Шағын және орта бизнес субъектілеріне салық салудың негіздері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1 ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕС СУБЪЕКТІЛЕРІНЕ САЛЫҚ САЛУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Шағын және орта бизнес субъектілерінің экономикалық мәні және оның экономикадағы алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
1.2 Шағын және орта бизнес субъектілеріне салық салудың шетелдік тәжірибелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
17
2 ШАҒЫН БИЗНЕС СУБЪЕКТІЛЕРІНЕ САЛЫҚ САЛУДЫ ЖҮРГІЗУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ ТҮСІМДЕРДІ ТАЛДАУ
2.1 Шағын және орта бизнес субъектілеріне салық салу механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 22
2.2 Алматы қаласы бойынша Ауезов ауданы Салық Басқармасы мәліметтері бойынша шағын бизнес субъектілеріне салық салу жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3 ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕС СУБЪЕКТІЛЕРІНЕ САЛЫҚ САЛУ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ...33


50

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
68

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
71
Қазақстан Республикасы өзінің дамуы барысында XXI ғасырға күрделі өзгерістермен аяқ басты. Нарықтық қатынастар жағдайында салық, салық жүйесі эканомиканы мемлекеттік реттеудің негізгі қаржы-несие механизмі, ең маңызды реттеушілердің бірі болып табылады.
Елдегі экономиканы дамытудағы ең негізгі көрсеткіштерінің бірі – шағын бизнес болып табылады. Шағын кәсіпкерлік немесе бизнес – бүгінгі өркениетті дүниежүзілік экономикалық даму жүйесіндегі болашағы күмән келтірмейтін салалардың бірі болып саналады. Нақты сектор және сауда кәсіпорындары мен компаниялары Қазақстан экономикасының дамуына, өсуіне, ұлттық табыс, жалпы ішкі өнім, жалпы ұлттық өнім, жұмыспен қамтылу дәрежесі және тағы да басқа көрсеткіштердің артуына тікелей әсер етеді. Кейінгі жылдары елімізде шағын бизнесті дамытуға көбірек көңіл бөліне бастады. Қорғауға және қолдауға ие бизнес шағын кәсіпкерлікті дамыту ол – кез келген ел экономикасының негізі. Дамыған елдердің тәжірибелері көрсетіп отырғандай, шағын және орта бизнесті қалыптастыру мен дамыту экономиканы нығайту үшін қолайлы алғышарттар жасайды. Атап айтқанда, салалық және өңірлік монополизм жойылады, рынокта тауарлар мен қызметтер көбейеді, жаңа жұмыс орындары ашылады, ғылыми-техникалық прогрестің жетістіктері өмірге енгізіледі, қоғам тұрақтылығының кепілі болып табылатын орта тап қалыптасады.
Шағын және орта бизнес субьектілеріне салық салу арнаулы салық режимі негізінде тұрақты және үнемі жүргізілетін болса, ол экономиканың дамуына мүмкіншілік береді, ал экономиканың дамуы ол – дамыған елдердің қатарына қосылуға мүмкіншілік тудырады. Экономикасы жаңа дамып отырған елдер үшiн шағын бизнестi жандандыру шешушi рөл атқарады. Кәсiпкерлiк қызмет бұл елдер үшiн дағдарыстан алып шығатын бiрден-бiр сара жол болып отыр. Оның аясында жалпы iшкi өнiмнiң үлес салмағын артып, экономикалық тұрғыдан жұмысқа жарамды тұрғындар жұмыспен қамтамасыз етiледi. Бұл индустриалды, дамыған экономикасы бар және өтпелi кезеңдi басынан кешiрiп отырған елдер экономикасы үшiн тым жағымды көрiнiс. Ол бәсекелестiкке сай келе алатын динамикалық диверсификациялық бағытта халықтың жұмыспен қамтамасыз етiлуiне, оның әлеуметтiк тұрмыс жағдайын көтеретiн шын мәнiндегi қуатты экономикаға жол ашады. Дегенмен, зерттеу барысында шағын бизнес алдында тұрған проблемалардың жеткілікті екендігі анықталды және олар терең ғылыми ізденісті талап етеді. Шағын бизнестің дамуына кері әсер ететін бірқатар факторларды былайша топтауға болады:
1. Салық саясаты;
2. Жалпы экономикалық жағдайдың тұрақсыздығы;
3. Несие саясаты;
4. Өнімді өткізу мәселесі;
5. Шикізатпен қамтамасыз ету мәселесі;
6. Мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл.
1. 2012 жылғы 14 желтоқсандағы ««Қазақстан-2050»» стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты ҚР Президентінің Қазақстан халқына жолдауы.
2. ҚР Салық Кодексі, Алматы, 2013.
3. ҚР Республикалық бюджет туралы заңы, Алматы, 2012
4. Қалымбекова Ж.Қ//Шағын кәсіпкерліктің экономикадағы ролі мен маңыздылығы. Қазақстандағы экономика өсімі: көзі, факторлары, тенденциясы және болашаққа болжау.-Алматы: Қазақ университеті, 2004.
5. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: оқу құралы.-Алматы: Қазақ университеті, 2003. 88-95б.
6. А.В.Сидорович., Ә.Ә.Әбішев.Ұлттық экономика:Алматы,2011.203-220б.
7. Ермекбаева Б.Ж. Проблемы развития налоговой системы РК в условиях глобализации экономики.- Алматы: Қазақ университеті, 2007.-136 б.
8. Бохаев Д // Шағын және орта бизнес түсінігі және оны несиелендірудің теориялық мәні мен маңызы // Экономика негіздері №3 (21)2007.
9. Алматы қаласы Әуезов ауданы Салық Басқармасының 1-Н,2-Н есебі (2010-2012жж)
10. Керимбекова Р.Н // Қазақстандағы шағын және орта бизнестің қалыптасу ерекшеліктері // Аль Пари №1-2 (2009).
11. Утаров А.К // Шағын және орта кәсіпкерліктің даму көрсеткіштерін талдаудағы тиімді экономикалық –математикалық әдістер//Аль Пари №3(2008).
12. Алтынбеков М.А // Шағын және орта кәсіпорындарда салық есебін жүргізу тәртібі //Аль Пари №4(2009)
13. Закон Республика казахстан “О государственнной поддержке малого предпренимательства”,19.07.2001 г.
14. Нысанбаев С.Н., Қожамқұлова Ж.Т. Коммерциялық кәсіпкерлік негіздері: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2004.
15. М.В.Романовский, О.В.Врублевский. Налоги и налогообложение.-Москва: Питер, 2009.-522 с.
16. www.salyk.kz
17. www.google.kz
18. Шағын бизнестегі тәуекелді басқару // Аль Пари №2 (2011).
19. Рахметулина Ж.Б // Анализ внешних факторов предпринимательского риска в РК // Аль Пари №3(2011).
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ………………………………………………………………........... |6 |
| | |
|1 ... ЖӘНЕ ОРТА ... ... ... ... НЕГІЗДЕРІ | |
| | ... ... және орта ... ... ... мәні және | |
|оның экономикадағы алатын |9 ... |
|. | ... ... және орта бизнес субъектілеріне салық салудың шетелдік | ... ... | |
| | |
|2 ... ... ... САЛЫҚ САЛУДЫ ЖҮРГІЗУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ | |
|ТҮСІМДЕРДІ ТАЛДАУ | ... ... және орта ... ... ... салу | ... ... | ... ... қаласы бойынша Ауезов ауданы Салық Басқармасы мәліметтері| ... ... ... ... ... салу ... | ... ... | |
| | |
|3 ... ЖӘНЕ ОРТА ... ... САЛЫҚ САЛУ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН |50 |
|ШЕШУ ЖОЛДАРЫ……………………… | |
| | ... ... | |
| | ... ... |71 ... | ... ... ... ... барысында XXI ғасырға күрделі
өзгерістермен аяқ басты. ... ... ... ... ... ... ... реттеудің негізгі қаржы-несие механизмі, ең маңызды
реттеушілердің бірі болып табылады.
Елдегі экономиканы дамытудағы ең негізгі ... бірі – ... ... ... Шағын кәсіпкерлік немесе бизнес – бүгінгі ... ... даму ... болашағы күмән келтірмейтін
салалардың бірі болып саналады. ... ... және ... ... ... ... ... дамуына, өсуіне, ұлттық табыс, жалпы
ішкі өнім, жалпы ұлттық өнім, жұмыспен қамтылу дәрежесі және тағы да ... ... ... әсер ... ... жылдары елімізде шағын
бизнесті дамытуға көбірек көңіл бөліне бастады. Қорғауға және қолдауға ... ... ... ... ол – кез ... ел ... негізі.
Дамыған елдердің тәжірибелері көрсетіп отырғандай, шағын және орта бизнесті
қалыптастыру мен дамыту экономиканы нығайту үшін ... ... Атап ... салалық және өңірлік монополизм жойылады, рынокта
тауарлар мен қызметтер көбейеді, жаңа ... ... ... ... ... жетістіктері өмірге енгізіледі, қоғам тұрақтылығының
кепілі болып табылатын орта тап қалыптасады.
Шағын және орта бизнес субьектілеріне ... салу ... ... ... тұрақты және үнемі жүргізілетін болса, ол экономиканың
дамуына мүмкіншілік береді, ал экономиканың дамуы ол – ... ... ... ... ... Экономикасы жаңа дамып отырған
елдер үшiн шағын бизнестi жандандыру шешушi рөл ... ... бұл ... үшiн ... алып ... ... сара жол ... Оның аясында жалпы iшкi өнiмнiң үлес салмағын артып, ... ... ... ... ... ... етiледi. Бұл
индустриалды, дамыған экономикасы бар және өтпелi кезеңдi ... ... ... ... үшiн тым ... көрiнiс. Ол бәсекелестiкке сай
келе алатын динамикалық диверсификациялық ... ... ... ... оның ... тұрмыс жағдайын көтеретiн шын
мәнiндегi ... ... жол ... Дегенмен, зерттеу барысында шағын
бизнес алдында тұрған проблемалардың ... ... ... және
олар терең ғылыми ізденісті талап етеді. шағын бизнестің дамуына кері әсер
ететін бірқатар факторларды былайша топтауға болады:
1. Салық ... ... ... ... ... ... ... Өнімді өткізу мәселесі;
5. Шикізатпен қамтамасыз ету мәселесі;
6. Мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл.
Келтірілген ... ... ... ... ... ... ... қызмет етуіне кедергі болып отырған
мәселелердің бірі – ... ... ... ... ... ... сондықтан салық саясатына көп көңіл бөлген жөн, салық
саясатының дұрыс жүргізілуі мемлекеттің ... ... ... ... ... бизнесті дамыту факторларын атайтын болсақ,
онда мына ... ... ... болады. Аталған мәселелерді салық
заңнамасында шешу үшін мыналар ... ... ... жаңа өндірістік – ... ... ... ... ... ... ... сектордағы кәсіпорындардың несиені өтеу кезінде салық салу
процедурасын қайта қарау;
3. ынталандырушы салық режимін орындау ... ... ... ... ... көрсету.
Салық саясаты шағын кәсіпкерлік субъектілер санының ... ... ... ... өндірілген жұмыстар мен
көрсетілген қызметтердің экономикалық реттеушісі болуы ... ... ... ... ... таңдағы шағын бизнес
субьектілеріне салық салу ... ... ... ... ... ... ... тарапынын жүргізіліп жатқан ... ... ... ... ... шағын бизнес субьектілеріне салық салуда мемлекет ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда
жұмыс жасайтын шағын бизнес субьектілерінің жағдайын жоғарлату мен қатар
бюджетке ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Осы жұмыстың
негізгі мақсаты ол- шағын ... ... ... салу ... тарапынын жүргізіліп жатқан қолдаулардың тигізетін әсері қандай,
шағын бизнес субьектілері арнаулы режим негізінде салық ... ... ... ... ... өз ... қоса ма осы ... қарастыру
болып табылады.
Ал осы мақсатқа сүйене отырып, негізгі міндеттерге мыналар жатады:
1. осы таңдағы өзекті проблемелардың бірі- ... ... ... ... ... ... ... идеологиясын түбегейлі жаңалауымыз
қажет;
2. шағын бизнес субьектілерінің ... ... ... ... ... ... тәжірибелерімен салыстыру, артықшылықтары ... ... ... ... ... көрсетіліп жатқан қолдауларын ақтау,
салықтан жалтаруды болдырмау ... ... ... ... ... біз шағын бизнес субъектілеріне
оларға ... ... ... ... ... ... да ... болса, оларды шетел тәжірибелеріне сүйене отырып шешуге
мүмкіншілік беруіміз керек. ... ... ... ... ... осы қолдауларды уақытымен қолдана алу мүмкіншілігін тудыру
керек.
Болашақта ... ... ... өркендеуі ол – орта, ірі
бизнестің туындауына себеп болады, сондықтан ... ... ... ... керек. Мемлекеттегі шағын ... одан ... ... ... – елдің экономикалық жағдайының жақсаруына, дамыған
елдердің ... ... ... әлеуметтік жағдайының жақсаруына
бірден-бір себеп болып табылады. Шағын және орта бизнес – ... және ... ... ... ... ЖӘНЕ ОРТА ... СУБЪЕКТІЛЕРІНЕ САЛЫҚ САЛУДЫҢ НЕГІЗДЕРІ
1. Шағын және орта ... ... мәні және оның ... орны
Қазақстан Республикасы нарықтық қатынастарға өту ... ... ... ұйымдастырды және оның ең маңызды бөлiгi
шағын бизнес ... ... Ел ... ... ... ірі өндірушілер монополиясын шектеуде және бәсекелестiктi
дамытуда, тауар және ... ... ... жұмыссыздық
мәселесiн тежеуде және жаңа технологияларды енгiзуде шағын ... ... ... ... ол ... алға ... бiрден-бiр тетігі болып
табылатыны сөзсiз. Шағын және орта ... iрi ... ... ... ... ... ... байланысты икемдi, жаңадан жұмыс ... ... ... жұмыс iстеуге қабілеттi.
Шағын бизнестің мәнін ... ... ... ... ашып ... ... ... ғана «шағын бизнестің»
негізгі түсінігін нақтылау керек. ... ... ... ... ... ... анықтамалар шамадан тыс көп.
Кәсіпкерлік немесе бизнес теориясы ғасырлар бойы дамыды, оған классикалық
экономикалық теорияға, неоклассикалық теорияға, ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі бағыттар
тән.
Ғылыми термин түсінігінде «кәсіпкер» ... ... ... VIII ғасырдағы атақты ағылшын экономисі, банкирі Ричард Кантильон
енгізді. « ... - ... ... мен сату ... ... ... тауарларды сатып алу мен сату процесстеріне қатысатын,
бірақ кірістерінің ... ... біле ... адамдар. Ең басты ерекшелік
– тәуекелділік » - деген.
ХХ ғасырдың басындағы капиталистік елдер экономикасының шапшаң ... ... ... ... ... ... ... қатысты жаңа баптардың пайда болуына ... ... ... Йозеф Шумпетерді атап өту керек.
Й. Шумпетер кәсіпкерлер деп - әр ... ... ... ... ... ... Оның ... бойынша,
кәсіпкерлік қызмет адамға мәңгілік бекітілмеген, ол оның жеке ... ... ... пен ... ... ... ... «... ол тек өзінің жеке ... ... жеке ... ... және де ... қол арқылы жоспарланбаған мақсаттарына жетеді.
Қоғамға қызмет етемін деп ойлаған кезден гөрі, ... жеке ... ... ... ... ... алып ... ұғымына анықтама беруші келесі ағым – ... ... ... одан ... ... мен ... ... Мысалы, 1797 жылы Бодо кәсіпкер – іскерлік қызметке жауап
беруші, ... ... ... ... ... және оған ... тұлға деген. 1964 жылы Питер Друкердің дәлелдемесі – кәсіпкер қандай
болмасын мүмкіндікті пайдалана отырып, ең ... ... ... ... ... болып отырған әр түрлі ағымдардың тұжырымдары түсінікті, ғылыми
көзқарас тұрғысынан қарағанда өте маңызды. ... ... ... ... Ол кәсіпкерлік қызметті ең алдымен жаңалықтар
мен жаңа немесе ескі ... жаңа ... ... әр ... ... жаңа шикізат көздерін, өткізу рыноктарын аша
отырып, ... ... ... ... өзгертумен байланысты іс-
әрекет деп есептейді.
Кәсіпкерлікке, яғни бизнес ұғымына берілген анықтамалар, ... ... ... ашып ... Сондықтан, кәсіпкерліктің барлық
жоғарыда аталған анықтамаларын негізге ала ... тағы бір жаңа ... ... ... ... ... ... пайда болды. Дәлел
ретінде Роберт Хизричтің анықтамасын келтіруге болады.
Кәсіпкерлік (бизнес) – ... ... ие ... жаңа ... ... ал кәсіпкер – осыған бар күші мен уақытын жұмсай отырып, орнына
ақшалай және ... жете ... ... психологиялық және
әлеуметтік тәуекелді мойнына алатын ... және ... ... ... ... өте ұқсас
екенін айтқан жөн. Орыс тілінде «бизнес» - ... ал ... ... ... Орыс ... ... шет ел сөздеріне сәйкес келеді,
сонымен қатар, ... ... да ... ... ар ... – «іс» және жай «іс» ғана ... яғни ... айтқанда, кәсіпорынды және өз ісін ұйымдастыру
болып табылады.
Егер де біз, батыс ... ... ... ... ... «кәсіпкер» және «бизнестің» жүйелі анықтамаларына сүйенетінін
көре аламыз.
С. ... Р. ... Б. ... ... ... ... Олардың пайымдауынша, бизнес деген не? ... – іс ... ...... ... өнім өндіру. Бизнес – біздің әлеуметтік-
экономикалық жүйеміздің орталық магистралі. Бизнес – ... үшін ... ... Бизнес – біздің өмір сүріп жатқан
жүйеміз.
Бизнесті – біз, ... ... ... және ... ... ... ретінде қарап кеттік. Сонымен қатар,
бизнестің түрлеріне қарай шағын бизнес, яғни, ықшамдалған ... ... ... ... және ... ... ... және де заңға сәйкес орындауы негізінде түсіндіріледі.
Берілген ... ... ... ... болады: қоғамның
экономикалық өмірінде бизнес және ... ... ... ... ... ... ... анықтамаларында игілікті
бизнес жайлы айтылады.
Ал, біздің экономикалық әдебиеттерімізде, негізінен, жүйесіз ... орын ... ... ... ... ... ... бабын
түсіндіреді.
«Бизнес» және «кәсіпкерлік» түсініктерінің ұқсастықтарымен қатар,
олардың ... тән ... ... бар. ... ... түсінігіне қарағанда ауқымды болып келеді.
Кәсіпкерліктің субъектілері – жеке немесе заңды тұлғалар, басқаша айтқанда,
кәсіпкер.[14,б.70-76]
Ал, ... ... ... ... ... 1. ... субъектілері.
Дерек көзі: Нысанбаев С.Н., Қожамқұлова Ж.Т. Коммерциялық кәсіпкерлік
негіздері.
Бизнестегі субъектілеріне қарай бөлгенде мынадай түрлері ... 2. ... ... ... Нысанбаев С.Н., Қожамқұлова Ж.Т. Коммерциялық кәсіпкерлік
негіздері.
Көрсетілген бизнес түрлерінің мәнін тереңірек талдаған жөн. Бизнес
түрлерінің әрқайсысы екі ... ... ... ... қарым-қатынасында
іскерлік мүдде жатыр, түпкі нәтижесінде өзара тиімділікке жетеді. Аталған
элементтерді келесі кесте арқылы қарастырамыз. (1 ... ... ... бойы ... ... негіздемелері
дамып отырды. Сонымен мынадай қорытынды жасауға болады: ...... алу ... ... барлық факторларын қозғалысқа келтіретін
және толық экономикалық ... ... ... және
белгісіздіктің белгілі үлесімен ... ... ... ... ... ... ... өзін - өзі
ұйымдастыру және өзін - өзі ... ... 1.Әр ... бизнес түрлерінің мәні
|Негізгі |Кәсіпкерлік ... ... ... ... ... |бизнес |бизнесі ... ... ... |Өндіріс |Тұтыну және |Жұмысшы ... ... ... ... |күшіне жеке|құралдарына, |
| ... ... ... ... ... |
| | ... | ... |
| | | | ... ... | | | ... ақша |
| | | | ... |
| | | | ... ... |
|Бизнестің |Кәсіпкер- ... ... ... ... ... |тұтынушы |жалдамалы |мемлекеттік ... ... | ... ... |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... ... С.Н., Қожамқұлова Ж.Т. Коммерциялық кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлердің жиынтығы ретінде келесі қызметтерді атқарады: жалпы
экономикалық, шығармашылық ізденіс (инновациялық), ресурстық, ... ... ... ... ... қызмет анықтаушы
болып табылады, бұл кәсіпкерлік ұйымдар мен жеке кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... ... ... көрсету,
жұмыстарды орындау) өндіруге және нақты ... ... ... ... ... өсудің, жалпы ішкі өнім мен
ұлттық табыс өсуінің басты шарты болып ... ...... ... қызметтерінің бірі.
Кәсіпкерліктің дамуы ресурстардың барлық түрлерін тиімді ... ... ... өз ... ... ... ... жаңалықтарды енгізіп,
біліктілігі жоғары жұмыс күшін, ресурстарды тиімді пайдалана білсе жоғары
табысқа қол жеткізеді.
Сонымен қатар ... ... ... қызметін де
атқарады. ... ... жаңа ... ... қана қоймай, алға
қойған мақсатына жету үшін жаңа құралдар мен факторларды жасауы ... ... ... ... қызмет етсе, олардың әртүрлі деңгейдегі
бюджетке, бюджеттен тыс және ... ... ... қаражаттары да
соғұрлым көп болады.
Сонымен бірге кәсіпкерліктің дамуы жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жағдайын жақсартады.
Кәсіпкерліктің келесі бір маңызды қызметі – ұйымдастырушылық қызмет,
бұл қызметке кәсіпкерлердің өз ісін ұйымдастыруда дербес ... ... ... ... ... ... құрылымдарды құруы
және т.б. жатады. Ұйымдастырушылық қызмет ... және орта ... ... ... ... ... ... көрініс табады.
Кәсіпкерлікті шаруашылық қызметтің бір түрі деп қарастыра отырып,
оның негізгі ерекше ... ... ... болады:
1. Шаруашылық субъектілерінің еркіндігі және тәуелсіздігі.
2. Пайда табуға бағытталуы.
3. Шығармашылық ізденісі.
4. Шаруашылық ... нар ... ... осы ... аталған белгілер экономикалық қызметке тән болса, онда
оны толық негізбен кәсіпкерлік қызмет деп атауға болады.
Кәсіпкер қабылданған ... ... ... қызметтің кез келген түрімен
айналыса алады.
Қазіргі таңда кәсіпкерлікті ... ... ... және ... дағдарыстармен;
2. білікті мамандардың жоқтығымен;
3. нормативті - құқықтық ... ... ... ...... қызметпен, тұрақты қауіппен;
4. капиталдың тапшылығымен;
5. шаруашылық жүргізуші ... ... және ... ... ... ... қиын жағдайларда өтуде.
Кәсіпкерлік қызметтің Қазақстан Республикасында ... ... ... ... бастап құрала бастады. Бұл бизнес ... ... ... ... ... ... және басқа да нормативті
құқық актілері қабылданып, іске асуда. ... ... ... ... ... ... ... ол: шаруашылық серіктестерінің ... ... ... ... ... ... ... тіркеу, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын азаматтар мен заңды
тұлғалардың құқығын қорғау және т.б. Ал, бүгінгі күні ... ... олар ... ... ... алса, қазіргі кезде
өзгерістер енгізіліп, сонымен ... ... ... ... ... ескере, 2010 жылы жаңа салық кодексі қабылданғаны белгілі.
Шағын және орта ... - ... ұсақ және орта ... жиынтығы деп берілген, кәсіпкерлер бірлестікке тікелей
енбеген және экономикада монополия ... ... роль ... кәсіпорын – аздаған жұмыскерлер саны бар, кәсіпорынға
арналған кәсіптік іс- әрекетімен ... ... ... аз ғана үлесі бар
кез-келген жеке ... ... ... Оның негізі шығаратын және
жүзеге асырылатын өнімінің құнымен анықталады. Ірі ... бір ... ... кәсіпорындар саны ондаған, жүздеген мың боп келсе, бір ғана
осындай кәсіпорынға жалпы өндіріс көлемінің аз ғана ... ... ... ... ... ... өнімінің жартысын шығаруға қабілетті болар
еді.
Шағын және орта бизнес дарынды, адал, ... ... ... ... және орта бизнес табиғаты белсенді адамдарға жеке пайдасын
іс жүзіне асыруына және ... ... ... ... шағын бизнесті шығармашылықпен жұмыс істете отырып, кез-
келген ... ... ... ... ... ... енгізуге
тырысуда. Көбінесе олар асығыс шешімдер қабылдауға ... олар ... ... мен ... ала ... жаңа ... енгізе алады,
жаңа өнім немесе қызметтің жаңа ... ... ... ал ірі өндірушілер болса
компанияның нұсқауларымен және ережелерімен тығыз ... ... ... ... ... ... шағын топтарға жататын кәсіпорындарға қатысты
50-ден астам ... ... бар. ... түрде олардың ең
негізгілерін төмендегідей бөлуге болады :
1) ... ... ... ... ... ... иесі мен
менеджер қызметін бір адамның атқаруы, нарықтың аздаған бөлігіне ие болу
және ... ... ... ... қызметтің қысқа да нұсқа мақсаты
және т.б.)
2) Сандық өлшемдер (кәсіпорындағы жұмыс істеушілер ... ... ... ... өнім ... және ... шағын бизнеске жатқызатын критерийлер бір елден ... ... ... ... бір ... ... ауысуында өзгереді
Дегенмен де, көптеген елдердің тәжірибесінде көбінесе сандық өлшемдер
қолданылады ... ұсақ ... ... өлшемдерін анықтау капитал
көлемі, жұмыскерлер саны болып табылады, ал Ұлыбританияда айналым көлемінің
өлшемдері, активтер мен жұмылдандырылғандардың ... саны ... ... ... өлшемдер негізінде жіктеледі, яғни,
жұмыскерлердің саны, ... ... ... ... түрі ... ... ... Республикамыздың Президенті мен Үкімет шетелдік үлгіні
бетке ала отырып, шағын бизнестің қажеттігі туралы үнемі ... ... және орта ... ... ... мен ... ... біздің елімізде жолданған адам саны елуге жетпейтін жеке
кәсіпкерлер енеді.
Шағын және орта бизнестің ... ... ... тез ... өндірушілердің аймақтық нарыққа бағытталуы, сұраныстың өзгеруіне
қолайлы бейімдеу және т.б.Бүгінгі ... ... ... ... Қазақстан
экономикасының ажырамас бөлігі.
Шағын және орта бизнестің дамуы ... ... ... жеке ... ... ... азаматтардың кірістерін жоғарылататын және әр ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
белсенді тұрғындардың санының өсуі;
3) аз капитал ... жаңа ... ... ... ... ... көрсету
сферасында;
4) өндірушілер монополиясын жою, бәсекелестікті орта жасау;
5) көп еңбекті ... ... ... ... аз ... ... экономиканың әр түрлі секторының арасындағы ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті мемлекет
тарапынан қолдау түрі кең ауқымды жүріп жатыр.Нарықтың әр түрлі аймақтарын
жеңіп алу және ... ... ... ... ... ... ... осы сферасының шаруашылық жүргізуші субъектілерін
мақсатты ... ... ... ... ... ролі мен ... ... туғызады.
Кәсіпорындарды шағын бизнес субъектілеріне жатқызу көрсеткіштері
олардың жұмыс істейтіндердің ... ... ... ... ... ... Бірақ, барлық дамыған елдерде ... ... ... ... саны алынады.
Яғни, шағын бизнес субъектілері екі критерий ... ... ... ... ... ... жалпы құны.
«Шағын бизнес» кәсіпорындары – мына критерилерге жауап беретін
кәсіпорындар шағын ... ... ... ... ... ... жұмыскерлердің саны (қосымша істеушілерді қоса) елу адамға ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен шұғылданатын
заңды тұлғалар:
3. толық серіктестік;
4. жауапкершілігі шектеулі серіктестік;
5. қосымша жауапкершілікті серіктестік;
Әлемдік тәжірибе ... ... ... әр ... ... ... ... экономикасында да елеулі роль атқарады.
Себебі оған тән ... ... ... ... ... тез ... шағын кәсіпкерлік субъектілерінің істі ... ... ... ... және оларды шешудегі ... ... ... іске асыруда шығындардың жоғары болмауы, әсіресе басқаруға
жіберілген шығындар;
5. өзінің идеяларын іске асырудағы, ... ... жеке ... ... мүмкіндіктің бар болуы;
6. алғашқы капиталға төмен қажеттілік және ... ... ... өнімне және өндіріс процесіне тез өзгеріс енгізу қабілеттілігі;
7. ... ... ... айналымдылығы.
Міне, осындай артықшылықтары болғандықтан, шетелдерде шағын бизнес
ілгері дамып отырады, сондай-ақ біздің елде де осындай ... ... олар ... ... ... ... тәжірибелері
негізінде өзіміздің елдегі шағын бизнесті дамытуға белсенді қатысуымыз
керек. Сонда ғана біздің ... ... ... ... де, ... үстінде болады.
Сонымен қатар, Халықаралық еңбек бюросының баяндамасында былай деп
берілген: шағын кәсіпорындар ірі ... ... ... ... ... ... бір ... есептегенде аз
капитал салымдарын қажет етеді, жергілікті ... және ... кең ... ... иелері қор жинауға және ... ... ... ... ... жетуде үнемі жеке ынталандыру, басқаша айтқанда,
жеке мотивация ... ... ... Шағын және орта ... ... ... ... деңгейін жақсы біледі,
тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... жиі
кездеседі, жалдамалы қызметкерлердің ... ... ... ... Ең ... ... бизнестің қызметіне инновациялық бағыт тән.
Шағын бизнестің рөлі туралы айтатын болсақ, шет ел тәжірибесіне
сүйене ... ... ... дамуы келесі мәселелерді сәтті
шешудің ... ... ... ... тауарға (жұмысқа, қызметке) ... ... ... ... ... ... бәсекелестік, өркениетті, нарықтық
қатынастар құру;
1. ассортиментті кеңейту мен тауарлар, жұмыстар, ... ... ... ... ... ... ... шағын
бизнес тауарлар сапасының және қызмет көрсету мәдениетінің ... ... ... ... мен ... ... нақты тұтынушыларға жақындауы;
3. экономиканың құрылымдық қайта құрылуына себеп болу, шағын кәсіпкерлік
экономикаға иілімділік, мобильдік, сипат береді;
4. өндірісті ... ... өз ... ... ... ... ірі компанияларға қарағанда іске үлкен
қызығушылықпен салады;
5. қосымша жұмыс орындарын құру, жұмыссыздық деңгейін қысқарту;
6. ірі өндіріс ... ... ... тұрғындардың бөлек топтарын, атап
айтқанда, зейнеткерлерді, мүгедектер, оқып жүргендер, үйде ... ... ... ...... прогресті жетілдіру;
8. жергілікті шикізат көздері мен ірі өндіріс ... ... ... ірі ... ... ... ... құрылғылар шығару мен
қосымша және қызмет көрсететін өндірістер құруға көмектесу;
10. мемлекетті рентабельділігі төмен және ... ... ... алу мен сатып алу есебімен бастау.
Шағын және орта бизнестің осы және тағы ... ... ... оның дамуын мемлекеттің маңызды мәселелері қатарына қояды.
Қазіргі кезде шағын ... ... ... позицияларды жеңіп
алуда, ірі бизнестің серіктері болды. Бұл ... ұғым – ... ... ... барлық елдер мемлекеттері шағын кәсіпкерліктің дамуын
қолдау мен ынталандыруда.
Экономикасы дамыған және дамушы елдерде ... ... ең ... маңызды сфераларының бірі, ал қоғамда ... ... ... ... орта және ірі ... ... байланысты.
Берілген елдер Үкіметі, әр түрлі формаларда және түрлерде көрінетін, шағын
бизнестің дамуына белсенді қолдау көрсетеді. Елде отандық ... ... үшін ... ... ... мен өнім экспортымен байланысты.
Шағын және орта ... ... ... ... ... қолдау
түрін әрі қарай дамыту және кейбір жағдайларды іске асыру механизмін құру
қажет, франчайзинг, венчурлік ... ... және ... ... үшін ... ... керек. Осындай қолдаудың нәтижесінде
шағын кәсіпкерлік ұлттық экономикада ... ... ... бастайды.
.[6,б.203-220].
1.2 Шағын және орта бизнес субьектілеріне салық салудың шетелдік
тәжірибелері
Бүкіл дүние жүзінде ... және орта ... ... ... ... Сол шағын кәсіпкерліктің даму деңгейіне елдің
экономикалық дамуының өсуі ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің кеңінен дамуы орын алып отырғандығы
байқалып отыр. Ұлыбританиядағы шағын бизнеске жұмыскерлер саны елу ... ... және орта ... ... тең ... ... ... фирмалар американдық фирмалардың 99 пайыз ... ... ... ... ... жанұялық немесе жеке кәсіпорындар. Мұндай фирмалардың
87 пайыз саны 20-дан аспайтын, ал 80 пайыз ... ... ... жұмыс
істейді. Қазақстандағы жағдаймен салыстыратын болсақ, біздің елде шағын
және орта бизнес ... ... ... ... ҰБ, ... ... ... тәуелсіз мемлекет болғандарына бірнеше мың жыл болды, ал
біздің Қазақстан тәуелсіздік алғанына небары жиырма бір жыл ... ... ... ... ... ... ... жеттік, бірақ дамыған
елдермен ... ... ... қалғанымыз белгілі. Біз әлі жас
мемлекетпіз, әлі де ... ... ... Сол сияқты шағын
бизнестің де жағдайы да өркендеп келеді, ... ... ... біздің тәжірибеміз аздау, бірақ болашақта бізде алпауыт елдер
қатарына қосыламыз.
Ұлыбританиядағы шағын және орта фирмалар жалпы ұлттық ... ... ... оның ішінде өңдеуші өнеркәсіпте 21 ... ... ... ... ... 86 ... ... көрсету саласында 81 пайыз құрайды.
Ұлыбритания экономикасында олар ғылыми – техникалық прогресс ... ... ... ... ... және ... ... тең
жартысына жуығын қамтамасыз етеді. Өндіріске жұмсалған әрбір ... олар ірі ... ... ... ... алғанда 17
еседен көп ғылыми жаңалықтар енгізуде. Шағын инновациялы өндіріс мұнда
ғалымдар және ... сол ... ... ... ... ... жыл ... құрылатын 600-700 мың фирмалардың
1/8 бөлігін ... ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі бағыттарының
бірі – ол қаржы түсімдерін ... ... ... Ол екі ... ... ... мақсатты бағытталған субсидияландыру арқылы;
2. қаржыландыру үшін жеке ... ... ... іске ... ... ... бизнестің әкімшілігі
(ШБӘ) құрылған және ол шағын кәсіпкерлікке ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асырады.
Ал, Қазақстан территориясында шағын бизнеске ... ... ... ... ... әкімшілік құратын болсақ, біздің елде де ... ... ... ... даму ... ... деп ойлаймыз.
Шағын және орта бизнес әкімшілігі шеңберінде ... ... ... асырылады:
1. халықаралық саудаға көмектер;
2. зерттелу мен жобаларды жасауға ... және ... ... кәсіпкерлікті дамыту;
4. әйел кәсіпкерлерге жағдай жасау;
5. ардагер - кәсіпкерлерге көмектер;
Сонымен қатар, Ұлыбританиядағы шағын ... ... ... ... ету ... ... ... шағын кәсіпкерлікті инвестициялауды компаниялардың конкурстық негізде
несиелермен қамтылуы;
7. қарыздар мен несиелер негізінде мемлекеттік іс ұсынылуы ШБӘ 25 ... 750 мың ... ... ... ... ... ортаны қорғауға байланысты шағын бизнесті қаржыландыру ( бұл
жағдайда ШБӘ максималды деңгейі бір млн. ... ... ... ).
Сонымен қатар, Ұлыбританиядағы қолдау жұмыстары шағын кәсіпкерлік
субьектілеріне салықтық жеңілдіктер берумен ерекшелінеді. Мысалы, табысы 50
мың ... ... 15 ... ... ... ... 70 ... дейін табысы бар шағын фирма салық нормасы 25 пайыз; ал ең ... 34 ... ... ... ... мен 12 ... ... мекемелерінің 100млн. долларлық бюджетінен шағын ғылыми зерттеу
фирмалар қызметін ... ... 1,25 ... қаржы ресурстарын
бөлуге міндетті болып табылады. Сондай-ақ біздің елде де ... ... ... көрсетілген, ол арнаулы салық ... ... ... ... ... ... бір жолғы талон, олардың
өздеріне тән ... ... бұл да ... біршама жеңілдік
болып келеді.
Өтпелі кезең ... ... ... ... ... тәжірибелерін талдау маңызы өседі. Дамыған капиталистік
мемлекеттердің ... ... ... ... және ... ... ... үлесінің артуын көрсетеді.
Сонымен қатар, мемлекеттерде шағын бизнестің ... әр ... ... ... ... және ... ... көрсетуге,
бюджетті – қаржылай жеңілдіктер болуы, инфраструктуралық қолдау шаралары
және шағын кәсіпкерлікті қолдау, дамыту іс-шаралары жатады.
Италияда ... және орта ... ... ... ... ... құқы мен ... тікелей басқарудың бірлігі болып
табылады. ... ... - ... тікелей басқарудың
айқындылығы, яғни ... ... ... оның көлемінің
шектеулілігі қожайын мен жұмыскер арасындағы өзіндік ерекше қатынастар
сипаттарын білдіріп, ... ... ... үшін екі ... да ... ынталылығын тудырады.
Үшіншіден, кәсіпорындар өмірінде ... ... ... ол ... нәтижелілігіне тек қана мүлік ... ... бел ... ғана ... ... ... оның
өзінің де өндіріспен тікелей айналысып, оны ұйымдастыруға барлық ... ... – істі ... ... ... кәсіпорындар қызметін нәтижелі
жүргізу, ұйымдастыруға атадан балаға мұра ретінде машықтану.
Бесіншіден – шағын кәсіпкерліктің тағы бір ... ... ... ... ... ... болады.
Егер «алыптар» қажетті ресурстарды негізінен ... ... ... ... ... ... ал шағын және орта кәсіпорындар банктердің
аздаған несиесіне арқа сүйейді, сондықтан да олар үшін ... ... ... ... табылады.
Шағын кәсіпкерліктің жоғарыдағы аталған сапалық жақтарымен бірге
сандық жағынан да сипаттамалары бар. Олар екі ... ... ... ... мен ... қамтылғандар саны. Италияда қабылданған
есептеу методологиясына сәйкес халық шаруашылығының бұл ... ... бір ... ... ... ...... жеке еркін мамандық
иелері (дәрігер, нотариустар, салық пен жарнама бойынша консультанттар,
аудиторлар, өз ... ... ... ... ... педагогтар,
баспасөз, өнер қызметкерлері және тағы басқалар ).
Жұмыс істейтіндер саны 1-ден 43 ... ... және ... ... 1 ... ... ұсақ кәсіпорындар;
Жұмыс істейтіндер саны 50-ден 499 адамға дейінгі және жылдық ... 1 ... 10млн ... дейінгі орта кәсіпорындар.
Италиядағы шағын бизнестің экономикалық маңызы, ... ... ... ... 2/3 ... қамтып отырған жұмыс беруші ретіндегі,
екіншіден елдің жалпы ішкі ... ... ... ... өнім ... ... көрсетуші ретіндегі; үшіншіден ... ... ... патенттердің жартысынан артығының өндіріске еңгізудегі үлесіне
2/5 бөлігі келетін ... ... ... ... ... ... ... оқу орындарының 85 процентін
қамтитын кадрлар дайындау көзі ретіндегі рольмен ... ... ... кешенді ішкі және сыртқы проблемалары
олардың өз күшімен ... ... ... Италияда шағын кәсіпкерлікті
мемлекеттік қолдау жүйесінің негізінде ... ... ... ... өз бетінше дамуы барынша ынталандыратын негізде көмек беру
болып табылады. Бағдарламаның жалпы ... – ол ... ... мен ... ... ... Қазіргі кезде бірінші
орынға арнайы шаралардың жиынтығы мен нақты бағдарламалардың ... ... етіп ... ... жаңа ... шағын
кәсіпорындарды ынталандыру проблемасы қойылып отыр. Осыған орай мынадай
шараларды атап өтуге болады: Италияның ... ... іс ... ... ... ... ... қолдау жасауға құрылымдық-саяси шаралардың екінші бір
құрамды бөлігі – ... ... ... бөлуге қатысудағы олардың
құқықтық жағынан теңдегін қамтамасыз ... ... ... жеңілдіктер. Италияның жаңа аймақтарында қазіргі
кезде ... ... ... бұл ... ... үш түрі ... ... аударымдардың арнайы нормалары;
2. пайданың салық салынбайтын резервтерін жасау;
3. салық ведомаствалары төлейтін инвестициялық үстемелер.
Енді арқайсысына жекелеп тоқталсақ:
Амортизациялық аударымдардың ... ... ... ... жаңа ... ... ... қоршаған ортаны қорғауға, техникалық
жағынан алдыңғы қатарлы өнім өндіруге, сыртқа тауар шығаруға ... ... үш жыл ... есеп ... ... ... ... капиталдың 50 пайыз амортизацияланады, екінші жылы 30 пайыз және
үшінші жылы 20 пайыз. Салықтан босатылған пайда ... ... ... ... саудада, өнеркәсіпте, еркін мамандық секторларында,
сондай-ақ мүліктерді жалдау мен жалға беру қызметі ... ... ... ... бір жыл ... түскен пайданың 20 пайызға дейінгі
мөлшерін құрауы ... ... ... ... ... ... ... берілетін
салыстырмалы түрде процент ставкасы төмен және жеңілдік жағдайын падалана
отырып, ақшаны қайтаруға мүмкіндіктер тудыратын ...... ... ... ... саналады. Қазіргі кезде бұл шағын кәсіпкерлікке қаржы
бөлудің негізгі көзі федералдық бюджет, оның қорлары;
1. ... фюр ... ... «Дойче асглейхсбанк» (Бонн).
Ал, Қазақстанда арнаулы салық режимі, яғни оңайлатылған ... ... ... бір ... ... ... ... субъектілеріне жеңілдік ретінде
қолданылады.
Осы мемлекеттерді Қазақстанмен, яғни шағын бизнес субъектілеріне
салық салу мәселелерімен ... ... ... да ... ... бизнес субъектілеріне жеңілдіктер көрсетілген, егер де
Италияда кәсіпкерлерге салық салуда ... үш түрі ... ... ... ... да ... ... салуда арнаулы салық
режимі қолданылады. Олар: бір жолғы талон, патент, оңайлатылған декларация,
жалпы режим бұл екі ... ... ... ... қарауға болады,
бірақ Италияда амортизациялық ... ... ... ... ... қатысты жеңілдіктері болса, бізде арнайы мемлекет
тарапынан заң неегізінде ... ... ... ... ... ұсақ ... олар - 1-43 адамға дейін, орта – ... ал ірі ... 500 ... жоғары болып келеді. ... ... ... ... – 50 адамға ... ...... ... ал адам саны – 250 ... ... ... ол ірі ... ... ... Осы ... біз шетелдермен
біздің ел арасындағы ұқсастықтары мен айырмашылықтарын айтуымызға болады.
2.1 Шағын және орта бизнес субьектілеріне салық салу механизмі
Нарықтық ... ... ... дамытуға жағдай жасайтын
және олардың өндіретін тауарлары мен ... ... ... мен
құрылымын, көлемін арттыра отырып жұмыс тиімділігін арттыратын шаруашылықты
жүргізудің универсалды ... ... ... және орта ... ... ... бүгінгі күні Қазақстанның
экономикалық саясатында үлкен орын алады. Оның себептері Қазақстан ... өту ... ... ... ... кіші және ... кәсіпорындар құруға деген қажеттілік пайда болды, яғни, тұтыну
нарығына өз ... ... ... ... қамтамасыз ету,
экономиканы жан-жақты дамыту, әлемдік рынокқа шығу, ... ... ... ... ... және орта ... дамыту мемлекеттін
экономикалық деңгейін жоғарлатудың негізі болып табылады.
Кәсіпкерлікті ... ... ... ең ... ... ... ... Тәуелсіздік алмай тұрып, “Кооперация туралы” заңы
мемлекеттік және ... ... - ... ... құқықтық деңгейде жұмыс жасауын көздеді. Қазақстан кәсіпкерлерінің
бірінші даму сатысы 1990 ... ... ССР ... және ... іс-
әрекетті дамыту" заңы шыққаннан кейін қалыптаса бастады. Кооперативтер мен
ұйымдар саны 15 мыңға жетті, ал, онда ... ... саны 300 мың ... Олар елдегі тауарлар мен қызметтердің төрттен бір бөлігін шығарды.
Кейінірек, қайтадан "Кооперация ... заң ... ... ... ... орай ... ... істегенімен сатып алу-сауда
кооперативтеріне салық салу қатал ... ... ... ... ... құлдырауға ұшырады. Кооперативтер саны тәуелсіздік жылдар
аралығында екі мыңға дейін азайып кетті. Бертін келе мемлекеттің ... орай жеке ... ... ... ... ... Олар түрлі
салықтық жеңілдіктерді қолданды, мемлекет тарапынан басқа да ... ... ... саны ... күнге арта түсті. Тәуелсіздік жылы
олардың саны 11,5 мыңға жетіп, ... 115 мың адам ... ... ... ... ... ... дамып келеді, кәсіпкерлік бізде шағын, орта,
ірі, деп ... ... ... ... ... де әр ... болып келеді.
Сондай-ақ тәуелсіздік жылдары тек ... ... заң ... ал ... 2010 жылы ... мен ... енгізілген жаңа
салық кодексі қабылданды, онда шағын бизнестің түрлері, режимдері аталып
өтілген, сонымен қатар, ҚР-ның ... 2010 жылы ... ... ... – жаңа ... қозғаушы күші ретінде
қарастырылғаны жайлы айтылған, сол сияқты, президенттің жарлықтарында да
шағын және орта ... ... ... ... ... ... жайлы айтылған, міне осындай жарлықтар, заңдар негізінде
жалпы экономика реттеліп отырады, ... ... - ... елдер
қатарына қосылуға мүмкіндік тудырады.
Алдыңғы тараудан байқап отырғанымыздай, кәсіпкерлер саны ... ... өсіп ... Яғни ... салықтық реттеудің қажеттілігі күннен күнге
артып келеді.
Шағын және орта бизнес - бұл өз ... ... ... ... ... атқаратын жұмыс және қызмет көрсету, тауар сату
жолымен өз ... ... ... жеке кәсіпкерлердің заңды ұйымшылдық
формасының бірін көрсетеді ... ... ... ... ... екі типі бар:
еркін және еріксіз. Кәсіпкерлік еркін іс-әрекетке жатады, ... ол ... жеке ... ... ... тандауға, белгілі бір нәтижеге
жетуге негізделеді.
Жоғарыда көріп ... ... ... айналысатын
субъектілер саны, кәсіпкерліктің түрлері өте көп, яғни оларды жіктей ... ... ... ... ... тоқталатын болсақ, оларға, егер
олар заңды тұлға болатын болса ... ... ... ... корпоративті табыс салығы салынады, жеке ... ... жеке ... және ... ... барлық кәсіпкерлік қызмет түрлеріне арнаулы салық
режимі қолданылады.
Арнаулы салық режимін қолдана отырып мемлекет кәсіпкерлік қызметтің
дамуына, өсіп-өркендеуіне жағдай ... және ... ... ... да бос ... ... оған толығырақ тоқталатын болсақ, өтпелі ксзеңді басынан
кешіріп отырған ҚР мемлекет үшін шағын және орта ... ... ... салу ... ... ... ерекше болмақ. Бұл салық салу ... ... ... бір ... ғана ... ... бірге салық
түрлерін, яғни, әлеуметтік салықты, корпоративті табыс салығын, төлем
көзінен салық салынатын жеке ... ... ... жеке ... ... мен ... ... тәртібін қолданады. Ол патент негізінде,
оңайлатылған декларация негізінде болады.
Салық салу объектісі болып, салық ... ҚР ... ... ... ... ... табысы болып табылады.
Салық салудың оңайлатылған жағдайын қолданушыларда міндетті түрде төмендегі
шартты нәрселер болуы керек:
1. орналасқан жері ... ... ... ... ... ... керек;
2. бекітілген үлгіде өтініші болуы керек;
3. лицензиялауға ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуге байланысты алымдары төленуі керек;
5. банктегі шоты ... ... ... керек;
6. сондай-ақ басқа да бюджетпен есеп айырысқаны туралы ... ... ... режимі шағын бизнес субъектілері үшін төлем көзінен
ұсталатын салықтарды қоспағанда, әлеуметтік ... және ... жеке ... ... есептеу мен төлеудің оңайлатылған ... ... және ... ... ... да міндетті төлемдер
бойынша есептеу, төлеу және салық ... ... ету ... ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында және
оның шегінен тыс ... ... ... жататын) табыстардың барлық
түрлерінен тұратын салық кезеңі ... ... ... ... оңайлатылған
декларация негізінде арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеушілер үшін
салық салу ... ... ... ... және орта ... ... есептеу мен төлеудің, сондай-ақ олар бойынша ... ... ... ... санамаланған тәртіптерінің біреуін ғана ... ... ... ... ... ... ... оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі.
3. жалпыға бірдей белгіленген тәртіп.
Арнаулы салық режимін:
1. ... ... бар ... ... ... тұлғалар филиалдарының, өкілдіктерінің;
3. әртүрлі елді мекендерде өзге де ... ... ... ... салық салу объектілері бар салық төлеушілердің;
4. басқа  заңды ... ... ... ... бес ... ... тұлғалардың;
5. құрылтайшысы арнаулы салық режимін қолданатын басқа заңды тұлғаның бір
мезгілде құрылтайшысы болып табылатын ... ... ... ... ... режимдері мынадай қызмет түрлеріне:
1. Акцизделетін өнімді өндіруге;
2. консультациялық, қаржылық, бухгалтерлік қызметтерге;
3. мұнай өнімдерін өткізуге;
4. шыны ыдыстарды ... және ... жер ... ... ... арнаулы режимдерінің әрқайсысына жеке-жеке анықтама беретін
болсақ,
1. Бір ... ... - ... ... ... ... ... куәландыратын
және төлем көзінен ұсталатын жеке табыс салығын қоспағанда жеке ... ... ... есеп ... ... ... ... 2013
жылдың қаңтар айынан бастап бір ... ... ... есеп айырысу
жойылды.Оның орнына кәсіпкер патент немесе ... ... ... есеп ... ... ... Дара кәсіпкер патент негізінде арнаулы салық режимін қолдану үшін оны
қолдана бастағанға дейін орналасқан жері ... ... ... ... ... ... Патент кемінде бір ай және он екі айдан аспайтын
мерзімге беріледі.
Патент – ... ... ... ... ... куәландыратын
жеке салық сомаларының бюджетке төленгенін растайтын құжат.
Бизнес тұрақты сипат алатын жеке ... үшін ... ... ... ... көзделген. Белгілі бір арнаулы ... ... ... ... нысанын уәкілетті ... ... ... ... ... ... салық төлеушінің
өтініші бойынша көшірмесі беріледі, ал ... ... ... ... ... ... органдары берілген
патенттерді тіркеуді ... ... беру ... ... беру журналдарының нысандарын және оларды толтыру ... ... ... ... ... ... ... тәртібін қолдануға мүмкіндік
бермейтін жағдайлар туындаған ... ... ... оңтайлатылған
декларация негізінде арнаулы салық ... не ... ... ... ... бірдей белгіленген тәртібіне өтініш ... ... ... патент негізнде арнаулы салық
тәртібін қолдануға мүмкіндік бермейтін жағдайлар туындағанда беріледі.
Салық ... ... ... ... ... тәртібін қолданғандар
кәсіпкерлерді көрсетілген жағдайларды белгілеу кезінде салықты есептеу мен
төлеудің жалпыға бірдей белгіленген тәртібіне ... ... ... ... ... ... ... режимін мынадай талаптарға сай келетін:
1. қызметкерлердің еңбегін пайдаланбайтын;
2. жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... салық кезеңіндегі табысы тиісті қаржы жылына арналған республикалық
бюджет туралы заңда белгіленген ең төменгі жалақының екі жүз еселенген
мөлшерінен ... дара ... ... ( 200*18660=3732000 ).
Патент құнын есептеу салық салу объектісіне екі ... ... ... ... жүргізіледі. Патент құны:
патент құнының екіден бір бөлігі мөлшерінде - жеке табыс салығы;
«Міндетті әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... патент құнының екіден бір бөлігі мөлшерінде әлеуметтік
салық түрінде бюджетке төленуге жатады.
Әлеуметтік аударымдар сомасы әлеуметтік ... ... асып ... ... ... сомасы нөлге тең болады. Егер нақты табыс патенттің
қолданылу мерзімінің ішінде есеп-қисапта көрсетілген табыс мөлшерінен асып 
түссе, дара кәсіпкер   бес ... күні ... асып ... сомаға қосымша
есеп-қисапты табыс етуге және осы ... ... ... ... ... ... ... берілген патенттің орнына жаңа патент
беріледі.
Күнтізбелік жыл салық кезеңі болып табылады.
Дара кәсіпкер патент ... ... ... режимін қолдану үшін
оны қолдана бастағанға дейін орналасқан жері бойынша ... ... ... ... ... ... дара кәсіпкерлер аталған өтінішті дара ... ... ... ... ... ... он ... табыс етеді. Дара кәсіпкер ретінде мемлекеттік ... ... дара ... үшін ... ... режимін қолдану басталатын күн
болып табылады.
Дара кәсіпкерлердің салықтық ... ... ... ... ... ... бірдей белгіленген тәртіпте бюджетпен есеп айырысуды жүзеге
асыруға келісімі деп ... ... ... ... салық режимін
қолдануға салықтық өтінішпен бір мезгілде уәкілетті орган белгілеген нысан
бойынша ... ... ... ... ... ... ал ... патент құнын, әлеуметтік аударымдарды төлеуді, міндетті зейнетақы
жарналарын аударуды растайтын құжаттар есеп-қисапқа қоса беріледі.
Есеп-қисапты электронды ... ... ... ... төлеушілер аталған
құжаттарды табыс ... ... ... алуға арналған есеп-қисап патент
негізінде арнаулы салық ... ... ... өтінішті табыс етпестен
осының алдындағы патенттің қолданыс мерзімі аяқталғанға дейін ... ... ... пен есеп-қисапқа қоса берілетін құжаттар
табыс етілгеннен кейін бір жұмыс күні ішінде патент ... ... ... ... белгіленген нысан бойынша патент беруден бас тарту туралы
шешім шығарды. ... екі ... ... оның ... салық төлеушіге
қол қойылып тапсырылады. Патент кемінде бір ай және он екі ... ... ... Дара ... мемлекеттік тіркеу туралы ... ... ... ... ... арнаулы салық режимін қолдану кезінде кәсіпкерлік қызмет
уақытша тұрған жағдайда дара кәсіпкер ... жері ... ... салық төлеуші қызметін қайта бастаған күннен бастап алдағы кезеңге
патент алу үшін салық органдарына ... беру ... ... тоқтата
тұру мерзімі аяқталғанға дейін қызметін қайта бастауға құқылы. Патент
негізінде арнаулы салық ... ... ... ... ... ... ... негізінде арнаулы салық режимін қолдануды ерікті түрде
тоқтату кезінде салықтық өтініш патенттің ... ... ... табыс етіледі.
Патент негізінде арнаулы салық ... ... ... ... ... жағдайда, дара кәсіпкер:
1. шарттар мен сәйкессіздік туындаған сәттен бастап бес ... ... ... салық режимін қолдануды тоқтату туралы салықтық өтінішті;
3. егер ... ... ... ... ең ... ... ... мөлшерінен аспайтын дара кәсіпкер ... ... асып ... болса, асып түскен сомаға қосымша есеп-қисапты
табыс етуге;
4. осындай шарттар туындаған айдан кейінгі айдан ... ... ... бірдей белгіленген тәртіпке немесе өзге де арнаулы
салық режиміне ауысуға міндетті;
Салық ... ... ... осы ... ... ... ... анықтаған кезде, қабылданған шешім негізінде оны
сәйкессіздік туындаған ... ... ... ... жалпыға бірдей
белгіленген тәртіпке ауыстыру ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік салық сомасынан асып түскен
кезде, әлеуметтік салық сомасы нөлге тең болады, егер нақты табыс ... ... ... ... ... ... мөлшерінен асып
түссе, дара кәсіпкер бес жұмыс күні ішінде асып түскен ... ... ... ... ... және осы сомадан салықтар төлеуге міндетті.
Аталған есеп-қисаптың негізінде бұрын берілген патенттің орнына жаңа патент
беріледі, ал егер ... ... ... ... ... табыс есеп-
қисапта көрсетілген табыстың мөлшеріне жетпесе, дара кәсіпкер азаю ... ... ... етуге құқылы. Аталған жағдайда артық төленген
салық сомаларын қайтару ... ... ... ... ... зерттеуден кейін жүргізіледі.
Іс жүзінде алынған табыс сомасы 200 еселенген ... ... ... жағдайда, патенттің қолданылу мерзімі өткенге дейін патент құнында
сәйкессіздік анықталған жағдайда оны ... ... ... ... ... ... 1/2 бөлігі мөлшерінде жеке табыс салығы есептеледі.
Дара кәсіпкерді іс-әрекетке қабілетсіз деп ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызмет тоқтатылған
кезде, салықтардың енгізілген сомасы қайтарылуға және ... ... ... ... ... ... ... режиміне салық
салу ... ... ... ... ... ... бағытталған ... ... ... тәртібін,
жеңілдік ставкалары мен ... да ... ... ... ... ... еңбегін пайдаланатын кәсіпкерлер үшін
жасалған. Оңтайлатылған ... ... ... ... ... ... ... дейін көшу үшін ... ... өз ... ... ... жері ... салық
органына уәкілетті мемлекеттік орган ... ... ... құрылған заңды ... ... ... арнаулы салық ... ... ... ... ... ... кейін он жұмыс күнінен кешіктірмей салық
органына ... ... жеке ... ... ... ... салық тәртібін қолдануға өз қызметін жүзеге асыратын ... ... ... күні ... береді.
Мынадай шарттарға сай келетін шағын бизнес субъектілері:
1) дара кәсіпкерлер үшін:
1. дара ... өзін қоса ... ... ... ... саны ... ... ішінде жиырма бec адам болса;
2. салық кезеңі ішінде шекті табысы он миллион теңгені ... ... ... үшін:
1. қызметкерлердің шекті орташа тізімдік саны салық кезеңі ішінде елу
адам ... ... ... ішінде шекті табысы жиырма бес милиион теңгені
құраса, оңайлатылған декларация негізіндегі ... ... ... ... ... ... ... табылады. Оңайлатылған
декларация негізінде арнаулы ... ... ... үшін ... ... жері бойынша салық органына салық ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар оңайлатылған декларация негізінде
арнаулы салық режимін қолдануға арналған салықтық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркелгеннен кейін жиырма жұмыс
күнінен кешіктірмей табыс етеді. Қайта ... дара ... ... негізінде арнаулы салық режимін қолдануға арналған
салықтық өтінішті дара кәсіпкер ретінде мемлекеттік ... он ... он ... ... ... ... етеді. Заңды тұлғаның немесе дара
кәсіпкердің мемлекеттік тіркелген күні ... ... ... үшін
арнаулы салық режимін қолдануды бастау күні болып табылады.
Салық төлеушінің аталған мерзімде салықтық ... ... ... ... есеп ... ... ... белгіленген тәртіппен жүзеге
асыруға келісімі деп есептеледі.
Салық органы уәкілетті орган белгілеген нысан ... ... ... ... ... және ... салық режимін қолданудан бас тарту
туралы шешімді ... ... ... өтінішті табыс еткен күннен бастап үш
жұмыс күні ... ... және ... екі ... ... ... қабылдаған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде ... алу ... ... ... ... ... жағдайда бір тапсырыс хатпен почта
арқылы жіберіледі. Хабарламасы бар тапсырыс ... ... ... ... ... төлеушіге ол почта байланысының немесе өзге де ... ... ... ... ... ... ... деп
есептеледі.
Салық төлеушінің көрсетілген талаптарға сәйкес келмеуі арнаулы ... ... бас ... үшін ... ... табылады.
Оңайлатылған декларация негізінде арнаулы салық режимін қолдануды тоқтату
салықтық өтініштің негізінде не ... ... ... ... салық
органының шешімі бойынша жүргізіледі. Егер салық төлеуші оңайлатылған
декларация ... ... ... ... ... өз ... ... шешім қабылдаса, аталған режимді тоқтатуды салық ... ... ... ... кейінгі айдан бастап жүргізіледі, ал белгіленген
шарттарға сай ... ... ... өтініш сәйкессіздік туындаған
кезден бастап күнтізбелік он күн ішінде табыс ... ... ... ... ... ... ... айдан кейінгі айдан
бастап жүргізіледі.
Салық органы ... ... осы ... ... ... фактісін анықтаған кезде, қабылданған ... ... ... ... ... кейінгі айдан ... ... ... ... ... ... ... төлеушіні хабардар етеді.
Салықтарды оңайлатылған декларация негізінде есептеуді салық ... салу ... ... ... ... 3 процент мөлшеріндегі
ставканы қолдану арқылы дербес жүргізеді.
Егер есепті кезеңнің ... ... ... ... ... тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... ... ең төмен жалақының дара кәсіпкерлерде кемінде 2
еселенген, заңды тұлғаларда ... 2,5 ... ... ... ... ... ... салық сомасы қызметкерлердің орташа тізімдік санын
негізге ала отырып, әрбір ... үшін ... ... 1,5 ... ... азайтылу жағына қарай түзетілуге жатады.
Салық кезеңі ішінде белгіленген табыс сомасынан іс ... ... ... асып ... жағдайда, салық салудың жалпыға бірдей
белгіленген тәртібіне не өзге арнаулы салық ... өту ... ... ... ... ... ... 3 процент мөлшеріндегі ставка
бойынша жүргізіледі.
Салық кезеңі ... ... ... ... ... яғни жеке тұлғалар
үшін жиырма бес ... ал ... ... үшін елу ... асып ... ... түзету шекті орташа тізімдік санға ғана жүргізіледі.
Оңайлатылған декларация салық ... ... жері ... ... ... ... ... кейінгі екінші айдың 15-нен кешіктірілмей
табыс етіледі.
Оңайлатылған декларация бойынша есептелген салықтарды бюджетке төлеу
жеке (корпорациялық) табыс салығы мен ... ... ... ... салық
кезеңінен кейінгі екінші айдың 25-нен кешіктірілмей жүргізіледі.
Бұл ретте жеке ... ... ...... ... ... ... сомасының 1/2 мөлшерінде ... ... ... ... ... ... ... заңнамалық
актісіне сәйкес Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына ... ... ... алып тастағаннан ... ... ... ... ... ... 1/2 ... мөлшерінде
төленуге жатады.
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдар
сомасы әлеуметтік салық ... асып ... ... әлеуметтік салық
сомасы нөлге тең болады.
Оңайлатылған декларация ... ... ... жеке ... салығының,
міндетті зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдардың ... ... ... ... ... Егер ... ... салық режимінің біреуіне де
ілікпесе немесе бұған дейін болған режимдерде (оңайлатылған декларация,
патент) ... ... ... ... ... іс-әрекеттер жасаса
немесе шарттарын дұрыс орындамаған болса, онда ол жалпы режимге ... ... ... ... ... ... жиынтық табыс (ЖЖТ) – Шегерім = Салық салынған табыс (ССТ).
2) Салық салынған табыс (ССТ) х 10%.
Қазақстан Республикасының ... ... ... әрбір жеке
кәсіпкер өзінің жағдайына ... осы ... ... ... және оны заңға сәйкес орындауға міндетті.
Қазақстан Республикасында салықтар және басқа да ... ... ... «Салық жіне бюджетке төленетін басқа да міндетті
төлемдер туралы 2001 жылдың 12 ... ... іс ... ... 1 қаңтарынан бастап енгізілетін Кодексі негізінде алынады.
Қазақстан Республикасындағы салық заңдары және бюджетке төленетін басқа ... ... ... ... ... салудың айқындылығы,
әділдігі, салық ... ... және ... ... жариялығы
принциптеріне негізделеді.
Қазақстан Республикасының салықтары және бюджетке төленетін басқа да
міндетті төлемдері айқын болуға ... ... салу ... салық төлеуінің
салық міндеттемелері орындалуының және толықтырылуының барлық негіздері мен
тәртібін салық ... ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдердің бірі: шағын бизнес субъектілеріне ... ... ... ... ... қолданатын жеке кәсіпкерлер арнаулы салық
режимі ... ... ... ... жеке ... ... декларация табыс етпейді.
Қазақстан Республикасының шегінен тыс ... ... жеке ... ... ... Республикасында салық төлеу кезінде есепке
жатқызылады.
Жеке табыс ... ... ... ... салық төлеушілер
табыс салығын төлегенін растамаған жағдайларда, жеке табыс салығын есептеу
жеке табыс ... ... ... ... ... салық заңдылығымен
белгіленген ставкаларды қолдану жолымен жүргізіледі.
Мыналарға:
1. ... ... ... шаруа (фермер) қожалықтарына;
3. ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруші заңды тұлғаларға;
4. кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне қатысты ... ... ... және орта ... субъектілері салықтарды есептеу мен ... олар ... ... есептілігін тапсырудың төменде аталған
тәртіптерінің біреуін ғана ... ... ... ... ... ... ... патент негізіндегі арнаулы салық режимі;
3. оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі.
Салықтарды ... мен ... ... ... ... ... ... белгіленген тәртіп екі жыл қолданылғаннан кейін ғана арнаулы
салық режиміне қайта ауысуға ... ... ... бар ... ... филиалдардың, өкілдіктердің;
3. заңды тұлғалардың еншілес ұйымдарының және ... ... ... елді ... өзге де ... ... бөлімшелері бар
салық төлеушілердің арнаулы салық режимін қолдануға құқығы жоқ.
Арнаулы салық режимі:
1. акцизделетін өнімді өндіретін;
2. концультатциялық, қаржы, бухгалтерлік қызмет көрсететін;
3. ... ... ... шыны ыдыстарды жинайтын және қабылдайтын;
5. жер қойнауын пайдаланатын;
мыналарды:
1. медициналық, ... және мал ... ... ... үй коммуналдық-тұрмыстық объектілерді ... ... ... ... және құрылыс жұмыстарын;
3. күзет, өрт сөндірі автоматикасы құралдарын жобалауды, монтаждауды,
жөнге келтіруді жіне оларға ... ... ... ... ... қолданылатын техниканы, жабдықтарды және өрттен ... ... және ... ... ... ... ... жіне оларға қызмет
көрсетуді;
6. дизенфекция, дизенсекция, дератизация құралдары мен ... ... ... және көтерме саудада сатуды, сондай-ақ
оларды пайдалануға байланысты жұмыстар мен қызметтер түрлерін;
7. автомобиль көлігімен халықаралық жолаушылар және жүк тасымалын;
8. емдік ... ... мен ... ... ... ... жұмыстарын, құрылыс
материалдарын, бұйымдары мен конститутцияларын өндіру ... ... ... бөлшек саудада сатуды қоспағанда, лицензияланатын
қызмет ... ... ... негізіндегі арнаулы салық режимін қызметі ара-тұра
сипатта болатын жеке тұлғалар қолданады. Жылына ... ... ... ... ... ара-тұра сипаттағы кәсіпкерлік қызмет ұғынылады.
Қызмет түрінің тізбесін, біржолғы талондардың ... мен ... ... ... орган белгілейді.
Біржолғы талондардың құны кіріс алынатын ... ... ... ... жүзеге асыру жағдайларын, сапасы мен көлемін, сондай-
ақ қызметпен ... ... ... ... басқа да факторларды
ескере отырып, салық органы жүргізген орташа күндік хронометражды қадағалау
мен зерттеу деректері ... ... ... ... ... ... ... біржолғы талон негізінде ара-тұра сипаттағы
қызметті жүзеге асыратын жеке тұлғалар әлеуметтік ... ... ... және жеке ... ... ... ... босатылады.
Патент негізінде арнаулы салық режимін мынадай талаптарға сай ... ... ... ... ... жеке ... нысанындағы қызметті жүзеге асыратын;
3. жыл ішіндегі табысы 3732000 теңгеден ... жеке ... ... ... ... ... ... мүмкіндік бермейтін
жағдайлар туындаған ретте салық төлеуші оңайлатылған декларация негізінде
арнаулы салық режиміне не ... ... мен ... ... ... ... ... негізнде ауысады.
Жеке кәсіпкер патент алу үшін кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... органы қызмет түрін көрсете отырып, уәкілетті мемлекеттік
орган белгіленген нысанда өтініш және жеке ... ... ... ... ... ... төлеушінің кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын орны бойынша салық
органына, кәсіпкерлік қызметті ... ... тұру ... ... берілген
жағдайды қоспағанда, патент алуға өтініш бермеуі оның салықты жалпыға
бірдей ... ... ... және ... ... деп ... ... өтініш берілгеннен және бюджетке ... құны ... ... қорларына міндетті зейнетақы жарналары ... ... ... ... бір күн ... ... беруді
жүргізеді.
Жеке кәсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куәлік көрсетілмейінше, ... ... ... ... жеке кәсіпкер мәлімделген кірістің 2 ... ... ... ... ... ... құны табыс салығы және әлеуметтік салық түрінде бірдей үлеспен
бюджетке ... ... ... ... ... деп таныған жағдайды қоспағанда,
патенттің күші жойылған ... ... ... ... тоқтатылған кезде
салықтың енгізілген сомасы қайтарылуға және қайта есептеуге жатпайды.
Нақты табыс патент алған кезде мәлімделген табыстан асып ... ... ... бес ... күні ... асып ... ... мәлімдейді және осы
сомадан салық төлейді. Салық төлеушінің өтініші ... ... ... орнына оған нақты табысы көрсетілген жаңа патент беріледі.
Нақты табыс патент алған кезде мәлімделген табыстан төмен болған жағдайда,
артық ... ... құны ... ... ... хронометраждық
зерттеуден кейін қайтарылады.
Оңайлатылған декларация негізінде арнаулы салық ... ... ... ... көшу үшін шағын бизнес субъектілері өз қызметін жүзеге
асыратын жері бойынша ... ... ... ... ... ... ... береді.
Қызметін әртүрлі аумақтық-әкімшілік бірліктерде ... ... ... ... ... салық төлеуші оңайлатылған декларация
негізінде арнаулы салық режимін қолдануға өтініш беру үшін ... ... ... ... сай келетін шағын бизнес субъектілері:
1. жеке кәсіпкерлер үшін;
1. жеке ... өзін қоса ... ... ... ... ... ... кезеңі ішінде жиырма бес адам болса;
2. салық кезеңі ішінде шекті табысы 10000 мың теңге ... ... сай ... ... ... ... салық режимінен өз
еркімен шыққан кезде шағын бизнес субъектісі ... ... ... ... ... негізінде салықты есептеу мен төлеудің жалпыға
бірдей белгіленген тәртібіне көшеді.
Салықты ... ... ... ... ... ... ... салу объектісіне есепті салық кезеңіне тиісті салық ставкасын қолдану
арқылы дербес жүргізеді. ... ... ... ... ауданы Салық Басқармасы мәліметтері бойынша шағын
бизнес субъектілеріне салық салу жағдайын ... ... ... ... түсімдер, салықтық емес
түсімдер, негізгі каптиалды сатудан түскен ... ... ... ... ішіндегі орасан зор үлесті салықтық түсімдер
иеленіп отыр. ... ... ... ... ... ... алдымен мемлекеттік бюджет кірістерінің орындалуымен танысайық.
Кесте 2.Мемлекеттік бюджет кірістерінің орындалуы
|Атауы |2010 ж. |2011ж. |2012ж. |
| ... ... ... ... |Сома, млрд|% |
| |тг | |тг | |тг | ... ... |3945,7 |100 |4049,4 |100 |3510,3 |100 |
| |2125,6 |53,9 |2319,5 |57,3 | 2228,7 |63,5 ... ... | | | | | | ... ... ... ... Әуезов ауданы Салық Басқармасының 1- Н ... ... ... (2010-2012 ж.ж.) ... ... ... ... 2011 ... ... ... 4049,4 млрд теңгені ... және ... ... жоспар 100,3 пайызға орындалды. Салық түсімдері 101,9 пайызға
атқарылды және 2125,6 млрд ... ... ... ... ... ... ... алмағанда 2012 жылда мемлекеттік бюджеттің
түсімдері 3510,3 млрд теңгені құрады және есепті кезеңге арналған жоспар
100,4 пайызына орындалды. ... 3505,3 млрд ... ... 100,5 ... ... 3484,9 млрд ... жоспардың асыра орындалуы 16 млрд
теңгені құрады. ... ... ... ... салыстырғанда төмендеу 13,1
пайызды құрады немесе 539,1 теңгеге аз, бұл ... ... ... ... салынатын экспорттық кеден ... жою ... ... ... 104,8 ... ... және 2228,7 ... құрады, жоспар 101,4 млрд теңгеге асыра орындалды. Өткен жылдың
тиісті кезеңімен салыстырғанда ... 21,0 ... ... ... ... ... аз. 2011 ... салыстырғанда 2012 жылы салық ставкаларын
төмендету салдарынан түсімдерді азайтуды есепке алмағанда 11,7 пайыз жете
алынған ... ... ... ... мысалы, іште өндірілетін
тауарларға қосылған құн салығы-35,2 млрд ... ... ... мен
салықтар-30,2 млрд теңгеге, табиғи және басқа да ресурстарды пайдаланғаны
үшін түсімдер-29,4 млрд теңгеге асыра орындалғандығын көруге болады.
Жол ... ... ... ... орындарын құру жөніндегі іс-
шараларды іске асыруға байланысты еңбекақыдан алынатын салықтар бойынша
жоспарлар 100 пайызға орындалғандығын немесе ... ... ... ... орындалғандығын көруге болады. Жеке табыс салығы ... ... ... 101,8 пайызға орындалды. ... ... ... 102,3 пайызға орындалды.
Осы бағдарлама аясында 258585 жұмыс орны құрылды және ... ... 29,7 мың ... сомасында 182738 адам жұмысқа орналастырылды.
2012 жылда бюджетке 575,4 млрд теңге кеден төлемдері мен салықтар
аударылды. Жылдық болжамды ... ... 105,5 ... яғни ... ... ... ... жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 364,1 млрд
теңгеге немесе 38,8 пайызға аз аударылды.
2011 ... ... ... ... ... ... мен
салықтар түсімінің төмендеуі бірінші кезекте импорт көлемінің төмендеуімен
шартталған. Кеден ... 2012 ... ... ... ... 2011 ... ... кезеңінен 24,5 пайызға немесе 9,6 млрд АҚШ
долларына аз. 2012 жылы-28,3 млрд АҚШ ... 2011 жылы 37,9 млрд ... ... ... ... мен ... ... азаюына
бірқатар импорт бажының өзгеруі әсер ... 2012 жылы 2011 ... ... ... ... 7,2 пайыздан 6,6 пайызға дейін
төмендеді.
Алматы қаласы Әуезов ауданы Салық Басқармасы бойынша ... ... ... ... ... өзгерістер орын алған. Бюджет
түсімі салықтық түсімдер, салықтық емес түсімдер, трансферттерден ... және ... ... ... ... түсімдерден тұрады.
Тұтастай алғанда салық салу құрылымы және ... ... ... ... секторынан көп қайтарымын болжап отыр. Бұл ретте ... ... ... ... арттыру қажет. Егер 2012 жылдың
бюджет шығыстарын мұнай секторынсыз кірістермен салыстыратын болсақ,
мұнайсыз тапшылық деп ... ... ... ... ... 7,9 ... 1636,6 млрд ... тең болды. Ағымдағы жылы салық және кеден
органдарының алдында шикізатқа ... ... ... ... ... ... ... міндет тұр. Республикалық бюджеттің
кірістерінде Ұлттық қордан алынатын ... ... 2012 жылы ... ... құрады. Бірақ 2010 жылы бұл көрсеткіштің 35 пайыз деңгейде
азаюын қамтамасыз ету керек.
Кесте 3.Алматы қаласы Әуезов ауданы ... ... ... ... ... |2010 ж. |2011ж. |2012ж. |
| ... млн |% ... млн |% |Сома, млн |% |
| |тг | |тг | |тг | ... ... |2581469 |100 |2629048 |100 |2995123 |100 ... ... |2084139 |80,7 |2203483 |83,8 |2404011 |80,3 ... емес |255800 |9,9 |255850 |9,7 |326500 |10,9 ... | | | | | | ... ... |91530 |3,6 |91600 |3,5 |104500 |3,5 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |150000 |5,8 |78115 |3 |160112 |5,3 ... ... | | | | | | ... көзі: Алматы қаласы Әуезов ауданы Салық Басқармасының 1- Н ... ... ... ... ж.ж.) ... кесте негізінде келесі суретті құрастыруға болады:
Сурет 3 Бюджет түсімі құрамындағы өзгерістер
Дерек көзі: Кесте 3 ... ... ... ... ... ... ... Басқармасы
бойынша бюджет түсімі 2010 жылы 2581469 млн құраса, 2011 жылы 2629048 ... 2010 ... ... 2011 жылы ... түсімі 1,1 есеге артқан.
Бюджет түсімдерінің арту себебі құрамындағы салықтық түсімдердің 1,1 есеге
сәйкесінше артуы. ... ... ... ... ... үлес ... жылы салықтық түсімдер 2084139 млн болса, 2011 жылы 2203483 млн болды.
2010 жылы салықтық емес түсімдер 255800 млн ... 2011 жылы 255850 ... 2010 ... ... 2011 жылы ... емес ... 50 млн
артқан, бірақ бюджет түсімі құрамындағы үлес салмағы азайған, себебі бюджет
кірістерінің өзге бөліктері, яғни ... ... үлес ... ... түсімдердің үлес салмағының артуы елімізде ... ... және ... ... жоғарылауы, сондай-ақ салықтардың
бюджетке толық төленуін сипаттайды.
2010 жылы негізгі капиталды сатудан түскен түсім 91530 млн ... жылы ... ... ... ... ... 91600 млн құрады. 2010
жылмен салыстығанда 2011 жылы негізгі капиталды сатудан ... ... ... өскен, бірақ бюджет құрамындағы үлес салмағы азайып отыр, себебі 2011
жылы салықтық түсімдердің үлес салмағы едәуір жоғары болып отыр.
2010 жылы ... ... ... 150000 млн ... 2011 жылы
трансферттерден түскен түсім 78115 млн болды. 2010 жылмен салыстырғанда
2011 жылы трансферттерден түскен ... ... 0,5 ... азайған. Бұған
себеп ретінде бюджет түсіміндегі салықтық түсімдердің артуы, сонымен қатар
субсидия, субвенция, дотация көлемінің азаюы негізгі ... ... ... жылы ... ... 2629048 млн ... 2012 жылы 2995123 ... 2011 жылмен салыстырғанда 2012 жылы бюджет түсімі 1,1 артқан.
Себебі, 2012 жылы салықтық емес ... үлес ... ... жылға
қарағанда артып отыр. 2011 жылы салықтық түсімдер 2203483 млн ... ... 2374011 млн ... 2011 ... ... 2012 жылы салықтық
түсімдер 1,1 ... ... 2012 жылы ... түсімдері жоғары болып отыр,
соның ішінде салықтық емес ... де 2011 ... ... ... 2011 жылы ... емес ... 255850 млн ... 2012 жылы
356500 млн құрады. 2011 ... ... 2012 жылы ... ... 1,4 ... ... Сол ... 2012 жылы бюджет түсімі өсіп отыр.
2012 жылы бюджет ... ... ... ... ... ... емес
түсімдердің жоғары болуы, ал салықтық түсімдер, ... ... ... мүлік салығы, қосылған құн салығы және тағы да ... ... ... төмендеуімен, оның ішінде корпоративтік табыс салығы
бойынша ... ... 10 ... ... құн ... 1 пайызға
азаюымен түсіндіріледі.
Алматы қаласы Әуезов ауданы ... ... ... ... ... ... түсімдеріндегі өзгерістер 2- кестеде талданып
отыр. Салықтық түсімдер бюджеттің негізгі ... ... ... ... ... ... оң ... ретінде саналады.
Осы салықтық түсімдердің ішінде жоғарғы үлес ... ие ... ... түрі - ... ... ... Корпоративтік табыс салығының
ставкасы 2012 жылы 20 пайыз; 2010 жылы 17,5 пайыз ... 2011 жылы ... ... ... ... 4. 2010-2012 ж.ж. Алматы қаласы Әуезов ауданы бойынша Салық
Басқармасының салықтық түсімдерінің құрамы
|Салық түрлері |2010ж. |2011ж. |2012ж. |
| ... |% ... |% ... |% ... |2084139 |80,7 |2203483 |83,8 |2374012 |79,3 ... млн | | | | | | ... |776609 |37,3 ... |34,4 |920 911 |38,8 |
|табыс салығы | | | | | | ... ... ... |7,9 ... |10 |267 356 |11,3 |
|салығы | | | | | | ... ... |11,3 ... |13,4 |251 222 |10,6 |
|Мүлік салығы |48 386 |2,3 |82 931 |3,8 |77 837 |3,3 ... ... |7 991 |0,4 |10 030 |0,4 |10 780 |0,4 ... ... |8 494 |0,4 |11 339 |0,5 |14 270 |0,6 ... ... |23,5 ... |28,5 ... |26,9 ... |47 433 |2,3 |58 753 |2,7 |56 528 |2,4 ... салығы | 2992 |0,14 |3002 |0,14 | 3012 | |
| | | | | | |0,13 ... де ... |14,46 |1041 |6,16 |167 |5,501 ... ... ... қаласы Әуезов ауданы Салық Басқармасының 1- Н ... ... ... ж.ж.) ... ... ... ... түрінде көрсететін болсақ,
келесідей түрде көруге болады:
Сурет 4 Салықтық түсімдер құрамындағы өзгерістер
Дерек көзі: 2010-2012ж.ж. ... ... ... ... бойынша Салық
Басқармасының салықтық түсімдерінің құрамы
Жоғарыдағы 4-кесте бойынша 2010-2012 жылдар аралығындағы бюджет
кірісінің негізін ... ... ... ... ... ... Жалпы алғанда бюджет кірісінің басым бөлігін салықтық
түсімдер алып отырғанын байқаймыз. 2010 жылы салықтық түсімдер 2084139 ... ... ... 80,7 ... ... 2011 жылы ... түсімдер
2203483 млн құрап, бюджет кірісінің 83,8 пайызын құраған. 2010 жылмен
салыстырғанда 2011 жылы салықтық ... ... ... ... келесі салық түрлерінің артуы себеп болып отыр: жеке табыс салығы,
әлеуметтік салық, мүлік салығы, ... құн ... және ... ... ... төлеушілердің салықтық міндеттемелерін толық түрде
орындауымен түсіндіріледі. Салықтық түсімдердің бюджетке толық ... ... ... ... ... жылы ... ... салығы 776609
млн құраса, 2011 жылы ... ... ... 758301 млн ... ... салыстырғанда 2011 жылы корпоративтік табыс салығы 0,1 есеге
азайған. Бұған себеп ретінде кәсіпкер ... ... осы ... ... бюджет алдындағы міндеттемелерін толық орындамауы. 2010 жылы жеке
табыс салығы 165033 құраса, 2011 жылы 221025 млн ... 2010 ... 2011 жылы жеке ... ... 1,3 есеге артып отыр. 2010 жылы
шағын бизнес субъектілерінің салығы 2992 млн құрап, 2011 жылы 3002 ... 2010 ... ... 2011 жылы ... бизнес субъектілерінің
салық сомасы 10 млн артып отыр. Шағын бизнес субъектілер салығының ... ... ... ... ... ... жыл ... кәсіпкерлер
санының, соның ішінде шағын бизнес субъектілерінің артуымен түсіндіріледі.
2010 жылы әлеуметтік салық 2992 млн құраса, 2011 жылы ... ... млн ... 2010 ... ... 2011 жылы ... салық
1,2 есеге артқан. 2010 жылы мүлік салығы 48386 млн құраса, 2011 жылы ... 82931 млн ... 2010 ... ... 2011 жылы ... ... ... артқан болатын. 2010 жылы көлік салығы 8495 млн құрады; 2011
жылы көлік салығы 11339 млн құрады. 2010 ... ... 2011 ... ... 1,3 есеге артқан болатын. 2010 жылы қосылған құн салығы
489572 млн құрады; 2011 жылы ... құн ... 629279 ... ... ... 2011 жылы ... салығы 1,3 есеге артқан болатын.
2010 жылы жер салығы 7991 млн ... 2011 жылы жер ... 10030 ... 2010 ... ... 2011 жылы жер ... 1,2 есеге артқан
болатын. 2010 жылы акциз 629279 млн құрады; 2011 жылы акциз 47433 ... 2010 ... ... 2011 жылы ... 1,2 ... ... 2010 жылы өзге де салықтар 322 млн ... 2011 жылы өзге ... 1041 млн ... 2010 ... ... 2011 жылы өзге де
салықтар 3,2 есеге артқан болатын. Жалпы алғанда осы салық ... ... ... ... ... ... ... және
уақытында орындауымен түсіндіріледі.
Жалпы алғанда бюджет кірісінің басым бөлігін салықтық түсімдер
алып отыр. 2011 жылы ... ... 2203483 млн ... ... ... ... құрады. 2012 жылы салықтық түсімдер 2374012 млн құрап, бюджет
кірісінің 79,3 пайызын ... 2011 ... ... 2012 ... ... ... Себебі, бюджет түсімінің тағы бір бөлігін
құрайтын ... емес ... ... ... ... ... 2011 ... табыс салығы 758301 млн құраса, 2012 жылы корпоративтік
табыс салығы 920911 млн құрады. 2011 ... ... 2012 ... ... салығы 1,2 есеге артқан. Бұған себеп ретінде 2012 жылы
короративтік табыс салығын төлеуші заңды тұлғалардың үлес ... ... жылы жеке ... ... 221025 млн ... 2012 жылы 267356 ... 2011 ... салыстырғанда 2012 жылы жеке табыс салығы 1,2 есеге
артып отыр.Себебі, жеке табыс салығын ... жеке ... ... ... Жеке ... ... ... жыл сайын кәсіпкерлік
қызметпен айналысушы ... ... ... ... ... өсуі ... тарапынан жасалынып отырған ... ... ... ... жақсы жағдаймен түсіндіруге болады. 2011 жылы
шағын бизнес субъектілерінің салығы 3002 млн құрап, 2012 жылы 3012 құрады.
2011 ... ... 2012 жылы ... ... субъектілерінің салық
сомасы артып отыр. Себебі 2012 жылы шағын бизнес ... ... ... жеке ... мен заңды тұлғалардың саны артып отыр. 2011
жылы әлеуметтік салық 295733 млн құрады; 2012 жылы әлеуметтік салық ... ... 2011 ... ... 2012 жылы ... салық 0,8
есеге азайған. Оған себеп ... ... 2012 жылы ... ... ... бизнес субъектілері саны өскен, шағын бизнес субъектілеріне
салық салу барысында бірқатар жеңілдіктер ... 2011 жылы ... 82931 млн ... 2012 жылы мүлік салығы 778377 млн құрады. 2011
жылмен салыстырғанда 2012 жылы мүлік салығы 0,9 ... ... ... ... ... ... салу ... ретіндегі заңды тұлғалар мен
дара кәсіпкерлер үшін негізгі құрал жабдықтар немесе жылжымайтын мүлікке
инвестициялар санының азаюы. 2011 жылы ... ... 11339 млн ... жылы ... ... 14270 млн ... 2011 ... салыстырғанда 2012
жылы көлік салығы 1,2 ... ... ... 2011 жылы қосылған құн салығы
629279 млн құрады; 2012 жылы қосылған құн ... 640983 млн ... ... ... 2012 жылы ... құн ... 1,1 есеге артқан
болатын. 2011 жылы жер салығы 10030 құрады; 2012 жылы жер ... ... ... 2011 ... ... 2012 жылы жер ... 1,1 ... болатын. 2011 жылы акциз 47433 млн құрады; 2012 жылы ... ... ... 2011 ... ... 2012 жылы ... 0,1 ... артқан
болатын. Жоғарыда аталған салық сомаларының артуына себеп ... ... ... ... және өз ... ... ол өз ... бюджет түсімдерін арттырып отыр. 2011 жылы өзге ... 1041 млн ... 2012 жылы өзге де ... 167 млн ... ... ... 2012 жылы өзге де ... 0,2 есеге азайған
болатын. Бұған ... ... ... ... тарапынан болған жасырып
қалу фактілерінің орын ... ... ... ... ... ... бизнес
субъектілерінің салықтық түсімдерінің құрамы ... Оның ... ... ... ... ... және ... режим бойынша
жұмыс істейтін шағын бизнес субъектілерінің салықтары сипатталған.
Шағын бизнес субъектілерінің ... ... ... орасан
зор үлесті алып отырған жалпы режим негізінде ... ... ... ... салықтық түсімдері. Себебі оңайлатылған декларация, патент
бойынша жұмыс ... ... сай ... ... ... ... режим
негізінде жұмыс істеуге мәжбүр болады.
Жалпы режим негізінде жұмыс істейтін шағын бизнес ... ... ... ... да ... ... жоғары ьолып келеді. Сол
себептен жалпы режим негізінде жұмыс істейтін кәсіпкерлердің салықтық
түсімдері ... ... ... 5. ... ... ... ... салық
түсімінің құрамы
|Атауы |2010ж. |2011ж. |2012ж. |
| ... млн|% ... млн|% ... млн|% |
| |тг | |тг | |тг | ... бизнес |25470 |100 |31889 |100 |37507 |100 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ішінде |3976 |15,6 |3964 |12,4 |5157 |13,7 ... ... | | | | | | ... |13316 |52,3 |16186 |50,8 |16980 |45,3 ... | | | | | | ... ... |7469 |29,3 |11084 |34,7 |15370 |41 ... жолғы талон |709 |2,8 |655 |2,1 |0 |0 ... ... ... ... ... ...... мәліметтері |
|негізінде (2010-2012ж.ж.) ... ... ... ... түрінде көрсетейік:
Сурет 5 Салықтық түсімдер құрамындағы өзгерістер
Дерек көзі: 2010-2012ж.ж. ... ... ... ... ... ... салықтық түсімдерінің құрамы
Жоғарыдағы 5-кестеде 2010-2012 жылдар ... ... ... ... ... төлемдеріне талдау жасалынған. 2010 жылы
шағын бизнес субъектілерінің салығы 25470 млн құраса, 2011 жылы ... ... ... 31889 млн ... 2010 ... ... жылы ... бизнес субъектілерінің төлеген салық ... 1,3 ... ... ... 2011 жылы шағын бизнес субъектілерінің саны артып отыр.
Соның ішінде: 2010 жылы оңайлатылған ... ... ... ... бизнес субъектілерінің төлеген салық сомасы 13316 млн құрады. 2011
жылы ... ... ... ... ... шағын бизнес
субъектілерінің төлеген салық сомасы 16186 млн құрап, ... ... ... ... ... 3,2 үлес салмағын иеленді. 2010
жылмен салыстырғанда 2011 жылы ... ... ... ... ... ... ... төлеген салық сомасы шамамен 1,2
есеге артқан болатын. 2010 жылы ... ... ... ... ... ... субъектілерінің төлеген салық сомасы 7469 млн құрап, төлеген
жалпы шағын бизнес ... ... ... 3,1 үлес ... 2011 жылы жалпы режим негізінде жұмыс істейтін шағын ... ... ... 11084 млн ... ... шағын бизнес
субъектілерінің төлеген салық сомасының 3,1 үлес салмағын ... 2010 ... ... 2011 жылы жалпы режим негізінде жұмыс
істейтін шағын бизнес субъектілерінің төлеген салық сомасы 1,2 есеге артып
отырғанын көруге болады. Себебі 2011 жылы ... ... ... ... ... ... жалпы режим негізінде қызмет ететін шағын ... саны ... ... олар ... декларация
талаптарына сай келмей отырғандықтан жалпы режиммен қызмет ... жылы ... ... жұмыс істейтін шағын бизнес субъектілерінің
төлеген салық сомасы 3976 млн құрады, (патент бойынша жұмыс ... ... ... ... ... соманың 15,6 үлес салмағын иеленген).
2011 жылы патент бойынша жұмыс істейтін жеке кәсіпкерлердің төлеген салық
сомасы 3964 млн құрады, ... ... ... ... жеке ... ... ... соманың 12,4 үлес салмағын иеленген). 2010 жылмен
салыстырғанда 2011 жылы ... ... ... ... ... ... ... салық сомасы шамамен бірдей. Себебі патент бойынша
жұмыс істейтін шағын бизнес субъектілері үшін бұл режимді қолдану бірқатар
жеңілдіктерге ие ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнес субъектілерінің қызметін ұлғайтуына ... ал ... ... шағын бизнес субъектілерінің табысы ұлғайып,
бюджетке төленетін ... ... ... және ... ... ... қызығушылығын арттырады.
2011 жылы шағын бизнес субъектілерінің салығы 31889 млн ... 2012 жылы ... ... ... ... 37507 млн теңгені
құрады. 2011 жылмен салыстырғанда 2012 жылы шағын бизнес субъектілерінің
төлеген салық көлемі 1,1 ... ... ... ... ... 2011 жылы
оңайлатылған декларация ... ... ... шағын бизнес
субъектілерінің ... ... ... 16186 млн ... ... ... шағын
бизнес субъектілерінің төлеген салықтарының 3,2 үлес салмағын иеленді.
2012 жылы оңайлатылған декларация негізінде жұмыс істейтін ... ... ... ... ... 16980 млн теңгені құрап, жалпы шағын
бизнес субъектілерінің төлеген салықтарының 3,2 үлес салмағын иеленді.
2011 жылмен салыстырғанда 2012 жылы ... ... ... ... ... бизнес субъектілерінің төлеген салық сомасы 1,1 есеге
артқан ... 2011 жылы ... ... ... ... ... ... субъектілерінің төлеген салық сомасы 11084 млн құрап, шағын бизнес
субъектілерінің ... ... ... ... 3,1 үлес ... ... жылы жалпы режим негізінде жұмыс істейтін заңды тұлғалардың салық
сомасы 15270 млн ... ... ... ... ... ... ... 3,1үлес салмағын иеленген болатын. 2011 жылмен салыстырғанда
2012 жылы жалпы режим ... ... ... ... ... ... ... сомасы 1,2 есеге артып отырғанын көруге
болады. Кәсіпкерлер ... ... ... ... ие болып, табысының жоғары болуына қол жеткізеді. Сол
себепті оңайлатылған декларация негізінде ... ... ... ... Егер ... ... негізінде жұмыс істеу
талаптарына сай келмесе жалпыға ортақ режиммен әрекет етеді. Сол ... сай ... ... режимді қолданатын шағын бизнес
субъектілерінің артуына әсер етіп ... жылы ... ... ... ... шағын бизнес субъектілерінің
төлеген салық сомасы 3964 млн ... ... ... істейтін жеке
кәсіпкерлердің төлейтін салығы жалпы ... 12,4 үлес ... ... жылы ... бойынша жұмыс істейтін шағын бизнес субъектілерінің
төлеген салық сомасы 5157 млн құрады, ( ... ... ... ... кәсіпкерлердің төлейтін салығы жалпы соманың 13,7 үлес ... 2011 ... ... 2012 жылы ... бойынша жұмыс
істейтін шағын бизнес субъектілерінің төлеген салық сомасы шамамен артып
отыр. Себебі патент бойынша жұмыс ... ... үшін бұл ... ... ... ие ... мүмкіндік береді. Жұмыс істеу
барысындағы жеңілдіктің болуы кәсіпкердің қызметін ұлғайтуына әсер ... ... ... ... бизнес субъектілерінің табысы ұлғайып, бюджетке
төленетін салық ... ... және ... ... барысында кәсіпкерлердің
қызығушылығын арттырады.
Шағын бизнес субъектілерінің салықтық түсімдері ішінде ең ... ... ... ... ... ... істейтін кәсіпкерлердің
салықтық түсімдері. Себебі патент бойынша салық ставкасы жалпы ... ... ... мен ... ... ... әрекет
ететіндерге қарағанда төмен, яғни екі пайызға тең. Бірақ осы ... ... ... үшін ... талаптарға сәйкес болуы қажет.
Егер осы талаптарға сәйкес болмаған ... ... ... ... жасауға міндетті болып табылады. Көптеген кәсіпкерлер осы талаптарға
сай болмағандықтан, мысалы жылдық ... ... ... ... ... ... көшеді.
Алматы қаласы Әуезов ауданы Салық Басқармасы бойынша шағын бизнес
субъектілерінің жалпы саны берілген. ... ... ... ... және ... тұлғалар болып жіктеледі. Төмендегі кестеде 2010-
2012 ж.ж. аралығындағы шағын бизнес субъектілері санындағы, оның ... ... мен ... ... үлес салмағындағы өзгерістер сипатталып
отыр.
Кесте 6. 2010 – 2012 жж. Шағын бизнес субъектілерінің құрамы
| |2010 ж. |2011ж. |2012ж. |
| ... |% ... |% ... |% ... |13744 |100 |16276 |100 |19735 |100 ... ... |6825 |49,7 |8092 |49,7 |8712 |44,2 ... ... мың| | | | | | ... | | | | | | ... ... |6919 |50,3 |8184 |50,3 | | ... адам | | | | |11023 |55,8 ... ... Алматы қаласы Әуезов ауданы Салық Басқармасының 2Н есебі |
|мәліметтері ... ... ж.ж.) ... ... мәліметтерін сурет түрінде көрсетейік:
Сурет 6. Шағын бизнес субъектілері құрамындағы өзгерістер.
Дерек көзі: 2010 – 2012 жж. ... ... ... құрамы
Жоғарыдағы 6-кесте бойынша шағын бизнес субъектілерінің жалпы саны
2010 жылы 13744 мың құраса, 2011 жылы ... ... ... ... 16276 мың ... ... 2011 жылы ... бизнес субъектілерінің жалпы
саны 2010 жылмен салыстырғанда 1,2 есеге өскенін ... ... ... ... ... арту себебі ретінде ... ... ... ... мемлекет тарапынан қолдау, яғни салық
жүйесіндегі арнаулы салық режимін қолдануын айтуға болады. Шағын ... ... ... ... ... үлес ... ... артуына негізгі себеп болып ... ... ... ... үлес ... 50,3 пайыз болса, заңды тұлғаның үлес салмағы
49,7 пайызды құрады. 2010 ... ... 2011 жылы жеке ... ... ... үлес салмағында өзгеріс байқалмайды. 2010 жылы жеке
кәсіпкерлердің жалпы саны 6919 мың; 2011 жылы жеке ... ... 8184 мың. 2010 ... ... 2011 жылы жеке кәсіпкерлердің
жалпы саны 1,2 есеге артып отыр. 2010 жылы заңды тұлғалардың ... ... мың; 2011 жылы ... ... жалпы саны 8092 мың. 2010 жылмен
салыстырғанда 2011 жылы ... ... ... саны 1,2 ... ... болады.
2011 жылы шағын бизнес субъектілерінің жалпы саны 16276 мың болса,
2012 жылы ... ... ... ... саны 19735 мың ... 2012
жылы шағын бизнес субъектілерінің жалпы саны 2011 жылмен салыстырғанда 1,2
есеге өскенін байқауға ... ... ... 2011 жылы жеке кәсіпкерлердің
үлес салмағы 50,3 пайыз болса, ... ... үлес ... 49,7 ... ... 2012 жылы жеке ... үлес салмағы 55,8 пайыз болса,
заңды тұлғалардың үлес ... 44,2 ... ... 2011 ... 2012 жылы жеке ... мен ... ... үлес
салмағында өзгеріс байқалып отыр. 2012 жылы ... ... ... ... жеке кәсіпкерлердің үлес салмағы артып, заңды
тұлғалардың үлес ... ... ... Соның ішінде: 2011 жылы жеке
кәсіпкерлердің саны 8184 мың; 2012 жылы жеке кәсіпкерлердің ... ... мың. 2011 ... ... 2012 жылы жеке ... ... 1,3 есеге өсіп отыр. 2011 жылы заңды тұлғалардың жалпы саны 8092 мың:
2012 жылы заңды тұлғалардың жалпы саны 8712 мың. 2011 ... ... жылы ... тұлғалардың жалпы саны 1,1 есеге артқанын байқаймыз. ... ... ... ... ... жасалынып отырған ... атап ... ... мысалы, шағын бизнеске несиелерді ішінара
кепілдендіру, бизнес ... ... ... ... Осы ... ... ... субъектілерінің іс-әрекет етуіне оң жағдай
туындайды және ... ... ... ... жыл сайын артуына алып
келеді. Кәсіпкерлікті қолдау мақсатында түрлі мемлекеттік ... ... ... бірі жол картасы бағдарламасы болып табылады. Осы бағдарлама
аясында келесідей шаралар мен оң құбылыстар орын ... ... ... 258585 ... орны құрылды және орташа айлық
төлемақысы 29,7 мың теңге сомасында 182738 адам жұмысқа орналастырылды.
Осы ... ... ... ... құру ... ... асыруға байланысты еңбекақыдан алынатын салықтар бойынша жоспарлар
100 пайызға орындалғандығын немесе барлық өңірлер ... ... ... ... ... Жеке ... салығы бойынша жоспар республика
бойынша 101,8 пайызға орындалды. Әлеуметтік салық бойынша жоспар ... ... ... ... ... ... экономикасында орын
алып отырған оң үрдістердің кешенін сипаттайды. Осының нәтижесінде ... ... ... даму және алға ... ... ... ... қаласы Әуезов ауданы Салық ... ... ... ... жалпы саны берілген. Төмендегі кестеде 2010-
2012 ж.ж. аралығындағы ... ... үлес ... ... отыр. Сонымен қатар арнаулы салық режимі болып табылатын жалпы
және оңайлатылған декларация ... ... ... ... үлес
салмақтарындағы ... ... 7. 2010 – 2012 жж. ... ... ... құрылымы
| |2010ж. |2011ж. |2012ж. ... | | | ... | | | |
| ... |% ... |% |Саны |% ... ... мың| 6825 |100 |8092 |100 |8712 |100 ... | | | | | | ... ... | 6241 |91,4 |7272 |89,9 |7617 |87,4 ... ... | | | | | | ... |584 |8.6 | 820|10,1 |1095 |12,6 ... | | | | | | ... ... ... ... ... басқармасының 2Н есебі мәліметтері |
|негізінде (2010-2012ж.ж.) ... ... ... ... ... саны ... ... талданып отыр. Соның ішінде жалпы режим негізінде жұмыс
істейтін ... ... мен ... ... ... ... ... тұлғалардың саны көрсетілген. Осы ... ... ... ... бойынша жұмыс істейтін заңды тұлғаларға
қарағанда жалпы режим негізінде жұмыс істейтін заңңды тұлғалардың ... ... ... ... декларация бойынша жұмыс істеу
талаптарына сай келмеген жағдайда заңды тұлға жалпы режим негізінде ... ... ... ... салық ставкасы салыстырмалы түрде жоғары болып
табылады.
Сурет 7 Кәсіпкер ... ... ... ... ... ... 5 2010 – 2012 жж. Кәсіпкер заңды тұлғалардың
құрылымы
Жоғарыдағы ... ... ... аралығындағы шағын бизнес
субъектісі ретінде заңды ... ... ... өзгерісті байқауға
болады. 2010 жылы заңды тұлғалардың жалпы саны 6825 мың; 2011 жылы ... ... саны 8092 мың. 2010 ... ... 2011 жылы ... жалпы саны 1,2 есеге артып ... ... ... тұлғалардың
жұмыс істеуіне оң жағдайлар, мемлекет тарапынан қолдау көрсетіліп отыр.
Оның ішінде: 2010 жылы ... ... ... ... ... ... ... саны 6241 мың болса; 2011 жылы жалпы режим ... ... ... ... ... саны 7272 мың. 2010 ... 2011 жылы ... режим негізінде жұмыс жасайтын заңды
тұлғалардың жалпы саны 1,2 есеге өсіп отыр. Себебі заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... жасау талаптарына сай келмейді,
осыған байланысты ... ... ... ... ... ... ... жыл сайын артуда.
2010 жылы оңайлатылған декларация негізінде жұмыс жасайтын заңды
тұлғалардың жалпы саны 584 мың ... 2011 жылы ... ... ... ... ... тұлғалардың жалпы саны 820 мың болды. 2010
жылмен салыстырғанда 2011 жылы ... ... ... ... заңды тұлғалардың жалпы саны 1,4 есеге артып отыр. Себебі
оңайлатылған ... ... ... ... ... заңды тұлға үшін
тиімді және кәсіпкер заңды тұлғалар белгілі талаптарға сай болып отыр.
2011 жылы ... ... ... ретіндегі заңды тұлғаның жалпы саны
8092 мың болса, 2012 жылы заңды ... ... саны 8712 мың. ... ... 2012 жылы заңды тұлғалардың жалпы саны 1,1 ... ... Оның ... 2011 жылы жалпы режим негізінде жұмыс жасайтын
заңды тұлғалардың 7272 мың, 2012 жылы ... ... ... жұмыс жасайтын
заңды тұлғалардың жалпы саны 7617 мың. 2011 ... ... 2012 ... ... негізінде жұмыс жасайтын заңды тұлғалардың жалпы саны ... ... ... ... ... ... ... тарапынан қолдау
жасау барысында кәсіпкер заңды тұлғаларға жұмыс істеу үшін оң ... ... ... ... отыр.
2011 жылы оңайлатылған декларация негізінде жұмыс жасайтын заңды
тұлғалардың жалпы саны 820 мың ... 2012 жылы ... ... ... ... заңды тұлғалардың жалпы саны 1095 мың. 2011
жылмен салыстырғанда 2012 жылы оңайлатылған ... ... ... ... тұлғалардың жалпы саны 1,3 есеге өсіп отыр. Кәсіпкер заңды
тұлғалар оңайлатылған декларация негізінде жұмыс ... ... ... ие ... ... ... ... қарағанда салық ставкасы төмен
есептеледі. Бұл кәсіпкерлердің жұмыс істеуін жеңілдетіп, ... ... Сол ... жеке ... саны ... ... қаласы Әуезов ауданы Салық Басқармасы бойынша жеке
кәсіпкерлердің жалпы саны берілген.
Төмендегі кестеде 2010-2012 ж.ж. аралығындағы жеке ... ... ... ... ... ... ... арнаулы салық
режимі болып табылатын бір жолғы ... ... ... ... ... оңайлатылған декларация режимімен айналысатын жеке кәсіпкерлердің
үлес салмақтарындағы өзгерістер сипатталған.
Кесте 8. 2010 – 2012 жж. Жеке кәсіпкерлердің ... |2010ж. |2011ж. |2012ж. |
| | | | ... | | | |
| ... |% ... |% ... |% ... ... | 6919 |100 |8184 |100 |11023 |100 ... адам | | | | | | ... ... |1539 |22,2 | 2368 |28,9 |2841 |25,8 ... |4805 |69,4 |5123 |62,6 |7366 |66,8 ... | | | | | | ... ... | 133| 1,9| 171| 2,1| 269| |
| | | | | | |2,4 ... ... ... қаласы Әуезов ауданы Салық басқармасының 2Н есебі |
|мәліметтері негізінде ( 2010-2012 ж.ж.) ... 8. Жеке ... ... ... көзі: Кесте 8 2010 – 2012 жж. Жеке кәсіпкерлердің құрылымы
Жоғарыдағы 8-кесте ... ... ... субъектісі ретінде жеке
кәсіпкерлердің жалпы саны 2010 жылы 6919 мың; 2011 жылы ... ... саны 8184 мың ... ... 2010 ... 2011 жылы жеке ... ... саны 1,2 есеге өсіп
отыр. Бұған себеп ретінде сәйкесінше жеке кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... сатумен, тұқым өсірумен, қосалқы ауыл
шаруашылығы, бағбандықпен ... жеке ... саны ... жылы ... ... ... ... жеке кәсіпкерлер саны 1539
мың; 2011 жылы ... ... ... ... жеке ... жалпы
саны 2368 мың. 2010 жылмен салыстырғанда 2011 жылы патент бойынша ... жеке ... ... саны 1,5 ... ... байқаймыз.
Себебі патент бойынша жұмыс істейтін жеке ... ... ... ... ... ие ... ... Осындай арнаулы салық
режимін қолдану жеке кәсіпкерлерге салық төлеу ... ... ... ... ... ... береді.
2010 жылы оңайлатылған декларация негізінде жұмыс істейтін жеке
кәсіпкерлердің жалпы саны 4805 мың; 2011 жылы ... ... ... ... жеке кәсіпкерлердің жалпы саны 5123 мың. ... ... 2011 жылы ... ... ... жұмыс
істейтін жеке кәсіпкерлердің жалпы саны 1,1 есеге өсіп ... 2010 ... ... ... жұмыс жасайтын жеке кәсіпкерлердің жалпы саны 133
мың болса, 2011 жылы ... ... ... ... ... ... ... саны 171 мың. 2010 жылмен салыстырғанда 2011 ... ... ... жұмыс жасайтын жеке кәсіпкерлердің жалпы саны 1,3
есеге артып отыр. Жеке кәсіпкер патент бойынша жұмыс істеу ... ... ... оңайлатылған декларация негізінде жұмыс істейді.
Оңайлатылған декларация негізінде жұмыс істеу жеке кәсіпкер үшін ... ... ... ... мүмкіндік беріп, бірқатар салықтық
жеңілдіктер ұсынылады. Осындай оң әсер жеке ... ... ... ... жылы ... ... субъектісі ретінде жеке кәсіпкерлердің жалпы
саны 8184 мың; 2012 жылы жеке кәсіпкерлердің жалпы саны 11023 мың. ... ... 2012 жылы жеке ... ... санын 1,3 есеге
өскен. Бұған себеп ретінде сәйкесінше жеке кәсіпкерлер санының ... ... ... ... ... ... тұқым өсірумен, қосалқы
ауыл шаруашылығы, бағбандықпен айналысатын жеке кәсіпкерлердің ... жылы ... ... жұмыс жасайтын жеке кәсіпкерлердің жалпы
саны 2368 мың болса, 2012 жылы патент негізінде жұмыс ... ... ... саны 2841 мың. 2011 ... ... ... ... жасайтын жеке кәсіпкерлердің жалпы саны 1,2 есеге артып
отыр. Себебі патент бойынша жұмыс істейтін жеке ... ... ... ... жеңілдіктерге ие болып отыр. Осындай арнаулы салық
режимін қолдану жеке ... ... ... ... ... ... нарықта кеңеюге мүмкіндік береді.
2011 жылы оңайлатылған декларация негізінде жұмыс істейтін жеке
кәсіпкерлердің жалпы саны 5123 мың; 2012 жылы ... ... ... ... жеке ... жалпы саны 7366 мың. 2011
жылмен салыстырғанда 2012 жылы оңайлатылған декларация негізінде ... жеке ... ... саны 1,4 ... өсті. Жеке кәсіпкер
патент бойынша жұмыс істеу талаптарына сай келмеген жағдайда оңайлатылған
декларация негізінде жұмыс ... ... ... негізінде
жұмыс істеу жеке кәсіпкер үшін тиімді болып ... ... ... ... ... ... жеңілдіктер ұсынылады. Осындай оң әсер
жеке кәсіпкерлер санының артуына себеп болады.
2011 жылы ... ... ... ... ... ... ... саны 171 мың болса, 2012 жылы жалпы режим негізінде
жұмыс істейтін жеке ... ... саны 269 мың. 2011 ... 2012 жылы ... ... ... жұмыс жасайтын жеке
кәсіпкерлердің жалпы саны 1,6 есеге өскенін көруге ... ... ... бір жолғы талон, патент, оңайлатылған декларация бойынша жұмыс
істеу ... сай ... жеке ... артуы.
3 Еліміздегі орта және ... ... ... ... ... және оны ... жолдары
3.1 Шағын бизнес субъектілеріне салық салу барысында туындайтын тәуекелдер
және оны төмендету жолдары
Нарықта кәсіпорының кез келген қызметі тек оны ... ... ... ғана ... Кәсіпорынның қызмет ету стратегиясын анықтау ... ... ... әсер ... ... факторлар даму қарқыны
туралы түсінігі болуы керек. Кәсіпорынға әсер етуші ... ... ... ... ескеруі қажет кәсіпкерлік тәуекелдің,
қауіптің әлеуетті деңгейін анықтау үшін қажет. ... ... ... әсер ... ... келесідей белгілер тән болады, яғни:
күрделілік, өзгергіштік, анықсыздық (айқындылық). Күрделілік ... сөз ... бұл ... ... әсер етуші факторлардың
жалпы жиынтығын құрайды.
Қазақстандағы ұйымдастырушылық – құқықтық және ... ... ... өте ұзақ ... ... ... құқықтық, экономикалық,
әлеуметтік жағдайлар мен кепілдікті анықтайтын, жеке ... ... ... жаңа ... бірыңғай тән жеке кәсіпкерлік
туралы заң қабылданды. Осы жоғарыда аталған ... жеке ... ... ету ... ... қолдаудың негізігі
бағыттары, жеке кәсіпкерлік субъектілернің құқықтары мен ... ... ... ... реттеудің және әкімшіліктендірудің
қағидалары ескерілген болатын. ... ... ... ... ... ... келесі екеуі ерекшеленеді:
• тікелей әсер етуші факторлар;
• жанама әсер етуші факторлар.
Кәсіпкерлік тәуекелге әсер ... ... ... ... етіп ... ... және ол ... көрініс тапқан:
Кесте 9
|Тікелей әсер етуші факторлар |Жанама әсер етуші ... ... ... |1) ... ... мен |
|саясатының тұрақсыздығы; ... ... ... ... ... |қарым-қатынастар; ... ... ... ... ... ... |
|4)дамыған нарық инфрақұрылымының жоқ|3) саяси тұрақсыздық; ... |4) ... ... ... ... ... ... нарығының тұрақсыздығы; |
|6) инфляция қарқынынң өсуі; |6) қор ... ... ... және ... |7) ... экономика. |
|өсуі. | ... ... ... Ж.Б // ... ... факторов ... ... в РК // Аль Пари ... ... бизнес субъектілеріне салық салу барысындағы тәуекел- салық
төлеушінің мемлекетке зиян ... ... ... мүмкін салық
міндеттемелерінің орындау немесе орындамау ықтималдығы.
Тәуекелді басқару жүйесі мына ... ... ... бағалау;
- тәуекелдерді анықтау;
- тәуекелдердің алдын алу;
- тәуекелдерді бағалау нәтижесі.
Тәуекелдерді басқару жүйесін салық қызмет ... ... ... ... басқару жүйесін қолданудағы мақсат:
- салық бақылау нысандарын саралау;
- тәуекелі жоғары салаларға ... ... ... ... бар ресурстар негізінде тәуекелді бағалау жүйесін жетілдіру;
- салық заң ... ... ... ... ... ... тексерулерінің тиімділігін арттыру;
- бюджетке артық төленген соманы қайтарудың оңайлатылған тәртібін
айқындау;
- тәуекелі ... ... ... ... ... ... ақпарат болып табылады. Оның үшінші тұлғаға
жариялануы ... ... заң ... ... тартады.
Тәуекелді анықтау көрсеткіштері, критерийлері, өлшемдері және оған
қамтылатын ... ... ... ... ақпарат болып табылады.
Тәуекелді басқару жүйесінде ... ... ... ... ... ... төлеушіге қаржылық –шаруашылық қызметінің
нәтижелері бойынша деректер, ... ... ... ... ... салу ... туындайтын тәуекелдер келесі себептерге
байланысты туындайды- салық қызмет органдарының ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз ете алмау, міндетті
зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдардың толық және дер ... ... ... ете ... ... ... субъектілеріне байланысты туындайтын тәуекелдер оларды
тіркеуге алу, мемлекеттік деректер ... ... ... және ... шығару барысында туындауы мүмкін. Сонымен қатар, салық қызметі
органдарының кәсіпкерлік қызметті ... ... ... және ... объектілерді тексеруге құқығы бар. Өйткені бұл тексерістер
нақты ... ... ... ... ... ... ... көлемін айқындау үшін маңызды.
Құжатта берілген объектілер мен ... ... ... ... арасындағы өзара сәйкессіздік болмау керек. Кәсіпкердің
нақты алып отырған табысы мен шығындарын анықтау және жалған ... ... ... ... алу ... да ... ... орын алуы мүмкін. Сол себептен мемлекеттік деректер базасы
ұғымының маңызы зор. ... ... ... ... ... ... алу ... жұмыс жасайтын арнайы мамандандырылған ақпараттық
жүйе.
Қазіргі таңда шағын кәсіпкерлік субъектілері нарықтың ... ... өте тар ... ... ... мәжбүр болып отыр және ... ... ... ... ... ... мен
дамымағандығы, ал ол өз кезегінде аймақтық нарықты байланыстырушы болып
табылады, сонымен қатар кәсіпкерлердің нарыққа қолжетімділігін ... ... ... жеткіліксіз дамуы.
Елімізде шаруашылық жүргізуші субъектілер өз қызметінде ... ... ... талаптанады. Әсіресе ол құрылыс материалдары ... ... ... Қытай өндірушілерінің құрылыс материалдарының
бағасы отандық өнімдерге қарағанда төмен. Ал ... ... ... бола алады: бәсекелестіктің әлсіздігі және дамымағандығы, шаруашылық
жүргізуші субъектілердің әлсіз түрдегі ... өз ... ... іске ... ... айқын талпыныстары.
Зерттеулер нәтижесі бойынша ауылшаруашылық кәсіпорындарының дайын
өнім сатып алуына байланысты бірқатар қиыншылықтары анықталған ... ... ... ... еместігі, арнайы сауда-саттық
кәсіпорындарының ... саны ... ... ... алушыларды
табуға көмектесетін және кәсіпкерлерді арнайы қойма мекемелерін қамтамасыз
ететін инфрақұрылым объектілерінің болмауы.
Елімізде нарықтық қатынастардың дамуы тек қана ... ... ... ... ... де туындатып отыр.
Оған себеп нарық қатысушыларының берілген нормалар мен ... деп ... ... ... ... ... ұлғайтады, әрі қоғамның және ... ... ... ... мен ... мінез-құлығына теріс
әсерін тигізіп, қайшы келеді.
Бүгінгі таңда еліміздің ... ... ... ... ... ... сарапшылардың бағалауы бойынша осы өнімдердің
еліміздегі үлес салмағы 70-80 пайызды құрап ... ... ... ... ... ... ... 40-50 пайыз информатика
өнімдері, 10-15 пайыз спорт ... және 5-10 ... ... ... ... ... ... тауарлардың сапа сертификаттары болмайды,
кей жағдайда өнімнің өзі мен қорабы сәйкес емес те ... ... ... ... өндіріп, жоғары бағамен ұсынатын өндіруші кәсіпорындар
үшін бұл жағдай өте жоғары коммерциялық қызметтегі ... ... ... ... ... кеңінен таралуы жүйелік
сипатқа ие және еліміздің кәсіпорындарының дамуына кері ... ... ... ... ... ... әлемдік шаруашылық ортадағы
тартымдылығына кері әсерін тигізеді. ... ... ... ... Қазақстанға жүргізілген
зерттеулер негізінде сәйкесінше сыбайлас жемқорлық ... ... ... ... ... 2,2 балл ... жемқорлықтың жоғары деңгейі
ретінде саналып, Қазақстан қоғамдық қордың ... ... ... ... бір ... тұр: ... ... Гватемала,
Қырғызстан, Судан, Украина. Елімізде 2008 жылдың бірінші жартысы бойынша
қаржы полициясының тіркеуі негізінде қылмыс саны ... отыр ... ... ... 386 сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстар ретінде
тіркелген.
Жоғарыда айтылғандай ... ... ... тек қана ... ... ... ғана ... сонымен қатар кәсіпорынға және
оның қызметінің тиімділігіне тікелей әсер ете алмайтын жанама әсер ... да бар. Осы ... тобы ... ... ететін нарықтың
ағымдағы жағдайын анықтайды.
1998 жылы ... ... тез ... ... ... ... азайтты және кәсіпкерлік қызметтің көрсеткіштерінің
төмендеуіне әсерін тигізді. Дағдарыс алдындағы кезеңде Қазақстанның бюджет
түсімдерінің 70 ... ... ... ... ... қалыптасты.
Мұнай дағдарысының себебінен валюта түсімдерінің 33 пайызы ... ... сату ... азаюы салдарынан және экспорт шикізатына
бағалар төмендеу себебінен валютаның 50 пайызы алынбай қалды.
2008 жылы тамыз айында ... ... ... ... ... ... сату және сатып алу бағамдарының арасындағы маржа ... тең ... ... ... ... кәсіпкерлік қызмет
тәуекелі – көлеңкелі экономика болып табылады. Еліміздегі көлеңкелі
экономиканың ... ... 20-25 ... ... отыр. Бұл деңгейдің
жоғары болуы қоғамдық келісім шарттарды бұзып қоғамның мінез-құлқына теріс
әсерін тигізіп, әртүрлі ... ... ... арасындағы
байланыстар күрделеніп жеке меншік заңсыз көлеңкелі қатынастар орнап,
заңға қайшы ... ... ... ... ... кеңейтіп,
әлеуметтік қатынастарды ұшықтырып, әртүрлі кері ... орын ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы
кәсіпкерлік қызметке әсер ететін сыртқы факторларға баға беріліп ... ... ... ... ... ... ... негізделген: күрделілік, өзгермелілік, анықсыздық. Экономика
ғылымдарындағы кеңінен таралған кәсіпкерлік қызметке әсер етуші сыртқы
факторлар тікелей және ... әсер ... ... ... ... көрсетілген.
Көптеген елдердің шағын бизнес субъектілеріне салық салу ... ... мен ... ... ... ... ... ұйымдастырылмаған. Салық салу жүйесі өзгеріссіз әлемнің
ешбір елінде сақталған ... АҚШ, ... ... сияқты дамыған елдердің
тәжірибесінен көргеніміздей салық салу ... ұзақ ... ... бірнеше
рет өзгерістерге ұшырайды.Дамушы елдерде де ... ... ... ... ... ... реформалары жүзеге асырылды.
Салық реформалары қарама – қайшылықтарды болдырмауға, сонымен қатар
салық топтарының және жеке түрлерінің ... ... ... ... ... жаңа ... ... мүмкіндік
береді.
ҚР салық жүйесі мен шағын бизнес субъектілеріне салық салу жүйесінің
негізігі кемшіліктері ... ... атап ... ... ... салу жүйесі салық төлеушілер үшін күрделігінде;
Яғни, салықтық декларацияны толтырудың өзі қиыншылық туғызады. Бұл жерде
тек салықтық құқықтарды білуге талап ... ... ... ... ... ... қою. Бұл ... тек салықтық, құқықтық білімге
талап жоғары, сонымен қатар техникалық жабдықтау күрделі болып келеді.
ә) ... ... ... күрделігін үйлестіру және міндетті
сипаттағы басқа да ... ... аяда ... ... ... ... қалыптасады;
б) табыстарға салық салу бойынша салықтық артықшылықтарды бөлуде біркелкі
емес сипатқа ие болуда. Яғни, әлеуметтік ... және ... ... ... ... ... ... төлейді;
в) табыстарға салық салуда салықтық ставкалардың жоғары болуы. Бұл
көлеңкелі ... ... ... ... ... ... өз капиталдарын жасыруға алып келеді;
г) салық заңдылығымен бекітілген көптеген ... ... өз ... ... ... ... жеңілдіктер халықтың
әлеуметтік жағдайын және экономиканы көтеру үшін жасалынуы тиіс;
д) еліміздегі салық төлеушілер үшін салықтық терминдердің көп болуы. Яғни
білімі орта ... ... ... үшін кейбір салықтық
терминдердің түсініксіздігі;
е) Салық Кодексінің кейбір баптары халықаралық ... ... ... ... Республикасындағы салық салу жүйесінің реформаларына
байланысты 2009 жылы ... ... ... ... Салық кодексі шағын кәсіпорындар үшін келесі бағыттардағы
мәселелерді шешуге арналған:
а) жеке және заңды тұлғалардың табыстарына салық салу ... ... ... ... ... және ... салық салу бойынша
ставкалар санын азайтуға;
б) жеке ... ... ... әртүрлі тәртіптерін қолдануда
айырмашылықтарын азайтуға;
в) экономикалық қызметтердің салалары ... ... және ... салу ... ... Республикасының кәсіпкерлігіне арналған салықтық реформаның
ерекше тобы салықтық ... ... ... және беретін
жүйелерді өзгертуге бағытталған реформалардан тұрады. Мұндай реформаларға
мыналар жатқызылады:
- электронды ... және ... үшін ... ... ... ... ақпараттық электронды тасығыштарда мәліметтер беру;
- есептеме құжаттарын толтыру және заңды тұлғалар үшін ... ... ... ... төлеушілердің бірыңғай есеп жүйесін құру;
- салықтық міндеттемелерді орындауға бақылау әдістерін үйлестіру.
Кәсіпорындардың іс-әрекеттері нәтижелерінен алынған ... салу ... ... ... ... ... ... негізгісі болып табылады. Сонымен қатар салық жүйесін жетілдіру
және оны әрі қарай дамыту үшін маңызды міндеттері мен факторларын ... табу ... ... ... міндеті мен тапсырмасы ... ... ... ... салу ... ... ... және
салық жүйесінің толықтығын қамтамасыз ету үшін келесідей негізгі ұсыныстар
қарастырылып отыр ... ... ... ... ... ... ... ететін
салық заңдылығының тұрақты болуы;
ә) мемлекет пен салық ... ... ... ... ... салық ауыртпалығы салық төлеушілердің санаттары арасында теңдей бөлінуі
керек.
в) өндіріліп алынатын салықтар ... ... ... ... ... өндіріп алу уақыты мен тәсілдері салық төлеушілер ... ... ... ... төлеушілердің заң алдында теңдік қағидасын ұстануы;
е) салықтарды жинау бойынша ұсталымдардың ... ... ... ... ... ... мен ... қатынасында салық
салудың бейтараптылық қағидасының болуы;
з) салық салу бойынша ақпараттар ашық және қол жетерліктей ... ... ... ... ... ... аталған негізгі қағидалардың қысқаша мазмұнын қарастыратын
болсақ:
Салық заңдылығының тұрақтылығын салықтық өзара қатынасының ... ... мен ... ... ... ... ... салық туралы заңдылыққа өзгерістер қаржылық жыл ішінде
енгізілмеуі керек. Ал преференция мен жеңілдіктер беретін ережелер алғашқы
заңмен бекітілген ... ... ... ... ... бірнеше жылдық тұрақтылығы маңызды болып
келеді. Салық заңдылығының өзгеріске ... және ... ... және ... үшін ... болып келеді. Сонымен қатар
отандық шағын және орта ... ... ... шетелдік
инвесторлардан инвестицияны тартуға өзінің кері әсерін тигізуі мүмкін.
Салық төлеушілер мен ... ... ... ... ... пен ... ... өзара қатынастарын тек
заңмен реттеуге болатынын ... ... ... ... ... ... ... өзара жауапкершілігін ұйғарады.
Салық төлеушілер үшін максималды қолайлылықты құру қағидасын
сақтау, экономикалық ... ... ... ... міндеті мен
тапсырмасы болып табылады. Салық төлеушінің қолайлығы – бұл тек бөліп-
бөліп төлеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... сонымен бірге салықтық заңдылығы, ережелері мен нормаларының салық
төлеушілер үшін түсініктілігі.
Салық төлеушілердің барлық санаттары үшін салық ... заң ... ... ... ... ... ... қағиданың талаптары ретінде келесілерді
қарастыруға болады:
- әрбір қолданылатын түсініктемелер ... ... ... бір ... болуы керек;
- заңдық актілер мен нормалар бір-біріне ... ... ... ... ... орта білімді қолданушылар үшін түсінікті болуы керек;
- шығарылатын заңдық актілердің саны ... тыс ... ... ... ... ... құруда негізгі қағидалардың бірі
салық төлеушілердің заң алдындағы теңдік қағидасы болып табылады.
Салық төлеушілердің теңдігі – салық салық салу ... ... және тең ... мен жауапкершіліктері болып табылады.
Қазіргі кезеңде салық жүйесін құруда негізгі қағидалардың ... ... ... ... салу ... ... қол жеткізу және
ашықтық қағидасы қарастырылады. Бұл жерде салық төлеушілер үшін салық ... ... ... ... ... және ... ашық
болуы қажет және де салық төлеушілерге салық салу бойынша ... ... ... ... болуы қажет.
Жоғарыда аталып кеткен қағидаларды отандық шағын және орта
кәсіпорындарды ... ... ... ... ... Шағын
кәсіпорындарда салық жүйесі дұрыс қолданылып жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... ... талаптарға сай жүргізілуі
қажет.
Салық есебі салық заңдылығына сәйкес салықтық міндеттемелерді
аударумен және ... ... ... ... сақтау мақсаты
ретінде бухгалтерлік есептің бір жүйесі ретінде көрініс ... ... ... ... үшін ... мүмкін құжаттық
бекітілген, бухгалтерлік есеп ... ... ... ... сәйкес салық төлеушілер жүзеге асырып отырады. Осыған
байланысты Салық Кодексінің жалпы ... ... ... ... міндеттері келтірілген, сонымен қатар салықтық міндеттемелерді орындау
тәртібі, мерзімдері қарастырылған.
Салық есебі салықтық міндеттемелерді есепке ... және ... ... ... ... мақсатында салық төлеушілердің есебі
ретінде анықталады.
Салық есебінің жеке ақпараттық базасы мақсатында ... ... ... ... ... есебінің жеке ақпараттық
базасы жоқ болғандықтан, бухгалтерлік есеп ... ... ... анықталуы қажет.
Осы аталғандарды тұжырымдай келе салық есебіне келесі анықтаманы
беруге болады.
Шағын кәсіпорындардың ... ... ... үшін бухгалтерлік
регистрлердің мәліметтері, сонымен қатар салықтық міндеттемені есепке алу
мақсаты үшін қолданылуы мүмкін басқа да ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындар “бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік
туралы” заңдылығына сәйкес бухгалтерлік есепті және ... ... ... ... есебі салық заңдылығының талаптарына және
ерекшеліктеріне сәйкес жүргізіледі. Салық есебін жүргізу процесінде Салық
Кодексіне міндетті ... ... ... ... салу ... әрбір жеке түрлерін табыстар мен шығындары құруға ... ... ... ... ... табыстар мен шығындар салық заңдылығымен қарастырылған
салық салудан босату немесе әртүрлі салық ставкаларының ... ... ... ... ... жеке анықталады. Қызметтердің
белгіленген түрлеріне сәйкестендірілген барлық табыстар мен ... ... ... ... таңда кәсіпкерлік нарықтық экономиканың негізі ... және ... ... ... ... қамтамасыз етіп, өте ірі
салалар мен ... ... ... ... ... бизнес – жаңа
бастау алып келе ... ... ... капиталды инвестициялау
тәсілі ғана емес, сонымен ... ... ... маңызға ие. Әлемнің түрлі
зерттеушілерінің талдау нәтижелерінде келесіге көз жеткізуге ... ... ... тек шағын бизнес, яғни компаниялар – белсенді компаниялар,
олардың шектеулі санына қарамастан еліміздің инновациялық дамуына ... ... ... ... 80 ... ... орнымен қамтамасыз етеді.
“Даму” қорының мәліметтері бойынша бүгінгі таңда Қазақстанда 455000
жеке ... 169000 ... ... 120000 ...... 11000 орта ... және 2000 ірі кәсіпорындар бар.
Шағын бизнес субъектілерінің саны күн сайын артуда, соның ішінде
жеке ... ... тез ... ... Ал осы ... ... әсерін
тигізіп, негізгі себеп ретінде танылып отырған – арнаулы салық ... ... ... ... ... бизнестің жартысына жуығы ғана
белсенді ... ... ... елдердің статистикалық мәліметтерін алып
қарасақ, бұл елдерде шағын бизнес субъектілерінің ... ... ... ... үлес ... ... ... елімізде бұл көрсеткіш 15,7
пайыз деңгейінде көрініс табады. Статистика ... ... ... 80 ... 5 жыл ... ... кейін құлдырауға ұшырайды. Ал
қалған 20 пайызы өзінің өмірлік циклын жалғастырып ... ... ... барысында үлкен қаржылық шығынға ... ... ... себептерін қарастыратын болсақ, келесідей
қарқынды байқауға болады – ... ... ... ... ала ... бизнестің құлдырауының бірден-бір себебі – қатысушылардың
құзіреттілігінің жоқтығы. Осы жоғарыда аталған себептен басқа, фирмалардың
құлдырауына үздіксіз, тікелей әсер ететін бірқатар ... ... ... ... ... жоқтығы;
- жаңадан құрылған бизнес саласында жеткілікті тәжірибенің болмауы;
- фирманың өркендеуі және өнімнің ... ие ... ... ... ... ақша ... басқару қабілетінің жетіспеушілігі;
- жаңа ғана құрылған фирманың өте тез қарқынмен өсуі;
- орналасу жерінің ... ... ... тек қана 1 себепке байланысты құлдырайды деп айтуға
мүлдем болмайды. Егер 1 ғана мәселе туындаса, бизнесті басқару барысында
бұл мәселені ... ... ... ... ... ... аталған
факторлардың кешені орын алғанда туындайды. Ал ... осы ... ... ... ... ... алғашқы қадамы сапалы, сауатты бизнес-жоспар құру
болып табылады, алайда көптеген кәсіпкерлер бизнес-жоспардың ... әрі ... ... ... ... ... бизнес-жоспар
неліктен қажет”. Ал осы көзқарас теріс бизнес –жоспар кәсіпорынның түріне
және көмегіне қарамастан аса ... ... ... Өйткені, бизнес –
жоспар кәсіпорынға тиімді, дұрыс стратегия мен оң ... ... ... Бизнес-жоспар өзінің құрылымында өте маңызды ақпараттарды
қамтиды, атап айтсақ, нарықты және ... ... ... ... ... ... ашу үшін ... жұмсалатын
шығындарды сипаттау, баға саясатын, жарнама ... ... ... ... ... үшін ... ... есептілік – кәсіпорынның
қаржылық жағдайын анықтау үшін қажет, яғни ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Кәсіпкерлер өзінің қызметін жүзеге асыру үшін сол салада білім
мен мол тәжірибеге ие болуы қажет. ... ... ... ... ... осы саладағы бұрынғы тәжірибесі оған аса қажет және ... бере ... ... кезеңдегі тәжірибесі жаңадан құрылған бизнестің
табиғатын және ... ... ... үшін әсерін тигізіп кәсіпорынның
құлдырау ықтималдығын төмендетеді. ... ... ... яғни кеңес беру компанияларын (заң, бухгалтерлік есеп,
аудит бойынша) ашу өте ... ... ... Егер қатысушы филологиялық,
техникалық, технологиялық мамандыққа иеленсе, кеңес беру компаниясы
туралы сөз ... да ... ... ... ... қажетті білікті маманды таңдай алады ма? Маманның
біліктілік деңгейін анықтау қабілеті бар ма? Әрине бұндай ... ... 1 ... да жетпейтіні сөзсіз анық.
Кейбір бизнес субъектілері өзінің қызметінің ... ... ... ... ... қатысушылар жеткіліксіз капитал ... ашуы ... ... ... жаңа ашылған компанияның өнімі
немесе көрсететін қызметі жоғары сұранысқа ие болады. Ал ... ... ... ... ... ... да нарықтағы сұраныс пен
ұсынысқа талдау жасау маңызды орынға ие. Нарықта берік, ... ... ... ... мен ... ... тұтынушылар сеніміне кіріп,
иелену оңай шаруа емес. Әрқашан бәсекелестерді бағалау керек, өзінің
қаржылық мүмкіндіктерін аса ... ... ... ... ... ... білетін бизнес субъектісі
ұйымды басқару жөнінде алғашқы білімге иеленіп, оны ... ... ... ... басқару саласында білімге ие болу және ... ... ... ... қолдана білу қажетті деңгейге,
жетістікке жетуге ... ... ... осы ... ... ие ... ... құлдырау уақытын жылдамдатады. Менеджмент
саласында сауатты болу тек қана ... ... ғана ... ... ... (фирманың стратегиясын дұрыс даярлау) ... ... ... ... ... ... (корпорациялық
мәдениетті қалыпты құру және жұмысшылардың еңбек өнімділігін ынталандырып,
арттыру, үрдістерді, қаржылық және еңбек ресурстарын бақылау, түгендеу.
Жаңа құрылған фирма үшін ... баға ... ... өте ... баға ... ... ... өзіндік құнын, өткізуге, жекізуге,
қосымша қызметке жұмсалатын ... ... ... Көп ... өз өнімдерін бәсекелестерінің бағаларымен бағалауға тырысады.
Қатаң бәсекелестік жағдайында нарықты жаулау үшін ...... ... ... ... ... ... ұстау арқылы нарықтың жоғары үлесін
иелену кәсіпорынның дамуы, өркендеуі барысында баға саясаты ... ... ... олай ... ... ... көп шығынға ұшырауы
ықтимал.
Жоғарыда айтылғандай, көптеген бизнесмендер өзінің фирмасын аз
капиталмен ашып, жақын арада қаражат салуды ... яғни бұл ... ... ... ресурстар болып табылады. Ережеге сәйкес,
бастапқы кезеңде ... ... аз ... ... ұшырайды. Ал, осы
шығындарды жабу үшін кәсіпкерлер ... ... ... да, ... қарыздарын арттырады. Сонымен қатар жаңа қызмет бастаушы
кәсіпкерлер фирмаға пайдалы емес ... ... ... ... да әбден мүмкін, ал оның салдарынан фирманың сыртқа ақша ағыны
орын алады.
Бизнесті ... ... ... ... салу өте ... ... ... да қоймада тауардың санын дұрыс білу ... Егер ... ... ... ... онда ... жетіспеушілігіне және
тұтынушылардың наразылығына әкелуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... молшылық болсын. Ал бұл көзқарас
еш жақсылыққа әкелмейді, тек қана ... ... ... ... ... Бәрінен бұрын дұрыс емес іске жармсыз тауарларды сатудан
аулақ болған жөн. ... та ... ... ... іске ... ... тауарларын өткізуге тырысып, жарты қаражатын болса да
қайтаруды көздейді. Осындай тауарға кез болған сатып ... ... ... бас ... өзгелерге қарсы жарнама жасауы да ықтимал.
Кәсіпорынның жалпы өсуі тек жоспарлы және бірте-бірте дамыса
ғана оң құбылыс ретінде ... ... ... ... ... түрде тез өсіруге ынталы болады. Осы мақсатта кәсіпорын үшін қарыз-
қаражаттарын қолданады, ал осы кезде оң шешім ретінде бөлінбеген ... ... ... етіп ... ... ... ... өсуі жылдам болса, ережеге сәйкес, фирма осыған бейімделуге
үлгермейді, ал осының ... ... ... ... орын ... ... ұлғаюы барысында ұйымның
құрылымында жеткілікті өзгерістер туындайды, сонымен қатар ... ... ... ... өзге де маңызды аспектілер өгеріске
ұшырайды.
Компанияның экспанциясы туралы шешім ... ... ... ... ... қажет және кәсіпорынның ұлғаюы салдарын бақылау
керек. Әсіресе жаңа ... ... тез ... өсу себептерін анықтау
қажет.
Фирманың орналасу жерін қызмет түріне байланыссыз ұқыптылықпен
таңдау қажет. Көптеген жаңа ... ... ... өздерінің
кеңселерінің, дүкендерінің немесе ... ... ... Олар ... бірінші көздеріне түскен бос орынды сатып ... ... ... ... Бірақ кәсіпорынның орналасатын жерін таңдау
үшін ... ... ... ... бизнестің даму жағдайын тереңірек зерттеу мақсатында шағын
кәсіпкерлік иелерінен сұрау ... ... даму ... ... мен ... анықталған болатын.
Сауалнама жүргізу арқылы келесілер анықталып ... 30 ... ... ... өз кәсіпорындарын өздері ашқан болатын, және
олардың әрқайсысы тәжірибенің ... ... ... ... 65 пайыз жақындарының көмегіне жүгінсе, 5 ... ... ... ... ... ... бірінші күрделі мәселе ол – дұрыс
емес, қате шешім қабылдау, тәжірибенің жеткіліксіздігі, салықтар, айналым
қаражаттарының жетіспеушілігі, тапшылығы.
Сұрау ... ... 60 ... ... жеке ... ашу
қиын емес деп санайды.
Себебі, шағын кәсіпкерліктің дамуында еліміз жақсы қолдау көрсетуде.
Сұрау жасау барысында 90 ... ... ... ... басты
орынды бәсекелестік алады дейді.
Бәсекелестік – фирмалардың өндіретін ... ... ... ... ең басты талап – ол оның сапасы. Сапалы өнім
– Қазақстандағы ... ... және ... ... ... ретінде саналады. Бәсекелестік жоқ жерде үнемі тұтынатын тауардың
сапасы ... ал ... ... ... 10 ... ... фирмалардың жабылуына әсер етуші, ... ... ... ... ... ... негізгі мәселелерді шешу
жолдары келесідей:
• салық салу жүйесін тұрақтандыру;
• шетелдік бәсекелестік – ол отандық өндірістің дамуына ... ... ... ... ... ... ... үшін және өзінің
бизнесін өркендетіп, жандандыру үшін оқу орталығында курстар, семинарлар
ұйымдастыру, жүргізу.
• мемлекет шағын ... ... және ... үшін ... бағдарламалар
құрастыруда;
• Қазақстанда көптеген бизнес түрі бойынша өркендетуші, дамытушы бизнес –
жүйелер пайда болуда;
• жаңа ... ... ... ... жаңа ... ... пайда
болып, халқымыздың жұмыспен қамтылған бөлігі артуда.
Осы ... ... ... елімізідің экономикалық өсуіне
әкеледі. ҚР-ның экономикасының инфрақұрылымының артуына септігін ... ... ... ... мүмкін түрлі бизнес салалары бар.
Сондықтан да шағын кәсіпкерлікке үлкен перспективалар мен ... ... ... Ал ... күрделі мәселелер мен қиындықтарға қарсы
тұру үшін – сауаттылық, тәжірибе, Салық Кодексін жақсы білу қажет.
Шағын ... ... жаңа ... ... пайда болуын,
экономиканың инновациялық әлеуетінің дамуын, өндірісті ұйымдастырудың жаңа
түрлерін ... және ... ... және ... ... ... қана шектеулі түрде ірі бизнеспен байланысты шағын кәсіпкерлік қана
елдің тұрақты ... және оның ... ... қабілеттілігінің
жоғары болуының негізі. Бір ... ... ... ... және ... шағын бизнеспен кооперациялардың іріленуіне
әсер етеді, 2-жағынан – бизнестің тәжірибесі және капиталы, әсіресе сауда
– саттық және инновация аясындағы ... және ... ірі ... ... ... ... ... саясаты келесідей негізгі мақсатқа
бағытталады – ... ... ... ... ... ... ... даму үшін – барлық халық төлемқабілетті ... ... ... деңгейінің артуы салықтардың үлес салмағының
артуын қамтамасыз етеді.
Республикалық шағын кәсіпкерлікті дамыту шараларын жетілдіру үшін:
• салықтық есеп қағидалары мен ... ... ... салу ... ... ... ... салық заңдарына өзгерістерді жылына
бір ... жиі емес ... ... қабылдауға байланысты енгізуді
шектеу және оны күнтізбелік жыл басына ... ... ... ... есеп ... ... ... азайту және соған сәйкес тиісті салықты ... ... ... кәсіпкерлікті қолдаудың негізгі мақсаты - олардың әлеуметтік-
экономикалық қызметін тиімді атқаруына мүмкіндіктер жасап, өмір сүру
мерзімінің ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамытуды мемлекеттік
қолдау саясатының басты мақсаты – қолайлы орта қалыптастыру. Бұл негізде
мемлекеттің экономикалық саясатының ... ... ... ... ... қорғаудың тиімді жүйесі, жеңілдетілген
әкімшілік шаралар басты нысанаға алынады.
Шағын кәсіпкерлікті реттеудің нормативтік құқықтық негізі құрылды.
Бірнеше жыл ... ... ... Салық кодексіне шағын бизнес
субъектілері үшін салық ауыртпалығын одан әрі ... ... мен ... енгізілді. Банк секторын тұрақты дамуы
қаржылай қызметтер көрсету ... ... және ... ... ... ... ... қаржы-кредиттік
қамтамасыз етудің көп деңгейлі ... ... ... ... бизнестің дамуына кері әсер етуші факторлар:
- салық саясаты;
- жалпы ... ... ... ... ... өнімді өткізу мәселесі;
- шикізатпен қамтамасыз ету мәселесі;
- мемлекеттік органдармен ... ... ... ... ... ... нарығында
шағын кәсіпорындардың тиімді қызмет етуіне кедергі болып отырған
мәселелердің бірі – ... ... ... ... шағын
және орта бизнесті дамыту факторларын атайтын болсақ онда мына ... ... ... ... мәселелерді салық заңнамасында шешу үшін
мыналар ... ... ... жаңа ... – инновациялық кәсіпорындарға салық ... ... ... ... сектордағы кәсіпорындардың несиені өтеу кезінде салық салу
процедурасын қайта қарау;
3) ынталандырушы салық режимін орындау жолымен ... ... ... талдау көрсету;
4) салық саясаты ... ... ... ... ... ... ... өсуіне, өндірілген жұмыстар мен
көрсетілген қызметтердің экономикалық реттеушісі ... ... ... ... және орта ... ... салық
заңнамасының жетілдірілмеуімен, ... ... ... құқықтық
нормалардың шашыраңқы орналасуымен, инфрақұрлымның, бизнеске ... ... ... ... қол ... әлсіз болуымен,
кәсіпорынды қолдау жөнінде мемлекеттік шараларды жүйелік түрде жүзеге
асырумен байланысты бірқатар ... ... ... ... тиімді шешу мақсатында бірқатар кұрлымдық шараларды қолдану
қажет. Біріншіден, заңнаманың анықтығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... актілер басқа салалық заңда
берілген қандай да болмасын прогрессивті ... ... ... мүмкін.
Екіншіден, жеке кәсіпкерлік субъектілерін несиелеу ... ... ... ... ... ... салынатын салық мөлшерін,
экономикадағы көлеңкелі бизнес ... және ... ... ... азайту керек.
Шағын бизнес субъектілеріне салық салуды дамыту барысында шетелдің
кәсіпкерлерге салық салу тәжірибесін зерделеп, танысуға ... ... ... ... ... ... ... салық жүйесі өзіндік ұлттық ерекшеліктерге ие. Барлық дамыған
елдердегідей түсімнің негізгі көзі –жеке табыс салығы болып табылады.
Кәсіпкерлікке салынатын ... ... ... ... және өз ... ... ескереді. Егер кәсіпкер дәрігерлік немесе
заң, шығармашылық қызметпен ... ... ... ... Жеке ... ... прогрессивтік сипатта, инфляция деңгейіне
байланысты өзгеріп отырады.
Канадада ... ... ... ... ... ... Елдегі шағын бизнес субъектілеріне келесідей талаптарға сай
келетіндер жатады:
- ... ... саны 100 ... ... ... 200 мың ... ... бюджетке салық ставкасы - 28 пайыз, провинция бюджетіне -
15 ... ал ... ... ... ... 10 және 12 пайыз
қолданылады. Өндіріс салаларына қатысты салық жеңілдіктері қарастырылған:
федералды ... ... 28 ... ... 23 ... қолданылады. Сонымен
қатар салық жеңілдіктері ғылыми зерттеу және ... ... ... ... барысында да бар. Сатуға салынатын салықтан
көптеген табыс түседі, осы салық түрінен келесілер ... ... ... ... дәрі-дәрмек, отын және білім беру, денсаулық
сақтау саласындағы қызметтер.
Қытай Халық Республикасының салық жүйесінің негізі ... ... ... ... салық болып табылады. Пайдаға жалпы ұлттық
салық - 30 ... ал ... ... ... - 3 пайыз ставкамен
есептелінеді. Арнайы экономикалық аймақтарда төмендетілген салық ставкасы
- 15 ... ... әрі бұл ... ... ... Гуандун,
Фуцзянь, Хайнань провинцияларында және Шанхай, ... ... ... сауда белгілері, ноу-хау сияқты материалды емес
активтер ... ... ... ... ал ... болса, он жыл
ішінде амортизацияланады.
Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру бойынша салық осы қызметті жүзеге
асыру барысында алынатын ... 3 ... 5 ... ... ... емес салаға салық салынады: сақтандыру, ... ... ... ... ... ... қаржылық операциялар және
жылжымайтын мүлікті сату. Көңіл ... ... үшін ... ... ставкасы
қолданылады: 5 пайыздан 20 пайызға дейін. Сонымен ... ... және оны бір ... ... бір ... беру ... салық салынады
және салық ставкасы өте жоғары болады: 30-60 пайыз.
Батыс Еуропа елдеріндегі шағын бизнеске ... салу ... ... ... ... ... елдеріндегі арнаулы салық
режимдерімен ... ... ... ... елдеріндегі арнаулы салық
режимдері
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... ... |Талаптары |Объекті|Пайыз |
|атауы ... ... | |сі ... |
| ... түрі | | | | ... |ЗТ, ЖК ... ... |4 ... |
| |н ... ... |22500манаттан |(жалпы |2%-басқа жер |
| | ... ... ... ... | |
| | ... | ... |
| | |ЖТ: ... | |) | |
| | ... | | | ... ... ЖТС |ЗТ, ЖК ... ... |3,5 %-сауда; |
| |н ... | ... ... | ... |
| | | ... ... | |беру; |
| | | | | ... ... ... |10% ҚҚС ... ... ... ... 639 рубльге| |ескермей |
|н жүйе | ... ... | |8% ҚҚС ... | ... ... саны | ... ... ... |15 адам | | ... | ... ... | | ... | | ... ... | | ... | ... | | ... | ... саны | | ... | | |16-100 адам ... ҚҚС |
|3 ... | | | ... ... ... | | | | |3% ҚҚС |
| | | | | ... ... | |ЖК ... |10% ... | | | ... | ... | | | | ... ... ... | ... ... |6%-сауда, |
|ан режим | | | | ... ... | | | | ... ... |Біртұтас |Пайдаға |ЖК, ЗТ ... ... |6% |
| ... ... ... | | ... |лық ... |Біртұтас |ұйымдық-құқықтық | | ... ... | | ... ... салық |салық; ҚҚС |ЖК, ЗТ | | |
| | | ... | | ... | |20 млн ... | | ... салық | | ... ... | | ... | | ... | | ... | | ... саны ... |
| | | ... ... ... | |
| | | ... | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... |ЖТС, | |ЖК ... ... ... ... | | | ... |
|негізінде |салық, | | | ... -25% |
| ... | | | ... ... |
| ... | | | ... |
| ... | | | ... ... ... |ЖК, ЗТ ... ... |
|ан режим |жолдарын |салық, | | ... |
| ... | | ... |лар ... | | |р |
| | ... | | ... | ... |ҚҚС, жер |ЖК, ЗТ ... |ЗТ үшін |
| ... ... | | |6% |
| ... | | | |ЖК үшін 15% ... ... ... ... Налоги и ... ... ... ... ... ... ... салу тәжірибесінің
тиімді жақтарын өз елімізге қолдануға болады. Бірақ біз бұл ... ... ... толық алмай, тек өз елімізге қажетті артықшылықтарын
отандық ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті, сапалы етіп ұйымдастыруымыз кажет.
Италияда кәсіпкер дәрігерлік немесе заң, ... ... ... ... шығыстар шегеріледі. Жеке табыс ... ... ... деңгейіне байланысты өзгеріп отырады. Яғни
табыс ұлғайған сайын салық ... ... өсіп ... ... болса, табыс өскен сайын салық ставкалары төмендейді.
Ал бұл өзгеріс жоғары табысы бар кәсіпкерлерге ғана ... ... ... ... де осы ... заң, шығармашылық қызметпен айналысушы
кәсіпкерлерге бірқатар ... ... ... Себебі адамзат –
еліміздің басты байлығы, дені сау ұрпақ – елдің жарқын ... ... ... ... ... жеке ... ... салу барысын
жеңілдетіп, салық салу ставкаларын барынша төмендету керек. Елімізде қай
саланы алсақ та, ... ... ... ... де ... ... ... осы елде әрекет етіп отырған заңдарды қатаң түрде
қадағаласа, барлық ... ... ... ... ... ... ... болашақ ұрпақты рухани бай, парасатты етіп тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... патриоттық
сезімді қалыптастыруымыз керек. Сол себепті шығармашылық ... ... ... төменгі деңгейін немесе салықтан толық
босатуды ұсынуға болады.
Канадада өндіріс салаларына ... ... ... ... ... ... 28 ... орнына 23 пайыз қолданылады. Сонымен
қатар салық жеңілдіктері ғылыми ... және ... ... ... ... барысында да бар. Сатуға салынатын салықтан
көптеген табыс түседі, осы салық түрінен келесілер ... ... ... ... ... отын және ... беру, денсаулық
сақтау саласындағы қызметтер.
Осы Канада мемлекетінің өндіріс саласын ... ... ... ... ... дамыту барысында маңызды орынға иеленеді.
Осы елдің тәжірибесін қолдана отырып, біз ... ... ... ... аламыз. Елімізде сауда-cаттықтан жоғары табыс түседі,
алайда халықтың тұтынатын азық-түлік өнімдері, балалардың киімі, ... ... ... ... ... ... ... қызметтерді
салықтан толық босатуға да болады. Сәйкесінше өзге өнімдерді сатумен
айналысатын кәсіпкерлерге салық ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру бойынша
салық осы қызметті жүзеге ... ... ... пайдаға 3 пайыздан 5
пайызға дейін есептеледі. ... емес ... ... ... ... ... ... жалдамалы қызмет, почта қызметі,
қаржылық операциялар және жылжымайтын мүлікті сату. Көңіл ... ... ... ... ... ... 5 ... 20 пайызға дейін.
Сонымен қатар жылжымайтын мүлікке және оны бір адамнан екінші бір ... ... ... ... және салық ставкасы өте жоғары болады: 30-60
пайыз. Елімізде көңіл көтеру орындары, мейрамхана және өзге де осы ... ... аса ... ... да ... ... айналысушы
кәсіпкерлерге жоғары салық салу ставкасын қолданып, әлеуметтік саланы
дамытушы ... ... ... төмендетіп, барынша қолдау
көрсету қажет. Шет ... озық ... ... ... жасай отырып, өз еліміздің салық салу жүйесіне қажетті, тиімді
жақтарын ... ... ... кезде тәжірибе негізінде қолданып, егер
жоғары нәтижелер көрсететін болса, салық салу жүйесінде осы елдердің
тәжірибелерін қолдануға ... ... ... ... және орта ... субъектілеріне салық салу
негізінен арнаулы салық режимі негізінде жүзеге асырылады. Осы ... ... ... ... және орта бизнес субъектілері өздерінің
болашақтарын, даму деңгейін қарастырулары ... ... ол ... ... ... ... ... Шағын және орта бизнестің дамуы ол
– мемлекеттің болашаққа кепілі. ... ... ... даму ... алғашқы сатыда оны қаржылық қолдау деңгейі мен сапасына едәуір
дәрежеде ... ... ... қатар, әлемдік қаржы-экономикалық
дағдарысы да экономиканың өсу қарқынына ықпал етті, ... ... ... жоқ. ... экономикалық әлеует соңғы үш жылдың аса ... ... ... ... қамтамасыз етті.
Біз еліміздің қаржы жүйесін қорғап, жүйе құраушы банктерді осы
дағдарыс кезінде сақтап ... осы ... және орта ... де ... алып ... ... дағдарыс кезінде жұмыссыздық деңгейі 6,3
пайызды құрады, бұл дағдарысқа дейінгі уақыттағыдан төмен, ал ... ... ... қамту стратегиясының арқасында елде 400 мыңнан астам
жұмыс орындары ашылды, ... ... ... субъектілерінің жақсы жұмыс
атқарғандығы, яғни жаңа бизнестің ашылуы – ол елдегі жұмыссыздық деңгейінің
төмендегенін ... ... даму ... ... және орта бизнесті қарқынды дамыту
бойынша ауқымды стратегиялық ... қол ... ең ... өнеркәсіп
пен инновация салаларында мемлекеттік қаржылық қолдаудың ... ... ... жасамай тұру мүмкін емес. Мысалы, Польшада шағын және ... ... ... жыл ... дотация 13 млрд. АҚШ долларын
құрайды, АҚШ-та – 15 млрд. АҚШ доллары. Екінші ... ... ... ... ... ... ЖІӨ ... 9 пайызды
құрайды, АҚШ-та мұндай көрсеткіш – 20 пайызға, ЕО елдерінде – 30 пайызға,
Жапонияда – 35 ... ... ... ... және орта ... ... елеулі үлес қосылып
жатыр, бірақ ол шағын және орта ... ... ... ете ... жоқ. Оның
себебі объективті сипатқа ие – ол ... ... мен ... осы ... ... сәйкес келмейтін ресурстық ... ... ... бағытқа бет алған Қазақстан үшін кәсіпкерлікті даму
мәселесі - ... ... бірі ... ... ... ... өзі – кәсіпкерлік экономика. Кәсіпкерлікті дамыту – нарықтық
дамытудың кепілі. Сондықтан да, ... ... ... көтеріліп жатуы да оның экономикадағы рөлінің өте ... ... ... ... мен оның ... сипатын
қалыптастыруда басты күштерінің бірі болып табылады. Кәсіпкерлікті дамыту
үшін ... ... бір ... ... мен ... шаруашылық
қызметінің бағытын таңдауда еріктігі, қабылданатын ... ... ... ... болуы қажет.
Сондай-ақ кәсіпорындардың іс-әрекеттері нәтижелерінен алынған табыстарына
салық салу ... де ... ... кез ... ... ішкі
саласының негізгісі болып табылады. Сонымен ... ... ... ... оны ары ... ... үшін ... міндеттері мен факторларын анақтау
және табу кез-келген мемлекеттің міндеті мен тапсырмасы болып табылады.
Кәсіпкерлікке салық салу жүйесін дұрыс ... және ... ... ... негізгі қағидаларға сәйкес болу керек:
Салық заңдылығы тұрақты болуы;
4. мемлекет пен салық төлеушілердің өзара қатынастары ... ... ... ауыртпалығы салық төлеушілердің ... ... ... ... ... ... ... салық төлеушілердің табыстарына
сәйкестендірілуі ... ... ... алу ... мен ... ... төлеушілер үшін
қолайлы болуы керек;
8. салық төлеушілердің заң алдында ... ... ... салықтарды жинау бойынша ұсталымдардың минималды деңгейде болуы;
10. экономикалық қызметтерінің әдістері мен ... ... ... ... ... ... салық салу бойынша ақпараттар ашық және қол жетерліктей болуы;
12. салықтық құпияны сақтау қағидасын ұстану.
Шағын және орта кәсіпорындардың ... ... ... үшін ... ... сонымен қатар салықтық міндеттемені есепке алу
мақсаты үшін қолданылуы мүмкін басқа да ... ... ... ... ... ... және орта кәсіпорындар «бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп
туралы» ... ... ... ... және ... есептілікті
жүргізуге міндетті. Салық есебі салық заңдылығының талаптарына сәйкес
жүргізіледі. Салық есебін ... ... ... ... ... ... ерекше салық салу тәртібіне қызметтің әрбір жеке түрлерін
табыстары мен ... ... ... жеке ... ... ... және орта бизнес ті дамыту бұдан былай да ... ... бірі ... қала ... ... он жылда
шағын бизнестің өндіріс көлеміндегі үлес салмағы 50 пайыздық шекарадан асып
түседі деуге толық негіз бар. Бұл ірі ... ... ... ұсақ ... ... өндіріспен, қызметтер көрсетумен
айналысуға жағдай жасайтындай өндіріс көлемінің ... ... ... Олай ... ... шағын бизнесті дамытуға бағыттаған бүкіл күш
- жігерінің таяудағы болашақтың өзінде-ақ өз ... ... ... ... ... ... ... қай қайсысын алсақ та өздерінің
экономикалық және әлеуметтік мәселелерін шешуде ... арқа ... ... ... ... арттырумен қатар қосымша жұмыс
орындарының ашылуына да себебін тигізеді. Кәсіпкерліктің ... және ... ... және әлеуметтік функциялары оны дамыту ... ... ... ... ... және ... ... бөлігі деп қарастыруға негіз береді. ... және ... ... қаржыландыруды жандандыру отандық экономиканы
дамытудың ең ... ... ... Себебі, олар арқылы әлеуметтік-
экономикалық дамудың көптеген мәселелерін ... ... ... және кеңейтеді, бәсекеге қабілетті өнімдерді шығарады,
жұмыс орны ... ... ... ... ... ... ... біз алға қойған міндеттерді шеше ... ... ... ықпал етеміз, сондай-ақ шағын және орта бизнес субъектілеріне салық
салу мәселелерін ... іске ... ... ... ... еш ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. 2012 жылғы 14 желтоқсандағы ««Қазақстан-2050»» стратегиясы
қалыптасқан ... жаңа ... ... атты ҚР ... ... жолдауы.
2. ҚР Салық Кодексі, Алматы, 2013.
3. ҚР Республикалық бюджет туралы ... ... ... ... Ж.Қ//Шағын кәсіпкерліктің экономикадағы ролі мен
маңыздылығы. ... ... ... ... ... және болашаққа болжау.-Алматы: Қазақ университеті, 2004.
5. Ермекбаева Б.Ж. ... және ... ... оқу ... ... 2003. 88-95б.
6. А.В.Сидорович., Ә.Ә.Әбішев.Ұлттық экономика:Алматы,2011.203-220б.
7. Ермекбаева Б.Ж. ... ... ... ... РК в ... экономики.- Алматы: Қазақ университеті, 2007.-136 б.
8. Бохаев Д // ... және орта ... ... және оны несиелендірудің
теориялық мәні мен маңызы // Экономика ... №3 ... ... ... ... ... ... Басқармасының 1-Н,2-Н есебі (2010-
2012жж)
10. Керимбекова Р.Н // ... ... және орта ... ... // Аль Пари №1-2 ... Утаров А.К // ... және орта ... даму ... ... ... ... әдістер//Аль Пари №3(2008).
12. Алтынбеков М.А // Шағын және орта ... ... ... ... //Аль Пари ... ... Республика казахстан “О государственнной поддержке малого
предпренимательства”,19.07.2001 г.
14. Нысанбаев С.Н., ... Ж.Т. ... ... Оқу ... – Алматы: Қазақ университеті, 2004.
15. ... ... ... и ... ... ... ... www.google.kz
18. Шағын бизнестегі тәуекелді басқару // Аль Пари №2 (2011).
19. Рахметулина Ж.Б // ... ... ... предпринимательского риска
в РК // Аль Пари №3(2011).
-----------------------
Бизнес субъектілері
Жалдамалы еңбек қызметімен айналысатын жұмысшылар
Мемлекеттік құрылымдар
Жеке және ... ... ... және кәсіпкерлер ұжымы
Бизнес түрлері
Кәсіпкерлік бизнес
Тұтынушы бизнес
Еңбек ету бизнесі
Мемлекеттік бизнес

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлермен арнаулы салық режимдерінің қолданылуы3 бет
Шағын бизнес субъектілерінің қызметіне салық салу88 бет
Шағын бизнес субъектілеріне салық салу режимі68 бет
Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау мен қорғау5 бет
Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау мен дамыту.жеке кәсіпкерлік туралы заң5 бет
Шағын кәсіпкерлік9 бет
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау мен дамыту туралы мәлімет6 бет
Ауылшаруашылық жерлерге салық салудың экономикалық мәні32 бет
Д. Рикардо «Саяси экономияның және салық салудың принциптері»18 бет
Д. Рикардоның экономикалық ілімдері. Рикардоның «Саяси экономия және салық салудың бастамасы» еңбегі5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь