Банктің несиелік портфелі және оның сапасын бағалау әдістері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1 ҚР ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ПОРТФЕЛІ
ЖӘНЕ ОНЫҢ САПАСЫН БАҒАЛАУ ӘДІСТЕРІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.1 Коммерциялық банктердегі несиелік операциялардың экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2 Несиелік портфелдің жіктелуі және оларға провизия құру тәртібі ... ... ...17
1.3 Банктiк ссуда алушының несиелiк қабiлеттiгiн бағалау . несиелік
портфель сапасы негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ
БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ПОРТФЕЛІ САПАСЫНА ТАЛДАУ
ЖАСАУ ("KZI БАНК" АҚ . НЫҢ ТӘЖІРИБЕСІ НЕГІЗІНДЕ) ... ... ... ...28
2.1 Қазақстан республикасындағы Екінші деңгейлі банктердің несиелік портфелi сапасына талдау жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
2.2 «Kazakhstan Ziraat International Bank» АҚ мәліметтері негізінде несиелік портфеліне талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
2.3 «BEST» жауапкершілігі шектеулі серіктестікті несиелендіру тәжірибесіне талдау жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..47
3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕ НЕСИЕЛІК ПОРТФЕЛЬДІ БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .68
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында банк аясы серпінді түрде дамып келе жатқан экономикалық секторлардың бірі. Бұрын қатал түрде реттелетін коммерциялық банктер, бүгін дербес және үлкен банкаралық бәсеке жағдайында жұмыс істеп жатыр.
Әлемдік қаржы дағдарысына қарсы қабылданған ҚР Үкіметі, Қазақстан Ұлттық банкі және ҚР-ғы қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарының қызметін реттеу және қадағалау жөніндегі агенттігінің 2009-2010 жылдарға арналған экономиканы және қаржы жүйесін тұрақтандыруға байланысты бірлескен шаралар жоспарын іске асыру механизмдерінде қарастырылған қаржы секторын тұрақтандырудың басты бағыттары айқындалды, соның ішінде екінші деңгейдегі банктердің тәуекелдерді басқару жүйесін жетілдіру, олардың сыртқы қарыздарды алуын әрі қарай шектеу шараларын қабылдау, Халықаралық қаржылық есеп беру стандарттарына сәйкес қызмет етіп отырған банктердің активтерінің жіктелім тәртібін оңтайландыру және жүйе құраушы екінші деңгейдегі банктердің жай және артықшылықты акцияларын сатып алу арқылы, сондай-ақ оларға субординирленген займдар беру арқылы қосымша капиталдандыру шаралары көзделген.
Жалпы несие порфелі – несиелік тәуекелдің немесе одан қорғану тәсілдерінің әр түрлі факторларына байланысты критерийлері бойынша жіктелген несиелерге байланысты банктің қоятын талаптарының жиынтығыболып табылса ал,несиелік портфелді басқару – ол банк қабылдауға дайын болып отырған тәуекел түрлерінің барлығын айқындауды және олардың ең жоғарғы жететін деңгейін анықтауды талап ететін жоғарғы жетекшілер қызметі болып табылатындықтанда диплом жұмысының өзектілігі банктің тәуекелге бара отырып берген несиелері бойынша мәселе туындай қалған жағдайда құрылған несиелік портфелінің сапасын бағалау әдістерінің қарыз алушының несиелік қабілетінің өзгерісін қадағалап отыруға байланысты шаралар жүйесі мен несиелік тәуекелді төмендету мақсатында жүргізілетіндігі болып табылатындығында.Сондықтанда банктің несиелік тәуекелі мен табыстылық деңгейлері өзара пропорционал болып келеді, яғни, тәуекел деңгейі неғұрлым жоғары болса, табыстылық деңгейі де соғұрлым жоғары болады. Сондықтан кез келген банк табыс пен тәуекел деңгейлерінің арасынан ең тиімді немесе альтернативті арақатынасты таңдайды.
Диплом жұмысының мақсаты коммерциялық банктердің несиелік портфельді басқарудың теориялық негізін ашу, сондай-ақ «KZI Банк» АҚ мысалға алып отырып оның несиелік портфелін басқарудағы ерекшелігін қарастыру.
Осыған байланысты диплом жұмысында келесідей міндеттер қойылды:
- Коммерциялық банктердің несиелік операцияларының экономикалық мәнін ашу;
- несиелік операциялардың жіктемесін жасау;
1. С.Б. Мақыш «Банк ісі» Оқулық- Алматы.: Жеті жарғы, 2009 ж.
2.Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде № 904 тіркелген Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының “Екінші деңгейдегі банктердің кредит беру жөніндегі құжаттамасын жүргізу ережесін бекіту туралы” 1999 жылғы 16 тамыздағы № 276 қаулысы.
3.Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2007 жылғы 23 ақпандағы № 49 қаулысына 1 қосымша
3.«КЗИ» банк бас несиелік комитетінің бекіткен жүргізілуге тиіс несиелік саясаты.
4.Хамитов Нұрғали Нығметұлы «Қазіргі кезеңдегі кредиттік іс»: оқу құралы – Алматы:Экономика, 2009 жыл
5.Сейтқасымов Ғ.С., «Ақша, несие, банктер». Алматы, экономика 2006 жыл.
6.Н.Н. Хамитов «Банк ісі». Алматы Экономика 2006 жыл.
7.С.Б. Мақыш, Оқу құралы «Ақша айналысы және несие» - Алматы, Қазақ университеті, 2008 ж.
8.«Банки Казахстана» , №6, 2009 жыл.
9.Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.10.30 жылғы тексеруі бойынша «КЗИ» банкінің есеп беруі
10.«КЗИ» банкінің 2009 және 2008 жылдарға арналған тәуелсіз аудитордың (КПМГ аудит ЖШС) есеп беруі
11.«КЗИ» банкінің 2007 жылына арналған тәуелсіз аудитордың (КПМГ аудит ЖШС) есеп беруі
12.www.kzibank.kz сайты.
13.www.afn.kz қаржы қадағалау агенттігінің рәсми сайты
14.www.nationalbank.kz Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми сайты.
15. Сейітқасымов Ғ.С, Омарбекова А.Ғ, Сейітқасымова А.Ғ. «Ақша кредит банктер», Оқулық - Алматы, «Экономика баспасы»ЖШС, 2006ж.
16.«Банки Казахстана» Ежемесячный финансовый журнал №5,7 2009
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС» ЖОҒАРҒЫ МЕКТЕБІ
«ҚАРЖЫ» КАФЕДРАСЫ
______________ «Қорғауға жіберілді»
кафедра ... ... ... ... несиелік портфелі және оның сапасын бағалау әдістері»
атты тақырыбында
ДИПЛОМ жұмысы
050509– «Қаржы» мамандығы
Орындаған:
«Қаржы» мамандығының
4 курс ... ... ... ... жетекші:
аға оқытушы ... ... ... ... ... ... Д.А.
(күні, қолы)
Алматы, 2011
Диплом жұмысын дайындау
ГРАФИГІ
|Реттік №|Бөлімдер атауы, қарастырылатын |Ғылыми жетекшіге|Ескертулер |
| ... ... ... ... | ... |Әдебиеттерді таңдау, оларды | | |
| ... мен ... ... ... | |
| ... ... жасау | | ... ... ... ... ... | | |
| ... оны жетекшімен қарастыру | | ... ... ... жазу және оны | | |
| ... ... | | ... ... ... және | | |
| |т.б. ... ... және | | |
| ... | | ... ... мен ... ... | | |
| ... ... | | ... ... ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... ... мен ... ... | | ... ... мен ... ескере | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... ... күні _______________________
Кафедра меңгерушісі
э.ғ.к., доцент ... ... ... ... ... ... ... ... студент ... ... ... ... ... УНИВЕРСИТЕТІ
«ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС» ЖОҒАРҒЫ МЕКТЕБІ
«ҚАРЖЫ» ... ... курс ... ... ... ... несиелік портфелі және оның сапасын бағалау әдістері»
атты тақырыбында диплом жұмысын орындауға арналған
ТАПСЫРМА
«_______» _______ 2010 ж. № ... ... ... ... ... ... ________________________
Жұмыстың бастапқы мәліметтері: __________________________________
____________________________________________________________________________
________________________________________________________
Диплом жұмысындағы толықтырылуы қажет сұрақтар ... ... ... ... ... ... __________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
________________________________________________________
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ...................................................................
..........................................5
1. ҚР ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ПОРТФЕЛІ
ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... Коммерциялық банктердегі несиелік операциялардың экономикалық
мәні......................................................................
...............................................7
1.2 ... ... ... және ... ... құру
тәртібі...........17
1.3 Банктiк ссуда алушының несиелiк қабiлеттiгiн бағалау – несиелік
портфель ... ... ... ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ
БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ПОРТФЕЛІ САПАСЫНА ТАЛДАУ
ЖАСАУ ("KZI БАНК" АҚ – НЫҢ ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің несиелік
портфелi ... ... ... Ziraat ... Bank» АҚ ... ... ... «BEST» жауапкершілігі шектеулі серіктестікті ... ... ... ... ... ... БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ..............................................................61
ҚОРЫТЫНДЫ.................................................................
...................................66
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР.............................................................68
КІРІСПЕ
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында банк аясы серпінді түрде ... ... ... секторлардың бірі. Бұрын қатал түрде реттелетін
коммерциялық банктер, бүгін дербес және үлкен банкаралық бәсеке жағдайында
жұмыс ... ... ... ... ... ... ҚР Үкіметі, Қазақстан
Ұлттық банкі және ... ... ... мен ... ... ... ... қадағалау жөніндегі агенттігінің 2009-2010 жылдарға арналған
экономиканы және ... ... ... ... ... ... іске ... механизмдерінде қарастырылған қаржы секторын
тұрақтандырудың басты бағыттары айқындалды, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... сыртқы
қарыздарды алуын әрі қарай шектеу шараларын қабылдау, ... ... беру ... ... ... етіп отырған банктердің активтерінің
жіктелім тәртібін ... және жүйе ... ... ... жай және ... ... ... алу арқылы, сондай-ақ
оларға субординирленген займдар беру арқылы қосымша капиталдандыру ... ... ...... ... немесе одан қорғану
тәсілдерінің әр ... ... ... ... ... ... ... банктің қоятын талаптарының жиынтығыболып
табылса ал,несиелік портфелді басқару – ол банк қабылдауға дайын болып
отырған ... ... ... ... және ... ең жоғарғы
жететін деңгейін анықтауды талап ететін жоғарғы жетекшілер ... ... ... ... ... банктің тәуекелге бара
отырып берген несиелері бойынша мәселе туындай қалған жағдайда құрылған
несиелік портфелінің ... ... ... қарыз алушының несиелік
қабілетінің өзгерісін қадағалап отыруға байланысты ... ... ... тәуекелді төмендету ... ... ... ... ... ... мен табыстылық
деңгейлері өзара пропорционал болып келеді, яғни, тәуекел деңгейі неғұрлым
жоғары ... ... ... де ... ... ... Сондықтан кез
келген банк табыс пен тәуекел деңгейлерінің арасынан ең ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің несиелік портфельді
басқарудың теориялық негізін ашу, сондай-ақ «KZI ... АҚ ... ... оның ... ... ... ... қарастыру.
Осыған байланысты диплом жұмысында келесідей міндеттер қойылды:
Коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... жіктемесін жасау;
коммерциялық банктердің пайдасын ... ... ... орны ;
коммерциялық банктердің несиелік портфелінің сапасына талдау жасап, оны
басқаруыдың ... ... Ziraat ... Bank» АҚ ... ... несиелік
порфеліне талдау жүргізу талдау жүргізу
несиелік портфельдің сапасын жақсарту жолдарын сипаттау;
- «Kazakhstan Ziraat ... Bank» АҚ ... «BEST» ... ... ... ... терең талдау жүргізу;
- Коммерциялық банктерде несиелік портфельді басқаруды
жетілдіру жолдарына ұсыныс жасау;
Диплом жұмысында жүргізілген ... ... ... несиелік
портфельдің қалыптасу ерекшеліктерін ... ... ... ... келешкте кеңейту үшін алғышарттар жасау және ... ... мен ... ... үшін маңыздылығы мен салдарын
анықтауға несиелеу процесінде туындайтын ... ... ... ... ... ... құрылымы кіріспе, негізгі бөлім және қорытындыдан ... ... ... ... қысқаша сипаттама беріледі. Сондай-ақ,
жұмыстың мақсаты қойылып, міндеті айқындалады. Диплом жұмысы кіріспе, үш
тарау мен ... ... ... ... ... ... несиелік портфелі, оның
ішінде «KZI Банк» Акционерлік қоғамының ... ... ... ... ... ... ашуда теориялық әдіс ретінде шетел және отандық
экономист ғалымдардың еңбектері,банктің тәжірибелі де білікті ... ... ... ... мен ... ... қүқық актілері, сонымен қатар өзім өндірістік тәжірибеде болған
«Kazakhstan Ziraat International Bank» ... ... ... мәліметтері пайдаланылды.
1 ҚР ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ПОРТФЕЛІ ЖӘНЕ ОНЫҢ САПАСЫН БАҒАЛАУ
ӘДІСТЕРІНІҢ ... ... ... ... ... ... мәні
Несиелік операциялар — ақша қаражаттарын пайдалануға беру барысында
пайда болатын ... мен ... ... ... ... 1995 ж ... Қазақстан Республикасының "ҚР- дағы банктер және банктік қызмет
турал” заңының 34 ... ... ... ... ... ... ... және қайтарымдылық шартымен ақша беру болып табылады.
Банктің несиелік немесе ссудалық операциялары банктің директорлар кеңесімен
(жабық ... ... ... жағдайда акционерлерінің жалпы жиналысымен)
бекітілген ішкі несиелік саясаты туралы ... ... ... ... ... жүзеге асыратын мүше - банктің несиелік комитеті. ... ... ... ... ссудалық операцияларды жүргізу барысында
туындайтын ... ... ... ... ... және ... ... және жеке түлғаларға несие беру шарттарын;
б) лауазымды түлғаларға және банк қызметкерлеріне несие беру
шарттарын;
в) несиелік ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін;
д) несиелеу шектерін;
е) несиелік шарттарды бекіту процедурасын;
Несиелік қарым-қатынасқа ... ... ... ... ... Кредитор Несие алушы – Дебитор
Банктің несиелік операциялары 2 топқа бөлінеді:
* актив немесе белсенді, яғни банк ссуда беріп, кредитор ... ... ... бұл жағдайда банк басқа банктерден ... ақша ... ... ... ... ... біз ... операциялардың екі формасын
туындап шығарамыз- ссудалар мен депозиттер.
Нарық ... өту ... ... халық
шаруашылығының дамуының маңызды факторы болып табылады. Несие қосымша
ресурстар түрінде ... мен ... ... ... шеңберінен
шығуға мүмкіндік беріп, жаңа күш-қуат беретін ... ... ... ... ... алушының обьективті қажеттілігін қанағаттандыру үшін
беріледі.
Несиелік операциялардың обьектісі — бұл белгілі бір зат, ... ... ... ... ... үшін ... ... немесе несиелік
мәміле жасалынады. Бірақ несиелеу обьектісі ... тек ... зат, ... қана бола ... ал сонымен қатар несие алушының қосымша
ресурстарға ... де ... де ... ... ... несиелеу
обьектісі әрі материалдық құндылық , жалпы материалды процесс.
Қазақстан ... ... ... ... ... обьектілері негізінен ... ... ... жеңіл — тамақ өнеркәсіптерінің, сауда және
қызмет көрсету салаларының, шағын және орта ... - ... ... ... ... табылады.
Несиелеу субьектілері — бұл несие ... ... ... түсетін
кәсіпорындар, ұйымдар, жеке түлғалар.
Қазіргі несиелеу жүйесінің негізгі ережелері келесі қалыпта;
Несиелеу жүйесі ... ... ... операциялар коммерциялық сипатқа ие.
Несиелік салалардың көлемі банк ресурстарына ғана емес
сонымен бірге міндетті ... мен ... де ... ... отырады.
Банктің несиелік саясаты келісім ... ... ... ... ететін
несиелердің формасына өту көзделіп отыр.
Несиелеу ... ... ... негізделіп отыр:
мерзімділік жөне ақылық немесе төлемділік, қайтарымдылық
пен несиенің көзделген мақсатқа жұмсау.
Сонымен бірге несиелеу ... ... үшін сол ... ... ... ... болу ... банктерде несиелік операциялар несиелік ... ... ... ...... ... және ... әдіс-тәсілдерін және
несиелеу процесін, сондай-ақ несиенің қозғалысына бақылауды ... ... ... ... ... ... несиелеу механизмі
несиені пайдалану механизмін білдіреді. Несиелеу механизмі – бұл ... ... тану ... ... Бұл ... ... нақты
әрекет ететін, өзінің субъективтік сипаты бар механизм. Несиелеу механизмі
өзінің мәні ... ... ... технологиясын бейнелейді.
Қазіргі несиелеу механизмінің құрамы төмендегідей құрамдас бөліктерден
тұрады:
• несиелік ... және ... шот ... несиелік мәмілені құжаттау;
• несиенің мөлшерін белгілеу;
• несиені беру процедурасы;
• несиені қайтару тәртібі;
• несиелеу ... ... ... ... ... ... және іске ... әдістері – ссуданың берілу және қайтарылу ерекшеліктерімен
байланысты болатын, банктік несиенің ... ... ... ... ... ... ... кезеңдегі отандық банктік тәжірибеде несиелеудің екі
әдісі қолданылған :
• қалдық бойынша;
• айналым бойынша.
Қалдық ... ... ... несие қозғалысы несиеленетін
құндылықтар қалдықтарымен тығыз ... ... ... ... ... тауарлы-материалды құндылықтар, аяқталмаған өндіріс, алдағы кезеңдегі
шығыстар, дайын өнімдер және жөнелтілген ... ... ... ... өсуі ... деген сұраныс тудырып, ал олардың азаюы
несиенің сол мөлшерде қайтарылуын талап ... ... ... ... ... сипатта болды, өйткені несие шаруашылық органдардың
құндылықтары мен шығындар қорларының ... ... ... ... қаражаттарының орнын жабуға бағытталды. ... ... ... ... ... берілді.
Айналым бойынша несиелеу (тауар айналымы) әдісінің ерекшелігі ондағы
несие қозғалысы материалдық құндылықтар айналымымен анықталады. Мұнда ... ... ие ... ... ... ... ... төлемге қатысты
және, ең бастысы, зайымдық қаражаттарға деген ... ... ... ... ... ... бойынша несиелеу әдісі төлемдік сипаттағы
несиелердің көмегімен ... ... ... ... ... ... Демек, бірінші әдіс бір-ақ рет пайдалануға жараса, екіншісі
банктік ссудаларды үнемі ... ... үшін ... етумен қатар, халық
шаруашылығының ... ... ... және ... ... үлкен роль ойнайды.
Қалдық бойынша несиелеу әдісі нарықтық жағдайға өтумен байланысты өзінің
тәжірибелік маңызын жоғалтты, өйткені 80-ші ... ... ... ... ... саны көп ауқымды ... ... ... ... ... ірі ... тек ... бойынша
несиелеуге өтудің объективті процесі аяқталды. Мұнда, айналым бойынша
несиелеуге жиынтық қорлар мен ... ... ... ... формасын
қабылдады, сондай-ақ мұндай формаға іс жүзінде шаруашылықтың барлық
салалары өткізілді. ... ... ... ... өнеркәсіптік, көлік,
құрылыс, ауыл шаруашылық, сауда және жабдықтау-сату ұйымдары несиеленеді.
Сонымен, қазіргі банктік тәжірибеде ... ... үш ... ... ... ... ... әдістері;
• қалдық бойынша несиелеу әдістері;
• айналым-қалдықтық.
Айналым бойынша несиелеу барысында несие несиелеу ... ... ... ... ... ... ... оның ресурсы босағанға дейін аванстайды. Ссудаға деген
объективтік қажеттілікті ... ... ... ... ... ... ... азаюына байланысты ссуда қайтарылады. Бұл әдіс негізінен
несиенің қозғалысымен қажеттілікті төмендету немесе ұлғайту ... ... ... ... яғни ... жаңартып отыратын
процесс болып табылады.
Қалдық бойынша ... ... ... ссудаға деген қажеттілікті
туындататын тауарлы-материалды құндылықтар мен шығындар қалдықтарымен өзара
байланысқан. ... бұл ... ... ... ... ала ... ... тәжірибесінде беріледі, ал
қажетті материалдарды сатып алу шығындары авансылау үшін берілмейді. Қалдық
бойынша ... ... ... ... бөлігі қамтылса, ал
айналым бойынша несиелеуде объектісі толығымен қамтылады.
Айналым және қалдық бойынша несиелеудің іс жүзінде ұштасуының нәтижесінде
айналым-қалдықтық ... ... ... ... ... ... деген
қажеттіліктің туындауына байланысты несие ... ал ... ... ... ... ... өтеледі. Бірінші кезеңде несие тауарлы-
материалды құндылықтарды кепілге алып, ... ... ... берілсе, ал екінші кезеңде несие ... банк ... ... ... өтеледі.
Несиелеу әдістері несиені беру және қайтаруға арналған ссудалық шоттар
формаларын анықтауға негіз болады. ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Ссудалық шот – клиенттің банктен олған несиесіне ... ... яғни ... ... мен ... ... ... берілуі мен өтелуі, қарыздың көрсетілуінің ортақ біртұтас
сызбасы барысында ссудалық шоттар өзара ... ... ... ... айналыммен өзара байланысы бойынша.
Ашылу мақсатына қарай ссудалық шоттар депозиттік-ссудалық болып ... ... ... өзінің банктік депозитке салынған ... ... ... кезде ғана белгілі бір мөлшерде несие алуға хұқық
алады. Егер бұл ... ... ... ... онда ол ... ... шотқа айналады.
Айналымы мен өзара байланысы бойынша ссудалық шоттардың үш типі болуы
мүмкін:
1. ... ... ... үш типі мәні ... ... үш ... ... келеді.
Айналым-төлемдік шотты ашу барысында клиент әр ... ... ... ... тауарлар мен қызметтер шотын, жалақыға
берілетін чектерді, берешек қарызды ... ... мен ... ... ... байланысты төлем тапсырмаларын төлеуге мүмкіндік алады.
Клиент барлық төлемдерді төлеуде қалдықты-компенсациялық шотты ... ... ... ... ... болса, сонша қалдықты-
компенсациялық шоты болуы мүмкін. Бұл ссудалық шот алдындағы екі ... ... ... ... және көп ... ... қажет
етеді, Сол сияқты несиенің белгілі бір мақсатқа берілуі қатаң қадағаланады.
Айналым-төлемдік ссудалық шоттың ерекше бір ... ... ... шоты – ... ... банктердің бірінші класты несиелік
және төмен қабылеті бар қарыз алушыларға ... ... ... ... ... біріктіре отырып, пайдалануын білдіреді.
Бұл шот банк сенімінің ең жоғарғы формасын сипаттайды. Оның ... ... ... ... ... және пайданы бөлуіне байланысты
барлық төлемдер, ал кредитіне клиенттің есебіне түсетін түсімдер және басқа
да түсімдер есепке ... Бұл ... ... ... ... сол
уақытта айналымда бар меншікті қаражатын, ал дебеттік қалдығы ... ... ... яғни ол ... пайыз төлеп отырғандығын
көрсетеді.
Қарыз алушыларды несиелеуге байланысты операцияларды жүзеге асыру үшін
екінші ... ... ... ссудалық шоттар ашады: жай және арнайы.
Арнайы ссудалық шоттар шаруашылық ұйымның төлем ... ... ... ... ... асыратын жағдайда және несиеге деген үнемі
қажеттілікте болатын қарыз ... ... ... кезде арнайы
ссудалық шоттар бойынша тауарлар қорлары айналымына байланысты бөлшек және
көтерме сауда ұйымдары, сонымен қатар ... ... ... тек бір ғана арнайы ссудалық шот ашылуы мүмкін. Бірақ та ... ... ... бір ... ... ... ... деп санаса, онда оған жай ссудалық шоттар ашуға мүмкіндік береді. Жай
ссудалық ... бір рет ... беру үшін ғана ... ... ... шоттар бойынша қарыздың өтелуі қарыз ... ... ... ... ... ... қарыз алушы кәсіпорын бір уақытта бірнеше объектілер бойынша несиені
пайдаланса, онда оған ... жай ... ... ... және ... ... ... әр түрлі мерзімге және әр түрлі пайызбен беріледі. Мұндай
ерекше ссудаларды есепке алуда қарыз алушылардың алған ... ... банк ... бақылау жүргізудің маңызы бар.
Несиелеу механизмінің екінші ... ...... ... ... кезде банк пен клиент арасында ауызша келісім жасалып,
оның соңы банкке ... ... ... өтініштің жазбаша түрде
несиенің мақсатын көрсете отырып ... ... ... ... ... ... және оның несиелік қабілетін бағалауға
мүмкіндік беретін материалдар болуы керек. ... да, банк ... ... ... ... ... ... жыл басына жасайтын кәсіпорынның
балансын, қажет болған жағдайларда таяу ... ... ... ... ... Кәсіпорынның балансына қоса банкке пайда және зиян ... ... ... ... есептерін береді. Клиенттің белгілі
мақсатқа несие алуға, оның қажетті мөлшерін, ... ... және ... ... ... ... қажеттілікті негіздейтін техникалық-
экономикалық негіздемесі немесе бизнес жоспары болуы тиіс.
Банк пен ... ... ... ... несиелік
мәміленің
құқықтары мен міндеттерін белгілейтін ... ...... ... Онда екі ... ... және заңи ... ... ... ... несиелік шарттың арнайы формасы
жоқ. Ал, ондай формалар Германия, Австрия сияқты елдердің тәжірибелерінде
кездеседі.
Несиелік шарттан ... ... ... ... ... Іс жүзінде,
егер кепіл несиелік мәмілеге қатысатын ... онда ... ... ... ... ... ... ол нотариалды түрде куәландырылуы
да мүмкін.
Несиелеу процесі барысында клиент банкке басқа да құжаттарды (кепіл-хаты,
үшінші бір тұлғаның кепілдемесін, әр ... ... ... ... тапсырады.
Несие банктің тиісті қызметкерінің жазбаша үкім шығару ... Бұл ... ... ... ... оның ... ... бастығы, несиелік бөлім басшысы және банктің ... ... ... ... ... ... туралы үкім
клиенттердің шоттары бойынша есеп - ... және ... ... ... ... ... Онда клиенттің аты-жөні, несиенің
сомасы, несие беретін шоты көрсетіледі.
Үкім несиенің бағытын белгілейді. Бағыттарына байланысты несиенің берілуі
үш түрлі ... ... ... ... есеп-айырысу шотына аударылады;
2. ссуда есеп-айырысу шотына түспей, тауарлы және ... ... ... әр ... ... құжаттарын төлеуге беріледі;
3. ссуда бұрын берілген несиелерді қайтаруға беріледі.
Жалпы, клиентке берілетін несиенің ... ... ... ... мөлшері несиелік келісім негізінде ... ... ... сома ... үшін ... тиісті ең жоғарғы соманы
білдіреді. Бұл сома өзінің мәні жағынан несиелеу ... ... ... ... ... ... ... төлем айналымындағы алшақтыққа;
• несиенің қамтамасыз етуіне түскен тауарлы-материалды бағалылықтардың
нақты жинағына және ... ... ... ... ... ... дәрежесі мен банктің клиентке сенім дәрежесіне;
• банктегі бар ресурс көлеміне байланысты.
Әр жекелеген жағдайларда бұл мөлшер қамтамасыз ету құнымен және ... ... ... ... ... ... ... бір құрамдас бөлігі – несиені қайтару ... ... ... ... жоқ. Оның ... ... ... мерзімді міндеттемелер негізінде эпизодтық қайтару;
2) меншікті қаражаттардың жинақталуының және несиеге деген есеп-айырысу
шотына қажеттіліктің азаю шамасына ... ... ... ала ... сома ... ... ... қайтару;
4) түскен түсімді бірден ссудалық қарызды жабуға есептеу;
5) несиенің қайтарылу мерзімін созу;
6) мерзімі өткен ... ... ... несиелер» шотына аудару;
7) банк резерві есебінен мерзімі өткен ссудаларды шегеру.
Несиенің қайтарылуын арнайы құжат арқылы немесе қағазсыз, яғни ... ... да ... ... ... ... негіздейтін
құжаттарға: клиенттің жазбаша үкімі, банктің өзінің үкімі, ... ... ... ... бағалау әдістері де ... ... ... ... Кепілді пайдалану кепіл механизмінің қолданылуын
талап етеді.
Кепіл механизмі – кепіл туралы ... ... ... және ... білдіреді.
Кепіл механизмін іске асырудың негізгі кезеңдеріне жататындар: кепіл заты
мен ... ... ... ... бағалауды жүзеге асыру, кепіл туралы ... және ... ... ... ... ... бағалы қағаздар, мүліктік құқықтар ... ... ... ... ... ... ... кепілі:
• тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі:
а) шикізаттар, материалдар, жартылай ... ... ... және ... ... ... валюталық құндылықтар, алтыннан жасалған бұйымдар кепілі;
в) басқа да ... ... ... ... қағаздар (вексельдер) кепілі;
• сол банктегі депозиттер кепілі;
• жылжымайтын мүлік кепілі (ипотека).
2. ... ... ... ... ... кепілі;
• авторлық құқық кепілі;
• жерге құқық кепілі.
Кепіл механизмінің негізгі элементіне кепіл затын бағалау ... ... ... ... ... ... жасалынған:
1. Кепіл заттары нарықтық құны бойынша бағаланады. Бұл ең ... ... және осы ... ... ... ... болуға
тиіс.
2. Мүлік үздіксіз қайта бағаланып отыруға тиіс.
3. Бағалауды арнайы біліктілігі бар мамандар жасауға тиіс.
4. Мүліктің бағаланатын құнына оған кеткен ... ... ... Өнер ... ... т.б. ... тиіс.
6. Бағалау барысында оның жойылу құны мен ... ... ... ... ... ... қажет.
Несиелеу механизмінің құрамдас элементі – несиені беру процесінің өзін-
дік кезеңдері болады. Жалпы, несиелік ... ... ... ... (сурет 1):
|Несиелік комитетке дайындау ... ... ... ... |
|жоқ |
|Несиелік |
|комитет |
| ... ... ... ... |
|Төлемдер. |
|Мониторинг. |
|Мерзімі өткен ... ... ... ... өтініш |
Сурет 1. Банктегі несиелік поцесс
Дерек көзі:Банк ісі Мақыш С.Б.-2009
Несие беру процесінің 1-кезеңінде банкке ... ... ... ... қарайды. Мұндай құжаттарда қарыз алушы мен сұралатын несие туралы
негізгі мәліметтер: мақсаты, мөлшері, ... ... ... ... ету ... көрсетіледі.
Тапсырылған құжаттарды оқып үйрену барысында банк қарыз алушының алған
ссудасын қайтару қабілетін ... ... ... үшін аса ... ... ... есеп ... жасалады.
2-кезеңінде қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау ... ... ... ссудасы бойынша қарызды уақтылы және толық ... ... ... ... ... қабілетіне талдау жасау барысында мынадай
факторлар есепке алынады:
1. ссудаға қатысты қабілеттігі. Қарыз алушыға ссуданы бере ... ... ... тұлғаның құқықтық қуатын анықтайтын Жарғысы ... ... ... қарыз алушының іскерлік беделі. Ол қарыз алушының қарызды қайтаруға
дайындығын ғана ... ... ... ... ... орындауын білдіреді;
3. табыс алу қабілеті. Оны анықтау барысында сату көлеміне, ... ... әсер ... факторлар есепке алынады. Бұл
факторларға: ... ... ... ... ... ... құны, қызметкерлерінің біліктілігі жатады.
Несиелеу процесінің 3-кезеңінде несиелік келісім-шарт жасалады. Қазіргі
несиелеудің ... ... ... банк ... алушының несиелік қабілетін
тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт жасасу үшін несиелеу субъектісімен
қатынасқа түседі. Барлық сұрақтарда банк пен ... ... ... ... ... ... өздері анықтайды. Бұл жерде
отандық банктер оның ... ... ... ... келісім-шартта
несиелеу мақсаты, обьектісі, оның мөлшері, ... беру ... ... ... ... ету формасы; несие үшін ... ... ... ... ... ... тізімі; олардың берілу
мерзімдері және несиелеу процесіндегі банктің бақылау қызметі көрсетіледі.
4-кезеңде нақты ... беру ... ... ... Бұл ... ... ... ссуданы беруді құжаттау тәртібін, ссуданы беру тәсілін
анықтайтын несиелеуді ұйымдастыру және техникалық шарттарын ... ... ... ... және оған ... ... ... Ссудалар бойынша қарызды ... ... ... ... банк қаражаттарын пайдалану ұзақтығына және ... ... ... роліне байланысты. Жай шоттар бойынша банкке қарызы
есеп-айырысу шотындағы меншікті ... ... ... ... арнайы ссудалық шот бойынша банкке қарызы тікелей осы ... ... ... ... ... асырылады.
Ссуданың қайтарылуына бақылау жасау үшін банкте ссудалар бойынша мерзімді
міндеттемелердің картотекасын жүргізеді.
Банктік тәжірибеде ... ... жай және ... ... ... ... Жай сыйақыны есептеу формуласы келесідей түрде
беріледі:
J=(i*p*n)/360*100%,
мұндағы: і – ... ...... ...... есептелетін кезеңдегі күндер саны.
Күрделі сыйақыны есептеу формуласы төмендегідей:
J=p * ((1+(i/1200))^n – 1),
мұндағы: і – сыйақы мөлшері;
р – несиенің бастапқы сомасы;
j – ... ... ... ... сыйақы сомасы;
n – аймен берілген несиенің ұзақтығы.
Егер несиелеу мерзімі кезеңінде ... ... бір ... ... ... ... ... онда мерзімі өткен ссудалық қарызға сыйақыны
есептеу келесідей формулаға байланысты ... Jg – ... ... ... ... ... сыйақы сомасы;
Q – мерзімі өткен қарыз сомасы;
Ig – ... ... ... ... ... ... – несие бергеннен бастап мерзімі өткен қарызға
байланысты
сыйақы ... ... ... уақыт мерзімі;
t2 – несие бергеннен бастап мерзімі өткен қарыз пайда
болғанға
дейінгі уақыт ... ... ... ... ... ... күндер саны – 30, ал
жылдағы – 360 күнмен алынады.
Несиелік келісім-шартқа байланысты өз міндеттемелерін ... ... ... банк ... ... әрі ... несиелеуді тоқтату туралы
ескерту жасауға, несиелік шартында қарастырылғандай, беруді тоқтатуға ... ... ... ... келісімнің шарттарын жүйелі түрде ... банк ... ... ... ... ... етуге хұқылы.
Несиелеу процесіне жасалатын бақылау банктің несиелік портфелін
мерзімді түрде ... ... де ... ... ... ... оның ... көзі және несиелік операцияларды жүргізу
барысындағы тәуекел көзі болып табылады
1.2 Коммерциялық банктерде несиелік портфелді ... және ... ... құру тәртібі
Несиелік портфелді басқару ( бұл банк қабылдауға дайын болып отырған
тәуекел түрлерінің барлығын айқындауды және ... ең ... ... ... ... ... жоғарғы жетекшілер қызметі болып табылады.
Несиелік портфелді басқаруды іске асырудың ортақ алғышарттары:
- нақты ... ... мен ... топтары үшін несиелеудің ішкі
банктік лимитін ... ... ... болатын, жекелеген қарыз алушылардың
тәуекел деңгейін көрсететін несиелік тәуекелді талдау формасын ... ... ... ... диверсификациялау;
- төменгі тәуекел деңгейі бар ең маңызды салаларды анықтау;
-жоғарғы тәуекелі бар салаларға қатысты несиелік саясатты қатаңдату;
несиеге баға ... ... ... ... ... ... ... барысында банкроттың
негізгі себебі болып, несиелердің төменгі сапада болыуы куәландырады.
Несие саясатының жақсы дамуы және ... ... ... ... ... ... осы сферада жұмыс жасайтын
қызметшілерді дайындау тиімді несиелік басқарудың ... ... ... ... көптеген банктер өңделген несие басқаруларын және несие
тәуекел процестерін тиімді жайғастыра алмайды. Сондықтан да олар ... ... ... ... соқтығысып қалады. Бұл
өз кезегінде несиелерді сапалы басқару үшін обьективті қиындықтардықтардың
бар болуын куәландырады және ... ... ... ... күшейтуді
растайды.
Банктер күнделікті өзінің барлық тәуекелдерін бағалай отырып, шамадан
тыс портфель тәуекелімен күресуге тиісті. Осы ... ... әр ... ... ... ... қабілеттілік тәуекелі, проценттік, сауда,
географиялық, ... ... ... Банк ... осы ... ... ... және экономиканың сол секторларында ... ... ... қоюы ... ... банктің несие портфелі
күнделікті реттеліп отыруы керек, себебі портфель ... ( ... және банк ... үшін ... ... ... ... қарай топтау және талдаудың маңызы зор.
Несиенің сапасы деп сол ... ... ... ... дәрежесі
айтылады. Несие сапасының көрсеткішінің деңгейі несиелік тәуекел деңгейіне
кері пропорционал ( ... ... ... ... болса, соғұрлым оның
қайтарылуы күмәнсіз, және керісінше ) болып келеді. Бұл жерде ... ... ... ... немесе банктің несиелік
портфелінің ... ... – бұл ... ... ... анықталатын нақты шамасында. Несиенің сапасының категорияларына
байланысты несиелік портфель құрылымын және несиенің әр ... ... ... ... ... несиелерді біле отырып, банк несиелік
операциялар бойынша ... ... ... ... қатарын
жүзеге асыруға мүмкіндікке қол жеткізеді.
Сондай шаралардың бірі несиелік ... ... ... ... ... ... ... арналған резерв банк қызметіндегі несиелік
тәуекелмен байланысты арнайы ... ... ... тәуекелді жабуға
арналған резерв банктің шығысында жататын аударымдар негізінде құрылады.
Несиелік тәуекелді жабуға арналған резерв тек қана ... ... ... ... ... ... ... жүйенің тұрақтылығы мен сенімділігін арттыру, кредиторлар мен
банк салымшыларының мүдделерін қорғау мақсатында ҚР ... ... 16 ... 2002ж №465 ... ... ... міндеттемелердің жіктелуі және оларды күмәнді және ... ... ... ... ... провизиялар құру туралы” ережесін
бекітті. Бұл ереженің көмегімен – ... ... ... несиелік
портфельдерінің сапасы бақыланады, несиелер тәуекел дәрежесіне ... және ... ... ... тәуекелдерге қарсы провизиялар
құрылады. Сол ережеге сәйкес тәуекел дәрежесіне ... ... ... ... ... ... құрылады :
1. Стандартты несиелер – қайтарылу уақыты жетпеген, қайтарылымында
ешқандай күмән жоқ несиелер;
2. Күмәнді несиелер – ... ... ... ... бар несиелер:
А) күмәнді 1-категория ( ... ... 30 ... ... ... ... бір рет ұзартылған, банкке біршама тәуекел
әкелетін несиені білдіреді. ... ... түрі ... негізгі қарыз
сомасынан 5% мөлшерінде провизия құрылады.
Б) күмәнді 2-категория ( ... ... 30-60 ... ... бір ... ... банк үшін тәуекел тудыратын ... ... ... ... 20% ... ... ... ( қайтарылу мерзімі 60-90 күнге дейін
кешіктірілген, мерзімі ... рет ... банк үшін ... ... ... ... ... 20% көлемінде.
Г) күмәнді 4-категория ( ... ... 90-120 ... ... бірнеше рет ұзартылған, банк үшін үлкен тәуекел
тудыратын ... ... ... 25% ... ... 5- ... ( қайтарылу мерзімі 120-150 ... ... ... ... рет ... тәуекелі банкке
жоғары болып келетін, провизия 50% ... ... ... Үмітсіз несиелер – қайтару мерзімі 180 күнге дейін және одан жоғары
мерзімге кешіктірілген, банк үшін өте ... яғни ... ... 100% ... провизия құрылатын несиені айтамыз.
Несиелік тәуекелді басқару процессінің міндеттері:
Несиелік тәуекелді бағалау және талдау. Тәуекелді талдау ... бірі ... Банк ... ақпараттар алуға қажетті
шығындарға да көңіл бөле отырып, ... ... ... ... ... мөлшерін анықтау. Тәуекелді сәйкестендіру мен тәуекел көлемін
өлшеу әдісі тығыз байланысты. Тәуекел көлемін сандық сипатта анықтау ... ... ... және ... ... көлемін бағалауға
көмектеседі.
Несиелік тәуекелді басқару. Тәуекел мөлшерін және ... ... оны ... стратегиясы мен әдістемесін дайындау керек. Бұр ... ... ... ... ... және ... ... мен
табыстылығына әсер ететін несиелік тәуекел ... ... ... ... тәуекелді басқарудың тиімділігін басқару. Несиелік тәуекелді
басқару бойынша жүргізілетін шаралардың нәтижесі ... ... ... ... ... ... ауытқу себебін табуға және
талдауға көмектеседі. Тәуекел мөлшері және көлемі уақыт сайын ... ... ... ... ... ... ... нашарлауын және бағасын, кепілін анықтауға көмектеседі.
Несиелік тәуекелді басқару мына көрсеткіштерді ... ... ... ... ... тәуекелді төмендету, тәуекелді алдын ала
байқау, оның мөлшері мен ... ... ... ... ... ... мен ... бойынша шараларды дайындау және
өткізу.
Несиелік тәуекелді басқару екі бағытта жүргізіледі:
1. несиелік операция технологиясын басқару;
2. несиелік тәуекелді ... ... ... ... несиелік саясатты ендіру
негізінде ұсыныстарды дайындау бойынша ... ... яни ... ... ... ... ... басқару саясаты жүргізілуі тиіс.
Несиелік тәуекелді басқару да нақты несиемен байланысты: несиелік
қабілетті талдау, ... ... ... ... ... портфелді
диверсификациялау, т.б.
Негізінде несиелік тәуекелді басқару бірінен соң бірі жүргізілетін
процесстер жиынтығы ... ... - ... ... тәуекелді сәйкестендіру — тәуекелдің пайда болу
факторларын ... - ... ... тәуекелді бағалау
2.1 тәуекелді өткізу мүмкіндігін бағалау;
2.2 тәуекелді өткізуде пайда болатын шығындарды
2.3 қабылдайтын тәуекелді бағалау.
3 - ... ... ... стратегиясын таңдау — шешімді қабылдау жүйесі
3.1. тәуекелді бірден қабылдау туралы шешім;
3.2 тәуекелмен байланысты іс - әрекеттерден бас ... ... ... егер ... ... төмендету бойынша нақты шараланы қолдану шарты
болған ... ... ... ... ...... ... тәуекел деңгейін бақылау — тәуекелге мониторинг жүргізу
5 – кезең. Несиелік тәуекелді минимизациялау- ... ... ... ... және ... тәуекелді басқару жүйесі белгілі элементтен тұрады.
Сурет 2. Несиелік тәуекелді басқару жүйесінің элементтері
Дерек ... ... ... Лаврушин И.К.
Осы аталған несиелік тәуекелді басқару элементтерінің маңыздылары
ақпараттық жүйе, клиенттің несиелік қабілеті, ... ... ... анықтау, дұрыс құжаттама жасау.
Тәуекелді басқару кезінде әрбір несиелік бөлім мына шараларды жүргізуі
тиіс: 1. ... ... ... ... ... тәуекуелді бақылау;
4. мониторинг
Тәуекелді мөлшерлеу — лимиттер белгілеу, яғни банк жетекшілігінің өз
стратегиясына сәйкес ... ... ... деңгейін анықтау. Бұл
лимиттер көбіне банктің несиелік саясатында ... ... ... барлық қызметін ашық көрсетеді. Сондықтан несиелік ... ... ... саралаудан, несиеге баға белгілеуден , тәуекелді
ескере отырып проценттік ставкалардан қалыптасады.
Тәуекел мөлшерін анықтау ... ... ... ... ... ... ... несиелік қабілеті).
Тәуекелді бақылау менеджерлер мен акционерлердің де міндеті болып
табылады, яғни олар оперативті басқаруды жүзеге ... ... ... ... ... мамандардың болуы, кадрлардың біліктілігі, осы
мақсаттарды жүзеге асыруда тиімді жұмыс уақытын ... ... ... ... болуы, ал оның пәні шешім
қабылдау және несие портфелінің ... ... ... ... ... бақылауының элементі:
• несиелік аудит мамандандырылуы, несиелік шешім ... ... ... ... портфелдің сапалы болуы
• несиелік ақпараттық басқару жүйесі (НАБЖ) ... ... ... ... және ... ... ... басқару үшін
несиелік бөлім қызметкерлеріне нақты және оперативті ақпараттыберуі
тиіс;
• қаражат қозғалысын бақылау, яғни барлық ... ... ... ... ... ... ... алушының ақшаны алуы.
Тәуекелге мониторинг кері байланыс ... ... ... және
әрдайым бақылау мен бағалау. Несиелік мониторинг — ... ... ... ... және тексеру. Мониторинг несиелік талдау, ... ... ... ... ... есептілігі, қарыз алушының несиелік
қабілетін бағалау және таңдау, күмәнді несиелерді қалпына келтіру, ... ... ... ... ... ... тәуекелді басқарудың тиімді жүйесі:
□ несиелік тәуекелді бағалау;
□ банк пен қарыз алушының жеке қатынастарын бақылау;
□ несиелік портфелді басқару.
Несиелік ... ... ... ... ... тәуекелге
әсер ететін, бағалау әдістері мен критерийлер жиынтығы.(2-сурет). ... ... ... ... ... ... ... сипаты,
қарыз алушының қаржылық тұрақтылығы. Несиелік тәуекелді бағалауға әсер
ететін факторларды толығымен ашып көрсетейік. ... ... ... ... ... жабу ... Бұл фактормен байланысты критерий
қамтамасыз етілудің өтімділігі, жеткіліктілігі, сақтандырылуы. Бұл банктің
қамтамасыз етуді қалай ... ... ( ... ... сақтау
шарты) көрсетеді.“Несие мәмілесінің сипаты” несие келісімінің негізділігі
мен нақтылығымен көрінеді, бұл өз ... ... ... ... оның ... несие сомасымен, қайтарымдылық және ... ... Ақша ... ... мен ... ... ... алушының қаржылық тұрақтылығы” клиенттің
қаржылық ... ... яғни ... ... ... ... негізгі критерийі несиелік қабілет, капиталдың
жеткіліктілігі, репутация, ... ... ... ... ... ... алушының несиелiк қабiлеттiгiн бағалау – несиелік
портфель сапасы негізі
Банктер ссуда ... және ... ... туралы мәліметтер жинағаннан
кейін қарыз алушылардың несие және ... ... ... ... ... ... жеке ... заңды тұлға
болғандығына байланысты олардың несие және ... ... де ... ... ... табылатын клиенттің төлем және ... ... үшін ... ... ... көрсеткіштер қолданылады: [12]
1) Ай сайынғы төленетін негізгі қарыз сомасын анықтау, яғни ... ай ... ... ... пайызды қоспағанда төлеуге
тиісті сомасы. Бұл коэффициент келесідей формуламен есептеледі:
Берілетін несие сомасы
Ат = ... ... Ай ... ... пайыз сомасы. Бұл жерде ай ... ... ... ... ... сомасы анықталады. Бұл келесі
формулаға сәйкес есептеледі:
Берілетін несие сомасы * ... = ... ... ... Ай сайынғы несие бойынша төлемдер мен пайыздар мөлшері.
Келесідей анықталады:
А = Ат + ... ... ... ... ... яғни ... алушының
өтеуге мүмкіндігі бар соманы көрсетеді. Басқаша айтқанда, тек
осы сома шегінде банк ... ... бере ... Ол ... есептеледі:
Ат + А%
Нақты несие қаб.коэф. = -------------------------
Таза табыс
Сондай-ақ, жеке тұлғаның төлем қабілетін ... тағы бір ... ... бұл ... ... бере ... ... соманы
көрсетеді. Ол келесідей есептеледі:
Тқ = Таза табыс * % * несиенің ... ... ... ... қарыз алушылардың несие қабілетін анықтауда
басқа көрсеткіштер пайдаланады. Қарыз алушының несие ... ... ... ... Ағымдағы өтімділік коэффициенті
□ Жалпы өтеу коэффициенті
□ Меншікті айналым ... ... ... ҰБ ... ... бағалауда банктерге келесідей қосымша
көрсеткіштерді анықтауды ұсынады. Олар үш топқа бөлінеді: [16]
1) ... ... ... ... ... Қаржылық тұтқа коэффициенті
➢ Жалпы ... ... ... ... ... ... рентабельділік көрсеткіштері, соның ішінде:
➢ Сату рентабельдігі
➢ Кәсіпорынның рентабельдігі
➢ Меншікті капитал рентабельдігі
3) Айналымдылық көрсеткіштері, соның ішінде:
➢ Сатудан түскен 1 күндік орташа ... ... ... ... ... (күнмен)
➢ Дебиторлық қарыз айналымының мерзімі (күнмен)
➢ Кредиторлық қарыз айналымының мерзімі (күнмен)
Енді осы аталған ... ... ... Ең ... ... коэффициенттеріне тоқталамыз.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті қарыз алушы кәсіпорының айналым
қаражаттарының бір ... сату ... ... қысқа мерзімді
міндеттемелерін орындауын көрсетеді.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті = (ақшалай қаражаттар + қысқа мерзімді
қаржылық ... + ... ... / ... мерзімді міндеттемелер
Бұл коэффициенттің мәні 0,75-тен кем болмауы керек.
Екінші көрсеткіш – жалпы өтеу коэффициенті. Бұл көрсеткіш қарыз алушы
кәсіпорынның қысқа мерзімді ... ... үшін ... ... ... ... өтеу ... = (ақшалай қаражаттар + қысқа мерзімді
қаржылық жұмсалымдар + дебиторлық қарыз+ запастар, қосалқы бөлшектер) ... ... ... ... мәні 1-ден кем ... ... ... коэффиценті 1 теңгеге шаққандағы меншікті ... ... ... ... көлемін сипаттайды.
Тартылған қаражаттар
Қаржы тұтқасы = -------------------------------
Меншікті қаражаттар
Бұл ... мәні 1-ден ... ... ... ... ... шамасы меншікті қаражат көзерінен
құралатын айналым қаражаттарының шамасын ... Мұны ... ... айналым қаражаттарының шамасы = меншікті капитал + ұзақ
мерзімді міндеттемелер – ұзақ мерзімді активтер
Жалпы айналым қаражаттарының ... ... ... ... қаражаттардағы меншікті қаражаттар қандай бөлігін құрайтынын
көрсетеді.
Жалпы айналым қаражаттарының ішіндегі меншікті қаражаттардың үлесі ... ... + ұзақ ... ... – ұзақ ... активтер) /
ағымдағы активтер * 100%
Енді рентабельділік көрсеткіштерін сипаттайық. Корпорацияның сауда
рентабельдігін талдау оның тиімділігін ... ... ... ... өткізілген өнімнің бірлігіне қанша пайда табылғанын көрсетіп,
кәсіпорынның коммерциялық маржасы деп аталады.
Өнімді сатудан алған пайда
Сауда рентабельдігі = ... ... ... ... қызмет етуінің табыстылығын
көрсетеді. Ол сатудан түскен кірістің мүліктердің ... ... ... бөлігін білдіреді. Ол келесі жолмен анықталады.
Сатудан түскен кіріс
Кәсіпорының ... ... = ... жылдық орташа құны
Кәсіпорынның өндірістік қызметінің тиімділігін бағалау ... ... ... кәсіпорынның барлық активтері алынады,
себебі олардың жалпы шамасы кәсіпорынның барлық қарыздарын ескереді.
Меншікті капитал ...... ... мүлкінің
тиімді пайдалануын сипаттайтын ең маңызды көрсеткіштердің бірі. ... ... ... иесі ... ... ... ... Есептеу кезінде операциялық табыс емес, ал корпорация иелерінің
арасында қандай да бір ... ... таза ... ... ... капитал рентабельдігі таза табыстың меншікті капиталдың ... ... ... ... ... табыс
Меншікті капитал рентабельдігі = ---------------------------------------
---
ӨК орташа жылдық ... ...... ... бір ... ... ... Ол
кәсіпорының күделікті жұмысының нәтижелігін білдіреді. Оны келесідей жолмен
анықтауға болады:
Жалпы сатудан түскен түсім
Сатудан түскен 1 ... ... ... = ... ... қаражаттарының айналымдылық мерзімі айналым қаражаттарының
қалдығының қанша уақытта ... ... ... ... Оны келесі
формуламен анықтауға болады:
ОҚ * МҰ
Ам = ---------------------
СК
Мұндағы, Ам – ... ... ... ... – орташа қалдық;
МҰ – мерзім ұзақтығы;
СК – сатудан түскен түсім.
Дебиторлық қарыз айналымының мерзімі қарыз алушының несие және ... ... ... ... Оны ... анықтауға болады:
Мерзім ұзақтығы
Дебиторлық қарыз айналымының мерзімі = -------------------------------
Дебиторлық қарыз сомасы
Сондай-ақ кредиторлық қарыз айналымының мерзімі де ... ... ... анықтауға болады:
Мерзім ұзақтығы
Кредиторлық қарыз айналымының мерзімі = -------------------------------
Кредиторлық қарыз ... ... ... ... қарыз алушылардың классы
анықталады. Қарыз алушының классын ... ... ... мәні ... ... арқылы жүзеге асырылады.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ
БАНКТЕРДІҢ ... ... ... ... ("KZI ... АҚ – НЫҢ ... ... Қазақстан Республикасындағы Екінші деңгейлі банктердің несиелік
портфелi сапасына талдау ... ... ең ... ... бірі – ... халықты несиелендіру. Бұл қызмет банктік қызмет ... ... және ... ... ... ... яғни бұл қызметтің
еліміз экономикассы үшін, оның тұрақты өсуіне тигізетін пайдасы көп. Олар
елдегі ... ... ... ... басты секторларға несиені
жеңілдікпен беру арқылы экономиканы ынталандыру шараларын іске ... ... ... ... ... ... несие
берудің пайыздық қойылымын азайту арқылы оларды ... ... іске ... өз ... ... Деңгейлі Банктер тарапынан берілетін несиелер ел экономикасының
тұрақты дамуында ерекше роль атқарғандықтан, несие портфелінің ... ... өте ... ... табылады. Қазақстан Республикасының
Екінші ... ... ... негізінде 2008 жыл, 2009жыл,
2010жылдар ... ... ... мен ... ... құрылымына,
пайда болған ауытқулар нәтижесіне талдау жүргіземіз.
Төмендегі кестеден үш ... ... ... несие
портфелінің құрылымын көре аласыздар
Кесте 1
Қазақстан Республикасының Екінші Деңгейлі Банктерінің ... ... ... – 2010 ... портфелінің |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... | | | ... | | | |
| ... |% ... |% ... |% |
| ... | ... | ... | |
| ... | ... | ... | |
|Стандартты |3977,3 |43,0 |2449,4 |25,4 |2389,9 |26,4 ... |4865,0 |52,6 |4241,9 |44,0 |4862,1 |53,6 ... ... |2232,6 |24,2 |1679,69 |17,4 |1598,9 |17,6 ... ... |595,8 |6,4 |376,27 |3,9 |573,7 |6,3 ... ... |1577,4 |17,1 |1265,44 |13,1 |954,4 |10,5 ... ... |206,0 |2,2 |225,52 |2,3 |489,4 |5,4 ... күмәнді |253,2 |2,7 |694,94 |7,2 |1245,6 |13,7 ... |402,2 |4,4 |2947,6 |30,6 |1814,0 |20,0 ... ... |9244,5 |100 |9638,9 |100 |9066,0 |100 ... | | | | | | ... ... ҚР ... 2008,2009,2010 жылдар аралығына арналған қаржылық есебі|
Жалпы үш жыл барысында ... ... ... ... үлесі 2008 жылы ең көп мөлшерге ие ... Оның ... ... ... әлі толық қанды көп қарыз алушылардың қаржылық
жағдайына әсерін тигізе ... жоқ, ... ... ... ... қаупі
қатты төнбегендіктен, қарыз сомасы бойынша ай ... ... ... ... ... мүмкіндік болды. Дегенмен дағдарыстың салқын лебі
уақыт өте келе ... ... әсер ... ... Соның айқын дәлелі
ретінде 2009 ... ... ... өзгерістерден көре аламыз.
Стандартты несиелер көлемі 2009 жылы өткен жылмен салыстырғанда 17,6 % - ... ... ... ... шарлаған дағдарыс салдарынан қарыз алушы
тұлғалардың басым ... ... ... айрылды, кәсіпкерлік
жұмыстарынан алдыңғы ... ... ... көптеген кәсіпорындар
банкрот деп танылды, соның салдарынан ... ... ... ... ... күрт ... күмәнді несиелер мен үмітсіз
несиелер үлесі арта түсті және де банк ... ... ... да ... ... атап ... несие бергенде қарыз алушы
тұлға туралы ... ... ... ... деңгейде анализдің
жүргізілмеуі, қарыз алушы тұлғаның төлем қабілеттілігін ... ... ... ... ... орындамауы нәтижесінде стантартты
несиенің үлес салмағының азайғаның байқап отырмыз. Ал күмәнді ... ... 2009 жылы 2008 ... ... 8,6 % немесе 623,1 млн
тг. азайған. Осы жылы ... ... ... ... салыстырғанда
басымырақ болды. Жеке тұлғалар, кәсіпорындар, ... және орта ... ... ... тауарлар не қызметтерге деген ... ... ... ақша ... ... шығын мөлшерінің арта түсуі
қаржылық жағдайдың тұрақсыздығына алып келді және де өзге ... ... ... ... ... арта түсті.
Үмітсіз несиелер 3 жыл аралығындағы төмен деңгейінің шарықтау шегіне
жетті. Олардың көлемі 2545,4 млрд. теңгеге не болмаса 26,2% ... ... ... ... ... ... банк қызметкерлерінің сенімсіз
қарыз алушыларын байқай алмауынан, тәуекел деңгейін ескермегеннен, ... ... ... ... толық таныспағандықтан, проблемалық несиелер
бөлімінде несие менеджерлерінің жұмысты ... ... ... қарыз алушы тұлғаның мүлде салғыртығынан және де несиені
қамтамасыз ету мүлкінің арзандап не ... ... ... орын ... ... ... болсақ, онда жалпы портфель бойынша стандартты
несиелер мен үмітсіз несиелер ... оң ... ... Осы ... несилер үлесі 2009 жылмен салыстырғанда 59,5 млн. теңгеге немесе
1% артқан. Елбасының дұрыс жүргізіп отырған ... ... ... банк ... ... сақтап қалу үшін арнайы көмек
көрсетіліп, дағдарыс салдарынан жұмыстан ... ... ... мақсатында жаңа жұмыс орындары ашылды. Қарыз алушы ... ... ... ... ... ... салдарынан несие
портфелінің құрамында ... ... орын ... ... несиелерге келетін
болсақ, онда 2010 жылы 2009 жылға қарағанда, 620,2 млн. теңгеге не 9,6 ... ... ... ... ... ... ... бұрыс
нәтижесінде және де несие комитетітің дұрыс ... ... ... ... ... арта ... ... несиелер
керісінше, 2010 жылы 2009 жылға қарағанда 10,6% немесе 1133,6 млрд. теңгеге
азайған. Банк тарапынан қарыз ... ... ... ... ... ... қарыз сомасын қайтару тәртібін қайта қарау арқылы, жаңа
жеңілдіктер ұсыну арқылы, ... ... ... ... ... ... ... азая түскен және де елдегі экономикалық
ахуал қалыпқа келе бастағанның ... ... ... диаграммадан үш жыл аралығындағы несие портфелінің
өзгерісің көре аласыздар.
Сурет 4. ҚР ... ... ... ... ... ... ... ҚР ҚҚА 2008-2010 жылдар аралығына арналған қаржылық есебі
Жоғарыда көрсетілген диаграммадан үш жыл ... ... ... ... өзге ... қарағанда жоғары екені көрініп тұр. Бұл
категориядағы несиелердің артуының келесідей себептері ... ... ... ... ... ... ... толық талданбауы, қарыз
алушының жауапкершіліксіздігі, несиені өтеу кестесі мен қарыз алушының ... әр ... ... несие менеджерінің нашар жұмыс атқаруында.
Елдегі экономикалық жағдайындын әсерінен де ... ... яғни ... ... ... қалған не болмаса қарыз ... ... ... не ... ... күрт ... кету ... де
күмәнді несиелердің артуына өзіндік үлесін тигізіп отыр. Жалпы стандартты
несиелердің несие портфеліндегі үлесінің азаюы дағдарыс ... ... ... ... ... ... және орта ... құлдырап
жұмыссыз қалған азаматтар саны күн сайын арта берді, осы себептерден қарыз
алушы тұлғалар өз міндеттемелерін банк ... ... ... алмай
стандартты несиелер уақыт өте келе күмәнді несиелердің қатарын көбейтті.
Жалпы, үш жыл аралығында Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... болды: портфль үлесіндегі
стандартты несиелер осы уақыт барысында 43%-дан әртүрлі себептер салдарынан
25,4% дейін төмендеді, ал ... ... 44-53,6% ... ... ... несиелер 4,4 %-дан 30,6%-ға дейін артты.
Экономика секторын несиелендіру, коммерциялық банктер үшін ең ... ... бірі ... ... ... ... ... секторына берілген несиелердің бинамикасын _ ... ... ... ... ... банктердің несиелері
|Экономика |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... | | | |
| ... |% ... |% ... |% ... |760,2 |12,35 |775,6 |12,21 |831,6 |12,76 ... |290 |4,7 |283,6 |4,46 |297,2 |4,56 ... | | | | | | ... |1467,20 |23,84 |1628,80 |25,6 |1721,10 |26,4 ... |1849,60 |30,05 |1792,70 |28,2 |1887,0 |28,95 ... ... |23,8 |1563,00 |24,6 |1437,70 |22,05 ... | | | | | | ... |130 |2,11 |139,8 |2,2 |136 |2,08 ... |36,9 |0,6 |38,9 |0,61 |38 |0,58 ... |155,3 |2,52 |129,4 |2,03 |170,4 |2,61 ... | | | | | | ... |6154,00 |100 |6351,80 |100 |6519,0 |100 ... ... ҚР ҚҚА-ң 2008,2009,2010 жылдар аралығына арналған қаржылық есебі|
Экономика секторын несиелендіру үш жыл барысында қарқынды ... ... Осы ... ... ... жеке тоқталатын болсақ: 2008
жылы берілген несиелер сомасы өзге ... ... ең ... ие ... 6154 ... ... ... Несие үлесінің ішінде ... ... ... несиелер құраған, олар жалпы экономика секторына
бөлінген несиелердің 30,05% не болмаса 1849,60 ... ... ... жыл барысында саудаға бөлінген несие 28% астам мөлшерге ие болған, атап
айтқанда 2009 жылы 28,2 немесе 1792,70 ... ... ие ... ал 2010 ... ... ... не 28,95% тең болған. Саудаға бөлінген несиелердің көп
болу себебі, осы сала ... ... ... ақша ... ... ... жоғары болуы және де банктер тарапынан осы ... ... ... өзге ... ... ... ... әрі тәуекел деңгейі бар болғанымен де салыстырмалы түрде азырақ
болып табылады. 2008 жылы ... ... ... 23,84% ... ... ... құраған. Нарықта орын алған жұмыссыздық, ақша-қаражаттарының
ағымының азаюынан, ел экономикасының әлсіреуінен елдегі ... ... өз ... ... атқара алмады. Көптеген құрылыс
обьектілері тоқтап қалды, ... ... ... ... ... ... күрт ... Жалпы құрылысқа берілетін несиелерге деген
сұраныстың ең шекті мөлшері дағдарысқа дейінгі жылдары орын алды. ... ... ... ... келу ... және мемлекет тарапынан
көрсетілген көмектен құрылысқа берілген несиелердің үлес салмағынын арта
түскенің байқап отырмыз. 2009 ... ... ... ... 2008 ... 161,6 млн. теңгеге кеміген, оның себептерінің бірі банктер
несиені беру саясатын қатаңдатып, өзге жылдар қарағанда қатаңдату ... ... ... ... ... байқалды. 2010 жылы оң
нәтиже орын ... ... 2010 ... ... ... ... 2010 жылы «Жол картасы-2009» жоспары бойынша басталған тұрғын ... ... ... ... ... ... ал 2011 жылы
тұрғын үй коммуналдық секторды кең ауқымды жаңғыртуды 2020 жылға ... ... ... де ... ... ... ... арттырып, осы жылы өткен жылғы қарағанда 92,3 млн. ... ... ... ... диаграммадан экономика секторына берілген
несиелердің динамикасын көре аласыздар
Сурет 5. ... ... ... ... ... көзі: ҚР ҚҚА 2008-2010 жылдар аралығына арналған қаржылық есеп
мәліметтері
Экономика секторына ... ... ел ... ... зор
үлесін қосуда. Мәселен, мемлекет өз ... ... ... ... ... ... ақша-қаражыттарымен толық қанды қамтамасыз ете
алмайды. Ал банктер тарпынан ... ... ... шаруашылық жүргізуші
субьектілер не жеке тұлғалар айналам қаражатын толықтыра алады.
Өнеркәсіпке берілген несиелер үш жыл аралығында арта түскен. 2008 жылы ... ... 12,35% ... ал 2009 жылы 775,6 млн. ... ... жылы 12,76% ... 831,6 млн. ... құраған. Кез келген дамыған
мемлекетте өнеркәсіп саласы қарқынды түрде дамыған. Ол мемлекеттің ... ... ... ... Біздің де мемлекетте соңғы жылдары
осы үрдіс байқалуда, мемлекет тарапынан да өнеркәсіп саласын дамыту ... ... ... ... ... ... берілген несиелер
осы себептер салдарынан үш жыл барысында арта ... ... ... ең аз ... байланысқа бөлінген несиелер алады. Олар
үш жыл аралығында тек 0,6% тең ... ... ... ... әлі ... ... жүйесінің даму қарқыны төмен екендігінде.
Ауыл шаруашылығы тәуекел деңгейі ... ... ... ... көтеру мақсатында мемлекет тарапынан көмек, жеңілдіктер
көрсетілуде, атап кетсек мемлекет тарапынан 2010 жылы 280 ... ... бұл ... ... де ... қалып қойған жоқ. Кестеде келтірілген
мәліметтер бойынша ауыл ... ... ... жыл сайын арта
түскенің көре аламыз. 2008 жылы 290 ... ... ... ... ал ... ... ... қарағанда 6,4 млн. теңгеге аз берілсе де, 2010 жылы несие
көлемі арта ... 297,2 ... ... ... Оның себептері: клиенттердің
банкке деген сенімінің артқаны, банк қызметкерлерінің жұмысының ... ... ... ... ... өтеу ... екі
жақты тиімді етіп жасалынуы және т.б. ауыл шаруашылыына берілген несиелер
үлесі көп ... ... бұл ... ... ... егер де
мемлекет тарапынан қолдау көрсетіліп, банктер екі жаққа да тиімді жағдайда
несие беріп, ... ... ... онда оң ... ... ... ... жүргізетін жұмыстардың нәтижесінде және несие
менеджерлерінің тәуекел деңгейін алдын-ала ... ... оны ... ... ... экономика саласына берілетін несиелердің сапасы
мен мөлшерінің артуы байқалып ... Бұл банк ... ... жоғары екенің көрсетеді.
Несие субьектісіне қарай коммерциялық банктердің берген несиелерін
жіктегенде үш жыл барысында да ... ... ... ... үлесі
жағынан жеке тұлғаларға берген несиелерге қарағанда көп ... ... үш жыл ... заңды және жеке тұлғаларға берілген несиелер
динамикасын көре аласыздар
Кесте 3
Несие субьектісі бойынша берілген несиелер құрылымы
|Несие субьектісі |2008 |2009 |2010 |
| ... |% ... |% ... |% |
|Барлығы |7385680 |100 |7609178 |100 |7572930 |100 ... 3 ... |1 |2 |3 |4 |5 |6 ... тұлғаларға |2313502 |31 |2196445 |29 |2113815 |28 ... ... |5072178 |69 |5412733 |71 |5459115 |72 ... ... |4071807 |55(100) |3956379 |52(100) |4387733 |58(100) ... ... |1479372 |36 |1333862 |34 |1363517 |31 ... ... |2592435 |64 |2622517 |66 |3024216 |69 ... ... |45(100) |3652799 |48(100) |3185197 |42(100) ... ... |834130 |25 |862583 |24 |750297 |24 ... ... |2479743 |75 |2790216 |76 |2434900 |76 ... ... |7385680 |100 |7609178 |100 |7572930 |100 ... ... |1463798 |20 |1218940 |16 |1228733 |17 ... ... |5921882 |80 |6390238 |84 |6344197 |83 ... ... ҚР ҰБ 2008,2009,2010 жылдарға арналған статистикалық бюллетені |
Жалпы 2008 жылы 2009 ... ... ... ... 223498 млн. ... ... 2009 жылы жеке ... берілген несиелер үлесі өткен жылға
қарағанда 117057 млн. теңгеге азайған. Оның ... ... ... ... ... ... қатаңдату болды, өйткені, заңды тұлғаларға
қарағанда тәуекел деңгейі аса жоғары еді. Ал ... ... ... 2009 жылда 2008 салыстырғанда 2% немесе 340555 млн. теңгеге
артқан. 2010 жылы жеке ... ... ... ... 82630 ... кеми түссе, ал заңды тұлғаларға берілген ... ... ... ... артқан. Үш жыл барысында да заңды тұлғаларға берілген несиелер
үлесі 69% астам ... ... яғни жеке ... ... екі есе
артық беріліп отырған. Несиенің берілу валютасына келетін болсақ, онда осы
уақыт аралығында ... ... ... ... ... атап ... 52%
жоғары мөлшерде ұлттық валютада беріліп отырған. Соңғы жылдары бұл үрдіс
жиі байқалуда, өйткені ... ... ... шетел валютасында
берілген несиелердің тәуекел деңгейі, банк үшін де ... ... үшін ... ... отыр. Сондықтан теңгеде берілген несиелер қазір екі жақ үшін
де тиімді болып отыр. ... ... ... ... ... ... берген несиелерді теңгеге ауыстыруда.
Несиелендіру мерзімі бойынша ұзақ несиелендіру ... ... ... ... болып тұр. 2009 жылы қысқа мерзімді
несиелендіру қткен ... ... 244858 млн. ... ... 1218940 млрд.
теңгені құраса, ал 2010 жылы керісінше 9793 млн. теңгеге артып, ... ... ... Ұзақ ... ... ... 2009 жылы 468356
млн. теңгеге артса, ал 2010 жылы 46041 млн. ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді несиелендіру басым болу себебі, ... ... ... ... ... ... ал ... несие мөлшері
портфельдің 60% астам бөлігіне ... 6. ... ... ... несиелер құрылымы
Дерек көзі: ҚРҰБ 2008-2010 жылдарға арналған статистикалық бюллетені
Қорытындылай келе, 2008-2010 ... ... ... Деңгейлі
Банктердің несие портфелін талдау барысында келесідей тұжырымға келдім:
стандартты несиелер ... 2008 ... ... қалған екі жылда кеміп,
күмәнді несиелер мен ... ... ... арта ... ... берілген несиелер мөлшері 2008 жылы 6154 млрд. теңгені ... жылы 197,8 млн. ... 2010 жылы 167,2 млн. ... ... 6519 ... құрады. Несие субьектілеріне портфельді жіктегенде заңды тұлғаларға
берілген ... ... ... оның ... ... ... ... жеке тұлғаларға қарағанда заңды тұлғаларға ... ... әрі ... ... төмен болды. Жалпы, үш жыл аралығында
коммерциялық банктер тарапынан ... ... арта ... ... - Ziraat International Bank» АҚ мәліметтері негізінде
несиелік порфеліне талдау жүргізу
«КZI Банк» АҚ 1993 ... ... ... ... және ... шет ел қатысуы болған Қазақстандағы алғашқы банктердің бірі болып
табылады. Түркия Республикасындағы Т.С. Зираат Банкасы А.Ш. ... ... ... ... ... болып табылады. Банктің жарғылық капиталы –
5.010.000.000 тенге.
«КZI Банк» АҚ өз ... ... ... ... ... ... халықаралық банктік тәжірибемен қабылданған, барлық
құжаттық есеп айырысу, ... және орта ... ... несиелендіру
мәселелері бойынша дара келісімге келу ұсынады. «КЗИ» банк жеке тұлғалар
салымдарына Қазақстандық кепіл беру ... ... ... болып
табылады.
«Kazakhstan - Ziraat International Bank» АҚ-ның ... 2009 ... 2010 ... ... ... кесте-4 де көрсетілген.( 31 желтоқсан
жыл соңындағы ... ... ... Банк» АҚ несиелік қоржынының құрылымы
| |2008 жылы |2009 жылы |2010 жылы |
| |мың ... |мың ... |мың ... ... тұлғларға берілген | | | ... | | | ... ... ... |548 270 |1 366 868 |510 510 ... | | | ... және орта кәсіпорындарға |849 652 |1 731 559 |1 104 515 |
|берілген ... | | | ... ... берілген |1 397 922 |2 471 383 |2 242 069 ... ... | | | ... ... берілген | | | ... | | | ... ... |1 774 628 |1 566 684 |1 358 931 ... ... ... |19 761 |23 350 |43 026 ... несиелер |289 385 |422 528 |615 937 ... ... ... |2 083 774 |2 032 238 |1 998 218 ... барлығы | | | ... : |3 481 696 |4 503 621 |4 240 287 ... көзі : «КZI ... АҚ ... жылдарға арналған тәуелсіз |
|аудитордың (КПМГ аудит ЖШС) ... ... ... ... ... ... өсуінің басты себебі несиелік
ресурстар базасының кеңеюін білдіреді яғни банк салымдарының өсуінен болды.
Әсіресе жеке тұлғалардың салымдары өсті.
«КZI Банк» АҚ ... ... ... 2008 жылы ... мың теңгені
құрады, 2009 жылы 29.35% ... ... мың ... ... Ал 2010жылы
5.84% азайып 4 240 287 мың теңгені құрады.
Жеке тұлғаларға ... ... 2008 жылы ... мың ... ... 2 032 238 мың теңге, ал 2010 жылы 1 998 218 мың ... ... ... жеке ... ... ... үлесі 2008 жылы
59,84% құрайтын болса, 2009 жылы 45,12% және 2010 жылы 47,12% ... ... ... несиелер 2008 жылы 1 397 922 мың теңге, 2009
жылы 2 471 383 мың ... және 2010 жылы ... мың ... ... заңды тұлғалардың үлесі 2008 жылы 40,16% -ды, 2009
жылы 54,88%-ды және 2010 жылы 52,88% құрады.
Сурет 7. Несиелік қоржынның өзгеру динамикасы
Дерек ... «КZI ... АҚ ... ... ... тәуелсіз
аудитордың (КПМГ аудит ЖШС) есебі.
2010 жылдағы заңды тұлғаларды несиелеудің төмендеуінің себебі жалпы
нарықтағы жағдайдың әсерінен болып ... ... ... және ... ... ... банк ... маңызды бөлігін құрайтын
осы салаларға деген несие сұранымды төмендеуіне себеп болды. Осыған ... ... және орта ... қаржыландыруды кеңейтуге бағытталған банк
стратегиясымен, сонымен қатар, бөлшек және ипотекалық несиелеудің әр ... ... ... ... ... ... едәуір өсуінің басты себебі несиелік
ресурстар базасының кеңеюін білдіреді яғни банк салымдарының ... ... жеке ... ... өсті.
Сурет 8. Жеке тұлғаларға берілген несиелердің өзгеру динамикасы
Дерек көзі«КZI Банк» АҚ ... ... ... тәуелсіз
аудитордың (КПМГ аудит ЖШС) есебі.
Тұтыну несиесі 2008 жылы 1 774 628 мың, 2009 жылы 1 566 684 мың және
2010 жылы 1 358 931 мың ... ... Авто ... ... 2008 жылы ... 2009 жылы 23 350 мың және 2010 жылы 43 026 мың ... құрады.
Ипотекалық несиелерде 2008 жылы 289 774 мың, 2009 жылы 422 528 мың ... жылы 615 ... ... құрады. 2008 жылы банк тарапынан 289 774 мың
теңге ипотекалық несие берілсе, 2009 жылы 148.8% ... 422 528 мың, ... жылы 145.7% өсіп 615 937 мың ... ... ... жыл сайын өсіп отырғандығы және тұтыну несиесінің
азаюы ... ... ... ... ... ... тұрғын үймен
қамтамасыз етілуді көруі және соңғы ... ... ... бағаның едәуір төмендеуі және жылжымайтын ... ... жеке ... ... ... сұранымының өсуіне себеп
болды. Бұл банктің несиелік саясатына оң әсерін тигізді.
Кесте 5
Несиелердің ... ... ... |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... |710 395 |930 305 |970 592 ... |326 879 |809 599 |465 044 ... ... |11 479 |0 |4 395 ... мүлік |294 513 |555 116 |598 299 ... да |54 638 |176 363 |203 739 ... ... |2 083 774 |2 032 238 |1 998 218 ... көзі : «КZI ... АҚ ... ... арналған тәуелсіз |
|аудитордың (КПМГ аудит ЖШС) есебі. ... әр ... ... ... ... банк ... ... негізгі мақсаты болып банк қызметіне кешендік тәуекелдің
жағымсыз әсерін шектеу. Осыған сәйкес банктің несиелік қоржыныың ... ... ... берілген қарыздардың шоғырландырылуында 2010 жылдың 31 ші
желтоқсаны мен 2009 ... 31 ші ... ... банк ішінде 5 және 6
қарыз ... топ ... ... бар және ... ... ... 10% - нан ... болып келеді. 2010 жылдың 31 ... ... ... 31 ... жай күйi ... ... ... бойынша қалдықтардың жиынтық көлемi сәйкесiнше 907218 мың теңге
және 716201 мың ... ... ... ... кезінде несиелік қоржынның үлес
салмағының едәуір бөлігі саудаға келеді, сауда, өндіріс және ... ... ... ... ... ... 38,2%, ал 2009 жылы ... 2010 жылы 47,9% құрады. Өндірісті ... ... 2009 ... %- тен ... ... 9. ... қоржынның экономикалық салаларға бөліну құрылымы
Дерек көзі: «КZI ... АҚ ... ... арналған тәуелсіз
аудитордың (КПМГ аудит ЖШС) есебі.
Несиенің жүруі несиелеу мерзімінің ұзартылуымен ... ... ... жүрді, ал бұл соңғы ... ... ... ... Несиелеу мерзімі үш жылдан асатын несиенің
едәуір өсуі мемлекеттегі экономикалық жағдайдың жақсара ... ... ... ... түсіндіріледі, сонымен қатар банктің
ұзақ ... ... ... ... ал бұл банкке орта және
ұзақ мерзімді қаржыландыру ... ... ... ... ... ... уақытта банк әр түрлі өнісдік
сызықты ұсынуға дайын. ... ... ... ... банк несиелеу жағдайын
клиент талаптарына максималды жақындатуға тырысады.
Жеке тұлғаларға берілген несиелердің классфикациясы және ... ... ... ... те ... ... 2007 жылы
бойынша)
Кесте 6
Несиенің классификациясы және құрылған провизиялар
|Классификациясына ... ... ... ... ... ... несие |жалпы сомасы | ... ... | | ... ... |
|Стандартты |841 354 |0 |0 ... |570 901 | |145 109 ... ... |180 398 |5 |9019 ... ... |43 634 |10 |4 363 ... ... |67 317 |20 |13 463 ... күмәнді |86 045 |25 |21 511 ... ... |193 507 |50 |96 753 ... |636 730 |100 |636 730 ... |2 048 985 | |781,9 ... өзі : «КZI Банк » ... 2008 жылына есеп беруі. ... ... ... ... ... бойынша қабылданған қалған
қарыздардың қатынасында қамтамасыз ... ... ... ... ... ... берілген несиелердің классфикациясы және оларға
құрылған провизия мөлшерлері кесте-4 те ... ... 2009 ... ... ... және құрылған провизиялар
|Классификациясына |Негізгі қарыздың |Провизия мөлшері |Құрылған ... ... ... ... | ... ... | | ... сомасы |
|Стандартты |903 556 |0 |0 ... |554 894 | |82 647 ... ... |318 547 |5 |15 927 ... ... |59 234 |10 |5 923 ... ... |63 427 |20 |12 685 ... ... |34 910 |25 |8 727 ... ... |78 776 |50 |39 388 ... |545 788 |100 |545 788 ... |2 004 238 | |654 848 ... көзі : «КZI Банк » ... 2009 ... ... есеп ... ... жылы банктің несиелік қоржынында 903 556 мың теңге ... 894 мың ... ... ... ... ... күмәнді 318 547 мың
теңге, 2-ші дәрежелі күмәнді 59 234 мың теңге, 3-ші дәрежелі ... 63 ... ... 4-ші ... күмәнді 34 910 мың теңге және 5-ші дәрежелі
күмәнді 78 776 мың ... және ... ... ... 545 778 ... ... несиелер жалпы несиелік қоржынның 45% құраса,
күмәнді несиелер 27,6% және үмітсіз несиелер 27,2%-ды құрады.
Жеке тұлғаларға ... ... ... және ... провизия мөлшерлері кесте-5 те көрсетілген.(1 желтоқсан 2010 ... ... ... және ... провизиялар
|Классификациясына |Негізгі қарыздың |Провизия мөлшері |Құрылған |
|байланысты несие ... ... | ... ... | | ... ... ... |878 932 |0 |0 ... |569 485 | |110 818 ... ... |211 350 |5 |10 567 ... ... |106 820 |10 |10 682 ... күмәнді |111 401 |20 |22 280 ... ... |45 832 |25 |11 458 ... ... |111 661 |50 |55 831 ... |521 094 |100 |521 094 ... |1 969 511 | |630154 ... көзі : «КZI Банк » ... 2010 ... ... есеп ... ... жылы ... несиелік қоржынында 878 932 мың теңге стандартты,
569 485 мың теңге күмәнді ... ... ... ... 211 350 мың
теңге, 2-ші дәрежелі күмәнді 106 820 мың ... 3-ші ... ... 111
401 мың теңге, 4-ші жәрежелі күмәнді 45 832 мың теңге және 5-ші дәрежелі
күмәнді 111 661 мың ... және ... ... сомасы 521 094 мың
теңгені құрады.Стандартты несиелер жалпы ... ... 44,6% ... ... 28,9% және ... ... 26,4%-ды құрады.
Сурет 9. Жеке тұлғаларға құрылған провизиялар
Дерек көзі: «КZI Банк » АҚ-ның 2010 ... ... есеп ... Банк » ... бас несиелік департаментінің шешімімен белгіленген
жеке тұлғаларға берілетін несиенің лимиттері кесте-6 те ... ... ... ... ... ... ... |Астана |Шымкент | ... түрі ... ... ... ... үй сатып алуға |150 000 |50 000 |70 000 |5 ... |
| | | | ... ... ... кепілге|50 000 |20 000 |25 000 |2 ... ... ... | | | ... ... несиелер | | | | ... ... |50 000 |30 000 |70 000 |5 ... ... қоя отырып | | | ... ... ... |25 000 |10 000 |10 000 |1 ... ... ... қоя| | | ... |
|отырып | | | | ... ... |5 ... |5 ... |5 ... |2 ... |
| | | | ... |
|Дерек көзі : «КZI Банк » АҚ-ның бас ... ... ... ... тиіс ... ... ... басқармасы белгілеген бір қарыз алушыға Алматы қаласы бойынша
тұрғын үй сатып алу мақсатында максималды 150 000 АҚШ ... авто ... үшін 50 000 АҚШ ... ... мақсатына жылжымайтын мүлікті
кепілге қою арқылы 50 000 АҚШ ... және ... ... ... қою ... да 25 000 АҚШ доллары несие беріледі.
Астана қаласы бойынша тұрғын үй сатып алу мақсатында максималды ... АҚШ ... авто ... ... үшін 20 000 АҚШ ... тұтыну
мақсатына жылжымайтын мүлікті кепілге қою арқылы 30 000 АҚШ ... ... ... ... ... қою ... да 10 000 АҚШ ... беріледі.
Шымкент қаласы бойынша тұрғын үй сатып алу мақсатында максималды 70
000 АҚШ ... авто ... ... үшін 25 000 АҚШ ... ... ... ... кепілге қою арқылы 70 000 АҚШ доллары және
қамтамасыз етілген міндеттемелерді кепілге қою арқылы да 10 000 АҚШ ... ... ... ... ... алу үшін ... ... күні 5 жылдан
аспауы тиіс және персонал несиесін жұмыс істеу мерзімі 3 ... ... ала ... және ... ... ... ету түрлерін кесте-10 де
көрсетілген.
Кесте 10
Несиені қамтамасыз ету ... ... ... ... ету |2008 жылы |2009 жылы |2010 жылы ... | | | |
| ... ... ... ... ... ... %|
| | | | |% | | ... ... |2 761 012 |75,03 |3 751 871 |86,01 |3 824 345 |88,75 ... ... |143 344 |3,89 |77 145 |1,77 |33 805 |0,78 ... | | | | | | ... заемға |318 369 |8,65 |245 813 |5,64 |122 448 |2,84 ... ... | | | | | ... ... |452 472 |12,2 |283 543 |6,50 |326 437 |7,58 ... | | | | | | ... |4 468 |0,12 |3 584 |0,08 |2 256 |0,05 ... |3 679 665 |100 |4 361 956 |100 |4 309 291 |100 ... көзі: «КZI Банк » АҚ-ның 2010 жылына арналған есеп беруі. ... ... ... ... ... ... бөлігі
жылжымайтын мүлік болын отыр.Жылжымайтын мүлікті кепілге қоя ... ету ... ... 2009 ... 86%, 2010 ... ... ... мүлікті кепілге алу проблемалық несиелерді өндіріп
алудың ең ... көзі ... ... ... ... ... ... үлесі 2009 жылында 1,77% ал 2010 да 0,78 болды.Банктік
заемға берілген кепілдіктер 2009 жылында 5,64% , 2010 ... 2,84% , ... ... ... 2008 жылы 6,50% болса 2010 жылы 7,58%-ды құрады.
Сурет 10. Несиені қамтамасыз ету түрлері
Дерек көзі: «КZI Банк » АҚ-ның 2010 ... ... есеп ... ... етілуін талдауда байқағанымыздай басым бөлік
жылжымайтын мүлікпен ... ... ... ... ... ... алу ... несиелерді өндіріп алудың ең тиімді көзі
болып табылады. Жеке ... ... ... ... ... ... несиелер қажетті жылжымайтын мүліктердің кепілденуі
мен қамтамасыз етілген.Авто көлік сатып алуға ... сол ... ... ... ... ... ешқандай
кепілмен қамтамасыз етілмеген.
Жеке тұлғаларға берілген басқада несиелер бойынша қабылданған қалған
қарыздардың қатынасында қамтамасыз етілудің нақты ... ... ... ... және ... ... берілген несиелердің пайыздық қойылымдары
|Пайыздық |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... | | | |
| ... ... % ... |Үлес %|Сома |Үлес % ... |5 911 |0,17 |7 844 |0,18 |9 656 |0,22 ... |7998 |0,23 |77 145 |1,77 |36 449 |0,85 ... % |63 640 |1,83 |119 359 |2,74 |0 |0 ... |7 998 |0,23 |18 787 |0,43 |29 611 |0,69 ... |408 617 |11,75 |655 514 |15,03 |832 334 |19,31 ... |40 340 |1,16 |135 963 |3,12 |55 208 |1,28 ... |43 122 |1,24 |79 426 |1,82 |57 340 |1,33 ... |678 131 |19,5 |674 235 |15,45 |753 195 |17,48 ... |650 310 |18,7 |581 894 |13,34 |737 195 |17,1 ... |257 342 |7,4 |274 360 |6,29 |290 013 |6,73 ... |1 192 815 |34,3 |1 549 216 |35,52 |1 400 290 |32,5 ... |38 253 |1,1 |79 118 |1,81 |12 969 |0,3 ... |49 729 |1,43 |94 774 |2,17 |57 978 |1,35 ... |5 216 |0,15 |2 121 |0,05 |4 397 |0,1 ... |28 168 |0,81 |12 200 |0,28 |32 783 |0,76 |
| |3 477 596 |100 |4 361 956 |100 |4 309 291 |100 ... көзі : «КZI Банк » ... 2008, 2009,2010 жылдарына арналған есеп |
|беруі. ... Банк » АҚ ... ... ... ... ... және жеке
тұлғаларға 6-20% аралығында пайыздық қойылыммен несие берді. Заңды ... ... 16% ... ... ... ... 2009 жылы 1
549 216 мың теңге,2010 жылы 1 400 290 мың ... 10% ... ... ... 2009 жылы 655 514 мың ... 2010 жылы 832 ... 13% ... 209 жылында 674 235 мың теңге ал 2010 жылы ... мың ... ... ... жеке және ... ... ... пайыздық қойылымдардың құрылымын көрсетеді.(1 желтоқсандағы
жағдай бойынша).
Несиелердің пайыздық қойылымдарына талдау ... 2008 ... ... пайыздық мөлшерлеменің несиелік қоржынжағы үлесінің артып
отырғандығы байқалып отыр.Мұның ... ... ... ... ... ... Атап ... банк дағдарыстан алдынғы
кезеңдегі жоғары пайыздық мөлшерлемемен ... ... ... ... сапалы және қайтарымдылық ықтималдылығы жоғары несие
беруде.
Кесте 12
Несиелердің валюталық ... түрі |2008 жылы |2009 жылы |2010 жылы ... |1 079 325 |3 280 042 |3 117 866 ... доллары |1 601 597 |1 081 914 |1 181 467 ... |11 633 |9 958 |0 ... көзі : «КZI Банк » АҚ 2008, ... жылдарына арналған есеп беруі.|
«КZI Банк » АҚ жеке және ... ... 2009 ... 3 280 ... 1 081 914 АҚШ ... берді.Ал 2010 жылы 3 117 866 теңге, 1 181
467 АҚШ ... және 9 958 Еуро неси ... ... тен берілген
несиелердің валюталық үлесін көрсетілген.
Сурет 11. Жылдар бойынша берілген ... ... ... ... «КZI Банк » АҚ 2008, 2009, 2010 ... ... ... Банк » АҚ несиелік операцияларының басым бөлігі теңгемен ... ... ... ... алынған несиенің көптігі банктің
несиелік қоржынында жеке ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың үлесінің азаюы банктің несиелік операцияларының
маңызды бөлігін құрайтын сауда және ... ... ... ... ... қалуы себебінен болып отыр.
2.3 «BEST» жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... АҚ Банктің заңды тұлғаларға ұсынатын ... ... ... ... медиум және коммерциялық
ипотека мен ... ... ... ... ... ... ... қаңтар айында ... ... ... ... ... ... Қарыз
алушымен сұхбаттасу және оған кеңес ... ... ... ... яғни ... ... жүзеге асырды. Алғашқы сұхбаттасуда
клиенттің несиені қандай мақсаттарға, қандай ... ... ... және ... ... мүлік қоя алатындығы туралы
ақпараттар сұралып, ... ... ... ... ... Бір
апта өткен соң клиент ... ... ... алып келді. Ол тізім
төмендегідей:
- Қарыз ... ... ... ... ... ... техникалық-экономикалық негіздеме;
- Кәсіпорынның жарғысы;
- Құрылтайшылардың келісім-шарты;
- Салық комитетінде тіркелгендігі туралы құжат;
- Соңғы есеп ... ... ... яғни ... №1 (бухгалтерлік
баланс), 2 (табыстар мен ... ... ... 3 (ақша
қаражаттарының қозғалысы туралы ... және тағы ... ... ... ... ... толықтығын және рәсімделуінің
дұрыстығын тексеріп, өтінішті ... ... ... ... түп ... ... түп нұсқаларын клиентке
қайтарды. Сосын несие офицері ... ... ... заң сараптамасына жіберді.
Өтініште көрсетілген мәліметтерде «BEST» ... ... ... ... ... ... ... 2 жылға 50 000 АҚШ долларын 18%-бен сұралғаны көрсетілген.
Кәсіпорын кондитерлік ... ... ... ... ... яғни ай ... негізгі қарыз бен сыйақы
мөлшерлемесін бірдей бөлікпен ... ... ... ... ... өндіріске жаңа технология, яғни кондитер өнімінің басқа
түрін ... ... ... 1
| Несиенің соммасы |50 000 $ |
| ... ... |24 ай |
| ... қойылым |18 % ... ... ... |2496 $ ... ... Банк» АҚ клиентінің құжаттамасы ... ... ... ... ... ... ай сайынғы жарна мына әдіспен есептелді:
Жарна = * ... = ... ... = ... ... = ... мерзімі
Ай сайынғы жарна = * 50 000 = 2 496 ... ... ... ... ... ... ... аты |«BEST» Жауапкершілігі шектеулі серіктестігі |
|Ұйымдастыру-құқықтық нысаны|Жауапкершілігі ... ... ... күні |№ ... ... жылы ... |
| ... ... ... ... тіркеу туралы |
| ... ... ... жылы ... ... ... ... қаласы, Райымбек даңғылы, 145 ... ... ... ... ... ... ... ... ... Н. Г. ... ... ... АҚ ... құжаттамасы ... ЖШС әр ... ... ... және тағы ... ... ... айналысады. Дайын ... ... мен ... ... алушы кәсіпорынның сенімділігін көру үшін, несие ... ... ... туралы мәлімет алды. Алған мәліметтері
төмендегідей:
Кесте 3
|Банк ... ... |% ... ... |Факт ... |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... күні ... күні | |
|«КазкоммерцБанк» |1 150 000|23 |10.12.2004 |10.12.2007|20.07.2007|0 ... ... | | | | | ... АҚ |60 000 $ |16 ... |25.07.2008|25.07.2008|0 |
Бұл кестеден байқағанымыздай ... екі рет ... ... ... уақытысында, кешіктірмей өтеген. Несие бюросынан алған
мәліметтер бойынша кәсіпорын ... және ... ... уақытта басқа банктерде ... ... ... ... ... ... жағдайын талдау. Филиалдың
тәуекел менеджерімен талқылап, қаржылық есептің №1, 2, 3 ... ... ... ... ... Ең алдымен «BEST» ... ... ... ... ... өзгерістер мен себептерін
анықтау керек. Кәсіпорынның ... ... мен ... ... ... ... ... ЖШС-нің бухгалтерлік балансы, 2009 жылдың 31 желтоқсанына
| ... ... ... ... +/-, |
| | | |% ... 4 ... |
| |1 |2 |3 ... ... | | | ... құралдары |112 836 |15 758 |+616,1 ... ... ... |- |48 574 |-100 ... | | | ... ... ... |1 706 072 |784 644 |+117,4 ... | | | ... |1 347 246 |2 559 982 |-47,4 ... салық активтері |64 858 |102 350 |-36,6 ... да ... ... |1 450 037 |422 816 |+243 ... ... барлығы |4 681 049 |3 934 124 |+19 ... ... ... | | | ... ... дебиторлық қарыз|2 423 899 |1 981 335 |+22,3 ... ... |83 373 |- |+100 ... | | | ... ... |3 084 694 |1 947 857 |+58,4 ... емес ... |533 832 |1 257 |+42 369 ... да ұзақ ... |573 270 |430 238 |+33,2 ... | | | ... ... ... ... 068 |4 360 687 |+53,6 ... |11 380 117 |8 294 811 |+37,2 ... ... ... ... +/-, |
| | | |% ... ... ... | | | ... мерзімді қаржылық |4 042 666 |1 434 889 |+181,7 ... | | | ... да ... және ... |10 309 | 9 655 |+6,8 ... ... ... | | | ... ... ... |1 065 986 |2 370 045 |-55 ... | | | ... да ... ... |732 349 |368 686 |+98,6 ... | | | ... ... ... 310 |4 183 275 |+40 ... | | | |
| |1 |2 |3 ... ... міндеттемелер | | | ... ... ... |3 240 754 |2 381 126 |+36 ... | | | ... қалдырылған салықтық |150 247 |208 885 |-28 ... | | | ... ... ... |3 391 001 |2 590 011 |+31 ... | | | ... | | | ... капитал |568 794 |568 794 |- ... |1 569 012 |952 731 |+64,7 ... ... |2 137 806 |1 521 525 |+40,5 ... |11 380 117 |8 294 811 |+37,2 ... ... АҚ ... ... ... ... қаржылық есеп беру |
|мәліметтері негізінде ... ... ... жылы баланс ... ... ... Ол өткен жылғымен ... 37,2 ... Бұл ... ... 15 758 ... 112 836 ... дейін,
яғни 616,1%-ға өскен, қысқа дебиторлық ... 2008 ... ... ... ... ... ... емес
активтер 42 369%-ға өскен ... ... ... ... ... 31.12.2008 жылы меншікті капиталдың үлесі ... ... ... ... ... ... 31.12.2009 жылы меншікті
капиталдың үлесі 18,8%, ал тартылған капиталдың ... 81,2% ... ... ... ... ... ... ал тартылған капитал үлесі
керісінше 0,5%-ға азайған. Бұл резервтік ... ... ... ... ... Енді ... ... қорын
қарастырамыз.
Кесте 5
«BEST» ЖШС-нің тауарлы материалдық қорлары
|ТМҚ атауы ... ... ... |ТМҚ-ның жалпы |
| | ... | ... |
| | ... | |үлесі, % |
| | ... % | | ... |989 987 |73,48 |885 985 |34,6 ... өнім |120 324 |8,9 |135 704 |5,3 ... сатуға тауарлар |375 |0,02 |1 301 567 |50,8 ... |236 560 |17,6 |236 726 |9,3 ... |1 347 246 |100 |2 559 982 |100 ... ... АҚ ... ... ... жылғы қаржылық есеп беру |
|мәліметтері негізінде ... ... ... алушы кәсіпорынның тауарлы-материалдық
қорлардың құрамында 31.12.2008 жылы шикізаттың ... 34,6%, ... 5,3%, ал алып ... ... ... 50,8% болса, 31.12.2009
жылы шикізаттың ... 73,48%, ... өнім ... 8,9%, алып сатуға
тауарлар 0,02%-ды құраған. 31.12.2009 жылы ... ... ... ... мен желтоқсан айларында ірі жабдықтаушылардан қант, ұн
және ... ... көп ... алынуы есебінен ... ... ... ... ... дебиторлық қарыздың және
кредиторлық қарыздардың әсері үлкен болғандықтан олардың ... ... ... ... ... ... 31.12.2009 жылғы
дебиторлық және кредиторлық қарыздарының ... ... ... ... ... ... кестеден көруге болады.
Кесте 6
«BEST» ЖШС-нің ... ... ... ... ... ... болу |Өтелу күні |Пайда болу |
| | ... ... | ... |
| ... ... |2 423 899 | | | |
|1 ... ... |2 423 899 ... ... ... |
| |ЖШС | | | ... |
| ... ... |1 706 072 | | | |
|2 ... Фуд |898 600 ... ... ... |
| ... ЖШС | | | ... |
| | | | | ... |
|3 |«НК КТЖ» АҚ |807 472 ... |05.02.2010 |Негізгі |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... ... «KZI Банк» АҚ клиентінің құжаттамасы, 2008-2009 жылғы ... есеп беру ... ... ... ... ... кредиторлық қарызы, 31.12.2009
|№ ... ... ... болу ... күні ... болу |
| | ... |күні | ... |
| ... ... |1 065 986 | | | |
|1 |«GAS ... 986 ... ... |Қант өнімі |
| |ЖШС | | | ... ... |
|2 ... АҚ|296 900 ... ... |Ұн ... |
| | | | | ... қарыз |
|3 |«Эфко Каскад» АҚ |462 100 |02.12.2009 |15.02.2010 |Маргарин мен |
| | | | | ... үшін |
| | | | | ... ... ... АҚ ... ... ... жылғы қаржылық есеп беру |
|мәліметтері негізінде ... ... ... ... «BEST» ... ұзақ мерзімді
дебиторлық қарызы 2 423 899 теңгені құрап отыр, ол ... ... ... 2010 ... ... ... крахмалмен өтелу керек. Қысқа
мерзімді дебиторлық қарыз 1 706 072 ... ... ... ол ... ... ЖШС және «НК КТЖ» АҚ негізгі өнімді өткізуден 2010 ... ... ... ... ... ірі кәсіпорындардан алған
қант, ұн, ... ... үшін ... ... мерзімі осы жылдың
ақпан айына түсіп отыр.
Қарыз алушы кәсіпорынның ... ... ... білу ... ... мен ... туралы есебі талдануы қажет. «BEST» ЖШС-
нің табыстар мен ... ... ... ... ... ... ... ЖШС-нің табыстар мен шығыстар туралы есебі
|Көрсеткіштердің аты ... ... ... +/-, % |
|Өнім өткізуден түскен түсім |13 716 747 |7 194 550 |+90,7 ... ... ... |12 047 718 |6 354 278 | ... | | |+89,6 ... ... |1 669 029 |840 272 |+98,6 ... табыс |211 904 |205 315 |+3,2 ... да ... |405 373 |444 058 |-8,7 ... 8 ... |
| |1 |2 |3 ... ... кеткен |413 145 |270 483 |+52,7 ... | | | ... ... |420 227 |260 423 |+61,4 ... ... ... |411 028 |271 742 |+51,3 ... да шығындар |484 283 |452 482 |+7 ... ... ... табыс |557 623 |234 515 |+137,8 ... ... ... |-58 638 |91 870 |-163,8 ... ... | | | ... табыс |616 261 |142 645 |+332 ... ... АҚ ... құжаттамасы, 2008-2009 жылғы қаржылық есеп беру |
|мәліметтері негізінде ... ... ... ... ... ... қарағанда
31.12.2009 жылы «BEST» ... ... ... түсімі 90,7%-ға,
өткізілген ... ... құны ... артқан. Мұның негізгі
себебі кәсіпорынның өнімдері көп ... ие ... ... ... ... ... кеңейтілді, қалада жаңадан ашылып
жатқан дүкендермен ... ... ... сәйкес әкімшілік
шығындар да 61,4%-ға өсті. Жалпы ... таза ... ... салыстырғанда 332%-ға өскен, ол өте ... ... ... Бұл ... рентабельді болып табылады ... ... ... береді.
31.12.2008 – 31.12.2009 жылдардағы мәліметтер бойынша «BEST» ЖШС-
нің ... ... ... ... түсімдерін төмендегі
кестеден көре аламыз.
Кесте 9
«BEST» ЖШС-нің 01.01.2009-31.12.2009 ... ... ... ... ... ... ... 2009 ж. |1 498 936 ... 2009 ж. |889 650 ... 2009 ж. | 1 410 360 |
| ... 9 жалғасы |
|1 |2 ... 2009 ж. |965 285 ... 2009 ж. |1 369 852 ... 2009 ж. |656 963 ... 2009 ж. |690 862 ... 2009 ж. |1 112 358 ... 2009 ж. |1 136 200 ... 2009 ж. |1 143 062 ... 2009 ж. |990 854 ... 2009 ж. |1 852 365 ... |13 716 747 ... ... АҚ ... ... ... жылғы қаржылық есеп беру |
|мәліметтері негізінде ... ... ... ... 2009 жылы ... түсімдері
13 716 747 теңгені құрады. Бұл ... ... әр ... өнім
өткізуден кірісі әркелкі болып тұр. Оны ... және ... ... осы ... уақыт аралығындағы динамикасын ... ... ... 1. «BEST» ЖШС – нің өнім ... ... ... «KZI Банк» АҚ клиентінің құжаттамасы, 2008-2009 жылғы қаржылық
есеп беру мәліметтері
Жоғарыдағы диаграммадан байқап отырғандай жылдың әр ... ... ... әр түрлі. Байқап ... ... ... ... ... көлемі жоғары, ол желтоқсан айларындағы
мемлекеттік мейрамдарға байланысты. Сонымен ... ... ... көп
наурыз және мамыр ... да ... ... ... ... ... қыркүйек және қазан айларында тым өзгеріс ... ... ... ... ... бұл ... той-думанның көп
өткізілуіне байланысты кәсіпорыннан ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін төмендегі ... ... ... ... бір ... ... өнімдері орта есеппен
|Өндірілген өнім атауы |Өлшеу бірлігі |Бір ... орта |
| | ... ... ... |тонна |319 830 ... ... ... ... |216 590 ... ... |70 930 ... |тонна |6 910 ... ... |109 680 ... ... ... |11 630 ... ирис ... |17 440 ... ... ... ... |103 240 ... ... ... ... ... қаржылық есеп беру мәліметтері |
|негізінде ... ... ... тұрғанымыздай барлық өндірілген
өнімнің 68%-ын қант ... ... ... 32%-ды ұн ... құрап
отыр. Ұн өнімдеріне әр түрлі печенье өнімдері жатқызылады.
Ендігі кезекте «BEST» ЖШС- ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштің мәні 0,7-ден 1,20 дейінгі аралықта болу ... ... мәні ... ... ... тұр. ... ... өтімділік коэффициенті.
0,6
Бұл коэффициенттің мәні 0,4-0,6 аралықта болуы тиіс. «BEST» ... тез ... ... ... ... тұр.
Міндеттемелердің активтерге қатынасы = = 0,81
міндеттемелердің меншікті капиталға қатынасы = = ... ... ... активтерге ... ... ... ... ... сияқты көрсеткіштер де
есептеледі. Бұлар ... ... ... қандай бөлігі
міндеттемелермен қамтамасыз етілгенін және ... мен ... ... ... ... ... күн
Кредиторлық қарыздың айналымдылығы = 28 ... ... = 40 ... ... ... = ... пайда нормасы = 4,5
Дебиторлық ... ... 108 ... ... ... айналымдылығы 28 күнді, ал ТМҚ ... 40 ... ... ... пайда нормасы 12%-ды құрап ... ол ... ... ал таза ... нормасы 4,5%-ды құрап жақсы көрсеткіш
көрсетіп ... ... ... ... ... ... Несиенің
мақсаты:
✓ Немістің «GMBH» фирмасынан жаңа ... ... ... ... алу;
✓ Сатып алынатын технология арқылы өнім ассортиментін кеңейту;
✓ Қосымша табыс ... ... ... ... арттыру;
✓ Басқа қалалар мен шет елге экспорттауды ұйымдастыру.
Жобаның жалпы құны 50 000 АҚШ ... ... ... яғни ... ... 15 000 АҚШ ... құрайды. Алынатын машина саны – 3,
қалған 5 000 АҚШ ... ... және ... ... ... ... «GAS ... ЖШС-і қант
өнімін жеткізу, «Мелькомбинат» АҚ-ы ұн өнімін ... ... ... ... және ... ... ... ЖШС-і крахмал жеткізу
және тағы басқа еліміздің ... ... ... ... ... болып «Рахат» АҚ-ы, ... ... ... ... ... ... ... АҚ-ының
өнімдері болып табылады.
Кесте 11
Сұралған ... ... ... ... ... құны ... ... құны |
|етудің аты |жері | ... | ... ... |3 084 694 |50% |1 542 347 ... |қаласы, | | | ... ... | | | |
| ... 145 | | | ... ... ... |10 430 000 | 70% |7 301 000 |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... 214 | | | ... | | 13 514 694 | |8 843 347 ... Банк» АҚ клиентінің құжаттамасы негізінде ... ... ... жоба ... комитетінде талқыланды.
Жобаның барлық оң жақтары мен теріс ... ... ... Кепілге қойылған мүліктің аздығы;
✓ Қосымша табыс көздерінің жоқтығы;
✓ Жаңа ... ... ... да ... әлі де ... ... Болашағы бар бизнес;
✓ Өткізу орындарының болуы;
✓ Жаңа кәсіпорын болса да, өнім ... ... ... мен таза
табысы жыл сайын ... ... ... ... жөнге салынған серіктестік ... ... ... жаңа ... мен ... көп түрлілігі.
Несие саясаты негізінде ... ... ... «BEST» ЖШС ... ... және ... қабілет
жеткілікті, жоба табысты болып шықты. Ендеше несие ... ... ... беру ... ... ... болады және де есеп
бөлімі клиентке тиісті ... шот ... ... БАНКТЕРДЕ НЕСИЕЛІК ПОРТФЕЛЬДІ БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
Коммерциялық банктердің несиелік портфелі— клиенттерге берілген жалпы
несиелердің сомасын ... ... және ... ... ... ... ... нәтижесінде кездейсоқ
шығындардан сақтандырумен байланысты банктердің іс-әрекеттеріболып
табылады.
Несиелік ... ... ... ... емес ... несиелерден
және клиенттерге осы несиені қайтарумен байланысты қойылатын ... ... ... ... ... Сондықтан несиелік
портфель клиенттердің айналымында жүретін ... әлі ... ... және сапалық көрсеткіштермен байланысты, ... ... ... ... ... банктермен клиенттердің арасында қалыптасқан
несиелік қатынастарды өрнектейді.
Несиелік портфельді басқару — бұл банк қабылдауға дайын болып отырған
тәуекел түрлерінің ... ... және ... ең ... жететін
деңгейін анықтауды талап ететін жоғарғы жетекшілер қызметі болып табылады.
Несиелік портфельді басқаруда іске ... ... ... ... ... алушылар мен олардың топтары үшін
несиелеудің ішкі ... ... ... ... ... байланыстыы болатын, жекелеген қарыз
алушылардың тәуекел деңгейін көрсететін несиелік тәуекелді
талдау формасын жасау;
* әр түрлі салалар ... ... ... ... тәуекел деңгейі бар ең маңызды салаяарды анықтау;
* Жоғарғы төуекел ... бар ... ... ... ... ... баға белгілеу саясатын дайындау,
Несиелік портфельді басқарудың маңызы:
1. ... ... ... ... ... ... отыру;
2. несиелік портфельдің —өтімділігін бір деңгейде үстау;
3. несиелік портфельдің тәуекелділігін ... ... ... ... шығындарды болдырмау.
Несиелік портфельді басқару жүйесінің ... ... ... ... ... бағалаудың әдістері;
•несиенің сапасын және ... ... ... ... банктің активтер портфелін немесе ... ... ... портфельдің сапасын анықтауға қажетті ақпараттар
жинау
* несиелік портфельдің сапасын қаржы коэффициенті ... ... ... - ... ... алған несиені және несие
бойынша өсімақы сомасын өтей алмау нәтижесінде банктің өз ... ... ... бір ... ... ... ... экзогенді факторларға (яғни экономикалық ортаның,
коньюнктураның жағдайына ... ... ... және эндогенді
факторларға (яғни банктің өзінің ... іс ... ... ... ... ... ... Экзогенді факторларды бақылау мен реттеу
мүмкіншілігі өте шектеулі, бірақ банк ... ... іс ... ... жұмсартып ірі шығындарға ұрынбауды алдын алу мүмкін.
Несиелік тәуекелді басқарудың 2 бағыты бар:
1. үнемі несиелік портфельдің сапасына талдау жүргізу.
2. проблемалық ... ... ... осы ... ... ... ... және экономиканың
сол секторларында болатын тәуекел мөлшеріне ... қоюы ... ... ... ... күнделікті реттеліп отыруы керек, себебі портфель
сапасы ( тәуекелділікті бағалауға және банк ... үшін ... ... ... ... ... шаралары банктің ішкі саясатына
жатқызылады. Бұл шараларға жататындар:
* банктің несие және ... ... ... ... ... алдын ала талдау;
* берілетін несиелердің қүнын бағалау мен бұрын берілген
* несиелердің қайтарылуын үздіксіз бақылау;
Банктің несиелік портфелін диверсификациялау ... ... ... оның ... ... қызметпен байланысты тәуекелдер
деңгейі жоғары экономика ... ... орын ... ... ... ... басқару, оны жіктеуден басталады. ... ... ... ... ... мақсаты, несие түрі, ссуданың
мөлшері, оның мерзімі, ... өтеу ... ... ... ... алушының қай салада қызмет ... ... ... ... ел ... ақпарат, несиенің бағасы,
несиенің қайтарымдығын қамтамасыз ... ... ... ақша ағымының
мөлшері жатады.
Ссуданың сапасы номерлі және балдық әдіс арқылы бағаланады. Номерлі
жүйе ... ... ... ... таңдалған критерийлеріне сәйкес
бірқатар белгілер беріледі.
Мысалы, рейтинг 1 деген баға — төлемдерін өз уақытында төлеп отыратын,
несиені қайтарады ... ... ... бар, қаржылық жағдайы түрақты қарыз
алушылар алған нссиелерге бсріледі, ал рейтинг 5-банкрот болып жарияланған,
балансы өтімді емес, 180 ... ... ... өтіп ... берешегі бар
қарыз алушыларға немесе несиені қайтарады деген сенімі жоқ, ... ... жоқ ... берілген ссудалар.
Ссудалардың сапасын анықтаудың балдық жүйесі бойынша әрбір ... ... және сол ... ... ... балл ... критерийлер мен әдістер негізінде ссудалар бес топқа бөлінеді.
Топтың әрқайсысына банк тәуекел ... ... бүл өз ... ... ... мөлшерін немесе ссудалар бойынша мүмкін болатын шығындарды
жабуға арналған жеткілікті резерв (провизия) мөлшерін анықтауға ... ... ... ... бағалануы құрылымдық талдау мен
қаржылық коэффиценттер жүйесі ... ... ... ... несиелік тәуекелдің орташа шамасын (несие бойынша құрылған провизия
немесе ... ... ... ... ... ... ... (несие бойынша құрылған провизияның меншік капиталы ... ... ... жеткіліктігін, несиелік портфельдің
табыстылығы мен оны басқарудың сапасын көрсетеді).
Шетелдік тәжірибеде де активті ... ... ... ... ... ол ... портфель банктің барлық активтерінің
жартысына ... ... алып ... ... процесі барысында қарыз
алушылардың өз ... ... ... ... ... ... ... шегу қаупі туады. Сондықтан қандай да болмасын
несиелік саясатты жүргізу кезінде де несиелер бойынша шығындар бола ... ... ... ... ... үлесінің өсіп кетуі оның
беделін түсіруі мүмкін, ал бүл өз кезегінде банктің ... ... ... ... әсер етуі ... қызметінің көптеген тәуекелдерге душар болуына қарамастан банктер
сенімділік пен қауіпсіздіктің көзі ... ... ... ... АҚШ,
Германия және Англиядағы несиелік порфельді басқару тәжірибесі өте қызықты
болып отыр. Бүл елдердің ... өз ... ... несиелік
портфельді "секюритизациялау" негізінде көтереді. Бүл аспектіде "өтімділік"
түсінігі үлкен рөл атқарады. ... ... ... әсер етеді:
несиелеу саласында дүрыс емес қабылданған шешімдер, ... ... ... кетуі немесе жалпы экономикадағы өзгерістер. Кез-келген
банктік операция өтімділікке әсер ... ... ... ... ... оның бақылау шегінің ар жағында жатыр.
Өтімділік саясаты өтімділік — табыстылық дилемасын шешумен байланысты.
Сондықтан банк ... ... ... ... ... өз ... ... берілген шектеулерді ескеріп жұмыс істеу барысында
да банк басшылығы өтімділік мәселесін қашан және ... ... ... ... ... анық ... бере ... Ал өтімділік мәселесі пайда
болған жағдайда алдын ала ... ...... активтер мен
пассивтердің ерекше құрылымын немесе белгіленген ... ... ... тәжірибесінде өтімділікті басқардың бірнеше әдіс қалыптасқан. Бүл
әдістердің ... ... ... яғни банк ... ... айналдыру жатады. Активтерді секьюритизациялау кезінде несиелік
ресурстарды несиелік шартқа отыру негізінде ғана орналастыру емес ... ... ... ... кезінде векселдері, үзақ мерзімді несиелеу
кезінде облегацияларды ... ... да ... ... ... бір альтернативті жол - қайта сату қүқығын
пайдалану. ... ... ... ... ... айналдырып,
оны үшінші бір түлғаларға өткізу дегенді білдіреді.
Белгілі бір жағдайлар туғанда, ... ... ... ... пайдаланып қою, немесе несиелік портфель қүрылымының өзгеріп кетуі
жағдайында, мәселені шешудің бір жолы секьюритизация әдісі болып табылады.
Бұл әдіс ... ... ... ... ... беру ... немесе ол несие бойынша несие қарыз сомасын өтеуге
жағдайы болмаған ... ... ... ресурстар жеткіліксіз болған жағдайда банк андеррайттер ролін
атқаруы мүмкін, яғни ... ... бір ... ... ... емес облигацияларының белгілі бір төлемдерін өткізіп, ал
қалғанын өз ... ... ... мүмкін.
Секьюритизация механизмін қолдану схемалары түрлі-түрлі болып келуі
мүмкін. Бұл ең алдымен ... ... ... ... несиелік
портфель қалыптастыруда банктердің өз потенциялын қолдану қажеттілігіне
байланысты.
Бұл әдіс біздің еліміздің ... ... ... себебі
қазіргі кезде қазақстандық инвесторлары мемлекеттік емес бағалы қағаздар
нарығында қаржы ... ... ... шектеушіліктер шегеді.
Бұл тұрғыдан несиелік облигациялардың пайда болуы инвесторларға да,
банктерге де өзінің ... ... ... жағдай қосымша инвесторлардың
тартылуына ықпал етіп жалпы барлық жүйесінің ... ... ... ... заманғы банктер тәуекелді басқару жүйелерін қалыптастырғанда
бірқатар қиындықтармен кездеседі. Осы ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру проблемелары: банк ... ... ... ... ... баса ... аударуын, шетелдік
тәжірибеге қарамастан біздің тарихымызда сол ... ... ету ... ... ... шеккен дағдарыстардың
болмағанын) жеткіліксіз түсіну.
- кадр ... ... ... ... ... ... тәуекел-менеджментінің құрылу тиімділігін
айтарлықтай төмендетеді, бұл жүргізілетін ... ... мен ... әсер ... техникалық проблемалар – нақты тарихи және талдау деректерінің болмауы
немесе олардың қорытындыланбауы. Біздің экономикамыздың жағдайына
бейімделген және банк ... ... ... ... ... беретін әдістемелердің әлі де болса тереңірек зерттелмеуі.
Екінші денгейлі банктердің берген несиелері бойынша құрылған ... ... ... ... ... ... көп мөлшерде болуы үшін келесідей шараларды жүзеге асыруға болады:
1. ... ... ... ... толық ,терең,шынайы ,нақты
құжаттарға сүйене отырып есептеу
2. ... ... ... ... ... тізімін банк тарапынан қайта
қарастыру
3. Қарыз алушының өз ... ... ... алмауына байланысты
қайта құрылымдау жұмыстарын жүргізу
Әлемдік дағдарыс кезінде ... өз ... ... ... ... банк ... кепілі болып табылады. Өйткені, банктер
қазіргі жағдайда өздері ... ... ... ... дәл ... ... ... – тәсілдерін өз уақытында, өз ... ... ... мұндай банктер кез келген елдің банк жүйесінде өтімді банк ... ... ... ... келе мен ... несиелік
портфелі және оның сапасын бағалау ... ... ... аштым және де алға ... ... ... ... жазу ... ... ... мақсатыма жеттім
деп ойлаймын.
Қазіргі банк ... бұл ... ... әр түрлі дәстүрлі
және жаңа қызметтердің жиынтығы ферасы. Қазақстан экономикасының қазіргі
жағдайында ... ... ... ... ... ... асырумен айналысады.
Банктің несиелік операцияларды жүргізу барысында оның несиелік портфелі
қалыптасады. Банк балансының өтімділігі ... ... ... ... ... ... ... болып отыр. Сонымен қатар
банк жұмысының тиімділігіне қарыз алушыны несиелеу барысында пайда болатын
несиелік тәуекел ... де әсер ... ... ... ... ... соның ішінде «KZI Банк» АҚ несиелік портфельдің
сапасын, несиелік тәуекел мөлшерін басқару мақсатында банктің ішкі ... ... Бұл ... ... ... ... ... мерзімдерін және оны пролонгациялау тәртібін, несиелеудің
берілуі, ... ... ... ... ... ... ... жүргізу тәртібін, проблемді несиелеумен ... ... ... ... ... ... ... Ақшалай
қаражаттарды инвестициялауды жүзеге асыру тиімділігі көп ... ... әрі ... әрі тиімді пайдалана алатын қарыз алушыларға
беру қабілеттілігіне байланысты болғандықтан қарыз алушылардың ... ... ... ... несиелік портфельді басқарудың бір
бағыты болып табылады. Сонымен қатар банктің несиелік портфелінің сапасына
жүйелі бақылау ... оны ... ... ... ... ... ... жасайтын рейтингтерді атайды. Несиелік
портфельді классификациялау бойынша әр ... ... ... ... ... ... Үлттық Банкі ссудалық портфельді
классификациялаудың біріңғай тәртібін жасап бекітті. Бұл ... ... ... ... ... ... бөлінді: стандартты,
субстандартты, қанағаттандырарсыз, күдікті, үмітсіз.
«KZI Банк» АҚ-ның несиелік портфелінің сапасын талдау банкпен айына бір
рет ... ... Банк ... ... ... ... ... ссудаларды талдау критерилерін тандау;
* осы критерилерге сүйеніп, ссудаларды бағалау жүйесін жасау;
* ссудалардың сапасын бағалау бойынша оларды ... ... ... топтарына негізделіп банктің ссудалык
портфелінің құрылымын анықтау;
* ссудалардың ... ... ... ... ... ... ссудалар бойынша мүмкін болатын шығындарды жабуға
арналған резерв ... ... ... ... сапасын бағалау;
* несиелік портфельдің сапасын арттыру жолдарын белгілеу;
* жасалынған ... ... бере ... үсыныстардың
бірі - несиелеуді ... ... ... ... өту. Ол үшін ... ... ... қалыптасқан кейбір қиыншылықтарды шешу
керек. Оларға:
1. Ссуданы берер алдында клиенттің несие қабілеттілігін ... әр- бір банк ... ... ... несие қабілеттілігіне талдау жасау әдістемелік
негіздері ... ... сай келе ... Несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етуге берілген кепіл
көп жағдайда нақты бағасынан әлдеқайда жоғары бағамен
есепке алынады.
Содықтанда екінші денгейлі банктердің берген несиелері ... ... ... ... ... ... стандартты несиелердің
үлесінің көп мөлшерде болуы үшін ... ... ... ... ... алушылардың неселік қабілеттіктерін толық ,терең,шынайы ,нақты
құжаттарға сүйене отырып есептеу
5. Ссуда алушылардың кепілге қойатын заттар ... банк ... ... ... алушының өз міндеттемелерін уақытылы орындай алмауына байланысты
қайта құрылымдау жұмыстарын жүргізу
Қорыта келе ... ... ... шаруашылығы саласындағы банк жүйесінің
экономиканы дамытуда алар орны ... ... ... нарықтық экономика
жағдайында банк саласында банктер әр ... ... ... жүзеге
асыру барысында өз мойнына алатын қатерлерді дұрыс бағалай ... ... зор. Әр банк өз ... процесінде өз тәуекелі деңгейін жақсы біліп,
тәуекелділік пен табыстылық деңгейін дұрыс сақтай білуі керек.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. С.Б. Мақыш «Банк ісі» ... ... Жеті ... 2009 ... Республикасының Әділет министрлігінде № 904 тіркелген Қазақстан
Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... беру ... ... жүргізу ережесін бекіту туралы” 1999
жылғы 16 тамыздағы № 276 қаулысы.
3.Қазақстан Республикасы Қаржы ... және ... ... ... ... ... Басқармасының 2007 жылғы 23 ақпандағы № 49 қаулысына ... банк бас ... ... бекіткен жүргізілуге тиіс несиелік
саясаты.
4.Хамитов ... ... ... ... ... іс»: оқу ... ... 2009 жыл
5.Сейтқасымов Ғ.С., «Ақша, несие, банктер». Алматы, экономика 2006 жыл.
6.Н.Н. Хамитов «Банк ісі». Алматы ... 2006 ... ... Оқу ... ... ... және ... - Алматы, Қазақ
университеті, 2008 ж.
8.«Банки Казахстана» , №6, 2009 жыл.
9.Қазақстан ... ... ... және ... ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агенттігі Басқармасының 2009.10.30 жылғы тексеруі бойынша ... есеп ... ... 2009 және 2008 ... арналған тәуелсіз аудитордың
(КПМГ аудит ЖШС) есеп беруі
11.«КЗИ» банкінің 2007 жылына арналған тәуелсіз аудитордың (КПМГ аудит ... ... ... қаржы қадағалау агенттігінің рәсми сайты
14.www.nationalbank.kz Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми сайты.
15. Сейітқасымов Ғ.С, Омарбекова А.Ғ, ... А.Ғ. ... ... ... - ... ... ... 2006ж.
16.«Банки Казахстана» Ежемесячный финансовый журнал №5,7 2009
-----------------------
Ұйымдық – құқықтық
құрылымның тиімділігі
Жетекшінің мамандығы
Өткен ... ... ... жеке ... ... ... сапасы
Қарыз алушының несиелік қабілеті
Несиенің мөлшері
Несиенің мақсаты
Несиені өтеу шарты
Несие мерзімі
Несие ұсынымының негізді және ... ... ... қамтамасыз етілуі
Құнның
қамтамасыз етілуі
Өткізудің қамтамасыз етілуі
Жеткіліктіліктің қамтамасыз етілуі
Сақтандырудың қамтамасыз етілуі
Өтімділіктің
қамтамасыз етілуі
Қаржылық тұрақтылық
Несиенің қамтамасыз етілуі
Несие мәмілесінің сипаттамасы
НЕСИЕЛІК ТӘУЕКЕЛДІ БАҒАЛАУ
Несиелік тәуекелді басқару жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... портфельді басқару
Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау және несие ұсынымын бағалау
Күмәнді несиелерді қалпына келтіру
Несиелікмониторинг
Несиені авторизациялау
Несиені саралау
Несиелік қызметті қамтамасыз етуді ұйымдастыру

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогикалық әдіснама бойынша теориялық және практикалық материалдармен жұмыс.Библиографиялық көрсеткіш7 бет
Коммерциялық банктердің несие портфелінің сапасын басқару мен бағалау70 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктердің несиелік портфель және оның сапасын бағалауды теориялық және тәжірибелік жағынан зерттей отырып, несиелік портфель құрылымын қарастыру67 бет
Коммерциялық банктердің несиелік портфелін басқарудың экономикалық негізі55 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет
Банктің өтімділігін және тәуекелділігін басқару3 бет
Бағалы қағаздар портфелін басқару30 бет
Коммерциялық банктердің несиелік саясаты және оның банктің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі ролі83 бет
Коммерциялық банктерде қарыз алушы клиенттің несиелік қабілетін талдау тәжірбиесі («Қазақстан халық банкі» ақ-ның мәліметтеріне сүйене отырып)75 бет
Компанияның қаржылық активтер портфелін басқару75 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь