Қүқық қорғау органдары қызметкерлерінің түлғалық психологиялық ерекшеліктерінің кэсіби іс-эрекет табыстылығына әсерін зерттеу

КІРІСПЕ 4


1 ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ.
1.1. Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің кэсіби іс.
әрекетінің психологиялық құрылымы 5
1.2. Қ^қьіқ қорғау органдары қызметкерлерінің кәсіби маңызды
қасиет.сапалары 13
1.3. Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің кәсіби қызме.
тіндегі түлғалық эмоционалдық жагдайлар 22

2. ЭКСПЕРИМЕНТАЛДЫҚ ЗЕРТТЕУ БӨЛІМІ
2.1. Эксперименттік зерттеу мақсаты, міндеттері, болжамы 47
2.2. Зерттеу әдістемелерінің сипаттамасы 48
2.3. Мәліметтердің сандық өңдеуі мен сапалық талдауы 55


ҚОРЫТЫНДЫ 71


ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 73
Жүмыстың өзектілігі. Кэсіби заңгерлік қызмет негізінен мемлекеттік қызмет болып табылады. Көптеген юристік мамандыктар үшін прокурор, судья, тергеуші, инспектор т.б. ерекше үстемдік билік, билікті заңға сүйене қолдану құқы мен міндеттілігі болады. Мұнымен қатар, бү_л мамандарда өз әрекетінің салдары үшін жоғарғы жауапкершілік сезімі дамиды.
Еліміздегі қүқықтық реформаларға сай мемлекеттік қызметтің маңызының күрделенуінен заң мамандығын өзінің өмірлік негізгі мақсаты етіп алған жеке адамға деген кэсіби талаптар үнемі өсе түсуде. Бүл жерде көбінесе психологиялық факторлар үлкен мэнге ие болады.
Заңгерлік еңбектің психологиялық негізгі міндеті-мамандық ұсынатьш талаптар арасындағы орынды ара қатынасты айқындау. Бүл заңдылықтарды тану үшін юристік еңбек психологиясы -түрлі ғылымдар, жалпы жэне дифференциялды психология, еңбек психологиясы, зандық әлеуметтану т.б. ғылымдардың эксперименттік мэліметтері, теориялық жағдайлары мен зерттеу эдістеріне сүйенеді.
Заң қызметі - бұл қүқық нормаларымен байланысты әрекет. Ол-заңды қатаң сақтауға негізделген, білім және еңбекке жауапкершілік, шыдамдылық, шиеленушілікті талап ететін әрекет болып табылады.
2. Зерттеудің мақсаты - Қүқық қорғау органдары қызметкерлерінің
түлғалық психологиялық ерекшеліктерінің кэсіби іс-эрекет табыстылығына
әсерін зерттеу.
3. Зерттеу обьектісі- құқық қорғау органдары кәмелетке толмағандар ісі
жөніндегі қызметкерлер.
4. Зерттеудің пәні- қүқық қорғау органдары кәмелетке толмағандар ісі
жөніндегі қызметкерлерінің түлғалық эмоционалдық қалыптарының көріну
жағдайлары.
1 Васильев В.Л. Юридическая психология. - М., 1991 г. - 440с
2 Еникеев М.И. Основы общей и юридической психологии. - М., 1996 г.- 500 С.
3 Чуфаровский Ю.Ф. Юридическая психология. - М., 1995 г. -350 С.
4 Ратинов А.Р. Актуальные задачи психологии права // Психологический журнал. - 1987 г. - Т.8, №1. - С.14-18.
5 Романов В.В. Юридическая психология. - М., 1987 г. - 25 5С.
6 Психология и педагогика в деятельности сотрудников ГСКиОВД: Курс лекции / Под ред. ЯА.Минжанова, Н,А. Лапшина - Караганда, 1996.Г — 256 С.
7 Романов В.В., Кроз М.Ю. Руководство по профессиональному
психологическому отбору кандидатов на службу в органы прокуратуры РФ: Метод.пособие. - М., 1994 г. - 277С.
8 Романов В.В., Кроз М.В. Психологическая оценка при профессиональном отборе кадров для прокуратуры // Вопросы психологии. - 1994 г. - №3. - С. 45-52.
9 Романов В.В. Профессиональный психологический отбор кандидатов на военно-юридический факультет Военного Краснознаменного института: Метод.пособие. - М., 1989 г. -350 С.
10 К, Абульханова — Славская Деятельность и психология личности. -М., 1980 Г.-280С.
11 Авдеев В.В. Психологические основы повышения эффективности деятельности работников органов внутренних дел в экстремальных ситуациях. - М.: Высшая школа, 1988 г. - 350С.
12С.Л, Рубинштейн Основы обшей психологии //Соч.: В 2 т. - М., 1989. - 332С..
следствии. - М, 1973. - 360 С.
28 Минжанова Н.А. Педагогическая система профессионально психологичес-кой подготовки слушателей учебных заведений ГСК РК
к действиям в экстремальных условиях.- Караганда, 1997. — 230 С.
29 Дуйсенбеков Д.Д. Проблемы преподавания психологических дисциплин для студентов правоведов // Вестник Алматинского Гуманитарного Ун¬та им. Д.А. Кунаева. - 1999. - № 2. -300 С.
30 Дуйсенбеков Д.Д. Право как предмет психологического анализа // Вестник Алматинского Гуманитарного Ун-та им. Д.А. Кунаева. 2000. -№ 1.- 350 С.
31 Ананьев Б.Г. Избранные психологические труды // Соч.: В 2т. -М.: Педагогика, 1980.- Т.2. -С. 128-193.

32 Еникеев М.И., Кочетков О.Л. Общая, социальная и юридическая психология. - М., 1997.- 550 С..
33 Дружинин В.Н. Экспериментальная психология.- М., 1997.- 254С.

34 Бодров В.А., Марищук В.Л. Психофизиологический отбор и подготовка специалистов оперативного профиля. — Л., 1968. — 400 С.
35 Готтсданкер Роберт. Основы психологического эксперимента.-М.:Изд-во МГУ, 1982.-550 С.
36 Психологическая диагностика: проблемы и исследования / Под ред.К.М. Гуревича - М., 1981.- 450С
37 Практикум по юридической психологии / Под ред. Е.Г. Веретехина, Т.Ю. Виноградова, СЮ. Якушина. - Казань, 1991.- 200 С.
38 Дружинин В.Н. Экспериментальная психология.- М., 1997.- 230 С. Түңлікбаева Э.М. Психологиялық зерттеулерде қолданылатын негізгіықтималды-статистикалық эдістер.- Алматы, 1999. — 3-25.66

40 Бажин Е.Ф., Голынкина С.А., Эткинд A.M. Методы исследования уровня субъективного контроля // Психологический журнал. - 1983. -Т.5.-№3. - С. 27-34.
41 Сидоренко Е.В. Методы математической обработки в психологии.

—СГЖ, 1996. - С. 225-347С.
42 Суходольский Г.В. Основы математической статистики для психологов.-
Л.: Изд-во ЛГУ, 1972. - С. 129-250.
43 Шакурова З.А., Казанцева Э.Р. Основы математической статистики для психологов / Под ред. Ю.С. Багимова - Челябинск, 1993. —560 С.
44 Изард.К.Р. Эмоции человека. М.,. 1980- 600 С
45 Роджерс К. Эмпатия\ Психология эмпатиий. Тексты. МГУД984г-С 375
46 Гозман.Л.Я. Психология эмоциональных отношений М.,.1987г- 650С
47 Вилюнас В.К. Психология эмоциональных явлений М.,. 1976г- 560С
48 Никифоров А.Р. Эмоции в нашей жизни М., 1974- 300 С 49Шикюров Н.Р. Эмоции и чувства как формы отрожения М., 1971-
450С
50 Лук А.Н. Эмоции и чувства М.,1972- 200С
51 До донов Б.И. В мире эмоции Украина, 1987- 370 С
52 Фрейд 3. Ведение в психоанализ. Лекции,М.,1980г- ЗООС
53 Этченгоен Г Эмпатия\\ Журнал практической психологии и
психоанализа №1 2001г. С-45-55
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 4
1 ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ.
Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің кэсіби іс-
әрекетінің психологиялық құрылымы 5
Қ^қьіқ ... ... ... кәсіби маңызды
қасиет-сапалары 13
Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің кәсіби қызме-
тіндегі түлғалық эмоционалдық жагдайлар 22
2. ЭКСПЕРИМЕНТАЛДЫҚ ЗЕРТТЕУ БӨЛІМІ
Эксперименттік зерттеу мақсаты, ... ... ... ... ... ... мен ... талдауы 55
ҚОРЫТЫНДЫ 71
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 73
КІРІСПЕ
Жүмыстың өзектілігі. Кэсіби заңгерлік қызмет негізінен мемлекеттік қызмет болып табылады. Көптеген юристік ... үшін ... ... ... ... т.б. ерекше үстемдік билік, билікті заңға сүйене қолдану құқы мен міндеттілігі болады. Мұнымен қатар, бү_л мамандарда өз әрекетінің салдары үшін ... ... ... ... қүқықтық реформаларға сай мемлекеттік қызметтің маңызының күрделенуінен заң мамандығын өзінің өмірлік ... ... етіп ... жеке ... ... ... ... үнемі өсе түсуде. Бүл жерде көбінесе психологиялық факторлар үлкен мэнге ие болады.
Заңгерлік ... ... ... ... ұсынатьш талаптар арасындағы орынды ара қатынасты айқындау. Бүл заңдылықтарды тану үшін юристік еңбек психологиясы -түрлі ... ... жэне ... ... ... ... ... әлеуметтану т.б. ғылымдардың эксперименттік мэліметтері, теориялық жағдайлары мен зерттеу эдістеріне сүйенеді.
Заң қызметі - бұл ... ... ... ... ... қатаң сақтауға негізделген, білім және еңбекке жауапкершілік, шыдамдылық, шиеленушілікті талап ететін әрекет болып ... ... - ... қорғау органдары қызметкерлерінің
түлғалық психологиялық ерекшеліктерінің кэсіби іс-эрекет табыстылығына
әсерін зерттеу.
3. Зерттеу обьектісі- құқық қорғау органдары кәмелетке толмағандар ісі
жөніндегі қызметкерлер.
4. Зерттеудің пәні- ... ... ... ... ... ісі
жөніндегі қызметкерлерінің түлғалық эмоционалдық қалыптарының көріну
жағдайлары.
з
Зерттеудің болжамы: Құқық қорғау органдары кызметкерлерінің кэсіби іс-әрекет табыстылығы олардың тұлгалық-эмоционалдық сферасының ерекшеліктерімен тығыз байланысты.
Зерттеудің ... ... ... ... ... шолу жасау;
құқық қоргау органдары қызметкерлерінің кэсіби іс-эрекетіне байланысты зерттеулер жүргізу;
зерттеушінің жеке түлғалық профилін жасау;
зерттеу болжамын дэлелдеу ... ... ... жэне сапалық өндеу;
материалдарды қорытынды жэне үсыныстар ретінде жалпылау.
Зерттеу әдістері.
1. Р.Кэттелдің 16 факторлық жеке адамдық сүрақтама эдістемесі
FPI- эдістемесі
Дж.Роттердің ӨКД (УСК) әдістемесі
Дипломдық ... ... ... Дипломдық жұмыс кіріспеден, 2 тараудан, қорытындыдан, қолданылган ... ... ... ... зерттеу жүмысының жалпы көлемі 80 бет.
1. ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ
1.1 Қүқық қорғау органдары қызметкерлерінің кәсіби іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... оны басқа көптеген мамандықтардан ажырататын бірқатар күрделі және әртүрлі сипатқа ие. Сонымен қатар, заңгер еңбегі барлық кэсіби эрекетті ... ... ... ... ... ... заңгердің жеке адамдық қүрылымына өзіндік колтаңбасын қалдырады. Көптеген заң мамандығына жоғары эмоцианалдық еңбек тэн. Сонымен бірге кейбір жағдайда, эрекет ұзақ ... ... ... ... ... жүреді.
Кәсіби заңгерлік қызмет негізінен мемлекеттік қызмет болып табылады. Көптеген юристік мамандыктар үшін прокурор, ... ... ... т.б. ... ... ... билікті заңға сүйене қолдану қүқы мен міндеттілігі болады. Мүнымен қатар, бұл мамандарда өз ... ... үшін ... жауапкершілік сезімі дамиды.
Заңгерлік еңбектің психологиялық негізгі міндеті-мамандык үсынатьш талаптар арасындағы ... ара ... ... Бүл ... тану үшін ... ... ... -түрлі ғылымдар, жалпы жэне дифференциялды психология, еңбек психологиясы, зандық әлеуметтану т.б. ғылымдардың эксперименттік мэліметтері, теориялық жағдайлары мен зерттеу эдістеріне ... ... - бүл ... ... ... ... Ол-заңды қатаң сақтауға негізделген, білім және еңбекке жауапкершілік, шыдамдылық, шиеленушілікті ... ... ... ... табылады.
Көптеген заң мамандықтары үшін тән сипат бұл, эрекетті ... екі ... ... ... ... іс бойынша жүмыс күшінің нормадан тыс жағдайы жэне өз ... ... ... аптасы бойынша үйымдастыру.
Басқа да қызмет адамдары немесе құқық қорғау үйымдарымен т.б.
бірлескен ... ... сот ісін ... ... ... творчестволық процес болғандықтан заң қызметкерлеріне адамның ішкі дүниесіне ене білу, адамгершілікті жіті зейін, дэлдік қажет [1,153 ... заң ... ... анализі түпкі мақсат-шындыкты анықтау қозғалысы өтетін бірқатар этаптарды бөліп ... ... ... Бүл ... әрекеттің келесі жақтары; танымдық, коммуникативті, конструктингі үйымдастыру, куэландыру, тэрбиелеу жэне тағы ... ... ... ... ... бірқатар белгілермен ерекшеленеді.
Қүқық қоғау органдары қызметкерлерінің кэсіби ... ... ... қорғау органдары қызметкерлерінің кэсіби әрекетінің билікшіл, ... ... ... органдары қызметкерлерінің эрекеттерінің экстремалдық сипаты;
Заңгер еңбегінің стандартты емес творчестволық ... ... ... ... жауапкершілігі.
Ендігі жерде осы аталмыш белгілердің табиғатын терең түсініп, білу үшін ... ... ... ... ... ... қорғау органдары қызметкері еңбегінің күқықтық регламентациясы. Мемлекеттік-қүқықтық жүйе қызметкерлерінің қүқық пайдалану эрекеті ... ... өз ... бұл шектеулерді дүрыс сақтамау заңды бүзу болып есептеледі. Бүл жағдай қүқықтық нормалар мен ережелерді қатаң сақтауды көздейді. ... ... ... ... ... ... жоғарылығын бейнелейді. Заңгердің қүкықтық санасы оның кез-келген ситуациялық жағдайда ... ... ... ... ... кәсіби эрекетінің билікшіл, міндетті сипаты. Қүқық қортау органдарында қызмет жасайтын ... өз ... ... ... ... ... арқылы жекелеген адамдар мен үйымдар қызығуларымен қайшылыққа түсуі мүмкін. Бүл қайшылық үлғайған сайын адамдарға ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мүндай жағдайда өз ... ... ... ... ... ... терең кэсіби білім мен қатар кэсіби компетенттілік, ... ... ... ... қамтамасыз етегін психологиялық біліммен қарулануды талап етеді.
Қүқық қорғау қызметкерлері кэсіби эрекетінің экстремалдық сипаты. Заңгердің кәсіби эрекеті қылмыспен күрес ... ... ... жауапкершілікті, қүқық бүзушылардың өзара белсенді қарама-қайшылығына толы. Сонымен катар осындай нервтік-психикалық ауыртпалықтар еңбек ... ... ... күн ... ... жүйкенің шаршауына, эмоционалдық түрақсыздық, невротикалық реакция, психосоматикалық функционалдық ауытқуларға экеліп соғуы ... ... да ... ... ... ... ... жарамдылығы жақсы денсаулық, жоғары жүйке жүйесінің шыдамдылығы, жұмыска қабілеттілігі жоғары, эмоционалдық ... ... ... ... ... ... қызметтің стандартты емес творчестволық сипаты. Заңгер еңбегінің негізгі ерекшелігінің бірі ол қашанда түрлі өмірлік ситуациялық жағдайларда индивидуалды творчество л ық ... ... ... ... жұмыс жасайды. Сондықтан да заңгерге терең кэсіби жэне қоғамдык-саяси арнаулы білімдер мен қатар процеске қатысушылар арасындағы өзара жеке адам ... ... ... меңгерудің маңызы зор болып табылады.
Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің процессуалды дербестігі, ... ... ... ... өз ... іс-эрекеті баысында жергілікті билікті органдарға емес тек заң ... ... Бүл ... ... сана ... деңгейіне байланысты болады. Сонымен қатар құқық қорғау ... ... өз ... ... ... мен соңғы нәтижелеріне тікелей түлғалык жауапкершілік алады. Бұл жағдай заңгерлерден жоғары кэсіби бейімділік, элеуметтік кемелдену, нервтік-психикалық, эмоционалды-еріктік тұрақтылық, жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... өзіне сенімділік, табандылық, өз ісінің нәтижесіне деген жоғары ... ... ... [2,387-396 б.].
Қүқық қорғау органдарындағы заңгердің кэсіби эрекетінің негізгі психологиялық қү_рылымы төмендегідей; танымдық-болжамдық; коммуникативті; ұйымдастырушылық-басқарушылық; тәрбиелеушілік.
І.Құқық қорғау ... ... ... ... ... занды бұзушылық себептерін зерттеу, азаматтық-құқықтық дауларды шешу жалпы таным процесін жан-жақты қамтиды. Сот-тергеу қызметкерлері іске ... ... ... ... ... ... негізінен өткен уақыт оқигалары болып табылады. Танымдық құрылымның бөліп ... ... мен ... ойша елестетудің негізін құрайтын болжамдау болып табылады.
Сот-тергеу қызметкерлерінің танымдық ... ... ... ... ... ... барысында құжаттарда бейнелеу жэне бекітумен сипатталады. Бүл қүжаттар қылмыстық іспен азаматтық сот өндірісінде кез-келген уақытта тексеріліп пайдаланылады.
Күдық ... ... ... ... ... қоғамдық сипаты. Әлеуметтік құбылыстар, олардың құқықтық анализі заңгерден кәсіби жарамдылықтың факторларын талап етеді. Олар; жан-жақты ... ... ... ... ... икемді, творчестволық ойлау, жоғары ақыл-ой қабілеттілігі, аналитикалық ойлау ... ... ... ең ... көре ... ... қабылдау, ес, тұрақты зейін, дамыган қиял, интуиция т.б.
2. Заңгердің кэсіби әрекетінің коммуникативті құрылымы. ... ... ... барлық уақытта қарым-қатынас жағдайында өтеді.
Қарым-қатынас адамдардың қоғамдық, ... ... ... ... бейнелейді. Көп жағдайда карым-қатынас заңгер үшін дербес процестік жэне кәсіби әрекеттің ерекше бір түрі ... ... ... ... ... заң іс-эрекетінде ақпарат алмасумен қатар өзара эрекеттестік жэне адамдардың бір-бірін қабылдау процесі ретінде көрінеді.
З.Құқық қорғау әрекетінің үйымдастырушылық-басқарушылық қүрылымы. ... ... ... ... ... ... ... эрекеггі дүрыс үйымдастыра білу өте маңызды роль атқарады. Заңгер қүқық қорғау органдары өкілі ретінде өз ... мен ... ... мен ... ... ... ... үйымдастыру,басқару,кәсіби эрекет өнімділігін артқар жауапкершілігіне ие. Ол өз ұйымында жагымды психологиялық ахуалды ... ... ... ... ... жэне ... ... адамдардың индивидуалды ерекшеліктерін есепке алып отыру керек.
Соңдықтан да, үйымдастыру-басқару эрекетіндегі заңгерлерге терең кэсіби біліммен қатар үйымдастырушылық ... өте ... Бүл ... ... ... ... ... табандылық, шеім шығарғыштық, дербестік, өз эрекетінің барысы мен нэтижесіне ... ... ... эрекет заңгерден коммуникативті компотенттілікті, жүйкелік-психикалық тұрактылықты, адекватты өзіндік ... ... ... ... ... қорғау кэсіби эрекетінің тэрбиелеуші қүрылымы. Қүқық қорғау органдары қызметіндегі тэрбиелеу функциясы ең алдымен ар соты, қылмысқа ... ... ... ... құралдары арқылы анықталады, Заңгерлердің тэрбиелеу жүмыстарына қатысуы олардан жалпы білімділік,
кең дүниетанымды, эрудициялылықты, қарым-қатынас шеберлігін талап етеді [3,37-96 ... ... ... ... атауы
милиция инспекторы
Ойлаудың басым қабілеті
Талап қою - басқару
№ 1 ... ... ... заң ... ... ... жоғарғы (теориялық)
№2 базалық білімдер ауданы
қауіпсіздік, 2-деңгей
және олардың деңгейі
(білімдерді практикалық қолдану)
Кәсіби ... ... ... ... ... ... тип
бойынша
Басым қызығушылық
элеуметтік
Қосымша қызығушылық
реалисттік
Жұмыс жасау жағдайы
ғимаратта отырады
ғимараттан тыс мобильді
Милиция инспекторының кәсіби іс-әрекетінің басты бағыттары:
қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету;
қылмыс жасауға итермелеген ... ... ... ... жағдайларды айқындау;
қарамағындағы аймақтағы қылмыстың өсуіне эсер ететін
факторларды
ю
деңгеиі;
зейіннің таңдамалылығы; зейінін басқа объектіге тез ауыстыруға икемділік; ... ... ... дамуы;
уақыт бойы зейінін
тез
шоғырландыра алу (зейіннің тұрақтылығы);
алу икемділіп;
адамдарды тыңдай алу;
реакцияның тездігі;
бейнелік, сөздік-
есте сақтаудың жақсы
жағдайға байланысты ... ... ... қасиеттер, кызығушылықтар мен икемділіктер:
тәртіптілік, әдептілік; • әділдік;
байқағыштық; • инициативтілік, ... ... ... тани ... шешім қабылдау; жағдайларды болжай алу, тез
жақсы физикалық және психикалық төзімділік;
• өзіне жэне адамдарға ... ... ... ...... тұрақтылық, ұстамдылық.
Кәсіби іс-әрекеттің тиімділігіне кедергі жасайтын қасиеттер:
оғаштық, тәрбиесіздік;
өз бетінше шешім қабылдай алмау;
өзіне сыни көзбен қарамау;
импульсивтілік;
тітіркенгіштік;
агрессивтілік, қастық;
құпияны сақтай алмау.
Кәсіби білімдерді қолдану ... ... ... ... ... істер аудандық басқармасы);
ІІҚБ (ішкі істер қалалық басқармасы.[3,85-92 ... ... ... органдары қызметкерлерінің кәсіби маңызды
қасиет-сапалары
Заңгердің кәсіби әрекетіне қажетті элеуметтік-психологиялық сапаларын қарастырғаннан кейін, осы мамандыққа сәйкес жеке адам бойындағы мамандықты табысты игерудің ... ... ... ... ... ... тиіс пе? ... мәселе туындайды. Психология ғылымында жалпы қабілет ұғымы жеке адамның белгілі бір әрекетте жоғары нэтижеге жетуін анықтайтын тұлғаның ... ... ... ... деп ... қатар, адамның түрлі іскерліктер мен дағдыларды қалыптастыруын жеңілдететін ... ... және ... бір ... ... табысты игеруге ықпал ететін арнаулы қабілеттерді ажыратады. Адам әрекетінде қабілеттің екі деңгейі байқалады. Репродуктивті ... ... ... игеру іскерліктері мен алған білімді түрлі жағдайларда үтымды пайдалана ... ... ... ... ... қиын ситуацияларда жол таба білу, оригиналды шешімдер мен жаңа нәрселерге үмтылысты қамтамасыз етеді.
Заңгер еңбегі көпқырлы ... ол ... ... ... пен ... ... ... жалпы қабілеттерге ие болуы қажет. Оқымысты-ғалым А.Р.Ратиновтың айтуынша, заңгер кәсібінің қай түрін болмасын игеретін адам үшін ең ... ... ... ... болуы шарт. әсіресе, тергеушілік қабілет осы аталған екі ... өте ... ... [4Д4-18 ... ... заңгер әрекетінің негізгі көрсеткіші ретінде түлғаның творчестволық потенциалымен ... ... ... ... ... ... ... ойлау (икемділігі, ойлау процестерінің ауыспалылығы жаңа идеяларды ойлап табу), қиялдың дамуы, терең ес, өткір, реалды қабылдау ... ... ... ... ... әрекетінің басты алғышарты. Заңгер әрекетінің көпшілігі қарым-қатынастан түратындықтан заңгер бойындағы коммуникативті ... ... ... Бүл ... ... ... жеке адамдар арасыңдағы өзара түсішстік, олардың бірлескен ... ... ... ... ... ақпарат алмасуды қамтамасыз етеді.
Сонымен қатар, заңгер түлғасында белсенділік, ... ... ... еріктік сапалар жэне эрекет барысы мен нәтижесін ... коре ... ... ... ... ... оның кәсіби эрекетінде бірқатар жетістіктерге жеткізеді.
Заңгерлерге үнемі ... ... ... ... қарсы түруды бастан кешіруге мүдделі құштар адамдардың қарсылығын жеңуге, кейде жағымсыз жағдайда нерв жэне ... ... ... тыс шиеленісу шарттарында жүмыс істеуге тура келеді. Сондықтан тергеуші өзінің психологиялық жағдайымен үйымдастыра білу керек О л өзінің еріктік жэне ... ... ... дағдыларын меңгеру үмтылу керек. Еріктің басты сапасы-табандылық тергеушінің кедергілерді ... ... ... ... ... үзақ ... бойы ... үстау қабілетін шындауда негізі болып саналады.[5,117-190 б.]
Сонымен бірге заңгер қазіргі кезде білуге тиісті, қылмыстық қүқық, криминалистика, психология, бухгалтерлік ... ... ... сай ... ... ... ... зейіннің эржақты дамуын талап етеді.
Ол өзіне мақсатқа бағытталған, ерікті зейіннің тәрбиелеу керек. Заң қызметінде жүзеге асатын ... ... ... және ... ... ... ... бойынша анықтауға болады;
Тәуелсіз мінездемелерді салыстыру, әріптестер, оқытушылар, оқу тобындағы жолдастар ... және ... ... ... жэне қоғамдық жүмыста бақылау.
Тест нәтижелерін басқа әдістер қорытындыларымен салыстыру.
Кэсіби дағдылар практикалық іскерлік даму ... ... ... ... ... тэрбиелеу процесінде жеке адамның мінез қалыптасуының психологиялық ерекшеліктеріне сүйену керек. Заңгер мамандықтарына тэн қажетгі кәсіби қажет сапаларды оз қызметінде еркін ... үшін ... ішкі ... ... болуы шарт [6Д 5-18 б.].
Қүқық қорғау органдары қызметіңце маңызды роль атқаратын ... ... ... ... ... ... басты мәселенің бірі- психологиялық бақылығыштық. Бүл жеке адам мінез-күлқып және оны керекті мақсатқа бағыштауды алдын-ала кору ... ... алгы ... ... табылады. Бүл әсіресе дэлелдеу фактілері ретінде адамдар қатысатын қылмыстық істерде ерекше маңызды. Қүқық қоргау органдары жүмысының күрылымында қарым-қатынас зандылықтары ерекше ... ие. ... ... ішкі ... ... ... әңгімелесудің параметрлерін саналы түрде өзгертіп, эдістердің әртүрлі ... ... ... ... сэйкес жүргізеді.
Сондықтан қүқық қоргау органдары қызметкерлері бойында жетекшілік ете білу, жағдайды ... ... ... мен ... ... алу ... жогары болуы керек. Ал, бүл қабілеттің негізі-қоршаган орта ... дәл ... алу, ... мүмкіндіктері мен психология сапаларының ситуацияларды дэл багдарлай алу. Бүл ... мен ... ... мамандық жагдайында тәрбиелеп дамытуга болады.[7,27-76 б.]
Құқық қорғау органдары қызметкерлері ... үшін ... істі ... ... ... ететін келесі үйымдастырушылық сапалар тән.
өз-өзін ұйымдастыру, қайраттылық, жүмыс істеу тэрбиелілігі,
Жауапкершілік, талапшылдық, тапқырлық қылмыстық істі тексеру барысында ... ету ... ... ... ... өзін-өзі ... ... ... және ... ... озінің адамгершілігін сезіну.
Күқық қоргау органдары қызметкері (инспектор) қашанда жасалган қылмыстың себебі мен жагдайын түсіндіруші криминолог, социолог жэне осы ... ... жеке ... эсер ... тэрбиелеуші педагог қызметтерін атқарады.
Жоғарыда аталган қабілеттердің түрлі қүрамы заңгердің ... ... ... ... ... кэсіби эрекеттегі кәсіби маңызды қабілеттерге ұласып, жеке адамның заңгерлік кэсіпке жарамдылығын анықтайды. Заңгердің ... ... ... осы ... арнайы жасалынган 3-түрлі объективті критерийлер арқылы багалауга болады.
Заңгердің кэсіби маңызды қабілеттерін жэне кэсіби жарамдылыгын, кэсіби ... ... ... квалификациялық критерий арқылы багалаймыз. Бүл заңгердің алган кэсіби ... ... ... ... көтеру, кластық шендері туралы арнайы қүжаттар.
Екіншіден, заңгердің кэсіби ... ... ... ... ... ... ... тексерілген қылмыстық істер саны, мадақтаулар мен алгыстар жүйесін ... ... ... мен ... ... ... ... жүргізілетін арнайы психодиагностикалық эдістемелер негізінде психологиялық критерийлер арқылы багаланады.
Психологиялық критерийлер ... ... ... ... жасайды. Бүл бағалаудың сенімділігі психодиагностикалық әдістердің сапасы мен ... ... ... ... ... ... болады. Сондықтан да бүл жұмысты тек білікті психолог маман гана ... ... Бүл ... ... ... ... факторлары мен тығыз байланыста болуы керек. Кэсіби ... ... ... ... ... ... ... әрекетінің түрақты параметрлеріне сәйкес келетін маңызды корсеткіштерді гана бейнелеуі ... ... ... ... ... жарамдылыгы томен қызметкерлерден ажыратуы тиіс,
Кәсіби жарамдылыгын анықтауға байланысты кез-келген заңгер түлгасы мен әрекет нәтижесін ... ... ... ... қажет.
Осы аталган критерийлік багалаулар кандидаттар туралы алдын-ала болжам жасауга, шендік ... ... ... жарамдылыгын объективті түрде анықтауга мүмкіндік береді [8,45-526.].
Күқық қоргау әрекетінің сапасын арттыру мен жетілдіру заңгердің жеке түлгасын, оган қойылатьш ... ... ... ... ... ... Болашақ заңгердің түлғалық индивидуалды қасиеттерімен кәсіби талаптар арасында тыгыз байланыс орнату, кәсіби жарамдылық факторларын анықтаудың негізінде адам ... ... ... ... ... ... кәсіби қатаң талаптарға сәйкес келмеуі оларда кейбіреуінде ... оте келе ... ... ауруларга, кәсіби дагдарыстарга әкелуі мүмкін.
Сондықтан да, жалпы құқық қоргау органдарына қызметке алынатын кандидаттарды психодиагностикалық зерттеу осы мақсатпен алдын-ала іріктелініп алынган ... ... ... ... ... өзара байланысты міңдеттерді шешуді қамтамасыз етуі тиіс:
1. Қүқық қорғау органдары қызметінің ... ... ... ... ... сапалары бойынша сэйкес
келетін кандидаттарды іріктеу, 2. Өзінің түлғалық-психикалық ерекшеліктері бойынша кәсіби дезадаптацияға ұшырау ... ... және ... сай ... ... талаптарына жауап бере алмайтын кандидаттарды анықтау жэне шеттету .
Әдістемелер алынған мэліметтердің сенімділігін, нақтылығын жогарлату мақсатында қайта тексеруге, ... ... ... ... болуы тиіс [8, 329 б.].
Осы бағытта психология ғылымы ... ... ... әрекетіндегі сот-тергеу қызметкерлеріне жүртізілген психо-диагаостикалық зерттеулер кәсіби маңызды психологиялық ... ... 5 ... ... шыгарады.
-фактор. Заңгердің әлеуметтік-кәсіби бейімделу деңгейінің жоғарылыгы. Заңгер түлгасында бүл ... ... ... ... ... қүқықтық сананың жогары деңгейі, адалдық, әділеттілік, қайраттылық, қылмысқа қарсы күрестегі принципшілдік, жауапкершілік, ар-үждан, атқарушылық, ... ... ... ... ... ... факторлар; төменгі адамгершілік бейне, кәсіби жауапкершіліксіздік, жалгандыққа, ішкілікке бейімділікті ажыратуға болады.
- фактор. Заңгер түлгасының жүйкелік-психикалық түрақтылыгы. Заңгер ... бүл ... ... келетін қасиеттерге; стресске түрақтылық, озінің эмоциясы мен ... ... ... ... тотенше жагдайларда жүмысқа қабілеттілік, жүйке жүйесінің қасиеттерінің бейімделуінің жогарылыгы (күші, қозгалгыштыгы, сезімталдыгы, теңдігі, ... ... ... ... Керісінше, кәсіби жарамсыздықтың көрсеткіштері; стресске тұрақсыздық, жотары эмоциялық қозу, агрессивтілік, импулсивтілік, невротикалық симптомдар, нерв жүйесінің тез ... ... ... ... ... ... ... Зангердің танымдық, интеллектуалдық белсенділігінің жоғары денгейі. Заңгер тұлғасында бұл факторға сәйкес келетін қасиеттерге ... ... ... интеллект, кең дүниетаным, эрудиция, икемді, творчестволық ойлау, ақыл-ой белсенділігі, аналитикалық ойлау, болжамдау қабілеті, ең негізгісін коре ... ... ... процестердің қозғалгыштығы, белсенділігі, қиялдың дамуы, интуиция,жалпылауға, рефлексияға қабілеттілік. Керісінше, кәсіби жарамсыздықтың корсеткіштері; ... ... ... ... дамымауы, әлсіз еске сақтау т.б.
-фактор. Заңгердің коммуникативті компетенттілігі. Заңгер тұлғасында бүл факторға сәйкес ... ... ... ... ... мүшелерімен эмоциялық жағымды, сенімді қатынас, байланыстар орната алу, серіктесінің ішкі жан-дүниесін, жағдайын, мінез-күлқының түрткісін, психологиялық ... ... ... қабілеттілік, адамдарға деген жылы, жағымды көзқарас, эмпатияға бейімділік, қарым-қатынас барысында вербалды, вербалды емес қүралдарды еркін, үтымды ... ... ... жағдайларда оқиғаны дұрыс бағалау, қарым-қатынас стилдерін жағдайға сай ... ... ... ... ... ... келе алу ... экстремалды жағдайларда өзінің мінез-қүлқына, эмоцияларына бақылау жасай алу қабілеттілігі, өзіндік бағалаудың адекватты деңгейі, әзіл-қалжыңды түсіне алу сезімдерінің дамуы. ... ... ... ... ... ... белгілері; түйықтық, өз қиындықтарына ғана шоғырлану, агрессивтік, ашуланшақтық, эмоциялық түрақсыздық, импулсивтілік, қарым-қатынас қүралдарын дүрыс пайдалана алмау.
V-фактор. Заңгердің үйымдастырушылық ... ... ... бүл ... сәйкес келетін қасиеттерге жатқызуға болады; белсенділік, бастамашылдық, тапқырлық, реттеушілік, батылдық, шешімге ... ... ... ... ең бастысын көре білу, нэтижелерді алдын-ала болжамдау, дербестік, өз ... ... ... ... ... жинақылық, үқыптылық, коммуникативті компотенттілік, нервтік-психикалық түрақтылық, өзін адекватты бағалау.
Керісінше, заңгердің үйымдастырушылық әрекетін төмендететін және оның ... ... ... ... мінездің психопатиялық бітімдері, жоғары агрессивтілік, қозу мен тежелу процестерінің теңсіздігі, жауапсыздық, эмоциялық түрақсыздық, мазасыздық, ... ... ... жоғары өзіндік бағалау, билікшілдік болып табылады [9,14-46 б.].
Аталмыш әдістемелер мәліметтерін талдаудың және заңгердің кәсіби маңызды қасиеттерінің бағалаудың ... ... ... талдау нәтижесінде емес, ... ... ... ... ... ... қүрайтын комплекстерін біріктіре отырып, салыстыру арқылы ғана қол жеткізуге болады.
Олар;
жүйке-психикалық түрақтылық деңгейі,
қарым-қатынас компетенттілігі,
жүріс-тұрыс ережелері мен ішкі шиеленушілік деңгейі,
Бүл ... ... ... ... ... органдарына қызметке алуда және болашақ заңгерлер түлғасына кәсіби іріктеу жүргізу барысында ерекше маңызды болып табылады. Томенде осы ... ... ... ... ... маңызды сапалық қасиеттердің коріну деңгейлері сипатталады.
Жүйкелік-психикалық, эмоционалдық түрақтылықты бағалау үшін, C,G,0,Q ... ... ... зор. Осы ... мәліметтерінің жағымсыз төменгі қүрамы адам жүріс-түрысының дезадаптивті формаларында көріне отырып, оның кәсіби іс-әрекетінің сапасы мен ... ... ... ... жүргізілген зерттеулердің нәтижесінде құқық қорғау органдарындағы сот-тергеу қызметкерлерінің түлгасындагы кэсіби болжамдық жағымсыз сапаларының бірқатары бөліп шығарылған. Олар:
Стресске ... ... ... Бүл сапа заңгердің жүйке-психикалық, эмоционалдық ауыртпалықтарга, кэсіби іс-эрекеттегі экстремалдық жағдайлардағы жүмыс көлемінің күрт өсуі, мазмүкдық өзгеруіне төзімсіздігімен сипатталады. Тергеуші үшін ... ... 0,Q ... ... C,Q ... мәні ... жағымсыз көрсеткіш болып есептеледі.
Жүріс-түрыс ережелерінің төменгі деңгейі. Бүл ... ... ... ... ережелерден бас ... өз ... ... ... ... ... ... агрессивтілікпен сипатталады Мүндағы болжамдық жағымсыз факторлар жиынтығын былай бейнелеуге болады. ... ... ... ... әдістеменің C,G факторларының томенгі мәні жэне 0,Q факторларының жоғары мәні зерттелушідегі ішімдікке бейімділікті анықтауға мүмкіндік береді. Бүл ... ... ... ... С, G, 0,Q. ... ... заңгердің кәсіби жарамсыздыгын анық көрсетеді.
Конфликтілік, ішкі дисгормония, өзіндік жогары ... Бүл сапа ... ... ... ... бейімделу, қоршаган ортамен қарым-қатынастагы және конфликтік жагдайлардагы ситуацияны дүрыс ... пен ... ... өте ... мен ... түлгасының конфликтік жагдайларга бейімділігін мына факторлардың қүрылымымен анықтауға болады. A,EJ,L. Осымен ... B,C,G, Q ... ... ... мен 0,Q ... жогары мәндері кэсіби жарамдылықтың болжамдық жагымсыз көрсеткіші ... ... ... ... онімділігі жогарыда аталган факторлардан
Басқа оның мотивациалық сферасы, әлеуметтік және түлғалық қүндылықтар жүйесі, еңбектегі табыстыллық, кэсіби бедел мен өзін ... ... ... ... алу, ... ... адамдар мен өзінің қызметтестері арасында қүрметке ие болуына ... ... ... ... ... ... ... қорғау оргондары қызметкерлерінің кәсіби
қызметіндегі түлғалық ... ... ... ... ... маңызды роль атқаратын тұлғалық-эмоционалдық жагдайлар мен қалыптардың арасында агрессия, эмпатия, фрустрация, аффект, стресс т.б. күйлерді атауга ... ... ... ... агрессиямен жэне қылмыстармен бірге жүрген. Оның, әсіресе, адам жүріс-түрысына қатысты корінулері күрделі жэне көп түрлі ... ... ... ... жагдайларда қылмыстық эрекеттерді жиі жасайды. Өкінішке орай, бүл талқылауга ... ... ... бүны ... жасайтындыгы туралы сүрақ элі күнге дейін қатаң пікір-таластардың тақырыбы ... ... ... ... ... бүгінгі таңда агрессивті жүріс-түрыстың бір талдамы мен анықтамасы жоқ. Агрессияның пайда болу себептеріне, оның табигатына жэне оның көрінуіне эсер ... ... ... ... үқсамайтын козқарастар айтылуда.
Агрессия (латын тілінен аударганда aggredi — шабуыл жасау) — басқа адамга немесе адамдар тобына физикалық ... ... ... ... ... не ... ... бағытталган индивидуалды немесе үжымдық жүріс-түрыс, эрекет. Жағдайлардың басым копшілігінде агрессия субъектінің фрустрацияга реакциясы ... ... ... жэне ашу, ... ... жэне т.б. секілді эмоциялық күйлермен бірге өтеді. Әр түрлі корінулердегі ... ... ... ... агрессия, импульсивті агрессия, аффективті агрессия) басқа адамға зиян келтірудің ... ...... ниетін сипаттайтын қастық агрессияны, жэне субъектінің әрекетінің мақсаты нейтралды, ал агрессия оган қол жеткізудің бір қүралы ... ... ... ... ... ... Бүқаралық әлеуметтік қүбылыстарда (террор, геноцид, нэсілдік, діни, идеологиялық қақтығыстар) дамитын агрессияның формаларына олармен бірге жүретін жүгу жэне озара индукция процесстері, ... ңжау ... ... ... тән. ... ... ... дайындыгы түлганың салыстырмалы түрақты қыры — агрессивтілік ретінде қарастырылады.
Агрессивтіліктің деңгейлері элеуметтену процессіндегі үйренумен де, мэдени-әлеуметтік нормаларға багдарланумен де анықталады, олардың ... ... ... ... жэне ... ... ... толтыру нормасы болып табылады. Бүл жерде бір қатар жагдайлық айнымалылар да маңызды рол атқарады ... ... ... ... ... ... кері байланысты алу мүмкіндігі жэне т.б.). Агрессивті ... ... ... ... ... ... ... багыттауы мүмкін (мысалы, суицидтік жүріс-түрыс жэне т.б.). Агрессия мен аутоатрессияның кейбір көрінулері қозушы психопатия, паранойя, эпилепсия жэне т.б. сияқты түлганың ... келе ... ... ... ... болуы мүмкін.
Агрессивтілікті өзіндік басцарудың жэне агрессивті актілерді үстап түрудың қалыптасуында, ерекше қүндылық ретінде басқа адам туралы түсініктерді қалыптастыруга ... ... ... ... ... жэне ... ... қайгыруга қабілеттілігінің негізінде жатқан, эмпатия, идентификация, децентрация секілді ... ... ... ... рөл ... ... айтылган қарама-қайшы теориялық негіздердің эр түрлілігіне қарамастан, әдетте, осы мәселеге төрт негізгі бағытты боледі:
Агрессия инстинктивті жүріс-түрыс ретінде.
Агрессия оянудың көрінуі ... ... ... ... жүре қалыптасқан әлеуметтік жүріс-түрыс ретінде.[11,87-91
б.]
3. Фрейдтің пікірі бойынша, агрессивті жүріс-түрыс тек туа беріліп қана қоймайды, сонымен қатар одан қашу ... ... ... егер ... қуаты сыртқа багытталмаса, бүл жақында индивидуумның өзінің ... алып ... Тек ... ... ... эмоцияның сырттай корінуі гана қиратушы қуатты азайтады жэне біршама қауіпті әрекеттердің ... ... 3. ... ... ... ... мен ары қарай қалыптасуын бала дамуының кезеңдерімен байланыстырады.
Инстинктивті ... ... ... туралы жагдайды, адамның агрессияға алдын-ала дайындыгы табиги сүрыптаудың эсерінің салдары болып табылады деген пікірге келген, адам ... ... ... ... де қолдаган. К. Лоренцтің болжамына сәйкес, агрессия, ең алдымен, басқа ... ... ... ... да ... тіршілік үшін күрестің туа берілген инстинктісінен өз бастауын алады. Ғылым мен техниканыц дамуы ... ... ... ... және психологиялық жетілуін қуып жетті және агрессияның тежелу механизмдерінің дамуын баяулатуга алып келді, бүл міндетті түрде агрессияның кезеңдік сырттай ... алып ... Олай ... ішкі қысым жиналады және басқарылмайтын жүріс-түрыстың жарылысына алып ... ... ... ... қысым туындатады.
А. Адлер бойынша, агрессивтілік сананың іс-әрекетін үйымдастыратын оның болінбейтін қасиеті болып табылады. Тірі ... ... ...... ... болу үшін ... ... болуға талпыныс. Санада триумф интенциясы бар. Алайда бүл негізгі қүмарлықтар, тек дүрыс қабылданған әлеуметтік қызығушылықтың контекстінде гана, аутентті бола ... ... сана ... ... эр ... ... ... ашықтан — символдыққа дейін, мысалы, мақтаншақтық сон дай болып келеді.
Психоанализдің басқа өкілі Э. Фромм ... екі әр ... ... ... Бүл қорганыстық, адамның тіршілік ету ісіне қызмет ететін ңқайырымдың агрессия; ол биологиялық түбірге ие және өмірге төнген қауіп ... ... ... ... бірден басылып қалады. Келесі түр ңқатыгезң агрессия — бүл тек адамга гана тән және әр ... ... жэне ... ... анықталатын деструктивтілік пен қаталдық.
Барлық теорияларга ортақ, агрессия инстинктивті, туа берілген факторлардың ... ... ... ... табылатындыгы туралы жагдай, агрессивті корінулерді жою мүлдем дерлік ... емес ... ... ... алып келеді. Барлық материалдық қажеттіліктерді қанагаттандыру да, элеуметтік әділетсіздіктерді жою да, адамзат қогамының қүрылымындагы басқа да жагымды ... де ... ... ... мен ... ... алмайды.
Инстинктивті жүріс-түрыс ретіндегі агрессия теориясына қараганда, агрессия өз бастауын ңагзаның қандай да бір мэнді заттардан ... ... ... нәтижесі болып табылатын және осындай депривациялардың күшею шамасы бойынша өсетін инстинктивті емес мотивациялық күшң ретінде ... ... ... деп ... ... біршама кең таралган.
Фрустрация теориясы қүштарлықтар түжырымдамасына қарама-қайшылық ретінде пайда болды: бүл жерде агрессивті жүріс-түрыс эволюциялық процесс емес ... ... ... Бүл ... Дж. ... ... Оның ... бойынша, агрессия — бүл фрустрацияга реакция, қажеттіліктерді қанагаттандыруға, лэззатқа жэне ... ... қол ... алып ... ... ... ... талпыныс. Бүл теорияга сәйкес, агрессия үнемі фрустрацияның ... жэне ... ... ... агрессия жүреді.
Фрустрация - агрессия сызбасы төрт негізгі түсініктерге ... ... ... ... жэне орын ... Бүл ... ... басқа адамға өз әрекетімен зиян келтіру ниеті ретінде түсініледі.
Агрессияның фрустрациялық теориясының негізгі идеяларының бірі психоанализден алынган катарсис эффектісі болып табылады. Бүл ... ... ... тенденциялардың физикалық немесе эмоциялық көрінуі не уақытша, не үзақ ... ... алып ... ... ... ... ... жэне агрессияга дайындықтың элсіреуіне қол жеткізіледі.
Д. Зилманн, қажеттілік — бұл өлшеуге келмейтін, алайда сонда да ... тиіс ... ... деп ... ... ол, ... қозумен, яғни бақылауға жэне өлшеуге болатын конструктімен шарттанған деп есептеген.
Төртінші жалпы теориялық багыт өзіне жогарыда ... ... ... енгізеді жэне агрессияны жүре қалыптасқан әлеуметтік жүріс-түрыс ретінде түсінеді.
Сонымен, А. Бандура агрессияны, элеуметтік жүріс-түрыстың басқа да коптеген формалары ... ... ... ... жүріс-түрыс ретінде қарастырган. Бандура бойынша, агрессивті жүріс-түрыстың талдауы келесі сэттерді ескеруді талап етеді:
Осындай эрекеттерді меңгеру тэсілдері.
Олардың пайда болуына эсер ететін ... ... ... ... ... — бүл ең ... ... багдарланган адам жүріс-түрысын зерттеу. Үлгі осы жагдайда, оның ... ... ... тәсілдері немесе қарым-қатынастарының қалыптасуы (өзгеруі) мүмкін болатын, түлғааралық өзара эрекет қүралы ... ... ... ... ... ... келесі негізгі жағдайларын үсынады:
Агрессия биологиялық факторлардың (гормондар, жүйке ... жэне ... ... тәжірибе, бақылау) арқасында пайда болады.
Агрессия шаблондардың (қозу, зейін), дұрыс емес қатынастардың (фрустрация), оятушы ... ... ... ... (бұйрықтар), эксцентриялық сендірулердің (параноялық ... ... ... ... ... жэне ... викарлы бекітулермен (басқаларды қалай мақтайтындыгы мен жазалайтындыгын бақылаумен), ... ... ... ... ... реттелінеді.
Жогарыда айтылгандарды жалпылай отырып, батыстық психологияда, эрқайсысы атрессияның мэні мен бастауларын өзінше көретін, бірнеше ... ... ... бар деп ... ... болады. Соңгы теориялық багыт агрессияны ең алдымен элеуметтік, атап айтқанда, элеуметтік үйрену процессінде меңгерілген ... ... ... ... Яғни, агрессивті реакциялар агрессияның көріну жагдайларына тікелей қатысу жолымен, сондай-ақ агрессия корсетуді пассивті бақылаудың нэтижесінде меңгеріледі. ... ... ... ... ... типтік ретінде анықтау мэселесі пайда болады.
Басе бойынша, агрессия — бүл қүрамына басқаларга қауіп төндіру немесе зиян келтіру енетін ... ... ... ... Берковец үсынган жэне ол, белгілі-бір эрекеттер тек осындай жагдайларга алып келіп қана қоймай, олардың қүрамына
ренжіту немесе балағаттау ниеттері енетін жағдайларда бүл ... ... ... алынуы мүмкін екендігі туралы айтқан болатын.
Үшінші көзқарасты Д. ... ... Ол ... ... ... басқаларга денелік немесе физикалық зақым келтіруге талпыныспен шектейді.
Қазіргі таңда батыстық психологияда агрессияның, бүндай қатынасты қаламайтын басқа тіршілік ... зиян ... ... оны ... ... жүріс-түрыстың кез-келген формасы ретіндегі анықтамасы қабылданган.
Кейбір зерттеушілер агрессияны түлгалық қыр ретінде, ягни, адам жүріс-түрысының интегралды диспозициялық жобасын ... және ... өз ... ... жэне ... ... ішкі ... шарттанган бейнелеуші айнымалы ретінде анықтайды.
Басқалары агрессивті жүріс-түрысты, белсенділіктің нәтижелерінің белгілі-бір болжамдары болмагандагы, алайда ... ... ... ... нәтижелер үнемі ескеріліп отыргандагы, қауіп тондіруші факторлар мен жағдайларға қарсы эрекет ете отырып, қолайсыз жағдайлардың өзгеруіне, ... ... оган ... ... ... ... ... жагдайларды сақтауга багытталган іс-әрекет ретінде түсінілетін дүрыс емес багдарланган белсенділіктің көрінуі деп есептейді.
Сонымен қатар, агрессияның жүріс-түрыстың бұзылуы ретіндегі механизмін ... орта мен ... ... ... ... ... де бар. Өмірлік іс-әрекеттің белсенді формаларын қамтамасыз ететін реттеуші жүйелердің негізіне бүл жерде ... жүйе ... ... қуаныштың, ашудың, гетероагрессияның жэне аутоагрессияның корінуі, эмоциялық реттеудің үйымдасуын бұзатын, оны түрақтылық пен таңдамалылықтан айыратын нейродинамиканың алгашқы бүзылыстарымен түсіндіріледі. Бұл ... ... ... ең ... жеке ... ... үшін фон болып табылатын көңіл-күйге эсер етеді, Нашар көңіл-күйге астеникалық эмоциялар, патологиялық жоғары ...... ... ... шеткі нүсқаларында басқа психикалық жүйелерден қуатты тартып алу болуы мүмкін. Бүл қүбылыс сананың ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімдік аса күшті эмоцияларда орын алады. ... ... ... (гиподинамия) ең алдымен эмоциялық лабильділік, тез таралу түрінде қыртыстық ... ... ... нүсқаларда агзаның витальды константаларына төнген қауіпке эмоциялық жүйе мазасызданумен, қорқынышпен жауап береді. Осындай ... ... ... болуы эсіресе үзақ мерзімдік психогенді зақымдануларда жиі байқалады. Ягни, бүл жагдайда агрессия эмоциялық реттеу жүйесі басқаратын фрустрациядан қүтылудың ... ... ... л ад ... ... ниет ... ... белгілі-бір эрекеттің агрессияның актісі екендігін түсінуге белгісіздік береді. Алайда зиян келтіру ниеті көп жагдайларда оңай анықталынады — агрессорлардың ... оз ... зиян ... ... ... ... оган ... нэтижесіз болгандыгына өкінеді. Агрессивті жүріс-тұрыс айқындалатын элеуметтік контекст, эдетте, осындай ниеттердің бар ... ... ... ... ... Сонымен бірге тұлғаның агрессивті багдарларын анықтауға мүмкіндік беретін тест-сүрақтамаларды қүрастыруга болады.
Фрустрация - агрессия теориясының негізінде, А. ... ... ... ... іс-эрекетке ояну функциясының потенциалды кезеңіне агрессивті жэне делинквентті багыттылыгы, негізгі қажеттіліктердің ... ... деп ... ... Бүл жерде бастапқы пункт инстинкт түсінігін қайта қарастыру болады. А. Маслоу инстинкт ... олар ... ... жэне түрлік ерекшелігін көрсетеді деген мағынада инстинктоидтты табиғатқа ие базалық қажеттіліктер деген түсінікпен алмастырды.
Агрессивтілік, аутоагрессия да, ... да ояну ... ... кезеңінде көбінесе біршама жоғарғы деңгейдегі қажеттіліктердің фрустрациясына негізделеді: қатынасқа және ... ... ... ... ... деген, өзіндік қүрметке деген қажеттіліктер, өзіндік актуализацияға деген қажеттіліктер. Бүл жерде адам жүріс-тұрысының агрессивті және делинквентті ... ... ... ... ... багыттылыгы — басқа адамга немесе өз-озіне зиян келтіру ниетімен шарттанған жүріс-түрыс, қастық агрессивтілік. Саналанган қүралдық ... жоқ. ... ... ... ... ... мен — қатынасқа, махаббатқа, мойындауга, багалауга, қүрметтеуге, озіндік құрметке, озіндік актуализацияга деген қажеттіліктер — осы қажеттілікті ... ... ... ... ... ішкі конфликтіні субъектінің бастан өткеруіне негізделеді. Агрессияның багытына қарап аутоагрессия мен гетероагрессияны ажыратуга болады. ... ...... ... көңіл-күйдің төмендеуі, тез интеллектуалды шаршау, психомоторлық тежелгіштік, жогары невротизация, жогары депрессивтілік, қарым-қатынастың төмендеуі байқалады. Вербалды коріністері ... ... ... ... ... секілді сезімдер басым болатын жабырқау дауыспен боялган.
Гетероагрессия сырттай көңіл-күйдің ... ... ... ... үстамсыздықта, тітіркенгіштікте, жарылгыштықта, жоғары қозуда, күте алмауда, тэуекелге бел ... ... ... ... ... ... өзіне жасалган сынга белсенді қарсы эрекет етуде көрінеді.
Агрессияның ... ... ... ... индивидтің фрустрация жағдайына кез болуынан туындайды. Бұл жағдайларда агрессия белгілі-бір корганыс функциясына ие реактивті күй ретінде қарастырылады. Үзақ уақыттық ... ... ... экстремалды тіршілік ету жағдайларында бүл реакциялар өзінің алгашқы магынасын жогалтуы мүмкін, субъектінің де, оны қоршаган адамдардың да ... жэне ... ... үшін ... ... ... бүл, өз ... түлганың жүріс-түрысын багдарлаушы қолма-қол жагдайга салыстырмалы тәуелсіз түрақты мотивтердің жиынтығының қалыптасуына алып келеді. ... ...... жүріс-тұрыстарының багыттылыгына алып келеді.
Адамның жүріс-түрыстарының агрессивті багыттылыгының қалыптасуына эмоциялық реттеудің базалық жүйесінің үшінші деңгейінің гиперфункциясы мәнді шамада эсер етеді. Ол ... ... ... ... ... белсенділікті, ортаны зерттеуге багыттылықты, мақсатқа барар жолдагы кедергілерді жеңуді шарттандырады. Осы деңгей индивидтің оз күшін ... ... ол үшін қол ... шегін субъективті кеңейтеді, тэуекелге бел бууга оңай баруга, шешімді оңай қабылдауға мүмкіндік береді. Мойындалу, қүрмет, озіндік ... ... ... үшін ол өз ... ... ... қиын жагдайларга тап болуы мүмкін.
Үшінші деңгейдің функциясын күшейту, өз кезегінде, басқа деңгейлердің де дамуындагы пропорциялардың қозгалысына эсер ... ... ... ... ... жогары төзімділік, өзін кеңістікте орналастырудағы қауіп-қатерлерді адекватты емес ескеру көрінеді.
Екінші деңгейде қажеттіліктерді қанагаттандыру стереотипінің ... ... жэне ... ...... сенсорлы байланыстарда эксперимент жасаудың үлкен мүмкіндігі туындайды.
Осы жагдайда төртінші деңгей ... ... ... ... ... Өзіне гипертрофияцияланган жагымды баганың арқасында басқа адамдардың субъектіні жағымсыз бағалауын ол әдеттегіден жеңіл қабылдайтын ... ... ... өзін ... ... оңай нейтрализацияланады. Осылайша, тортінші деңгей жүріс-түрысты реттеудің жеткілікті дифференциацияланған механизмін қалыптастыра алмайды.
Жеткіліксіз эмоциялық бақылау жағдайында күшті ... ... ... мағыналық қатынастарының қүрылымын бүзады және оларды озінін, ... ... ...... ... ... — бағындырады.
Эмпатия дегеніміз гректің «patho» созінен шыққан (күшті терең сезім, қайғы-қасырет сезімінен жақын). Эмпатияның алғашқы ... ... пән ... жэне ... жэне ... ... ... атқа ие болады. Ежелгі гректер симпатия сөзіне космостық мән берген, заттардың рухани ... ... ... ... ... айтқан. XVTI-XIX гасыр Смит Спенсер жэне Шопенгауэрдің философиялық- этикалық жүйесінде адамдар арасындагы өзара қарым- қатынастарды ... ар- үят, ... ... ... ... ... симпатия адам жанының ... ... ... Эмпатияның жиі кездесетін үш аныктамасы бар:
Басқа адамдардың ... мен ... ... онер ... ... ... заман психологиясы эмпатия феномені әлеуметтік психологтармен психотерапевтердің аса қызығушылықтарын байқатады. эрине бұл бізге ... ... ... ... ... ... адамдармен топтың күйімен бөлісу. Эмпатия ең алдымен қарым-қатынаста көрінеді. Эмпатия қабілеті инспектор маманының кәсіби маңызды салаларының бірі болып табылады.
К. Роджерс ... ... үшін ... ... ... айтты. «Актуализация» маңызды шарты, эмпатиялық түсіну болып табылады, олсыз сөзсіз қабылдау жай ғана диферренцияцияланбаған ... ... ... ... ... ... ... ойын ғана түсіну емес, сонымен қатар адамдардың сезімдерін түсіну, ... сол ... ... қарау, сол адам орнына өзін қою. К.Роджерс эмпатиялық түсінуді білімнің интерперсоналды феноменологиялық формасы ретінде қарастырады. ... ... ... ... ... ... отуі ... жобаланады. Бүл түсінудің дүрыстығын тексеру, объективті коз-қарас түтастығынан партнерлердің сөздерін түсінуі мен ... ... ... үшін ... кері ... үшін ... болып табылады, конструктивті қарым-қатынас мүмкін емес, егер айтылганның объективті мэні субъективтімен сәйкес келмесе.
К.Роджерс «Болмыс әдісі» атты кітабында ... ... ... ... Эмпатиканың статикалық емес, ал процессуәлды табиғатын белгілеп, К.Роджерс былай деп жазады: «Эмпатия бүл ... ... жеке ... әлеміне кіруі және негіздеп өзін есендіруді айтады. Үнемі өзгеріп тұратын басқа адамның сезімдік мэндеріне сензетивтілікті жобалап айтады, бір-бірімен үйлесімді өтетін ... ... ... толы уымайтын сезімдер. Эмпатия бүл басқа адамның өміріне уақытша сіңу. Қандайда бір багалауды жасаудан бас тарту керек. Эмпатия бүл ... адам ... ... ... ... көрсетеді, бірақ кейбір саналанбаган сезімдерді тікілей ашуга үмтылусыз, себебі ол пациент үшін қауіпті болуы мүмкін». Роджерс терапевтің ... ... ... « Сіз ... ішкі ... ... жолдасы боласыз, оның тіреуші нүктесі, оның тәжрибесінде болагн ... ... ... бүл ... сіз ... ... уайымдауга және оларга тереңірек кіруіне көмектесесіз. Басқамен бірге болу, бүлайша, қандайда бір уақытқа дейін сіз ... ... ... ... алып ... ... адамның әлеміне толығымен кіру үшін. Қандайда бір магынада бүл, терапевт өзінің Менін шетке алып ... ... » /12, с. ... ... ... адам ... жэне оның ішіндегі уайымдарын, нақты жэне толық түсіну қабілетін айтады. Роджерс озінің соңғы анықтамаларында эмпатияны былай анықтайды: Эмпатия ... ... ... ... ... жеке ... тіке саналуы-клиент өзі вербализациялага қабілетті, тэжірибе аспектілерін табу ғана емес, ал сол сияқты тэжрибенің символизацияланбаған аспектілерін табуды айтады. Епті ... ... ішкі ... өзінікі болғандай сезінеді, бірақ «егер де ол» деген жүрнақты қосқанда. Егерде ол сапаны жоғалтса, біз идентификация ... ... ... ... ... ... айналған кезд, консультант клиентті толык түсінуге қабілетті емес, ... оны ... үшін ол ... ... ... ... басқа адамның ішкі элемінде не болып жатқаны туралы адекватты көз-қарас қажетті, бірақ бүл жақсы ... ... емес ... ... эмпатия терминін айтпай эмоцианалды сфераның тэрбиелігін жазады, ол ең алдымен басқа адамдар мен уайымын бөлісе алуында корінеді, басқа ... жан ... ... ... ... жэне ... өзінікіндей сезіне алады ма? деп эмоционалды эмпатияны жобалайды .
Е.Мембруда пікірі бойынша ... бүл ... ... ... коре алу ептілігі, оны басқа адамдар сияқты түсіну, олардың позициясынан қабылдау, сол уақытта өзінің түсінуін басқаларға айту ... жэне бүл ... ... ... ... мүмкіндік беру.
Ракер коптеген басқа аналитіктер сияқты, эмпатияны ... ... ... ... ... Бүл бағыт қарсыластары қайта переноспен эмпатияның айырмашылығын ... ... ... ... Бүл ... ... ... келіспеудің мэнді бөлігі бүл эмпатия түсінігіне қаншалықты кең мазмүн беруінде. Фрейд пен Ракер сияқты эрбір ойды бейсаналық ... ... ... ... деп ... ... бұл ерекшелік болып табылмайды, қанша психикалық процестер күрделі болса да, олар ... ... ... ... ... сәйкестелінеді. Вилгельм Дильтрей жаратыластану ғылымдарымен жэне адамтану ғылымдарымен ... ... ... ... ... түсіндіру мүмкін, ал адам рухы түсінген физиологиялық бағдарды береді, оның бағытында психолгия және ... ... ... ... ... ... pyx туралы ғылымдардың базалық әдістемесі ретінде қолдануға үсынады, кейінірек тарихи процестерді зерттеу қызығуларында, ол тәжрибеге орын береді.
Бүл идеяны дамыта отырып ... ... ... ... ... ... жэне ... психологиясында айырмашылықты енгізеді. Концептуалды қүралға белсенді практикалық қолдануды ... ... ... ... ... ... негізгі инстурменттерін бекітеді. Ясперс үсынған анықтамалардан
шыға отырып, мен эрі ... ... ең ... бір адам ... бір ... сезіне алу қабілеті ретінде анықтаймын жэне басқа адамның сезіунетінін түсіну.[13,5-36 б.]
Фрейд эмпатия проблемасына ешқашан ерекше ... ... жоқ және оған оған ... ... ... ... жоқ. Бірақ Лейнер және Немировски белгілеп кеткендей Фрейд ... ... ... ... ... ... шын ... атап кетті. Мысалы 1913 жылы «психотерапияға кіріспе» атты жүмысында ... ... ... ... ... интерпритация басталу керек деген. Ол ерекше айтып кетті, аналитикке пациент переносты дамытып және ... ... ... Бірақ бүл бекітілген байланыс әлсірей алады. Бүл жетістіктің жоғалының себебі, аналитик уайымды түсіну пазициясынан басқа марализаторлық позицияы алатын болса, 1905 жылы ... және оның ... ... атты ... Фрейд эмпатияны екі адамның арасындағы түсініктің пайда болуын белгілеу, әзілмен ... ... ... ... ниеті бар адам, өзін басқа адамның орнына қоя алады, сойтіп күлкі де психологиялық энергияның реализациясы жүзеге асады. "Психология масс и ... Я" атты ... ... ... ... маңызы туралы айтады. Өзінің Меніне бастапқыдан бөтен нэрселерді түсінуге маңызды орын алады. Фрейдтен кейін коптеген ... ... ... ашу үшін коптеген талпыныстар жасады, бірақ бүл жүмысқа аса бір қызыгушылықпен Френцы терең қарады. Оның ... ... ... ... атты эссесінде, бүл жүмыс аясында ең оригиналды және терең терең зерттеу деп айтсақ болады.
"Психоаналитикалық техниканың икемділігі" атты жүмысында ойландыратын пункт ... ... ... ... ... ... терең псизоанализ жасаган және психоаналитикалық техника прициптерімен таныс адам, психоанализді ... ... ... Бірақ бүл схемада әрқашан да жеке компонент бар. Психоаналитик тактикалы түрде жүмыс істеу ... ... ... не айту ... не айта ... корсетеді. Бүл бізге пациентке керексіз қиындықтарды болдырмау үшін жэне қарсыласуды күшейтпеуге комектеседі. ... ... ... деп, бүл шын мэнінде қажетті уақытта сөйлеуге жэне тыңдауга мүмкіндік беретін талдаушы. Психоаналитик аңқау жэне ... ... ... ... Ол ... ... ашық үстау керек, оның санасы қайгыга ортақтасу өз-өзін бақылау жэне шешім қабылдау арасында ... ... ... эмпатияға арналган эссе жазды, Гринсон бойынша басқа адам сезімдерінің эмоционалды білімі пациентті түсінуге көмек беретін, сана алды ... ... ... ... ... ... адамдар сезімдеріне өту мүмкіндігін үсынады. Гринсон сонымен қатар аналитиктің эмпатиясы артық немесе кем болса, аналитик эмпатиялы ... ... ... ... ... ... қорыққан аналитик эмпатияны басады немесе кец дистанция үстайды. Бірақ эмпатия қадағалаусыз болса, пациент сезімдеріне кіріп кетуі тым ... ... бүл ... ... бүзылуына экеледі жэне аналитик объективтілігінен айырады. Гринсон эмпатияны симпатиядан ажыратады, басқа адам сезетін ... ... ... ... Сол ... ... интуициядан ажыратады, себебі бірінші сезімдермен байланысты, ал соңғысы интелектімен. Мелани Кляйн идеяларын дамыта келіп, Нора Баруген Гринсон сияқты эмпатиямен симпатияны ... ... ... анықтама береді. Симпатия қайғы мен уайымды бірге бөлісу қабілетін көрсетеді. Эмпатия бүл ... ... ... ... бұл жағдайда идентификация субъект қасиеттері негізінде жасалынады. Ямпей психоаналитикалық түсінудің маңызды шарты деп эмпатияны айтты жэне өзін ... адам ... қоя білу ... ... қатар сол адамның ойлары мен тілектерін сезініп бөлісу. Соңғы жылдары эмпатия проблемаларын ... ... ... ... Кохут жүмыс жасады. Оның жүмыстарының ғылыми траекториясын визуалды түрде үлкен дөңгелек сэулесі түрінде корсете аламыз. Интроспекция жэне эмпатия психологиялық ... ... ... Бірінші жүмыстардың өзінде Кохут психологаялық фактілер тек қана интроспекция жэне эмпатия жолымен жиналады деп бекітті. Ол сол ... ... жэне ... ... ... фактілер психологиялық болып есептеледі деп бекітті. Кохут сессия кезінде пациентпен аналитик арасындағы болатын оқиғаны айтады. Кохут эмпатияны психолгиялық эдістің мэнді ... ... ... ... Біз ... ... ... психикалық немесе психологиялық бақылау әдісі, интроспекцшшен эмпатияны мәнді қүрастырушылары ретінде есептейміз. ... ... жаңа ... ... ... ... жүмыстың міндетті шарты болады /14, с.59/.
Эмпатия шектері жэне оны ... емес ... ... Эмпатияның қолдануын психологиялық емес процесуалды бақылау үшін реалдылықты рацианалды емес анимистік қабылдауға ... ... ... ... ... ... бас ... бір жағынан қателік болып табылады, басқа адамның психикалық реалдылығының инерттілігі механикалық бейнесін құрастыруға ... ... ... ... түрі ... және ... тәжірибенің маңызды элементі ретінде қарастыруға болады, ол озін танушы психология өкілі деп санады. Ғалым психологтар жэне жеке ... тек қана ... ... ... гана болу ... емес, сонымен қатар эмпатиялық үстанымнан бас тарта алу ... Егер ... ... ... оган ... ... жэне бақылау қиынға туседі. Егер психолог эмпатия ... ... ... ... оған жаңа ... теориялар жасауга мүмкіндік болмайды, нэтижесінде
бақыланатын фактілерге түсіндірме бере алмайды. Кхуттың сонгы ... ... ... ... ... оның 9 бөлімінде эмпатияның психоаналитикалық емдеудегі ролі атты, талдаушының ... ... ... ... шартсыз қабылдау қабілетінде көрінеді. Өзінің соңғы жүмысында Кохут былай деп айтты: Мен психологиясына сүйене отырып ... ... ... ... жете ... ... Ол шын мәнінде эмпатияның мәні тек қана Мен ... ... ... ... деңгейде дүрыс себебі «Мен» объектілер теориясында эмпатия түсінігі қайта қарастырылады. Мен объект түсінігі эмпатиямен үзілмейтін байланыста қарастырылады. ... ... ... үшін ... ... өзін ... қауіпті сезіне алатын интерпритациядан бас тартты [15,362-370 ... өзі ... ... ... ... ... керек деп айтты. Біздің дискуссиямыздың соңында эмпатия құнды әдіс, басқа адам ... ... ... ... адам ауруымен бөлісуге, оны мүмкіндігінше әлсірету. Бірақ толығымен ауруды адам өмірінен алып тастау мүмкін емес. ... ... ... қажетті компоненті ретінде көрінеді, олсыз біз пациентпен «бір толқында» ешқашан түра алмас едік.
Эмпатия аналитикалық жүмыстың жеткілікті шарты ... ... ... ... ... ... күрделі комплексті контексте эсер етуші. Факторлар мен стимулдардың көптігін ескере отырып, ... ... ... екі ... ... қате деп біз ... бекіте алмаймыз. Ол эрқашан сана күйіне тэуелді оз конфликтерге тәуелді-қайта переностағы проекция интроекцияда болатын. ... ... ... ... ... бүл түсініктерге қандай мазмүн қоюына байланысты. Анни Райх қайта переноста қарсыластықты коруге үмтылғандар эмпатия мен ... ... ... ... ... және оның ... эмпатияны контрпереностың сублимцияланған формасы ретінде қарады. Бірақ эмпатияны ... ... ... эдіс ... ... жоқ. Мен ... эмпатия берілгендерді жинау инструменті ретінде корінеді. [17,12-206]
Қазіргі уақыттагы элеуметтік-мэдени жагдай контекстінде эмоцияларды дамыту жэне ... ... ... ... ... табылады. Қогамның қүндылық багдарларының анық еместігі, қазіргі ... ... ... өмір ... ... ... ... бір уақыттық гедонизм үстанымын «осында жэне қазір» дамытады, сойтіп өмір болашагының мэнді проекциясы кесіледі. Эмоционалды ... ... ... ... ... ал адам ... жогары қүндылыгына жақындау эмпатияга қандай да бір жоғалатын абстракцияға айналады. Шын мэнінде тек ... ғана ... ... ... ... ... табылады, жеке мәнді
магыналарды, түлганың мотивациялық үстанымдарын, түлганы әлеммен байланыстыратын жэне онымен диалогты қамтамасыз ететін эмпатия.
Эмпатияның методологиясына үлкен үлес қосқан әлемге ... ... ... туралы ілімі. Ухтомский Доминантаны адам руханилыгының жүмыс атқарушы принципі ретінде қарастырады, сананың табигатын түсіндіруші, әрекеттің ... ... ... ретінде, және жүріс-түрыстың механизмі ретінде. Доминанта сана мен жүріс-түрыстың универсалды ар-үяттық багдарын сипаттайды. Бүл ... ... ... ... ... ... қызыгулары мен өзгешелігін өз қызыгуынан жогары қою, жаңа және қайталанбайтын ... ... ... ... ... мен түлга аралық қатынас Ухтомский бойынша адамдагы доминанталар сипатымен тығыз ... және бүл ... ... ... ие ... Сойтіп эмпатия таным процесінің интеграциясын көрсетіп қана қоймайды, сонымен қатар ар-үяттық аксеология ... ... ... ... ... алгы шарты болып табылады. Әңгімелесу тірі адамдармен қарым-қатынаста гана емес, сонымен қатар ертеде омір ... ... ... ... ғасырларда омір сүрген генийлер адамдардың мәңгілік әңгімелесушілері. Доминанта принципі және эңгімелесуші адаммен ашықтық, бүкіл әлемге сияқты, ... ... ... жасап қана қоймайды, сонымен қатар омірдің озара әрекеті әртүрлі субъектілер арасында уақыттан тыс сипаттагы ... ... Бүл ... ... адамды, мәдени мәнді жэне эмоционалды тәжірибеге баулу жолын корсетеді.
Эмпатияга негізделген болмыс деңгейі-айналадагы нэрселердің ортақтыгы туралы ... ... Өмір ... агыс ... ... Бүл
универсализм емес, немқүрайлықпен шектелінетін, жанды уайымды әкелетін синтез. ... ... ... байланыс, бүкіл тірінің ортақтылығын көрсетеді.Біз бәріміз коре алатын, ести алатын, сипап сезе ... ... ... ... ... ... қандайда бір байланыс бар. Әлемдік байланысқа қосылу, түтастық бір түзулікпен тіршілік етудің қызықсыздығына қарсы иммунитет. Бүл қосылу актіде біз ... ... ... ... ... Егер ... ... дүрыс жүмыс істейтін болса, онда басқа адамдармен қабылданған бағдарламаның қайта келу процесі күмәнсіз жүреді. Эмпатия бүл рухани байланыс, этимологиялық ... дін, ... ... ... ... ... пен өнердің бояулары, шығармашылық пен махаббат эмпатиямен сінген.[ 18,23-76 66]
Эмоционалды қүбылыс ретінде эмпатияның эрекет ету механизмін ... ... ... ... ... ... жэне Л.П.Стрелкова қарастырған. Т.П.Гаврилова эмпатияны эмоционалды уайымдау формасы ... ... Бүл ... ... ... тэжірибесімен байланысты, одан эмпатия эртүрлі белгіге жэне
модалдылыққа ие. Эмпатия нақты ситуацияда пайда болады, адамның ... ... ... ету ситуациясында, бүл уайымда индивидтің қүндылықтар жүйесі корінеді.
Эмпатия Гаврилова бойынша эртүрлі ... ... ... жэне аса ... ... жоғары формаларға дейін. Гаврилова Т.П жазғандай эмпатиялық уайымдауда танымдық процестер орын ... ес, ... ... ... олар ... спецификаға ие. Бүл специфика индивидтің эмпатия объектісіне қатынасымен себептеледі. Интеллектуализацияланған ... ... ... ... ... келеді ғой деймін. Т.П.Гаврилова эмпатияда бірге уайымдау стадияларын ... жэне ... ... анықтама береді. Бірге уайымдау жэне уайымдаумен бөлісу ... ... ... ... ... негізінде индивидтің жеке игілік қажеттілігі түрады, ал ниет білдіру негізінде басқа адам игілігі үшін ... Бүл ... біз үшін өте ... өзін ... ... басқаларды жақсы көруге болмайтынын Фроммның идеясы ойға келеді.
Түлға аралық қарым-қатынаста көрінетін түрақты эмпатия Гаврилова бойынша индивид өзіне тән эмпатияны әртүрлі ... ... ... ... ... ... айтқанда эмпатияның әртүрлі ситуацияда түрақты көрінуі адамның оз-озі бола алу ... ... біз айта ... ... өз ... нәтижесінде методологиялық маңызды түжырымдарға келеді: А. Эмпатия күрделі функционалды үйымдасуды көрсетеді, танымдық жэне эмоционалдық процестер озара шартты қүрайтын ортақтастық, ... ... ... жэне ... жанамаландырушы, өзінің ретінде олардың әсері негізінде дамыды. Б.Эмпатияның дамуы ... даму жэне ... ... ... емес, сонымен қатар басқа адам пайдасы үшін ар-үяттық мотивтердің қалыптасу процесі.
В. Эмпатия басқа адамдар уайымына жауап бере алу ... ... ... ... ... ... байланысты [9, 1096] .
Әйгілі психологтардың бір қатары эмпатияның корінуін жас
ерекшелігімен байланысты ... ... Адам ... ... жэне ... ... жинаумен қатар, басқа адамдар пайдасы
үшін мотивациясы өседі, эмоционалды уайымдау
интеллектуализацияланады, субъективті эгоистік позиция объективизацияланады.
Психологтар жас өспірім жаста ... ... жэне ... ... ... бүл ... ... дамуына үлкенсензетивтілік көрінеді. Балаң жас түлға қалыптасуында түйіспе болып табылады, индивидтің өзіндік «Менінің» басқалар арқылы өзіндік саналау және өзіндік анықтауының ... ... ... ... С.Холлдың айтуы бойынша, балаң жас адамзат филогинезінің романтизм эпохасына сэйкес келеді. Өзін және әлемді тану
қалауымен бұл категорияларды озінің санасында сәйкестендіруге ... жас ... көп ... карама-қарсы рольдерді өзіне олшеп көреді. Бұл жасқа тән маскалардың парады, рефлекцияның белсенуімен және ... ... ... ... ... ... ... Болмысты саналауда жаңа өзгерістердің ашылуы және элемнің озгеруі қиялдың активизациясына толығымен ықпал жасайды. Шың уайымды қажетсіну ... ... ... ... ... эрі ... даму ... коп факторлар жиынына тәуелді, тұлғаның толығымен қалыптасуына эсер етеді. Негізгі анықтаушы орынды бұл ... ... ... ... ... эмпатияга ие адамның тұлгалық қасиеттерінің тізімін корсетті:
Альтруистік жүріс-тұрыс
Толеранттылық, мейірімділік
Басқа адамның ... ... ... қызыгу
Өмірді қабылдау жэне бекіту, адаптивтілік
Диалогтық субъект-субъектілік қатынасқа қабілеттілік.
К.Юнг жэне А.Маслоу эмпатияны эмоционалды ... ... жэне шыңы ... ... деп ... Индивидуалды жэне әлеуметтік психология коз-қарасы бойынша эмпатия түлганың өте ... ... ... ... ... даму деңгейі жэне жагымды жүріс-тұрыс шыдамдылықтың жогары деңгейі, басқа адамдарга комектесуге дайындық ... ... ... бар екенін зерттеу нэтижелері дэлелдейді. Эмпатия түлға аралық контактілерді орнатуды жеңілдетеді, альтруистік жэне жагымды ... ... ... ... ... ... Жоғары дамыған эмпатия деңгейі асоциалды жүріс-түрыс алдында бөгет қояды, ал ... ... ... ... ... жэне қылмыстық жүріс-түрысқа мүмкіндік береді. Бізге белгілі, психикалық науқас адамдардың жоғары дамыған эмпатиялық сезімдерге қабілетті еместігі.
Жоғарыда айтылған ой-түжырымдары ... ... ... ... ... ... ... ең жоғары дамыған қасиеті болу керек деген. Ол аса интенсивті түрде дәрігер, мейірбике, ... ... ... ... ... ... даму керек. Эмпатияның үлкен мәнін әсіресе атаналармен жэне ... ... және ... ... ... үмтылу керек [20,.1026]
Эмпатия басқа адамды түсінуінің ерекше әдісі ретінде анықталынады. ... бүл ... біз ... ... ... ... мағыналауды келтіріп отырған жоқпыз, ал оның мәселесіне эмоционалды жауап беруге үмтылуды корсеттік. Эмпатия бүл аффективті түсіну, оның ... ... ... ... ситуациясын алдын ала ойландыру емес, ал соны сезіндіру. Эмпатия механизмінің белгілі бір жақтары идентификация
механизмімен үқсас, бүл екеуінде де өзін ... ... ... қоя алу ... орын ... заттарға басқа адамның көз-қарасынан қарай алу. Бірақ заттарға басқа адам коз-қарасынан қарау, ... ... озін сол ... ... ... ... Егер мен озімді басқа бір адаммен сәйкестендіретін болсам, онда бүл мен өзімнің жүріс-түрысымды сол басқа адамның жүріс-түрысындай ... ... Егер мен ... ... болсам, мен оның жүріс-түрыс бағытын еске алар едім, бірақ озімнің жеке жүріс-түрыс бағытымды ... ... ... ... бірі ... эмоционалды процестер қатарына жатқызады, ал басқалары эмоционалды жэне когнитивті процестерге жатқызады. Бүл феномен түлғалық қасиет пе элде ... ... ... ... ... қарама-қайшы ой-пікірлер айтылады.
Обозов Н.Н процесс ретінде қарастырады және оған когнитивті, эмоционалды эрекет етуші компоненттерді қосады. Оның пікірі ... ... үш ... ... ... ... қүрылымдық — динамикалық моделі негізінде когнитивті эмпатия түрады, озінің қалпын озгертусіз басқа адамның психикалық қалпын түсіну түрінде ... ... ... ... болуын айтады, басқа адамның күйін тек қана түсіну түрінде ғана емес сонымен қатар уайыммен бөлісу жэне оған ниет білдіруде, эмпатиялық ... ... ... бұл түрі екі ... ... Біріншісі қарапайым уайыммен бөлісумен байланысты, оның негізінде өзінің игілігіндегі қажеттілік болады. Екінші өтпелі формасы эмоционалдыдан ... ету ... ниет ... көрінеді, оның негізінде басқа адам игілігіндегі қажеттілік болады.
Эмпатияның үшінші деңгейі—ең жоғары формасы, когнитивті, эмоционалды жэне жүріс-түрыс компоненттерін қосатын. Ол ... ... ... ... ... тек қана ... алатын жэне түсіне алатын болып қоймайды сезімдік жэне эрекет етуші болады. Эмпатияның бүл деңгейінде реалды эрекеттер жэне ... ... ... көрсетуінде көрінеді. Эмпатияның үш формасы арасында күрделі өзара тэуелділіктер бар. Эмпатияның бірінші деңгейі таза когнитивті процесті көрсетеді,
Ресейде жэне ... ... ... ... ... негізінде, симпатия эмпатияның көрінуінің негізгі формалары болып табылады. Ол білім алып жүрген адамдардың белгілі биосоциалды ерекше л ... ... ... ... ... принципі білім алып жүргендерде корінбесе, бір сезімдердің индифференттілігі туралы айтады. Сэйкессіздік эсіресе қарама-қайшылық корінсе, бұл ... ... ... ... және антипатияның пайда болуына әкеледі.
Зерттеу нэтижелері көрсеткендей, көп жағдайда тұлға аралық қатынастар ұқсату принціпіне негізделеді, ал кейбір ... ... ... ... ... ... жолдастарды болашақ жүбайын таңдаған кезде, адамдар бейсаналық түрде, ал кейде саналы ... ... ... ... ... принціпі бойынша таңдайтынында көрінеді. Оның негізінде позитивті түлға-аралық қатынастар даму мүмкін.
Ниет ... ... ... ... бір стадиядан келесі стадияға өтуді күшейтеді, сол сияқты интерперсоналды қатынастарды тереңдетеді жэне ... ... ... ... бір ... ... мүмкін жэне бірнеше бағытты болуы мүмкін.
Эмпатия түсінігіне «синтондылық» түсінігі өте жақын, басқа адамның эмоционалды оміріне қосылу қабілеті айтылады, ... ... ... ... ... ... формалары адамның өзінің немесе басқа адам элеміне деген сезгіштігінде негізделінеді. Эмпатиялықты дамыту барысында адамның қасиеті ретінде эмоционалды ... беру жэне ... ... ... күйін болжау қабілеті қалыптасады. Эмпатия эртүрлі деңгейде саналануы мүмкін.
Эмпатияның жоғары деңгейіне ие адамдар, басқа адамдарға деген қызығушылықты корсете ді, ... ... жэне ... ... Эмпатияның томенгі деңгейіне ие адамдар қарым-қатынасты орнатуда қиналады, ... ... жэне ... Эмпатия түлға-аралық қатынастарды қалыптастыру механизмі ретінде олардың дамуына жэне түрақтануына ықпал жасайды.
Әртүрлі түлға типтері эмпатияға бейімділіктің ... ... ие, ... ... ... талантты. Егер бүл қатынаста партнерлердің біреуі талантты болса, қарым-қатынастың гармониялы болуына үміт көп. Егер екі ... да ... емес ... шанстар аз болады. Бірақ бүл жағдайда партнерлар ең аз ... ... бара ... бүл ... этикалық даму функциясының болуын айтады, гармониялық тұлға формасын, меланхоликалық темпераментт қасиеттерін жэне жоғары моральдық принциптерін.
Доминантты жэне ... ... ... эмпатияға ие, этиканың дамыған функциясына ие адамдарда аса көп ... ... ... ... ... ... ... ие.
Индивидуалды жэне әлеуметтік коз-қарастан қарастырсақ эмпатия түлғаның қүнды қыры ... ... ... нәтижелері эмпатияның даму деңгейі арасында жэне шыдамдылықтың жоғары деңгейі арасында, бір-біріне жақсы ниет және ... ... ... жүріс-түрыстың түрлері арасындағы бір жақты байланысты көрсетеді. Сөйтіп эмпатия түлға аралық контактілерді жақсартуға альтруистік жағымды әлеуметтік жүріс-түрысқа итермелейді, топтағы ... және ... ... ... жоғары деңгейі асоциалды жүріс-түрыс алдында спецификалық барьерді жасайды, ал төменгі деңгейі әлеуметтік жағымсыз ... ... ... ... Сол сияқты психикалық ауру адамдар жоғары дамыған эмпатиялық сезімдерге қабілетті емес. Шизофренияда жэне психоздың кейбір түрлерінде ... ... ... ... ... ... түрады. Жоғарыда айтылған ой-пікірлер келесі қорытындыға әкеледі, эмпатия түлға қасиетінің жоғары дамыған сапаларының бірі болу керек.[29,410-437 бб.]
Эмоционалды процестер:
• Бастапқы ... ... ... Бүл ... фокус
базалық сезімдер мен қажеттіліктерде және олармен байланысты
айналадағыларга бейімделгіш реакциялар, қорқыныш қайғы ... ... ... қорғаныс пен жақындықтағы қажеттіліктер және олармен байланысты әрекетке деген тенденциялар.
Бастапқы бейімделмейтін эмоционалды процестер. Бүл жерде фокус ... ... ... ... кету ... базалық
қорғаныссыздық немесе үят сезімі. Өйткені тәжірибеде қандай да бір ситуацияда бүл эмоционалды уайымдар бейімделу мүмкін еді, ал ... ... ... себебі болады.
Екіншілік эмоционалды процестер. Бүл жердегі фокус сезімдерде
болады, бастапқы уайымдарға ... ... ... ... ... бүл ... бастапқы сезім қорқыныш болады жэне
депрессиялық сезімдер озін критикалау ... ... ... ... ... ... эмоционалды көрсетулерінде,
басқа адамдарга эсер ету мақсатында қолданатын мысалы симпатияны
алу үшін жылау. Когнтивті процестер Когнитивті процестер:
Уникалды мағыналар. Белгілі бір жағдайдың немесе ... ... ... жэне сол ... ол үшін ... үйымдастырушы сенім. Базалық алғы үсыныстары, оның
мағыналылығын ұйымдастыратын, құндылықтарында, стандарттарында
да жэне өзі жэне ... ... ... ... ... ... ЭКСПЕРИМEHTTIK ЗЕРТТЕУ БӨЛІМІ
2.1. Экспериментгік зертгеудің мақсаты, ... ... - ... ... ... ... ... психологиялық ерекшеліктерінің (эмоционалдық сфера) кэсіби іс-әрекет табыстылығына әсерін зерттеу
Болжамы - құқық қорғау органдары қызметкерлерінің кәсіби іс-әрекет табыстылыгы ... ... ... ... л іктерімен тыгыз байланысты.
Зерттеу объектісі - құқық қоргау органдары кәмелетке толмагандар ісі жоніндегі қызметкерлер
Зерттеу пәні - құқық ... ... ... толмагандар ісі жөніндегі қызметкерлерінің тұлгалық эмоцмоналдық қалыптарының ... ... ... 16 факторлық жеке адамдық сұрақтама әдістемесі
ҒРІ-әдістемесі
Дж. Роттердің ӨБД (өзіндік бақылау деңгейі) эдістемесі. Зерттеу міндетгері:
Әдістемелер арқылы зерттеу жүргізу.
Зерттелушілердің жеке тұлғалық ... ... ... ... ... мәліметтерді өңдеу, сапалық талдау
Зерттеу болжамын дәлелдеу (Ч.Спирмен)
Зерттеу мәліметтеріне қорытынды жасау.
2.2 ... ... ... ... сипаттама.
Бұл сұрақтама жеке адамның түлғалық қасиеттері мен эмоционалдық-психикалық қалыптарына диагностикалық зерттеу жүргізуге арналган, Сүақтама жалпы саны 114 сүрақтан жасалған ... 12 ... ... І-ІХ ... ... ал ... туынды интегралды шкала болып саналады. Сұрақтаманың негізгі шкалаларының сипатамасы.
шкала. Невротикалык. Жеке адамның невротизация деңгейін сипаттайды. Жоғары бағалар психосоматикалық бүзылыстары бар ... ... ... ... ... ... келеді.
шкала. Спонтанды агрессия. Интротенсивті типтегі психопатизацияны анықтауга жэне бағалауга багытталган. Жоғары багалар импульсивті жүріс-түрысқа себепші ... ... ... деңгейлік мэнін корсетеді.
шкала Депрессивтілік. Психопатологиялык депрессивтілік синдромға тэн белгілерді диагностикалауга мүмкіндік ... ... ... бага эмоционалдык қалыпты жайда болуы, жүріс-түрыстың әлеуметтік ортага, озіне деген қарым-қатынасын анықтайды.
шкала. Мазасыздану ... ... ... ... ... ... жагдайдың түрақсыздыгын, аффективті жауап қайтаруга бейімділігін анықтайды.
V- шкала. Ашықтық-көпшілдік. Әлеуметке белсенділіктің ... ... ... қарым-қатынас қажеттілігін
қанагаттандыруга дайындығын көрсетеді.
VI- шкала. Байсалдылық. Стресс жагдайына ... ... ... ... болатын стресстік себеп
әсеріне жақсы қорғана алатың байсалдылық қабілетінің жогарылыгын
көрсетеді.
VII- шкала. Реактивті агрессия. ... ... ... ... арналган. Жогары багалар психопатизацияның
жогары деңгейде екенін, элеуметтік ортаға агрессивті қарым-қатынастың
жеткілікті дәрежесін корсетеді.
VIII- шкала Үялшақтық. Өмірдегі стресстік жагдайларга ... ... ... әлеуметтік қарым-қатынаста мазасыздық,
сезімталдық корсеткішін білдіреді.
IX- шкала. Ашықтық. Әлеуметтік ортага қатынасы мен озіндік сын
деңгейінің көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... жеке ... томен багалар интроверттік типті көрсетеді.
XI- шкала. Эмоционалдық лабилділік. Жогары ... ... ... коңіл-күйдің ауысып түруын,
өзін-өзі реттеудің жеткіліксіздік дәрежесін корсетеді.
ХІІ-шкалк. Маскулинизм-феминизм. Жогары багалар психикалық іс-әрекеттің ер адамдық ... ал ... ... әйел адамга тән екендігін көрсетеді.
3. Р. Кэттеллдің 16 факторлық сұрақтамасына сипаттама.
Р.Кеттеллдің 16 факторлық жеке ... ... ... жеке ... сипаттамалары мен психологиялық ерекшеліктерін диагностикалауға арналган. Әдістеме негізгі шкалалардан жэне қосымша шкалалардан қүралган. Қосымша шкалалар зерттелушінің жауаптарының қаншалықты ... ... ... және озі ... ... дәрежесін анықтау үшін қолданылады.
Негізгі факторлық шкалаларга сипаттама.
1. А- факторы ... ... ... төменгі дәрежеде орналасуы адамның негүрлым түйық, өз сенімдеріне берік, адамга сенбейтін, сыншыл, жабыңқы, көңілсіз, ішкі сезімдерін сыртқа шыгара бермейтіндігін ... ... ... ... жаңа ... тез ... табиғи мінезділік, ортақ іс-әрекетке бейімділік, өзін қандай ортада болса да дүрыс ұстай білу, ішкі сезімдерін ашық корсету, ... ... ... - ... ... шкаласы. Көрсеткіштердің төменгі жағдайы ойлаудағы нақтылық, біржақтылық, төменгі ақыл-ой қабілетін көрсетеді. Жоғарғы корсеткіштер ... ... ... ... ... ... қабілет, ақыл-ой белсенділігін, түрлі тапсырмаларды орындауға қабілеттілігін, вербалды мәдениет деңгейінің жоғарылығын және әдеби сөздік қорының молдығын көрсетеді
С - факторы "Эмоционалды ... ... ... ... деңгейі адамның эмоционалды ... ... ... ... ... басымдылығын және қиындық жағдайларында ішкі тепе-тендіктің тез бүзылуын, адамдармен қарым-қатынаста озгермелі, жауапкершіліктен бас ... ... ... ... жоғарғы деңгейі эмоционалды түрақтылықты, ұстамдылықты, сыртқы жағдайларды реалды бағалай алу, кез-келген ... ... ... білу жэне ... кызығуларының тұрактылығын, өз ісіне деген тыңғылықтылықты көрсетеді.
Е факторы "Бағынушылық-басымдылық" шкал ... ... ... адам ... жұмсақтығын,
тәуелділікті, енжарлық, бағыныштылық, сыпайылық, үялшақтық
блдіреді. Көрсеткіштердің жоғары орналасуы ... ... ... ... кей ... ... бейімділікті
корсетеді.
F - факторы "Ұстамдылық-экспрессивтілік" шкаласы. Көрсеткіштердің томенгі ... ... ... ... бейімділігін, көп
сөйлемейтін, өте сақ, пессимист, үсақ нәрселерге үлкен мән беретіңдігін, киын жағдайда ... ... ... көрсеткіштерде ашықтық, көңілділік, лидерлікке бейім, қызу қанды, импульсивті, үсақ нәрселерге көп мән беріп жатпайтының көрсетеді.
G - ... ... ... ... ... дэрежесі адамның жалпы қабылданған нормаларға
келіспеушілігін, ережелерді сақтамау, түрақсыздық, тәуелсіздік,
жауапкершіліксіздік, эмоциялық ... ... ... көрсеткіштер ережелерді қатаң сақтау, жауапкершілігі жоғары, мінезі мықты, мақсатқа жетудің табанды, тәртіптілікті ... ... ... ... томенгі жагдайы батылсыздық, ұялшақтық, озіне сенімсіздік, үрейшілдік, үлкен сезімталдықты көрсетеді.
Жоғарғы көрсеткіштер ... ... ... ... ... қызу ... ... деген сенімділікті, кез-келген киындықтан жол таба алу қабілеттілігінің басымдылығын көрсетеді.
I - факторы ... ... ... ... ... ... қаталдық, қатігездік, эмпатиялық сезімдердің тапшылығы, түрақтылық, пайдашылдық, іс-әрекетке бағыттылық, реалист адамның кейпін көрсетеді.
Жоғары көрсеткіштер адамның сезімталдығын, ... ... ... ... жоғарылығын, мейірімділігін, жүмсақтығын көрсетеді.
L - факторы " Сенгіштік-күмэншілдік" шкаласы. Корсеткіштердің төменгі жағдайы адамның төңірегіндегі окиғаларға деген сенгіштігі, ... тез ... тез ... ... ... ... ... күмэншілдік, қызғаншақтық, пайдашылдық, өзімшілдік, ішкі шиеленушілік, қызығулары тек өзіне ғана багытталған, сәтсіздікке төзімсіздік ... ... - ... "Қиялдық даму" шкаласы. Көрсеткіштердің төменгі
жағдайы адамның қиялдауы жоқ тек ... ... ... ... ... ... тек өз ... эдеттен тыс жағдайлардан алыс екенін корсетеді. Жоғары
көрсеткіштер адамның ішкі творчестволық қиялының, фантазиясының
өте бай екенін, онер, теория, дінмен қызығатынын, қандай іс-
әрекетте ... ... ... ... - ... " ... ... төменгі жағдайы бірбеткейлік, ұстамсыз, тәжірибесіздік,
аңқау, талғамдарының қарапайымдылығын, ашықтықты корсетеді. Жоғары
көрсеткіштер тәжірибелілік, өзін қандай ортада болса да жақсы ... ... ... ойлайтын, талғампаздықты көрсетеді.
12. О - фактор "Өзіне сенімділік-мазасыздық" шкаласы.
Көрсеткіштердің томенгі деңгейі адамның ... ... ... ... ... ... қарапайымдылықты көрсетеді.
Жоғары көрсеткіштер адамның өзіне сенімсіздігін, кінэлілік сеізімінің жоғарылылығын, қауіптенгіш, тынымсыз, ортаға ... ... - ... ... ... ... ... адамның қалыптасқан ережелерге
сүйенетінін, дэстүрлік қиындықтарды бастан кешіру, жаңа нәрсеге әр
қашан күмәнмен қарайды, салт-дэстүрлерді силау жэне бой ¥сынуды
көрсетеді.
Жоғары көрсеткіштер еркін ... ... ... ... жоғарылығын корсетеді.
14. Q2 - факторы "Конбістік" шкаласы. Көрсеткіштердің төменгі
жағдайы топқа бейімділік, тікелей тәуелділік, сүйенгіш, қоғамдық
пікірге бой ... өз ... ... ... ... ... өзін ... қолдап түрғанын қалайды.
Жоғарғы көрсеткіштер тәуелсіздік, шешім қабылдағыштық, өз ісін өзі жетік атқаратын, лидерлікке бейімділікті бастамашылдықты ... - ... ... ... ... ... томенгі жағдайы адамның қоғамдық ережелерді орындамайтынын, өз ... ... ... ... ... алмайтынын, озіндік бақылаудың төмендігін, шиеленуді көрсетеді. Жоғары көрсеткіштер адамның ... ... ... элеуметтік ережелерді қабылдай алатын, өзінің эмоциялары мен сезімдерін басқара алатынын, мақсатқа бағытталғандығын ... - ... ... ... ... ... ... жағдайы адамның ішкі шиеленушілік деңгейінің бірқалыптылығын, үстамдылығын, мотивациялық аймағының біршама әлсіздігін, қиындық жағдайды фрустрацияға тез үшырайтынын корсетеді.
Жоғарғы көрсеткіштер ... ішкі ... ... ... ... ... мотивация, жалпы белсенділік, ашулан-ғыштық, сезім түрақсыздығын, куаттылықты корсетеді.
3. Субьективті қадағалау деңгейін зерттеу әдістемесіне сипаттама.
Бүл эдістеме зерттелуші ... ... ... ... ... ... ... деңгейін дэл және өнімді бағалауға мүмкіндік береді. Бүл ... ... ... 60-шы ... ... локустық бақылау шкалаларынан басталатыны бізге мәлім.
Шкалалар екі үстанымдық позициялық жағдайларға негізделген.
Адамдар омірлік маңызды оқиғаларды ... ... ... өзара ажыратылады. Мүндай локализациясының қарама-қарсы екі типі болуы мүмкін: экстерналды, интерналды. Бірінші жағдайда адамдар оз басынан откен оқиғалар мен ... ... ... орта ... ... деп ... ... маңызды оқиғаларды өз әрекетінің нәтижесі деп түсінеді.
Жеке адамға тән ... ... ... оның ... ... ... оқиғалар мен құбылыстарға тэн болады. Бүл оның әлеуметтік жағдайлардағы жетістікке жету немесе сәтсіздікке ... ... анық ... ... 44 ... тұрады. Зерттелушіге арнайы толтырылған жауап бланкісі таратылды. ... "+", "-" ... ... ... ... сипаттама.
Жалпы интерналдылық шкаласы (Ио).
Жетістікке жету аймағындағы интерналдық шкаласы ... ... ... интерналдылық (Ин).
Семьялық қарым-қатынас аймағындағы интерналдық (Ис).
Өндірістік қарым-қатынас аймағы интерналдық шкаласы ... адам ... ... ... ... ... аймагыңдағы интерналдық шкаласы (Из).
Зерттеу нәтижелері стандартты кілтке сәйкес өңделіп, стендік баллдарын баламалау арқылы шкалалық көрсеткіштердің деңгейі анықталынып, алынған мэліметтер ... ... ... ... нәтижелерінің сенімділігін тексеру мақсатында УСК шкалаларының мәліметтерін Р.Кэттелдің 16 факторлық жеке ... ... ... салыстыра бағалауға болады.
Субьективті қадағалау деңгейі жоғары адамдар; эмоционалдық тұрақтылыққа (С-факторы), ... ... ... ... ашықтық (А-факторы), жоғары өзіндік бақылау (Q-факторы), үстамдылық (Q-факторы), ... ... ... ... ... ... ... қадағалау деңгейі томен адамдар; эмоционалды түрақсыздық (С-факторы), жүріс-түрыстық жағымсыз көрініс (G-факторы), түйықтық ... ... ... ... ... ... ... (Q-факторы), төменгі көрсеткіштері мен өзара сәйкес болады.
2.3 Мәліметтердің сандық өңдеуі мен ... ... ... ҒРІ ... ... топтық ортақ көрсеткіштері

I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
1
6
4
3
3
4
5
7
3
3
8
4
6
2
4
7
6
7
5
8
8
5
4
7
5
6
3
3
3
5
5
7
4
7
5
8
7
7
6
4
4
3
3
4
5
6
6
6
9
5
4
4
5
4
5
6
7
3
3
6
8
8
6
6
6
6
8
7
3
7
3
4
5
6
5
5
5
6
7
8
7
4
7
3
6
6
5
9
9
5
8
8
7
5
4
6
6
3
4
6
8
4
6
3
9
5
5
4
8
5
4
7
9
9
5
8
7
10
4
5
3
8
3
4
7
8
9
9
6
5
11
3
7
7
7
7
6
8
7
9
7
7
6
12
5
8
5
6
3
9
5
7
6
7
5
6
13
5
5
3
7
2
7
8
9
9
6
5
4
14
5
5
4
4
5
7
3
6
5
6
6
5
15
5
8
7
6
6
5
6
7
8
7
6
8
16
6
4
6
7
6
5
5
8
4
9
4
8
17
6
8
4
7
4
8
2
5
8
7
4
6
18
3
8
6
9
3
7
4
7
5
8
7
8
19
3
7
4
4
7
5
4
3
10
6
10
8
20
4
5
3
8
3
4
7
8
9
9
6
5
21
3
7
7
7
7
6
8
7
9
7
7
6
22
5
8
5
6
3
9
5
7
6
7
5
6
23
5
5
3
7
2
7
8
9
9
6
5
4
24
5
5
4
4
5
7
3
6
5
6
6
5
25
5
8
7
6
6
5
6
7
8
7
6
8
М
4
5
4
6
9
8
5
6
8
9
5
6
ҒРІ әдістемесі бойынша қүқық қорғау органдары кәмелетке жасы толмағандар ісі жөніндегі инспекторларына жүргізілген зерттеу нәтижесінде алынган мәліметтерді сапалық ... ... ... шкала бойынша жаппы орташа адекватты корсеткіштерді байқауға болады.
Бірінші шкала бойынша мәліметтер орта жагымды ... ... Бүл ... жасы ... ісі жоніндегі инспекторларыдың жеке адамдық, невротизация деңгейі адекватты, ... ... ... ... ... ... ... бойынша кәмелетке жасы толмагандар ісі жөніндегі инспекторлары оз бойында спонтандық агрессияны шыгармауга және ... ... ... реттеп отыруга тырысатынын байқауга болады.
Үшінші шкала бойынша көрсеткіштер қоршаган ортага және озіне деген ... - ... ... ... ... Төртінші шкала бойынша эмоциялық түрақтылыгын хал-жагдайы, мазасыздық деңгейінің орташа екенін көреміз. Бесінші шкала бойынша корсеткіштер кәмелетке жасы ... ісі ... ... ... мүмкіндіктері және қоршаган ортамен қарым-катынас жасаган кездегі белсенділігі, ашықтыгы қалыпқа сай екендігін корсетеді.
Алтыншы шкала бойынша байсалдылық көрсеткішінде кәмелетке жасы толмагандар ісі ... ... ... ... ... ... жагдайына түрақтылыгын байқаймыз. Өмірлік жагдайларында болатын стресс ... ... ... алатынын көреміз.
Жетінші шкала бойынша реактивп агрессиялары бойынша олардың әркайсысы да өздерін ұстамды және ... ... мен ... ... дәрежесін көрсетеді.
Сегізінші шкала бойынша әлеуметтік қарым-қатынасы және өзін ... ... ... ... ... ... ... тіл табыса алатындығын байқаймыз. Тоғызыншы шкала бойынша ... жасы ... ісі ... ... тұлгалық ашықтық деңгейі жогары, қоршаган ортада өзін еркін сезінеді және элеуметтік қарым-қатынаста ... ... ... ... орнатады.
Оныншы шкала бойынша экстроверсия-интроверсия деңгейі инспекторлардың арасында интроверттердің басымдыгын анық көрсетеді. Он бірінші шкала бойынша эмоционалдык, лабилділік ... ... Бұл ... жасы ... ісі жоніндегі инспекторларының өздерінің көңіл-күйлерін реттеп, оздерін қандай жагдай да да жаксы меңгере алатынын корсетеді.
Кесте-3 Р.Кэттелдің 16 факторлық жеке ... ... ... ... мэліметтерінің ортақ көрсеткіштері.

А
В
С
Е
F
G
H
I
L
M
N
О
Qi
Q3
Q4
1
7
9
6
9
9
9
7
7
7
8
6
7
5
9
9
6
2
10
5
7
9
9
7
6
4
6
8
6
10
6
8
8
8
3
9
9
7
9
7
7
7
6
6
8
9
7
6
7
8
7
4
10
9
5
8
6
8
5
7
6
7
6
6
7
9
8
8
5
10
7
6
7
5
7
7
6
7
7
8
9
6
9
9
7
6
6
5
6
8
5
6
6
5
6
5
6
7
5
8
7
7
7
8
10
7
9
7
6
7
5
7
6
8
6
9
8
7
8
7
9
6
9
8
6
4
4
6
9
6
8
3
7
7
7
9
8
9
6
5
6
6
4
4
3
5
7
8
6
9
8
9
10
7
9
6
8
7
8
7
5
6
8
8
8
3
9
7
6
11
7
7
8
8
10
8
8
8
7
7
10
9
5
3
7
8
12
6
5
7
8
7
6
4
4
6
4
8
4
3
8
6
6
13
7
9
7
8
7
6
6
8
9
7
8
9
5
7
8
8
14
7
9
6
10
6
7
6
7
6
7
7
8
7
7
8
6
15
9
8
9
7
6
9
8
8
9
9
8
6
8
7
6
6
16
6
7
8
6
7
8
9
7
8
6
7
8
3
8
9
4
17
5
6
7
8
8
6
7
6
6
8
5
7
6
7
3
5
18
7
7
5
7
6
5
4
4
4
4
9
5
3
6
8
7
19
8
8
9
6
6
9
8
9
7
5
5
4
6
4
4
3
20
6
5
6
8
5
6
6
5
8
5
6
7
5
8
7
7
21
8
5
7
8
6
7
6
7
7
7
6
8
6
9
8
7
22
7
9
6
9
8
6
4
4
8
9
6
8
3
10
7
7
23
8
9
6
5
6
6
4
4
10
5
7
8
6
9
8
9
24
7
9
6
8
7
8
7
5
9
8
8
8
3
9
7
6
25
6
9
6
7
7
8
9
7
5
6
8
6
8
5
6
8
8
8
7
8
8
7
6
6
6
7
7
8
5
7
8
7
Зерттеу мәліметтерін өндеу нәтижесінде құқық қорғау органдары кәмелетке жасы толмагандар ісі жоніндегі инспекторларының мәліметтерінің сапалық салыстырмалы ... ... ... - факторы корсеткіштердің жогары орналасуы қүқық қоргау органдары қызметкерлерінің ашықтық, мейірімділік, көңілділік, жаңа ортаға тез үйренушілік, табиги мінезділік, ортақ іс-әрекетке ... озін ... ... ... да ... үстай білу, ішкі сезімдерін ашық корсету, еркіндігін көрсетеді. Мүндай инспекторлар үжымдық өмірде белсенді, серіктестікке бейім, адамдармен араласқанды үнатады, ... ... ... орната алады.
В - факторы бойынша ортадан жогары көрсеткіштер қүқық қоргау органдары қызметкерлерінің абстрактылы ойлауга ... ... ... ... белсенділігін, тапсырманы орындау жоғары көрсеткіштер кәмелетке жасы толмагандар ісі жөніндегі инспекторлардың сенім, жауапкершілік ... ... ... ... Qi - ... бойынша ортадан жогары корсеткіштер адамның еркін ойлагыштық, экспериментатор, аналитик, интеллектуалды қызыгушылықтары жогарылығын көрсетеді. Сһ - ... ... ... ... ... шешім қабылдагыштық, оз ісін озі жетік атқаратын, лидерлікке бейімділікті бастамашылдықты корсетеді. Q3 -факторы бойынша жогары көрсеткіштер кәмелетке жасы толмагандар ісі ... ... ... бақылауының жогарылылыгын, элеуметтік ережелерді қабылдай алатын, озінің эмоциялары мен сезімдерін басқара алатынын, мақсатқа ... ... Q4 - ... ... ... ... жасы ... ісі жоніндегі инспекторлардың тұлгалық ішкі шиеленушілік деңгейінің орташалалығын, котеріңкі мотивация, жалпы белсеңділік, қуаттылықты көрсетеді.
Кесте-4 Зерттелушілердің өзіндік қадагалау ... ... ... ... интерналдық
7,62
1,15
Ид
Жетістікке жету аймағындағы интерналдық
6,03
1,75
Ин
Сэтсіздікке ұшырау аймағындағы интерналдылық
5,62
1,82
Ис
Семьялық қарым-қатынас аймағындағы интерналдық
6,43
1,82
Ип
Өндірістік қарым-қатынас аймағы интерналдық
6,03
1,75
Им
Жеке адам аралық ... ... ... ... интерналдық
5,21
1,18
Жалпы экстерналдар мен интерналдар әлеуметтік ситуацияларды интерпретациялау сипаты мен ақпаратты алу мен оны ... ... ... ... ... белгілі.
Біздің тәжірибелік зерттеуіміз барысында қүқық қорғау органдары қызметкерлері арасындағы экстерналдар 35%, интерналдар 65% шамасында кездесді. Интернал-инспекторлар экстерналдарға ... ... ... ... ... жэне ... ... жайттардан хабардар болуға бейім және жүріс-түрыс жағдайларын түсіндіру деңгейі томен болады. ... ... ... ... идеалды және реалды "Мен" бейнесі арасында біршама жоғары байланыс барлығын корсетеді.
Экстерналдар жүріс-түрыстық жағдайларда көнбістік позицияға жақын. Олар копшілік арасында өзін ... ... жэне ... дербес әрекет етуге бейімі жоқ. Экстерналдар өз эрекетінің жэне омірлік жағдайларының, кәсіби эрекетін игерудің енжар қатысушысы ролін ... ... ... (Ио) ... ... ... ... қорғау органдары қызметкерлерінің кез-келген маңызды ситуациялардагы субьективті қадагалау деңгейінің жоғарылыгына сэйкес ... ... ... өз ... ... ... ... да оз әрекетінің нәтижесі деп есептейді.
Жетістікке жету аймагындагы интерналдық шкаласы (Ид) бойынша ортадан жогары көрсеткіштер жетістікке жетудегі жагымды ... мен ... ... қадагалаудың жогаргы деңгейіне ие адамдарда кездеседі. Мүндай қүқық қоргау ... ... ... ... жету өз ... мен еңбегінің тікелей жемісі екендігі және болашақта бүл жетістікті дамыту мүмкіндігі бар деп есептейді.
Сәтсіздікке үшырау аймағыңдағы интерналдылық (Ин) ... ... орта ... ... ... ... кезіндегі субьективті қадағалаудың жогарылыгын, жағымсыз жайлардың себебін өзінен іздеуі, өзіндік сынның ... ... ... ... ... ... (Ип) бойынша ортадан жоғары көрсеткіштер адамның өзін өндірістік кәсіби ортадағы қарым-қатынаста маңызды роль ... деп ... ... ... ... ... ... психологаялық зерттеулерде қаңдай да бір екі айнымалының өзара қандай байланыста екенін анықтау қажеттілігі туындайды. Корреляция термині өзара байланыс, өзара ... ... ... ... ... ... л ық ... үгымы-бүл екі немесе бірнеше (копмүшелік корреляциялық байланыс) белгінің бір-бірімен сәйкестене өзгеруі өзара байланыстың сандық шамасы корреляциялық коэффициент деп аталады. Корреляциялық ... ... -1 < г < +1 ... гана болады жэне осы шамага қарай корреляциялық байланыстыц жалпы түрдегі 5-деңгейі анықталынады: оте жогары, ... ... г > 0,70; ... ... ... 0,50 < г < 0,69; ... ... 0,30 < г < 0,49; әлсіз байланыс 0,20 < г < 0,29; оте әлсіз байланыс г < 0,19.
Біз зерттеу ... ... үшін ... ... Ч.Спирменнің рангілер корреляциясы коэффициент! параметрикалық емес әдістер қатарына жатады. Бүл критерий көмегімен қандайда бір екі белгінің арасындагы байланыстыц ... (+,-) және ... ... ... ... дәрежесі айқыңдалу үшін зертелушілер тобындагы екі белгінің барлық мәндері ... ... ... айырмасы анықталынады.
Ч.Спирменнің рангілер коэффициент! мына формула бойынша есептелінеді: 6S(d2)
*=1
N (N2-l)
Мұндағы, d-екі белгі, екі айнымалы рангтерінің айырмасы; N - ... ... яғни ... саны. Зерттеу болжамын қалыптастырамыз:
Но - Қүқық қорғау органдары қызметкерлерінің эмоционалдық
сферасының ерекшеліктері мен ... ... ... ... тығыз байланысты.
Hi - Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің эмоционалдық сферасының ... мен ... ... қасиеттерінің арасында байланыс жоқ.
Зерттеу болжамын дәлелдеу барысында Ч.Спирменнің рангілік корреляция ... ... ... ... жеке адамдық сұрақтамасы факторлары мен FPI шкалалары мэліметтерінің өзара байланысын;
Р.Кеттелдің 16-факторлық жеке адамдық сұрақтамасы факторлары мен Дж.Роттердің ӨҚД (УСК) ... ... ... ... ... ӨКД (УСК) әдістемесінің шкалалары мен FPI шкалалары ... ... ... ... ... ... ... факторы мен реактивті агрессия шкалалары көрсеткіштерінің арасындагы озара байланыс дәрежесін анықтау (Р.Кэттелл- FPI)..

С - ... ... ... ... ... ... ... саламыз:
6*Z(d2) 6* 621 3726
г=1 = і = і = о,77
п*(п2-1) ... ... ... rs ... мәнін анықтаймыз.(В. Урбах)
0.49 (р > 0.05)
(Р=0,01)
0.51 (р> 0.01)
Жауап: Экспрессивтілік факторы мен ... ... ... ... ... байланыс бар жэне ол статистикалық мэнділік деңгейіне ... ... ... ... факторы мен мазасыздық шкалалары корсеткіштерінің арасындағы озара байланыс дэрежесін анықтау (Р.Кэттелл-УСК).

СЬ факторы
Ранг

IV-шкала
Ранг №
d
d2
1
8
20.5
6
22.5
-8.5
72.25
2
4
2.5
5
12
-11.5
132.25
3
6
11.5
4
2
9.5
90.25
4
7
16.5
5
12
4.5
20.25
5
5
5.5
4
2
3.5
12.25
6
6
11.5
5
12
-0.5
0.25
7
6
11.5
5
12
-2
0.25
8
8
20.5
6
22.5
-6.5
4
9
5
5.5
5
12
-0.5
42.25
10
6
11.5
5
12
-0.5
0.25
11
6
11.5
5
12
-0.5
0.25
12
4
2.5
5
12
-11.5
132.25
6*Е (dz) 6* ... ... = ... ... ... ... ... rs критикалық мэнін анықтаймыз.(В. Урбах) 0.49 (р > 0.05)
rs={
I*S3Mn
LSKp
(р=о,оі)
0.51 (р > 0.01)
Жауап: Өзіндік эмоциялық бақылау факторы мен мазасыздық ... ... ... ... бар жэне ол ... ... ... жетеді.
Кесте-7 Қатыгездік-сезімталдық факторы мен спонтанды агрессия көрсеткіштерінің арасындағы озара байланыс дәрежесін анықтау ... ... - ...
II-шкала
Ранг №
d
d2
1
5
4,5
4
2,5
2
2
2
8
20,5
6
14
5,5
30,25
3
8
20,5
7
20
0,5
0,25
4
6
10
4
2,5
7,5
56,25
5
9
24
8
23,5
0,5
0,25
6
7
15,5
6
14
1,5
2,25
7
5
4,5
4
2,5
2
4
8
8
20,5
6
14
5,5
30,25
9
9
24
7
20
4
16
10
6
10
5
7,5
3,5
12,25
11
7
15,5
7
20
4,5
20,25
12
5
4,5
5
7,5
-3
9
13
8
20,5
9
25
-4,5
20,25
14
4
1
5
7,5
6,5
42,25
15
7
15,5
6
14
1,5
2,25
16
6
10
5
7,5
3,5
12,25
17
6
10
4
2,5
7,5
56,25
18
5
4,5
6
14
9,5
90,25
19
9
24
8
23,5
0,5
0,25
20
6
10
7
20
10
100
21
7
15,5
5
7,5
8
64
22
5
4,5
7
20
-15,5
240,25
23
7
15,5
6
14
-1,5
2,25
24
7
15,5
6
14
1,5
2,25
25
5
4,5
5
7,5
-3
9
2
325
325
808
а) Спирменнің рангілік корреляциясының формуласына саламыз: 6*£(d2) 6* 808 4848
rs=l = 1 = 1 =0,69
n*(n2-l) ... ... ... rs ... ... ... ... (р > 0.05)
(Р=0,01)
0.51 (р> 0.01)
Жауап: Қатыгездік-сезімталдық факторы мен Спонтанды агрессия шкаласының арасында озара ... бар жэне ол ... ... ... жетеді.
Кесте-8 Эмоционалды бақылау факторы мен эмоционалдық лабилділік ... ... ... ... ... ... анықтау (Р.Кэттелл-ҒРІ)

С факторы
Ранг №
XI-
шкала
Ранг №
d
d2
1
5
5.5
6
9.5
-4
16
2
7
15
5
4.5
10.5
110.5
3
5
5.5
5
4.5
1
1
4
6
10.5
7
16
5.5
30.25
5
5
5.5
7
16
-10.5
110.5
6
8
19
6
9.5
3
9
7
9
22
8
22
0
0
8
5
5.5
3
1.5
4
16
9
9
22
8
22
0
0
10
6
10.5
7
16
1
1
11
4
1.5
5
4.5
-4
16
12
7
15
5
4.5
2.5
6.25
13
11
25
8
22
3
9
14
7
15
7
16
-1
1
15
5
5.5
6
9.5
-4
16
16
7
15
6
9.5
5.5
30.25
17
8
19
7
16
3
9
18
4
1.5
6
9.5
-8
64
19
5
5.5
4
2
3.5
12.25
20
6
10.5
7
16
-5.5
30.25
21
10
24
9
25
-1
1
22
8
19
8
22
3
9
23
6
10.5
7
16
-5.5
30.25
24
9
22
8
22
0
0
1
325
325
558
а) Спирменнің рангілік корреляциясының формуласына саламыз:
6*S (d2) 6* 558 3348
г=1 = і = і = ... ... 15600 ... ... rs критикалық мэнін анықтаймыз.(В. Урбах)
0.49 (р > 0.05)
l*SKp
(Р=0,01)
0.51 (р> 0.01)
Жауап: ... ... ... мен ... ... ... ... озара байланыс бар жэне ол ... ... ... ... ... ... шкаласы мен ... ... ... ... корреляциясының формуласына саламыз: 6*1 (d2) 6* 791,5 ... і = ... ... 15600
э)Таблица бойынша rs критикалық мэнін ... ... (р > ... (р> ... ... шкаласы мен экстернал-интерналдық көрсеткіштерінің арасында өзара байланыс бар жэне ол статистикалық мәнділік ... ... ... ... ... ... табыстылығы оның кәсіби еберлігі мен қатар тұлғалық ерекшеліктерінің негізін қүрайтын моральдық-адамгершілік мәдениеті қоғам өмірінің барлық сферасындағы реформаларга байланысты озгеріске ... ... ... ... құқық қоргау органдарына - өз кәсіби әрекетіне құңды қатынас жасайтын жэне қызметтік парызы мен жауапкершілігін терең сезіне алатын маманның ... ... ... құқықтық реформаларга сай мемлекеттік қызметтің маңызының күрделенуінен заң мамандыгын озінің өмірлік ... ... етіп ... жеке ... деген кәсіби талаптар үнемі осе түсуде. Бүл жерде көбінесе психологиялық факторлар үлкен ... не ... ... ... заңгерлер еңбегі оны басқа коптеген мамандықтардан ажырататын бірқатар күрделі жэне әртүрлі сипатқа ие. Сонымен ... ... ... ... ... ... қүқықтық жолмен реттеу арқылы біртіндеп, әрбір заңгердің жеке адамдық қүрылымына өзіндік қолтаңбасын қалдырады. Коптеген заң мамандыгына жогары эмоцианалдық ... тэн. ... ... ... ... ... үзақ ... созылатын жагымсыз эмоциямен қабаттаса жүреді.
Қүқық қоргау қызметкерлері кәсіби әрекетінің экстремалдық сипаты. Заңгердің кәсіби ... ... ... ... ... ... жауапкершілікті, қүқық бүзушылардың озара белсенді қарама-қайшылыгына толы. Сонымен қатар осындай нервтік-психикалық ауыртпалықтар ... ... ... ... күн режимінің түрақсыздыгы жүйкенің шаршауына, эмоционалдық түрақсыздық, невротикалық реакция, психосоматикалық функционалдық ауытқуларға әкеліп согуы мүмкін. Қүқық қорғау органдары қызметіне кәсіби ... ... ... жогары жүйке жүйесінің шыдамдылыгы, жүмысқа ... ... ... ... да ... ... қорғау органдары қызметкерлері бойындагы түлғалық-эмоционалдық сапалық-қасиеттер мен мамандыққа сәйкес қабілеттер кәсіби ... ... ... ... ... ... ... күнделікті кәсіби іс-эрекеттің табысты болуын қамтамасыз ету қажет.
Қорыта келгенде, қүқық қорғау органдары қызметкерлеріне жүргізілген эмпирикалық зерттеу әдістемелерінің негізінде қүқық ... ... ... ... ... ерекшеліктері жан-жақты талданып, кэсіби іс-әрекеттің табыстылыгы - олардың түлгалық-эмоционалдық ерекшеліктерімен тыгыз байланыстылыгы туралы зерттеу болжамы толыгымен ... ... ... В.Л. ... ... - М., 1991 г. - ... М.И. Основы общей и юридической психологии. - М., 1996 г.- 500 ... Ю.Ф. ... ... - М., 1995 г. -350 ... А.Р. ... задачи психологии права // Психологический журнал. - 1987 г. - Т.8, №1. - С.14-18.
Романов В.В. Юридическая психология. - М., 1987 г. - 25 ... и ... в ... ... ... Курс ... / Под ред. ... Н,А. Лапшина - Караганда, 1996.Г — 256 С.
Романов В.В., Кроз М.Ю. ... по ... ... кандидатов на службу в органы прокуратуры РФ: Метод.пособие. - М., 1994 г. - 277С.
Романов В.В., Кроз М.В. ... ... при ... ... ... для ... // ... психологии. - 1994 г. - №3. - С. 45-52.
Романов В.В. Профессиональный психологический отбор кандидатов на военно-юридический факультет Военного ... ... ... - М., 1989 г. -350 ... ... — Славская Деятельность и психология личности. -М., 1980 Г.-280С.
Авдеев В.В. ... ... ... ... ... ... органов внутренних дел в экстремальных ситуациях. - М.: Высшая ... 1988 г. - ... ... Основы обшей психологии //Соч.: В 2 т. - М., 1989. - ... - М, 1973. - 360 ... Н.А. ... ... ... ... подготовки слушателей учебных заведений ГСК РК
к действиям в экстремальных условиях.- Караганда, 1997. — 230 С.
Дуйсенбеков Д.Д. Проблемы преподавания психологических ... для ... ... // Вестник Алматинского Гуманитарного Унта им. Д.А. Кунаева. - 1999. - № 2. -300 ... Д.Д. ... как ... ... ... // Вестник Алматинского Гуманитарного Ун-та им. Д.А. Кунаева. 2000. -№ 1.- 350 С.
Ананьев Б.Г. Избранные психологические труды // Соч.: В 2т. -М.: ... 1980.- Т.2. -С. ... М.И., ... О.Л. Общая, социальная и юридическая психология. - М., 1997.- 550 С..
Дружинин В.Н. ... ... М., 1997.- ... В.А., ... В.Л. ... отбор и подготовка специалистов оперативного профиля. — Л., 1968. — 400 ... ... ... ... ... МГУ, ... ... диагностика: проблемы и исследования / Под ред.К.М. Гуревича - М., 1981.- 450С
Практикум по ... ... / Под ред. Е.Г. ... Т.Ю. Виноградова, СЮ. Якушина. - Казань, 1991.- 200 С.
Дружинин В.Н. Экспериментальная психология.- М., 1997.- 230 С. Түңлікбаева Э.М. ... ... ... ... ... Алматы, 1999. — 3-25.66
Бажин Е.Ф., Голынкина С.А., Эткинд A.M. Методы исследования уровня субъективного ... // ... ... - 1983. ... - С. ... Е.В. ... ... обработки в психологии.
—СГЖ, 1996. - С. 225-347С.
42 Суходольский Г.В. Основы математической статистики для ... ... ЛГУ, 1972. - С. ... З.А., Казанцева Э.Р. Основы математической статистики для психологов / Под ред. Ю.С. Багимова - Челябинск, 1993. —560 ... ... ... М.,. 1980- 600 ... К. ... Психология эмпатиий. Тексты. МГУД984г-С 375
Гозман.Л.Я. Психология эмоциональных отношений М.,.1987г- 650С
Вилюнас В.К. Психология эмоциональных явлений М.,. 1976г- 560С
Никифоров А.Р. Эмоции в ... ... М., 1974- 300 С ... Н.Р. Эмоции и чувства как формы отрожения М., 1971-
450С
Лук А.Н. Эмоции и ... ... ... донов Б.И. В мире эмоции Украина, 1987- 370 С
Фрейд 3. ... в ... ... ЗООС
53 Этченгоен Г Эмпатия\\ Журнал практической психологии и
психоанализа №1 2001г. ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арысқұм кен орнының мұнай өндіру ұңғымаларының түп аумағына әсер ету әдістерін талдау76 бет
Аудит пәні, мақсаттары мен міндеттері9 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
«Ферменттерді бөліп алу ферменттер әсерінің кинетикасы»5 бет
«ФФПС» - сериалы суда еритін полимерді цемент шикізат шламының сұйылтуға әсерін анықтау36 бет
Ішкі істер органдары штабтарының жүйесі және құқықтық жағдайы71 бет
Ішкі істер органдарындағы мемлекеттік қызметті ұйымдастыру және құқықтық негіздері59 бет
Ішкі істер органдарының арнайы күзет қызметі туралы74 бет
Ішкі істер органдарының жүйесіндегі штабтың рөлі55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь