Төменгі жанақорған учаскесіндегі доломитті ашық әдіспен өндірудің қоршаған ортаға әсерін бағалау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..1
1.Қоршаған ортаға әсерді бағалауда қолданылатын негізгі құжаттар, нормативтік актілер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...1
2. Жобаланушы жобаға қысқаша сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2.1. Ауданға жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2.2. Тау жұмыстарының сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
2.3. Доломиттің физико.химиялық қасиеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7 Тәжірибелік бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
3. Штат жағдайындағы табиғи қоршаған ортаға әсерді
бағалаудың әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
4. Атмосфералық ауаға әсердің бағасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
4.1. Климатқа сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 12
4.2. Ауа ортасының қазіргі күйінің мінездемесі ... ... ... ... ... ... .. 14
4.3. Атмосфераға шығатын ластағыш заттардың негізгі
көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
4.4. Атмосфераны ластайтын заттардың шығарындыларын
есептеудің анализі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
4.5. Авариялық шығарындылар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 26
4.6. атмосфераны ластайтын заттардың ыдырау есептеуінің
нәтижелерінің талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 27
4.7. Атмосфералық ауаға әсердің азайтылуы бойынша әсер және
шараның бағасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 27
4.8. Атмосфералық ауаның барлау ұйымы туралы ұсыныстар... 28
5. Ластанудан жер асты суларын қорғау және шараның бағасы... 30
6. Топырақ жамылғысына әсер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 31
6.1. Зерттелетін аумақтағы топырақ жамылғысының қазіргі күйі,
Топырақтың түрі және мінездемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 31
6.1.1. Күкiрт.бурыл тұздалған сазды және саздақ топырағы ... ... ... ... . 31
6.1.2. Күкiрт.бурыл сорлы сазды және саздақ топырағы ... ... ... ... ... ... 31
6.1.3. Тұздалған сазды тақырлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
6.1.4. Cазды және ауыр саздақ cортаң топырақтар ... ... ... ... ... ... ... ... .. 32
7. Өсімдіктер жамылғысын қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
7.1. Өсімдіктер жамылғысының қазіргі таңдағы жағдайы ... ... ... ... ... ... .. 33
7.2. Өсімдіктер бірлестігіне тау.кен жұмыстарының әсері ... ... ... ... ... ... . 34
7.3. Өсімдік бірлестігін сақтау бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
8. Жануарлар әлемін қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
8.1. Зерттелетін бөлімшенің фаунасының бастапқы күйі ... ... ... ... ... ... ... 35
8.2. Тау.кен жұмыстарының жануарлар әлеміне әсері ... ... ... ... ... ... ... ... 35
8.3. Жануарларға әсерді азайтуға бағытталған іс.шаралар ... ... ... ... ... ... . 36
9. Физикалық әсерлер жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 37
9.1. Шудың әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
9.2. Вибрацияның әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
9.3. Электрлі сәулелену ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
10. Экологиялық тәуекелділікке баға беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
10.1. Авария ахуалдарының ықтимылдығ, көздері және түрі, әсердің
аймағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38
10.2. ҚО.ның компоненттеріне авария ахуалдарының әсерінің бағасы ... . 39
10.3. Авария ахуалдарының ескерту және оның зардаптарын жою ... ... ... 39
11. Қорытынды
Тақырыптың өзектілігі. «Төменгі Жанақорған учаскесіндегі доломитті ашық әдіспен өндірудің қоршаған ортаға әсерін бағалау» жобасы, өндірістік обьектілердегі кәсіпорындардың қызмет нәтижесінің қоршаған ортаға потенциалды әсерінің бағасына анализ жасауды қамтиды.
Қоршаған ортаға әсерді бағалауды жүргізудің мақсаты табиғи ортаның жағдайын оқып білу, қоршаған ортаға әсер ететін тұрмыстық және т.б. обьекттердің масштабын, деңгейін, сипаттамасын және осы әсерлердің салдарын анықтау болып табылады.
Қоршаған ортаға әсерді бағалау жобасы, жағымсыз әсерлерді тудыруы мүмкін тұрмыстық және басқа да жобаны іске асырудағы шешімдерді қабылдауға, экологиялық салдарды бағалауға және де қоршаған ортаға зиянды әсерлер мөлшерін азайтып, шектеуге мүмкіндік береді.
Қоршаған ортаға әсерді бағалау келесідей бөлімдерді қамтиды:
 Атмосфераны, гидросфераны, литосфераны, флора мен фаунаны, қоғамдық сфераны қоса алғандағы, қоршаған орта жағдайының заманауи сипаттамасын қамтиды;
 Антропогендік факторлар нәтижесінде туындаған, қоршаған орта негізгі ластаушыларына деңгейі бойынша приоритетті анализ жасау;
 Қоршаған ортаға әсер ететін антропогендік ықпалдарды азайту мақсатындағы табиғатты қорғау іс шаралары;
 Қоршаған ортаның мониторингін ұйымдастырудағы ұсыныстар;
 Кәсіпорындардың өндірістік обьектілеріндегі экологиялық тәуекелге баға беру;
 Қоршаған ортаға әсердің экологиялық салдарларына түсінік.

1. Қоршаған ортаға әсерді бағалау, төменде көрсетілген негізгі документтердің талаптарына сай жасалады. Олар:
 Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі (№212-3 ҚРЗ 09.01.2007ж.)
 Қазақстан Республикасының қоршаған ортаны қорғау министрінің бекіткен бұйрығына сай «Қоршаған ортаға жоспарлы, жоспардан тыс тұрмыстық және басқа да іс әрекеттен туындаған әсерге баға беру туралы инструкция» (28.06.2007, №204-п)
 Биоресурстарға әсерді бағалауда қолданылатын ұсыныстар (Минэкобиоресурс ҚР, 23.08.1996)
 Қазақстан республикасының заңды және нормативтік күші бар құжаттары.

Бұл аймақта ҚОӘБ-ті жасауда ресми материалдар, Қызылорда облысында алдан-ала жүргізілген зерттеу жұмыстарының қорытындылары және ғылыми әдебиеттер қолданылды.
1. ҚР-ның Экологиялық кодексі 12.01.2007ж;
2. Қызылорда облысының географиялық сипаттамасы.
3. Аймақтық метеорологиялық зерттеулер
4. «Жоспар алдындағы, жоспарлы, жобалау адындағы және жоба құжаттамасының өңдеуiнiң жанында қоршаған ортаға белгiлелетiн шаруашылық және басқа қызметтiң әсерiнiң бағасының өткiзуi бойынша нұсқау» №204-п 27.07.2007ж;
5. ҚР-ның «Тұрғындардың санитарлық-эпидемиологиялық аманшылығы туралы» заңы. 04.12.2002ж;
6. ҚР-ның Жер кодексі 20.06.2003ж;
7. ҚР-ның «Жануарлар әлемін қорғау, орнын толтыру және пайдалану туралы» заңы 09.07.2004ж;
8. ҚР-ның «Жер қойнауы және жер пайдалану туралы» заңы №2828 27.01.1996ж;
9. Санитарлық-эпидемиологиялық ережелер және нормалар жиынтығы «Өндiрiстiк объекттердің жобалауына санитарлық-эпидемиологиялық талаптар» №3792 (№334) 08.07.2005ж;
10. Санитарлық-эпидемиологиялық ережелер және нормалар жиынтығы «Атмосфералық ауаға санитарлық-эпидемиологиялық талаптар», ҚР-ның денсаулық сақтау министрлігінің №629 бұйрығымен 18.08.2004ж бекітілген;
11. «Құрылыс материалдарының өндiрiс кәсiпорындарынан атмосфераны ластайтын заттардың лақтыруларын есептеудiң әдiстемесi» приложения №11, 18.04.2008ж, №100-п;
12. РНД 03.1.0.3.01-96 «Өндiрiстiң қалдықтарының қалыптасу көлемдері мен орналастыру мөлшерін нормалау реті», Алматы, 1996ж;
13. РНД 211.2.01.01-97, «Кәсiпорындардың лақтыру болатын зиянды заттардың атмосфералық ауасындағы шоғырландыруларды есептеудiң әдiстемесi»;
14. РНД 211.3.01.06-97 «Атмосфераның ластану көздерін бақылау бойынша уақытша нұсқау»;
15. «Қазақстан Республикасындағы жер қойнауын қорғауының ережелерi», 21.07.1999ж, №1019;
16. РНД 211.3.02.05-96 «Биоресурстерге (топырақ, осімдіктер, жануарлар әлемі) белгiлелетiн шаруашылық жұмысының әсерiнiң бағасының өткiзуi бойынша ұсыныстар», Алматы 1996ж;
17. РД 52.04.52-85 «Қолайсыз метеорологиялық жағдайларда, лақтыруларды реттеулер»;
18. СНиП РК 2.04-11-2001 «Құрылыс климатологиясы», 01.03.2002ж;
19. ҚР-ның топырақтарының барлауы бойынша ғылыми-әдiстемелiк нұсқаулар (Госкомзем, Алматы, 1993ж.);
20. ҚР-ның топырақтарының жедел барлауын жүргiзу бойынша әдiстемелiк нұсқаулар (Госкомзем, Алматы, 1995ж.);
21. Қалдықтардың классификаторы. ҚР-ның қоршаған ортаны қорғау министірінің бұйрығымен бекітілген, 31.05.2007ж №169-п;
22. Жұмыс орындарының дiрiлдеулерiнің санитарлық нормалары. №1.02.02-94;
23. ГОСТ 12.1.003-83 «Шу. Қауiпсiздiктiң жалпы талаптары», Москва, 1983 ж.
24. ГОСТ 12.1.012-90. Вибрациялық қауiпсiздiк. Москва 1990 ж.
25. СанПИН ҚР №3.01.032-97. Тұрғын үй және қоғамдық ғимараттардағы вибрацияның РЕК.
26. СанПИН ҚР №3.01.035-97. Тұрғын үй құрылыс аумақтарындағы, тұрғын үй және қоғамдық ғимараттардағы вибрацияның РЕК.
27. СНиП 2.04-03-2005 «Шудан қорғау».
28. СНиП 2.01.01-82. Құрылыс климатологиясы және геофизика.
29. Атмосфераны ластағыш заттарды бақылау басқармасы,
30. ОНД-90. Санкт-Петербург, 1992ж.
31. Атмосфералық ауаны ластайтын зиянды заттардың тізімі мен кодтары, Санкт-Петербург, 1995ж.
32. Өндірістік объектілерді жобалаудағы санитарлық нормалар, 1.01.001-94.
33. Елдімекендердегі атмосфералық ауадағы зиянды заттардың ШРК-сы. ҚР.3.02.036.99.
34. Қатты тұрмыстық қалдықтардың түзілу нормалары. ҚР 19.01.1983ж.
35. Өнеркәсіптік шығарындылардағы зиянды заттарды анықтау жөніндегі әдістемелік нұсқаулық, Гидрометеоиздат, 1987ж.
36. Атмосферадағы зиянды заттарды есептеу жөніндегі әдістемелік жинақ, Алматы, 1996ж.
37. Механикалық жұмыстар нәтижесінде атмосфераға шығатын қалдықтардың методикалық есебі, Алматы 2005ж.
38. СНиП 2.04.03-85. Сумен қамсыздандыру.
        
        КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. «Төменгі Жанақорған учаскесіндегі доломитті
ашық әдіспен өндірудің қоршаған ортаға әсерін бағалау» жобасы, өндірістік
обьектілердегі ... ... ... қоршаған ортаға
потенциалды әсерінің бағасына анализ жасауды қамтиды.
Қоршаған ортаға әсерді бағалауды жүргізудің ... ... ... ... ... қоршаған ортаға әсер ететін тұрмыстық және т.б. ... ... ... және осы ... ... ... табылады.
Қоршаған ортаға әсерді бағалау жобасы, жағымсыз ... ... ... және ... да ... іске ... ... қабылдауға,
экологиялық салдарды бағалауға және де қоршаған ортаға зиянды ... ... ... ... ... ортаға әсерді бағалау келесідей бөлімдерді қамтиды:
▪ Атмосфераны, гидросфераны, литосфераны, флора мен фаунаны, қоғамдық
сфераны қоса ... ... орта ... ... ... Антропогендік факторлар нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... анализ жасау;
▪ Қоршаған ортаға әсер ... ... ... ... ... ... іс ... Қоршаған ортаның мониторингін ұйымдастырудағы ұсыныстар;
▪ Кәсіпорындардың өндірістік ... ... ... беру;
▪ Қоршаған ортаға әсердің экологиялық салдарларына түсінік.
1. Қоршаған ортаға әсерді ... ... ... ... ... сай жасалады. Олар:
▪ Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі (№212-3 ҚРЗ
09.01.2007ж.)
▪ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... бұйрығына сай «Қоршаған ортаға жоспарлы, жоспардан тыс
тұрмыстық және басқа да іс ... ... ... баға ... инструкция» (28.06.2007, №204-п)
▪ Биоресурстарға әсерді бағалауда қолданылатын ұсыныстар
(Минэкобиоресурс ҚР, 23.08.1996)
▪ Қазақстан республикасының заңды және нормативтік күші бар
құжаттары.
Бұл аймақта ... ... ... ... ... ... алдан-
ала жүргізілген зерттеу жұмыстарының қорытындылары және ғылыми әдебиеттер
қолданылды.
Қоршаған ортадағы әсерді бағалау Қазақстан Республикасының заңына сай
талаптарына және қоршаған ... ... ... нормативтік актілер
негізінде жүргізілді [1].
“ҚазПром-Қызылорда” компаниясы “ҚазПром-Неруд” Консорциумының құрамына
кіреді.
Консорциум ... ЖШС ... ... ЖШС “ҚазПром-Қызылорда Компаниясы”
▪ ЖШС “Жанақорған-Неруд материалдар Компаниясы”
▪ ЖШС “Павлодар-Неруд Компаниясы”
2. Жобаланушы ... ... ... жалпы сипаттама
Нысан, яғни төменгі Жанақорғандағы доломит кен орнының орналасқан
аймағы, Қызылорда облысы Жанақорған ... ... ... ... ... ... орналасқан.
Өндіру алаңының географиялық кординаты келесідей: Гринвич бойынша
44º00´ солтүстік ... 67º26´ ... ... ... Қызылорда
қаласынан, өндіріс алаңы 200км қашықтықта орналасқан. Жақын орналасқан елді
мекен Шалхия кенті, өндіріс алаңынан 5км қашықтықты орналасқан.
Өндіру ... ... ... ... ... сай ... Ол
дегеніміз, бұл алаң солтүстік шығысында Қаратау мен оңтүстігінде Қызылқұм
жерінің аралығында орналасқан. Яғни біркелкі тегіс ... ... ... ауыл ... оның ішінде мал
шаруашылығымен ... 20 км ... ... ... ... шаруашылығы бет алған. ... ... ... ... ... ... ... материалы ретінде әктастар, доломиттер, кірпіш,
құм, грави кеңінен өндіріліп, қолданылады. Ауданды ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын
орманды жерлер жоқ. Олар республиканың басқа ... ... ... ең жақын орналасқан елді мекен Жанақорған. Жанақорғанда
тамақ өнеркәсібімен айналысатын бірнеше ұсақ ... бар. ... ... ... ... ... қарқынды даму үстінде. Мысалы,
кірпіш заводы. Ауданда тұздың едәуір көп мөлшері бар. Тек бір ... ... ... 4 ... қоры бар [2].
Доломит өндіру алаңының картасы 3-суретте көрсетілген:
3-сурет. Доломит қазба орнының орналасқан жерінің картасы
2.2. Тау жұмыстарының сипаттамасы
Төменгі Жанақорған бөлігіндегі ... ... ... оның ... ... геологиялық және тау техникалық анализ қорытындысынан және
жасалған есептеулерден келесіні тұжырымнан және 1-кестеден көруге болады:
▪ Өнімнің төзімділігін, ... ... ... ... ... ... ... алаңын 1 группаға жатқызуға болады;
▪ Обьект масштабы және сапасы жағынан, ... ... сай ... ... сай келеді.
1-кесте Эксплуатациялаудың таутехникалық шарттарының сипаттамасы
|№ |Тау кенінің|Протодьяконов |Классификация б-ша кен ... |
| ... ... ... | |
| | ... | |т/м³ |
| | ... | | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... | |
| | | | ... | |
| ... | 8-10 ... ... | ... |
| | | ... | | ... және тау ... шарттар бойынша доломиттің шығыс жатық
құлау ... ... ... ... ... ... ... доломиттердiң
туған жерiнiң жаруының шарттары қолайлы. Қазба орны орналасқан жазықтың
біркелкі еместігіне қарамастан, ол ... ... ... ... таулы
дайындық жұмыстары жүргізіледі. Қазба орнын ашу және ... ... А ... ... Қазба жұмыстары циклді ... ... ... және ... ... ... жүргізіледі.
Орналастырудың, жару жұмыстарының жыныстардың ашылған жерлерiне байланысты
болмашы көлеммен қайырмаларда, карьер ... ... тау ... ... ескерiледi [5].
Эксковатормен өңделетін кертпештің (уклон) биіктігі 5-10м ... ... ... 80º, ... ені ... кем ... ... технологиялық сұлбасы:
• бұрғылап ату жұмыстары
• пайдалы қазбаны ... ... ... ... ... тұтынушыларға тасымалдау
2.3. Доломиттін физико-химиялық қасиеттері
3-сурет. Доломиттің сыртқы көрінісі
Доломитті құрылыс материалы және әр түрлі ... ... ... ... ... ... құрамында балшықтың, саздың болуы,
шаң, кремнезем ерітіндісі, мықтылығы, суыққа төзімділігі және ... ... ... ... ... ... ... келесідей сынама жұмыстары
жүргізілді:
• физико-механикалық және шлиф дайындауға қолданылатын ... ... ... ... анықтайтын іріктеме сынамасы.
• Химиялық анализ жасау үшін ... ... ... ... ... ... ... сынамасы.
• Қиыршық тастың жарамдылығын анықтайтын сынама.
• Канав және карьерлерден алынған 10x10x10см ... ... ... ... ... іріктемесі.
Зерттеулер 2-кестеде көрсетілгендей құрылыс үшін табиғи тастан қиыршық ... ... ... ауыр ... толтырғыштары (ГОСТ 10268-62), жол
бетондары (ГОСТ 8424-63), асфальтбетон қоспалары ... 9128-59) ... ... ... ... (3-кесте) доломиттің мықтылығы 504 пен 3206
кг/см² аралығында өзгереді. (ГОСТ бойынша ол 300-800кг/см² аралығында ... ... 97 ... ... тек 4 үлгі ғана ... ... ... шықты. Доломиттің көлемдік салмағы – 2,67 дан 2,85
г/см³, ал удельді 2,80-2,89 г/см³ ... ГОСТ ... олар 2,6 ... 2,80 ... кем ... ... [4,5].
Суды сіңіру қабілеті төмен көрсеткішті көрсетті және 0,09 бен 1,79%
аралығында өзгеріп отырады (Ал талапқа сай бұл ... 10% ... ... ... ... алынған қиыршық тасқа талаптар
| Атауы | ГОСТ ... ... ... қиыршық тас | 8267-64 ... ... үшін ... | 10268-62 ... ... үшін ... тас | 8424-63 ... ... үшін ... тас | 9128-59 ... камень | ТУ 159-53, ТУ 35-53 ... ... ... ... доломиттің қасиеттері
|корсеткіштер ... ... зат ... |
| ... ... | ... ... |300-800 кем емес|504-3206 |Талаптан бірталай ... | | |аса ... ... |2,6 кем емес ... ... асып ... | | | ... ... |2,8 кем емес ... ... асып ... | | | ... сіңіру, % |10 аспау керек ... ... ... |
| | | ... ... | |1,43 | ... % | |1,51 | ... ... ... қышқылы, пеш түбі және ине сияқты бөліктері |
| ... сай ... ... ... доломит түрлері 1 туысқа біріктіріледі. Құрамындағы
қоспалар нормаға сай. ... ... ... яғни ... «1200» ... ... ... 400-600 маркалы бетон жасауда
қолданылады. Сонымен қатар, қиыршық тастар ыстық, жылы ... ... және 400 ... бетон жасауда кеңінен қолданылады [5].
Тәжірибелік бөлім
3. Штат жағдайындағы табиғи қоршаған ортаға әсерді
бағалаудың әдістемесі
Қоршаған ортаға әсерді бағалау ... қиын жоба ... ... ... ... ... сфераларынан көптеген факторлар қарау қажет. Сонымен
қатар, барлық мінездемелерге дәл ... ... оған ... баға беру ... ... ... әдіс ... бағалау әдісі. Бұл әдіс баллдық
бағалау системасына негізделген. Мұнда бағалаудың 5 деңгейі қолданылады.
Төмендегі кестеде бағалау ... ... ... ... технологиялық шешімдерге анализ жасау,
қоршаған ортаның ... ... ... математикалық модель арқылы
және экспертті бағалауға негізделіп анықталады. Кестеде ... ... ... әсер ... ... ... сүйеніп
бөлінген.
Ал әсер етудің уақытша параметрі табиғи ортаның жеке ... ... ... ... ... және ... бағалау арқылы
жүргізіледі. Мұнда бағалаудың 5 категориясы бар.
Әсердің интенсивтілігі де баллдық ... ... ... жеке ... қызметiнiң әсерiнiң маңыздылығын анықтау
үшiн, әсердiң көрсеткiштерiнiң ... ... осы ... үшiн
комплекстелуі орындалады. Әсердiң кешендi баллы аудан ... ... ... ... ... ... әр уақытта және
қарқын. Әсердiң маңыздылығы бес градация бойынша ... ... ... ... кестеде көрсетілген.
Штаттық жұмыс тәртiбiндегi қоршаған ортаға өндiрiстiк обьектінің әсерiнiң
кешендi бағасының нәтижелерi кестелiк формаларда көрiнедi. Қызметтер ... үшiн ... ... ... ... ... ... үшiн
көздер және әсердiң факторлары анықталады. Әсерлер кiшiрейту бойынша табиғи
ортаны қорғау шараларының есепке ... не бiр ... ... және ... күтiлетiн зардаптарға анықталған интегралды баға берiледi. Көлденең
графтарда көздер және әсердiң факторы оған сәйкес қызмет түрлерiнiң ... ... ... тiгiнен берiлген матрица нәтижеде пайда ... ... ... ... бағаның көрсеткiшi көрінеді.
(төтенше, жоғары, орташа, ... ... ... ... ... ... және ... зардаптардың
градациясы
|Әсердiң масштабы | Әсер және ... ... ... әсер ... беруiнiң көрсеткiштерi ... ... | ... | |
| ... ... ... ... (1) ... үшін ... ... мен жатсынулар |
| ... ... әсер ету ... 1 |
| ... кем ... бірақ сызықты объекттен |
| |10 ... алып ... ... (2) ... үшін аудан объектілері мен жатсынулар |
| ... ... әсер ету ... 0,01-1км², |
| ... ... ... 10-100 ... алып |
| ... ... (3) ... ... үшін әсер ету ... 1-10 км² |
| ... алып ... ... ... 100-1000 м. ... (4) ... объектілері үшін әсер ету ауданы 10-100 км² |
| ... ... ... ... ... |
|Аймақтық (5) ... ... үшін әсер ету ... 100 км² ... ... ... ... 100 км. |
| ... ... масштабы ... ... (1) ... ... 10 ... кем емес ... (2) |10 ... 3 айға дейін ... (3) |3 ... 1 ... дейін ... ... (4) |1 ... 3 жылға дейін ... (5) ... ... ... 3 жылдан артық |
| ... ... ... қайтымдылығы) |
|Болмашы (1) ... ... ... ... ... |
| ... ... (2) ... өзгеруі табиғи флуктуациядан артық болады, |
| ... ... ... ... келеді. |
|Шамалы (3) ... ... ... флуктуациядан артық болады, |
| ... ... ... ... ... келу |
| ... ... ... ... (4) ... ... түбегейлi, өз қалпына келуі |
| ... ... (5) ... әсер оның ... ... алып |
| ... өз ... келу ... ... |
| ... ... бағасы (әсердiң жиынтық |
|маңыздылығы) ... (1) ... ... негативтi өзгерiстер аз көрiнеді |
| ... ... ... (2-8) ... ... шеңберіндегі орта өзгерістері. |
| ... және ... ... деңгейлерге, |
| ... ... жылы ... ... (9-27) ... ... ... өзгерiстердiң шынжырынан |
| ... |
| ... ... қатысынсыз бірнеше жыл бойы қалпына |
| ... ... (28-64) ... ... ... ... ... едәуiр|
| ... |
| ... ... келу 10 ... ... ... ... (65-125) |Орнықты құрылымдық қайта құрулар айқындалады. Қайта |
| ... келу 10 ... көп ... ... ... ... Штаттық тәртiптегi қоршаған ортаға әсердiң бағасының матрицасы
| ... ... | | ... |
| ... ... |
| ... | ... ... |Әсердің | ... ... ... |Масштаб ... | | | ... 1 ... ... 1 | 1 | 1 ... |
| ... 1 | | | | ... 2 |Уақытша 2 |Әлсіз 2 | 8 | 2-8 ... ... 3 ... 3 ... 3 | 27 | 9-27 ... ... 4 ... 4 | 64 |28-64 ... |
|4 | | | | | ... 5 ... 5 ... 5| 125 |65-125 ... |
4. ... ауаға әсердiң бағасы
4.1. Климатқа сипаттама
Аудан климаты шұғыл континентті-құрғақ, жазы ыстық, қысы суық. Ең
суық ... ... ... ... - 6,9ºC. Ең ... ... (шілде)
орташа температурасы + 34ºC . Қар жамылғысы әлсіз, тез ерігіш.
Ауданға тән климатық ...... ... жиі ... ... 5 м/с ... жел [4-сурет, 6-кесте].
Жылдық жауын шашын мөлшері 75,5 мм - ден 136 мм - ге дейін. Көп мөлшері күз-
қыс айларында ... ... Жаз ... ... ... ақ ... Бұл территория жартылай шөлейт зонасында орналасқан. ... су ... - ... ... ... орнынан 30-35 км қашықтықта,
оңтүстік - батысқа қарай ағып жатыр. Доломит кен орнынан ... - ... 11 км ... ... және ... ... қамтамасыз ететін
бұлақ бар [2,3].
4-сурет - ... жел ... ... ... ... шарттар және
коэффициенттер, қоқыстайтын ... ... ... ... | ... ... |
|1 ... аудан | IV-A |
|2 ... ... ... ... А | 200 |
|3 ... ... коэффициенті | 1 |
|4 ... ... ауа ... ºС | +15.0ºC |
| ... минимум | -6.9ºC |
| ... ... | +34.0ºC |
|5 ... ... ... ... % | |
| | С | 22 |
| |СВ | 14 |
| |В | 17 |
| |ЮВ | 9 |
| |Ю | 9 |
| |ЮЗ | 5 |
| |З | 11 |
| |СЗ | 12 |
| ... | 16 |
|6 ... ... қолданылуының қайталанылуы, 5 м/сек | 16 |
|7 ... ... ... ... ... | 4.0 ... ... қоспалардың ыдырау үшiн қолайсыз жағдайды анықтайтын
метеорологиялық ерекшелiктер
Ортаның метеорологиялық жағдайы атмосфералық ауаға ... ... ... қолайлылық жасайды. Атмосферадағы зиянды қоспаларды
ыдыратуға ықпал ететін ең үлкен ластайтын заттардың таратуына ... ... ... бұдан басқа үлкен ықпалда болатын мұндай
жылдық құбылыстар және физикалық факторлар: ... ... және ... ... әсер ... ... және де осы маңай астына төселген бетғана емес,
ауаның жоғары жатқан өте кiр ... ... де ... ... ... бұл ... тұманның жiгiнде жинақталады және оның
үстiнде азаяды. Желдер ... ... ... және
ыдыратуға маңызды ықпалы тигізеді, әсiресе әлсiз желдер.
Егер, бұл шарттарда инверсиялар байқалса, ... ... бұл ... ... көтеру едәуiр үлкеедi, олар бытырайтын атмосфераның
қабатында "потолок" қоспаларын шоғырланады. Зерттеліп отырған аудандағы ... ... ... ... ... өздiгiнен
тазартуға мүмкiндiк туғызбайды.
Күн радиация атмосферадағы ... ... және ... ... ... ... бастапқы затқа қарағанда жиi
улағыштық қасиеттерден астам ие болатын әр ... ... ... ... ... Қызылорда облысы аумағының климаттық ... ... ... ... тұман, температуралық инверсиялар және
тағы басқалар, өздiгiнен тазартуға ... ... ... Ауа ... ... ... ... отырған территорияның ауа ортасының қазіргі жағдайын білу
үшін, 2010 жылы осы ... ... ... зерттеулер
қорытындысы пайдаланылды.
Ауа атмосферасын зерттеу ... ... ... участогінің
санитарлы-қорғалған аумағында жүргізілді.
Алынған кен пробаларына “Aspan Tau Ltd” ЖШС экологиялық аналитикалық
лабораториясында 2010жылы 01 ... ... ... ... білу үшін төмендегідей заттардың үлгілері
алынды:
• органикалық емес шаң
... ... азот ... ... оксиді
• көмірсутектер
Зерттеу қорытындысы 5-суретте көрсетілген.
Органикалық емес ... ... ... ... СЗЗ ... мг/м3 - ШРК, мг/м3
5-сурет. Зерттеу обьектісіндегі зиянды заттардың концентрациясы
4.3.Атмосфераға шығатын ластағыш ... ... ... ауа ... ... ... көздері, олар: технологиялық
құрылғылар, спецтехникалар және автотранспорт т.б.
Тау жұмыстарының жүргізілуі барысында келесі технологиялық процестер
нәтижесінде атмосфераға ... ... ... ... ішкі двигательдеріндегі дизельдің жануынан;
• арту түсіру жұмыстары, шаң пайда болады;
• шаңды материалдардың сақталуы;
• бұрғылау және жару ... ... ... құрылғылардан, спецтехникалардан
және транспорттан ... ... ... қалдықтар
шығарылады. Тау жұмыстарын жүргізу ... ... ... ... ... ... мен этилденбеген бензин пайдаланылады.
Өндірістік жұмысқа ГСМ бойынша дизельді жанармай - 0,94 ... ... ... ... ... қалдық көздеріне 6001-ден басталатын 4 санды номер
қолданылады. Зиянды зат қалдықтарының жалпы негізгі көздері – 7 ... да ... ... ... ... кен орнының ауа атмосферасының негізгі ластаушы көздері
7-кестеде көрсетілген.
7-кесте. Тау жұмыстарының нәтижесінде атмосфераға шығатын заттардың
көздерінің тізімі
| № ... | ... ... ... ... ... |
| | |сағ. ... |
|6001 ... ... |2080 | 1 ... ... |4160 |1 ... ... |4160 |1 ... |Автосамосвал |4160 |5 ... ... |4160 |1 |
| ... (ДВС) ... ... ... ... | 33280 |8 |
| ... ... және | | |
| ... | | ... ... ... ... |520 |1 |
| ... және транспорт | | ... ... ... ... шығарындыларының есептеулерiнің
анализі
Атмосфералық ауаға зиянды заттардың лақтыруларының (ұйымдасқан және
ұйымдаспаған) барлық ... ... ... ... ... Республикасының аумақ жұмыс iстейтiн нормативтiк және
әдiстемелiк ... ... ... ... ... тау - кен
жұмыстарының ... ... ... ... ... ... ... харктеристикалары есепке алынды.
Қолданылған әдістемелік құжаттар:
• « Құрылыс өндiрiсi кәсiпорындары материалдарының атмосфераны
ластайтын заттардың лақтыруларын есептеудiң әдiстемесi» ... ... ... ... ... министрінің бұйрығы бойынша, 18.04.2008.
№100 - п.
Тау - кен жұмыстарының өткiзуiнде карьерден атмосфераны ... ... ... және көлемі 8-кестеде көрсетілген.
8-кесте. Тау жұмыстары нәтижесінде атмосфераға түсетін заттардың көлемі мен
тізімі
| | |ШРК |ШРК ... ... ... ... ... |м.р. ... |бойынша |шыға- ... |
| | ... ... ... |рын- |рын- |
| | | | ... ... ... |
| | | | | |г/с ... ... ... емес шаң |0.5 |0.15 |3 |0.9673 |7.6278 ... ... ... |5.0 |3.0 |4 |7.5907 |4.1507 ... ... ... |0.085 |0.04 |2 |4.4663 |1.0137 ... ... ... |0.4 |0.06 |3 |0.7410 |0.1264 ... ... |0.15 |0.05 |3 |0.0016 |0.0175 ... ... ... |0.5 |0.05 |3 |0.0054 |0.0287 ... ... |- ... |1 |0.0000006|0.0000013|
|2754 ... ... |1.0 |- |4 |0.0002 |0.0283 ... ... ... |5.0 |1.5 |4 |0.2650 |0.4961 |
| ... | | | |14.2375 |13.4892 ... ... ... ластайтын заттардың шығарылымдар
есептеулерiн талдауының негiзінде, ... ... ... ... ... ... ... органикалық емес шаң (71.6%),
көміртек ... (21.1%) және ... ... (5.2%) ... ... ... болады [9,12,13].
Доломит қазба орнындағы атмосфераны ластайтын ... ... ... ... ... еншiсi төмендегі 6-суретте және
олардың әсер ету ... ... ... ... ... ... ластануының әрбiр көз деңгейінің үлес еншiсі
Азот оксиді Азот ... ... ... ... ... емес
шаң
Күйе ... Азот ... ... Y=350 ... ШРК ... ... ... жетеді.
0304 Азот оксиді қоспасы
Изосызықтар
Х=330 Y=350 нүктесінде ШРК максимальді концентрациясы ... ... ... (Күйе) қоспасы
Изосызықтар
Х=330 Y=350 нүктесінде ШРК максимальді концентрациясы 0.004-ке жетеді
0330 Күкірт диоксиді ... ... ... Y=350 ... ШРК ... ... 0.025-ке жетеді.
0337 Көміртегі оксиді қоспасы
Изосызықтар
Х=330 Y=350 нүктесінде ШРК максимальді концентрациясы 0.02-ге жетеді.
0703 Бенз(а)пирен қоспасы
Изосызықтар
Х=330 Y=350 нүктесінде ШРК ... ... ... ... қоспасы (мұнайлы бензин)
Изосызықтар
Х=330 Y=350 нүктесінде ШРК максимальді концентрациясы 0.024ке жетеді.
2909 органикалық шаң қоспасы:
Изосызықтар
X=330 Y=350 нүктесінде
ШРК-нің максимальді ... ... ... ... ... жағдайлары бiрқатар жағдайда пайда бола ... ... ... жұмыстары, жеке агрегаттар, тетiктер, агрегатты механикалық
бүтiндiктiң бұзушылықтарының ... ... ... ... тағы сол ... ... ... болулары себептері, жарылыс жұмыстардың
өткiзуiнде болатын: жарылғыш ... ... ... ... ... ... және доломиттердiң кен орнындарындағы техника
қауiпсiздiгiн орындау ... апат ... ... ... ... ... ... ластайтын заттардың ыдырау есебінің нәтижелерінің
талдауы
Атмосфераның жерге ... ... ... ... ыдырауын
есептеу, ҚР-ның аумағындағы ЭРА (1.7 ... ... ... ... заттардың ыдырауларын есептеуде 01.04.2010 жылы
«Aspan Tau Ltd» ЖШС-нің эко-аналитикалық зертханасы ... ... ... кен ... экспедициялық тексерулерiнiң ... ... емес шаң – 0.15 ... ... ... – 0.35 мг/м³
• азот оксиді – 0.01 мг/м³
• күкірт оксиді – 0.01 мг/м³
Ластайтын заттардың максимал шоғырландыруларының ... ... ... ... ... ... жүйесiнде өндiрiп алынды.
Пiшiндеу ауданы 200 м адымы бар жабулы бiр қалыпты тордың, 1600 х1800 ... ... бар ... тiк ... берілген.
ШЖК бойынша, санитарлық қорғаныш ... ... ... ... ... ... және ... 9-
кестеде көрсетілген. Доломит кен орнында ыдырауды есептеудiң нәтижелерін
талдау, ... ... ... ... барлық ингредиенттерге
арналған атмосферадағы ластайтын заттардың ШЖК асып кетуі өндiрiстiк ... ... ... ...... кен орнының СҚА шекарасында барынша көп
концентрациясы және ластайтын заттардың концентрациясының мәні
| | |ШЖК |ШЖК ... |СҚА ... ... ... |м.р. |с.с., ... ... ... | ... ... ... ... ... |
| | | ... ... |мәні, ШЖК|конц., |
| | | | | | |ШЖК ... ... емес ... |0.15 |3 |2.084 |0.6195 ... ... ... |5.0 |3.0 |4 |1.208 |0.2621 ... |Азот диоксиді |0.085 |0.04 |2 |4.574 |0.6991 ... ... ... |0.4 |0.06 |3 |1.587 |0.2615 ... ... |0.15 |0.05 |3 |0.0036 |0.0010 ... ... ... |0.5 |0.05 |3 |0.0249 |0.0218 ... ... |- ... |0.0204 |0.0058 ... ... |1.0 |- |4 | | |
| ... | | | | | ... тобы | | |- |4.598 |0.7203 ... ... ... ... азайтылуы бойынша әсер және шараның бағасы
Атмосфераға лақтырулардан ... ... және ... ... ... ... доломит кен орнындағы тау ... әсер ету ... ... ... ... кеңістікті масштабы – жергілікті (2) - әсер ету аумағы 0.01-1
км² ... ... ... ... ... ...... (5) - әсердің ұзақтығы 3 жылдан
артық.
... ... - ... (2) – ... ... ... артық, бірақ орта толығымен қайта қалпына келеді.
Атмосфералық ауаға тау-кен ... ... ... ... үшiн, ... ... ... жүйеленуін орындаймыз.
Доломиттер кен орнындағы атмосфералық ауаға тау-кен жұмыстарының әсерiн
төмендету үшiн келесi техникалық және ... ... ... техниканың дер кезiнде және сапалы қызмет көрсетуi;
✓ отынмен жүретін машиналар және ... ... ... ... ... орнатылған орындарда орындалуы керек.
✓ Атмосфералар жол машиналарының дизел ... ... ... ең ... ... ... ... және
жабдықтар қозғаушының дұрыс пайдалануы, берiлiс жүйесi және отынның
енгiзуiн дер ... ... ... ... ... машиналардың параметрi, жабдық, қоршаған ортаға жан-
жақты зерттеген газдардың құрамының бөлiгi, шу, ... ... тағы ... ... ... ... ... және кәсiпорын-жасап шығарушының техникалық ... ... ... Тиiстi стандарттарға сай ЗВ қалдықты техника және ... ... мен ... ... үшін ... жағармай
отындарды пайдалану.
✓ Транспорт қозғалысын ұйымдастыру.
✓ Бос жүрiстегi көлiк құралдарының қозғаушыларының ... ... ... ... ... iстегенде жүйелi шаң басу сөзсiз.
✓ Жарылғыш заттарды арнайы орындарда сақтау керек.
✓ Қолайсыз метеорологиялық шарттардың өсiп келе ... - ... ... ... жұмысты тоқтату.
✓ Атмосфералық ауаға мониторингтік зерттеулер өткiзу.
4.8. Атмосфералық ауаның барлау ұйымы туралы ұсыныстар
«Қазақстан Республикасының экологиялық ... » 128-ші ... ... ... ... ... ... болып табылатын,
қойылған мерзiмдiлiгi бар шынайы деректердi алу үшiн, ... ... ... ... ... есептер өндiрiстiк барлауды жүргiзуде ұйғарылады:
▪ Нормативтік құжаттардың, заң актілерiнiң және табиғи ... ... ... ... ... ... Бақылаулардың негiзінде табиғи ортаның күйiнiң өзгерiстерiнiң ... ... ... ... айқындалған өзгерiстерiнiң бағасы, болжам ... ... ... ... нақты өзгерiстерінің
салыстыруы болуы мүмкiн;
▪ Барлаудан алынатын нәтижелердiң ... ... ... ... және ... ... ... шараларының тиiмдiлiгiнiң
тексеруi;
▪ Флора және фаунаның жойылуына табиғи ортаның ластануын келтiрген
апаттардың зардаптарының зерттеуi;
▪ Жағымсыз үрдістердiң зардаптарын ескерту және жою ... ... ... ... 132-шi ... сәйкес "Өндiрiстiк экологиялық
бақылауды жүзеге асыру шеңберiнде операциялық бақылау мониторингі, қоршаған
ортаға эмиссиялардың мониторингі және ... ... ... ... ... көрсеткiштерi және қоршаған ортаның
компоненттерiне оның тиiстi пайдалануы үшiн ... ... ... болатын растау үшiн технологиялық ... ... ... операциялық барлау өткiзуге ... ... ... ... пайдаланушымен анықталады.
Қоршаған ортаға эмиссияларының мониторингі өндiрiстiк ластану көздерін
бақылаудан, эмиссиялардың сандық және сапалық өзгерiсi үшiн ... ... ... [15]
5. Ластанудан жер асты суларын қорғау және шараның бағасы
Доломиттер кен орындарын қазбалау мерзімінде су ... ... ... бола ... науа және ... ... өткiзудiң қарқыны бiр аудандарда
эрозия процесстерiнің ... ... ... ... ету, техника және көлiктiң нысандарындағы
жұмыстарды өткiзу аудандарындағы ... және ... су ... бедерi, топырақ және шалғай жерлердегі сулардың ластануы
нәтижесiнде, жер асты ... да ... ... ... компоненттер
жауын-шашындармен бiрге ыза суларға түседі, сонан соң жер астына ... ... ... жер асты ... ... және ... әр түрлi, өзара аз өтетiн ... ... ... ыза ... 30 м ... ... Нақтылы аудандардағы
ұңғымақтардың саны кейбiр шалғай ... ... ... жер
астында қауiп-қатер пайда болады және оның салдары: жер асты суларының
ластануы. Шалғай ... ... ... ... себебінен мұнда,
тiкелей қауiп-қатердiң ықтималдығы төмен болады.
Жобаланатын ... жер асты ... ... былай бағалауға болады:
➢ Әсердің кеңістікті масштабы – нүктелі (1) - ... ... 1 ... емес.
➢ Әсердің уақытша масштабы - қысқа уақытты (1) - әсердің ұзақтығы ... кем ... ... ... - ... (2) - ... ... табиғи
флуктуациядан артық, бірақ орта толығымен қайта қалпына келеді.
Сайып келгенде, интегралды баға 2 ... ... ... әсердiң
бағасының матрицасының көрсеткiштерi бойынша, ... ... ... (9-27 ) - табиғи өзгерiстердiң шеңберiндегі ортаның өзгерiсi [37].
Жер асты суларын ластанудан сақтап қалу үшiн ... ... ... су ... ... алу және су ... ... ұйымдастыру;
➢ шалағай науаның ластануын сақтап қалу мақсатымен технологиялық
нысандардар мен жер асты ... ... ... ЖЖМ жайылуларға жол бермеу;
➢ Қауіпсіздік техникасын сақтау.
6. Топырақ жамылғысына әсер
6.1. Зерттелетін аумақтағы ... ... ... күйi, ... және ... жамылғысы екi үлкен аудандарға ... әр ... ... ... ылғалды топырақтары және шөл
бөлiгіндегi құрғақ ... Су ... ... ... және ... ... ... еместiгі, жеке табиғи ... ... ... ... ... және ... жиi
кездесетiн топырақтардың өте көп түрлерiнiң қалыптасуына себепшi болды:
тақыртәрізді топырақтар, тақыртәрізді сор топырақтар, ... ... ... ... ... - ... ... шалғындық тоғайлы
топырақтар, аллювиальді ... ... ... - ... ... ... сораң топырақтар.
Қаралатын аумақтарға топырақ жамылғысының келесi түрлерi кездеседі:
6.1.1. Күкiрт-бурыл тұздалған сазды және саздақ топырағы
Топырақ ... суда ... ... бар ... ... ... ... табылады. Күкiртті бурыл топырақтар 30-50%
аудандарды алып ... Бұл ... ... ... ... ... ), ... азот 0.028-0.032%. Механикалық құрамы: ... ... бар ауыр ... (20-29% ). ... ... ... терең қабатындағы тұздардың мөлшері 0.641% "С"
қабатына жете ... ... және ... ... ... ... ... басым болады, олар натрийға жатады.
"В"- қабатында гумустың мөлшері 0.73%-ке дейiн күрт азаяды, карбонаттардың
жиналуы ... "С"- ... суда ... ... ... ... ... мөлшері, тұздалу дәрежесі орташа, өйткені олардың
құрамында анықталған кальцийдiң улағыштығы төмен сульфаттары ... ... ... ) ... ... ... және жалпы азот мөлшері
0.068-0.094%.
6.1.2. Күкiрт-бурыл сорлы сазды және ... ... ... ... ... бiр ... ... сораң өсiмдiктерiмен
нашар толқынды жазықтықта жазық төмендеу ұштасылған жоғарыда ... ... ... ... ... - ... ... мазмұны бұл топырақтарға тән ерекшелiгi болып табылады. Сорылған
натрий топырақ коллоидтарға диспергсіңіретін әсерде болады және ... ... ... ... тұлдайды - күштi тығыздау, ... ... ... iрi - түйiртпектес ... ... 0.5-1.2% ... ... Оның саны сор ... бiрнеше
төмендейдi. Ортақ азоттың мазмұны органикалық заттың ... ... ... Фосформен және калиймен қамтамасыздық орташа.
6.1.3. Тұздалған сазды тақырлар
Сипатталатын ... ... ... және ... ... тұздалған сазды тақырлар кездеседі. Топырақтың бетi - тығыз, өсiмдiк
жамылғысы сызатталған қабыршақ тәрізді. Қабыршақ қуаты - 2-5 бұл ... 28.38 - 35.02% - ды ... ... ... бар ... ... ... бойынша қара. Гумустiң мөлшері және қабаттарындағы жалпы
азоттың мөлшері көп емес, сәйкесiнше 0.24 - 0.32 және 0.021 - ... және ... ... ... ... Топырақ ерiтiндiсінiң
реакциясы әлсiз сiлтiлi және сiлтiлiк (pH 7.0-8.5).
6.1.4. Cазды және ауыр саздақ cортаң топырақтар
Сипатталатын аумақ толқынды ... ... ... ... және ... ... бар сораңдарынан тұрады және қатты
тарамдалған. Топырақты құрайтын жыныстар: ... және саз ... ... ... топырақтар автоморфты топқа жатады, ыза сулардың
орналасу тереңдiгi 3 ... ... ... мөлшерінің жоғарылығымен
сипатталатын сортаң топырақтар. Карбонаттардың төменгі қабатындағы ... және ... ... ... ... ... ... қабаттарында
ауытқмды, өседі [18,19].
7. Өсімдіктер жамылғысын қорғау
7.1. Өсімдіктер жамылғысының қәзіргі таңдағы жағдайы
Табиғаттың маңызды компоненттерiнiң бiрi - ... ... ... ... ... табылады. Экожүйедегі байланыс: жануарлар
- өсiмдiк - қоршаған орта. Демек, ... ... ... ... ... ... байланыс өзгерсе, ол өзi қоршаған ортаның
құрылымының өзгерiсiне сөзсiз бағытталады, өсiмдiктiң бiр түрі ... ... ... ғана ... ... да, бұл өзi ... ... сөзсiз шағылысады да өзгерiске ұшырайды. Механикалық құрамы
және тұзды топырақтардың шарттары кей ... үшін өмiр ... ... ... аз ... топырақтарға өсiмдiктің өмiр сүру ... үшiн ... ... арид ... ... ... ... өсімдіктер
қорғаныштық әрекетін және қасиетін іске қосады:
... ... ... ... қатынасындағы диспропорция: түбiр, тамырдың тамырлық массадын
әлденеше артық ... ... - ... ... ... ... Аса жуан қатты қабықтың қалыптасуы;
➢ Жалтыр немесе ақшыл ... ... ... ... ... және ... аймақғының өсiмдiк жамылғысының ... бiрi, ... ... ... ... ... ... оған 2 фактор түсінік
бола алады:
➢ өсiмдiктер дүниесiнiң бiр ... ... үшiн ... ... ... ... қорғаулар, күйдiретiн күннiң шұғылалары, аңызақ, яғни,
көбiрек шөп басқан өсiмдiктер аз санды сұңғақ өсiмдiктермен топталатын
өсiмдiктерi «оазисін» ... ... ... ... ... жануарларының тiршiлiк әрекеттерiнiң
жанында, кемірушілерді жеке ... ... ауа ... ... жақсартатын жер астындағы галереялардың желiсi, бұл өз
кезегiнде, аз ... ... ... ... аумағы ботаника-географиялық аудандастыру ... ... шөл ... Иран - Туран төменгi облысы, Солтүстiк - ... ... - ... подпровинциясының құрамына кiредi.
Бұл жердің өсімдіктері шөлге тән жусанды және көпжылдық ... ... ... кешенімен белгілі, олар: қарабаялыштәрізділер,
бұйырғынтәрізділер, тасбұйырғынтәрізділер, ... ... ... қажет ететін, жойылу қаупі төнген өсімдіктерде
кездеседі. Мысалы: ... ... ... Өсiмдiк бiрлестiктеріне тау-кен жұмыстарының әсерi
Өсiмдiктерге әсерлер ықпалы ең алдымен, биохимиялық және физиологиялық
деңгейлерде айқындалады: ... ... ... ... азот және көмірсутек алмасуының бұзылуы; күштi газды
әсерлердiң аймағында ... ... ... жоғарылайды,
транспирацияның қарқыны өседi.
Тау-кен жұмыстарын жүргізгенде ... әсер ... ... ... ... Жол дигрессиясы;
➢ Өсiмдiктердiң ластануы.
7.3. Өсiмдiк бiрлестiктерін сақтау бойынша ұсыныстар
Бастапқы күйге дейiн өсiмдiктердiң қалпына келтiруi ондаған жылдарға
созылады, әсер ... ... ... ... ... ... ... әсердi азайтуы үшiн келесi шараларды
өткiзу ұсынылады:
➢ тек қана қажеттi жолдарды реттеп, оларды ... тас ... ... ... ... ... топырақ - өсiмдiк жамылғысын ластауға қатысты жұмыстардың өткiзуiн
қатал реттеп және ... ... ... ... және тұтыну қалдықтарын қатал апарылған орындарда сақтау;
➢ кен ... ... ... ... экологиялық мониторинг
өткiзу.
8. Жануарлар әлемін қорғау
8.1. Зерттелетiн бөлiмшенiң фаунасының бастапқы күйi
Зерттеуге алынған ... ... шөл және шөл ... ... тән. Бұл ... аумағында ерекше құндылық бөкендi топтары
үшiн айтылған. Оның негiзгi миграциялы жолдары осы жерден өтедi, ... ... да ... ... басқа, Сарысу жазықтығы бойынша,
Сiбiрден Орталық Азияға, ... ... және ... ... ұшып келе ... су әсiресе, суда жүзетiн құстардың ең маңызды
миграциялы жолдары өтедi.
Өлкенiң ... ... ... ... ... 9 ... геккондар, қалқан құлақ және батбат, бадырақ, сызық, жолақ және
торлы құм аусылы, ... ... ... өте көп кездеседі.
Негiзiнен, қуаңшылық аймағында ... ... ... ... арасында бастаушы орындарда
орналасады және ... ... ... биiк ... өте кең таралғаны жасыл ... ... ... ... ащы ... ... ... мүмкiндiгінің болуы. Көл бақасы
тек қана тұщы суаттардың ауданында және ... көл ... ... ... және артезиандық ұңғымақтардың жайылуларында кездеседi.
Жағалаудағы ценоздарда су жолы - ... ... ... ... ... 270 ... дейiн кездесетiндiгiмен,
арал жағалауының солтүстiк шөлдерiнiң қанатты өкiлдерiнiң құрамы негiзiнен
жарлыланған. Шөлдер өзендердiң жазықтықтары және көл ... ... ... ... шалғындық және ағаш - бұталы өсiмдiк биотоп
кiредi. Ұялайтын түрлерi - 42, жазғы мерзiм 27 түрі ... Осы ... ... саны 19. ... ... ... болсақ: бұлдырық,
үкi, дуадақ, қалың тұмсықты зуек т.б. Бұл жерде ұялайтын құстар:
• тырна - сұлу және ... ... және ... көк ... және ... ... және аққұйрық
• айдарлы бозторғайы және жасыл щурка [6]
8.2.Тау-кен жұмыстарының жануарлар әлеміне ... ... ... жерiнiң аумағының орналастырылуы және iске
асыруы табиғи жануарлар және құстардың аууына кедергi ... ... ... кен ... тау кен ... ... әлеміне әсер ету
мүмкіндігі төмендегідей:
• механикалық әсер;
• тұрықтар немесе малдардың маусымды ... ... ... ... ... - алып қою немесе жою;
• шудың деңгейiнiң ... ... ... ... ... ... ... жағымсыз әсерлерін тудыруға қабiлеттi мекен ету
орталарының ластануы.[15]
8.3. Жануарларға әсерді азайтуға бағытталған іс-шаралар
Егер ... ... ... ... ... ... ... азайтуға болады:
• жолсыздық бойынша көлiк қозғалысына шектеу қою және жол бермеу;
• бұзылған топырақ - өсiмдiк жамылғысы бар ... ... ... ... ... аң аулауды, құс ұяларының ойсырауына тыйым салу;
• аймақтық СЭС-тың ... ... ... алу және ... ... ... қоса ... араласу;
• электр беру желiсi, көлiктiң даңғырлатып ойнайтын ... ... ... ... ... ... ... минимумға түйiстiреуге келетiн карьерде
қауiптi және ... ... ... ... ... ... ... болып табылады: шу, ... ... ... әсері
Қоршаған орталары факторларының арасында денсаулыққа зиянды ықпалы бар
өндірістік бастаушы ... ... шу ... табылады. Шу - бұл
тыныштықты ... ... ... адам ... ұшықтыратын әр түрлi
дыбыстар. Шу ... ... ... ... ... ... қуат)
және физиологиялық (тонның биiктiгi, дауыс қаттылығы, тембр және әсердiң
ұзақтығы) параметрлермен ... ... ... ... шудың негізгі көздері арнайы техника мен автотранспорт болып
табылады [22,26].
9.2. Дірілдеу
Дiрiлдеулер физикалық табиғатына сай шумен ... ... ... ... ... ... олардың бөлшектерiнiң тербелiсi ... ... ... ... ... немесе қозғаушының ұшқалақ
массаларының iлгерiлемелi қозғалысы және машиналардың механикалық жүйелерi
салдарынан пайда болады. Дiрiлдеу ... ... ... ... шуға ... ... және вегетативтiк жүйке жүйесiнiң қызметiн
бұзады, жүйенiң жүрек-қолқасы ауруларға алып келедi [21,23].
9.3. Электромагниттi сәулелену
Электромагниттi ... - бұл ... ... ортасына және адамның
өзiне ықпал ететін магнит және электр өрiстерінің ... ... ... ... ... электр беру желiсi,
өнеркәсiптегi теледидар, хабар ... ... ... технологиялық қондырғының әр ... ... ... ... ... табылады. Бақылаусыз
электромагниттi сәулелену көздерінің санының тұрақты өсуi, олардың ... ... ... ... ... алып ... ... адам организмі: созылмалы көз ауруларына, көру дискомфортына;
тірек қимыл ... ... аяқ - ... ... ... жағдайлары;
мінез құлықтың өзгеруі; эндокриндік аурулар пайда болады.
10. ... ... баға ... емес ... ... жұмысының мұрындығын экологиялық
тәуекелдiк осы өндiрiстiң өндiрiстiк мұқтаждықтарына ... ... ... ... ... Апат ... бiр ... жағдайда пайда
бола алады: бұрғылама және жарылыс жұмыстары, жеке ... ... ... ... бұзушылығының жанында, ... ... ... ... ... апат жағдайларының пайда болулары
себептері:техника қауiпсiздiгiн орындамау.
10.1. Апат жағдайларының ықтималдығы, көздері және түрлері, әсерінiң аймағы
Жұмыстардың ... ... ... ... ... техника
және автокөлiк, жарылғыш зат қауiптi нысандар болып ерекшеленеді.
Өндiрiстiк процесстерде қатысып қолданылады:
▪ арнайы ... және ... үшiн ... - өрт ... және ... ... жатқызылған дизель отыны;
▪ айналмалы бөліктері бар жабдықтар;
▪ жүк көтеру механизмдері.
Өндiрiстерде пайда ... ... және ... ... ... әртүрлi әдiстермен анықтала алады. Бiр өзi ... ... ... ... яғни себептi - тергеулi байланысты ... ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаның шарттары - өндiрiстегi шамданған (отказы) ақаулары да
шақыруға қабiлеттi барлық элементтер.
Бұзылудың себебi төмендегідей бола алады:
▪ табиғи климаттық ... ... ... температуралары;
▪ қызмет көрсетушiнi төмен бiлiктiлiгі;
▪ еңбектiк және өндiрiстiк пәннiң бұзушылықтары;
▪ арнайы техника және автокөлiктiң ... ... ... ... ... ... өндiрiстiң тәуекел дәрежесiне тәуелдi
болады. Жобаланатын жұмыстарға байбалам ұсынатын ... ... ... ... ... жұмыстар осы факторлардың пайда
болу ... ... ... ... ... ... ... шешiмдердiң iске асыруларының жанында жағармай отыны
ағып кетулерiнде және ЖЖМ пайда ... ... ... ... мүмкiн.
Апаттардың саны жеке себептер бойынша пайда болады, яғни процесстiң еңбек
орындаушысы кесiрiнен. Сайып келгенде, ... ... ... ... қауiпсiздiк техникасы ережесi, қазiргi технологиялардың ... ... ... ... кен ... апат ... пайда
болуының төмен дәрежесi туралы сараптауға мүмкiндiк бередi [11].
10.2. Қоршаған ортаның компоненттерiне авария ахуалдарының әсерiнiң бағасы
Апат ... ... ... ықтимал бағалары апаттардың
қоршаған ортаның компоненттерiне жағымсыз әсерлерін болжауға мүмкiндiк
бередi.
Мұндай әсер көрсете алады:
▪ атмосфералық ауаға;
▪ су ресурстарына;
▪ топырақ-өсімдік ... ... ... ... ... ... ... әсер шамалы бола алады және мұнай өнiмi және ... ұшпа ... ... авариялық ағып кетулер байқалған.
Ауыр металлдар, ... ... ... ... және ... туғызады.
Болуы мүмкiн апаттардың су ресурстарына әсері
Iс жүзiнде шалағай және жер асты ... ... ... ... ластанған жағдайынан сақтап қалу мүмкiн емес. Ерекше
iлтипатты топырақ ластануына ... ... ... ... ... ... жер асты ... екiншi ластануы болуы мүмкiн.
Болуы мүмкiн апаттардың топырақтағы өсімдіктердің жамылғысына әсері
Топырақ - өсiмдiк жамылғысы үшiн ... ... ... негiзгi
апаттық жағдайлары төмендегідей:
-өрттер:
-дизель отынының және ЖЖМ ағып кетулерi.
10.3. ... ... ... және олардың зардаптарын жою ... ... ... бойынша шаралар техникалық немесе
ұйымдастыру сипаттарын иемдене алады. Шешушi мән шаралар түрдiң таңдауында
тәуекел ықпал ... ... ... ... ... алады.
Тәуекелділікті кiшiрейту бойынша шара қолдануда, болуы мүмкiн қорлардың
шектеулілігі және ең кiшi ... ... ... керек. Барлық
жағдайлардағы, мүмкiндiгiнше, апаттың ықтималдығының кiшiрейтуiнiң шаралары
апаттардың зардаптарының кiшiрейтуiнiң шараларының ... ... ... ... ... үшiн техникалық және ұйымдастыру
шараларының таңдауы келесi басымдылықтардың болатынын бiлдiредi:
➢ апат ... ... болу ... ... шаралары:
бұзылудың пайда болуының кiшiрейту ... ... ... өсу ... ... шаралары;
➢ Өз кезегiнде келесi басымдылықтары болатын апаттың зардаптарының
ауырлықтың кiшiрейтуiнiң ... ... ... ... шаралар; апатқа қарсы қорғау және бақылау жүйесі жататын
шаралар; жарақтанғандық және ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің бiрiншi кезектегi
шаралары: апат жағдайындағы ескерту шаралары болып табылады.
Техникамен және жарылғыш заттармен жұмыс iстегенде қызыметшiнiң техника
қауiпсiздiгi және ... ... ... келесi шаралар ескерiледi:
▪ машинамен басқаруға, тиiстi машинаны басқару және жұмыстың құқығына
ие ... ... бар ... жол ... ... ... жасамайтын уақытта қауiпсiз орынға апару;
▪ жабдықтарды жанатын-майлаушы материалдармен толтыруды арнайы жанар
май құятын машиналармен ... ... ... машина мен тетiкті, жұмыс ауысымының басында гараждың механигi
және жүргiзушi қарап, техникалық бақылаудан өткізу керек.
Құрылыс ... ... апат ... ... бағытталған
негiзгi шаралар:
➢ арнайы техника мен автокөлікті профилактикалық тексеруден
өткізу;
➢ қолайсыз метеорологиялық ... ... ... ... ... тоқтату [29,30,31].
Қорытынды
Қоршаған ортаға әсерді бағалауды жүргізу барысында табиғи ... ... ... ... ... жүргізген жұмысымыз қоршаған
ортаға әсерді бағалау жобасы, ... ... ... ... ... ... да жобаны іске асырудағы шешімдерді қабылдауға, экологиялық
салдарларды бағалауға және де қоршаған ... ... ... ... шектеуге мүмкіндік беретін жолдарын қарастырдық. Қоршаған ортаға
әсерді бағалау төмендегідей іс-әрекеттерді қамтыды:
➢ Атмосфераны, гидросфераны, литосфераны, флора мен ... ... қоса ... ... орта ... заманауи сипаттамасы
зерттелінді;
➢ Антропогендік факторлар нәтижесінде туындаған, қоршаған орта ... ... ... ... жасалынды;
➢ Қоршаған ортаға әсер ететін антропогендік ықпалдарды азайту
мақсатындағы табиғатты қорғау іс-шаралары жүргізілді;
➢ Қоршаған ортаның мониторингін ұйымдастырудағы ұсыныстар жасалды;
➢ Қоршаған ... ... ... ... жою және ... ... қамтылды.
Пайдаланылған әдебиеттердің тізімі
1. ҚР-ның Экологиялық кодексі 12.01.2007ж;
2. Қызылорда облысының географиялық сипаттамасы.
3. Аймақтық метеорологиялық зерттеулер
4. «Жоспар алдындағы, жоспарлы, ... ... және ... ... ... ... ортаға белгiлелетiн
шаруашылық және басқа қызметтiң әсерiнiң бағасының өткiзуi бойынша
нұсқау» №204-п 27.07.2007ж;
5. ҚР-ның «Тұрғындардың санитарлық-эпидемиологиялық аманшылығы туралы»
заңы. 04.12.2002ж;
6. ҚР-ның Жер ... ... ... ... ... қорғау, орнын толтыру және пайдалану
туралы» заңы 09.07.2004ж;
8. ҚР-ның «Жер қойнауы және жер пайдалану туралы» заңы №2828
27.01.1996ж;
9. Санитарлық-эпидемиологиялық ережелер және ... ... ... ... санитарлық-эпидемиологиялық
талаптар» №3792 (№334) 08.07.2005ж;
10. Санитарлық-эпидемиологиялық ережелер және ... ... ... ... ... ҚР-ның
денсаулық сақтау министрлігінің №629 бұйрығымен 18.08.2004ж
бекітілген;
11. «Құрылыс материалдарының өндiрiс кәсiпорындарынан атмосфераны
ластайтын заттардың лақтыруларын ... ... ... ... ... РНД ... ... қалдықтарының қалыптасу көлемдері
мен орналастыру мөлшерін нормалау реті», Алматы, 1996ж;
13. РНД 211.2.01.01-97, «Кәсiпорындардың лақтыру ... ... ... ... шоғырландыруларды есептеудiң
әдiстемесi»;
14. РНД 211.3.01.06-97 «Атмосфераның ластану көздерін ... ... ... ... ... жер ... қорғауының ережелерi»,
21.07.1999ж, №1019;
16. РНД 211.3.02.05-96 «Биоресурстерге (топырақ, осімдіктер, жануарлар
әлемі) белгiлелетiн шаруашылық жұмысының әсерiнiң бағасының өткiзуi
бойынша ұсыныстар», ... ... РД ... ... ... ... ... СНиП РК 2.04-11-2001 «Құрылыс климатологиясы», 01.03.2002ж;
19. ҚР-ның топырақтарының барлауы бойынша ... ... ... 1993ж.);
20. ҚР-ның топырақтарының жедел барлауын жүргiзу бойынша әдiстемелiк
нұсқаулар (Госкомзем, Алматы, 1995ж.);
21. ... ... ... ... ортаны қорғау
министірінің бұйрығымен бекітілген, 31.05.2007ж №169-п;
22. Жұмыс орындарының дiрiлдеулерiнің санитарлық нормалары. №1.02.02-
94;
23. ГОСТ 12.1.003-83 «Шу. Қауiпсiздiктiң жалпы ... ... ... ГОСТ ... ... қауiпсiздiк. Москва 1990 ж.
25. СанПИН ҚР №3.01.032-97. Тұрғын үй және қоғамдық ғимараттардағы
вибрацияның РЕК.
26. ... ҚР ... ... үй ... аумақтарындағы, тұрғын үй
және қоғамдық ғимараттардағы вибрацияның РЕК.
27. СНиП 2.04-03-2005 «Шудан қорғау».
28. СНиП 2.01.01-82. Құрылыс климатологиясы және геофизика.
29. ... ... ... ... басқармасы,
30. ОНД-90. Санкт-Петербург, 1992ж.
31. Атмосфералық ауаны ластайтын зиянды заттардың тізімі мен кодтары,
Санкт-Петербург, 1995ж.
32. Өндірістік объектілерді жобалаудағы санитарлық нормалар, ... ... ... ... ... ... ... Қатты тұрмыстық қалдықтардың түзілу нормалары. ҚР 19.01.1983ж.
35. Өнеркәсіптік шығарындылардағы зиянды заттарды анықтау жөніндегі
әдістемелік нұсқаулық, ... ... ... ... ... есептеу жөніндегі әдістемелік жинақ,
Алматы, 1996ж.
37. Механикалық жұмыстар нәтижесінде атмосфераға шығатын қалдықтардың
методикалық есебі, Алматы 2005ж.
38. СНиП 2.04.03-85. ... ... ... ... ... ... негізгі құжаттар,
нормативтік
актілер...........................................................1
2. Жобаланушы жобаға қысқаша ... ... ... Тау жұмыстарының
сипаттамасы............................................6
2.3. Доломиттің физико-химиялық
қасиеті....................................7 Тәжірибелік
бөлім.......................................................................
.........9
3. Штат жағдайындағы табиғи қоршаған ортаға әсерді
бағалаудың
әдістемесі............................................................... 9
4. ... ... ... ... ... Ауа ортасының қазіргі күйінің мінездемесі..........................
14
4.3. Атмосфераға шығатын ластағыш заттардың негізгі
көздері.....................................................................
.................. 15
4.4. Атмосфераны ... ... ... Авариялық
шығарындылар..................................................... 26
4.6. атмосфераны ластайтын заттардың ыдырау есептеуінің
нәтижелерінің
талдауы............................................................. 27
4.7. Атмосфералық ауаға әсердің ... ... әсер ... ... ... ... ... ұйымы туралы ұсыныстар... 28
5. Ластанудан жер асты суларын қорғау және шараның бағасы... 30
6. Топырақ жамылғысына
әсер.......................................................... 31
6.1. Зерттелетін аумақтағы ... ... ... ... түрі ... ... ... тұздалған сазды және саздақ
топырағы................. 31
6.1.2. Күкiрт-бурыл сорлы сазды және ... ... ... сазды
тақырлар............................................................... 32
6.1.4. Cазды және ауыр саздақ cортаң
топырақтар.................................. 32
7. Өсімдіктер жамылғысын
қорғау...................................................................
33
7.1. Өсімдіктер ... ... ... ... Өсімдіктер бірлестігіне тау-кен жұмыстарының
әсері......................... 34
7.3. Өсімдік бірлестігін сақтау бойынша
ұсыныстар................................... 34
8. Жануарлар әлемін
қорғау......................................................................
......... 35
8.1. Зерттелетін бөлімшенің фаунасының бастапқы
күйі............................ 35
8.2. ... ... ... әлеміне
әсері................................ 35
8.3. Жануарларға әсерді азайтуға бағытталған іс-
шаралар......................... 36
9. Физикалық әсерлер
жиынтығы....................................................................
.. 37
9.1. Шудың
әсері.......................................................................
........................37
9.2. Вибрацияның
әсері.......................................................................
.............37
9.3. Электрлі
сәулелену...................................................................
.................37
10. ... ... ... ... ахуалдарының ықтимылдығ, көздері және түрі, әсердің
аймағы......................................................................
..................................... 38
10.2. ҚО-ның компоненттеріне авария ахуалдарының ... ... ... Авария ахуалдарының ескерту және оның зардаптарын жою...........
39
11. Қорытынды

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауданның стратиграфиясы9 бет
Қышқыл жауын-шашындар мен фотохимиялық смог9 бет
« сүтқышқыл өнімдерінің биотехнологиясын әзірлеу және зерттеу»18 бет
Сырдария өзенінің орта ағысындағы қалалар мен елдімекендерде бұрын және соңғы жылдарда жүргізілген зерттеулер кезінде алынған деректер59 бет
Қаратау басындағы Қатынқамал үңгірі11 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
"Ыбырай – шағын әңгіме шебері" тақырыбындағы ашық сабақ3 бет
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынының жағдайын талдау53 бет
"Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау"4 бет
Ni2+ ионының глицин және лимон қышқылымен комплексті қосылыс түзуін спектрофотометриялық әдіспен зерттеу60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь