болып табылады. Ол – ұлттық байлықтың ең ... ... ол ... ... ... ... ... бөлігін құрайды.
Жылжымайтын мүлік ... ... ... болу ... ... ... ... тауарлар мен қызмет түрлері нарықтарында жұмыстарын жүргізу ... ... ... болу ... ... ... 2006 жылғы «Қазақстан өз дамуындағы ... ... ... Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті
50 елдің қатарына кіру ... атты ... ... ... ... ... дамытудың басымдылықтары ретінде келесі: « ...
жылжымайтын мүлік нарығын дамыту және тұрғын үй құрылысы мәселелерін шешу;
жалға беру нарығын ... жеке ... үй ... дамытудың кең масштабын
құру ...» бағыттарын атап өтті.Яғни, тұрғын үй ... ... ... ... ... саясатының маңызды бағыттарының
бірі болып, ... өмір ... мен ... ... үшін ... қалыптастыруға бағытталған.
Жылжымайтын мүлік тақырыбындағы негізгі өзекті мәселелері ретінде ... ... ... түсінігіне, әртүрлі тауарлар жылжымайтын
мүліктердің ... мен ... ... бастарын біріктіру
мақсатындағы институттар мен процедуралар ... ... ... ... ... сатушыдан сатып алушыға ... ... беру ... ... ... мүлікке деген реттеуші
құқықтар, нормативті құжаттар неғұрлым жетілдірілген ... ... ... ... ... ... ... төмен, сатып алу мен
кейінгі пайдалануға байланысты кеткен шығын үнемді болады.
Дипломдық жұмыстың ерекшелігіне сәйкес тақырыптың ... ... ... ... ... ... ... ала отырып –
жылжымайтын мүлікпен жасасқан ... оның ... ... ... ... - жылжымайтын мүлікті басқару мен қаржыландыру
секілді іс-әрекеттердің жиынтығы талданад. Жылжымайтын ... ... бұл тек ұзақ ... пайдалануға алынған тауар ғана емес, сонымен
бірге капитал қоғалысы, ол дегеніміз пайда әкелуші құн.
Жылжымайтын ... ... ... ... ... ... бірге жылжымайтын мүлік алып-сатарлық сауда-саттығы құралына
айналып кетуі мүмкін,өйткені ... ... баға ... ... ... ... ... ірі иеленушілерінің қолында шоғырланып, кейін
жоғары бағамен сату ... ... ... ... ... кез-келген өзге тауарларға секілді, сауда-саттығына ешбір кедергі
келтірмейді, бірақ сонымен ... ... ... ... ... мен өткізу
тәртібі бақылап тұрады.Осы аталған қызметтерінің ерекшелігін ... ... беру ... ... ... жасалынады.
Жылжымайтын мүлік меншік иесінің жеке мұқтажын қанағаттандыру үшін
немесе пайда табу үшін ... ... ... ... тұрған үй
немесе жылжымайтын мүлікті пайдаланудағы ең басты алға ... ... ... өндірісіне және қызмет көрсету түріне пайдаланып, сол ... ... ... табуға болатындығын атап көрсетіледі. Жылжымайтын
мүлік өздігінше нарықты құрайды. ... айта кету ... ... иесі
құқықтары құрамына байланысты және сатушы мен сатып алушы арасындағы сауда-
саттық объектісі болып табылғандыұтан, ... ... ... екі ... ... - ... алу ... - Жалға алу нарығы
қарастырылады. Одан ... ауыл ... ... ... нарық жұмысын
қамтамасыз ету үшін көрсетілетін жалпы коммерциялық іс-әрекет, ... ... ... және несие секілді дербес салаларда іс-әрекет объектісі
болып ... ... ... ... ... ... ... «іс-әрекет» сферасы көпқырлы экономиканың басқа салалары
арасында дербес болып, қоғам мен экономиканың әр алуан сферасын ... ... ... ... ... қатынасады.
Қозғалмайтын мүлік нарығының ... ... ... ... ... даму ... мен әсіресе жекелеген этаптардың
дамуына тәуелдігі көрсетіледі.
Дипломдық жұмыста ... ... ... ... мен сатып алушының
бастарын біріктіріп, қосатын экономикалық фунция қызметін атқарады. ... ... ... ... ... ... нарықтық экономиканың
басқа секторлар нарықтарынан елеулі өзгеше ерекшелігі талданады.Жылжымайтын
мүлік ... – бұл ... тән ... бар ... ... Жылжымайтын
мүліктің әр түрлі физикалық тұтыну қасиеттері болуы мүмкін, құрылыс
материалдары мен ... ... ... ... ... ішкі ... ... мен өрнектеумен, қызмет көрсету мерзімімен
және т.б. Ішкі және пайдалану қасиеттері бірдей ... ... ... әр ... ... ... болуымен немесе ауылдық
инфраструктурасымен, аймақтың экологиялық жағдайымен ... ... ... ... нарығына терезеден көрінетін көрініс, орталыққа, жұмыс
орнына, демалыс орындарына жақындығы және т.б. әсер етеді.
Ғылыми зерттеудегі ... ... ... ... ... нарығындағы басқа экономикалық секторлармен
салыстыра отырып, жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ескеріп жылжымайтын заттың ақшаға ... және ... ... етy (жылжымайтын заттың физикалық
және тұтынушылық ... ... ... ... ... консультациялар, құқықтық талапты бұзбай ... ... ... ... ... ... ... мүлік нарығындағы ұсыныс –
сұраныстың өзгеруі тез арада ... ... ... ... ... пен ... ... бөлу, бағаның ауытқулары қарастырылады.
Жұмыс құрылымында қарастырылатын мәселелері жылжымайтын мүліктің
бастапқы және ... ... ... ... ... элементерінің талдауы
жасалынады. Жылжымайтын мүлік нарығында сұраныс пен ұсынысқа толып жатқан
факторлар әсер етеді: ... ... ... әкімшілік,
әлеуметтік. Экономикалық факторлар құрамына ... ... жеке ... ... деңгейі және кіріс динамикасы, потенциалды сатып алушылардың
диффиринциалды кірісі, кәсіп иесінің ... ... ... ... ... ... мүлік нарығындағы бағалар, ... ... ... ... ... ... деңгейі, салық алу және т.б.
Әлеуметтік факторлар санына кіретіндер: халық ... ... ... өсу деңгейі, білім алу деңгейі, әлеуметтік статус және т.б. Әкімшілік
фактор құрамына бақылау, жылжымайтын мүлік ... ... ... ... шартты келісімді іске асыру (тіркеу мерзімдері және т.б.) кіреді.
Факторлар санына сонымен қатар сұранысты анықтайтын ... ... ... ... ... ... Әрбір жоғарыда аталған факторлар
жылжымайтын мүлік нарығында сұраныс пен ұсынысқа ықпал етеді. Мысалы, ... ... ... және халықтың қор жинауы. Бәрімізге белгілі
үйді сатып алу өте қиын, несиенің құны өте ... ... ... ... ... ... ... кемітеді, осындай себеппен ұсыныс
төмендейді, бағагың өсуіне әкелінетін жағдайлар қарастырылады.
Бастапқы нарық – ол экономикалық жағдай, ... ... ... ... рет ... түсуі. Жылжымайтын мүліктің негізгі сатушылары
болып мұндай жағдайда мемлекет алға ... ... ... ... ... ... тауар сияқты нарыққа
шығады.
Бірінші және екінші нарыққа бөлу тұтыну тауарлар нарығында, бағалы
қағаздар нарығында, және т.б. ... ... ... ... ... ... жүреді. Жаңа дербес жобалар (құрылыс және
жөндеу) ... ... ... ... ... түсуін қамтамасыз
етеді.
Бірінші және екінші жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... ... және екінші нарыққа есепке
алынады да, басқа нарықтадан сонымен ерекшеленеді, жылжымайтын нарық ... бар ... және ... салынған объектілерден құралады.
Зерттеу барысында мынадай әдістер қарастырылды: мәліметтерді
талдау, салыстыру, динамикалық, сызбалық көрсеткіштер.
Жұмыстың құрылымы мен ... ... ... ... ... ... пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және
қосымшалардан, оның ішінде 4 сурет, 4 кестеден тұрады. Жалпы көлемі-00 бет.
1. Жылжымайтын мүлік ... ... ... Жылжымайтын мүлік рыногының ... ... оның ... ... ... туралы заң құжаттарының
заңдастырылуымен ... ... ... ... қатнастан
ресмилендіріліп, қазақстандық жылжымайтын мүлік нарығы құрыла бастады. Ол
өздігінен бір-бірінен құн, ... ... және т.б. ... ... бар ... ... нарық жиынтығын құрайды.
Жылжымайтынмүліктің негізгі сипаты – оны бір жерден екінші жерге ешбір
зақым келтірместен ... ... ... ... ... мүлік
объектісінің сатушыдан сатып алушыға ... оған ... беру ... ... В.Е. ... ойы бойынша, жылжымайтын ... ... ... ... құжаттар неғұрлым жетілдірілген болса,
соғұрлым жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... алу
мен кейінгі пайдалануға байланысты кеткен шығын үнемді болады.
Жылжымайтын мүлік нарығы кез-келген ... ... ең ... ... ... табылады. Ол – ұлттық байлықтың ең қомақты бөлігі
және ол дүние жүзілік байлықтың 50% ... ... ... ... ... болу ... емес, мысалға еңбек, капитал, тауарлар мен қызмет
түрлері ... ... ... үшін іс-әрекетіне қажетті
ғимараттар болу керек.
Жылжымайтын мүлік нарығы – бұл ... ... ... ... құқықтық жиынтығы.
Мұндай анықтама Е.И. Тарасовичтің пікірі бойынша «Жылжымайтын мүліктер
нарығы» түсінігіне, әртүрлі тауарлар жылжымайтын мүліктердің сатушылары ... ... ... ... ... ... мен
процедуралар жиынтығын алуға болады.
Жылжымайтын мүлікті сату бойынша отандық тәжірибені ... ала ... ... нарығы дегеніміз – жылжымайтын мүлікпен жасасқан сауда,
оның ақпараттық қамтамасыздануы, ... ... осы ... ... мен қаржыландыру секілді іс-әрекеттердің жиынтығы. Жылжымайтын
мүлікті ... алу бұл тек ұзақ ... ... ... ... ... ... бірге капитал қоғалысы, ол дегеніміз пайда әкелуші құн.
Жылжымайтын мүлікке салынған қорлар көбіне-көп инфляциядан қорғалған,
сонымен бірге ... ... ... ... ... ... мүмкін, өйткені оларға деген баға жылдан жылға өсуде, ал бұл
жылжымайтын мүліктердің ірі ... ... ... кейін
жоғары бағамен сату мақсатында жқмсалуы ... ... ... ... өзге тауарларға секілді, сауда-саттығына ешбір кедергі
келтірмейді, бірақ ... ... ... атынан пайдалану режимі мен өткізу
тәртібі бақылап тұрады.
Жылжымайтын мүлік меншік иесінің жеке мұқтажын ... ... ... табу үшін ... ... ... үй ... жылжымайтын
мүлікті пайдаланудағы ең басты алға қойылатын маұсат оны ... ... ... ... түріне пайдаланып, сол арқылы табыс немесе пайда табуға
болатындығы.
Жылжымайтын мүлік нарығының қаржы ... ... оның ... ... ... ... Жылжымайтын мүлік өздігінше нарықты
құрайды. Бірақ айта кету керек, меншік иесі ... ... ... ... мен сатып алушы арасындағы сауда-саттық объектісі ... ... ... ... екі негізгі сегментке бөлінеді:
1. Сату-сатып алу нарығы
2. Жалға алу нарығы
Одан ... ауыл ... ... ... нарық жұмысын қамтамасыз
ету үшін көрсетілетін жалпы коммерциялық іс-әрекет, тұрғын үй шаруашылығы,
қаржы және несие ... ... ... ... объектісі болып
жылжымайтын мүлік табылады. Соңғысы куәләндіріп тұрғандай, жылжымайтын
мүлік ... ... ... ... ... салалары арасында
дербес болып, қоғам мен экономиканың әр алуан сферасын мемлекеттік реттеуге
байланысты көптеген экономикалық қарым-қатнастарға қатынасады. ... ... ... ... ... ... ... даму деңгейі мен ... ... ... дамуына
тәуелді [17,23б.].
Сонымен нарық сатушы мен сатып алушының бастарын біріктіріп, қосатын
экономикалық фунция қызметін ... ... тән ... байланысты
жылжымайтын мүлік нарығы нарықтық экономиканың басқа секторлар нарықтарынан
елеулі өзгеше.
Жылжымайтын мүлік нарығы – бұл ... тән ... бар ... ... ... әр ... физикалық тұтыну қасиеттері болуы мүмкін,
құрылыс материалдары мен ... ... ... ... ... ішкі ... қаптау мен өрнектеумен, қызмет
көрсету ... және т.б. Ішкі және ... ... ... ... ... орналасуымен, әр түрлі қалалық мекемелер
болуымен немесе ... ... ... ... ... ... үй ... мүлік нарығына терезеден
көрінетін көрініс, орталыққа, жұмыс орнына, демалыс ... ... т.б. әсер ... таза және ... аудандарда орналасқан, жоғарғы тұтыну
қасиеттері бар жаңа ... ... ... ... ... көлемі шектеулі.
Шектеулі жеке жылжымайтын мүлік бағасының жоғары болуы тұтынушы
талғамының артуына байланысты. Сатушылар мен ... ... ... аздығы
жеке баға құрылуына әкеп соғады. Қазіргі кезеңде тауардың ақшаға айналуы
жоғары. Белгілі бір уақыт аралығында қозғалмайтын ... ... ... сатылуы нарықтағы тауардың экспозициясы деп ... ... ... ... және бағаға байланысты.
Әр түрлі уақытта нарықта тауардың болуы, оның экономикалық қасиеті
тауардың өтілімділігін қалыптастырады. ... ... ... ... ... өтуі ... өтілімділігін білдіреді. ... ... ... ... ... тауардың өтілімділігінен әрдайым
төмен. Жылжымайтын мүлік нарығында тауардың төмен өтімділігі сатып алушы
мен сатушының ... ... ... ... ... ... ... мен сатушының жоғары деңгейдегі шығынын тудырады. Қандай ... ... ... мен ... ... ... ... бойынша
трансакционалдық шығындар деп аталады. Трансакциондық шығынның бар болуы
бағаның сауда-саттығынан баға ұсынысының елеулі ерекшеленуіне әкеп ... ... баж ... ... және ... ... ... көтерілуіне тікелей әсер етеді.
Делдал жылжымайтын мүлік нарығындағы ... ... ... ... экономикалық секторлармен салыстыра отырып, жылжымайтын
мүлікті сатып алушыны қазіргі ... ... ... ... ... ... айналуы информациялық және құқықтық қмтамасыз
етеді (жылжымайтын заттың физикалық және тұтынушылық қасиеттерінің ... ... ... ... ... ... бұзбай келісім-шарт дайындау, мемлекеттік тіркеу ... юаж ... ... ... жылжымайтын мүліктің нақты келісім
бағасые жасыруын апарады. Көбінесе келісімдер алмасу, ... ... Адам ... үйлерді келісіммен сатып алу немесе ... ... ... ... ... ... ... жүйенің
нашарлығы жылжымайтын мүлік нарығындағы ұсыныс – сұраныстың өзгеруі тез
арада ескере алмайды. Егерде сұраныс пен ... ... ... ... ... көмегімен теңдікке әкелу тек қана шектеулі жағдайда ғана
болады.
Жылжымайтын мүліктің бастапқы және екінші нарығына көніл ... ... ... ... ... етеді. Жылжымайтын мүлік нарығында
сұраныс пен ұсынысқа толып жатқан ... әсер ... ... ... әкімшілік, әлеуметтік. Экономикалық факторлар
құрамына мыналар кіреді: жеке және ... ... ... және кіріс
динамикасы, ... ... ... ... кірісі, кәсіп
иесінің қаржы жағдайы, несие қаражатын алу мүмкіндігі, жылжымайтын мүлік
нарығындағы бағалар, ... ... ... ... ... жалдау
төлемі деңгейі, салық алу және т.б. Әлеуметтік факторлар санына кіретіндер:
халық санының өзгеру тенденциясы, оның өсу ... ... алу ... ... және т.б. ... фактор құрамына бақылау, жылжымайтын
мүлік құрылысында құқықтық рұқсат алу, құқықты шартты келісімді іске асыру
(тіркеу мерзімдері және т.б.) ... ... ... ... ... анықтайтын саяси, ұлттық, мәдени шарттар, халықтың ... ... ... ... ... ... мүлік нарығында
сұраныс пен ұсынысқа ықпал етеді. Мысалы, несие ... ... және ... қор жинауы. Бәрімізге белгілі үйді сатып алу өте
қиын, ... құны өте ... ... ... өте ... ... сұранысты кемітеді, осындай себеппен ұсыныс төмендейді,
бағагың өсуіне ... ... – ол ... ... ... ... ... сияқты
бірінші рет нарыққа түсуі. Жылжымайтын мүліктің негізгі сатушылары болып
мұндай жағдайда мемлекет алға шығады.
Екінші нарықта ... ... ... ... тауар сияқты нарыққа
шығады.
Бірінші және екінші нарыққа бөлу тұтыну ... ... ... ... және т.б. ... ... ... тауарлар
экономикалық кеңістікте еркін жүреді. Жаңа дербес ... ... ... 1-ші ... ... жылжымайтын мүліктің түсуін қамтамасыз етеді.
Бірінші және екінші ... ... ... ... ... мүлік нарығында ұсыныс бірінші және екінші нарыққа есепке
алынады да, басқа нарықтадан ... ... ... нарық қоры
бұрыннан бар оъектілерден және қайтадан салынған ... ... ... ... ... сегменттер аталады: жылжымайтын
мүліктің коммерциялық нарығы, жер ... ... ... ... ... ... жағдайлары
жақсарады, халықтың тұрмыстық құрылысқа ... ... ... ... тұрмыс құрылысының қоры бірнеше топқа бөлінеді: ... ... ... уақыттағы құрылыс, жақсы жоспарланған үйлер, Тұрмыстық
құрылысқа сұранысқа әсер ететін факторлар – сапасы және оның ... ... қиын ... ... қарамастан қала сыртындағы
үйлерге, коттедждерге халықтың сұранысы өседі.Қала ... ... ... ... қала маңайына жақындығы, қатынас жолының
болуы, канализация, телефон, су құбыры, жарық, газ, ... ... ... ... ... жеке ... және ... сақталуын
қамтамасыз ету.Қала сыртындағы үйлердің негізгі құрайтындар: жаңа құрылыс
/салу/, ескі құрылыс және аяқталмаған құрылыс. ... ... ... ... әсер ... ... ... тоқтауы, көктем, жаз мезгілінде
көтерілуі/.Кісі тұрмайтын ғимараттар және коммерциялық жылжымайтын мүліктер
нарығы кәсіпорындарды ... ... ... ... тұрмыстық
құрылыс нарығына қарағанда ол әлдеқайда төмен.
Коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығынада ... ... ал ... ... ... ... ... айырбастау келісімі басым
болады.Жалға алу келісімінің көлемі ғимараттың орналасқан ... ... ... ... ... ... ... тұратын орнына, телефон
байланысына, негізгі ... ... ... ... ... ... ... үш негізгі сектордан қалыптасады:
1. Мәртебелі ... ... ... әкәмшілік
ғимараттары. Мұндай ғимараттарға жалға алу келісімі өте жоғары.
Сондықтан кейбір ... ... ... ... классты
офистерді өзіне ыңғайлы бағаларға алады.
2. Екінші ... ... ... және ... ... ғимараттарда
орналасады, ал кейде үлкен көлемді, сапалы жөндеуден өткен пәтерлерде
болады. Мұндай жалға алу ... ... ... ... фирмаларға
қолайлы, бұл секторда активті сұрасын ... және ... ... ... ... жекеменшік және кооператорлық мекемелер ғимараттарындағы
жұмыс орындары жатады. Бұл ғимараттарда бөлектелінген және жөндеуден
өткен ... бар. ... ... ... ... ... ... айналысында сауда ең қажетті орын алады және
ол үлкен көлемде жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... транспорт жүйесі, ақпараттық және байланыс құралдары,
жарнамалық мүмкіндіктер, орналасқан ... ... ... әр ... жоғары болады.
Жылжымайтын мүлікті бағалау барысында әсіресе турғын үйлерді
объектінің салынған жылы оның ... ... ... орны ... ... ... етеді. Бұндай жаңдайларда құрылыс ... ... ... және ... ... ... ... ие болады.
Жылжымайтын мүліктің негізгі синаты – оны бір жерден екінші жерге ешбір
зақым келтірместен көшіру мүмкін ... ... ... ... ... ... алушыға көшуі оған құқықтарын беру жолымен
жүргізіледі. Профессор В.Е. ... ойы ... ... ... реттеуші құқықтар, нормативті құжаттар неғұрлым жетілдірілген болса,
соғұрлым жылжымайтын мүлікті сатып алудағы қауіп деңгейі төмен, ... ... ... пайдалануға кеткен шығын үнемді болады.
Жылжымайтын мүлік нарығы кез - ... ... ... ең ... ... болып табылады. Ол – ұлттық ... ең ... ... ол ... ... ... 50% құрайды. Жылжымайтын мүлік нарығынсыз
жалпы нарық болуы мүмкін емес, мысалыға еңбек, капитал, тауарлар мен ... ... ... жүргізу үшін іс – әрекетіне қажетті
ғимараттар болуы керек [13,21б.].
Қоршаған ортаны (ауданды) зерттеу оның ... ... ... бұл – табиғи физикалық шекаралар (кедергілек – борерлер), мысалы
көлдер, өзендер, құздар, жазықтар. Оларға ... ... ... ... ... және басқадай жасанды шекаралар да кіреді. Тұрғын
үй ... ... жер ... (коммерциялық, өндңрңстік, әкімшілік
немесе парктік) шекарасы болып табылуы мүмкін.
Жылжымайтын мүлікті сату бойынша отандық тәжірибені есепке ал ... ... ... дегеніміз - Жылжымайтын мүлікпен жасасқан сауда,
оның ақпараттық өамтамасыздануы, бағалау ... осы ... ... ... ... іс – ... жиынтығы. Жылжымайтын
мүлікі сату – сатып алу бұл тек ұзақ мерзімге пайдалануға алынған тауар
ғана ... ... ... капитал қозғаласы, ол дегеніміз пайда әкелуші құн.
Жылжымайтын мүлікке салынған қорлар көбіне көп инфляциядан ... ... ... ... алып ... ...... құралына
айналып кетуі мүмкін, өйткені оларға деген баға жылдан жылға өсуде, ал ... ... ірі ... ... ... ... ... сату мақсатында жұмсалуы мүмкін. Мемлекет Жылжымайтын мүлікке, кез-
келген өзге ... ... ... ... ... ... келтірмейді,
бірақ сонымен бірге қоғам атынан пайдалану режимімен өткізу тәртібін
бақылап тұрады.
Жылжымайтын мүлік ... ... жеке ... ... ... ... табу үшін ... мүмкін. Тұрғын үй немесе Жылжымайтын
мүлікі пайдаланудағы ең басты алға ... оны ... ... ... көрсету түріне пайдаланып, сол арқылы табыс немесе пайда ... ... ... өте ... ... ... ... етілген жертелімін пайдалану мен сол жерде ең жоғары қайтарыммен
ғимараттар тұрғызумен анықталады, сонвымен ... ... іс – ... ... ... ... ... мүмкіншіліктер шарттарымен
белгіленеді. Объектінің өте тиімді пайдалану ... ... ... ... ... ... ... физикалық мүмкіндігі; заң жағынан
рұқсат етілуі; қаржылық мақсаттылық; максималды ... ... ... үшін ... мәліметтер қажет:
а) жер үшін төлемнің нормативті ставкасы
б) аудандау коэффициенті
в) табиғи – ... ... ... ... және ... ... әсер ... жалпы коэффициенті
[15,33б.].
Тозу - бұл әр түрлі себептермен нақтыланған, ... ... ... ... ... тәсілі алмастыру прициптеріне негізделген сатып
алушы жылжымайтын ... ... егер оның ... ... ... ... болса сатып алмайды.
Табыстық тәсілдің нарықтық және шығындық ... ... ... ... ол инвестордың жылжымайтын мүлікті табыс көзі
ретіндегі көзқарасын өте үлкен ... ... бұл ... ... ... ... баға ... фактор ретінде
сипатталынады.
Пайда қайтару нормалары жобаның уақыт мерзімінде ... ... Бір ... ... ... бұл ... ... немесе «пайда» терминдірімен инвестициялық жобаның барлық уақыт
мерзіміндегі капиталға түсетін табысы белгіленген. Пайда қайтару нормалары
мыналардан ... ... ... ... ... ... ... капиталдық қайтарым нормасы.
Шаруашылық қызметінің кез келген өрісі, оған жылжымайтын ... ... ... ... тән ерекшеліктермен айқындалады. Рыноктық ... бұл ... ... ... ... ... табамыз.
Жылжымайтын мүлік рыногы дегеніміз – ... ... ... ... пайдалануды және қаржыландыруды қамтамасыз ететін
рыноқтық механизмдердің ... ... ... ... ... ... ... жағдайында мынадай
қатынастар туындайды:
- жылжымайтын мүлік объектілерін жасау барысында – ... ... , ... және ... ... ... ... мүлікке құқық айналымы процесінде – сатушылар мен ... ... ... мен ... алушылар арасында;
- жылжымайтын мүлік объектілерін пайдалану процесінде – меншік иелері мен
басқарушылар, басқарушылар мен ... ... ... ... ... ... ... бір-бірінен едәір
ерекшеленеді, дегенмен оларды жалғап, біріктіретін негіз – ол жылжымайтын
мүлік объектісі.
Дәл осы ... тән ... ... ... ... ... ... фактор болып табылады. Бірінші тарауда
көрсетілген жылжымайтын мүлік ... ... мен ... тағы ... ... қоспасақ, онда жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... ... мыналар жатды:
- сұраныс және ұсыныс арасындағы өзара ... ... ... ... ... ... ... бастапқы және қайталама жылжымайтын мүлік рыноктарының бүр-біріне әсері;
- жылжымайтын ... ... ... төмен деңгейе;
- тәуекелдің көптүрлілігі [32,42б.].
Енді осыларды тaлдап көрейік.
Жылжымайтын мүлік рыногындағы сұраныс пен ... ... ... ... ... басылымдардың елеулі бағыттарының бірі екендігі
белгілі. Бұл түсінікті де, себебі сұраныс пен ұсыныс арақатынасының баға,
табыстылық, тәуекелдік сияқты ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүліктің кез келген объектісі
жер, капитал және ... ... ... ... ... ... Бұлардың екеуі динамикалық қозғалыста болса, үшіншісі – жер ... және ... ... ... үй қоры ... пайдаланудағы
жер аумағының өзгермейтіндігіне қарамастан, ұлғайтуға бірқатар ... ... ... бар ... ... ... ... тартып тұрғын
үйлердің қабаттылығын көбейту арқылы тұрғын үй ... ... ... ... ... ... мәселесі туындайды. Жылжымайтын мүлік рыногында
ұсыныс көлемін арттыру мақсатында құрылысшы әр ... ... ... таңдау проблемасына кезігеді. Жаңа жер учаскесін алі керек пе, ... бар ... өзін ... ... дұрыс па, Таңдауды қандай
фаторлар ... ... ... жер ... мен қосымша капитал салымының
бағасының арасында болса керек. Егер қосымша жер ... ... ... ... пайдаланудан қымбатырақ болса онда жерді
капитал алматырады, қарама-қарсы. Екі варианттың да негізінде ... ... ... қолданылатын орнын толтыру идейясы жатыр.
Варианттардың екеуі де жылжымайтын мүлікке арналған шығындарға да ... да әсер ... ... ... мен ... ... әрбір түріне әсері әр қалай болып келеді.
Сонымен, жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... болады екен. Есте сақтайтын бір нәрсе, жаңа
аумақтарды игеру, жылжымайтын мүліктің жаңа ... ... ... мен конструкцияларды пайдалануды жүзеге асыру – ұзақ мерзімді
процесс, сондықтан ... ... баға ... сәттен-ақ жылжымайтын
мүлік рыногындағы ұсыныс бірден көбейіп жүре ... ... ... ... ... мерзім ішінде жылжымайтын ... ... ... ... ... (эластичность)
дегеніміздің өзі бір параметрдің екінші бір параметр өзгеруіне реакциясының
өлшемі ғой.
Жылжымайтын мүлік рыногындағы ұсыныстың ... ... ... ... ... салу ... ұзақтығында болса керек.
Бағаның өсуіне рынок ұсыныстың ұлғаюымен жауап беру үшін кем ... ... ... ... ... Оны ... ... көрсетіп отыр. Мысалы, Алматыда
инвестициялық-құрылыс циклы 3-3,5 жылды ... ... ... 1,5-3 ... ... ... ... рыногының өзіне тән ерекшелігі ұсыныс өзгешеліктермен
шектелмейді. Бағалар мен табыстар ... ... да “үн ... ... бой ... ... ... сәйкес
тұрғын үй рыногындағы баға бойынша сұраныс икемділігі коэффицентті ... ... баға 1%-ке ... ... ... ғана ұлғайды екен,
немесе қарама-қарсы, баға 1%-ке өссе, сұраныс ... ... ... ... зерттеулерге сәйкес табыс бойынша сұраныстың икемділігі де
аса жоғары емес (0,3-0,5) , басқаша айтқанда ... дейн ... ... ... ғана ... қамтамасыз ететін болып шығады. Ал,
енді ... ... ... ... ... зерттеушілер оның
икемділігі бірлікке жақын дейді, яғни байлық 1%-ке өссе,сұраныс та сондай
шамаға жоғарлайды екен ... ... ... ... ... ... ... бөлігінің табыстарымен жалжымайтын мүлік
объектісі бағасының арақатынастары салыстыруға келмейтін өлшемдер. Тәжрибе
көрсетіп отырғанындай жылжымайтын мүліктің ... оны ... ... ... ондық есе жоғары, сондықтан табыс бірнеше ондық пайызға
өссе де жылжымайтын мүлік бағасының ... да ... ... ... ... ... бар ... жалпы қоры рыноктағы
жылжымайтын мүлік бағасымен салыстыруға жарап қалды. Сондықтан, жылжымайтын
мүлік рыногындағы – ... ... ... деген сұраққа жауап –
тұтынушының байлығын оның ... ... ... ... жасау керек. Қазақстандық жылжымайтын мүлік рыногында мұндай
механизмдер қазірдің өзінде бар. ... ... – бұл ... алу ... ...... мәмілелері болса, бастапқы, рынокта қолда бар тұрғын
үйді тіркеу, есепке алу, игілікке жарату.
1.2 Жылжымайтын мүлік рыногын құқықтық реттеудің аспектілері
Мемлекеттің заң ... ... ... қалыпты өмір сүруіне
көмектесіп, заңдардың баптарымен жұмыс істеу механизмін жасап шығаруды
қалыптастырады. Бұл ... ... ... іс ... өйткені заңдарды жасайтын,
қабылдайтын және орындайтын адамдар ... ... ... ... ... тиіс. Сонымен қатар қоғам өмірінде кездесетін
өзгерістерге байланысты заңдарда мүмкін болатын тенденцияларды алдын ала
болжай білу ... ... ... Оған қоса ... бар деп ... ... ... арылу жөн болар еді. Тиянақты ... ... ... ... Олар ... «ойын тәртібін» белгілеп,
жабайы рынокты өркениетті рынокқа айналдырады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын зат) жер
учаскелері, үйлер , ... ... ... және ... ... өзге ... яғни орнынан олардың мақсатына сай емес,
шығынсыз ауыстыру ... ... ... ... ... тіркеуге жататын әуе және теңіз кемелері, ішкі сауда ... “ өзен – ... жүзу ... ... ... ... заттарға теңестіріледі. Заң құжаттары ... ... өзге ... де ... ... ... заттанға жатпайтын мүлік, оның ішінде ақша мен бағалы
қағаздар ... ... деп ... Заң құжаттарында
көрсетілгеннен басқа реттерде қозғалатын ... ... ... ... ... келтірілген Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің
бабынан байқайтынымыз қозғалатын ... ... ... негізгі
айырмашылығы соңғыларының міндеті түрде тіркелуі қажеттігінде екен.
Қоғалмайтан ... ... және ... ... мүмкін.
Бөлінетін мүлік дегеніміз – бөлу нәтижесінде ... өз ... ... ... ... ... ... - өзінің
шаруашылық мақсатын (міндетін) өзгертпей ... ... ... заң
құжатында ұйғарылуына қарай бөлуге жатпайтын мүлік.
Экономикалық болмыста жылжымайтын мүлік көп қырлы, сондай – ақ жан ... рөл ... Ол ... ... ... – кеңістік негізі, кез
келген кәсіпорын активтерінің құрамдас бөлігі, ... ... ... ... және ... актив т.б. бола береді.
Жылжымайтын мүлік анықтамаларынан басқа да дерек ... ... ... ... ... ... – “ физикалық
объект ретіндегі жер және онымен ... ... ... (жердің
үстіне тұрғызылған, салынған). (Г.Харрисон. Жылжымайтын мүлікті бағалау
М., 1994). “ ... ... ... көпшілігіне тән белгі олардың
жермен үзілмес байланыста болуы.....” (КР.-ның азаматтық Кодекс, 1 ... ... ... үйренуде ең алдымен анықтауды талап
ететін сұрақтар :
1) ... ... ... ... ... ... ... “тауар” , мәміле заты не
3) бұл тауардың құндылығын қандай факторлар анықтайды және оның ... ... ... ... ... біріншіден жер учаскелерінің өзі
есептеледі, екіншіден, жылжымайтын мүліктің алғашқы, бастапқы (первичный)
және қайталама (вторичный)объектілері саналады.
Жер учаскесі дегеніміз – ... және ... ... ... жер ... бір ... мүліктің алғашқы объектісі дегеніміз – жер учаскесі және
онымен берік ... ... ... ... ... мақсатын
(міндетін) жоғалтатын мүлік (үйлер, ғимараттар).
Жылжымайтын мүліктің ... ... ...... ... ... ... кеңістіктік бөлігі, және ... ... ... ... ... құқықтық статусы бар
(пәтерлер, бөлмелер, т.с.с.).
Анықтамадан белгілі болғаны рынокта бастапқы да, ... ... ... ... ... өзі нақты рыноктың тәжірибеге сай ... және ... ... ... айналымның рыноктағы үлесі жоғары, артық
екендігі де белгілі болса ... ... ... ... ... тәжірибесінде десе де болады ) “жылжымайтын мүлік” түсінігі ... ... және ... практикаға енген тұжырымды бірден – бір
ақиқат деп ... ... ... ... ... ... қазақстандық
жылжымайтын мүлік рыногының туындап, қалыптасуы ерекшеліктеріне байланысты
болса керек.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... қарай “жылжығаны” баршаға мәлім процесс. Пәтерлерден
үйлерге, үйлер мен ғимараттардан жер ... ... ... ғой ... Ал, қалыпты қисын бойынша жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... ... (бастапқы) объект – жер
рыногы, одан ... ... мен ... ... ең соңында пәтерлер мен
бөлмелер рыногы болуы тиіс екендігін дүниежүзілік тәжірибе дәлелдеп ... дәл осы ... ... ... дамыған елдердегі жылжымайтын
мүлік түсінігі шеңберіне сәйкес келеді және бұның өзі дәстүр ... ... ... ... ... жылы 30 ... ... «Қ.Р. бағалау қызметі ... ... заң ... ... ... ... ... құнын
белгілеу мақсатымен бағалау қызметін ... ... ... ... реттейді, бағалау қызметі субъектілерінің меншік нысандарына
қарамастан олардың құқықтары мен міндеттерін айқындайды [21,17б.].
Қ.Р. ... ... мен ... ... жөніндегі қызметтің
шарттары мен ... ... ... ... мен ... ... Осы ... авторлары осы заңдар мен заңды актілерді талдауды
міндетіне алмайды, керісінше, өзінің оқырмандарына ... ... ... өздерінің күнделікті қызметтеріне пайдалануға ұсынады.
Қазақстан Республикасының азаматтық кодексы жылжымайтын мүлікті
бағалауға қажетті ... ... ... ... жарғылық қорына салым салу. ... ... ... және мүлкіндегі қатысушының үлесі:
1. Ақша, бағалы қағаздар, заттар, мүлікті ... ... ... ... және өзге де ... шаруашылық серіктестіктің
жарғылық қорына салынатын салым бола алады.
Шаруашылық серіктестікке қатысушының ... ... ... ... ... ... келісім бойынша ғана
жүргізуге болмайды және оған тәуелсіз аудиторлық тексеру жұргізілуге тиіс.
2. ... ... ... ... ... ... ... құжаттарында өзгеше көзделмесе, олардың жарғылық қорға ... тең ... ... ... ... ... өз ... заң құжаттарында немесе құрылтай құжаттарында өзгеше көзделмесе, қорға
салып қоюға және сатуға құқылы.
3. Жарғылық қоға ... ... ... мен ... ... ... құру жөніндегі міндеттерді орындамаған үшін жауапкершілік
заң құжаттарында белгіленеді.
Реквизициялауға келетін болсақ:
1. Дүлей апаттар, авариялар, жұқпалы аурулар, ... және ... өзге де ... ... ретте мүлік қоғам мүддесі үшін басқару
органдарының шешімі бойынша заңда белгіленген тәртіп пен ... ... оған ... құны ... ... алып ... ... меншік иесі реквизиция жүргізуге байланысты жағдайлар тоқтатылған
кезде сақталған ... ... ... ... сот арқылы талап етуге
құқылы.
Меншік ... ... ... ... оның нарықтық құнын негізге ала
отырып бағаланады.
Кепіл туралы шарттың мазмұны мен нысаны.
1. Кепіл туралы шартта кепілдің мәні мен оны ... ... ... ... ... мәні, мөлшері мен орындау мерзімі
көрсетілуге тиіс.
2. Кепіл ... шарт ... ... ... ... 1 және ... ... сақтамау кепіл
туралы шарттың жарамсыз болуына әкеліп соқтырады.
Кепілге салынған мүлікті сатуда келесілер ... Осы ... ... ... ... салынған мүліктің ақысын
өндіріп алу үшін өткізу ... егер заң ... ... ... ... ... ... сату арқылы жүргізіледі.
2. Қатысқан сатып алушы екеуден аз болуы себепті сауда жасамайтыны
жарияланған жағдайда кепіл ұстаушы кепілге салынған ... оның ... құны ... өз ... ... не жаңадан сауда белгілеуді
талап етуге құқылы.
1995 жылдың 22 ... № 2717 ... ... ... ... енген «Жер туралы» Заңы Республикадағы жер
заңдары мен принциптерін, негізгі ұғымдарын ... және ... ... ... ... ... меншіктік құқығын беру регламенттеленген
тәртіпті ... ... ... жер ... ... ... ... үкіметінің қарауына мыналар жатады:
1) Республиканың жер қорын пайдалану, топырақтың ... ... жер ... ... ... мемлекеттік саясатты
белгілеу;
2) басқа да табиғат қорғау шараларымен ... ... ... ... ... ... құнарлығын сақтап арттыру, жер ... ... ... ... ... ... ... ұсыну;
3) қорықтар мен ұлттық парктерді құруға және кеңейтуге, халықаралық
міндеттемелерді орындауға және жерді қорғаныс ... үшін ... ... ... ... ... саннатағы жерден
жер учаскелерін беру және алу;
4) жерді беру тәртібін белгілеу;
5) жер танабына ... ... және жер ... ... ... жер үшін ... ставкаларын белгілеу;
6) мемлекет және мемлекеттік жер пайдаланушылардың уақытша ... жер үшін ... ... ... жер ... ... ... құнын анықтау тәртібін белгілеу;
8) қалалардың шекарасын бекіту мен өзгерту, сондай-ақ бап жоспарларын
Қ.Р. үкіметі ... қала маңы ... ... мен ... ... арасындағы жер қатынасиарын реттеу;
2) ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерінің тізбесін бекіту;
3) жерге орналастыру, мемлекеттік жер ... мен жер ... ... ... жер ... мен қорғауға мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру тәртібін
орнату.
Мемлекеттік және жеке ... жер ... деп ... және ... ... жер танаптарынан басқа барлық жер мемлекеттің меншігінде
болады. ... жеке ... ... ... мен ... ... түрде қалады.
Мемлекет меншігіндегі жерлерден жер телімдері:
1) жеке меншікке сатылуы немесе өтеусіз берілуі ... ... ... ... пайдалануға берілуі мүмкін;
3) осы жарлықта, басқа заң актілерінде немесе халықаралық шарттарда
көзделген ... өзге ... ... да іске ... мүмкін;
Егер осы Жарлықпен және басқа да заң актілерімен өзгеше көзделмесе, жер
танабының ... ... ... органдпрдың қандай да ... өз ... ... жер ... ... пайдалану және билік
ету құқығын жузеге асырады.
Меншік иесі өзінің жер танабымен заң актілерінде тыйым салынбаған ... ... ... атап айтқанда жер учаскесін уағдаластық баға
бойынша сатуға, шаруашылық серіктестігінің жарғылық қорына жарна ... ... ... сыйлауға және мұра етәп қалдыруға құқылы.
Жер танабына меншік құқығы басқа ... ... ... ... барлық
ауыртпалықтармен сол адамға қоса беріледі.
Жер танабының меншік иесі жер учаскесін уақытша пайдалану ... ... жер ... ... пайдалануға беруге құқылы, жер
уақытша пайдалану
- Жалпы пайдаланудағы жер;
- Қорғаныс мұқтажына берілген жер;
- Ерекше қорғалатын табиғат ... ... ... ... мен ғимараттардың жер телімдері
дербес телім ретінде нысаналы мақсатқа сәйкес пайдаланылмаса, жер телімінің
сол бөлігін кепілге қоюға ... ... ... жеке меншік құқығы бар жеке адамдар мен мемлекеттік
емес заңды ұйымдар ... ... ... ... жер ... өздерінің тұрақты жер пайдаланудағы
құқығын, осы жерде орналасқан үйді немесе ғамартты кепілге беруге құқылы.
1997 жылдың 15 ... ... ... ... ... ... бағалау және ... ... ... ... ... ... ... мүлікпен заңды тұлғаларды тіркеу жөніндегі агенттігінің
Жылжымайтын ... ... ... ... етіп қайта құру туралы
қаулысы қабылданды.
Осы қаулы ... ... ... ... және олармен
мімілелерді мемлекеттік тіркеу туралы заңдардың шеңберінде қойылған негізгі
міндеттерді жүзеге асыру мәселелерінде ... ... ... ... мүлік обьектілердің техника-лық және
құндық сипаттарын айқындау, сондай-ақ құқықтық кадастрды ... ... өзге де ... ... ... [14,27б.].
Негізгі қорларды қайта есептеу тәртібі 1997 жылғы 24 ... ... ... №1174 ... мен ... ... немесе тұжырымдама (тікелей қайта есептеу әдісімен
негізгі сорларды қайта бағалау)» туралы Қазақстан ... ... хаты ... ... ... ... бағалау үшін
қолданылады:
-арнайы мамандандырылған ұйымдар мен басқа да ... ... ... ... ... құны ... ... мекемеден ұқсас өнімдердің құны туралы жазбаша түрдегі
мәліметтер;
-арнайы басылымдарда жарияланған бағалар туралы ... ... ... ... ... да ... ... бағалары туралы
басқа да мекемелер мен сатушылардан анықтамалар.
Жоғарыда аталған құжаттар мен ... ... ... ... ... ... бағалауды жүргізу барысында басшы үшін ең
қажеттісі салық ... мен ... ... ... ... ... заңды, жеке тұлғалардың жылдық жиынтық табы-сынан оны
алуға байланысты шығындар, соның ішінде еңбекке ақы ... ... ... ... ... материалдық және әлеуметтік көмектер беру
жөніндегі шығындар.
Мемлекеттік орталық, зейнеткерлік жинақ ... жол ... ... ... ... ... негізгі күрделі сипаттағы шығындар
кірмейді.
Егер белгілі бір шығындар шығыстардың бірнеше бабында ... ... ... ... ... ... аталған шығындар бір рет
қана шегеріліп тасталады.
Жеке тұлғаның өз тұтынуына жұмсаған шығындары, сондай-ақ еңбек шарты
(контракт) ... ... ... ... ... істелген жұмыстан
табыс алуына байланысты шығындары шегерілуге жатпайды.
Іс сапарлық, өкілеттілік шығындарды Қазақстан Республикасының үкіметі
бекіткен ... ... ... ... және жеке ... табыс салығы ставкаларының мөлшерін,
төлем кезінде дивидентерге салынатын салық ставкасын, резидент еместердің
табысына төлем ... ... ... ... тәртібін бекітіп,
регламенттейді.
Мүліктік құқықты бағалау және сараптау ... ... ... ... мен ... іс ... ... қажет
етеді және жаңа сараптамаларды үйлестіріп, сараптама-аналитикалық
мәліметтерді дайындайды.
Сараптама ... ... ... ... ... енген заңдарда белгіленген ережелерді, ... ... ... ... ... ... ... тапсырыс
ьерушілермен, оның субьектілерімен атқарылады.Мұндай қызметті мынадай
негізгі ұсынуға болады.
Тапсырыс беруші ... ... ... тапсырманы
ұсынады, бағалайтын жұмыс пен ... ... ... ... ... арнайы сараптама қорытындысын қайта
құрайды.Ұйымдастырушы технологиялық сызбалармен сәйкестеңдіріп ... ... ... ... ойын ... ... жүзеге
асырып, олармен келісім шарт жасайды, сараптаушы обектіні және қажетті
ақпараттық материалдарды қайта қарап, оның ... ... ... бағалаушыларды техникалық, нормативті-құқықтық ... ... ... арнайы сараптама қорытындыны дайындап,
ұсынады.Сараптаманы орындаушы ... ... ... ... дайындайды, ұйымдастырушыға көрсетілген келісімді құжаттардағы
барлық ... ... ... және ... жасалынған есебін
ұсынады.
2. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлік рыногының қалыптасуы
және шетелдік тәжрибені қолдану
Экономиканың салалық құрылымы мен өндірістік ... ... ... ... ... өнімдерін пайдалану төңірегіндегі
қоғамдық көзқарастың өзгеруі және тұрғын үй ... ... ... да ... барлығы мемлекет тарапынан дұрыс реттеуді қажет
етеді. Бұл ... ... ... үй ... нысандарын тұрғызуда
тиімсіз сәулетті-құрылыс жүйесінің ... ... ... мен ... ... ... және ... болуын және аймақтарда құрылыс ... ... ... атап ... ... ... кешеніндегі дағдарыстың шиеленісуіне нарықтық
қатынасқа өту барысында, оған белсенді әлуеметтік-экономикалық жүйе ... ... ... да ... ... ... оған ... себептер де әсер етті. Олардың ... ... ... ... ... әр түрлі ... ... ... ... инвестициялық белсенділіктің
төмендеуін; мемлекеттік қаржылық қолдаудың қысқаруын; құрылыс ... ... ... ... ... құрылыстық материал өндіру мен
құрылыспен шұғылданатын алаңда жобалық-ізденіс жұмыстарын тиісті сапада
қамтамасыз етуге ... ... ... ... және ... бойынша кәсіпорындардың әр түрлілігін бөліп көрсеткен дұрыс.
Қазіргі таңда тұрғын үй ... ... ... ... ... ... мен құрылыс қондырғыларының өндірісі және
тұрғын үй құрылысының көлемі өсті.
Тұрғын үйге ... ... ... ... - ... әрі ыңғайлы тұрғын
үймен тұрғындардың барлық әлеуметтік топтары үшін қол жетімді тұрғын үй
нарығын қалыптастыру. Ол ... ... үй ... ... ... ... бағдарламаларда жасалынған шараларды дамыту үрдісі
ойдағыдай және тиімді жалғасын табуы қажет.
Құрылыстық ұйымдардың қызмет ... ... ... ... жасау,
оларға ұзақ мерзімге бәсекелестік үстемділікті қамтамасыз ... Ол, ... ... үй ... ... тұрақты жағдайдың қалыптасуына,
өндірістік қуаттардың оңтайлы жұмыспен ... мен ... ... жетуіне мүмкіндік береді. Жоғарыда көрсетілген мәселелер ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты аймақтық тұрғын үй құрылысы ... мен ... ... ... құру және
тәжірибелік тұрғыдан негізделген ұсыныстар беру. ... сай оның ... ... ... ... ... құрылыс кешенін қалыптастыру мен дамытудың теориялық және әдістемелік
негіздерін ... үй ... ... шетелдік үлгілеріне талдау жасау және оны
дағдарыс жағдайында отандық тәжірибеде қолдану;
- тұрғын үй құрылысы қызметтеріне дағдарыста қалыптасқан қазіргі
жағдайына талдау ... даму ... ... ... тиімділігін бағалау [25,47б.].
Алдыңғы қатарлы дамыған елдердің тұрғын үй мәселесін шешуде тәжірибесін
үлгі ретінде алып еліміздің тұрғын үй ... ары ... ... ... жүрген азаматтарды қолдау арқылы жалпы халықтың әлеуметтік жағдайын
көтеруге бет ... ... ... ... салаларының біріне
тұрғын үй құрылысы саласы жатады. Оның тұрақты қызмет жүргізуі көп ... ... ... ... ... ... алып келеді. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың
2006 жылғы ... өз ... жаңа ... ... қарсаңында
Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 ... ... ... атты ... ... халқына Жолдауында әлеуметтік саланы
дамытудың ... ... ... « ... жылжымайтын мүлік нарығын
дамыту және ... үй ... ... ... ... беру нарығын дамыту;
жеке тұрғын үй құрылысын ... кең ... құру ...» ... ... Яғни, тұрғын үй кешенін қалыптастыру мен дамыту ... ... ... ... бірі ... өмір ... мен қызмет атқаруы үшін ... ... ... ... ... ... ерекшелігі құрылыс өнімдеріне тапсырыс
берушілердің (инвесторлар) өздері ол өнімді пайдалануға қатыспауы мүмкін,
оны жалға беруі ... ... ... ... ... Осылай, құрылыс
өнімдерінің соңғы тұтынушылары болып мемлекеттік және жергілікті басқару
ұйымдарының қызметкерлері, сонымен бірге ... ... бола ... көзқарасымыз бойынша қазіргі дағдарыс ... ... ... етуінің негізгі кемшілігі оның ... ... ... яғни ... ... үрдісін қамтамасыз ететін
және жүзеге асыратын сатының болмауында болып тұр.
Қазақстан Республикасындағы ... үй ... ... ... мемлекеттік бағдарламасын іске асыру мақсатында мемлекет бір шаршы
метрі 56515 теңгеден аспайтын құны ... ... ... жергілікті атқарушы
органдарына қайтарымды негізде республикалық бюджеттен бөлінетін қаражат
есебінен салынған тұрғын ... ... сату ... ... ... қамтамасыз ету үшін жағдай жасайтын болады. Қол жетімді тұрғын
үйдің, жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... есебінен салынған және жеке құрылыс
салушылардан сатып алынған ... ... ... ... ... ... сәйкес белгілі бір техникалық параметрлері болады.
Тұрғын үй-жайдың орташа алаңы 120 шаршы метрден ... ... Бұл ... ... ... ... алаңының бір шаршы метрінің құны ... ... ... ... реттелетін болады. Табыс деңгейлері
әр түрлі азаматтарды ... ... ... ету үшін ... үй ... деңгейі бойынша жіктелуге тиіс. Оны салудың ... ... ... ... ... байланысты болады. Ғимараттарды жайлылық
деңгейі бойынша ... 1 ... ... ... алаңының және тұрғын
алаңның мөлшері, еденнен төбеге дейін ... ... ... тұрғын
бөлмелердің саны, ас үй бөлмесі аумағының ең төменгі мөлшері, ванна бөлмесі
мен ... ... саны мен ... ... ... және ... көрсеткіштермен қамтамасыз етілуі бойынша сыныптарда жіктелуін көздейді.
Мемлекеттік бағдарлама аясында салынған тұрғын үйді ... алу ... үй ... ... банкінің кредиттері есебінен немесе ипотекалық
кредит беру арқылы жүзеге асырылатын болады.
Республикалық бюджеттен бөлінетін ... ... ... тұрғын
үйлерді Қазақстан Республикасы Үкіметі бекіткен тұрғын үйді пайдалану
ережесіне сәйкес халықтың басым құқық ... ... ... ... ... бар жас отбасылар;
• мемлекеттік қызметшілер;
• мемлекеттік қызметші болып табылмайтын мемлекеттік мекемелерінің
қызметкерлері;
• мемлекеттік ... ... ... үй беру ... ... ... кезінде өтініш берушінің
ағымдағы тұрғын үй ... да ... ... атап ... ... үйінің
жоқтығы, тұрып жатқан орнының пайдалы өлшемі бір адамға алғанда 15 (он бес)
шаршы ... кем ... ... үй ... ... қажеттілігі және
2004 жылдан тұрғын үйге деген иеліктен айырылуы. Бұл ... заем ... ... ... ... ... және де ... үйді
берудің аяқталуына байланысты оларды қарау кейінге қалдырылған өтініштер
төлем қабілеттілігін қайтадан растау ... ... ... ... ... жылы ... ... тұрғын үй құрылысының
мемлекеттік бағдарламасы аяқталды. 2008-2010 жылдары Мемлекеттік бағдарлама
бойынша 19,6 млн. шаршы метр, оның ... ... жылы 6,4 млн. ... ... үй іске ... ... ... индустриялық-инновациялық дамыту
жөніндегі мемлекеттік бағдарлама ... ... ... үй ... инфрақұрылым салуды бюджеттік ... 2010 жылы ... ... ... 222,8 млрд. теңгені
құрады немесе жоспардың 99,2%, оның ішінде ағымдағы бюджеттік бағдарламалар
бойынша - 36,1 ... ... ... 100%, даму бағдарламалары бойынша – 186,7
млрд. теңге немесе 99%.
Мемлекет басшысының Қазақстан халқына ... ... 2009 ... үй-коммуналдық шаруашылықты дамыту және жаңғырту» бағыты ... ... ... 2010 жылы осы ... 51 млрд. теңге бөлінді, 672
жоба іске асырылды. Сонымен бірге 41 мыңнан астам жұмыс орны ... ... ... ... ... үй қоры проблемалары ортақ
деуге болады. Дегенмен бұл елдерде ... үйге ... ... ... ... ... Сондықтан осы тәжірибенің ... ... Оның ... ... ... ... және өмір ... жоғары Финляндия, Швеция, Голландия және АҚШ ... ... атап ... болады.
• Финляндияда ғимараттардың көпшілігі жеке меншікте. Қоғамдық және
мемлекет иелігіндегі ғимараттар ... 13% ... отыр және 42 млн. ... ... метрді құрайды. Жеке секторға ... 78%. ... ең ірі ... ... мен ... ... болып
табылады. Жеке қолданысқа және арендаға берілетін пәтерлердің шамамен
миллионы акционерлік пәтерлер, қоғамның 60 мың ... ... ... қоры ... ... халықаралық
деңгейде жас болып саналады. Ғимараттарының орта жасы 20 ... ... 5 ... 4-і 1960 ... ... ... 60 жылдардың соңында Швеция үкіметі «Миллион бағдарламасын» тұрғын үй
проблемасын тез арада шешу үшін құрады. Бұл ... ... ... 10 жылда 1 млн. пәтер салуға ынталандыру ... ... ... жаңа ... ең ... деңгейге 70
жылдардың басында-ақ жетеді. Осы кезде ... 120-130 мың ... ... ... ... құрылыс саны 2 есеге азайып
кетеді. Дегенмен, тұрғын үй ... ... ... ... ... саны 30 ... аспайтын болды және оған деген
инвестиция көлемі өзгермеді. Ендігі бағыты жаңа ... салу ... ... ... ... оны жаңарту, модернизациялау,
реконструкциялау. ... үй қоры ... ... ... ... ... тарапынан жағдайы төмен адамдарға тұрғын үй
жәрдемақысын төлейді. Сонымен қатар жәрдемақының 2 түрі бар: ... ал ... ... ... балалы жанұяларға берілетін
жәрдемақы. Оларды 30%-ы зейнеткерлер мен 23%-ы ... ... ... саны мен ... ... ... ... жәрдемақы көлемі 20-дан
80% дейін ауытқып тұрады. 1988 ... 3 ... көп ... жалпы тұрғын үй жәрдемақы көлемі азайды, бұған ... ... ... ... ... Бұл әрине жанұяның жылдың
табысын көбейтті. Швецияда пәтер ақысы өте жоғары және жанұя табысының
15-50 пайызы арасында ... ... ... ... ... ... ... алынған. 1968 жылдан бастап ... ... ... ... ... үй қорының
ерекшеліктеріне келетін болсақ:
1. Тұрғын үй нарығындағы жағдайларға байланысты льготтық несиелер мен
субсидиялар ... ... ... ... ... кететін қаражатты толығымен орнын толтырады, пәтерлік
төлем ақысымен ... үй ... ... ету және ... ... ... осы тұрғын үй мәселесіне байланысты ипотекалық несиелер
жақсы дамыған. Мәселен, Шығыс Еуропада ... ... үй ... ... ... Олардың дамығандығы соншалық жеке
жылжымайтын мүлікке ссудасы бөлімшесі бар. Бұл модельдің ерекшелігі:
... ... ... ... ... әр түрлі көздерден
жиналуы мүмкін, сонымен ... ... ... сырттан тартылған
қаражаттармен;
– ипотекалық несиенің пайыздық ... ... ... ... ... АҚШ тұрғын үй несиелер моделі көп елдерде ... ... бірі ... ең сәтті жасалғаны болып табылады. Бұл
модель елде 60 ... ... ... ... ... Бұл модель
банктарға қомақты табыс әкелді әрі көп адамдарға өз үйін ... ... ... ... ... және тұрақтандыруда оң әсерін
тигізді. Америкалық модельдің ерекшеліктеріне келсек, жыл сайынғы тұрақты
табысы бар кез келген ел азаматы ... ... ... ... ... ... ... алушының жылдық табысына және ипотеканың түріне
байланысты. Қайтару мерзімі 15-30 жыл.
Сонымен қатар үйдің нақты бағасы несиені ... ... ... (25 - 30% ... құнынан);
– ипотекалық несие (70 - 75% үй бағасы);
– несие пайызы (7 - 9% жылына).
АҚШ-та осындай несиені беретін субъект ... Мек" және ... ... ... ... ... Мэй" – ... несие беретін ұйым.
Осындай тұрғын үй нарығында қолдау көрсететін субъектілердің көптігінен
осы нарық АҚШ-та жақсы дамыған. Сонымен қатар ... әр ... ... ... ... ... ... табысы төмен
адамдарға және т.б. ... ... ... ... ... үй нарығының қалыптасуы үш құрамдас бөлік негiзiнде жүреді. Олар ... ... ... ... ... ... ... жалға тиесiлi
жалдық тұрғын үйлер және мемлекеттiк, яғни муниципалды үйлер. Жалпы құрылыс
кешенін дамытудың ... ... мен ... ... ... болады (кесте 1).
Кесте 1
Құрылыс кешенін дамытудың шетел үлгілері мен сипаттамалары
| | ... ... ... үй құрылыс кешенін дамыту үлгілерінің сипаттамалары|
|дамыту үлгілері | |
| ... ... |
|1 |2 |3 ... | Ипотекалық несиелендірудің |қалалық ... ... ... ... тиiмдi тұрғын үй |операция-ларынан салықтар |
|Англия, ... ... жеке ... ... ие болады; |
|Дания, Испания,|меншiктегi тұрғын үйлер, ... ... ... ... |коммер-циялық немесе |ықпал етедi және азаматтар |
|Ұлыбритания, ... ... ... |үшiн ... ие ... |
|Финляндия, |жалдық тұрғын үйлер және ... ... ... ... ... яғни |пайдалану, коммуналдық ... және ... ... ... ... ... ... |
|т.б. ... ... ... ... ... қалыпты |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |үй-коммуналдық |
| ... ... ... ... ... |және жүзеге ... ... ... |
| ... ... | |
| ... | ... ... ... салу арқылы ... үй ... ... және ... ... ... |саясатты жүзеге ... ... ... |
| ... ... реттеу |ипотекалық несиелендіру, |
| ... ... ... пәтер алудағы |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... беру; |мекен-жайлық субсидия жүйесі |
| ... ... ... ... ... асады; |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |мемлекеттiк (коммуналдық) |
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... |
| ... бағаны реттеу |Дағдарыс жағдайында үлестік |
|Қазақстан үлгісі|тетіктері, жеңілдетілген ... және ... үй |
| ... ... ... бөліп төлеу; |
| ... ... ... ... ... ... құрылыс жинақты |
| ... үй құру үшін ... ... ... ретінде|
| ... ... ... әр ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... көлемінде сыйақы төлеу;|
| ... ... ... |қаржының бөлінуін тендерлік |
| ... жол ... ... ... ... |
| ... ... үшін |үлескерлік құрылысты қолдау |
| ... ... ... | |
| ... | ... ... ... ... ... орта және ... табысты адамдардың жеке
меншiк баспаналары бар, төмен дамыған мемлекеттердiң ... жеке ... ... - 50% ... ... бұл көрсеткiш - 40%, Швецияда -
43%, Голландияда - 45% ... ал ... 50% ... ... үйлердiң
үлесiнде: оның 40% жекеменшiк иелерi бар жалға ... ... ... 10% ... жалдық үйлер (муниципалды жалдық үйлер).
Жалдық тұрғын үйді ... мен ... ... ... ... оған ... және iшкi ... ықпал етедi. Егер коммерциялық
мақсатқа негiзделген ... ... ... онда пәтердiң ерекшелiктерiне
байланысты оны ... ... да ... Егер қоғамның аз ... үшiн ... ... салынған коммуналдық үйлер ... ... бұл ... ... ... де ... Жалдық тұрғын үй
нарығының қызметтері, тұрғын үйдің ерекшелiгімен анықталады.
Шетелдердің тәжірибесінде тұрғын үйге ... ... ... ... оң белсенділік арқылы тұрғындардың әлеуметтік
жағдайының тұрақты қалыптасуы мен дамуына алып ... ... ... үй ... ... үшін ішкі ... ... институциялық инвесторлардың ақшалары тартылады. Көптеген
елдерде тұрғын үй саласын ... ... ... үш ... ... ... ... «Баушпаркассен» жүйесі, ипотекалық
несиелендіру, тұрғындарға ... ... ... ... ... мекен-жайлық субсидия жүйесі.
Қазақстанда қаржылық дағдарыс жағдайында тұрғын үй ... ... ... бірі ... ... болуда.
Мемлекеттік бюджет қаржысы мерзімділік, ақылық, қайтарымдылық шартымен ұзақ
мерзімге (10-20 жыл) ... Жол ... ... ... ... ... сатып алу және тұрғызу, жалдық тұрғын үй мақсатында тұрғындарды
қамтамасыз ету, үлескерлердің бітпеген ... ... ... алу ... ... жас және көп балалы отбасыларға мемлекеттік қолдаудың тиімді
жүйесін құру мақсатында ... ... ... ... жарналарды
субсидиялау қарастырылған. Cөйтіп, 15 жыл көлемінде несиені төлеудің
мемлекеттік емес формалары дамыды: ... ... ... ... ... және ... үй құрылысын бөліп төлеу
Ал енді қазіргі кездегі Қазақстандағы тұрғын үй мәселесіннің жағдайына
келетін болсақ, келесі статистикалық мәлеметтерді атап ... ... ... беру – құрылысы аяқталған жеке ... ... ... ... ... топтарға арналған тұрғын
үйлерді (жетім балалар мен ... ... ... ... мектеп-интернаттар, балалар үйлері, қарттар мен ... ... ... ... жоқ адамдарды бейімдеу
орталықтары) ... ... ... беру ... ... ... ... – сыртқы қабырғалардың ішкі жақтары шегінде
өлшенген үйлер қабаттары ... ... ... алаңына балкондар,
лоджиялар, террас пен верандалар, ... ... мен ... олардың
алаңын қабат деңгейінде есепке ала отырып ... ... ... ... басқа да шахталарға арналған алаңдар кірмейді.
2011 жылғы қаңтарда тұрғын үй құрылысына 16,6 ... ... ... ... ... қаңтардан 1,6 есе көп.
Тұрғын үйлердің жалпы санынан 1181 жеке ... 31 көп ... ... ... ... ... ... көппәтерлі тұрғын үй құрылысының 1 шаршы
метрінің орташа нақты құны 109,1 мың теңге және халықпен салынған ... ... ... 60,2 мың ... ... ... тұрғын жайлардың жалпы алаңының нақты көлем
индексі
Сурет 1.
[Ескерту: ... ... ... ... ... негізіндегі жеке автордың сызбасы]
Бұл графиктен (сурет 1) 2010 жылда көптеген серпіністер ... ... 2010 ... ... ... ... ... 142,6%-
ға өскенін көріп отырмыз. Әрине, бұл жақсы көрсеткіш, яғни мемлекеттік
бағдарлама шараларының пайдалылығы жоғарылап келеді.
Сурет ... ... ... ... ... ... ... жеке автордың сызбасы]
Жоғарыда көрсетілген график бойынша (сурет 2) 2006-2010 жылдардағы
нарықтағы тұрғын ... даму ... көре ... 2008 жылы 6848 мың ... ... үй іске ... Бұл - ... жылға арналған бағдарламаның
алғашқы жылында жасалынған нәтиже. 2010 жыл – бұл ... ең ... жылы ... деп ... ... ... дамытудың заңдылықтарын
туындататын, тұрғын үй құрылысы кешенін ... ... ... ... мен ерекшеліктерін есепке ала отырып, отандық тұрғын үй
құрылыс кешенін дамытудың ... ... ... ... ... ... ... экологиялық және ұйымдастыру-басқарушылық. Әрбір ... ... ... ... ... Үй құрылыс кешенінің қызмет
етуінің ішкі «реттеушісі» болып ондағы ... ... ... ... ... өнімдерді өндірушілер мен тұтынушыларды есепке
алған тұрғын үй ... жүйе ... ... үй ... кешені
қолданатын құрылыстық материалдардың, бұйымдар және ... ... ... ... мен ... ... түрлерін таңдап, ұсынады.
Кесте 2
Тұрғын үйлердің пайдалануға берілген серпіні *
... ... ... ... |олардан жеке салушылармен |
| ... ... | |
| |мың ... |пәтерлер |мың шаршы|өткен |пәтерлер |
| ... ... ... мың |метр |жылға |саны, мың |
| | ... ... | ... ... |
|1992 |6130 |77.9 |84.5 |1133 |97.3 |11.2 ... |5046 |82.3 |67.0 |1122 |99 |10.5 ... |3856 |76.4 |48.4 |1057 |94.2 |9.4 ... |2322 |60.2 |28.8 |764 |72.3 |6.7 ... |1663 |71.6 |20.4 |628 |82.2 |5.2 ... |1407 |84.6 |15.7 |699 |111.3 |6.1 ... |1344 |95.5 |13.9 |851 |121.7 |7.0 ... |1132 |84.2 |10.5 |803 |94.4 |6.7 ... |1105 |97.6 |9.6 |843 |105 |6.6 ... |1218 |110.2 |10.9 |910 |107.9 |7.4 ... |1506 |123.7 |12.5 |1094 |120.2 |8.5 ... |1552 |103.1 |12.6 |1159 |105.9 |8.8 ... |2111 |136 |18.2 |1432 |123.6 |11.3 ... |2591 |122.7 |21.9 |1781 |124.3 |13.5 ... |4992 |182.4 |43.8 |2505 |145.2 |19.3 ... |6245 |125.1 |54.5 |3680 |146.9 |29.6 ... |6679 |107.0 |57.5 |3856 |104.8 |31.3 ... |6848 |102.5 |58.8 |3527 |91.5 |27.7 ... |6403 |93.5 |54.1 |3089 |87.6 |23.4 |
* ... ... ... ... Статистика агенттігінің
мәліметтері негізіндегі жеке автордың сызбасы
Тұрғын үй ... ... ... кең ... қол ... тұрғын үй
факторлары әсер етеді. Қол жетімді тұрғын үй, сол тұрғын үйдің стандартқа
сәйкес екендігімен, ... ... ... ... әрбір әлеуметтік
топ ішіндегі тұрғындардың тұрғын үйді алу ... ... ... Қол жетімді тұрғын үйді есептеу үшін белгілі қол жетімді тұрғын
үй индексін ... ... ... бұл ... аймақтағы тұрғындардың ең аз
күн көріс деңгейін, тұрғын үй коммуналдық төлемақысының көлемін, өндірістің
қызмет ету барысындағы өндірістік ... ... ... ... ... Үй ... ... қызмет атқаруы барысында тұрғын үй
мәселесінің басымдылығын бейнелейтін жалпы ... ... ... ... ... ... үймен тұрғындарды қамтамасыз ету
көрсеткішін қолдану мақсатқа сай болып ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз ету ұғымы, жыл соңындағы барық тұрғын үй
қоры көлемін сол мерзімдегі ... ... ... ... бөлумен
есептелінуі мәні жағынан төменгі құндылықтағы ... ... ... ... орташа есептемеде аймақтағы тұрғындардың тұрғын ... ... ... ... ... ... «жойылады».
Тұрғындарды тұрғын үймен қамтамасыз етуді дұрыс сипаттау үшін ... ... ... ... ... көлеміне сәйкес тұрғындарды бөліп,
талдау қажет.
2.2 ... ... ... ... реттеу маңыздылығы
Қазақстанда жылжымайтын мүлік нарығы жаппай жекешелендiру және нарық
айналымына жылжымайтын мүлікті тарту ... ... ... ... емес ... пайда болуы ерекше өрiс, жылжымайтын ... - ... ... қалыптасуына әкелдi. Егер бұған дейiн
пәтердi ... ғана ... ... ендi жеке ... ... бар
иелерi өзiнiң қозғалымсыздығын сата алатын болды. 1999 жылдың ... ... ... ... ... ... ипотекалық
несиелендiру жүйесiн енгiзудiң нормативтi құқықтық базасын жете зерттеуге
өзiндiк бастама танытты. Қорытындысында, Республика ... ... оның ... ... үй ... ұзақ мерзiмге қаржыландыру
Концепциясын және Қазақстан Республикасында ипотекалық ... ... ... ... ... және ... несие
берушiлер азамат-заемшыларға жылжымайтын мүлікке ұзақ мерзiмдi ... ... ... ... ... ... бүтiндей
жүйесiн құру, сонымен қатар, несиелендiру үшiн ... ... ... ... ... ... ететiн механизм құру көзделген. 2000
жылдың аяғында осы ... ... ... меншiктi тұрғын үй алу-әр отбасының бiрiншi ... ... ... ... ... мәселелерiн
ипотекалық несие алуға қол жеткiзу мүмкiндiгiнiң ... ... ... ... ... үй құрылысын қаржыландырудың дәстүрлi ... ... ... ... үй ... ... ... тұрғын үй құрылысына бюджеттiк ... ... түрi және оны ... жағдайын жақсартуға кезекте
тұрған ... ... ... ... Бұл сызба ... алу және ... ... көшу ... ... ... ... бюджеттiк қаржыландыруды қысқарту
жағдайында және халықты тұрғын үймен қамтамасыз ... ... үй ... көзi, ... өз ... ... ... табылды, сонымен
қатар, экономикасы дамыған көптеген елдердегi сияқты ... ... ... ... үй ... құнсыздану әсерiне
ең аз ұшырайтын және өз ... ... ... ... ... ... несие алуына қажеттiлiк туындайды.
Ипотекалық несие,атап айтылғандай,тауарлы-материалдық құндылықтармен
кепiлдi талаптарға жауап ... ... ... ... үй ... ... тартудың
бiрден-бiр қолайлы тәсiлi болып ... Ол ... ... ... зор ... ... ... мүлiктi жұмыс iстейтiн
капиталға айналдыруы несие берушiге ... ... ... ал халықты
жылжымайтын мүлiктi ... ... ... тағы да ... ... Қазақстанда қолдануға ... ... ... және орта ... ... тұрғын үй алуға қол жеткiзуiнiң
басты құралы.
Тұрғын ... ... ... ... ... келетiндер
мен тұрғын үй алу үшiн барлық сомасын бiрден төлей алмай қарызға ақша
алғысы ... ... ... қайта бөлу.
Бүкiл дүние жүзiнде тұрғын үй саласын инвестициялау технологиясы үш
негiзгi принциптен ... ... қор ... «Баушпаркассен» жүйесi,
Ипотекалық несие беру, халыққа тұрғын үй алу үшiн ... ... ... жәрдем ақы жүйесi). Бұл принциптердi жүзеге
асырудың ... ... ... ... ... қор ... ... елдерде тұрғын үй саласын инвестициялау әлдеқашан
ипотекалық несие ... ... ... ... үй ... ... асырылады. Бұл елдердегi мемлекеттiң мiндетi,
инфрақұрылым құру және ... ... үй ... ... қабiлеттi
жүйенiң өмiршеңдiгiн қамтамасыз ететiн жағдайды қамтамасыз ету болып
табылады [32,48б.].
Бұл ... ... ... тұрғын үй сатып алушылар белгiлi бiр
кезеңде белгiлi сомада ақша ... шарт ... ол ... нарықтың
пайыздық мөлшерлемесiмен салыстырғанда ең төменi. ... бұл ... ... ... ... да ... ең ... пайыздық
мөлшерлемемен (нарықтан төмен) алады.
Тұрғын үй қоры бағдарламасы ипотекалық процес жүйесiнде ерекше ... және банк пен ... ... ... арасындағы қарым-
қатынаста маңызды рөл ... ... ... ... ... шоттарда
алдын-ала жинақталған қаржылар және кейiн тек қана ... ... үшiн ғана ұзақ ... ... ... ... қорлары жүйесiнде
мемлекеттiк қолдаудың негiзгi нысаны жүйе мүшелерiнiң салымына ... ... ... ... ... ... ... (салымға да, сол
сияқты несиеге де) шарттың барлық ұзақ мерзiмiне ... ... ... мен заем ... ставкалардың айырмашылығы 3%.
Тұрғын үй салымдары ипотекалық несие беруге ... ... ... зор ... тудырады. Бәрiнен бұрын олар ... ... ... ... шетелдiк несиелiк тарихының аналогын
құруға мүмкiндiк бередi [27,45б.].
Тұрғын үй ... ... ... ұзақ ... ... кем
емес) болашақ заемшымен танысуға мүмкiндiк бередi, оның кiрiсiн, ... ... ... ... ... және ... бағалайды.
Клиенттiң салымға төлем төлеуде белгiленген режимдi сақтауы (әр ай
сайын ... ... ... оның ... ... ... ... етедi.
Құрылыс қорлары өзара қарым-қатынас жобаларының өзiн-өзi қаржыландыруына
бет алған және ... ... ... ипотекалық несие беру үшiн басқа
да ... ... ... ... керек. Бұл бiрiншiден, тұрғын
үй несиесiн алуға мүдделi азаматтардың жинақ шеңберiндегi тұрғын ... ... ... ... ... ... ... үй қоры бағдарламасы халықтың басқа
бөлiгi және ... ... ... ... Сонымен қатар,
жаңа салымдар рәсiмдеудi шұғыл немесе тоқтату керек ... ... ... ... ... ... жағдайда (мысалы, Германиямен
салыстырғанда) ... ... ... мерзiмде жинақталуы және оларды
несиемен қайтару ... ... ... ... ... ... үй ... азаматтар үшiн аз мүдделi емес. Бәрiнен бұрын,
ипотекалық несие алу үшiн ... ... ... ... ... жоқтар
үшiн әсiресе маңызды, өйткенi ол ипотекалық несие алу құқығына ... ... ... ... ... ... тұрғын үй салымдары клиенттi
ұзақ мерзiмдi несие берудiң әлсiз дамуы ... және ... ... ... беру ... ... шектеулi жағдайында
маңыздылығы кем емес жағымды момент болып табылатын ұзақ ... ... ... ... бар ... үйретедi. Ай сайын салымға
белгiлi мөлшерде ақша салу талабының ... ... ... оны
пайдаланғаны үшiн пайыз төлеу және несиенi өтеу шотына алдағы ... ... ... ... ... ... салыстыруды
қамтамасыз еткен жағдайда күшейетiн несиелiк тәртiпке дайындайды.
Сөйтiп, ... үй қоры ... ... мүддесi мен ипотекалық
несиеге мұқтаж азаматтардың мүддесiн ... ... ... ... ... алуда заемшыны белгiлi
бiр сурет бойынша төлемдi қайтаруға мiндеттейтiн ... ...... ... деп ... дүниежүзiлiк соғыс аяқталғанға дейiн ипотекалық банктер
ипотекалық ... ... ... ең даму ... ... банктер ұзақ мерзiмдi қаржылық ресурстарды тарту мақсатында ... ... ... ... ... ... биржа немесе
институционалдық инвесторлардың (сақтандыру және зейнетақы ... ... үй ... ... жеке ... қорлануын қайта
бөлудi жүргiзедi.
Несие ... ... ... ... ... жолымен
қамтамасыз етедi. Маманданған жинақ ... , ... ... ... ... ... ... несие берушi бола алады. Бұл жүйе
ауыспалы пайыздық мөлшерлемеге негiзделедi. Оның жемiстi қызметi ... ... ... ... үшiн пайдалануды талап етедi.
Ипотекалық банктердiң ... ... ... ... бiрдеңгейлiк
жүйесi негiзiнде жатыр. Бұндай жүйелер Данияда, Швецияда және ... ... отыр , ... ... ... Австрия,Нидерландыда,
Ұлыбританияда және Финляндияда өте дамыған. Франция мен ... жүйе ... ... ... банктер арқылы
жүзеге асырылды. ... ... ... ... облигациялар
шығару және сатумен қамтамасыз етiлген. ... ... ... 30% ... ... қамтамасыз етедi [22,75б.].
Ұлыбритания және Ирландияда ... ... ... ... соңғы жылдары ипотекалық несие нарығына ... ... кiре ... ... беру ... ... ... қарамай, ақшалай
қаражатты соңғы инвестордан жылжымайтын мүлiк ... ... ... бөлу ... ... ... үй алуын мемлекеттiң
қолдауы.
Ипотекалық несие берудiң ... ... бар ... ... ... ... және заемшы-азаматтарға зор ... ... ... ... кезеңiнде.
Мемлекет жылжымайтын мүлікті реттеуде ипотекалық ... ... ... ... ... Оның негiзiнде, банктер құнды
қағаздар нарығында жинақтаған ... ... ... ... ... екi деңгейлi нарық құрылымы жатыр және ... ... ... (пайызы жоғары емес) тұрғын үй несиесiн беруге
мүмкiндiктерi бар. Мұнда бiрiншi деңгей ... ... ал ... ... ... ... қағаздар (облигациялар, закладнойлар).
АҚШ және Еуропа елдерiмен қатар қазiргi уақытта халықты ипотекалық
несиелендiру жүйесi азиялық ... ... ... ... ... ипотекалық несиелендiру жүйесi құрамына Малайзия
Банкi (20%), қаржы компаниялары (19%), ... ... ... ... ... ... ... (бұдан әрi – корпорация)
құру ... дами ... ... ... ... жарғылық капиталы
АҚШ долларының 40 млн. жуығын құрайды. Берiлген корпорацияның негiзгi рөлi
- ... ... ету, ... ... ... ипотекалық
несиенiң ұзақ мерзiмдi сипаты, тұрғын үй сатып алушылар үшiн ... ... ... ... ... ... екi кезеңге бөлiнедi:
тұрғын үй салу ... және ... үй ... ... аяқталуы. Тұрғын
үй құрылысына салушыға 2-3 ... ... ... және ... өзiнiң
тұрғын үй салатындығы туралы ... ... ... Үй құрылысы
процесiнде ... ... ... үйдi ... сату ... және үй ... алушылар аяғына дейiн қаржыландырылады. Құрылыс
аяқталғаннан кейiн ипотекалық несиенi секьюритизациялау ... ... ... ... --қаржыландыру маржасы 70% -дан 80% -ға
дейiн, несиенiң ... ... ... 20 және 25 жыл ... ... ... ... 1/3 мөлшерiнде ай сайын өтелуi, қозғалымсыздықты
сақтандырғаны туралы шарттың болуы мiндеттi, сыйлық берудiң (ынталандыру)
ең ... ... 9% ... ... несие берушiлердiң соңынан корпорацияға
сатылатын ипотекалық несие заемшыларға беруiнен басталады,.Корпорация ... ... ... ... алуға кеткен шығынын жабу үшiн ... ... үшiн ... ... қағаздар шығарады, кейiн оны
инвесторларға сатады [24,64б.].
Үлкен ... ... ... ... ... ... капиталистiк мемлекеттiк емес ... ... ... ... және ... ... механизмiн қамтамасыз етушi
мемлекеттiк ұйымдар құру толық шешiмiн таппас едi, Қазақстан үшiн, ... ... ... ... ... ... шығару жолымен
қайта қаржыландыра алатын, тұрғын үй нарығының дамуын қамтамасыз етушi
жабық акционерлiк ... ... ... компаниялар құру жолымен
дамитын ипотекалық несиелендiру ... ... ... ең
жарамдысы болып табылады, сөйте тұра, кейiнiрек ... ... ... де ... ... ... ... керек.
Жалпы, жылжымайтын мүлік рыногындағы ипотекалық несиелендiру ... ... ... ... ... оның ... ... тұрған
жетiстiктерiн мойындамауға болмайды. Көбiнене ипотеканың өсуiне мүмкiндiк
туғызған обьективтi себептер. Макроэкономикалық ... ... ... және ... ... ... ... базасының өсуi
ипотекалық несиенiң өсуiнен көрiндi. Осы мәселе аясындағы ұйымдастыру және
заң шығаруды, ... ... ... ... ... ... мүлік рыногын мемлекетік реттеуде құрылыс жинақтары
бағдарламасын ... ... үй ... ... мен тұрғын үй алу
бойынша халыққа жаңа қаржылай қызмет көрсетудiң тағы бiр түрi болды. Осы
мақсатпен 2003 ... ... ... ... үй ... ... АҚ ... ҚТҚЖБ АҚ тұрақты еңбекақысы бар, бiрақ жаңа пәтер ... ... жоқ ... ... үй алу ... ... ... ұзақ мерзiмдi мемлекеттiк бағдарламаның бiрi. ... АҚ ... ... ... үй сатып алу мүмкiндiгi орташа жалақы алатын,
тiптi 10000 теңгеден аспайтын ... да ... ... ... ... үшiн ұзақ ... ... және сыйлықтың төмен
мөлшерлемесi ... ... ... заемды өтеу барысында жанұялық
бюджетке ауырлық түспейдi.
Несиелендiрудiң бұл ... ... ... ... айырмашылығы
мынада,клиент тұрғын үй сатып алу үшiн ... ... ... ... 50%-ы
мөлшерiнде алдын ала төлейтiн жарна сомасын құрылыс ... ... ... ... жинақ сомасына салым сомасы, ... ... ... ... ... Банк ... мемлекеттiк сыйақы жыл
сайын сыйға тарту салымының сомасының 20%-ы мөлшерлемесiнде ... ... ... берiлетiн салым сомасы 60 айлық есептеу көрсеткiшiн құрайды.
Салымдар бойынша сыйлық пен сыйақыны мемлекет тұрғын құрылыс ... ... ... ... сомасының өсуiне жiбередi. Тұрғын үй ... ... ең аз ... 3 ... ... Ең ... қорлану
мерзiмi шектеусiз. Салымшыларға тұрғын үй заемдары ... үй ... ... ... нарықтағыдан төмен пайыз болуына қарай 15 жыл
мерзiмге дейiн.
Бүгiнгi күнi жылға ... ... ... АҚ (өткен жылдың 23
қыркүйегiнен) жалпы жинақ көлемi 67 млн. теңгенi құрайды. Банк жалпы ... ... ... асатын 1400 шарт жасады. Тұрғын үй құрылыс ... ... ... ... ... ... ... региондардан Ақтөбе,
Павлодар,Оңтүстiк Қазақстан облыстарын айтуға болады.
Тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесiн жылдам енгiзу үшiн, атап айтсақ, тұрғын
үй ... ... ... ақша салу арқылы тұрғын үй ... ... ... ... ... жылдарға жүйеге әлеуеттi қатысушылар үшiн
қызықтыратын жағдайлар туғызу, атап ... ... ... қажеттi
қорланудың мөлшерiн алатын тұрғын үй құнының 25%-ына дейiн ... ... ... үй ... ... ... жұмыс iстей бастаған күннен жорамалданды.
• қорлану мерзiмiне қарай ... ... 25 ... ... ... ... сыйлық беретiн салым сомасын 200 айлық есептiк көрсеткiштерге
дейiн өсiру, бұл ҚР қолданылып жүрген заңнамасына өзгерiстер енгiзу
Осындай ... ... АҚ ... ... 12,26 ... ... ... 2,34 млрд. теңгенi салымдар бойынша мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... үй ... жүйесi :
ипотекалық несиелендiру жүйесi және тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесi ... ... ... қайта толықтырады. Ипотекалық несиелендiру жүйесi
табыс деңгейi орташадан жоғары азаматтарға, ал тұрғын үй ... ... ... ... орташадан төмен азаматтарға арналған. Көптеген елдерде
бұл екi жүйе бiр мезгiлде, тiптi ... ... ... ... ... тұрғын үй алу көптеген азаматтардың ... ... ... экономикалық қайта жаңарудың басынан бастап, ... ... ... үй ... өте жәй жүрдi. Халықтың көп
бөлiгiнiң төлеу қабiлеттiлiгi төмен ... , ... ... ... үй ... ұзақ ... несиенiң болмауынан, реформаның алғашқы жылдарында
құрылған тұрғын үй нарығы қажеттi қаржы-несиелiк механизмдермен қамтамасыз
етiлме
2.3.Тұрғын үй ... ... ... ... ... үй ... нарықтық қатынасқа өттi және тұрғын ... ... ... ... ... үй алу және ... үй ... несиелендiрудiң прогрессивтi нысанының дамуы арқылы ... ... ... ... және ... нысанына бойынша тұрғын ... ... ... да ... ... үй ... қаржыландыру
жүйесiнде радикальды өзгерiстер болды, жеке меншiкшi және дара салушылар
басты рөл атқарды.
Тұрғын үй қоры ... ... ... 2008 жылдың 1 қаңтарына
Қазақстан Республикасының тұрғын үй қорының ... ... 243,0 млн. ... ... оның ... ... – 144,8 млн. шаршы ... ... 98,2 млн. ... ... ... ... үй қорының
96,8 %-ынан артығы жеке меншiктiк(235,3 ... ... және ... меншiкте (7,7 млн.шаршы метр)
Қолданылып жүрген әлеуметтiк норма бойынша бiр тұрғынның тұрғын ... ... 18 ... метр мөлшерiнде, 2009 жылдың аяғына қарай елiмiз
бойынша бiр тұрғынға орташа 17 шаршы метр, оның iшiнде-қалаларда- 18 шаршы
метр, ал ... ... - 15,8 ... метр. Мемлекет тұрғын үй құрылысында
негiзгi қатысушы болудан қалды. Оның ... ... үй ... ... 2008 жылы ... ... 2009 жылы бұл ... Жамбыл
облысындағы жер сiлкiну зардаптарын тұрғын үй ... ... ... ... ... өстi. Қолдануға тапсырылған тұрғын үйдiң жалпы алаңының 69,4 ... ... ... ... ... ... жинағының деңгейi төмен болып қалып ... ... өзi ... ... ... ... Сонымен қатар, соңғы
екi-үш жылда жеке үйге (жабдықталған үйлер, көп пәтерлi үйлердегi қайта
салынған және iрiлендiрiлген пәтерлер) ... өстi. ... үйге ... және ... ... ... ... оларда бұрынғыша тек бизнес-
элита ғана емес, шетелдiктердi қоса, сонымен қатар, ... ... ... сол ... ... өңдеу және өндiру салалары
жұмыс iстейтiн кәсiпорындар жұмылдырылған жерлерде.
Тұрғын үй нарығына келетiн болсақ, республиканың барлық территориясында
бiрдей жағдай бiрдей. Тұрғын ... ... ... ... ... ол
кезде жаңа тұрғын үй құрылысы ретiнде өте баяу дамыған. 2008 жылы тұрғын үй
құрылысының көлемi 2006 ... ... жетi рет ... ... бiрнеше жыл iшiнде республикада қосылған тұрғын үй көлемi
бұрыннан бар тұрғын үй ... ... ... ... және ... ... шығарылған апатты және көнерген үй құрылысының көлемiмен теңеледi.
Тұрғын үй қорын жаңартудың мұндай ... оның ... ... ... ... көп бөлiгi сейсмикалық қауiптi аймақтарда екенiн
ескерсек, онда ... ... ... ... үй құрылысында апатты
жағдай. Статистика ... ... емес ... ... жатқан
тұрғын үйдiң үлестiк салмағының бiрқалыпты өсуiн, яғни ... үлес ... ... жеке ... ... өсуiн көрсетедi. Олай болса 1990
жылы мемлекеттiк кәсiпорындар және ұйымдармен 78% тұрғын үй салынды ... ... ... ... жаңа ... үй ... жеке меншiк секторының
үлесiне тиедi.
Қазiргi уақытта бiрiншi нарықтағы тұрғын үйдiң құны екiншi нарықтағы
құнынан 1,5 – 2,5 рет ... ... ... үй ... ... ... және тұрғын үй несиелендiру механизмiнiң қалыптасу мүмкiндiгi
бiрiншi кезекте екiншi нарықтағы тұрғын үй ... ... ... Одан ... өзгеруi керек.
Халықтың тұрғын үй құрылысы және тұрғын үй алуы үшiн ... ... ... ипотекалық несиелендiру жүйесi шығады.
Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелендiру жүйесiнiң рөлi жыл ... ... ... алып келе ... атап айту ... ... дамуы экономиканың нақты секторының дамуына позитивтi әсер етедi
және ... ... ... ... құлдырауын тоқтатуға
әкелдi. Құрылыстың өсуi құрылыс материалдары өндiрiсiн, ағаш өңдеу саласын,
жиһаз өндiрiсiн, электр жабдықтарын, металл бұйымдарын, т.б. ... ... ... ... ... ... Ипотекалық
несиелендiру өндiрiстi жетiлдiру және өнiмнiң бәсекеге қабiлеттi сапасын
арттыру үшiн мүмкiндiк ... ... ... ... ... көруге болады (3- сурет).
Ипотекалық несие деп (mortqaqe, loan mortqaqe) ... ... ... алу жолымен, белгiлi бiр сұлба ... керi ... ... ... Егер ... ... сәйкес
мiндеттемесiн орындаудан бас тартатын болса, онда несие берушi оның кепiлге
қойған қозғалымсыздығын иеленуге ... ... ... ... ... ... және алынған ақша есебiнен қарыз сомасын жабуға құқылы.
Несие берушiге кепiлге салынған мүлiкке ... ... беру ... ... деп ... ... ... ипотекалық
несиелендiру сұлбасында заемшы ретiнде жеке тұлға да, ал ... ... үй ... ... заемшылар ипотекалық несиенi
қозғалымсыздық алу үшiн пайдаланады, әрi ол ... ... ... ... несиелендiру – тұрғын үй аясына инвестиция тартудың
ең ... ... бiрi. Нақ ... ... ... келiстiруге –
тұрмыс жағдайын жақсарту, банктерге – тиiмдi және табысты жұмыс, құрылыс
кешенiне – халықты ипотекалық несиелендiрудiң кең ... ... ... ... ... мемлекет пен өндiрiстiң ырғақты ... ... ... қатар, ипотекалық несиелендiру жүйесiнiң рөлi мынада, оны
қазiргi Қазақстан экономикасының өсуi мен тұрақтылығының ... ... ... ... көзі: www.stat.kz Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің
мәліметтері негізіндегі жеке автордың сызбасы]
Экономикасы ... ... ... ... ... жеке меншiк
әлеуеттi базаның қалыптасуына және әлеуметтiк тұрақсыздықты жеңуге жағымды
әсер ... ... ... ... ... үйге ... тұрғын үй – тұрмыстық жағдаймен қамтамасыз ету,
ұлттың денсаулығының ... ... ... ол өз ... ... ... арттырады.
Кесте 4
Ипотекалык несиені алмау жөніндегі шешімге әсер ететін негізгі
қиындықтар( %)
|Тұрақты ақша табысы ... |28,3 ... ... ... ... |21,7 ... ... болатынына сенімі жоқтар |9,6 ... ... алу үшін ... ... ... |10,9 ... білмейтіндер | ... ... ... ... ... |4,4 ... |2,2 ... ... ... ... |13,0 ... ... [24, 45б.].
Ипотекалық несиелендiрудiң бiрiншi кезеңi деп 1995 – 2001 жылдарды
есептеуге болады, яғни,»Жылжымайтын ... ... ... ... күшi бар
Қазақстан Республикасы Президентiнiң Жарлығы күшiне ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй алуға (қысқа
мерзiмге) доллармен және жоғары пайызбен ипотекалық ... ... ... бастады. Ипотекалық несие бойынша сыйлық ... ... ... 20%, ... ... ... шамамен 40-50 % -ды
құрады, несие мерзiмi 5-10 ... ... ... ... ... ... ... негiзгi критерилерiнiң
азаюы жағына қарай өзгерiске ұшырады. Сонымен, 2003 ... ... ... деңгейдегi сыйлық беру мөлшерлемесi жылдық 12-15% -ды ... ... ... ... 15-20 % -ға ... ... несие мерзiмi
орташа 10-15 жыл болды, қажеттi құжаттар тiзiмi қысқарды [24, 45-47б.].
Бiрақ та ипотекалық несиелендiру ... тiптi ... ... ... ... ... ... көрсету Қазақстан Республикасының
ерекше санаттағы азаматтарына ғана мүмкiн болды. Оның негiзгi себептерiнiң
бiрi халықта бастапқы ... мен ... ... ... үшiн жеткiлiктi
қаржысының болмауы. Осыған байланысты Қазақстан ипотекалық компаниясы» ЖАҚ
(бұдан әрi ҚИК) құрылды. Бүгiнде ҚИК жарғылық капиталы 2,5 ... ... ... ... ... ... ... көлемiн
ұлғайту үшiн ипотекалық несие беру бойынша талап құқығын алу жолымен ... ... ... ... ... ... ... үшiн
несие ресурстарының арзандауын қол жеткiзедi, бұл берiлген нарық шеңберiнде
шешiм қабылдау кезiнде басымырақ ... ... ... ... ... ҚИК ... ... мен эмиссияға шығындарға қарай талап құқығын баға
белгiлейтiн мөлшерлеме бойынша ... ... ... ... қызметi
барысында баға белгiлейтiн мөлшерлеме тек ... ... ... түстi. Егер, 2002 жылы баға белгiлейтiн мөлшерлеме 14% -ды
құрады,қазiргi уақытта ол 9,6% -ды құрайды.
ҚИК-тiң ... ... ... ... ... банк және
банктiк операциялардың бөлек түрлерiн ... ... екi ұйым ... ҚИК ... ... ипотекалық несие берудi асыратын
«Каспийский» ... ... ... ... «АТФ ... ... ... НаурызБанк Казахстана», «ТехакаБанк», Альянс Банк»,
«Цеснабанк» сияқты екiншi деңгейдегi банктер мен қаржы ұйымдары ... ... ... Одан ... ... деңгейдегi банктер қатары
тұрғын үй құрылысын өз бетiмен ипотекалық несиелендiрудi жүзеге асырады.
2004 ... 1 ... ҚИК ... ... ... ... ... сомасы 10 млрд. теңгеден асатын талап құқығын алды.
Сонымен қатар, ипотекалық несиелендiрудi кепiлдендiру (сақтандыру)
жүйесiнiң де рөлi аз емес ... атап өту ... ... ... ... жүйесi ипотекалық несиелендiруге қол жеткiзу үшiн
несие бойынша ... ... ... ... сақтандырушы
екiншi деңгейдегi банктер мен ұйымдар арасында бөлу ... ... ... ... ... ... 2003 жылы ... несиелер
кепiлдемесiнiң қазақстандық Қорын құрды. ... әрi ... ... ... құру ... ... ... кеңейтуге
және оптимизировать етуге мүмкiндiк бередi. Ипотекалық несиелер кепiлдемесi
(сақтандыру) жүйесi ... ... ... ... ... ... %-ын ... деп күтiлуде. Қазiргi кезеңде Қордың жарғылық капиталы ... ... ... төрт-бес жыл бұрын Қазақстанда тұрғын үй құнының апатты құлдырауы
болса, бүгiнде жылжымайтын ... ... ... ... ... ... нарықтағы пәтерлер құны практикалық түрде ... ... ... ... ... ... алушыларды құрылыстың
сапасы мен коммунальдық, техникалық және сервистiк қызметтiң құны ... өте ... ... ... үйдiң жоғары құны жалпылай тұрғын үй құрылысының өсуiн тоқтатып
тұрған негiзгi себептердiң бiрi. ... ... ... ... ... бойынша 2000-2003 жылдарды республика
қалаларында (халық тұрғызған жеке ... ... ... 1 ... ... үй ... нақты орташа құны 47,5-60,3 мың теңгенi құрады, бұл ... метр ... үй ... ... ... орташа құнынан 24,5 және
12,7 мың теңгеге артатын Астана мен Атырау қалаларын қоспағанда [24,105-
108б.].
Құрылыстың құнын ... үшiн ... ... және қуат ... ... өту қажет.Тұрғын үй құрылысы сапасына
қазiргi қойылатын талаптар дүниежүзiлiк стандарттарға сәйкес ... ... ... ... ... алдын ала анықтайды.
Бiрақ та отандық құрылыс материалдары өнеркәсiбi құрылыс өндiрiсiнiң
қажеттiлiгiн толықтай қанағаттандыра ... ... ... жаңа ... ... ... және
конструкциялармен, сонымен қатар, қажеттi шикiзат ресурстарымен, өндiрiстiк
қуаттылықпен, инженерлiк және жұмысшы кадрлармен қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... ... және ағаш пен металды ауыстыратын басқа материалдар шығаратын
кәсiпорындар жоқ. Өзiнiң машина құрылысы дамымаған, жүк көтеру машиналары,
жүк ... ... ... мен ... жабдықтар
шығаратын зауыттары практикалық түрде жоқ
Осындай проблемаларды шешу ... ... ... «2005-2007 жылдарға Қазақстан Республикасында тұрғын үй
құрылысын дамытудың мемлекеттiк Бағдарламасы» зерттелiп өңделдi, ... оның ... ... ... үй ... ... ... жарнаны және несиелендiру мөлшерлемесiн азайту жолымен халықтың
қалың топтары қол жеткiзе алатын берiк тұрғын үй ... өсу ... ... екi ... ... ... ... (2005) өндiрiлетiн:
• ипотекалық несие бойынша мөлшерлеменi төмендететiн құлдырау ... әрi ... ... қолдану;
• компанияның тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатымен ҚИК-тi 6,4 ... ... қол ... ... үйге ... ... үшiн 20 жылға ... ҚИК ... ... 34,9 млрд ... көлемiнде
эмиссиялау;
• бастапқы жарна мөлшерiн 10 %-ға дейiн төмендету, бұл тұрғын үй ... млрд ... ... төмендету мақсатымен ИНКҚҚ-ты капитализациялау;
• «бенчмарканы» ҚИК ипотекалық облигациялары эмиссиясы алдында қолдау үшiн
Қаржы министрлiгi ұзақ мерзiмдi (20 ... ... ... құнды
қағаздар шығару;
• Қазақстан Республикасының қолданылып жүрген заңдарына өзгерiстер енгiзу,
әсiресе, ипотекалық несиелердi беру және ... үш ... ... ... ... ... ... (2006-2007 жылдар) мынадай шаралар қабылданады:
• ипотекалық несиелендiру көлемiнiң мәндi өсуi барысында ... ... ету ... ... 20,4 млрд теңге мөлшерiнде
капитализациялау;
• 2006-2007 жылдары салынған тұрғын үйлерге сұранысты қаржыландыру ... ... 111,2 млрд ... ... 20 ... ... эмиссиялау;
• бастапқы жарна мөлшерiн 10 %-ға дейiн төмендету, бұл тұрғын үй ... млрд ... ... төмендету мақсатымен ИНКҚҚ-ты капитализациялау;
Бағдарламаны жүзеге асыруды бастағанша мынадай дайындық шаралары
жүргiзiледi:
... ... ... ҚИК акциясының мемлеекттiк пакетiн пайдалану және ... ету ... ... ... Республикасының Қаржы министрлiгiне беру;
• «бенчмарканы» ҚИК ипотекалық облигациялары эмиссиясы алдында қолдау үшiн
Қаржы министрлiгi ұзақ мерзiмдi (20 ... ... ... ... ... уақытта ипотекалық несиелендiру жүйесiн дамыту үшiн шешуге
қажеттi проблемалар қатары бар:
• шарттық ... ... үшiн ... ... ... Шарттық қатынастағы субьектiлер шеңберiн анық анықтау қажет.
• Меншiктiң әртүрлi статусына қарай ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Бұнда жер салығынан түскен ақша есебiнен құрылған қор қаржыландырған,
жердi кепiлге ... ... ... ... сақтандыру елеулi
рөл атқарады.
Қарама қайшылықтан қашу керек, қозғалымсыздықты кепiлмен несиелендiру
туралы заң шығару жүйесiн ... ... ... ... ... ... ... жер, салықтар туралы заң актiлерi өзара
келiсiлiп, бiр мақсатты ... ... ... ... ... қозғалымсыздығын қаржыландыруға, ал несие берушiге
табыс табу үшiн мүмкiндiк беру;
... ... ... ... - ... ... ... жететiн болуы керек.
Қазiргi Қазақстандағы ипотекалық несиелендiру жүйесiнiң қалыптасуы мен
дамуы инфрақұрылымның элементтерiн құрумен бөлiнбестей байланыста, ... ... ... (жер, тұрғын үй, қозғалымсыздықтың
өндiрiстiк обьетiлерi) мiндеттi тiркеудiң жүйiсi;
• қозғалымсыздықты бағалау бойынша маманданған мекемелер;
• ипотекалық маманданған банктер;
... емес ... ... ... тыс қорлар.
Бағдарламаны жүзеге асыру процесiнде нақты ... ... ... Атап ... ... жүзеге асыру кезеңiнде жаңа қол
жететiн тұрғын үйлерге ... ... ... ... жүйесi
қатысушысы - азаматтарға төлек ... ... ... есеп ... ... ... ... 49 мың отбасы,
оның iшiнде 2005 жылы -11,7 мың отбасы,2006 жылы -16,5 мың ... ... 20,8 мың ... ... ... ипотекалық несиелендiру жүйесiн құру
қажеттiлiгi туды. Жүйенiң қандай ма бiр звеносы болмаған ... ол ... ... ... ... ... ... қозғалымсыздықтың
құнын бағалаудың дамуына және сақтандыруға барлық жағдайды туғызу қажет.
Бұнда ҚР Ұлттық Банкi аз рөл атқармайды.
Дүниежүзiлiк ... ... ... және мемлекет ... ... ... ... ауыл ... және тұрғын
үй секторын инвестициялауға және әлеуметтi-экономикалық дамуға мүмкiндiк
бередi. Ипотекалық несиелендірудің екі ... ... ... ... екі ... ... 12 13 1 2 ... 6
8
7
Сурет 4.
[Ескерту:www.stat.kz Қазақстан Республикасы Статистика ... ... жеке ... ... ... ...... нарық
1 — тұрғын үй үшін ақша құралдарын тапсыру;
2 — тұрғын үйге меншік құқықтарын тапсыру;
3 — ипотекалық ... ...... ...... ... өмірін және кепілдегі мүлікті сақтандыру;
10 — сақтандыру жағдайы басталған кезде сақтандыру өлшемін төлеу;
11 — кепілдегі мүліктің тәуелсіз бағасы;
12 — ... ... және ... ... ... іс ...... алушы өзінің міндеттерін орындамаған жағдайда кепілге берілген
мүлікке
ІІ – ... ...... ... үшін ақша ... — ипотекалық облигацияларды орналастыру;
8 —ипотекалық облигациялар үшін ақша ... ... ... ... ... үй ... ... көзінің бірі бюджеттік қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... ұзақ
мерзімге (10-20 жыл) беріледі. Жол карталары негізінде құрылып бітпеген үй
құрылысын ... алу және ... ... ... үй ... ... ету, ... бітпеген құрылысын қолдап, қолға алу қажет.
Ел ішінде жас және көп балалы отбасыларға ... ... ... құру ... ... несиелеу бойынша пайыздық жарналарды
субсидиялау қарастырылған. ... 15 жыл ... ... ... емес ... ... қаржылық ұйымдар тарапынан несиелендіру;
үлестік құрылыс және тұрғын үй құрылысын бөліп төлеу Ал енді ... ... ... үй ... ... ... болсақ,
келесі статистикалық мәлеметтерді атап өтейік:
Тұрғын үйлерді пайдалануға беру – құрылысы аяқталған жеке ... ... ... ... ... топтарға арналған тұрғын
үйлерді (жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға
арналған мектеп-интернаттар, ... ... ... мен ... ... тұрақты мекен-жайы жоқ адамдарды бейімдеу
орталықтары) ... ... ... беру ... қорыта айтқанда, ипотекалық несиелендiру жүйесiнiң
қалыптасуы Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... дамыту үшiн немесе тұрғын үй
құрылысына ипотекалық несие алушы нақты азаматтарды ... ... ... ... екiншi нарық үшiн құнды қағаздар эмиссиясы
шеңберiнде жүзеге асырылатын заемдар мен ... ... ... ... асыратын мақсатты несиелiк ресурстар беретiн шаралар
жүйесi енгiзiлген жағдайда ғана ... ... ... ... Бұл ... ... отырған мәселеге тiкелей қатысты факторлар
қатарын атауға болады.
Қоғамның ... ... ... ... ... ... ... Сөйте тұра, құқықтық ортаның ... ... ... ... ... ... ... дамуына басты
әсерiн тигiзедi. Сол сияқты ... ... ... ... ... және жаза ... ... тәсiлмен қамтамасыз ету үлкен рөл
атқарды.
Бұған жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... кепiлдi тiркеу және басқа да жылжымайтын мүлiкке
ауыртпалық ... ... ... ... ... табысты
дамуы оған қатысушылардың ипотекалық операцияларды жүзеге асыру тәртiбi
мен ... ... ... ... ... ... және қаулылар
шығарғанда ғана мүмкiн болады.
Ипотекалық несие берудiң дамуына әсер ететiн экономикалық факторларға
қаржы-несие нарығының жалпы ... және ... ... ... нарығының
дамуы, валютаның нықтылығы,инфляцияның деңгейi, жылжымайтын мүлiк
нарығының динамикасын және ... ... ... ... ... ... ... барлық мүмкiн экономикалық тәуекел
етулердi сақтандыру ... ... бұл ... тобында мәнi зор. Соған
қарай, ипотеканың бiрқалыпты дамуы үшiн ... ... ... және оған ... ... ... сонымен қатар, жылжымайтын
мүлiкке кепiлдiктi қамтамасыз ететiн құнды қағаздардың табыстылығы мен
өтiмдiлiгiн ... ... ... табылады.
Ипотекалық несиелендiрудiң нысандары мен дамуына тарихи жағдайлар мен
факторлар да ... бiр әсер ете ... ... ... рөл ... қорлануы дәстүрлерi немесе олардың болмауы, сондай-ақ халықтың
несиеге қарым-қатынасы. .Жер құрылысының қалыптасу ... ... ... ... ... және ... ... тән ерекше сәттерi
ипотека дамуының нақты нысанына мәндi әсер ... ... ... ... ... ... несиелендiрудi ұйымдастырудың варианттары мен ондаған ... үшiн ... ... ... ортасына үйрене отырып бiрiн-бiрi жоққа шығармай бiр
мезгiлде жүзеге асырылатын ... ... ... және ... ... ... ... кезде Тұрғын ұй құрылысы проблемаларын шешудің ықтимал жолдары
белсенді талқылануда.Мемлекеттік қайтарымсыз ... үй салу ... ... ... Бар ... осы ... ... арзандату мақсатында тұрғын үй ... ... өз ... жергілікті билік алуы тиіс.Құрылыс үшін тендер
арқылы жер сатуды міндетті шараға айналдыру қажет.
Елбасымыздың ... алға ... ... Үкімет пен әкімдер
мүмкіндіктерінің шегінен шығып ... да ... ... ... үш ... тиіс. Ең басты-тұрғын үй рыногында адамдар үшін ... ... ету, ... үй құны мен ... ... арасындығы сәйкессіздікті
қысқарту.
Жалпы тұрғын үйді ұзақ мерзімді несиелеу жүйесінің дамуы, Республикалық
бюджеттің және шетел инветициясын ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын бөлуді қамтамасыз ететін ипотекалық
несиелеу жүйесінің қазіргі элементтерін жұмылдырумен тікелей байланысты.
Стандартты ипотекалық ... ... ... түрлендіру, өз кезегінде
кредитор мен қарыз алушылардың мүдделеоін ескерентін тиімді жүйеге
айналдыруды ... ... ... ... ... дің жаңа ... жағдайларда тиімді болып табылады: біріншіден,ол несиелеу
процесіне қатысушыжақтардың ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етсе; үшіншіден, кредитор ... ... ... Бұл ... ... ... ... жас отбасылардың бастапқы несиені қайтарумен
байланысты шығыстарын қайтаруға немесе несиелік демалыс ... ... бар ... ... ... ... уақытта табысының өсуіне
қарай салуға бағытталынады.
Ипотекалық несиеге деген сұраныстың жоғары болуы өз кезегінде несиенің
пайыздық ... ... ... үй ... ... ... реттеуші ретінде қатысуы тиіс. Егер табысы жоғары ... ... өсуі ... ... ... ... мемлекет мұндай
жағдайда табысы төмен отбасылардың шығыстарының орнын жабуға,яғни несиені
жеңілдікпен берілуіне ықпал етуі ... ... ... дағдарысы және оның жылжымайтын мүлік нарығына
әсері
Әлем тарихында үшінші мыңжылдықтың ... ... ... ... мен ... ... күрделенуімен сипатталады. ХVIIІ ғасырда
Англияда алғаш артық өндіріспен байланысты дағдарыс орын алғаннан ... ... ... дағдарыс болған екен. Олардың себептері де әр алуан.
Алайда, расында да нарық қаншалықты ... ... ... және ондағы
мемлекеттің рөлі қандай болуы тиіс деген сұрақтар әр дағдарыс өткен соң
қойылатыны ... ... ... ... барынша мемлекетті
шеттетіп, еркін дамуға бет ... ... ... бір ... ... ұшырап отырады. Осыған орай, Франклин Рузвельттің «Капитализм –
өте тұрақты жүйе, оны ... ... тыс ... ғана ... деген сөзін айтуға болады. 1929-1933 жылғы «Ұлы дағдарыстан» ... ... ... ... еркін дамығанымен дәл қазіргі ... ... ... қажет-ақ.
Осыны түсінген әлемдік қауымдастық 2007-2008 ... ... ... ... ... ... рөлін күшейтіп, банктерге
қойылатын талаптарды қатаңдатып отыр. АҚШ, ЕО мемлекеттері ... рет ... ... дағдарыстың қайталанбауына себеп болатын шаралар кешенін
қабылдады, ... ... ... пен ... ... ... ... спекуляцияны шектейтін ережелерді жатқызуға болады.
Сонымен қатар, Қазақстанда да Ұлттық банк пен Қаржылық қадағалау ... ... ... ... ... ... ... әлемдік экономикадағы соңғы өзгерістер қателіктерді қайталамауға
бағытталып отырғаны анық.
Адамзат тарихындағы алдыңғы дағдарыстар ... ... пен ... орын алып жатқан болса, 2007-2008 жылдары тамырын тереңге жайған
дағдарыстың себебі сәл өзгеше. Ең алдымен, әлемдегі заттай ... ақша ... мен ... ... ... ... ... өндірілген тауарлар мен қызметтердің жалпы сомасы 40 трлн $ ... ақша ... одан 10 ... ... 400 ... құрады. Бұл өз
кезегінде қаржылық қатынастарда ... ... ... «көпіршіктің»
пайда болғанының дәлелі. Екіншіден, дағдарыстың ... ... ... ... белгілі. Дерек көздеріне қарағанда
АҚШ-тың сыртқы қарызы жалпы ішкі өнімінен 4 ... көп, ... АҚШ ... өмір ... ... деген сөз.
2007 жылы осы ипотека нарығындағы несиелердің қайтарымсыздығы немесе
қайтарылуы күмәнді екендігі белгілі ... бұл тек ... ... қиын емес еді. ... ... қоры Аргентинаның ЖІӨ-нен 10 ... 639 млрд $ ... ... ... банкінің банкроттығынан
кейін АҚШ-тағы банк жүйесін нағыз дағдарыс жайлады. АҚШ экономикасындағы
осындай қиыншылықтар қалайша ... тез ... дер ... банктердің
құлдырауы әлемдік өндірістің 40%-ын тұтынып ... осы ел ... өмір сүру ... айырады, ал бұл өз кезегінде сұраныстың күрт
қысқаруына әкеліп соғады. ... ... ... ... электрэнергиясы мен өндіріс, сәйкесінше мұнай өндіру азаяды.
Нарықтағы мұндай өзгеріс ... ... ... ... ... ... бағадан 30-35$-ға бірақ түскенін білеміз [19,135-136 б.].
Сонымен қатар, қазіргі таңда әлемде «долларизация» үдерісі орын алып
отыр, сондықтан да ... ... ... ... АҚШ ... мен
валютасының тұрақтылығына тәуелділігі заңды құбылыс. Ал ипотека ... ... ... ... ... «сенім дағдарысы» басталды, яғни
инвесторлар мен қарыз берушілер триллиондаған қарыз қаражаттар мен алдыңғы
қатарлы ... ... ... көз ... бұл ... қаша
бастады. Қорыта айтқанда, ... ... ... ... ... ... оның Қазақстанға әсері ең біріншіден мұнай бағасының ... ... ... ... ... ... жүргізетін ақша-
несие саясатының өзі әлемдік мұнай бағасына негізделіп ... ... ... ... бөлігін құрап отырған мұнай бағасының төмендеуі
бюджеттік түсімдерді ... ... ... ... да кері ... ... ... жүргізілген девальвация да осы бағалық
тұрақсыздықтың ... ... ... ... Осы ... ең көп зардап шеккен Қазақстанның банк жүйесі мен тау-кен
саласындағы компаниялар ... ... ... ... дер ... ... кешенінің нәтижесінде еліміздің банк жүйесінің
құлдырауы мен жаппай жұмысссыздықтың алдын ... «Бес ... ... ... ... ... мен ... арасындағы меморандумдар және
өзге де үкіметтік бағдарламардың сәтті іске асуынан халқымыз ... аса ... ... жоқ. Оған ... ... ... мен ... экономикалық индикаторлардың
өсімі дәлел.
Дағдарыстың екінші кезеңі басталып кетті десек те ... ... ... ... ... ... ... екінші кезеңнің белең
алуына Еуропадағы ахуал түрткі ... ... Бұл жаңа ... ерекшелігі –
тәуекелдердің артып, сенімнің төмендеу ... ... ... ... ... тапшылығы мен ішкі дағдарысқа ұшырауы бүкіл кәрі
құрлықтағы еуроға ... ... ... ... ... ... Грецияның қарыздарын ортақ қарыз деп ... ... ... ЕВҚ ... кепілдеме бергенде, бәлкім мұндай жағдай орын
алмас па еді. ... ... ЕО ... ... дефолтқа ұшырап,
тығырықтан шығудың басқа да жолдарын іздестіре бастағанда кеш қалғандарын
түсінді. Бірінші толқында банктер ... ... ... ... ... ... кебін мемлекет киді. Әрине, қазір бұл дағдарыстан ... жолы ... мен ... ... қалпына келтіру, қарыз
қаражат пен меншіктегі актив көлемінің тепе-теңдігін сақтау және сапалы
экономикалық өсу ... ... біз ескі ... жетілмеушілігін еңсерудің бірегей мүмкіндігін
тиімді пайдаланып, Жаңа әлем ... ... ... ... ... ... Бұл үшін бүкіл әлемдік қоғамдастықтың орасан зор ... және ... ... жұмылдыру және көп уақыт қажет
болатындығы түсінікті. Бізге түбегейлі жаңа қисынды құру және әзірге ... ... ... ұлы) ... әлемі деп атауға болатын осы өткел
бойынша ортақ жаңа «қозғалыс ережесін» әзірлеу ... ... ... ... ... таңдағы ең тиімді жолы ретінде
бірқатар мемлекеттер банктер, қор ... ... ... ... зор ... ... ... АҚШ, Еуропа елдері, Жапония және ... ... ... ... ... ... сатып алып, кейбір банктерді мемлекет меншігіне де алып ... ... ... ең ... шешім. Себебі, әлемдік экономика қаржыға, ... ... өте зәру ... отыр. Нақ осындай үрдіс Қазақстанда бәрінен
бұрын басталды. Осы ... ... ... Назарбаевтың уақыт тынысын
тамыршыдай тап басып, өмір ахуалын бұрын болжайтын көрегендігіне тағы ... ... ... дағдарысының ең бастапқы сатысы ипотекалық қиындықтар
елімізде енді ... ... ... Мемлекет басшысының тікелей
тапсырмасымен Үкімет экономиканың ең осал салаларына орасан зор мемлекеттік
қолдау ... ... ... мемлекеттік ресурстарға кіруге
рұқсат беріліп, ... ... ... өсірмеуіне жағдай жасады.
Сөйтіп, қазақстандық банктердің ... мен ... ... ... мемлекет көп қаржы құю арқылы тәлтіректеп ... ... ... қан ... ... проблемасын шешуге батыл қадам
жасады. Тұтастай ... ... ... ... ... ... ... қаржы құйылды. Міне, дер кезінде жасалған ... ... ... ... ... сақтап қана қойған жоқ, сонымен
бірге оның дамуына мүмкіндік берді.
Қазақстан үкіметі ... ... ... ... негізгі
мақсаты таяудағы екі ... ... ... ... ... ... ... кері әсерлерін барынша жұмсарту
және болашақта сапалы экономикалық өсу ... үшін ... ... ету ... ... Бұл ... жету үшін Үкімет, Ұлттық банк;
Қаржы қадағалау агенттігі басты 5 бағытты айқындады. Атап ... ... ... ... мүлік рыногындағы проблемаларды шешу,
шағын және орта бизнесті қолдау, ... ... ... индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды іске ... ... осы ... ... ... ету үшін Ұлттық қордан
10млрд. АҚШ доллары (1 ... ... ... ... қаржы пайдаланылатын
болады [24,47б.]. Үкімет, Ұлттық банк пен ... ... ... ... ... осы ... ел экономикасының қай салаларына
жұмсалатындығына дейін нақтылап, ... ... ... ... ... ... және ... салаларда нақты жұмыс істеуіне Үкімет
тарапынан негізгі оператор болып «Самұрық-Қазына» ... ... ... Ол үшін ... ... ... тағы да 607,5млрд. теңге
қосымша капиталдандыру қаржысын құйды.
Бұдан ... ... ... рыногын тұрақтандыруға 2009 жылдың 1
қаңтарынан бастап жұмыс ... ... жаңа ... ... де тиімді
ықпалы болмақ. Онда экономиканың шикізаттық емес ... үшін ... ... ... көзделген. Салықтық жүктемелердің төмендеуі
тек 2009 жылы кәсіпорындарға 500млрд. теңге шамасында қаржы үнемдеуге ... ... ... ... ... береді. Сонымен бірге екінші
деңгейлі банктердің өтімділігін арттыру мақсатында Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... қосымша қаржы
қарастырылады.
Қазақстандық банктердің кредиттік қоржындарының сапасын ... ... ... қоры ... ... Бұл қор ... ... сатып алу және оны кейіннен басқарудың тиімді ... ... ... ... ... құру ... ... қаржы жүйесін
сауықтыруға тағы да 122 млрд. ... ... ... алғанда, Президент
Нұрсұлтан Назарбаевтың нақты тапсырмалары ... ... ... ... ... жоспары бойынша тұрақтандыру шараларын іске
асыруға ... ... ... ... 172млрд. теңге көлемінде
мемлекеттік қолдау көрсетілгелі отыр. Бұрын-сонды экономикаға мұндай үлкен
көлемде ... ... ... ... ... дағдарысының негізгі ауыртпалығы қарапайым халыққа түсетіндігі
даусыз. ... ... ... (МБТ) мәлімдеуінше, 2009 жылы дүние
жүзіндегі жұмыссыздар саны 210 миллион адамға ... ... Осы ... бас
директоры Хуан Самовия: «Жаһандық қаржы ... ... де ұзақ ... ... ... ... ... бірге отырып, жұмыс істейтін
отбасыларын және ... ... ... ... ... жасауы қажет»
деді. Бұл орайда ... ... ... ала ... іс-шаралар
нәтижесінде кәсіпорындарда өндіріс көлемі қысқарған жағдайда ... ... мен ... толық жұмыспен қамту мәселелері бойынша
жұмыс ... ... ... ... кезде Үкімет барлық өңірлердің
әкімдіктерімен бірлесе отырып, жаңа жұмыс орындарын ашуға, оның ... және ... ... ... ... арқылы, «100
мектеп, 100 аурухана» жобасы шеңберінде халықт жұмыспен кеңінен қамтудың іс-
шараларын жасайтын болады.
Сонымен әлемдегі барлық дамыған мемлекеттер ... ... ... ... ... бір ... жолы – банктердің активтерін сатып алып,
экономикаға орасан зор мемлекеттік қаржы құю ... алға ... ... ... ... қаржы банктерге берілуде. Бұрын да дүние ... ақша ... аз емес ... ... ... ... еліміздің экономикасына бұрын-
соңды болып көрмеген дәрежеде ... зор ... ... ... ... көп қаржы ырықсыз инфляцияны одан әрі жүгенсіз жіберіп, қарапайым
халықтың тұрмысын ауырлатып жіберуі мүмкін. Ендеше, экономикаға ... мол ... ... ... ... ... келеді, оған қаншалықты дәрежеде
бақылау жасалады, бұл қаржының жұмсалу үдерісіне ашық ... бола ... ... ... ... толғақты проблемалар осыған байланысты
болмақ.
Жылжымайтын ... ... ... ... ... өту ... оған белсенді әлуеметтік-экономикалық жүйе ретінде
тұжырымдамалық-әдістемелік дайындықтың болмауы да ... ... ... оған ... ... де әсер етті. Олардың қатарында: негізгі
инвестициялық ... ... ... әр түрлі бөлшектелген
кәсіпорындарға ауысып өтуіне байланысты, ... ... ... ... ... қысқаруын; құрылыс саласында
әрекет етуші кәсіпорындардың санының өсуін; құрылыстық материал өндіру мен
құрылыспен шұғылданатын алаңда ... ... ... ... ... қабілетсіз шағын кәсіпорындардың болуын және меншіктік
түрлері бойынша кәсіпорындардың әр түрлілігін бөліп ... ... ... тұрғын үй құрылыстық кешенде тұрақтылық ... ... ... мен ... ... ... ... үй құрылысының көлемі өсті.
Тұрғын үйге деген қоғамның ... ... - ... әрі ... ... ... барлық әлеуметтік топтары үшін қол жетімді тұрғын үй
нарығын қалыптастыру. Ол үшін, тұрғын үй ... ... ... ... ... ... шараларды дамыту үрдісі
ойдағыдай және тиімді жалғасын табуы қажет.
«Дағдарыс арқылы жаңару мен ... деп ... бұл ... ... ... экономикасын күрделі жағдайдан шығарудың жолдары және
қай салаға ... ... бөлу ... ... ... ... бірге
халықтың ертеңгі күнге деген сенімін нығайтып, мемлекетіміздің ... даму ... да ... ... ... ел ... ... қарсы мақсаттарға қосымша
2трлн. 700млрд. теңгеден астам ақша бөлінді. ... ... ... толығымен сақталып отыр. Олай болса, бұл ... ... ... ... ... ... Дағдарыстар өтеді, кетеді.
Бұрынғы жоспарлағандай 2010 жылы ... ... ... мен ... 25 ... ... 2010 жылы 30 пайызға ұлғайтылады.
Сондай-ақ, мемлекет студенттер үшін 11 мың грант пен 40 мың несиені ... ... ... қарсы бөлінген қаражаттың 545млрд. теңгесі тұрғын-
үй құрылысына және үлескер проблемаларын шешуге жұмсалады. ... ... ... ... ... ... бөлінді, инфрақұрылымдылық
жобаларды жүзеге асыруға 120млрд. теңге бөлінді. Оған ... ... ... ашу ... кеңейтіліп, жастар практикасы
ұйымдастырылады, ... ... ... төлеу кезеңі ұлғайтылады,
әрбір ауылдың өзекті ... шешу үшін және тағы ... ... ... ... таңда осы Жолдау уаясында ауқымды істер атқарылып
жатыр.
Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылысының 2008-2010 ... ... ... іске ... ... мемлекет бір шаршы
метрі 56515 теңгеден аспайтын құны арзан тұрғын үйлерді жергілікті ... ... ... ... ... ... ... салынған тұрғын үйлерді, оларға сату арқылы ... ... ... ету үшін ... ... ... Қол жетімді тұрғын
үйдің, жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... қаражат есебінен ... және жеке ... ... ... ... үйдің жайлылық деңгейі бойынша
ғимараттарды жіктеуге ... ... бір ... ... ... ... ... алаңы 120 шаршы метрден аспауға тиіс. Бұл ... ... ... ... ... бір шаршы метрінің құны жобаларға
мемлекеттік сараптама жүргізген кезде реттелетін болады. Табыс деңгейлері
әр түрлі азаматтарды ... ... ... ету үшін ... үй ғимараттары
жайлылық деңгейі бойынша жіктелуге тиіс. Оны салудың ... ... ... ... ... ... ... Ғимараттарды жайлылық
деңгейі бойынша жіктегенде 1 адамға шаққандағы пәтер ... және ... ... ... ... ... тұрғын үй-жайдың биіктігі, тұрғын
бөлмелердің ... ас үй ... ... ең ... мөлшері, ванна бөлмесі
мен санитарлық тораптардың саны мен орны, ... ... және ... ... ... ... ... сыныптарда жіктелуін көздейді.
Мемлекеттік бағдарлама аясында салынған тұрғын үйді сатып алу ... үй ... ... ... ... ... ... ипотекалық
кредит беру арқылы жүзеге асырылатын болады.
Қазақстанда қаржылық дағдарыс жағдайында ... үй ... ... көзінің бірі бюджеттік қаржыландыру болуда.
Мемлекеттік бюджет қаржысы мерзімділік, ... ... ... ... (10-20 жыл) ... Жол карталары негізінде құрылып бітпеген үй
құрылысын сатып алу және тұрғызу, жалдық тұрғын үй ... ... ету, ... ... құрылысын қолдап, қолға алу қажет.
Ел ішінде жас және көп балалы отбасыларға мемлекеттік қолдаудың тиімді
жүйесін құру ... ... ... ... ... жарналарды
субсидиялау қарастырылған. Cөйтіп, 15 жыл көлемінде несиені ... емес ... ... қаржылық ұйымдар тарапынан несиелендіру,
үлестік құрылыс және тұрғын үй ... ... ... енді ... ... ... ... үй мәселесіннің жағдайына
келетін болсақ, келесі статистикалық мәлеметтерді атап ... ... ... беру – ... аяқталған жеке және
көппәтерлі ... ... ... ... топтарға арналған тұрғын
үйлерді (жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға
арналған ... ... ... ... мен ... интернат-үйлер, тұрақты мекен-жайы жоқ адамдарды бейімдеу
орталықтары) белгіленген тәртіпте ... беру ... ... заң ... ... ... мүлік
сферасындағы нарықтық қатнастан ресмилендіріліп, ... ... ... ... ... Ол ... ... құн, қауіптілік
деңгейі және т.б. бойынша елеулі ... бар ... ... ... ... ... негізгі сипаты – оны бір жерден екінші жерге ешбір
зақым келтірместен көшіру мүмкін емес. ... ... ... ... сатып алушыға көшуі оған құқықтарын беру ... ... ... ... ... ... нормативті
құжаттар неғұрлым жетілдірілген болса, соғұрлым жылжымайтын мүлікті сатып
алудағы қауіп деңгейі төмен, ... алу мен ... ... ... ... ... болады,ықпал етеді.
Жылжымайтын мүлік нарығы кез-келген ұлттық экономиканың ең ... ... ... ... Ол – ... ... ең қомақты бөлігі
және ол дүние жүзілік байлықтың 50% құрайды. Жылжымайтын ... ... ... болу мүмкін емес, мысалға еңбек, капитал, тауарлар мен қызмет
түрлері ... ... ... үшін ... ... болу керек.
Жылжымайтын мүлік нарығы – бұл меншікке деген ... ... ... жиынтығы.
Жылжымайтын мүлікті сату бойынша отандық тәжірибені есепке ала отырып,
жылжымайтын мүлік нарығы дегеніміз – жылжымайтын ... ... ... ақпараттық қамтамасыздануы, бағалау операциялары, осы жұмыс ... мен ... ... ... ... ... ... алу бұл тек ұзақ мерзімге пайдалануға алынған тауар ғана
емес, сонымен бірге капитал ... ол ... ... ... ... ... қарастырылатын мәселелері жылжымайтын мүліктің
бастапқы және екінші нарығына ... ... ... элементерінің талдауы
жасалынады. Жылжымайтын мүлік нарығында сұраныс пен ұсынысқа толып жатқан
факторлар әсер ... ... ... ... ... Экономикалық факторлар құрамына мыналар кіреді: жеке ... ... ... және ... ... потенциалды сатып алушылардың
диффиринциалды кірісі, кәсіп иесінің қаржы жағдайы, ... ... ... жылжымайтын мүлік нарығындағы бағалар, құрылыстың құны,
коммуналдық қызметтің ... ... ... ... салық алу және т.б.
Әлеуметтік факторлар санына кіретіндер: халық санының өзгеру ... өсу ... ... алу ... ... ... және т.б. ... құрамына бақылау, жылжымайтын мүлік құрылысында құқықтық рұқсат алу,
құқықты шартты келісімді іске асыру (тіркеу ... және т.б.) ... ... сұранысты анықтайтын саяси, ... ... ... ... ... жоғарыда аталған факторлар жылжымайтын мүлік нарығында сұраныс
пен ұсынысқа ықпал етеді. Мысалы, ... ... ... ... ... қор ... ... белгілі үйді сатып алу өте қиын, несиенің
құны өте қымбат. ... ... өте ... ... ... кемітеді, осындай себеппен ұсыныс төмендейді, бағагың өсуіне
әкелінетін жағдайлар қарастырылады.
Бастапқы нарық – ол экономикалық ... ... ... ... ... рет ... түсуі. Жылжымайтын мүліктің негізгі сатушылары ... ... ... алға ... нарықта жылжымайтын мүлік бұрын пайдаланған тауар сияқты нарыққа
шығады.
Бірінші және екінші нарыққа бөлу тұтыну ... ... ... ... және т.б. кездеседі. ... ... ... ... ... жүреді. Жаңа дербес жобалар (құрылыс және
жөндеу) бірінші нарыққа ... ... ... ... ... және ... ... мүлік нарықтары өзара байланысты.
Жылжымайтын мүлік нарығында ұсыныс бірінші және екінші ... ... да, ... ... сонымен ерекшеленеді, жылжымайтын нарық қоры
бұрыннан бар оъектілерден және қайтадан салынған объектілерден құралады.
Жылжымайтын мүлікке салынған ... ... ... ... ... ... мүлік алып-сатарлық сауда-саттығы құралына
айналып кетуі мүмкін, өйткені оларға ... баға ... ... ... ал ... мүліктердің ірі иеленушілерінің қолында ... ... ... сату ... ... ... Мемлекет жылжымайтын
мүлікке, кез-келген өзге тауарларға секілді, сауда-саттығына ешбір ... ... ... ... ... ... пайдалану режимі мен өткізу
тәртібі бақылап тұрады.
Жылжымайтын мүлік меншік иесінің жеке мұқтажын қанағаттандыру ... ... табу үшін ... ... ... үй ... жылжымайтын
мүлікті пайдаланудағы ең басты алға қойылатын мақсат оны ... ... ... ... түріне пайдаланып, сол арқылы табыс немесе пайда табуға
болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан ... Ата ... 30 ... ... ... Н.Ә. ... ... Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа
Қазақстан».Астана,2007ж.28ақпан,Егемен Қазақстан,1наурыз 2007ж.
3. Назарбаев Н.Ә. ... ... ... ... ... үшін,бәсеке қабілетті экономика үшін, бәсеке қабілетті
халық үшін». Астана, 2004 ж.19 наурыз ... ... Н.Ә. ... ... ... ... экономикалық,
әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында».2005 жыл.Астана
5. ... Н.Ә. ... ... ... ... ... барынша қабілетті 50 елдің ... ... ... ... ... Казахстан народу Казахстана «Новое
десятилетие. Новый ... ... ... возможности
Казахстана. 29 января 2010 г.
7. М.Байгісиев. жылжымайтын мүлік экономикасы. Оқу құралы А:2003
8. Балабанов И.Т. Операции с ... в ... ... и
статистика, 1996.
9. Волков С.Н. Экономика землеустройства. М. Колос, 1996.
10. Волочков Н.Г. Справочник по недвижимости. М. Инфра, ... ҚР – дық ... ... Алматы, 1999.
12. Григорьев В.В. Оценка и переоценка основных фондов. М. Инфра, 1997
13. Гровер Р ... М. ... в ... ... ... ... Никалаев.А.В Қазақстандағы жылжымайтын мүлікін бағалау.А: 2005.
2007ж
15. Жилищная экономика Пер. с анг. Под ред. ... ... ... в ... ... сегодня, завтра Под. Ред. А.П.Иванова,
В.И.Бусова. М.: Инфра, 1994.
17. Кадастр земель населенных пунктов: Учеб. Пособие, М.: ... ... ... С.И. ... ... деятельности на рынке
недвижимости. Питер,2000.
19. ... Дж., ... Н. ... и оценка приносящий доход
недвижимости Пер. с англ. М.:Дело,1995.
20. Харрисон Г.С. Оценка недвижимости: Учеб. ... /Пер. с ... ... ... В.3. ... ... в строительном проектировании.
М: Русск. Литература, 1998.
22. Экономика недвижимости Под ред. В.И.Ресина, М.: Дело, 2000.
23. Агальцева С.Жельё и кредит,//Банки ... ... А. ... ... ... ... А.К. ... модели ипотечного кредитования,//Банки
Казахстана,№8,2005
26. Валеев Ш. Об ... ... ... ... ... ... вопросы ипотечного кредитования,//Финансы и
Кредит,№1,2004
28. Ерахина Е.С. ... ... ... жилищного
кредитования.Сб.Статьей студенческого семинара.-Москва.ГУУ.1999
29. Жалелова С.М. методы проведения экономической политики в области
формирования и ... ... ... кредитования.//Банки
Казахстана,№3,2005
30. Котляров М.А. Ипотека и системные проблемы рынка недвижемости в
России.//Финансы и кредит,№12,2004
31. ... ... ... кредитования,
Москва.Высшая школа.2000
32. Салихова А.Р. ... ... ... современное
состояние и преспективы развития.//Банки Казахстана,№8,2008
33. Тартаковская Т.Закон Республики Казахстан«Об ипотеке недвижимого
имущества».//Юрист.№1,2007
34. ... Т. ... ... и минусы.//Юрист.№11,2009
35. Тлеуберген Д. Развитие системы ипотечного кредитования в экономике
Казахстана.//Analytik.№4,2010
36. Тұрлыбеков А.Ж. ... ... ... КазНУ.
№2,2007
37. Шыныбеков Н.С. Қазақстанның тұрғын үй ... ... Е.Ж. ... үй ... ... ... және ... негіздері. Академиялық инновациялық университет. Нұрлы
бейне, Шымкент. -2009.
39. Қазақстан Республикасының тұрғын үй құрылысының 2008-2010
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы.
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... капиталға салынған инвестициялар ... ... ... ... ... |млн. ... ... ... ... ... %-бен ... ... | 1 011 696 | 104,1 ... | 16 560 | 88,2 ... | 72 578 | 97,6 ... | 82 243 | 126,4 ... | 310 989 | 96,5 ... ... | 37 960 | 77,4 ... | 16 931 | 133,5 ... | 51 923 | 144,1 ... | 37 417 | 127,2 ... | 38 454 | 78,3 ... | 69 811 | 81,9 ... ... | 37 123 | 137,7 ... | 33 370 | 101,8 ... ... | 6 709 | 134,3 ... ... | 32 509 | 126,8 ... қаласы | 73 595 | 118,4 ... ... | 93 524 | 109,9 |
| | | |
* ... www.stat.kz сайтындағы мәліметтер бойынша құрастырылды
ҚОСЫМША В
Құрылыс ... ... ... ... ... ... ... |  |  |  |  ... | | | ... көлемі | | | | |
| ... орны ... ... %-бен ... |
| | ... жайлар |тұрғын емес |ғимараттар | |
| | | ... | | ... |4 062 |526 |2 209 |1 156 |146 |
* ... ... сайтындағы мәліметтер бойынша құрастырылды
ҚОСЫМША Е
Пайдалануға берілген тұрғын ... ... ... ... ... *
| | |
| | |
| | ... ... ... ... үй құрылысына | ... ... ... ... бұл өткен жылғы | ... ... көп. | ... ... ... ... 5 941 жеке | ... 123 көп ... ... ... | ... | ... ... қаңтар-сәуірде көппәтерлі тұрғын | ... ... 1 ... ... ... ... | ... 100,6 мың теңге және халықпен салынған | ... ... ... ... 56,6 мың теңгені | ... | |
| | |
| | ... ... ... сайтындағы мәліметтер бойынша құрастырылды
ҚОСЫМША Ж
Тұрғын үйлерді пайдалануға беру *
| |2011ж. ... ... 1000 ... шаққанда |
| ... ... |2010 ж. ... ... ... |орташа |
| ... метр ... ... ... ... |
| | ... |республикалық |шаршы метр ... %-бен |
| | | ... үлес | | |
| | | ... %-бен | | ... ... | 1 627 548 | 97,0 |100,0 |98,8 |100,0 ... | 44 410 | 79,0 |2,7 |60,6 |61,3 ... | 74 817 | 106,4 |4,6 |96,1 |97,2 ... | 273 373 | 117,3 |16,8 |145,8 |147,6 ... | 95 121 | 132,7 |5,9 |178,4 |180,6 ... Қазақстан | 27 636 | 83,3 |1,7 |45,4 |46,0 ... | 45 987 | 119,2 |2,8 |43,9 |44,4 ... | 87 730 | 115,4 |5,4 |64,9 |65,7 ... | 41 925 | 98,8 |2,6 |47,6 |48,2 ... | 59 180 | 139,9 |3,6 |84,3 |85,3 ... | 115 688 | 101,6 |7,1 |219,7 |222,4 ... ... | 41 468 | 131,7 |2,5 |16,1 |16,3 ... | 7 976 | 43,3 |0,5 |10,7 |10,8 ... ... | 7 857 | 59,6 |0,5 |13,3 |13,5 ... ... | 29 315 | 129,6 |1,8 |21,0 |21,3 ... ... | 418 449 | 78,5 |25,7 |595,7 |602,9 ... ... | 256 616 | 91,3 |15,8 |180,3 |182,5 |
* ... www.stat.kz сайтындағы мәліметтер бойынша құрастырылды
-----------------------
Ипотекалық несиелендірудің кепілдеме ... алу – сату ... ... үй ... ... ... ... қазақстандық кепілдеме қоры
Инвесторлар
Қазақстан ипотекалық компаниясы
Ипотекалық несиелендіру жүйесі
Заемшылардан аударылған төлемдер
Ипотекалық несие алу. ... ... ... ... үшін ... ... ... несиелер. Ипотекалық міндеттеме-лердің орындалуын бақылау
Қарыз бен мүдде сомасын төлеу
Ипотекалық шарт
Тұрғын үй құны
Кепілдемелі
міндеттеме
Ақшалай қаражат
Ипотекалық ... ... ... ... ... ... нарығы
Бағалау фирмалары
Несие құрылтайшылары
(Коммерциялық банктер, ипотекалық ұйымдар)
Қарыз алушы
І- деңгелі
нарық
Сақтандыру компаниялары
ІІ-деңгейлі
нарық
Қазақстан Ипотекалық Компаниясы
(қаржы капиталы – 25-30 млн.$)
Институционалдық инвесторлар

Пән: Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы жылжымайтын мүлік рыногының даму мәселелері71 бет
Электрқозғалтқыштарға техникалық қызмет көрсету7 бет
Қазақстан Республикасында тұрғын үй және коммерциялық жылжымайтын мүліктер рыногының қалыптасуы мен дамуы37 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
«қазақ әдет-ғұрып құқығы бойынша мүліктік қатынастарды құқықтық реттеудің ерекшеліктері»103 бет
«Қазақстан Республикасында көші-қон қатынастарын реттеудің мемлекеттік-құқықтық негізі» тақырыбына69 бет
Автордың мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтары71 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Агробизнесті мемлекеттік реттеудің қажеттілігі11 бет
Ауыл шаруашылығының дамуын мемлекеттік реттеудің теориялық-әдістемелік астары16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь