Бюджеттік болжау мен жоспарлау

Кіріспе
І бөлім. Бюджеттік жоспарлау қаржылық жоспарлаудың басым бөлігі
1.1. Бюджеттік жоспарлау мен болжаудың мәні мен маңызы
1.2. Үкіметтің 2008 . 2010 жылдарға арналған орта мерзімді
фискалдық саясаты
ІІ бөлім. Бюджеттік жоспарлау мен болжаудың қазіргі
жағдайын қарастыру

2.1. Бюджет түсімдері мен шығыстарын жоспарлау
2.2. Бюджеттік жоспарлау мен болжауда қолданатын әдістерді жетілдіру
ІІІ бөлім. Нәтижелерге бағдарланған мемлекеттік жоспарлау
жүйесін енгізу жөніндегі тұжырымдама
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Дипломдық жұмыстың тақырыбы "Бюджеттік жоспарлау мен болжау".
Экономиканың дамуы көбінесе мемлекеттің қаржы жүйесінің жағдайына байланысты. Мемлекеттің дамуындағы қаржылық, несиелік, бюджеттік қарым-қатынастың рөлі, орны және мәні өте маңызды екені белгілі, себебі жалпы ішкі өнімнің өсу қарқыны, жұмыссыздық пен инфляцияның деңгейі, валюталық курс және басқа да макроэкономикалық көрсеткіштердің оңтайлық деңгейіне жету осы қарым-қатынастардың ахуалына тәуелді.
Қазақстан Республикасында экономикалық реформаларды жүзеге асыру үшін қазіргі кезеңге дейін нарықтық экономика аумағындағы жинақталған жалпы қаржы қарым-қатынасының, оның ішінде бюджеттік қарым-қатынасының даму тәжірибелерін біліп, дұрыс пайдалану қажет.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының бүкіл қаржы жүйесін реформалау, оның негізгі тармағы - бюджеттік жүйені күрделі түрде қайта құруын мәжбүр етті. Сол реформалаудың логикалық жалғасы - ол жаңа бюджеттік заңнама жасау және қабылдау. Нәтижесінде, 2004 жылы көкек айының 24 жұлдызында Қазақстан Республикасының жаңа Бюджеттік кодексі қабылданып, 2005 жылы қаңтар айының 1 жұлдызында қолдануға енгізілді.
Жаңа Бюджеттік кодекстің ережелері біздің республикамыздың бүгінгі күнгі қаржылық қарым-қатынас пен жалпы бюджеттік саясаттың даму жағдайын көрсетеді. Осы Бюджеттік кодекс, нормативтік құқықтық құжаттар және де алдағы кезеңге жоспарланған стратегиялар бюджеттік жоспарлау мен болжауда қолданылады.
Бұл тақырыпта бюджетті алдағы кезеңде жоспарланатын, болжауды және фискалдық саясатты қамтыды. Үкімет экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің сапалы жаңа деңгейіне және экспорттық мүмкіндіктеріне қол жеткізу стратегиясын әзірлейді және Бәсекеге қабілеттілік пен экспорт жөніндегі ұлттық кеңес құрады.
Нәтижелерге бағдарланған мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесі әзірленетін және енгізілетін болады.
Бұл әрбір мемлекеттік органның өзінің дамуының стратегиялық жоспарын (5 жылға арналған) және оның негізінде мемлекеттік органдардың мақсатты бағдарламаларын, операциялық (жылдық) жоспарларын әзірлеуін көздейді. Үкімет пен мемлекеттік органдардың басшылары арасында нысаналы индикаторларды белгілей отырып, үш жылдық кезеңге арналған меморандум жасалатын болды. Жыл сайын мемлекеттік органдардың қызметі туралы есептер жарияланатын болады. Өңірлерде осыған ұқсас жүйе енгізілетін болды.
Мемлекеттік жоспарлауға жаңа тәсілдер енгізу кезең-кезеңмен жүзеге асырылатын болады. 2007 – 2008 жылдары олар екі-үш пилоттық мемлекеттік органдарда және екі пилоттық өңірде енгізілетін болады. 2009 жылдан бастап барлық мемлекеттік органдар мен өңірлердің мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесіне көшуі жоспарланып отыр.
Жоспарлаудың жаңа жүйесін іс жүзінде іске асыру үшін тиісті нормативтік құқықтық база жасалатын болады.
1. С.Құлпыбаев.Қаржы: Оқулық – Алматы – 2007 ж.
2. Өтебаев.Б.С. Мемлекеттік бюджет: Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006ж.
3. Орта мерзiмдi фискалдық саясатты әзiрлеу ережелерi
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі Қазақстан Республикасы
4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған
орта мерзімді фискалдық саясаты
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 тамыздағы
№ 754 қаулысымен бекітілген
5. Елисеева И.И., Юзбашев М.М Общая теория статистики. Москва: \Финансы и статистика,\ 2004 год. 656с.
6. Грицюк Т.В. Фискальный федерализм и межбюджетные отношения \Финансы и статистика,\ 2004 год. 318с.
7. Қазақстан Республикасының Президентi Нұрсұлтан Назарбаевтың
Қазақстан халқына Жолдауы "Егемен Қазақстан"
2008 жыл 7 ақпан, N 36 (25008)
8. ҚР Қаржы министрлігі Статистикалық Бюллетень.
Алматы,2007ж. №12\96
9. Қазақстан өңірлері (қысқаша статистикалық анықтамалық)
\Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі.Алматы,2007 жыл.
10. Елубаева Ж.М Бюджетная система РК: становление и
перспективы развития. Алматы:2005г.40с.
11. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007-2009 жылдарға
арналған бағдарламасының басым бағыттары. www.minplan.kz
12. Орта мерзiмдi фискалдық саясатты әзiрлеу ережелерi
Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 24 сәуірдегі
№ 548 «Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі»;
13. "Мемлекеттік қаржылық бақылау жүйесін жетілдіру
жөніндегі зерттеулердің қорытындылары туралы"
Есеп комитетінің каулысы. www.esep.kz
14. Нәтижелерге бағдарланған мемлекеттік жоспарлау жүйесін
енгізу жөніндегі Концепциясы.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 26 желтоқсандағы
№ 1297 қаулысы. www.google.kz
15. “Министрліктің 2007 жылғы қызметінің қорытындылары,
2008 жылға және таяу болашаққа арналған басым міндеттері туралы”
Алқа мәжілісінде Экономика және бюджеттік жоспарлау
министрі Бақыт Сұлтанов баяндамасы (07.04.2008 ж.) www.e.gov.kz
16. "Бюджетаралық қатынастар мен Бюджет кодексті жетілдіру туралы"
- Қаржы бірінші вице-министрі
Қ. Келімбетовтың баяндамасы (14.06.2002 ж.). www.e.gov.kz
        
        Мазмұны
Кіріспе
І бөлім. Бюджеттік жоспарлау қаржылық жоспарлаудың басым бөлігі
1.1. Бюджеттік жоспарлау мен ... мәні мен ... ... 2008 - 2010 ... ... орта мерзімді
фискалдық саясаты
ІІ бөлім. Бюджеттік жоспарлау мен ... ... ... ... түсімдері мен шығыстарын жоспарлау
2.2. Бюджеттік жоспарлау мен болжауда ... ... ... бөлім. Нәтижелерге бағдарланған мемлекеттік жоспарлау
жүйесін енгізу жөніндегі тұжырымдама
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Дипломдық жұмыстың тақырыбы ... ... мен ... ... көбінесе мемлекеттің қаржы жүйесінің жағдайына
байланысты. ... ... ... ... бюджеттік қарым-
қатынастың рөлі, орны және мәні өте маңызды екені ... ... ... ... өсу ... ... пен ... деңгейі, валюталық
курс және басқа да макроэкономикалық көрсеткіштердің ... ... осы ... ... ... ... экономикалық реформаларды жүзеге асыру үшін
қазіргі кезеңге дейін нарықтық экономика ... ... ... қарым-қатынасының, оның ішінде бюджеттік қарым-қатынасының ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бүкіл қаржы жүйесін реформалау,
оның негізгі тармағы - бюджеттік жүйені күрделі түрде қайта ... ... Сол ... ... ... - ол жаңа ... заңнама жасау
және қабылдау. Нәтижесінде, 2004 жылы көкек айының 24 жұлдызында Қазақстан
Республикасының жаңа Бюджеттік кодексі ... 2005 жылы ... ... ... ... енгізілді.
Жаңа Бюджеттік кодекстің ережелері біздің республикамыздың бүгінгі ... ... пен ... бюджеттік саясаттың даму жағдайын
көрсетеді. Осы Бюджеттік ... ... ... ... және де
алдағы кезеңге жоспарланған стратегиялар бюджеттік жоспарлау мен болжауда
қолданылады.
Бұл тақырыпта ... ... ... ... болжауды және
фискалдық саясатты қамтыды. Үкімет ... ... ... жаңа ... және ... ... қол ... әзірлейді және Бәсекеге қабілеттілік пен экспорт жөніндегі
ұлттық ... ... ... ... ... жаңа ... әзірленетін
және енгізілетін болады.
Бұл әрбір мемлекеттік органның өзінің дамуының стратегиялық жоспарын (5
жылға ... және оның ... ... ... ... ... (жылдық) жоспарларын әзірлеуін көздейді.
Үкімет пен мемлекеттік органдардың ... ... ... ... отырып, үш жылдық кезеңге арналған меморандум
жасалатын болды. Жыл сайын мемлекеттік органдардың қызметі ... ... ... ... ... ұқсас жүйе енгізілетін болды.
Мемлекеттік жоспарлауға жаңа ... ... ... ... ... 2007 – 2008 ... олар ... пилоттық мемлекеттік
органдарда және екі пилоттық өңірде енгізілетін болады. 2009 жылдан бастап
барлық ... ... мен ... ... жоспарлаудың жаңа
жүйесіне көшуі жоспарланып отыр.
Жоспарлаудың жаңа жүйесін іс жүзінде іске асыру үшін тиісті ... база ... ... ... ... ... қатынастарды реттейтін ... және ... ... ... ... бар. Алайда, бұл
жағдайда ... ... ... ... ... ... қатынастарда қолданылатын барлық ұғымдарды қамтитын және ... ... ... мен ... ... ... ... бірыңғай принциптері мен ережелері бар бюджеттік ... ... ... көру ... ... ... ... мақсаттары, ең алдымен, бюджеттік қатынастарды
реттейтін ... ... ... ... ... ... және жүйелендіру, бюджеттік қатынастар жүйесінің ... және ... ... ... бюджет саласының
шекараларын нақты анықтау, бюджет ... ... және ... ... ... ... және ... процесін жүйелендіру,
бюджет заңнамасын бұзғаны үшін жауапкершілік нормаларын енгізу ... ... І ... ... ... қаржылық жоспарлаудың
басым бөлігі. Оның 1.1 - тармағында Бюджеттік ... мен ... ... ... ... 1.2 - ... Үкіметтің 2008 - 2010 жылдарға
арналған орта ... ... ... ... ... берілді, және де
2008-2010 жылғы арналған фискалдық саясат туралы қамтылған. ІІ ... ... ... жағдайын қарастыру жүргізілді. Оның 2.1.
тармағында ... ... мен ... ... ... ... ... жоспарлау мен болжауда қолданатын әдістерді
жетілдіру қарастырылды. Қазіргі кезде қолданып ... және де ... ... ... ... әдіс-тәсілдерді қарастырдым.
Соңғы ІІІ бөлімге келетін болсақ - Мұнда Нәтижелерге бағдарланған
мемлекеттік ... ... ... ... ... туралы жазылды.
Осы тұжырымдама туралы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі Бақыт
Сұлтанов “Министрліктің 2007 ... ... ... 2008 ... таяу болашаққа арналған басым міндеттері туралы” баяндамасында
тұжырымдама туралы ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру туралы" - Қаржы бірінші вице-министрі Қ.
Келімбетовтың баяндамасы ... ж.) да ... ... ... ... қаржылық жоспарлаудың
басым бөлігі
1.1. Бюджеттік жоспарлау мен болжаудың мәні мен маңызы
Бюджеттік жоспарлау мен болжау - бұл ... ... ... ... ... аса ... ... бірі және ... ... ... ... Олар ... ... және
тепе-теңдік дамуына жетуге, біртұтас ұлттық шаруашылық ... ... ... ... қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы қарқынын
қамтамасыз етуге, халықты әлеуметтік қорғауға ... ... ... ... сол, бұл ... ... ... элементтері турасында ақша қозғалысының салыстырмалы дербестігімен
шарттасылған ақша нысанында жүзеге асырылады.
Қаржының ... ... етуі және ... ... белсенді ықпал
етуі көбінесе қаржы ресурстарының қозғалысын, шаруашылықты жүргізудің
барлық деңгейлерінде ақша ... ... ... ... ... ... болады. Мұндай процесс тәртіпті ... ... ... ... ... кешенді жүйесін
жасауды, ақша түсімдерін жұмылдырудың прогрессивті нысандарын қолдануды
қажет етеді.
Қаржылық көрсеткіштерді, белгіленетін ... ... ... ... ... ... ... сияқты, қаржылық
жоспарлау мен болжау процесінде қол жетеді. Бұл өте ... ... ... пен ... жиі ... Іс ... ... жоспарлаудың алдында болуы және көптеген нұсқаларды бағалауды жүзеге
асыруы тиіс ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін анықтауы тиіс). Қаржылық жоспарлаудың
көмегімен белгіленетін болжамдар нақтыланады, ... ... ... ... міндеттер, оларды іске асырудың ... ... ... ... көмектесетін әдістер анықталады.
Қаржылық жоспарлау - бұл қаржы ... ... ... ... ... орындау, белгіленген мақсаттарға жетуге
бағытталған процесі. Жоспарлау басқарудың элементі ... ... ... бірі ... ... Ол ірі шаруашылық өзгерістерді байсалды
және елеусіз жасауға мүмкіндік туғызады.
Қаржылық жоспарлаудың объектісі шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ал ... нәтижесі қаржы жоспарлары мен
жеке мекеменің сметаларынан бастап мемлекеттің жиынтық ... ... ... ... жасау болып табылады. Әрбір жоспарда белгілі ... ... ... мен ... ... және ... жүйелерінің
буындары мен байланыстары анықталады. Қаржылық жоспарлаудың нақтылы
міндеттері ... ... ... Бұл: ... тапсырмаларды
орындауға қажетті ақшаның көлемі мен олардың көздерін анықтау; кірістерді
өсірудің, ... ... ... ... ... ... ... арасында қаражаттарды бөлуде оңтайлы
үйлесімдерді белгілеу және басқалары.
Жоспарлау:
- экстенсивтілігімен (әлеуметтік-саяси және ... ... ... ... ... (кәміл техника мен әдістерді қолдануды түсінеді);
- тиімділігімен ... ... ... ... ... ... білдіреді) сипатталады.
Қаржылық жоспарлауда мына тәсілдемелер пайдаланады:
а) автоматтық (өткен жылдың деректері келесі ... ... ... деректер инфляцияның коэффициенттеріне көбейтіледі. Бұл әдіс ең
қарапайым әдіс ... ... ... ... ... жетіспеушілігі
кезінде пайдаланылады;
ә) статистикалық (өткен жылдардың шығыстарын қосып, өткен жылдардың
санына бөледі);
б) нөлдік база тәсілдемесі ... ... ... ... тиіс ... нақтылы қажеттіліктерді есепке алады және ... ... ... ... ... ... ... ретінде
экономикалық және әлеуметтік қызметтің барлық жақтарын жалпыға бірдей ... алуы ... Егер ... экономикада қаржыны жоспарлауда сүйеніш
бөлгіштік процестерге жасалынса, нарықтық экономикада айырбас сферасына
сүйенеді, бұл ... ... ... мен ... ... және ... мен ... кезінде қоғамдық қажетті шығындарды тану (мойындау)
жүзеге асырылады.
Демек, нарықтық экономикада ... мен ... ... мен ... ... ... және айқындаушы әдісі ақшаны, бағаны, құн
заңын, сұраным мен ... ... ... ... ... бар ... Нарықтық механизмнің мұндай табиғаты өндіріс пен ... ... ... ... ... ... элементтері
болатын болжаудың қажеттігін анықтайды.
Қаржылық жоспарлаудың мазмұны ақшалай табыстар мен қорланымдарды жасау,
бөлу және ... ... ... ... ... күні бұрын
анықталған мүмкіндік ... ... және ... ... және орталықтандырылмаған ақша қорларын қалыптастыру
және ... ... ... және оның буындарын басқарудың аса маңызды
функциясы болып табылады. Оны мемлекеттік билік пен ... ... және ... ... ... ... асырады.
Шаруашылықты жүргізудің рыноктық жағдайында қаржылық жоспарлау шаруашылық
жүргізудің белгіленетін түпкілікті нәтижелеріне ықпал ... ... екі ... ... ... ... ретінде жүргізіледі.
Қаржылық болжау - мемлекеттің мүмкін болатын қаржы жағдайын алдын ... ... ... ... ... ... ... орташа мерзімді (5 -10 жыл) және ұзақ мерзімді (10 жылдан астам)
болуы мүмкін. Қаржылық ... ... ... ... ... бұрын
болады, қоғам дамуының белгілі бір кезеңіне арналған қаржы саясатының
тұжырымын жасайды. Қаржылық ... ... - ... ... қаржы
ресурстарының шынайы мүмкін болатын ... ... ... және ... ... ... ... Болжамдар қаржы жүйесінің
органдарына қаржы жүйесін (құрамын) дамыту мен ... ... ... ... іске ... нысандары мен әдістерін белгілеуге
мүмкіндік береді.
Қаржылық болжау әр түрлі әдістерді қолдануды қажет ... ... ... ... ... ... ... динамикасын бейнелеп көрсететін экономикалық үлгілерді
жасау;
корреляциялық-региссиялық талдау;
тікелей сараптамалық бағалау әдісі.
Әлеуметтік-экономикалық болжау жүйесінде қаржылық жоспарлау белсенді ... ... ... ... ... ... ... дәрежесі тексеріледі, өнім өндіру мен оның сапасын жақсарту
бойынша өндірістік қуаттылықтарды неғұрлым ... ... ... ... және ... ... ... резервтері есебінен
қаржы ресурстарын көбейтудің мүмкіндіктері анықталады. ... ... ... ... ... ... ... айналымдылығын
тездетуді, құрылыстың сметалық құнын төмендетуді, басқару аппаратын ұстау
шығындарын қысқартуды және т.б. ... ... ... ... ... азайтудың жолдары қарастырылады. Сөйтіп, қаржылық жоспарлау,
бір жағынан, қаржыны басқарудың құралы, басқа жағынан қоғамдық өндірістің
үдерісіне ... ... ... ... ... ... ... рыноктық жүйесінде сонымен бірге индикативтік, яғни
ұсынбалы (нұсқамалық) жоспарлау ... ол ... ... және ... ... ... ... арқылы жанама түрде ықпал етеді. Индикативтік жоспарлау
рыноктық экономиканы ... ... және ... ... мерзімді бағыттарын анықтауда маңызды орын алады, мұнын үдерісінде
экономиканы ойдағыдай дамытудың бүкіл шегі анықталады.
Қазақстанда ... ... 1993 ... бері ... ... ... ... Еуропа және Шығыс Азия елдерінің тәжірибелері негізге
алынып келеді. 1996 жылдан бері ... ... ... ... мемлекеттік бюджетті жасау жұмыстары қалыптасты.
Индикативтік жоспарлаудың қазіргі кезеңдегі басты ерекшелігі зерттемелік
қасиеті. Яғни қоғамдағы үрдістерге терең және ... ... ... ... дамудың нысандары көзделінеді, әрі алда
тұрған небір ... ... ... ... 2001-2005 арналған
индикативтік жоспардың басты мақсаты - экономиканы бәсекелестікті арттыру
болды.
Индикативтік жоспардың ажырағысыз бөлігі ... ... ... ... бұл ... ... ... - болжанған дамуды
қамтамасыз ету үшін қаржы ресурстарының шамаланған ауқымын және ... ... ... ... ... ... ғана ... ал меншіктің басқа нысандарының секторлары үшін кепілдемелік сипаты
болады. ... ... ... - реттелетін бағаны, субсидияларды,
кредиттерді, салық мөлшерлемелері мен ... ... және ... пайдалану арқылы жетеді. Аса маңызды
индикаторларға ... ... ... бағамы, инфляцияның болжанған
деңгейі, ... ... ... ... ... амортизациялық
аударымдардың нормалары.
Индикативтік жоспар - мемлекетті әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... кезеңге арналған оларды іске асыру
жөніндегі іс-шараларды, елдің ... ... ... ... және ... ... ... құжат.
Индикативтік жоспарлар орын алып отрыған проблемаларды кешенді түрде
шешуге және стратегиялық ... ... қол ... орта ... және ... ... арналған мемлекетті
әлеуметтік-экономикалық саясатты айқындайды.
Қаржылық жоспарлаудың әдістемелігі аса ... мына ... және ... тәсілдемелердің үйлесуі. Бұл
қаржы жоспарларын жасағанда екі негіздің (бастаудың)-орталықтандырылған
қаржылық ... ... ... ... ... ... ұштасуын білдіреді. Орталықтандырылған қаржылық жоспарлау мемлекетке
бірыңғай қаржы ... ... ... ... ... ... және ... бөлуді нысаналы басқаруға мүмкіндік береді. Қаржылық
жоспарлаудағы децентрализм өндірістік бөліністер мен биліктің ... ... ... ... оларды орындаудағы, өндірісті
өркендетудің және оның нәтижелігін ... ... ... ... ... ... жергілікті органдары бюджеттерінің олардың аумағында орналасқан
шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметінің ... ... ұзақ ... ... ... ... ... экономикалық әдістеріне көшу маңызға ие болып ... ... ... ... ... жүйелі түрде нығайту, мемлекеттік
бюджеттің кіріс бөлігінің тұрақтылығын, ... ... ... ... ... тиімділікті арттыруда оның рөлін арттыру
қажет;
бірлік қағидаты қаржылық жоспарлаудың ... және ... ... ... байланысы мен өзара тәуелділігін көрініп білінеді.
Қаржы жоспарларының негізінде экономикалық және әлеуметтік даму жоспарлары
мен болжамдарының көрсеткіштері жатыр. Сонымен ... ... ... ... дамуының белгіленген параметрлері дәлелденіп
анықталады, экономикалық және әлеуметтік жоспардың жеке ... ... ... ... ... ... жоспарлаудың
бірлігі сонымен бірге қаржы жоспарларының барлық түрлерінің тығыз ... ... ... ұйымдардың қаржы жоспарларының көрсеткіштерін
оған қарасты субъектілердің жоспарлы жобаламаларын кіріктіреді. Мемлекеттік
деңгейде жасалынатын қаржы ... ... ... басқарудың
жергілікті органдарының кәсіпорындары мен ұйымдарының ... ... ... ... ... ... перспективалық және жылдық (ағымдағы)
қаржы ... ... ... шамалайды, бұған перспективалық
жоспарлаудың ... ... ... және ... ... ... нақтылаумен қол жетеді. Қаржыны жоспарлаудың бұл
қағидаты ... және ... ... ... үзілісті
болдырмауға, шаруашылық жүргізуші субъектілерді, олардың нақтылы даму
перспективаларын анықтай ... ... ... мүмкіндік береді; бұл
қағидат шығыстардың көпшілігі үшін, әсіресе ... ... ... ... ... Бұл ... ... әдісі -
жоспарлау, бағдарламалау және бюджеттеу:
жоспарлау өзіне мақсаттар мен міндеттерді қалыптастыруды және баяндауды
кіріктіреді;
бағдарламалау деп мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... және ... ... ... - жалпы көпжылдық бағдарламаларды қаржы жылдары бойынша жылдық
бюджеттік цифрлар тіліне ... ... Бұл ... ... ... сан жағынан тұлғаланған операциялардың ... ... ... ... ... ... әдістердің көмегімен жүзеге асырылады,
олардың қатарына жататын ең маңыздылары мыналар:
1. Экстраполяция (немесе коэффициенттер) әдісі. Оның мағынасы қаржылық
көрсеткіштерді ... ... ... ... анықтау болады. Есеп-
қисаптар есепті кезеңнің жетістіктері және ... ... ... ... тұрақты қарқынына түзету ... ... ... ... кемшіліктері бар:
мүмкін болатын ішкішаруашылықтық резервтерді анықтауды есепке алмайды;
материалдық және ақша ... ... ... әсер ... өйткені
жоспарланатын кезеңде олардың көлемі қол жеткен деңгейге қарай анықталады.
2. Нормативтік әдіске сәйкес жоспарлы ... ... ... мен ... негізінде есептеп шығарылады.
3. Бағдарламалық-мақсатты әдіс түрлі деңгейлерде жалпыұлттық, салалық,
бастапқы деңгейлерде жүзеге асырылатын ғылыми - техникалық ... ... ... ... бірі ... ... ... Қаржылық бағдарламалау - негізіне оларға жетудің ... ... мен ... ... ... пайдаланатын қаржылық жоспарлаудың әдісі:
басымдықтарды белгілеу;
қаражаттарды жұмсаудың тиімділігін арттыру;
баламалы нұсқаны таңдауға сәйкес қаржыландырудың тоқтатылуы.
4. Баланстық әдіс шығындардың оларды жабу ... ... ... ... бөлімдерінің, сонымен бірге өндірістік және қаржылық
көрсеткіштердің өзара үйлесуін ... ... ... ... ... саланың, бюджеттердің, бүкіл ұлттық шаруашылықтың
шығындары мен табыстарының ... ... ... ... ... ... дамытудың қажетті қарқындары мен
үйлесімдерін анықтауға; ішкі резервтерді жұмылдыруды ескере ... ... ... ... ... ... ... әдісі жоспарлау объектінің жай-күйінің
параметрлерін анықтау үшін аса білікті ... ... ... ... ... ... ... пайдаланатын экономикалық-математикалық
әдістер есеп-қисаптардың көп нұсқалығы жағдайларында, ең ... ... үшін ... ... жауап беретін қаржылық жоспарлауды ұйымдастыру оның
негізгі қағидаттарын саналы есепке алуды қажет етеді. Отандық ... ... ... ... анықтауда әр түрлі көзқарас
бар. Алайда қағидаттар басқарудың бұл стадиясының негізгі ережелері ретінде
дамудың барлық дәуірі, ... үшін ... ... Өзгеретін жоспарлаудың
қағидаттары емес, тек оларды іске асырудың ... ... ... және ... басқа факторлардың даму деңгейіне байланысты оның
әдістері ... ... ... мына ... ... ... салалық, аумақтық және предметтік-мақсатты. Ведомстволық және
салалық ... ... бір ... ... ... ... ... кезеңіне сипатты болды.
Рыноктық қатынастар жағдайында аумақтық және предметтік-мақсатты
қағидаттар кеңінен қолданылатын болады. Аумақтық қаржылық жоспарлау
әкімшілік-аумақтық бөліністердің ... ... ... ... ... ауқымын шаруашылық қызметтің нәтижелеріне тәуелді ғып
қоюға көмектеседі; объективті себептер бойынша ресурстардың тапшылығы
жағдайында өндірістің қолайлы ... ... ... ету үшін оларды
орталықтандырылған қорлар арылы қайта бөлу мүмкін.
Қаржылық жоспарлаудағы предметтік-мақсатты ... ... ... ... ... мәдени және басқа бағдарламаларды
қамтамасыз ету үшін қаржы ресурстарын ... ... ... бағытталған.
Қаржы жоспарларын жасау негізінен үш кезеңнен тұрады: бірінші ... ... ... мезгілдің қаржылық көрсеткіштерінің орындалуына
экономикалық талдау ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Мұның өзі қаражаттарды толық
жұмылдырудың себептерін ... ... ... ... ... ... резервтерді табуға мүмкіндік береді.
Екінші кезеңде әлеуметтік және экономикалық даму жоспарлары ... ... ... ... мен ... ... ... жасалады.
Үшінші кезеңде қаржыландырудың жеке жоспарындағы ... ... ... ... ... Егер қарастырылған
шаралар мен ... ... ақша ... ... ... ... мен қорланымдарды көбейтудің көздері ... аса ... ... ... ... ал ... жағдайда
шығындардың жеке түрлерін тікелей қысқарту қарастырылады.
Қаржылық жоспарлаудың негізгі құжаты болып келетін ... ... ... ... ... ... және ... ақшалай табыстары (кірістері) мен қорланымдарын құрудың және
пайдаланудың жоспары болып табылады. ... ... ... ... ... етілуін көрсетеді.
Басқарудың барлық деңгейлерінде жасалынатын саны көп қаржы жоспарларын
бір жүйеге келтіру үшін ... ... ... ... сыныптаған орынды.
Экономикалық әдебиеттерде олар негізгі екі топқа бөлінеді: жиынтық және
бастапқы қаржы жоспарлары.
Жиынтық қаржы ... ... ... ... ... ... ... жүйесі жүзеге асыратын қайта бөлу үдерістерін
белгілейді.
Нысаны бойынша олар әрқашан жиынтық жоспарлар ... ... ... ... ... ғана ... емес. Сонымен бірге министрліктердің,
ведомстволардың қаржы жоспарларының да құрамалық сипаты болады, бірақ ... ... ... тек ... ... ... шегінде
ғана жобалайтындықтан, олар бастапқы жоспарларға жатады. Жиынтық қаржы
жоспарлары ең алдымен ... ... ... объектісімен және
сферасымен, жоспарлау әдістерімен және арналымымен ерекшеленеді.
Қазіргі кезде жиынтық қаржы жоспарлары ... ... ... ... ... жалпымемлекеттік болып табылады:
мемлекеттің жиынтық ... ... ... ... ... ... тыс ... қаржы балансы деп орта мерзімді (бесжылдық) кезеңге арналған
дамудың жалпымемлекеттік ... ... ... ... ... Қаржы министрлігінің, Ұлттық банктің белсенді қатысумен Экономика
және бюджеттік жоспарлау министрлігі айналысады. Өңірлерде баланстың ... ... ... ... ... ... қаржы балансында
мемлекеттің, ... ... ... ... ... ақша қорларын қалыптастырудың құрамы мен көздері және ұдайы
өндіріс пен қоғамдық қажеттерге (әлеуметтік-мәдени шараларға, ... ... ... ... ... кіріс бөлігі мыналарды кіріктіреді: таза табыс, ... ... ... құн ... акциздер, кеден баждары),
амортизациялық аударымдар, сыртқы сауда ... ... ... мен алымдар, қысқа мерзімді несиелендірудің ... ... ... ... бөлігінің аса маңызды көрсеткіштері: экономиканы дамытуға
жұмсалатын шығыстар ... ... ... ... ... ... шығындар, мемлекеттік субвенциялар);
сыртқы экономикалық операциялар жөніндегі ... ... ... ... ... мен қорғаныс шығыстары; қысқа
мерзімді кредит салымдарының және ұзақ мерзімді ... ... ... ... жүзінің барлық елдерінде оперативтік қаржы жоспары мемлекеттік
бюджет болып ... Оны ... ... ... ... көздері мен ауқымын анықтаудың және жалпы ... ... үшін ... ... ... ... ... қаржы жоспарлары мен болжамдарының жүйесінде бастысы
болып келеді, өйткені олардың қалыптасуы мен орындалуына ол белсенді ықпал
етеді, мемлекеттің ... ... ... субъектілерімен және халықпен
өзара қатынастарын айқындай отырып, оларды үйлестіреді. Бюджет белгіленетін
жалпымемлекеттік экономикалық және әлеуметтік бағдарламаларды ... ... ... оның ішкі және ... ... ... ... рөл атқарады.
Бюджет баланс нысанында жасалады, онда ағымдағы кезеңге арналған ... ... ... және ... ... ... ... мен шығыстары жоспарланады. Сонымен бірге түсім көздерінің толық
жиналуына, бюджет қаражаттарының ... ... және ... ... баса ... ... маңызды оперативтік қаржы жоспары ... ... ... ... ... ... ... елеулі айырмашылықтары бар.
Онда мемлекеттің барлық ... ... тек оның ... ... ... ... қаржы балансында мемлекеттің кірістері мен
шығыстары туралы мәліметтер ... ... ... ұлттық шаруашылық
бойынша келтіріледі, ал мемлекеттік бюджетте олар тәптіштелініп ... мен ... ... ... және ... ... ... жүргізудің социалистік жүйесі мен қаржы жүйесінің барлық
буындарын мемлекеттендірудің жоғары ... ... ... ... ... жоспары мен әлеуметтік сақтандырудың бюджеті
сияқты орталықтандырылған қаржы жоспарлары да ... ... ... ... ... бұл ... ... ақша түсімдері мен
тиісінше стихиялық апаттарды ескертумен және оның зардаптарын ... ... ... ... ... ... ... (түгелдей КСРО-ның мемлекеттік бюджетіне қамтылатын)
әлеуметтік сақтандыру ... ... мен ... ... ... ... барлық ақша ресурстарын, кәсіподақтардың,
республикалық және облыстық кеңестерінің ... ... ... ... ... ... ... жылдары бүкіл ұлттық шаруашылықтың, жеке республикалардың жиынтық
қаржы ... да ... ... бюджет ресурстарынан, мемлекеттік
сақтандырудың қаражаттарынан басқа мемлекеттік кәсіпорындардың қаражаттары
есепке алынды.
Дамыған нарықтық экономикасы бар ... ... ... жалпымемлекеттік
бағдарламаларды қаржымен қамтамасыз ету, сондай-ақ барлық бюджеттен тыс
қорлардың бюджеттері түрінде басқа да орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, табиғатты қорғау
сипатындағы немесе басқа арналымдардың маңызды шараларын ... ... ... қалыптастырылады. Бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... болып табылады,
айрықша көздер есебінен құрылады және өзінің ... ... ... ... ... олардың қаржы жоспарлары ағымдағы
жылға түсетін барлық түсімдер мен шығындарды анықтайтын құндық ... ... ... жоспарлары тек қаржы жүйесінің буындары бойынша емес,
сонымен бірге қаржы ... ... ... ... ... немесе жеке аймақтардың (республикалық және жергілікті)
жоспарлары болып ажыратылады.
Салалық (ведомстволық) қаржы жоспарларының жүйесі ... ... ... ... ... мен шығыстарының
балансын, өндірістік емес салалар ... ... ... жеке ... қоғамдық ұйымдардың және т.б. қаржы
жоспарларын кіріктіреді.
Аумақтық қаржы жоспарларына ... ... ... ... ... ... ... тиісті аумақтағы қоғамдық ұйымдардың және
т.б. жоспарлары.
Қаржы жоспарларының барлық түрлері өзара ... ... ... ... ... ұйымдардың жоспарларын біріктіреді; аумақтық,
әдеттегідей, жалпымемлекеттік немесе салалық жоспарлардың бөлігі болып
келеді.
Мезгіліне ... ... ... жылдық, ортамерзімді (үшжылдық,
бесжылдық) және перспективалық болып бөлінеді. Қарзіргі кезде жоспарлардың
жоғарыда аталған барлық түрлері бір және ... ... ... ... мен ... теңдестігінің бұзылуына, дағдарыстан
туған шаруашылық органдарының іс-әрекет ету факторларының екі ... ... бес ... және ... жоспарлау
нарыққа өтпелі кезеңде қатаң шектелінген. Арналымына байланысты бес жылға
жиынтық қаржы балансы, ... ... ... ... ... ... бюджеттің кірістері мен шығыстарының негізгі көрсеткіштері
бойынша есеп-қисаптар жүргізілуі тиіс.
Бастапқы қаржы жоспарларының саны ... ... ... ... көп және ... мен ... әр түрлі. Бұл - толып жатқан, өзінің
қызметі, ұйымдастыру тұрпаты, басқару ... мен ... әр ... ... ... ... ... жоспарлары.
Бастапқы қаржы жоспарларының ортақтығы (бірлігі) олардың шаруашылық
жүргізудің нақты ... ақша ... ... ... ... ... келетіндігі, осыдан барып олардың айрықша
арналымың - бұл ... ... мен ... оның ... ... және ... ресурстары қозғалысын ортақтастыратын
тиісті қатынастарды анықтау.[1]
Бюджеттің әрекет етуінің ... ... және ... ... ... ... ... көптеген меншік формадағы
шаруашылық өз алды болжам-жоспарлық жүргізуді ... ... Бұл, ... ... ... ... ... формада әрекет
етуін талап етеді. Мемлекеттің ақша қаражаттары орталықтандырылған қорының
қозғалысы жоспарлық ... мен ... ... ... ... болуы бюджеттік байланыстардың арнайы қаржы құжатында - бюджетте,
яғни мемлекенттің негізгі қаржы жоспарында ... Бұл ... ... ... құрайтын барлық бөлу ... ... ... ... кіріс және шығыс баптары мемлекеттің
ақша қаражаттарының орталықтандырылған қорын ... ... мен ... ... ... негізгі қаржы жоспар мемлекеттің жоспарлық
әрекетінің нәтижесі болып ... ... ... ... ... ... ... және оларды орындайтын мемлекеттің күш-
жігері жарияланады. Қазақстан Республикасы Парламенті жыл сайын ... ... ... ... ... мемлекеттің негізгі қаржы
жоспарының көрсеткіштері ешқандай шартсыз орындалуы тиісті.
Қаржы жоспары ретінде бюджет, бір ... ... мен ... да салалар
дамуының қаржы жоспарларында негізделеді, екінші жағынан, ... ... Ол ... ... ... ... белсенді түрде ықпал
етуіне шарттасты, яғни негізгі қаржылық жоспар барлық ұлттық экономиканың
бюджеті болып табылады. Материалдық өндірістің ... ... ... ... ... рөлі өте зор. ... қаражаттары жеке (бөлек
шаруашылылық субъектілер) және қоғамдық (барлық ... ... ... ... ... ... де пайдаланады.
Мемлекеттің бюджеттік-салық саясатында қаржылық жоспар - бюджет арқылы
іске асырылады. Мемлекеттің бюджеттік-салық ... - ол ... ... мен ... ... ... ... арналған іс-
әрекеті. Бұл саясат - еліміздегі жұмыссыздықты қысқарту, инфляцияның
қарқынын төмендету мен ... да ... ... шешуін қамтамасыз етуге
бағытталған.
Осындай күрделі мәселелерді шешуге және еліміздің жалпы экономика
жүйесіне әсер ету үшін ... өз ... ... қаржы басқарудың
механизмдері мен құралдарын пайдаланады. Бюджет тарапынан ... ... ... ... пен ... ... ... құралдардың қалыптасу, бөлісу және пайдалану процестерін
басқару бюджеттік жоспарлау мен болжамдау арқылы іске ... ... мен ... рөлі мен мәні ... ... ... ... негізгі мақсаттарға, яғни әлеуметтік реформаларды дамыту мен әрі
қарай тереңдетуге, білім мен денсаулық сақтауды ... ... ... ... ... дамуына, пайдаланудағы мемлекеттің
мүмкіншіліктерін анықтайтын ... ... ... құрғанда
көрінді.
Бюджеттік жоспарлаудың экономикалық мағынасы барлық қаржылық жүйенің әр
түрлі буындары арасында ... өнім құны мен ... ... түрде бөлісу мен қайта бөлісу бойынша мәнерленеді және
әр деңгейдегі ... ... мен ... процестерінде көрінеді.
Бюджеттік жоспарлаудың негізі болып ... ... ... даму ... ... ... ... және оның маңызды құрамалы буыны - бюджеттік
жоспарлау, яғни бюджетті құру мен атқаруына байланысты ... ... ... органикалық бөлшегі болады. Сонымен қатар,
қаржы ресурстарын басқарудағы бюджеттік жоспарлаудың рөлі өте зор, ... тек қана ... ... мен ... ... ... және оларды
атқаруы, яғни төлемдер бойынша міндеттемелерді тағайындау мен ... ... ... ... ... ... қаржы
жоспарлар ішінде алатын ... ... ... ... мән ... Ол ... басқаруды реформалау мен
биліктік өкілеттілікті ... ... ... ... арасындағы қаржылық және бюджетаралық қатынастарды жетілдіру
байланысында және мемлекеттік шығындарды, оларды формалары мен ... ... ... ... қаржылық жоспарлаумен, бюджеттік ... ... ... ... және ... ... ... өзара байланыс талаптарына сәйкес болуы
тиіс. Жоспарлау процесінің негізгі ... - ол ... ... ... салықтар мен басқа да кірістердің жылдық түсімін анықтау және әр
түрлі деңгейдегі ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету. Кірістер мен шығындарды басқарудың мағынасы тиісті ... ... ... ... мен ... түсуін болжамдау,
талдау мен бақылау жөніндегі жұмыстарын ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... және ... ... кірістік пен
шығындық бөлімдерін атқару жөнінде есеп ... ... ... ... ... ... ... шешіледі:
-орталықтарылған және орталықтарылмаған қаржылық ... ... ... пен ... ... ... анықтау;
-бюджет процесінің әрбір қатысушыларының елдің дамуын қаржылық қамтамасыз
етудегі қатысу дәрежесін тағайындау;
-қаржы ресурстарының жалпы көлемін ... мен ... ... мен бюджеттік бағдарламалар әкімшілері бойынша бөлу;
-салалар, іс-әрекет салалары мен экономика секторларының ... ... ... ... ... ... ... мен әр түрлі көздер
арқылы түсетін кірістер көлемін анықтау;
-бюджеттің жалпы және шығын ... ... ... көлемін анықтау.
Бюджеттік жоспарлау процесінде осы мақсаттарды шешу бөлек бюджеттер
арасында мемлекеттік бюджеттің ... мен ... ... бөлуді,
әрбір бюджеттің нақты теңгерушілігін, жыл бойы кірістердің бірқалыпты
түсуін және қарастырылған ... ... ... ... ... бірге мемлекеттік материалды және қаржы резервтер, жоспарды
орындау мен бюджеті атқару барысында ... ... ... ... ... болжамдау тығыз байланысты. Бюджеттік
болжамдау маңында бюджеттің кірістік және шығыстық ... ... ... ... ... анықтау процесі түсіндіріледі. Бұл
экономика ... ... ... негізделеді, себебі ... ... ... ... ... ... сапалы ғылыми
болжамдау мүмкін емес.
Бюджеттік болджамдаудың негізгі мақсаты - ол экономикада қазіргі кезеңде
пайда болған тенденцияларды, нақты әлеуметті-экономикалық ... ... ... ... ... ... ала отырып, бюджеттің
оңтайлы дамуын жасау мен дәйектемелеу. ... ... ... ... ... ... шаралар қабылдауда өте
маңызды мәні ... ... мен ... ... үш ... бағыттарда жұмыс
істеуді қарастырады:
- кірістер мен ... ... ... ... ... ... ... әрекеттегі заңнамаларға сәйкес бюджет жүйесінің деңгейлері бойынша
реттеуші кірістердің бөлісі;
- қаржылық ... мен ... ... ... себебінен
жоғары және төмен тұрған бюджеттер арасында арақатынасты тағайындау.
Бюджеттік жоспарлау мен болжамдау ... ... ... - ... ... ... бюджеттік құралдардың тұрақты және
бірқалыпты ... ... ... ... бірлестік, жалғастырушылық, басымдылық, теңгерушілік
және дәйектемелік принциптер талаптарына сәйкес іске асырылады.
Бюджеттік жоспарлаудың бірлестік принципі құрамына ... ... ... ... елдің мемлекеттік бюджетін құрумен қамтамасыз
етіледі. Әрекеттегі ... ... бұл ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалар тізімін
қалыптастыруға, бюджеттер ... ... ... бөлісу
нормативтері мен ұзақ мерзімді ... және ... ... ... негізделеді.
Жоспарлаудың жалғастырушылық принципі орта мерзімді фискалдық ... мен ... ... даму ... ... және ... ... жоспарлау тіркесімімен қамтамасыз етіледі.
Басымдылық принцип елдің орта мерзімді әлеуметті-экономикалық даму
жоспарының ... ... ... бюджетті жоспарлаумен
қамтамасыз етіледі.
Бюджеттің кірістері мен ... ... ... ... ... ... ... негізі арқылы қамтамасыз етіледі.
Бюджеттің теңгерушілігінің қажеттілігі қайбір деңгейдегі бюджетті атқару
мақсатымен дәлелденеді және ол ... ... ... ... ... ... бюджет шығындарын қысқарту ... ... ... қалыптастыру арқылы не болмаса ... да ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Дәйектемелік принцип бюджет жобасына осы немесе ... ... ... ... ... анықтайтын нормативті құқықтық актілер
негізі арқылы ... ... ... ... ... аймақтар арасындағы табиғатты-климатты ... ... ... алу ... себебі олар әр
аймақ тұрғындары жағдайларының негізгі және ... ... ... ... нормалар мен нормативтер пайдаланады. Бюджеттік
кодекске сәйкес ... ... - ол ... ... мен атқаруда
міндетті түрде пайдаланатын ... ... ... емес ... ... натуралды көрсеткіштері. Олар Үкіметпен жасалады және
бекітіледі.
Жергілікті бюджеттерде қолданатын ... ... ... - ол ... бюджеттер арасындағы кірістердің ... ... ... ... ... бар, ... олар орта ... фискалдық
саясаттың негізінде анықталады және оларды пайдалану бюджет жүйесі ... ... ... ... ... - әр түрлі статистикалық, экономикалық –
математикалық, сараптамалық және ... ... ... ... ... ... бюджет – толық көлемдері бойынша барлық кірістер мен
шығындарды есептеуге мүмкіншілік беретін баланстық ... ... ... ... ... ... мен шығындарын басқа бір де біреуі
болуға тиісті еместігін көрсетеді. Жоспарлауда бюджет ... ... ... атты ... де қолданылады. Егерде бюджетте мемлекеттің
барлық кірістік және шығындық қаржы операциялары көрсетілсе, онда мұндай
бюджетті бюджет-брутто деп ... Ал ... ... көрсеткіштері
баптары бойынша сальдолық нәтижелер ретінде есептелсе, яғни кірістердің
әрбір ... ... ... ... сол ... алуға жұмсалған
шығындарсыз анықталса, онда мұндай бюджетті бюджет-нетто деп атайды.
Мемлекеттің әлеуметті-экономикалық мақсаттарын іске ... ... ... рөлі өте ... болғандықтан, сол рөлді атқаруға сәйкес
арнайы ... ... ... орта ... ... ... ... Бағдарламалы-арнайы бюджеттендіру әдіс маңында
бағдарламалық даму ... мен ... бар ... ... базасы және
бюджеттік бағдарламалар жоспарлау негізгі арқылы ... ... яғни ... ... даму ... ... анықталады,
олар бюджет шығындарында көрсетіледі.
Бюджеттің жобасын құрастыру ... ... ... арнайы
әдістері пайдаланады. Олар ... ... және ... ... әдістерге бөлінеді. Мағыналары бойынша ... ... ... ... ... ... ... бюджеттердің шығындық бөлімі) нақты қаржы
ресурстарымен (жергілікті ... ... ... ... ... шешіледі. Мысалы, тікшіл теңестіру әдістері көмегімен шығындық
функцияларды іске асырудың қаржылық базасы қамтамасыз ету мен ... ... ... ... кірістік көздерін тиімді түрде бекіту
әрекеттенеді.
Бюджеттерді ... бойы ... ... ... ... ... түрлері бойынша болжамдық мөлшерлерін анықтау дәйектілік
есептеледі. Барлық кезеңдердің ішіндегі ең ... - ол ... ... ... ... ... - ... мәні аз емес салықтық
емес түсімдерді болжамдау кезеңі. Келесі кезеңдері - ол ... ... ... түсімдерді болжамдау, ресми трансферттердің, берілген
несиелерді ... ... ... сату мен ... ... ... ... бюджетке кірістердің түсуін болжамдау ... ... мен ... да ... құқықтық актілерге сәйкес іске
асырылады. Сонымен қатар республика мен ... орта ... ... даму жоспарларының макроэкономикалық көрсеткіштері, ... ... мен ... түсімдерге әсер ететін ... ... ... ... ... ... ... негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер ретінде жалпы ішкі өнім
көлемі, ақша құралдарының көлемі, Ұлттық валюта курсы қолдалынады.
Кірістер түсімін болжамдаудың негізінде ... ... ... бойынша болжамдық көрсеткіштердің
есептемелер қалыптасуының бірыңғайлығы;
-болжамдық көрсеткіштер есептемелерінің мөлдірлігі;
-болжамдық көрсеткіштердің анықтығы мен объективтігі;
Барлық бюджет жүйесінің ... ... әр ай мен ... бөлінген
және жалпы жылға болжамдаған бюджет түсімдерінің есептемелері.
Болжамдайтын бюджеттік көрсеткіштер ... ... ... ... біраз ерекшеліктері бар, себебі жылдық
көрсеткіштер тікелей есептеулер әдістерімен анықталады. Ал ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан бюджет
кірістерінің болжамдауы көбінесе әр түрлі динамикалық сипаттары бар әдістер
пайдалану арқылы іске ... ... ... бірі – ол ... ... бар кірістерді болжамдауда қолданатын экстраполяция әдісі,
екіншісі – эксперт-мамандар жасап дәлелдеген ... ... ... ... әдісі. Тәжірибеде, объективтік болжам алу
үшін осы екі әдісті бірге қолданады.[2]
Кесте – 1. Кірістерді болжамдау
| ... ... ... жаңарту: |
|1.болжамды нақты түсімдермен |1. ... ... мен ... ... ай ... ... анықтау |бойы түсімдері |
| |2. ... |
| ... ... ... база мен экономикалық| ... ... | ... ... | ... ... | ... ... ... | |
| ... ... ... болжамды қалыптастыруға қажетті көрсеткіштер ... ... ... кірістерін болжамдауда бюджеттік көрсеткіштерінің регрессия сызығы
бойынша өзгерістер заңдылығын ... ... ... модельдер
пайдалануы мүмкін. Мұнда бюджеттік көрсеткіштерді бюджет ... ... ... ... ... ... қаралады. Бюджет
кірістерінің әр түрлі факторлар өзгерістерінен функционалды байланыстылығын
пайдалану сол кірістердің және ... ... ... ... ... ... модель құруға болады.
Кірістер болжамдау процесінің әр ... ... ... пайдалану
бойынша тізбектелген кестесін жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... ... ... орта ... фискалдық
саясаты
Бюджет кодексі мемлекеттің экономикалық саясатына сәйкес орта мерзімді
бюджеттік жоспарлау негізінде бюджеттік процесті іске асыруын анықтайды. Ал
бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... үшжылдық мерзімге салықтық-бюджеттік бағдарламаны
анықтайтын арнайы құжат - ол ... Орта ... ... ... атты
құжат. Бұл құжат елдің Орта ... ... даму ... ... да ... және ... ... негізінде жыл сайын
бір жылға ұзартылып отыратын үшжылдық мерзімге жасалады. Бұл ... мен ... ең ... елдің экономикалық дамуы көп
жағдайда оның қаржы жүйесінің даму бағыттарына тәуелді екенімен, ... ... ... ... ... мен оның бүгінгі
талаптарға сәйкестігімен дәлелденеді. Келесі қаржы -жылға бюджет жасаудың
негізі ... ... ... ... ... ... мен ... тиімді пайдалануға, экономиканың басымдылық
секторларын ынталандыру арқылы мемлекеттік билік оған нақты әсер ... ... ... ... ... етуге себепші болады. Бұл құжат
мәнімен ел экономикасын басқарудың, яғни макроэкономикалық тиянақтылықты
қамтамасыз ету мен ... ... ... ... құралдарының бірі болады.
Орта мерзімді фискалдық саясатты жасауда келесі ... ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз ететін фискалдық
стратегияны тағайындау;
- алдағы үшжылдық ... ... ... ... ... анықтау;
- стратегиялық басымдылықтардың негізінде бюджеттік құралдарды ... ... ... ... іске ... ... болжамдық бюджеттік
қаржыландыруды қамтамасыз ету;
- ... ... ... мен ... қамтамасыз ету;
- бюджеттік процестің жалғастырушылығын қамтамасыз ету;
- фискалдық ... ... ... ... ... ... ... өз алды тізбекті түрде
фискалдық саясаттың нысаны мен мақсаттарын баяндайтын құжат. Бұл ... ... - ... ... ... ... ... әдістері, бюджеттердің болжамдық көрсеткіштері, бюджеттік құралдарды
жұмсайтын басымдылық бағыттары, фискалдық мүмкіндік тәуекелдер анықталады.
Демек, бұл құжат ... ... ... ... арналған салықтық-
бюджеттік саясатын баяндайды, яғни салықтық пен кірістер саясатын, шығындар
саясатын, бюджеттік несиелеудің саясатын, ... ... ... бюджетаралық қатынастар саясатын, мемлекеттік және мемлекеттің
кепіліндегі қарыз алу мен ... ... ... - бұл ... ... мен ... жоспарланған
өзгерістері арқылы тұтас сұранымның қажетсіз өзгерістерінің алдын алу ... ... ... саясаты.
Орта мерзімді фискалдық саясат әлеуметті-экономикалық ... ... іске ... ... ... (мүмкіндігін) қамтиды:
- кіріс және шығыс саясаты;
- бюджетті несиелеу;
- қаржы активтерін басқару;
- бюджетаралық қатынастар;
- мемлекеттік және мемлекеттік кепілдік берген ... алу мен ... ... Үкіметінің 2005-2007 жылдарға арналған орта
мерзімді ... ... ... ... елде жүргізіліп отырған
реформалардың тиімділігі, еңбек өнімділігінің, ... мен ... өсуі тиіс ... ... ... ... етуге
бағытталды.
Кесте – 2 Қазақстан Республикасының жалпы ішкі өнімінің 2001-2007
жылдардағы өзгеруі серпіні*
|Көрсеткіштер |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |
| | | | | | | ... | | | | | | |) ... ... |3250,6 |3776,3 |4612,0 |5870,1 |7590,6 |10213,7|12660,8 |
|Өрлеу қарқынының |125,0 |116,2 |122,1 |127,3 |129,3 |134,6 |124,0 ... % | | | | | | | ... ... |113,5 |109,8 |109,3 |109,6 |109,7 |110,7 |109,9 ... % | | | | | | | ... ... |112,7 |114,6 |105,6 |107,2 |107,3 |102,6 |100,5 ... ... % | | | | | | | ... ... |109,3 |109,8 |109,9 |109,8 |111,0 |111,1 ... ... % | | | | | | | ... Республикасының жалпы ішкі өнімінің ... ... ... ... шикізат емес салаларының дамуын ынталандыруға және
экономика мен бюджетке түсетін ... ... ... ... ... ... ... түрде жүргізіліп отыр.
2005 жылдан бастап экономика құрылыстағы, өнеркәсіптегі және қызметтер
саласында жоғары өсу ... ... ЖІӨ ... ... ... ... ... және 2006 жылы ол 14 %-ды құрады.
Қызметтер саласында экономиканың өсуіне сауда, көлік пен байланыс, сондай-
ақ жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар айтарлықтай үлес ... ... ... өндірісінің үлес салмағы 2001 ... 2006 ... ... ... 51,4 %-ды ... ... орта ... бұл үрдістердің сақталуы күтіліп отыр.
Көрсеткіштердің бірі жан басына шаққандағы ЖІӨ-нің деңгейі ... ... ... ... ... ... ... тұрмысының
жоғары стандарттарын жасау елдің әлеуметтік-экономикалық саясатының негізгі
стратегиялық міндеттерінің бірі ... ... Бұл ... ... ... ... жетті. Мәселен, жан басына шаққандағы ЖІӨ 2000
жылғы деңгейден 4,3 есеге асып, 2006 жылы 5292 АҚШ ... ... ... ... ... ... алдағы үш жылдық кезеңде
сыртқы факторлар еліміздегі экономикалық өсудің жоғарғы қарқынының ... ... ... ... ... деп ... негіз болады.
Орта мерзімді перспективада Үкіметтің күш-жігері Қазақстанның халықаралық
бәсекеге қабілеттілігін және ел азаматтарының тұрмыс сапасын ... ... ... және ... ... ... бағытталатын
болады. Бұл таяудағы он жылда ... ... ... ... 50 елдің қатарына ... ... ... міндетті
қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Сурет - 1. Жан басына шаққандағы ЖІӨ-нің 2007-2010 жылдарға арналған
болжамы
Жан басына шаққандағы ЖІӨ-нің 2007-2010 жылдарға ... ... ... жылдық нақты өсімі 2008-2010 жылдары жылына орташа 9,1%-ды
құрайды, бұл 2008 жылы ... 2000 ... ... екі ... ... ... қалыптастыруға мүмкіндік береді.
2010 жылға 10 мың АҚШ долларынан жоғары мөлшерде жоспарланып отырған жан
басына шаққандағы ЖІӨ қарқынды өсуі ... бұл 2005 ... ... үш
еседен астам жоғары. Осының негізінде халықтың орташа айлық табысының ... өсуі ... ... ... баға бір ... үшін 60 АҚШ ... деңгейінде болжанып
отыр, бұл ретте, мұнай мен газ ... ... ... ... ... ... ... және 2010 жылы 84 млн. тоннадан астамын құрайды.
2005-2006 жылдар ... ... ... ... деңгейі 6-8,6%
межесінде болды. Инфляциялық процестерге сыртқы ... бен ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Орта мерзімді кезеңде
инфляциялық процестерді реттеу Үкіметтің шаралары мен Ұлттық Банктің ... ... қоса ... ... орташа жылдық деңгейін 2008-2010 жылдары 6-8% межесінде ұстап
тұру жоспарланып ... - ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерінің болжамы:
|Атау көрсеткіштері |2008 |2009 |2010 ... ... |15249,4 |18145,0 |21348,7 ... ... өткен жылға қарағанда % |109,6 |109,2 |108,6 |
| ... ... ... ... ... % |6 - 8 |6 - 8 |6 – 8 ... ... ... (ФОБ) |50201,7 |57213,9 |62078,8 ... ... ... (ФОБ) |43519,7 |51560,6 |59760,5 ... ... мен ... ... ... |70 |78 |84 ... ... бағасы, 1 баррельге 1 долл. |60 |60 |60 ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету және ел азаматтары әл-ауқатының деңгейін арттыру үшін ... ... ... ... ... мерзімді кезеңде фискалдық ... ... ... ел
экономикасының өсуін мемлекеттік басқарудың институционалдық негізін
нығайту және ... ... ... ... ... ұлғайтпай оның тиімділігін арттыру есебінен мемлекеттің қаржылай
мүмкіндіктерін кеңейту болып табылады.
Қойылған мақсатқа қол жеткізу мынадай ... ... ... ... ... нәтижеге бағдарланған бюджеттеу ... ... ... бюджет
заңнамасын жетілдіру, бұл мемлекеттік шығыстардың ... ... ... ... жоспарларымен стратегиялық, орта
мерзімді даму ... ... ... ... әлеуметтік және
инвестициялық құрамдауыштарын күшейту үшін қаржы ресурстарын оңтайландыру
есебінен оларды босатуға мүмкіндік береді;
- ... ... есеп беру ... көшуіне байланысты
салықтық және бухгалтерлік заңдылықтарды үндестіру;
- адами ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерін ынталандыру есебінен
бәсекеге қабілеттілікті орнықты түрде арттыру;
- аралық (жылдың қорытындысы бойынша) нәтижелерді және орта ... ... ... нәтижелерді қарастыра отырып, нақтылы нәтижеге қол
жеткізудегі жауапкершілікті күшейте ... ... ... ... жетілдіру;
- қадағаланбайтын экономиканың деңгейін оның ... ... ... және ... қызметті тудыратын және оны ынталандыратын
экономикалық жағдайларды жою, ... ... ... ... ... кесу ... ... макроэкономикалық тұрақтылықты елдің жалпы сыртқы борышының көлемін
қысқартуға және ... ... ... ... ... ... ... перспективада бюджеттің теңгерімділігіне ... ... ... ... көшу ... жалғасатын болады, ол
мемлекеттің ағымдағы шығыстарын мұнай секторынан ... ... ... ... ... қолдауды білдіреді.
2007 жылы Бюджет кодексіне Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... орта ... ... тұжырымдамасына енгізілген өзгерістер мен толықтырулар мұнай және
мұнай емес кірістердің ара жігін нақты ажыратуға мүмкіндік береді.
Ұлттық қорға жіберілетін ... ... бөлу ... ... ... жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушылардың төлемдерімен ... ... және шикі ... мен газ ... ... ... ... оның ішінде бұрын бюджеттік кіріс бөлігіне түскен мұнай
келісім-шарттың талаптарын бұзудан түсетін түсімдермен толықтырылды.
Мемлекеттік ... ... ... ... нәтижелілігі мен
тиімділігін арттыру жөніндегі шараларын қабылдауды талап етеді. Мемлекеттік
бюджеттің шығыстары ұлғаюда, бұл 2000-2006 ... бойы ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың паспорттары,
тиімділікті бағалау және т.б.) жетілдіру бір жағынан бюджет ... ... ... ... мемлекеттік органдардың жауапкершілігін шектеуге
әкеп соқты және олардың мемлекет қаржысын басқару ... ... ... ... мен ... ... немесе бюджет
қаражатын пайдаланудың нақты нәтижелілігін төмендету есебінен формальды
түрде орындалуда.
Бюджет ... ... ... ... бюджет
қаражатының жетіспеушілігімен қатар жүрген кең ауқымды ... ... ... ... ... ел ... ... кредиторлық
берешектің өсуімен және қаржы көздерімен қамтылмаған ... ... ... ... проблемаларды реттемей
экономиканы тұрақтандыру және одан әрі өсіру мүмкін емес.
2006 жылға қарай қалыптастырылған ... ... ... ... ... мен есептілігін, сондай-ақ ... ... мен ... белгілі бір деңгейіне жетуге мүмкіндік берді.
Алайда, бюджет қаражатын нысаналы пайдалануды бақылаудың қазіргі жүйесі
бюджет ... ... ... ... ... ... ... бекітілген көрсеткіштер мен нақты кассалық ... ... ... ... қамтуды білдіреді.
Сонымен қатар, бұл ұстаным бюджетті қалыптастыру және оны атқару кезінде
жүргізіліп отырған мемлекет саясатының ... жету ... ... ... мүмкіндік бермейді және қолда бар ресурстарды тиімді
әрі нәтижелі ... ... ... ... ... ... алғандағы көбіне мемлекеттік органның
ішкі ... ... ... ... және ... ... ... өз қызметінің нәтижесі үшін ... ... ... ... ... орындаудың формальдылығы байқалады.
Мұндай ұстаным бюджет қаражатын ... ... ... ... ... ... мен сақтауға мүдделілігі көрінетін
“бюджеттік шектеулердің босаңдығын” айқындап берді.
Аталған жүйелі кемшіліктерді жоюға бюджеттік ... ... ... ... және ... өлшенетін қоғамдық маңызы ... қол ... ... ... ... ... ... мен қызығушылығын жасаумен тұжырымдалатын жүргізіліп ... ... ... ... ... ... ... емес,
нормативтік белгіленген қағидаттар мен ережелерді орындау тұрғысынан іс
жүзінде бірыңғай болады.
Берілген міндетке жету үшін ... ... ... бір ... бюджеттен бөлінген қаржы ресурстарын бөлу мен пайдалануда кеңірек
тәуелсіздік беру жолымен, және ... ... ... қол ... ... ... ... күшейту жолымен жоспарланып
отыр.
Бюджетті жоспарлау және атқару бюджет қаражатын пайдаланудың бағыттары
мен нәтижелері ... ... ... ... оның ... ... ... туралы шешім қабылданады, ал ... ... ... ... ... жауапты болады.
Бюджетті жоспарлау мен атқару рәсімдерін жетілдіру шаралары мынадай
қағидаттарға негізделеді:
- ... орта ... ... ... ... ... және ... бәсекеге қабілеттігін орнықты өсіру
міндеттерімен үйлестіру;
- республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуының және ... ... ... өсірудің стратегиялық, орта ... ... ... ... ... нәтижелерге және
нысаналы индикаторларға қол жеткізу;
- корпоративтік басқару;
-мемлекеттік органдар мен ... ... және ... ... ... қол ... бюджетті әзірлеу және атқару жөніндегі рәсімдерді ықпалдастыру;
- мемлекеттік органның ішінде және мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... ... жүйелерді оңтайлы қолдана отырып, бюджетті жоспарлау және
атқару кезеңінде еңбек өнімділігін арттыру.
Нәтижелерге бағдарланған ... – бұл ... ... ... ... мен ... қаражатын пайдаланудың күтілетін
нәтижелерінің қоғамдық маңыздылығын ескере отырып, мемлекеттің мақсаттары,
міндеттері мен ... ... ... қамтамасыз ететін бюджетті
жоспарлау, атқару және атқарылуын бақылау ... әдіс ... мен ... бюджет қаражатын жұмсаудың ең тиімді
жолдарын таңдауға, жоспарланған нәтижелердің деңгейін және олардың сапасын
уақтылы ... ... ... ... ... қаржы менеджментінің қағидаттарын енгізу
алғышарттарын жасайды, яғни, орындайтын функцияларды әкімшілендірілетін
бағдарламалардың ... ... ... ... қызметі туралы
пікір айтуға мүмкіндік ... ... ... бейімдеу жөніндегі
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің өкілеттіктерін кеңейту.
2009 жылдан бастап үш жылдық бюджеттік жоспарлауға көшу іске ... ... ... ... ... жобасын әзірлеу
экономика дамуының бюджет кірістері мен ... орта ... бар ... және ... ... ... ... және қолданылатын болады.
Сурет - 2. Бюджет процесін реформалау құрылымы
НӘТИЖЕ
Бюджет процесі тұрақтандырылады және ... ... ... ... ... нүктесі болып алдын-ала бекітілген шығыстар
мен кірістердің болжамы болып табылады. ... ... ... бұл ... ... жылғы болжам бір жылға алға жылжытылатын
болады.
Елдің саяси жүйесіндегі және мемлекеттік ... ... ... ... жоспарлауға көшуге), жоспарлаудың қазіргі
жүйесіне жүргізілген талдауға және Дүниежүзілік Банктің инвестициялық
жобалар ... ... орай ... ... ісі ... ... кодексінің нормаларына сәйкес бюджеттік инвестицияларды
жоспарлауға да және іске ... да ... ... ... ... ... ... және мониториг қағидаттары мен
тетігі қайта қаралады.
Инвестициялық сипаты бар іс-шараларды іске асыру ... ... ... ... ... шеңберінде қаралатын
болады.
Инвестициялық бағдарламалардың ... ... ... ... ... ... анықталатын болады, бұл жобаларды іске
асыруға арналған бюджет қаражатын тиімсіз жұмсауды қысқарту ... ... ... ... ... елдің индустриялық-инновациялық дамуын
ынталандыруды жалғастыруға, бәсекеге қабілеттілікті және экономикадағы
берілген салық жүктемесінің ұтымды теңгерімін жасауға ... және орта ... ... ... ... жүйесі салық салудың
төменгі ставкасымен ғана емес, сондай-ақ едәуір оңайлатылған есептілігімен
сипатталатын жеңілдетілген жүйе түрінде ... ... 1 ... бастап оңайлатылған декларация негізінде арнайы
салық режимін (АСЖ) қолданатын шағын бизнес ... ... ... ... қолданудың саласын жалдамалы қызметкерлердің саны мен шекті
кірісті ұлғайту жолымен кеңейту жүргізілді.
Оңайлатылған салық ... ... ... ... ... ... ... асырудың оң тәжірибесін ескере отырып, 2007
жылғы 1 қаңтардан бастап патент негізінде ... ... ... 3-тен 2%-ға ... ... ... декларация негізінде
АСЖ-дағы жеке кәсіпкерлер мен ... ... ... ... ... орнына 3%-дан 5%-ға дейінгі және ... ... ... ... 3% ... бірыңғай ставка белгіленді.
Бұл шара өзінің кәсіпкерлік қабілеті мен идеяларын іске ... ... ... ... ... ... жылы қосылған құн салығының ставкасы 14 пайызға дейін төмендетілді.
Бұл шара кәсіпорындарға өндірісті жаңғыртуға ... ... ... ... және ... босатуға мүмкіндік берді.
2007 жылдан бастап әлемдегі ең төменгілердің бірі болған 10 ... жеке ... ... жайпақ шәкілі енгізілді.
Бұл ретте салық салынатын кірістен айлық есептік көрсеткіштің ... ... ... мөлшері алып тасталады. Адамдардың өзіндік материалдық әл-
ауқатын ... ... ... бұл ... ... негізгі әсері
болды.
Жоғары технологиялы және экспортқа бағдарланған өндіріс үшін жағдай ... ... 3 ... экономикалық аймақ құрылды, оларда
корпорациялық ... ... жер ... ... ... ... құн салығынан және кеден баждарына босату жүзеге асырылады.
Салық саясатының ... ... ... ... ... әділ әрі
сыннан өткен кұрал, экономиканың қажетті бағыттарының дамуын ынталандырушы
және мемлекеттік ... ... ... қамтамасыз етуші ретінде
әлеуметтік маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... шешуге бағдарланған бұл ... ҚҚС ... одан әрі ... экономиканың нақты секторындағы жеңілдіктердің тиімділігін арттыруды
және ынталандыратын әсерін ескере отырып, оларды оңтайландыру;
- бюджеттің кірістерін қалыптастырудағы ... ... ... ... ... шеңберінде жеке тұлғалардың пассивті кірістері
бойынша жеңілдіктерді жою.
Қосылған құн салығы бойынша шартты шығындар 2008 жылы 67,9 ... ... ... 13%-ға дейін төмендеуі), әлеуметтік ... ... ... ... ... (ставканың орташа 30%-ға төмендеуі әкелінетін
тауарларға кеден ... ... – 17,7 ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің шығындары мемлекеттік бюджет кірістері
көлемінің 6,5%-ын құрайды.
Осылайша, салықтар ставкаларын төмендету жоспарланып отырған кезеңде ... ... ... ... ... алып келеді.
Кесте – 4. Мемлекеттік бюджетке түсетін ... ... емес ... ... ... ... ... %-бен
|Көрсеткіштер |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... ... емес ... |18,9 |19,0 |19,5 ... ... |18,3 |18,5 |19,0 ... ... емес түсімдер |0,3 |0,3 |0,3 ... ... ... ... |0,3 |0,2 |0,2 ... | | | ... ... көрсетілген салықтардан түсетін түсімдер қарқынының одан
әрі өсуі болжанып отыр, өйткені салық ... ... ... қол ... ... отыр.
2009 жылдан бастап арнайы салық режимдері реформаланады – біржолғы
талондарды қолдану аясы ... ... ... ... бойынша жеке кәсіпкерлер-жеке тұлғалар ғана қызметін ... ... Ірі ауыл ... ... өндірушілер арнайы салық
режимдерінен шығарылатын болады.
Жүргізіліп отырған салық саясатына, сондай-ақ Қазақстан Республикасының
әлеуметтік-экономикалық дамуының орта ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 жылғы 1
қыркүйектегі №1641 ... ... ... ... ... ... ... және пайдаланудың орта ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің кірістері айқындалды.
2006 жылғы 1 шілдеден бастап кәсіпорындардан түсетін тікелей салықтарды
Ұлттық қорға есепке алуды көздейтін Қазақстан Республикасының ... ... ... жаңа ... ... байланысты экономиканың мұнай
секторына ... жою ... ... ... ... емес
кірістерден қалыптастырылады.
Мұнай секторы кірістерінің 2008-2010 жылдарға арналған болжамы мұнай және
мұнай емес ... ... ... ... ... ... ... заңнамасына енгізілген өзгерістерді ескере отырып, ... ... ... ... және пайдаланудың орта мерзімді
перспективаға арналған тұжырымдамасының шарттарын негізге алып айқындалды.
Қазақстан Республикасы Ұлттық қор ... ... ... жылы Ұлттық қорға түсетін түсімдер ... ... ... 7,4% ... 2009 жылы – ЖІӨ-ге 7,2% және 2010 жылы
ЖІӨ-ге 6,8% болжанып отыр.
Төмендеу мұнайға әлемдік бағаның тиісінше бір ... үшін 60 ... ... ЖІӨ ... ... ... қарқыны абсолюттік
мәнде мұнай секторы кірістерінің ұлғаю болжамына қарамастан ... ... ... бұл ... үлес ... әсер етеді.
Кесте – 5.Ұлттық қорға тікелей салықтар түсімдерінің болжамы,
ЖІӨ-ге %-бен
|Көрсеткіштер |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... ... ... |4,8 |4,6 |4,2 ... |1,3 |1,3 |1,3 ... ... |1,3 |1,3 |1,3 ... |7,4 |7,2 |6,8 ... ... кезеңде жүргізілетін шығыстар саясаты әлеуметтік
экономикалық саясаттың ұзақ мерзімді және орта ... ... ... нәтижелерге байланысты және салалық жоспарлау сапасын
жақсарту және өнімсіз шығыстарды қысқарту ... ... ... ... күшейте отырып, мемлекеттік міндеттемелерді толық
орындауды қамтамасыз етуге бағытталатын болады.
Шығыстар саясаты ... және ... өсу ... ... ... шығыстардың деңгейін тежеу қағидаттарына сай болады.
Мемлекеттік бюджет шығыстарының құрылымында ... ... ... ... ... ... адами капиталдың өсуін қамтамасыз ететін ...... ... сақтау, халықты әлеуметтік қолдау, республиканың мәдени әлеуетін
дамыту, қоршаған ортаның сапасын ... және ... ... ... ... қамтамасыз ету, тұрғын үй саясатын одан әрі дамыту;
- экономиканы одан әрі ... ... ... ... ... және индустриялық секторларды, инновацияларды
дамыту.
Денсаулық сақтау саласындағы ... ... және ... ... тетіктері Қазақстан халқының денсаулығын сақтау жөнінде жоғары
нәтижелерге қол ... ... ... барабар қаржылай қамтамасыз ете
отырып және осы жүйені басқару деңгейін ... ... ... ... ... ... ... іске асыруға құрылады:
- Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 13 қыркүйектегі №1438
Жарлығымен ... ... ... ... ... ... мен дамытудың ... ... ... ... ... ... Үкіметінің 2007 жылғы 13 ақпандағы №102
қаулысымен бекітілген ... ... ... ... көмекті дамытудың 2007-2009 жылдарға ... ... ... ... 2006 ... 15 ... №1216
қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасында ЖҚТБ індетіне қарсы іс-
қимыл жөніндегі ... ... ... ... ... ... Үкіметінің 1999 жылғы 30 маусымдағы ... ... ... өмір ... ... бағдарламасы.
Медициналық қызметтердің жоғарғы сапасын қамтамасыз етуге мемлекеттік
қаражат есебінен іске ... ... ... немесе іске асырылатын мынадай
іс-шаралар бағытталған:
- кластердің құрылымына кіретін мемдициналық орталықтарды басқару үшін
жетекші ... ... ... ... Астана қаласында медициналық
кластер құру;
- мемлекеттік-жеке меншік әріптестік тетігін (100 мектеп, 100 аурухана
жобасы ... ... ... ... ... қажеттілігін
айқындау әдістемесіне және қайта құрылымдауға сәйкес Қазақстан өңірлерінде
денсаулық сақтау объектілерін (ауылда көп ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ұйымдарын, оларды ... және ... ... ... ... ... кезең-кезеңімен
көшіру үшін аккредитттеу;
- “Қазақстан Республикасының денсаулық сақтаудың ... ... ... ... емделушілердің электронды медициналық
картотекасын қалыптастыру;
- бастапқы медициналық-санитарлық ... ... ... номенклатурасын мемлекеттік нормативтерге сәйкестендіру.
Орта мерзімді кезеңде денсаулық сақтау жүйесін жаңғыртуда әкімшілік
функцияларын медициналық қызмет көрсетудің ... ... ... ... ... ... маңызды сәтке айналуда. Әзірленіп жатқан
“Халықтың ... және ... ... ... ... ... денсаулық
сақтау жүйесін толық қамтитын және ... ... ... сапасын
басқарудың жаңа әдістерін көрсететін құжатқа айналады.
Бұдан ... ... ... ... ... ... болады
ана мен бала өлімін азайту шараларын іске асыру мақсатында ана мен ... мен ... ... жөніндегі халықаралық тәсілдер енгізіледі,
оның ішінде Дүниежүзілік денсаулық ... ... ... бала жасындағы
ауруларды ықпалдастырып жүргізу ... ... ... ... заттардың тізбесі жасалды, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
ұсынған балалық жас ауруларын ықпалдасқан жүргізудің ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі, оның ішінде “Туберкулезбен
ауыратын науқастарды қадағалау жөніндегі ... ... ... ... іске ... ... ... күшейтілді;
АҚТҚ/ЖҚТБ-мен ауруды азайту, трансфузиялық көмектің қауіпсіздігін сапасын
және қол ... ... ету үшін қан ... ... ... жеке ... медицинаны және ерікті медициналық ... ... ... ... ... саласында пайдаланылатын рәсімдерді одан әрі стандарттау
мақсатында диагностикалау мен ... ... ... астам хаттамаларын
жасау және енгізу бойынша жұмыстар жалғасады;
осы саладағы қазіргі проблемаларды жүйелі шешу үшін қажет ... ... ... жаңа ... енгізу.
Барынша білімді халық экономикалық өсудің барынша жоғары қарқынымен және
осы саладағы басқарудың күшті жүйесімен байланысына ... ... ... ... ... ... ... Президентінің 2004 жылғы
11 қазандағы №1459 Жарлығымен бекітілген ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасына
сәйкес іске асырылатын болады.
Орта мерзімді ... ... күш мына ... ... ... ... ... техникалық бағыттағы мамандармен қамтамасыз
етуге жұмсалатын болады:
Қазақстан ... ... және ... білім беру
бағдарламаларын жоғары білім беру бағдарламаларымен үйлестіруге мүмкіндік
беретін ... және ... ... ... ... ... салада және машина жасауда техникалық және қызмет көрсету еңбегі
кадрларын даярлау және қайта даярлау бойынша өңіраралық орталықтар құру;
жұмыс берушілер мен ... ... ... беру оқу ... ... ... базаларын құруға және нығайтуға тарту, ... ... ... ... мемлекеттік-жеке меншік серіктестікті
дамыту жөніндегі шаралар әзірлеу;
техникалық мамандықтарға ден қоя ... ... ... ... басқа, жоғары білім беру саласында жоғары және жоғары оқу ... ... ... ... үш ... жүйеге: бакалавриат – магистратура
– докторантура ... ... ... оқу ... ... ... байланысты мемлекеттік білім беру гранттарын саралауды міндетті
енгізумен мемлекеттік ... беру ... ... ... ... ... ... жылдан бастап жоғары оқу орындарының жекелеген білім ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Республиканың жоғары оқу орындарына шет елдік ... ... ... болады, ал Қазақстанның дарынды азаматтары бұдан
әрі де Қазақстан ... ... ... ... ... ... жоғары оқу орындарында оқи алатын болады.
Мектепке дейінгі білім беру ... ... ... және ... ... ... ұлғайту бойынша шаралар қабылданатын болады.
2009 жылы балаларды мектепке дейінгі ... ... ... 30%, ... ...... 80% құрайтын болады. Осы көрсеткіштерге қол
жеткізуге мемлекеттің мектепке дейінгі ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесінде 2008 жылдан бастап 12 жылдық жалпы орта білім
беруге кезең - ... көшу ... ... ... ... қайта даярлау жұмысы жалғасады.
Үш ауысымды оқыту мәселесін шешуге ... орта ... беру ... ... ... ғимараттарын қайта жаңалау және мемлекеттік-
жеке меншік серіктестік негізінде және бюджет ... ... ... (оның ішінде “100 мектеп, 100 аурухана” жобасы шеңберінде) дамыту
жәрдемін тигізеді. ... орта ... ... 156 білім беру объектісінің
құрылысын салуды ... ... ... ... ... және ... ... оның
ішінде, “Мультисервистік ақпараттық коммуникациялық білім беру желісі” көп
функционалды ... ... ... білім беру қызметінің сапасын арттыруға
көп көңіл бөлінетін болады, отандық оқулықтарды, баспа және ... және оқу ... ... жалғасады, ағылшын тілінің шет елдік
оқытушылары тартылатын болады.
Бюджет ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 30 ... №1241 ... ... ... ... ... одан әрі
тереңдетудің 2005-2007 жылдарға арналған бағдарламасын іске ... атап ... ... ... ... үш
деңгейлі жүйесін жасау, мемлекеттік әлеуметтік стандарттарды халықаралық
стандарттарға жақындату, негізгі ... ... ... ... бойынша бекіту болып табылады.
Әлеуметтік саладағы міндеттердің бірі халықты жинақтаушы ... және ... ... сақтандырумен қамтуды кеңейту болып
табылады.
Жинақтаушы зейнетақы қорларынан зейнетақы ... ... ... ... сақтау және қартайған шақта олардың жеткіліктілігі
жөніндегі мемлекет кепілдіктерінің тетігін және басқа ... ... де ... ... ... ... ... бұл ретте орта мерзімді
екі кезең бойы осы өсу 2007 ... ... 2,5 ... ... бұл ... зейнетақыларды есептеу үшін есепке алынатын шектеу 2008
жылдан бастап 15 АЕК-ден 25 АЕК-ге дейін көтерілді.
Халықтың ... ... ... ... ... ... одан әрі
дамыту мақсатында келесі іс-шаралар жүргізілетін болады:
1998 жылғы 1 қаңтарға зиянды және ауыр ... ... ... ... адамдарға қосымша жәрдемақылар енгізіледі;
бала тууына байланысты жәрдемақыларды ұлғайту;
бала бір жасқа толғанға дейін оның ... ... ... орта ... екі ... бойы 2,5 ... астам арттырылатын
болады;
жүктілігі бойынша демалыста және бір ... ... бала ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру қоры жүзеге
асыратын әлеуметтік ... ... ... ... жалғастыра
отырып, жұмыс істейтін әйелдер үшін жүктілікті, бала тууды және ана ... ... ... енгізіледі.
Бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін арттыру мақсатында әлеуметтік
диалогтың рөлі артады және ... ... ... ... ... ... пайдасына ерікті, кәсіптік аударымдарды жүзеге
асыруы үшін ... ... ... ... ... көмек көрсетудің атаулылығы және мүгедектерге
әлеуметтік қызмет көрсету сапасы күшейтілетін болады.
2007 жылы жетілдірілген еңбек заңнамасы ... ... ... ... күшейте түсуге мүмкіндік береді және ... ... ... өсуінен тәуелділігін орнату үшін жағдай жасайды. Жұмыс
берушілердің еңбек ... ... ... ... ... жұмыс
жалғастырылады. Жаңа Еңбек кодексінің ережелерін іске асыруға еңбекақы
төлеу жүйесін одан әрі жетілдіру ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметшілер болып табылмайтын және
қазыналық кәсіпорындардың ... ... ... ... кезде
сауықтыру жәрдемақылары енгізіледі.
Мемлекеттік әлеуметтік стандарттарды халықаралыққа кезең-кезеңімен
жақындатуға ... ... ... ... ... ... ететін
жалақының ең төменгі мөлшері белгіленетін болады.
Бюджет саласы қызметшілерінің еңбекақысын ... ... ... мөлшерін
кезең-кезеңімен ұлғайта отырып, жетілдірілетін болады.
Сондай-ақ бюджет саласы қызметкерлеріне еңбекақы төлеу ... ... ... мөлшерін ұлғайту арқылы жетілдірілетін болады. Адами
капиталды ... ... ... ... ... мен ... үшін жағдайлар жасау, сондай-ақ елдің мәдени мұраларына ... ... ету ... рөл атқарады.
2008-2010 жылдары мемлекеттік бюджеттің шығыстары мәдениеттің осы заманғы
дамыған жүйесін ... ... ... және ... ... өсуін
қамтамасыз етуге, мемлекеттік тілдің ... ... ... ... ... қоғамдық-саяси тұрақтылықты сақтауға
бағытталатын болады.
Оның шеңберінде сараланған инновациялық технологиялық әдістемелерді
пайдаланумен мемлекеттік тілді ... ... ... ... ... ... ... тілдер туралы заңнаманы жетілдіру бойынша
шаралар қабылданатын Қазақстан Республикасы Президентінің 2001 ... ... №550 ... ... ... ... мен ... 2001-
2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру ... ... ... ... оны ... ... ... мемлекеттік
тілді оқытумен 100% қамтуға қол жеткізуге, сондай-ақ 16 өңірлік ... ... ... жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Сонымен бірге
орыс және ... ... одан әрі ... ... шаралар қабылданатын
болады.
Қазақстандық мәдениет пен өнерді одан әрі ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 27
ақпандағы №3859 Жарлығымен бекітілген ... жолы ... ... ... ... ... мемлекеттердің мәдени мұраларын сақтау және
сабақтастыра дамыту, ... ... ... және ... Үкіметінің 2004 жылғы 30 қыркүйектегі №1009 ... ... ... ... ... 2005-2009 жылдарға арналған
бағдарламасын іске асыру жалғасатын болады.
Осы бағдарламаларды іске асыру шеңберінде тарихи-мәдени мұраларды сақтау
және тиімді ... оның ... ... ... ... жетілдіру
бойынша жұмыстар жалғасады.
Мемлекеттік-конфессиялық қатынастарды жетілдіру мақсатында діни сенім
бостандығы мен ... ... ... ету ... ... асырылатын болады.
Үкіметтің мәдениет саласындағы шаралардың тиімділігін арттыру мемлекет
пен үкіметтік емес ұйымдардың серіктестігі ... одан әрі ... оның ... ... ... ... ... әлеуметтік
тапсырысты іске асыруды жалғастыруға мүмкіндік береді.[4]
ІІ бөлім. Бюджеттік жоспарлау мен болжаудың қазіргі жағдайын қарастыру
2.1. Бюджет ... мен ... ... ... ақша ... қалыптастыруын және
пайдаланумен байланысты болып келетін тапсырумен және ... ... ... ... жұмыс жасауы ерекше ... ... ... мен ... ... ... отырады. Олар
құндық бөліністің жеке көздерін білдіреді. ... ... ... өзі ... ... және ... ... қоғамдық арналымы
болады: кірістер мемлекеттегі қажетті ақша қаражаттарымен қамтамасыз ... ... ... ... ... бөледі. Бюджеттердің түсімдері кірістер, бюджеттік кредиттерді өтеу,
мемлекеттің қаржы активтерін сатудан ... ... ... ... ... ... ал ... шығыстары
шығындар, бюджеттік кредиттер, қаржы активтерін сатып алу, қарыздар бойынша
негізгі борышты өтеу болып ... мен ... ... мен ... әлеуметтік-экономикалық және
тарихи жағдайларда жүзеге асырылатын мемлекеттік бюджет және салық саясатын
жүргізудің бағыттарына байланысты ... Бұл ... ... ... ... ... қалыптастырудың және шығыстарды жұмсаудың қолайлы
нысандары мен әдістері пайдаланады.
Нарықтық қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... ақша жинақтарына негізделіп келді. Ол
бюджет кірістерінің жалпы сомасының 90% құрады және негізінен екі ... ... ... мен ... ... ... ... Бұл жүйе 1930
жылдан 1990 жылға дейін өмір сүрді. 1980 жылдары ... ... ... ... және басқалары үшін ақы түрінде пайдадан алынатын
нормативті төлемдер қолданылып жүрген ... ... ... және ... қызметінің жеке-дара нәтижелеріне бағытталып отырды.[5]
Бюджет кірістері салықтық және басқа ... ... ... өтеусіз негізде берілетін, Салық кодексі мен ... ... ... ... ... тиісті ақшалар болып табылады.
Қазақстан Республикасының бюджет түсімдерін болжау аймақтың орта мерзімді
әлеуметтік-экономикалық даму жоспары және алдағы үш жылдық кезеңге ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында,
индустриалды-инновациялық даму стратегиясына сәйкес ... ... ... құрудағы сүйенетін негізгі жағдайлар болып
табылады.[6]
Жүргізіліп жатқан ... ... ... салық заңдылығы нормаларын
түсінуге жету, салық тәртібін сақтау, тұрақтылық ... ... ... барлық категорияларына, салықтық ... жету үшін ... ... ... ... ... 90-95% салықтар үлесіне тиеді. Сондықтан
қазіргі кездегі салық жүйесінің тиімді жұмыс ... әр ... ... ... ... бөлу қызметімен қамтамасыз етумен, өндірістік
қызметті ынталандырумен және салық салу ... ... ... жүзеге асыруға бағытталған.
Салықтық жүйені құрудағы маңызды ... ... ... пен ... құрылымы типіне сәйкес басқа деңгейлердегі бюджеттер кірістерін
анық бөліп көрсету.
Салық жүйесiн ... жаңа ... ... ... ... Қолданыстағы Салық кодексi экономикалық өсуде оң рөл
атқарды, дегенмен, ... ... оның ...... ... ... және жүйесiз өсiп отыратын 170-тен астам ... ... ... ... ... ... бірнеше есептеу нұсқаларымен
анықталады. Бірінші нұсқа бойынша есептік кезеңде ... ... ... ... ... Бұл ... ... ең
алдымен болжамдау мерзіміне салық салынатын табыс анықталады. Сонымен бірге
шегерімдер көлемінінің өзгерістері де ... яғни ... ... ... ... ... табыс ағымдағы жылғы инфляция деңгейі
мен ... ... ... ... отырған инфляция ... ... ... қоса ... ... өзгерістері мен
оларды ауыстыру мерзімі есептелуге тиісті.
Бірінші ... ... ... табыс салығының сомасы ... ... ...... ... ... болжамы;
Де – есепті жылғы салық салынған табыс көлемі;
Іа – ағымдағы жылғы тұтынушылық бағалар индексі;
Іб – ... ... ... ... ...... жылғы салықтың орташа мөлшерлемесі.
Екінші вариант бойынша әрбір аймақтағы ірі салық төлеушілер ... ... ... ... және ... ... мен ... бойынша жылдық артық-ауыс нәтижесі және алым-салық қалдықтары
сомалар өзгерістері ... ... ... Мұндай есептеуде
күтілетін түсімдерден тұрақты ... емес және ... ... жоқ ... төлемдер алынады да салықтың күтілетін ... ... ... ... ... корреляцияланады.
Болжамдап отырған түсімдер сомасы бұл арада ... ... ... ...... табыс салығының болжамдық сомасы;
Со – ағымдағы жылғы салықтың күтілетін сомасы;
Іб – жоспарлап отырған тұтынушылық ... ...... отырған өндіріс көлемінің индексі.
Дивиденттердің, сый берулерден, резидент еместердің ... ... ... ... ... ... ... салықтарды
болжамдау негізінде олардың ақырғы екі жыл бойы түсімдерінің динамикасы мен
болжамдап отырған ... ... ... ... өзгерістері бойынша жоспарланады.
Шикізат секторы ұйымдары бойы ... ... ... ... ... болжамы сол ұйымдар тізіміне кіретін әрбір салық төлеушілер
бойынша бөлек есептеу ... ... ... ... ... ... + ... + (Отмд*Бтмд)*Кт, мұнда
Тө - өнім сатудан табыс, мың теңге;
Оіө - ішкі ... өнім ... мың ...... ... өнім ... мың ... – ТМД елдеріне сататын өнім көлемі, мың тонна;
Біө - ішкі нарықтағы өнімнің сату ... ... ...... ... ... сату бағасы, долл.1 тонна;
Бтмд – ТМД елдеріне сататын өнімнің сату бағасы, долл.1 тонна;
Кт – АҚШ долларына қатынасы ... ... ... – Ш, ...... ... ... – негізгі сатудан түскен табыс;
Тбс – басқа да сатудан түскен табыс;
Ш – шегерімдер.
3. ... ...... ... ...... салынатын табыс;
30% - корпорациялық табыс салығының мөлшерлемесі.
Төлем көзінен салынатын жеке ... ... ... үшін ... ... салық декларацияларының мәліметтері пайдаланады.
Ең алдымен есептелген салық салынатын табыс сомасы мен жеке табыс ... ... ... аймақтар бойынша өткен жыл мен ... ... ... ... ... ... ... формула арқылы анықтау
қажет:
Оа=Сж\То*100%, мұнда
Оа – салық ... ... ...... ... төлем көзінен салынатын жеке табыс сомасы;
То – есепті жылдағы салық салынатын ... ... ... ... осы ... бен ... сомасының негізінде ағымдағы жылдағы
түсетін салықтардың сомасы анықталады. Демек, төлем көзінен салынатын ... ... ... ... ... арқылы есептеуге болады:
Сж=Тк*І\100%*Оа\100%,мұнда
Сж – төлем көзінен салынатын табыс салығының болжамы;
Тк – ағымдағы жылда салық салынатын табыстың күтілетін ...... ... ... ... ... ... – салық алудың орташа пайызы.
Осы әдіспен есептеуде күтіліп отырған түсімдер сомасынан тұрақты сипатта
емес біржолғы төлемдерді алып тастау қажет.
Төлем көзінен ... ... ... ... жеке ... ... үшін салық салуға жатпайтын табыс сомасы мен салықтық шегерімдер
сомасына азайтылған төлем көзінен салық салынбайтын ... ... ... қолданылады. Бұл арада аймақ бойынша қалыптасқан ... ... әсер ... ... ... ... арқылы анықталады.
Адвокаттар мен жеке нотариустардың табыстары бойынша жеке табыс салығы
сомасы келесі ... ... ... ...... ... салынбайтын жеке табыс салығының болжамдық сомасы;
Тк – ағымдағы жылда күтілетін салық салынатын табыс сомасы;
І – ... ... ... ... ... индексі;
Ос – салықтың орташа мөлшерлемесі.
Біржолғы талон бойынша қызмет ... жеке ... жеке ... ... үшін ... ... осындай тәртіппен іс-әрекет
атқаратын жеке тұлғалардың саны жөніндегі жергілікті атқарушы органдардың
мәліметтері мен ... ... ... ... ... талондардың құны пайдаланады.
Заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлерге ... ... ... ... ... ... мезгілдегі жеке тұлғалардың негізгі құралдары мен
материалды емес активтерінің құны ... ... ... Есептеу маңында жалпы құннан ... ... ... ... ... ... жеке ... негізгі құралдары мен
материалды емес активтерінің құны алынады. Негізгі ... ... құны ... ... бағалау коэффициентіне түзетілімделіп, Салық
кодексінде бекітілген салық мөлшерлемесі негізінде келесі ... ... ...... ... ... ... – салық салынатын негізгі құралдар мен материалды емес активтердің
орташа жылдық құны;
К – ... ... ... ...... ... тұлғалардың мүлік салығының болжамы жеке тұлғаның меншік құқығында
және кәсіпкерлік іс-әрекетте пайдаланбайтын ... құны ... ... ... ... ... Уәкілетті орган
салық салынатын мүлік құнын анықтау үшін ... ... бір ... ... ... оның көлемі, тозу коэффициенттері мен бекітілген
мөлшерлемелерді пайдаланады. Сонымен қоса, ... ... ... ... берілген жеңілдіктерде есептелуі қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мұнда
См – мүлік салығының болжамдық сомасы;
Қнқ - әрбір жылдың 1 қаңтарындағы ... ... ... ... ... салынатын мүлік құны;
Сс – салық мөлшерлемесі.
Көлік құралдары салығының болжамы көлік құралдарының двигатель көлемі,
жүк көтергіштігі мен ... ... ... түрлері және топтары
бойынша ішкі істер органдары дайындайтын олардың саны жөніндегі мәліметтері
негізінде есептеледі. ... ... ... санынан салықтық заңнамаға
сәйкес берілетін жеңілдіктері бар ... және жеке ... ... саны ... ... ... әрбір түрі мен тобы бойынша
салық сомасы келесі формула арқылы есептеледі:
Ск=Кс*АЕК*Сс*К\100%, мұнда
Ск – көлік құралдары салығының ... ...... ... ... ... есептік көрсеткіш;
Сс – салық мөлшерлемесі;
К – пайдалану мерзіміне байланысты түзету коэффициенті.
Әлеуметтік салық мөлшерін ... үшін ... ... осы ... ... ... мәліметтерін пайдаланады. Салық салынатын
табыстың нақты көлемі мен әлеуметтік салықтың есептелген ... ... ... осы ... орташа мөлшерлемесі анықталады:
Со=Ән\Тн*100%, мұнда
Со – салықтың орташа мөлшерлемесі;
Ән - әлеуметтік салықтың есепті жылда түскен ... ...... ... ... ... ... көлемі.
Осыдан кейін, салық төлеушілердің салық салынатын табыстарының өсуі ... ... ... пайдаланып, ағымдағы жылда түсетін әлеуметтік
салықтың көлемі анықталады. Содан ... осы ... ... ... болжамдық сомасы келесі формула арқылы есептеледі:
Әж=Та*Іб\100%*Со\100%,мұнда
Әж - әлеуметтік салықтың болжамдық сомасы;
Та - ағымдағы жыл бойынша салық салынатын табыстың ... - ... ... ... ... ... - әлеуметтік салықтың орташа мөлшерлемесі.
Жер салығын болжамдау үшін келесі ақпарат қолданылады:
... ... ... ... жер ... жөніндегі
мәліметтері;
• бонитет балдары арқылы сапа мен түрлерге дифференцияланған топырақ
бойынша ... ... ... ... органдары ұсынған декларациялар мәліметтері.
Салық заңнамада қарастырылған жеңілдіктерді есептей отырып, жер салығының
болжамдық сомасы келесі формула арқылы анықталады:
Жж=Аж*Со*К, мұнда
Жж - жер ... ... ... - жер ... ... - әрбір жер категориясы бойынша орташа базалық мөлшерлеме;
К – заңнамаға сәйкес жеке ... үшін ... ... ... жоспарлау келесі категориялар бойынша іске асырылады – а)
ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлер; ә) елді ... ... б) ... ... қорғаныс және өзге де ауыл шаруашылығы емес мақсаттағы
жерлер.
Бірыңғай жер ... ... үшін де ... ... Бұл ... есептеу базасы болып жер учаскесінің бағалау құны
табылады, ал оның ... осы ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Салық түсімдері контингентінің есеп әдісі келесі кезеңдермен сипатталады:
• бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік
жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган ұсынады;
... ... ... ... уәкілетті орган елдің орташа
мерзімді әлеуметті-экономикалық ... ... ... ... болжамдап, оларды бюджеттік жоспарлау
жөніндегі жергілікті уәкілетті органдарға жеткізеді;
• бюджеттік жоспарлау және бюджетті атқару жөніндегі ... ... ... ... ... кірістер шектелімдерін
жоспарлауды іске асырады.
Бюджет ... ... ... процесінде әрекеттегі
заңнамалық және нормативтік ... ... ... ... ... ... және түсімдер бюджет жүйесінің деңгейлері
бойынша кезекті ... ... ... ... ... ... ... болуы тиіс.
Ішкі немесе жанама салықтар – ол ... ... ... ... тарифке енгізілетін сол тауарлар мен қызметке салынатын салықтар.
Мұндай салықтардың нақты төлеушілері болып сол ... ... ... ... ... ... ... немесе қызмет иелері салық сомаларын оларды
өткізгенде алады. Ішкі салықтарға қосылған құн салығы (ҚҚС) мен ... ... екі ... ... ... ... варианттың есебі
елдің орташа мерзімді әлеуметті-экономикалық даму жоспарына сәйкес ... ... (ЖІӨ) ... ... мен ҚҚС ... орташа пайызына
негізделеді. Есеп келесі формула арқылы жасалады:
ҚҚСж=ЖІӨж*Со\100%, мұнда
ҚҚСж-ҚҚС болжамдық сомасы;
ЖІӨж-ЖІӨ болжамдық көлемі және
Со=ҚҚСе\ЖІӨе*100%, мұнда
Со – алымның ... ...... ... ҚҚС сомасы;
ЖІӨе – есепті жылғы ЖІӨ көлемі.
Екінші варианттың есебі ҚҚС түсуінің мониторинг ... ... ... ... Бұл ... ірі салық төлеушілер
бойынша есептелген және төленген ҚҚС ... ... ... ... ... ҚҚС түсімдерінің сомасы әрбір ірі салық
төлеушілер ... ... ... арқылы есептеледі:
ҚҚСж =ҚҚСе*Іб\100%*Іө\100%, мұнда
ҚҚСж – ҚҚС болжамдық сомасы;
ҚҚСе – есепті ... ҚҚС ... ...... ... тұтынушылық бағалардың өсуі;
Іө - жоспарлы жылдағы өндірістің өсуі.
Республика аумағында импортталған тауарлар бойынша ҚҚС болжамы келесі
жылға жобалап ... ... ... ... ... және келесі
формула арқылы есептеледі:
ҚҚСи=Иж*Со\100%, мұнда
ҚҚСи – импортталған тауарлар бойынша ҚҚС болжмдық сомасы;
Иж – ... ... ... ... ...... жыл бойы импортталған тауарларға ҚҚС орташа мөлшерлемесі, ал
ол мынадай формуламен есептеледі:
Со=ҚҚСе\Ие*100%, мұнда
ҚҚСе – ... ... ... ... ... ҚҚС ... – есепті жылғы импорт көлемі.
Қазақстан Республикасында өндірілген тауарлар бойынша акциздерді
болжамдау үшін ... ... ... ... ... ... ... Өндіріс көлемі ... ... ... даму ... ... ... анықталады. Тауарлардың
әрбір түрлері бойынша акциз түсуінің болжамдық сомасы келесі формула арқылы
есептеледі:
Аж =Өк*Са, мұнда
Аж – ... ... ... ... ... – акцизделетін өнімнің өндіріс немесе өткізу көлемі;
Са – акциз ... ... ... ... ... ... ... болжамы
былай есептеледі:
Аи=Иж*К, мұнда
Аи – болжамдық акциз сомасы;
Иж – импорттың ... ...... алу коэффициенті: К=Ае\Ие, мұнда
Ае – есепті жылғы акциз сомасы;
Ие – есепті ... ... ... баждар, басқа салықтар, халықаралық сауда мен сыртқы операциялар
бойынша болжамдау үшін есепті мәліметтер талдауы мен республика ... ... ... сауда айналысының атқарылуы, өнімдердің экспорты
мен импортталынған тауарлардың ... ... ... құны ... органдарының мәліметтері және әрекеттегі кедендік баждар қолданады.
Сонымен қоса, салық және кеден заңнамаларындағы ... мен ... ... ... ... бойынша кеден баждарының болжамдық сомасы келесі
формула арқылы есептеледі:
Кб=К*Ик, мұнда
Кб – ... ... ... ... – алу ... (өткен мерзім бойынша есептелген кедендік төлемнің
импорт көлеміне қатынасы);
Ик – болжамдық импорт көлемі.
Шетке шығаратын ... ... ... ... түсімдерін болжамдау
маңында салық салынатын база ретінде республика немесе аймақтың ... ... даму ... қарастырылған экспорт
көлемі алынады. Сонда осындай болжамдық түсімдер ... ... ...... баждарының болжамдық сомасы;
К – алу коэффициенті (өткен мерзім бойынша есептелген кедендік төлемнің
экспорт көлеміне қатынасы);
Эк – болжамдық экспорт көлемі.
Кедендік ... мен ... ... іске ... бойынша
түсімдерді болжау салық ... база ... ... орташа
мерзімді әлеуметті-экономикалық даму ... ... ... ... сауда айналысының көлемі алынып, келесі ... ... ... ...... ... мен кедендік процедураларды іске асыру бойынша
болжамдық түсімдер сомасы;
К – алу ... ... жыл ... ... ... ... ... сыртқы сауда айналысының көлеміне қатынасы);
Ск – сыртқы сауда айналысының көлемі.
Сурет – 3. Республикалық бюджеттің кірістерін 2007 ... 2004 ... ... ... кірістері жыл сайын ұлғаюда. 2004 жылы 706630
млн.теңгені құрады, ал 2007 жылы 1847225 ... ... 2007 жылы ... ... 140595 ... ... Ал 2007 жылы республикалық
бюджет 1847225 ... ... ... республикалық бюджет атқарылып
жатқан іс-шаралар дұрыс жүргізіліп ... ... ... 2007 ... 2004 жылды салыстырғандағы
өсу қарқынымен үлес салмағы төмендегідей көрсетілген:
|Республикалық ... өсу ... ... |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж ... |
| |(%) |(%) |(%) |(%) ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | |(-);(+) (%) ... |100 |136,1 |136,1 |261,4 |161,4 ... ... |100 |135,3 |135,3 |276,4 |176,4 ... ішінде: | | | | | ... ... ... |100 |140,4 |140,4 |284,8 |184,8 ... құн ... |100 |105,6 |105,6 |220,3 |120,3 ... |100 |139,9 |139,9 |262,4 |162,4 ... тыс ... |100 |184,3 |184,3 |124,9 |24,9 ... ... ... |100 |98,7 |98,7 |132,6 |32,6 ... түсімдер | | | | | ... ... |100 |115,6 |115,6 |211,5 |111,5 ... ... үлес салмағы ... |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж |2007ж. 2004ж |
| |(%) |(%) |(%) |(%) ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | |(-),(+) ... |100 |100 |100 |100 |--- ... ... |85,3 |84,8 |90,6 |90,2 |+4,9 ... ... | | | | | ... табыс салығы |38,5 |39,7 |48,3 |42 |+3,5 ... құн ... |31,4 |24,4 |19,9 |26,5 |-4,9 ... |0,8 |0,8 |0,5 |0,8 |0 ... тыс түсімдер |5,5 |7,5 |3,2 |2,6 |-2,9 ... ... ... |0,8 |0,6 |0,5 |0,4 |-0,4 ... түсімдер | | | | | ... ... |8,1 |6,9 |5,5 |6,6 |-1,5 ... бұл ... 2007 ... 2004 жылды салыстырғандағы өзгерістері:
салықтық түсімдер бойынша - 161,4% өскен, (үлес ... ... тыс ... бойынша - 24,9% өскен (үлес салмағы -2,9%);
негізгі капиталды сатудан ... ... ... - 32,6% өскен (үлес
салмағы -0,4%); трансферттердің түсімдері ... - 111,5% ... ... -1,5%).[8]
Ал Жергілікті бюджеттің кірістері 2004 жылы 478602 млн.тг болса, 2007
жылы 1026747 млн.теңгені құрады, яғни 548145 млн.теңгеге ... – 4. 2007 ... 2004 ... ... ... - 7. Жергілікті бюджеттің 2007 жылмен 2004 жылды салыстырғандағы
өзгерістері төмендегідей көрсетілген:
|Жергілікті бюджеттің өсу қарқыны ... |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж |2007ж. 2004ж |
| |(%) |(%) |(%) |(%) ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... (%) ... |100 |125,5 |156,6 |214,5 |114,5 ... түсімдері, |100 |107,5 |126,9 |157,4 |57,4 ... ... | | | | | ... ... салығы |100 |105,6 |131,8 |176,9 |76,9 ... ... |100 |106,5 |125,1 |150 |50 ... құн ... |100 |88,9 |--- |--- |--- ... |100 |102,5 |111,3 |150,8 |50,8 ... тыс түсімдер |100 |163,7 |174,2 |109,3 |9,3 ... ... ... |206,8 |407,2 |1054,7 |954,7 ... ... | | | | | ... түсімдері|100 |170 |226,2 |336,3 |236,3 ... ... үлес ... |
| |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж |2007ж. 2004ж ... |(%) |(%) |(%) |(%) ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... (%) |
|І.Кірістер |100 |100 |100 |100 |--- ... ... |71,8 |61,5 |58,2 |52,7 |48,09 ... ... | | | | | ... табыс салығы |19,4 |16,4 |16,4 |16 |-3,4 ... ... |32,2 |27,9 |26,3 |23 |-9,9 ... құн ... |1,9 |1,3 |--- |--- |--- ... |4,3 |3,5 |3,1 |3,08 |-1,2 ... тыс ... |1,1 |1,5 |1,2 |0,5 |-0,6 ... ... ... |2,1 |3,3 |6,4 |5,1 ... түсімдер | | | | | ... ... |34,7 |37 |40,2 |14,6 ... бұл ... 2007 ... 2004 ... ... өзгерістері:
салықтық түсімдер бойынша - 57,4% өскен, (үлес салмағы 48,09%);
салықтан тыс түсімдер бойынша - 9,3% өскен (үлес салмағы -3,4%);
негізгі ... ... ... ... бойынша - 954,7% өскен (үлес
салмағы 5,1%);
трансферттердің түсімдері бойынша - 236,3% өскен (үлес салмағы ... – 5. ... ... 2004 ... 2007 ... ... ... бойынша шығындар 2004 жылмен 2007 жылды салыстырып
қарағанда, біршама ... ... 2004 жылы 683813 ... ... жылы 1686342 млн.тг құрады. Яғни, бұдан 1002529 ... ... ... ... - ... ... бөлінетін бюджет
қаражаттары. Шығындардың қатаң мақсатты арналымы болады.
Орталық мемлекеттік органдарды және олардың аумақтық ... ... ... ... Республикасы Президентінің және Үкіметінің
актілерімен ... штат саны ... мен ... бекітетін натуралдық
нормалар негізінде жоспарланады.
Бюджет шығыстарының экономикалық сыныптамасының ... ... ... ... ... ... ерекшеліктердің анықтамасы
мен ерекшеліктер бойынша ... ... ... ... ... сыныптамасы ерекшелігінің құрылымын жасайды және
бектеді.[10]
Кесте – 8. Республикалық бюджет бойынша шығындардың 2004 ... ... ... өсу ... мен үлес ... ... ... бюджеттің өсу қарқыны ... |2004ж ... |
| |(%) |%) |%) |%) ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... (%) |
|ІІ.Шығындар |100 |132,6 |224,8 |246,6 |146,6 ... ... ... |100 |139,2 |187,8 |207 |107 ... | | | | | ... |100 |119,2 |177,3 |235,7 |135,7 ... ... |100 |128,3 |169,4 |198,3 |98,3 ... ... сот, | | | | | ... ... | | | | | ... беру |100 |148,7 |285 |436,3 |336,3 ... ... |100 |152,9 |294,5 |418,8 |318,8 ... ... және |100 |115,3 |155,7 |193,1 |93,1 ... қамтамасыз ету | | | | | ... ... |100 |240 |256,2 |511,9 |411,9 ... | | | | | ... ... ... және|100 |147,4 |202 |318,8 |218,8 ... ... | | | | | ... ... және |100 |373 |436,2 |559,1 |459,1 ... ... ... | | | | | ... су, ... ... |100 |140,4 |155,3 |177,7 |77,7 ... ... ... | | | | ... ... ... | | | | | ... және ... ... | | | | ... жер қатынастары | | | | | ... ... қала | | | | | ... ... |100 |58,1 |91,3 |98,7 |-1,2 ... және ... | | | | | ... |100 |133,7 |152 |208,2 |108,2 ... ... ... |100 |113,9 |258,5 |357,1 |257,1 ... |100 |99,3 |86,3 |82,2 |-17,7 |
| |100 |153,4 |534,1 |372,6 |272,6 ... бюджеттің үлес салмағы ... |2004ж ... 2004ж |
| |(%) |%) |%) |%) ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... (%) ... |100 |100 |100 |100 |--- ... ... ... |6,7 |5,4 |5,4 |-1 ... | | | | | ... |5,9 |5,3 |4,6 |5,6 |-0,3 ... ... |10,7 |10,4 |8,1 |8,6 |-2,1 ... ... сот, | | | | | ... ... | | | | | ... беру |3,9 |3,8 |4,3 |6 |-2,1 ... ... |2,7 |3,2 |3,6 |4,7 |2 ... ... және |29,5 |25,6 |20,4 |23,1 |-6,4 ... ... ету | | | | | ... ... |1,5 |2,7 |1,7 |3,1 |1,6 ... | | | | | ... ... ... |1,8 |2,1 |0,2 |2,4 |0,6 ... ... кеңістік | | | | | ... ... ... |2,3 |1,6 |1,8 |1 ... ... ... | | | | | ... су, ... ... |5,9 |6,2 |4,1 |4,2 |-1,7 ... ерекше | | | | | ... ... ... | | | | | ... ортаны және | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... |0,2 |0,08 |0,08 |0,08 |-0,1 ... ... қала | | | | | ... ... |8,6 |8,7 |5,9 |7,3 |-1,3 ... және ... |3,3 |2,8 |3,9 |4,8 |1,5 ... |5 |3,7 |2 |1,6 |-3,4 ... ... көрсету |13,6 |15,8 |32,5 |20,6 |7 ... | | | | | ... ... ... өсу ... жылмен 2004 жылды
салыстырғандағы өзгерістері пайызбен есептегенде келесідей бола алады:
Шығындар - 146,6%
Жалпы сипаттағы ... ... -107%, ... ... ... - 135,7%, ... ... (-0,3%)
Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару қызметі -
98,3%, құрлымы бойынша - (-2,1%)
Білім беру - 336,3%, ... ... - ... ... - 318,8%, ... бойынша - 2%
Әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамтамасыз ету - ... ... - ... ... ... - 411,9%, ... бойынша - 1,6%
Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік - 218,8%,
құрлымы бойынша - 0,6%
Отын-энергетика ... және жер ... ... - ... ... - ... су, ... балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын ... ... ... және ... ... ... жер қатынастары - 77,7%,
құрлымы бойынша - (-1,7%)
Өнеркәсіп, сәулет, қала құрылыс қызметі - (-1,2%), ... ... - ... және ... - 108,2%, ... бойынша - (-1,3%)
Өзгелер - 257,1%, құрлымы бойынша - 1,5%
Борышқа қызмет ... - ... ... ... - ... - 272,6%, ... бойынша -7%
Сурет – 6. Жергілікті бюджеттердің 2004 жылмен 2007 жылды салыстырғандағы
өзгерістері:
Ал Жергілікті бюджеттің шығындары 2004 жылы 468793 ... ... ... 1000150 ... ... Яғни 2007 ... 2004 жылды салыстырғанда
531357 млн.теңгеге өскен.
Кесте – 9. Жергілікті бюджеттердің өсу қарқыны мен үлес ... ... 2007 ... ... ... ... ... өсу қарқыны ... |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж |2007ж. 2004ж |
| |(%) |(%) |(%) |(%) ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... (%) ... |100 |129,8 |167.1 |213.3 |113.3 ... сипаттағы |100 |103,4 |131.7 |164.3 |64.3 ... ... | | | | | ... |100 |140,4 |104.2 |68.6 |-31.3 ... ... |100 |137,8 |156.5 |189.5 |89.5 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... |100 |127,7 |163 |198.2 |98.2 ... беру |100 |144,4 |202.8 |250.6 |150.6 ... ... |100 |99,7 |85 |94.3 |-5.6 ... ... және | | | | | ... ... ... |195,5 |335.2 |390.8 |290.8 ... үй-коммуналдық | | | | | ... |100 |135,6 |161.4 |210.4 |110.4 ... ... ... | | | | ... ... кеңістік |100 |1166,5 |1290 |2794.5 |2694.5 ... ... | | | | | ... жер қойнауын | | | | | ... |100 |121,9 |113.9 |398.8 |298.8 ... су, ... ... | | | | ... ... | | | | | ... табиғи | | | | | ... ... ... | | | | ... ... ... | | | | | ... жер қатынастары |100 |30,2 |157.5 |238.9 |138.9 ... ... | | | | | ... ... және | | | | | ... ... |100 |131,4 |172.3 |296.3 |196.3 ... және |100 |80,5 |23.1 |26.5 |-73.4 ... |100 |87,8 |99.2 |82.3 |-17.6 ... |100 |115,6 |171 |214,2 |114,2 ... ... ... | | | | ... | | | | | ... ... үлес ... ... |2004ж |2005ж |2006ж |2007ж |2007ж. 2004ж |
| |(%) |(%) |(%) |(%) ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... (%) ... |100 |100 |100 |100 |--- ... ... |4,5 |3,6 |3,5 |3,5 |-1 ... ... | | | | | ... |1,5 |1,6 |0,9 |0,5 |-1 ... тәртіп, |3,7 |4 |3,5 |3,4 |-0,3 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... |27,9 |27,4 |27,2 |26 |-1,9 ... беру |15,8 |17,5 |19,2 |18,5 |2,7 ... ... |8,5 |6,5 |4,3 |3,8 |-4,7 ... ... және | | | | | ... ... ету|7,3 |11,1 |14,8 |13,4 |6,1 ... ... | | | | | ... |4,5 |4,6 |4,3 |4,4 |-0,1 ... спорт, туризм| | | | | ... ... ... |0,2 |1,5 |1,3 |2,2 |2 ... ... | | | | | ... жер ... | | | | | ... |1,5 |1,4 |1,02 |2,8 |1,3 ... су, ... балық| | | | | ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... қоршаған ортаны| | | | | ... ... ... | | | | | ... жер ... |0,5 |0,1 |0,5 |0,6 |0,1 ... ... | | | | | ... ... және | | | | | ... қызметі |5,5 |5,6 |5,7 |7,7 |2,2 ... және |5,7 |3,5 |0,8 |0,7 |-5 ... |0,2 |0,1 |0,1 |0,09 |-0,1 ... |12,2 |10,9 |12,5 |12,3 |0, ... қызмет көрсету| | | | | ... | | | | | ... ... ... өсу ... ... 2004 жылды
салыстырғандағы өзгерістері пайызбен есептегенде келесідей бола алады:
Шығындар - 113,3%
Жалпы сипаттағы ... ... - 64,3%, ... ... - ... - (-31,3%%), құрлымы бойынша - (-1%)
Қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік, құқықтық сот, қылмыстық-атқару қызметі ... ... ... - ... беру - 98,2%, ... бойынша - (-1,9%)
Денсаулық сақтау - 150,6%, құрлымы бойынша - 2,7%
Әлеуметтік ... және ... ... ету - ... ... - ... ... шаруашылық - 290,8%, құрлымы бойынша - 6,1%
Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік - 110,4%,
құрлымы ... - ... ... және жер ... ... - 2694,5%,
құрлымы бойынша - 2%
Ауыл, су, орман, балық шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи ... ... және ... ... ... жер ... - 298,8%,
құрлымы бойынша - 1,3%
Өнеркәсіп, сәулет, қала ... және ... ... - ... ... - 0,1%
Көлік және коммуникация - 196,3%, құрлымы ... - 2,2 ... - ... ... бойынша - (-5%)
Борышқа қызмет көрсету - (-17,6%), құрлымы бойынша - (-0,1%)
Трансферттер - 114,2%, ... ... - 0,1 ... жоспарлау мен болжауда қолданатын
әдістерді жетілдіру
Бюджеттік кірістерін жоспарлау мен болжауда ... ... ... ... жиі ... ... бірі ол - ... әдісі.
Бұл әдіс бойынша жоспарланатын көрсеткіштің төмендеу немесе өсу коэфициенті
анықталып болжамға негіз балады. Бұл әдістің ... ... ... ... талданбайды.
Екінші әдіс – эксперттік бағалау әдісі. Бұл әдіс бойынша жаңа практикаға
еңгізілген түсімдерді болжаймыз. ... ... ... ... экономика, бюджетті жоспарлау мамандары эксперт бола алады.
Мысалға айта кетсек 1999 жылғы "Әлеуметтік салықты" ... осы ... ... ... бойынша 37 млрд.тг аламыз деп болжау
жасалынды. Ал нақты 31 млрд.тг алынды.
Үкімет экономиканың бәсекеге қабілеттілігінің сапалы жаңа ... ... ... қол ... ... ... және ... пен экспорт жөніндегі ұлттық кеңес құрды.
Нәтижелерге бағдарланған мемлекеттік ... жаңа ... ... енгізілетін болды.
Бұл әрбір мемлекеттік органның өзінің дамуының стратегиялық жоспарын (5
жылға арналған) және оның ... ... ... ... операциялық (жылдық) жоспарларын әзірлеуін көздейді.
Үкімет пен мемлекеттік ... ... ... ... ... отырып, үш жылдық кезеңге арналған меморандум
жасалатын болды. Жыл сайын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ұқсас жүйе енгізілетін болады.
Мемлекеттік жоспарлауға жаңа ... ... ... ... болды. 2007 – 2008 жылдары олар екі-үш пилоттық мемлекеттік
органдарда және екі ... ... ... болады. 2009 жылдан бастап
барлық мемлекеттік органдар мен өңірлердің мемлекеттік жоспарлаудың жаңа
жүйесіне көшуі ... ... жаңа ... іс ... іске ... үшін тиісті нормативтік
құқықтық база жасалатын болды.[11]
Үшінші әдіс - әртүрлі варианттар ... Бұл әдіс ... ... моделдеу қолданылады. Бұл әдістің болашағы зор. Бұл әдіс
арқылы электронды ... ... ... ... ... ... дәл есептеп, көрсете аламыз. Осы математикалық ... ... ... яғни ... ... есептеуде кездесетін қиындықтарды
болдырмас еді.
Төртінші әдіс - ... ... ... ... ... ... ... шығындарды есептеуге мүмкіншілік беретін баланстық ... ... әдіс ... ... ... мен шығындардан басқа бір де біреуі
болуға тиісті еместігін ... ... ... ... ... ... атты әдістері де қолданылады. Егерде бюджетте мемлекеттің
барлық кірістік және шығындық қаржы ... ... онда ... ... деп атайды. Ал егерде бюджеттің ... ... ... ... ... ... яғни ... баптары бойынша түсімдер көлемі сол кірістерді ... ... ... онда мұндай бюджетті бюджет-нетто деп атайды.
Экономикасы дамыған елдерде эмитациялық әдістер қоладанылады. Эмитациялық
әдіс - ... ... ... қалыптастыруға жағдай жасайды. АҚШ-та
бюджет жобасына салықтық ... ... ... ... ... есептерде кіріктіріледі.
2005 жылдан бастап орта мерзімді фискалдық ... ... ... ... ... ... ... Бұл әдістің
артықшылығы әртүрлі варианттар арқылы жобаның ... ... ... ... және ... ... қаражатын пайдаланудың бағыттары
мен нәтижелері туралы толық ақпаратпен сүйемелденеді, оның негізінде ... ... ... ... ... ал ... ... өз
функцияларының сапалы орындалуына жауапты болады.
Бюджетті жоспарлау мен ... ... ... ... ... ... орта ... мақсаттармен, республиканың әлеуметтік-
экономикалық дамуының және ... ... ... ... ... үйлестіру;
республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуының және экономиканың бәсекеге
қабілеттігін орнықты өсірудің стратегиялық, орта мерзімді міндеттерінің
индикаторларына ... ... ... ... және ... қол жеткізу;
корпоративтік басқару;
мемлекеттік органдар мен ұйымдардың ... және ... ... объективтілігіне қол жеткізу;
бюджетті әзірлеу және атқару жөніндегі рәсімдерді ... ... ... және мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... болдырмау;
ақпараттық жүйелерді оңтайлы қолдана отырып, бюджетті жоспарлау және
атқару кезеңінде еңбек өнімділігін арттыру.
Нәтижелерге бағдарланған бюджеттеу – бұл ... ... ... ... мен ... қаражатын пайдаланудың күтілетін
нәтижелерінің қоғамдық маңыздылығын ескере отырып, ... ... мен ... ... ... қамтамасыз ететін бюджетті
жоспарлау, атқару және атқарылуын бақылау әдісі.
Бұл әдіс шығындар мен ... ... ... ... ең ... таңдауға, жоспарланған нәтижелердің деңгейін және олардың сапасын
уақтылы бағалауға мүмкіндік береді.
Бюджет процесін реформалау ... ... ... ... ... ... орындайтын функцияларды әкімшілендірілетін
бағдарламалардың тиімділігі жөнінде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерге бейімдеу жөніндегі
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің өкілеттіктерін кеңейту.
2009 жылдан бастап үш жылдық бюджеттік жоспарлауға көшу іске ... ... ... ... ... ... әзірлеу
экономика дамуының бюджет ... мен ... орта ... бар тәжірибеге және бюджет процесінің жетілдірілген әдістеріне
негізделетін және қолданылатын болады.
Мемлекеттік жоспарлаудың стратегиялық мақсаттарға қол ... ... ... дамуының басым міндеттерін іске асыруға
бағдарланған тұтас және тиімді жүйесін қалыптастыру.
Мемлекеттік органдардың шешімдер ... ... және ... ... ... ... қол ... арттыруға бағытталған бағдарламалық құжаттарды әзірлеуге
және ұстауға жаңа ... ... ... ... ... және ... ... қисынды жігін құру: мемлекеттік мақсаттар ... ... ... мақсаттары – тактикалық міндеттер – іс-
шаралар – ресурстар – бюджет.
Мемлекеттік органдар ... және ... ... ... ашықтығын және қоғамның бақылауында болуын қамтамасыз ету.
Мемлекеттің ... ... қол ... ... жүзеге асыру бөлігінде мемлекеттік ... ... ... ... қабілеттілігінің сапалы жаңа деңгейіне және
экспорттық мүмкіндіктеріне қол жеткізу стратегиясын ... және ... пен ... жөніндегі ұлттық кеңес құрады.
Нәтижелерге бағдарланған мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесі әзірленетін
және енгізілетін болды.
Бұл әрбір мемлекеттік органның өзінің дамуының ... ... ... ... және оның ... мемлекеттік органдардың мақсатты
бағдарламаларын, ... ... ... әзірлеуін көздейді.
Үкімет пен мемлекеттік органдардың басшылары ... ... ... отырып, үш жылдық кезеңге арналған ... ... Жыл ... ... органдардың қызметі туралы есептер
жарияланатын болады. ... ... ... жүйе енгізілетін болады.
Мемлекеттік жоспарлауға жаңа тәсілдер енгізу кезең-кезеңмен ... ... 2007 – 2008 ... олар ... пилоттық мемлекеттік
органдарда және екі пилоттық өңірде енгізілетін болады. 2009 жылдан ... ... ... мен ... ... ... жаңа
жүйесіне көшуі жоспарланып отыр.
Жоспарлаудың жаңа жүйесін іс жүзінде іске асыру үшін ... ... база ... ... жоспарлаудың қисынды жігін құру үшін мыналар жүзеге
асырылатын болады:
мемлекеттік ... ... мен ... ... ... ... ... саясатын іске
асырудың негізгі құралы ... ... ... ... жүйесіне көшу;
мемлекеттік органдардың стратегиялық жоспарлары міндеттерінің бюджеттік
бағдарламалармен, ал жоспарлардың міндеттерін шешуге бағытталған ... ... ... кіші ... ... қызметінің аралық және түпкілікті нәтижелерін бағалаудың сандық
және сапалық көрсеткіштерінің жүйесін әзірлеумен байланысуы;
мемлекеттік орган қызметінің жоспарланған жылға ... ... ... ... ... ... ... және
мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... ... бөлігі ретінде практикаға
енгізу;
мемлекеттік органдардың жоспарларын әзірлеу және іске асыру кезінде,
мемлекеттік жоспарлауға жаңа ... ... ... отырып, олардың
дербестігі мен жауапкершілігін күшейту;
мемлекеттік органдардың нақты стратегиялық нысаналы индикаторлар жүйесін
әзірлеуі;
мемлекеттік стратегиялық мақсаттар мен ... ... ... ... ... жүйесін енгізу.
Мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесіне көшкенге ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік органдардың деңгейіне беру жолымен оларды оңтайландыру
жүргізілетін болады.
Мемлекеттік органдар ... және ... ... қаражатын
пайдалануының ашықтығын және қоғамның бақылауында болуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қызметін және олар іске асыратын бағдарламаларды
үкіметтік емес ұйымдар ... ... мен ... ... көрсетудің сапасы туралы ... ... осы ... ... ... жариялай және мемлекеттік органдардың алдағы
жұмысын жақсарту үшін ұсынымдар әзірлей отырып, түпкілікті нәтижелерге қол
жеткізу ... ... ... ... ... іске ... нәтижелеріне, олардың ашықтығына
және бақылануына уақтылы қол жетімділікті ... ету ... ... ... ... ... ... жоспарлау және оны іске асыру сатысында ... ... үшін ... жоспарлау және бюджетті атқару ... ... ... ... ... оңтайландыру және
жаңғырту.
Мемлекеттің стратегиялық мақсаттарына қол жеткізу ... ... ... ... ... статистика жүйесін
жетілдіру үшін мемлекеттік органдардың стратегиялық және ... ... ... ... ... орындау процесінде
нысаналы индикаторлар жетістіктеріне ... ... ... ... ... енгізілетін болады.
Ел экономикасының өнімділігі мен оны әртараптандыруды арттыру, әлеуметтік-
экономикалық дамудың ... ... шешу ... ... тетіктерін жетілдіру.
Салық-бюджет жүйесінің орнықтылығын қамтамасыз ету, фискалдық тәртіпті
арттыру, мемлекеттік шығыстардың қалыпты қатаң саясатын жүргізу және Ұлттық
қордың ... ... ... ... ... салық жүктемесін оңтайландыруға, ... ... және ... ... ... ... салық саясатын
жүргізу жолымен шаруашылық ... ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі
міндеттерін шешуге жұмсалуын қамтамасыз ету.
Салық-бюджет жүйесінің макроэкономикалық тұрақтылығын және ... үшін ... ... ... кезеңде экономика өсімінің номиналды қарқынынан ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
бюджеттің мұнайға қатысты емес тапшылығын бірте-бірте төмендету;
Ұлттық қордың активтерін басқарудың тиімділігін арттыруға ... ... мен ... ... ... және ... ... берген қарыз бен борышты, мемлекеттің
кепілгерліктерін тиімді басқару, оның ... ... ... ... өтеу, бюджет тапшылығын қаржыландыру құрылымында сырттан қарыз алу
үлесін ... ... ... борыш құрылымын оңтайландыру.
Салық салудың қолданыстағы жүйесін ... мен ... және ... негізінде елдегі іскерлік белсенділіктің өсуін ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың кірістерінен
жеке тұлғалардың кірістеріне халықтың әлеуметтік осал топтарына жүктеме
деңгейін арттырмастан ... ... бөлу ... ... заңнамасына
өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөнінде ұсыныстар дайындау;
кедендік және салық әкімшілігін жүргізу;
салық және ... ... одан әрі ... және олардың ашықтығын
арттыру;
2008 жылдан бастап экономиканың шикізаттық емес секторында ... ... ... ... ... инвестициялық салықтық преференциялар
алудың хабарлау жүйесін енгізу.
Мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын тиімді
шешуге арналған ... ... ... үшін ... ... орта ... және ... жоспарлаудың мақсаттары мен
міндеттерін ықпалдастыру;
бюджетті жоспарлау және атқару процесін бюджеттік шығыстардың тиімділігі
мен нәтижелілігіне, тиімсіз шығындарды қысқартуға бағдарлау;
бюджетті ... мен ... ... ашықтығын қамтамасыз ету;
бюджеттік бағдарламалардың әкімшілеріне бюджеттік тәртіпті сақтау бойынша
қойылатын талаптарды күшейту;
бюджет ақшасын ... ... ... ... ... ... Үкіметінің 2007 – 2009 ... ... ... бағыттары. Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... бюджет-салық
және ақша-кредит саясатын реформалау, ... ... ... ... ... ... ... және кәсіпкерлікті дамыту,
сондай-ақ корпоративтік басқару ... ... ... ... шешу алда тұр.
Экономикалық саясаттың тиімділігін арттыру нәтижелерге бағдарланған
басқару жүйесін енгізу арқылы жүзеге ... ... ... ... , өңірлік және бюджеттік бағдарламалардың,
сондай-ақ әрбір мемлекеттік органның нәтижелілігі мен ... ... ... және ... ... ... және ... жүйесі бағытталатын болады.
Нарықтық қатынастар жағдайында мемлекеттік жоспарлау ... ... ... мемлекеттік қызметтердің сапасын арттыруға, мемлекеттік
органдардың қызметін стратегиялық мақсаттарға қол ... ... ... ... ... ... қабылданатын болады.
Үкімет қолайлы салық және инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... кедергілерді жою, экономиканың
өнімділігін арттыру жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... ден қоя
отырып, экономиканы мемлекеттік ... ... ... болады.
Кәсіпкерлікпен қарым-қатынастар әріптестік, шындық және айқындылық
қағидаттарында ... ... ... қатар азаматтардың құқықтары мен
бостандықтары кепілдіктерінің негізі ретінде жеке меншік институтын ... ... ... жоспарлануда.
Мемлекеттік жоспарлау елдің бәсекеге қабілеттілігінің өсуін ... ... ... ... және ... ... ... байланысты Қазақстан Республикасының бәсекеге ... ... ... ... стратегиялық, орта мерзімді және
бюджеттік жоспарлау, барлық жоспарлау субъектілерінің мониторингі, оларды
бақылау мен ... ... ... ... ... түпкі нәтижелерге бағыттау мәселелерін регламенттейтін мемлекеттік
жоспарлау жөніндегі бірқатар нормативтік құқықтық актілер әзірленетін
болады.
Мемлекеттік, ... ... ... және ... ... оларды әзірлеу және ... іске ... ... ... өзгертіледі.
Мыналар жөніндегі нормативтік құқықтық актілер қабылданатын болады:
мемлекеттік органдарда стратегиялық жоспарлауды енгізу;
мемлекеттік органдардың ... ... ... қол ... ... ... (секторалдық), өңірлік, бюджеттік бағдарламаларды
орындау тиімділігінің және мемлекеттің стратегиялық мақсаттарына ... ... ... ... ... ... ... статистика жүйесін жетілдіру, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жетілдірілетін болады.
Мемлекеттік органдар ұсынатын ... ... ... ... әсер ... ... арнайы тетігін әзірлеу
алда тұр.
Үкімет бюджеттік жоспарлауды жетілдіру жөніндегі ... ... ... нәтижелерге бағдарланған бюджеттік жоспарлау жүйесін енгізу
болды. Мұндай жүйе ... ... ... сапасын, стратегиялық
мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу дәрежесін ... ... ... ... ... жұмысының өнімділігін арттыру құралы ретінде
пайдаланылатын болды.
Бұл нәтижелерге бағдарланған бюджетке кезең-кезеңмен көшуді, сондай-ақ
«тапсырыс ... ... ... бірінші кезекте, бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерімен келісім-шарттық міндеттемелерді ... ... ... ... бюджет қаражатын пайдалануда
көбірек дербестік беру жөнінде шаралар қабылданатын болады.
Қоғам үшін ашық есеп беру жүйесі енгізіледі, сондай-ақ ішкі және ... ... ... ... ... ... ... елдің стратегиялық (бағдарламалық)
құжаттарымен өзара байланыста болады және ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттыру бойынша айқын басымдықтарға ие болады.
Тиімсіз шығыстар ... ... ... ... ... жобаларды
бағалау және мониторингтеу әдістемесі ... ... ... талаптар күшейтілді.
Салмақты фискалдық және ақша-кредит саясатын жүргізу үшін мемлекеттік
бюджет шығыстарының өсу ... ... өсу ... ... ... шикізат секторына тәуелділігін төмендету және бюджеттің
мұнайға ... емес ... ... ... ... қор қаражатын
қалыптастыру және пайдалану тетігін жетілдіру алда тұр.
Жоспарлы кезеңге арналған бюджет қаражатының көлемін ... ... ... қол ... ... және бюджеттік
бағдарламаларды ... ... ... ... бюджетаралық қатынастарды жетілдіруге де көңіл бөлінеді.
Орта мерзімді кезеңдегі жаңа бюджетаралық қатынастар ... ... ... ... ел ... ... қызметтер көлемін көрсетуді және
олардың сапасын ескере отырып, өңірлердің ... ... ... ... ... ... айқындау болады.
Фискалдық саясат ел экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттыру
жағдайында ... ... ең ... ... ... ... шешу үшін ... қолдануды көздейді. Үкімет
салықтық әкімшілік етуді жетілдіру жөніндегі жұмысты жалғастырады.
Салық саясаты елдің индустриялық-инновациялық дамуын ... ... ... ... экономика үлесін қысқартуға
және экономикадағы салықтық жүктеменің ұтымды ... ... ... ... ... ... терең талдау жүргізу,
олардың экономиканың ... әсер ету ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың кірістерінен жеке тұлғалардың
кірістеріне қайта бөлу міндеті ... ... ... ... ... мен ... жалпы декларациялауды енгізу мәселесі
зерделенеді.
Тұтастай алғанда, жүргізіліп отырған салмақты фискалдық ... ... ... ... мемлекеттің қаржылық міндеттемелерін тиімді
орындауға және шығыстарды мемлекеттік ... ... ... ... ... алу ... мемлекет пен бизнестің мүдделерін
ескеретін және мемлекеттік қаражатты ... ... мен ... ... жүйе ... ... ... бақылау жүйесін жетілдіру жөніндегі зерттеулердің
қорытындылары туралы" Есеп комитетінің ... ... ... мәліметтерді
айтып кетсем.
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп ... ... – Есеп ... ... ... ... ... жетілдіруге
бағытталған 2007 жылғы зерттеулердің қорытындылары бойынша ұсынылған талдау
баяндамаларын қарап, ... ... ... сипаты бойынша
мемлекеттік қаржылық бақылау жүйесін жетілдіру жөнінде оң ... ... ... атап ... ... ... ... жүргізіліп, сарапшылардың оң қорытындысын алды.
Зерттеу барысында қаржылық бақылауды жүзеге асыру, оны ... ... ... ... ... ... тәжірибе
зерделеніп, мемлекеттің қаржы ресурстары мен ... ... ... ... ... ... тұстары талданды,
мемлекеттік және салалық (секторлық) ... ... іске ... ... ... бұрмалаушылықтар мен кемшіліктерді
туындататын жағдайларға талдау ... ... ... ... жекелеген тұжырымдар мен
ұсыныстар мемлекеттік қаржылық бақылау жүйесін жетілідіру үшін және ... ... ... ... ... ... бақылау
жөніндегі есеп комитеті туралы» Заң жобасын әзірлеу кезінде, сондай-ақ
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамалық актілеріне ... ... ... ... ... болады.
Қаржылық бұрмалаушылықтарды жою, олардың алдын алу және ... ... ... ... ... ... жүйесіне талдау
жүргізу қажет деп танылды.
Зерттеулердің қорытындысы және оларға жасалған ... ... ... ... осы бұрмалаушылықтарды топтастыруға
қатысты анықтамалар бөлігінде кемшіліктердің бар екендігін растады.
Зерттеу материалдарында мемлекеттік ... ... ... ... ... отырып, мемлекеттік қаржылық бақылаудың
бірыңғай әдіснамалық базасын әзірлеп, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... аталған,
сондай-ақ мемлекеттік қаржылық бақылау органдары қызметінде өзара үйлескен
іс-қимылдардың жоқтығы, бақылау ... ... ... және
әдіснамалық тұрғыдан қамтамасыз етуде кемшін тұстар мен қайшылықтардың бар
екендігі айтылған. Әкімшілік реформа аясында, ... ... ... айқын ұйымдық құрылымды құру арқылы, сыртқы ... ... ... ... ... ... қаржылық бақылау институттарының
бақылау өкілеттіктерін оңтайлы бөліп, өкілді және ... ... ... тиімді іс-қимыл жасауы арқылы Есеп комитетіне мемлекет
меншігінің толық ... ... ... ... ... ... ... үшін құқық беру ұсынылды.
Бағдарламалардың іске асырылатын салаларында және даму бағыттары бойынша
мемлекеттік және салалық (секторлық) ... іске ... ... ... ... ... ... нашар
екендігіне назар аудардым.
Сонымен қатар, есепті ресімдеуге, ... ... ... ... ... және сол ... ... аспектімен
байланысы әлсіз.
Мемлекеттік қаржылық бақылауды жетілдіру жөніндегі зерттеулер бойынша
берілген жекелеген ұсыныстар мен ... ... ... ... ... ... жоспарлау мен болжауды жетілдірудің негізгі
бағыттары
Мемлекет басшысы ел халқына жыл ... ... ... жаңа ... корпоративтік басқару, нәтижелілік, транспаренттілік және қоғам
алдындағы есептілік қағидаттары ... ... ... ... ... түзу ... Қазақстан Республикасы Үкіметі жұмысының маңызды
бағытын бөліп көрсетті.
Қазақстан Республикасының ... өз ... ... ... бағдарламасында өз қызметінің басымдықты мақсаты етіп мемлекеттік
жоспарлаудың стратегиялық мақсаттарға қол жеткізуге және елдің әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... іске ... ... және ... ... құруды айқындайды.
Мемлекеттік басқарудың сапалық жаңа үлгісін ... ... ... бар ... ... ... жоспарлаудың тиімді үндестігін қамтамасыз ету;
мемлекеттік органдардың қызметін мемлекеттік ... ... ... қол ... ... ... алуға бағдарлау;
бюджеттік процесті бюджет қаражатын ашық ... және ... ... ... ... барынша тиімді басқаруға
бағдарлай ... ... ... ... ... орта ... жоспарлауға көшуді қамтамасыз ету;
азаматтарға көрсетілетін қызметтер сапасын талдауға және, бағдарламалық
құжаттарды іске асыру ... ... ... ... ... ... ... енгізу қажет.
Мемлекеттік басқарудың сапалық жаңа үлгісін түзу үшін ... және ... ... ... тетігін кезең-
кезеңмен және жүйелі қарау ... ... ... Үкіметі
нәтижелерге бағдарланған мемлекеттік жоспарлау жүйесін енгізу жөніндегі
тұжырымдаманы (бұдан әрі – ... ... ... ... мемлекеттік жоспарлаудың тиімді қолданылудағы
жаңа үлгісін кезең-кезеңмен қалыптастыруға және енгізуге негізгі тәсілдер
мен принциптерді әзірлеу ... ... ... қол жеткізу үшін мынадай міндеттер қойылды:
мемлекеттік органдардың ... ... мен ... ... ... ... нысаналы көрсеткіштер (индикаторлар)
арқылы олардың ұсынылатын қызметтер мен соңғы нәтижелерге қол ... ... ... бағдарламалық құжаттарды әзірлеуге
және ұстауға жаңа тәсілдерді тұжырымдау;
мемлекеттік жоспарлаудың қисынды жігін ... ... ... ... ... ... дамытудың стратегиялық мақсаттары - нақты міндеттер
- индикатор - ... ... ... ... іске асыруға және олардың бюджет
қаражатын пайдалануға байланысты мемлекеттік органдар ... ... ... ... ... ... ету.
Қазіргі уақытта стратегиялық, экономикалық және бюджеттік жоспарлау
үндестігі ... ... ... ... (бұдан әрі – салалық
бағдарламалар) және ... ... ... ... ... ... және бюджеттік бағдарламаларды әзірлеу мен іске асырудың
қалыптасқан рәсімдері мен әдіснамасы стратегиялық мақсаттар мен ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз
етпейді.
Көптеген салалық бағдарламалардың мақсаттары мен ... ... ... қол ... ... ... мен ... бағдарламаның едәуір бөлігі мемлекеттік органдардың
құзыретіне жатпайтын функцияларға бағдарланған, қаржылық қамтамасыз ... ... жоқ және ... ... ... ... бар ... іске асыруға сәйкес келмейді, қандай да бір салалық
бағдарламаларды іске асыру ... ... ... ... органдар арасында шашырап кеткен.
Нәтижесінде көптеген салалық бағдарламаларға бөлінген қаражат, бір
жағынан ... ... ... ... ... ... табылады, ал екінші жағынан - осы қаражаттың көлемі үнемі өзгеріске
ұшырайды, сөйтіп бағдарламалардың ... мен ... ... мен ... қол ... ... жеткіліксіздігінің
көмескілігі ақталады.
Бағдарламаларды іске асыру ... ... ... ... ... ... стратегиялық, экономикалық және
бюджеттік жоспарлаулар арасындағы өзара байланыстың жоқтығынан ... ... ... ... қоса ... ... тиімді
іске асыруды сапалы бақылауды жүзеге асыру мүмкін ... ... ... ішкі және сыртқа бақылау қорытындылары бойынша ... ... ... мен ... процесіне нашар біріктірілген.
Салалық және бюджеттік бағдарламаларды әзірлеген кезде ... ... мен ... ... ... ... ... әсер ететін проблемалар толық көлемінде анықталмайды.
Салалық бағдарламалар саны жылдан жылға ұлғайып келеді, ... ... ... мемлекеттік, салалық (секторалдық) бағдарлама мен 370-тен
астам өңірлік бағдарлама бар.
2002 жылы бюджеттік ... ... ... ... ету және ... ... ... жүргізу мақсатында бюджеттік ... ... ... ... ... олардың қызметінің
негізгі құжаты ретінде бюджеттік бағдарламалар паспорттары енгізілді.
Осындай жаңа ... ... ... тиімді жоспарлау мен
орындауға, бюджеттік бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... күшейтуге мүмкіндік береді.
Алайда, іс жүзінде ... ... мен ... нақты
қалыптастырылмайды, іс-шаралар жоспары сол іс-қимылдарға ... ... ... ... ... ... не анық
айқындалмайды немесе қажетті талдау ... ... ... ... қойылған мақсаттардың ... ... ... ... қол жеткен нәтижелерге мемлекеттік
органдардың жауапкершіліктері байқалмайды. Салдарынан тиімсіз ... ... ... ... ... жоспарлау жүйесінде жалпы экономика мен
мемлекеттік басқару жүйесінің дамуына кедергі ... ... және ... ... ... ... ... мақсатында мемлекеттік жоспарлаудың жаңа үлгісін енгізу
ұсынылып отыр.
Мемлекеттік жоспарлаудың жаңа үлгісі ... ... ... элементтерден, тұрады:
1) стратегиялық бағдарламалық құжаттар «Қазақстан – 2030 Стратегиясы.
Барлық ... ... ... және ... ... әрі – ... – 2030» Стратегиясы, Мемлекет басшысының
Қазақстан халқына жыл сайынғы ... ... ... ... ... ... болжам және фискалдық саясаттың негізгі
параметрлері;
3) ... ... ... ... ... ... Республикасының Премьер-Министрі немесе облыс (республикалық
маңызы бар қалалар, астана), аудан ... және ... ... ... ... ... бюджет;
6) мемлекеттік органның нысаналы бағдарламалары;
7) мемлекеттік органның операциялық жоспары;
8) мемлекеттік органның есебі.
Макроэкономикалық болжам және ... ... ... ... әрі – Макроэкономикалық болжам) – бұл экономиканың оның әр түрлі
кесінділеріндегі ағымдағы жай-күйіне ... ... және ... ... ... бағдарламалық құжаттары, сондай-ақ салық-
бюджет және әлеуметтік саясат бағыттарын ескере келе ... ... даму ... бар ... ... бес жыл ... республикалық деңгейде
экономикалық жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган, жергілікті
деңгейде - ... ... ... жергілікті уәкілетті органдар
әзірлейді.
Макроэкономикалық болжамда бюджеттік бағдарламалар әкімшілері ... ... мен ... ... ... ... пен Қазақстан Республикасының үш жылға ... ... ... ... ... стратегиялық даму жоспары (бұдан әрі – Стратегиялық
жоспар) - бұл мемлекеттік органға ... ... ... ... оның орта ... кезеңге арналған қызметінің ... ... мен ... тұратын құжат.
Стартегиялық жоспарды жыл сайын үш жыл мерзімге орталық және жергілікті
мемлекеттік органдар әзірлейді және Қазақстан ... ... ... өкілетті органдар бюджетті бекіткеннен кейін ... ... ... мен жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... қызметінің миссиясын,
көрінісін, талдауын, қызметтің стратегиялық бағыттарын, даму мақсаттарын,
міндеттерді, әрбір ... ... ... ... саны мен
сапасының нысаналы индикаторлары мен ... ... ... ... ... іске ... ... құралдарын,
негізінде Стратегиялық жоспар әзірленген нормативтік ... ... ... ... ... ... ... айқындалған
бюджеттік өлшемдер мен бюджеттік лимиттер шеңберінде мемлекеттік ... ... ... ... бағдарламалар жатады.
Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі немесе облыс (республикалық
маңызы бар қалалар, астана), аудан әкімінің ... ...... ... ... ... жоспарда алға қойылған
мақсаттарға қол жеткізуді қамтамасыз ету бойынша ниетін ... ... ... ... ... ... жыл ... органның басшысы мен Қазақстан Республикасының Премьер-министрі
немесе облыс (республикалық маңызы бар қалалар, астана), ... ... ... және ол ... ... ақпарат құралдарында жариялануы тиіс.
Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынышты және ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік жоспарлау жөніндегі
орталық және жергілікті уәкілетті органдар ... ... ... ... жобалары негізінде жыл сайын үш жылға арнап
әзірлейді.
Мемлекеттік органның ... ... ... әрі – ... – бұл ... ... іске ... бағыттарын нақтылау
қажет болған жағдайда әзірленетін құжат.
Нысаналы бағдарлама экономика ... ... ... ... ... ... мақсаттары мен міндеттерін, оларды іске асырған
жағдайда ... ... алға ... ... ... ... және ... нәтижелерді алуға алып келетін іс-шаралар
кешенін қамтиды. ... ... ... ... болып табылмайды, орта
мерзімді немесе ұзақ мерзімді кезеңдерге арналып әзірленеді және ... ... ... органның операциялық жоспары – ... ... ... ... мақсаттарға, міндеттерге, тиісті ... ... ... қол ... ... ... ... құжат.
Мемлекеттік органның операциялық жоспарын жыл сайын мемлекеттік орган бір
жыл мерзімге ... ... және оны ... органның жауапты хатшысы
бекітеді.
Мемлекеттік органның есебі – бұл мемлекеттік ... ... ... ... мен ... ... іске ... туралы
есебін, көрсетілген мемлекеттік қызметтер туралы есепті, мемлекеттік орган
қызметінің нәтижелілік индикаторларына әсер ететін ... ... ... ... ... ... тікелей және түпкі нәтижелерге
қол жеткізуі ... ... ... ... ... мақсаттарына қол жеткізуге қажетті ресурстарды пайдалану
тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... есебі Қазақстан Республикасының Парламентіне немесе
жергілікті өкілетті ... ... ... және оны мақұлдайды.
Мемлекеттің органның есебі ресми бұқаралық ... ... тиіс және ол ... ... ... ... ... қарау (түзету) үшін негіз болуы мүмкін.
Мемлекеттік жоспарлаудың жүргізіліп отырған реформасының қажетті және
маңызды ... ... ... ... енгізу болып
табылады.
Осы ... ... ... ... бюджеттеуді
енгізудің негізгі қағидаттары мен бағыттары ... ... ... ... ... бюджеттеріне жатады.
Жоспарлау сатысында бюджет процесін ... ... ... ... ... рәсімдерін сапалы қайта қарастыру
болып табылады.
Бюджеттік бағдарламалар мемлекеттік ... ... ... ... және стратегиялық бағыттар мен мақсаттарға сәйкес
оларды пайдаланудың ... ... ... мен бюджет
қаражатын бөлу арасындағы тікелей байланысты көрсететін болады.
Бюджеттік жоспарлау мемлекеттік органдардың Стратегиялық жоспарларында
белгіленген ... ... ... ... нысаналы
индикаторларына қол жеткізуге бағытталуы тиіс.
Бюджет процесінде нақты орта ... ... ... бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерінің және бюджет процесінің барлық қатысушыларының
жауапкершілігін арттыру мен ... ... ... ... ... әдісінің «нәтижелерді басқару» әдісіне көшуін қамтамасыз ету
қажет.
«Нәтижелерді басқару» ... ... ... ... мемлекеттік
саясаттың мақсаттары мен жоспарланған нәтижелерін негізге ала отырып,
қалыптастырылады.
Бюджет қаражаттары ... ... ... ... түрлеріне тығыз
байланысты болады, оларды жоспарлау кезінде ... ... ... және ... нәтижелердің негіздемесіне басты назар
аударылады.
Бюджеттік бағдарламаларға қойылатын талаптар:
... ... ... ... бағдарламалардың атауын нақты
тұжырымдау;
• бюджеттік бағдарламалардың мемлекеттік органның стартегиялық
бағыттары мен мақсаттарына байланысы;
• тікелей ... де ... ... ... ... түпкі нәтижелерді де (көрсетілген қызметтердің ... ... қоса ... ... ... іске
асырудан күтілетін нәтижелерді сандық бағалауына берілетін нұсқау;
• сапа мен тиімділікті өлшеу үшін көрсеткіштер жүйесінің болуы;
• бағдарламалар ... жету үшін ... ... ... және ... болып табылады.
Бюджеттік бағдарламаның құрылымы қызметтерді қаржыландыру және мониторинг
тұрғысынан тиімді болуы тиіс.
Мемлекеттік органдардың бюджеттік бағдарламаларды әзірлеу ... ... акт ... ... түсінуі мақсатында мемлекеттік
органдар көрсететін ... ... ... ... оның ... ... сапасы, тиімділік пен нәтижелілік
көрсеткіштері, сондай-ақ оларды әзірлеудің негізгі қағидаттары ... ... ... ережесі бекітілетін болады.
Бюджеттік бағдарламаларды Стартегиялық жоспардың ... ... ... ... ... мен бюджет
лимиттері шеңберінде мемлекеттік органдар үш жылға ... ... ... ... ... жиынтығы нәтижелерге
бағдарланған мемлекеттік жоспарлаудың бірыңғай процесі барысында әзірленген
стратегиялық бағыттармен, мақсаттармен, түпкі нәтижелермен байланысындағы
бюджет шығыстарының ... ... ... нәтижелерге қол жеткізуге арналған бюджет процесін қайта бағдарлау
кезінде бірыңғай бюджеттік сыныптама бюджеттік бағдарламалар әкімшілері
қызметтерінің ... ... ... және ... ... ... әзірлеудің өткен жылғы қызметінің қаржы нәтижелерін талдаудан ... ... ... ... орындалуынан бастап қаржы есептілігін құрғанға
дейінгі барлық кезеңдерінде қаржылық ақпараттың қажетті көлемін ... ... және ... ... ... тиіс.
Жаңа бірыңғай бюджеттік сыныптама:
- шығыстарды сыныптау құрылымын мемлекеттік органдар көрсететін негізгі
қызметтермен және олардың қызмет түрлерімен ... ... ... кезеңдеріндегі бюджет деректерін салыстыру мүмкіндігін
қамтамасыз етуге бағытталуы тиіс.
Нәтижелерге бағдарланған бюджеттеуге көшу бір ... ... ... стратегиялық мақсаттарға қол жеткізуді жоспарлау, бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерінде бар және олар ... ... ... ... ... орта ... бюджетті қалыптастыруды
көздейді.
Өйткені, көптеген бюджеттік бағдарламалар бір қаржы жылының шегінде
аяқталмайтындықтан, ... ... ... орта ... ... асырылуы қажет. Республикалық (жергілікті) бюджетті
әзірлеудің жоспарланған мерзімі үш жылды құрайды. Бұл ... ... ... жылының жоспарланған көрсеткіштері сыртқы және ішкі
факторлар мен жағдайлардың ... ... ... ... үш ... ... бюджет жобасын әзірлеу кезінде бастапқы қадам болады.
Бюджет шығыстары базалық және жаңадан бекітілетін болып бөлінуі тиіс.
Базалық шығыстар – бұл ... ... ... ... ... ... ... шығыстар.
Жаңадан бекітілетін шығыстар – бұл мемлекеттік органды дамытудың жаңа
басымдықты бағыттарына арналған ... ... ... ... Шығыстарды бұлай бөлу бюджетті құру және қарау кезінде басты
назарды жаңадан бекітілетін шығыстарға ... ... ... ... және бекіту процесі нақты шығыстық басымдықтарды әзірлеу
мен оны іске асыруды бағалауға қайта бағдарлануы ... Бұл ... мен ... ... ... ... тізбесі мен форматының,
сондай-ақ бюджет шығыстары көлемі мен құрылымының одан ... ... ... ... алып келеді.
Бюджетті атқару сатысында бюджеттік бағдарламалардың әкімшілеріне бюджет
қаражатын шығыстардың функционалдық тобы бойынша бюджет қаражаты көлемінің
шегінде ... ... ... да және ... ... сыныптамасының ерекшеліктері арасында да қайта бөлу жолымен
оларды жедел басқару мүмкіндігі беріледі.
Сонымен қатар, ... ... ... ... іске асыруға үлкен жауапкершілік беріледі. Бюджетті атқару
барысында бюджеттік бағдарламалардың ... ... ... ... және бекітілген мониторингі негізінде
өзіне алған міндеттемелерді орындау деңгейін қадағалайды.
Бюджеттің атқарылуы туралы есеп және мемлекеттік органның оның қызметінің
нәтижелілігі мен ... ... ... ... ... ... осы ... қамтитын деректер Стратегиялық жоспарда айқындалған
нысаналы индикаторларды қайта қарау үшін (түзету) саяси шешімдер ... ... ... арналған бюджеттердің жобасын жасау үшін негіздеме
қызметін ... ... ... ... ... ... ... қызмет
нәтижелеріне қол жеткізуін бақылауға және ... ... ... ... ... рөл ... қабылдаудағы жауапкершілік бюджет қаражатын алушыларға –
бюджеттік бағдарламалардың әкімшілеріне ... ... ... ... есептілігі, мониторингі және
көрсеткіштерді бақылау;
2) мемлекеттік органдардың ... ... ... көрсетілетін
қызметтерді ұсынудың санына, сапасына және ... ... бөлу ... қол ... ... жүргізу кезінде ескерілуі тиіс маңызды нәрсе – мемлекеттік
қызметшілердің белгіленген ... ... ... ... жоспарлаудың ұсынылатын жүйесінің жұмыс қабілетін қамтамасыз
етудің төтенше маңызды шарты – бұл оның ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізу болып табылады.
Мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесін енгізудің ... ... ... ... ... жасақтау уақытында қызметші
кадрлардың білімінің кемшілігін толықтыруға ... ... ... ... ... ... жаңа ... енгізудің бастапқы сатысында
мемлекеттік органдарды білікті кадрлармен жинақтауға мүмкіндік беретін
сыртқы ... ... бар ... білімдерін толықтыру орынды
болады.
Қызметкерлердің мемлекеттік жоспарлаудың жаңа әдістерін ... ... ... үшін жол ... және ... мүмкін қателіктер мен
бұзушылықтарды анықтап әрі талдау жүргізе отырып, олардың жұмыстың жаңа
тәсілдеріне арнайы ... ... ... қажет.
Нысаналы көрсеткіштердің (индикаторлардың) шынайылығы мен мемлекеттік
органдардың ... қол ... ... ... ... уәкiлеттi
органның қызметіне және оның ... ... ... болады. Мемлекеттік органдарға статистика жөніндегі уәкiлеттi
мемлекеттік органмен бірлесіп мемлекеттік ... ... ... ... үшін ... әрі ... ... деректерді
алуға мүмкіндік беретін көрсеткіштер тізбелерін қайта қарап және бекітіп
беруі қажет.
Мемлекеттік жоспарлау ... ... ... ... мүмкін,
тіпті бұл процесті қолдауы тиіс ақпараттық жүйелердің қолда бар техникалық
мүмкіндіктерінен едәуір асып ... ... ... ... ... ... тиімді талдау, нәтижелерді өлшеу және ... ... үшін ... ... беру ... ... артта қалып отыр.
Ақпараттық жүйелер бағдарламалар бойынша шығыстарды бөлуді қамтамасыз
ететін функционалдық мүмкіндіктерді және әрбір ... іске ... ... ... ... есебін қамтуы тиіс.
Бюджетті қалыптастырудың барлық кезеңдерінің рәсімдері ... ... ... ... ... ... ... атқару және ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың бюджеттік ... ... ... ... және мемлекеттік шығыстарының көлемін азайтуға
мүмкіндік береді.
Халықаралық тәжірибе көрсетіп отырғандай мемлекеттік жоспарлаудың ... көшу үшін ... ... барлық жүйесіне терең қайта
құрулар қажет. Оны өте жылдам енгізу қаржы тәртібінің ... ... ... ... және ашықтығының төмендеуіне,
басқарушылық шығыстарының өсуіне, бюджеттік әкімшілендірудің ... алып ... ... Осы ... көзделген әдістер мен рәсімдер
іс жүзінде пысықтауды талап етеді. Бұдан басқа, осы Тұжырымдамада көзделген
ұсыныстарды іске ... ... ... ... ... ... ... қозғайды және айтарлықтай заңнамалық өзгерістер енгізуді
талап етеді.
Осыған байланысты мемлекеттік жоспарлауға жаңа ұстанымдарды енгізу кезең-
кезеңімен жүзеге асырылатын болады.
Қазақстан ... ... ... ... ... жаңа ... енгізу жөніндегі пилоттық мемлекеттік органдарды
айқындады.
Мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесінің ... ... 2008 ... ... ... экономика және бюджеттік жоспарлау министрліктерінде,
Оңтүстік Қазақстан ... ... және ... сақтау департаменттерінде
енгізілетін болады. Одан әрі Тұжырымдаманы республикалық ... ... ... ұстанымдары Қазақстан Республикасы Үкіметінің мемлекеттік
жоспарлаудың жаңа үлгісі шеңберіндегі ... ... ... Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық
Заңына және ... ... ... және ... ... барлық
деңгейінде нәтижеге бағдарланған бюджеттеуді енгізуге қатысты Қазақстан
Республикасының ... ... ... мен толықтырулар енгізу туралы
заңдардың жобаларын әзірлеу ... ... ... ... ... ... шеңберінде жүзеге асыру жоспарланып отыр.
Жергілікті атқарушы органдар Тұжырымдаманы іске ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару деңгейлері мен
бір деңгейдегі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... көрсетілген, сондай-ақ мемлекеттік басқару
жүйесін жетілдірудің негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... және ... ... деңгейлері арасында
өкілеттіктерді оңтайлы бөлу арқылы халыққа қоғамдық қызметтер көрсету,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... мақсаттарға қол жеткізу мақсатында Тұжырымдаманың ... ... ... ... ... ... жүргізуді;
мемлекеттік функциялардың тізілімін (тізбесін) қалыптастыруды;
есеп әрбір ... ... ... және ... ... шығыс
өкілеттіктерін толыққанды қаржыландыру үшін мемлекеттік басқарудың әртүрлі
деңгейлеріне талап ... ... ... ... ... үшін ... функционалдық бюджеттік
жіктемені әзірлеуді;
жергілікті мемлекеттік басқару үлгілік құрылымын ... іске ... ... ... ... ... ... назар аудару
қажет, онда мәселелердің бүкіл қыр-сырлары қамтылмайды және жағдайдың толық
барысын жан-жақты ашпайды. Тұжырымдама жобасы – бұл, ... ... ... және ... қатынастарды жетілдіру арасындағы
өкілеттіктерді бөлу жөніндегі жұмыс жоспары.[14]
Қазіргі мезгілде Тұжырымдама жобасын ... ... және ... ... тобы өткізілген талқылауларды ескере отырып жөнделген
Тұжырымдама жобасын Мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... мен іске ... шаралары әзірленуі
басталған Бюджет кодексі жобасының негізіне алынатын болады. ... ... 2002 ... 30 ... № 66-Ө өкімімен
Бюджет кодексінің ... ... ... ... ... тобы
құрылды, оның құрамына орталық мемлекеттік органдардың, Парламенттің,
жергілікті атқарушы органдардың өкілдері енді.[15]
Бүгінгі ... ... ... ... ... ... және басқа нормативтік құқықтық кесімдер бар. Алайда, бұл
жағдайда бірыңғай ... ... ... ... ... ... ... барлық ұғымдарды қамтитын және оның
қатысушыларының функцияларын, құқықтары мен ... ... ... ... бірыңғай принциптері мен ережелері бар бюджеттік өзара
қарым-қатынастардың біртұтас жүйесін көру мүмкіндігі жоқ.[16]
Қорытынды
Дипломдық ... ... келе ... жоспарлау мен болжау"
тақырыбына байланысты. Мемлекеттік органдардың өздерінің функцияларын
орындауы үшін ... ... ... тиісті қаржы базасы болуы
тиіс. Осы мақсатпен әр елде өңірлердің ... ... ... ... ... ... заң шығарушы билікті,
басқару аппаратын ұстауды және басқа шараларды қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ... тармақтарының
желісі құрылады. Бюджеттердің жекелеген түрлерінің кірістері мен шығындарын
қалыптастыру, оларды теңестіру үдерісінде ... ... ... ... қаржылық өзара қарым-қатынастар пайда болады. Осы элементтердің барлығы
- ... ... ... мен ... ... оның ... қатынастары мен байланысының ұйымдық нысандары, бюджет құқықтарының
жиынтығы - ... ... ... ... жаңа ... ... элементтері 2008 жылдан
бастап әділет, қаржы, экономика және бюджеттік ... ... ... ... ... және денсаулық сақтау департаменттерінде
енгізілетін болады. Одан әрі тұжырымдаманы республикалық деңгейде іске
асыруды ... ... ... ... ... мемлекеттік
жоспарлаудың жаңа үлгісі шеңберіндегі құзыретіне ... ... ... ... ... ... ... және бюджет үдерісін реттеуге және бюджет жүйесінің ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Бюджет кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы
заңдардың жобаларын әзірлеу ... ... ... ... іс-шаралар жоспары шеңберінде жүзеге асыру жоспарланды.
Мемлекеттік басқарудың қолданыстағы жүйесі халықтың ... қол ... ... ... ... ... мемлекеттік
органдардың халықпен жедел кері байланысы жоқ, ... ... ... мен ... ... байқалады.
Бұл бағыттың өзектілігі мемлекеттік органдардың қызметін Қазақстанның
алдында тұрған, соның ішінде ... ... ... ... ... өз функцияларын іске асырған ... ... ... бағытталған жаңа жағдайлар мен міндеттерге
бағдарлану қажеттілігіне негізделген.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... шаралар
қабылданды. Іске асырудың ... ... ... ... ... ... мемлекеттік аппараттың «ауқымдылығы» мен қарқындылығы өзекті
проблема болып қалуда, оның ... ... ... алдында
тұрған жаңа жағдайлар мен міндеттерге икемділігі мен сайма-сайлығы жоқ.
Осыған байланысты Министрлік қызметінің келесі бағыты болып ... ... ... ... ... ... ... функциялардың аражігін ажырату және
қайталауды болдырмау, ... ... ... беру және ... қызметінің тиімділігін ... ... ... ... ... оңтайландыруды жүргізу жоспарлануда.
Сондай-ақ жергілікті өзін-өзі басқарудың жұмыс істеуінің қаржылық
негізін қалыптастыру ... ... ... ... және ... жоспарлауды
үйлестіру мемлекеттік, салалық, өңірлік және бюджеттік ... ... ... бағдарламаларды әзірлеудің қалыптасқан рәсімдері мен әдістемесі
стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге қол ... және ... ... ... ... ... ... көбінесе жеткілікті негізсіз және тиімсіз жұмсалады және
орта мерзімді жоспарлар басымдықтарын іске ... ... ... ... бұл ... ... жеткіліксіз бюджеттік
тәртібінен көрінеді. Атап айтқанда, 2007 жылдың ... ... ... ... ... бюджет қаражатының сомасы 26,3
млрд. теңгені құрады.
Елдің экономикалық дамуының осы және басқа да ... ... ... ... ... ... ... бар мемлекеттік жоспарлау
процесінің жеткіліксіздігінің салдары болып табылады.
Әдетте, мемлекеттік аппараттың қызметі қойылған мақсаттар мен міндеттерге
нақты ... ... ... мен рәсімдерге ... ... ... көбі ... уақытында шешілмейді немесе
жалпы шешілмейді. Өйткені мемлекеттік аппараттың ... ... ... ... аз. Оны болдырмас үшін мемлекеттік аппараттың
қызметкерлеріне белгілі бір іс – ... ... ... Сол ... өз
жұмысына деген жауапкершілігі арта түсетін шығар.
Мемлекеттік аппарат қызметінің тиімділігін арттыру. ... ... ... ... мемлекеттік функцияларды алып тастау, оның
ішінде облыс-аудан-ауыл деңгейлері бойынша кезең-кезеңімен 2010 жылы -100 %-
да. 2010 жылы - ... ... ... бөлімшелерді тарату.
Мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігін кезең-кезеңімен бағалау керек.
Сондықтан, Министрлік мемлекеттік жоспарлау жүйесін ... ... орта ... ... ... ... ... бағыт ретінде
айқындайды.
Осы бағыт шеңберінде нәтижелерге бағдарланған және тұрақты сапалық
экономикалық ... ... ... ... ... жоспарлау
жүйесін енгізу жоспарланады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. С.Құлпыбаев.Қаржы: Оқулық – Алматы – 2007 ж.
2. Өтебаев.Б.С. ... ... ...... ... Орта мерзiмдi фискалдық саясатты әзiрлеу ережелерi
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі Қазақстан Республикасы
4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған
орта ... ... ... ... Үкіметінің 2007 жылғы 29 тамыздағы
№ 754 қаулысымен бекітілген
5. Елисеева И.И., Юзбашев М.М ... ... ... Москва:
\Финансы и статистика,\ 2004 год. 656с.
6. ... Т.В. ... ... и ... ... и ... 2004 год. ... Қазақстан Республикасының Президентi Нұрсұлтан Назарбаевтың
Қазақстан халқына Жолдауы "Егемен Қазақстан"
2008 жыл 7 ... N 36 ... ҚР ... ... ... ... ... Қазақстан өңірлері (қысқаша статистикалық анықтамалық)
\Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі.Алматы,2007 ... ... Ж.М ... ... РК: ... и
перспективы развития. Алматы:2005г.40с.
11. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... бағыттары. www.minplan.kz
12. Орта мерзiмдi фискалдық саясатты әзiрлеу ережелерi
Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 24 сәуірдегі
№ 548 ... ... ... ... "Мемлекеттік қаржылық бақылау жүйесін жетілдіру
жөніндегі зерттеулердің қорытындылары туралы"
Есеп ... ... ... ... ... ... жоспарлау жүйесін
енгізу жөніндегі Концепциясы.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 26 желтоқсандағы
№ 1297 қаулысы. www.google.kz
15. “Министрліктің 2007 ... ... ... ... және таяу болашаққа арналған басым міндеттері туралы”
Алқа мәжілісінде Экономика және бюджеттік ... ... ... баяндамасы (07.04.2008 ж.) www.e.gov.kz
16. "Бюджетаралық қатынастар мен ... ... ... ... ... ... вице-министрі
Қ. Келімбетовтың баяндамасы (14.06.2002 ж.). www.e.gov.kz
№1
Сурет 3. Республикалық бюджеттің кірістерін 2007 жылмен 2004 жылды
салыстырғандағы өзгерістері*
Республикалық бюджеттің кірістері жыл ... ... 2004 жылы ... ... ал 2007 жылы 1847225 ... ... 2007 жылы ... салыстырғанда 140595 млн.теңгеге артты. Ал 2007 жылы республикалық
бюджет 1847225 ... ... ... ... ... ... іс-шаралар дұрыс жүргізіліп жатыр.
Сурет 4. 2007 жылмен 2004 жылды салыстырғандағы өзгерістер*
Ал Жергілікті ... ... 2004 жылы 478602 ... болса, 2007 жылы
1026747 млн.теңгені құрады. Осыдан көріп отырғанымыздай 2004 жылғыдан 2007
жылғы жергілікті бюджетте 548145 млн.теңгеге өскенің көреміз.
Сурет 5. Республикалық ... 2004 ... 2007 ... салыстырғандағы
ауытқулар*
Республикалық бюджет бойынша шығындар 2004 жылмен 2007 жылды салыстырып
қарағанда, біршама ... ... 2004 жылы 683813 ... ... жылы 1686342 ... құрады. Яғни, бұдан 1002529 млн.теңгеге
шығындардың өскеннің көреміз.
Сурет 6. Жергілікті бюджеттердің 2004 жылмен 2007 жылды салыстырғандағы
өзгерістері*
Ал Жергілікті бюджеттің ... 2004 жылы 468793 ... ... 2007 ... млн.теңгені құрады. Яғни 2007 жылмен 2004 жылды салыстырғанда
531357 млн.теңгеге өскен көрсетеді.
Республикалық ... 2007 ... ... ... ... ... ... ауытқуларды байқаймыз.
№2
Бюджеттегі өзгерістер мен толықтырулар былтырғы жылдың өзінде 20 рет
натыланды. 151 млдр.тенге бюджеттің ішінде бос ... ... ... Осы ... ... үшін ... бір ... арқылы реттеп бос
ақша қаражаттың тудырмауы керек. Қазіргі уақытта стратегиялық, экономикалық
және бюджеттік жоспарлауды үйлестіру мемлекеттік, салалық, өңірлік және
бюджеттік бағдарламалар арқылы ... ... ... бағдарламаларды
әзірлеудің қалыптасқан рәсімдері мен әдістемесі стратегиялық мақсаттар мен
міндеттерге қол жеткізуді және мемлекеттік қаржыны ... ... ... ... ... көбінесе жеткілікті негізсіз және
тиімсіз жұмсалады және орта мерзімді жоспарлар басымдықтарын іске асырумен
нашар байланысқан. Бірінші кезекте бұл ... ... ... ... ... Атап ... 2007 ... бойынша республикалық бюджет жөнінде игерілмеген бюджет
қаражатының сомасы 26,3 млрд. теңгені құрады.
Мемлекеттік ... жаңа ... ... элементтері 2008 жылдан
бастап әділет, қаржы, экономика және бюджеттік жоспарлау министрліктерінде,
Оңтүстік Қазақстан облысының білім және ... ... ... ... Одан әрі ... ... ... іске
асыруды негізгі ұстанымдары Қазақстан Республикасы Үкіметінің мемлекеттік
жоспарлаудың жаңа үлгісі шеңберіндегі құзыретіне қатысты «Қазақстан
Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық
Заңына және ... ... ... және бюджет жүйесінің барлық
деңгейінде нәтижеге бағдарланған бюджеттеуді енгізуге қатысты Қазақстан
Республикасының Бюджет кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу ... ... ... ... табылатын Қазақстан Республикасы
Үкіметінің іс-шаралар жоспары шеңберінде жүзеге асыру жоспарланды.
№3
Кесте 6
Республикалық бюджеттің 2007 жылға жоспарланған нәтижесін, нақты
нәтижесімен салыстыру*
|Кірістер |2007ж. ... ... |
| ... ... млн.т |(-);(+);(%) |
| ... ... | | ... |1 821 291 |1 847 225 |101,4 ... ... |1 582 497 |1 667 823 |105,3 ... ... | | | ... табыс салығы |758 512 |776 609 |102,3 ... құн ... |423 437 |489 572 |115,6 ... |14 238 |15 799 |110,9 ... тыс ... |48 980 |49 160 |100,3 ... ... сатудан |8 120 |8 299 |102,2 ... ... | | | ... ... |120 953 |121 943 |100,8 ... бюджеттің 2007 жылға жоспарланған нәтижесін, нақты
нәтижесімен салыстырғандағы ауытқуымызды ... мына ... ... ... ... ... ... нақты нәтижесі 1847225
млн.тг құрады. Ауытқуымыз 101,4% құрайды.
Салықтық түсімдері бойынша жоспарланған нәтижесі 1582497 млн.тг болса,
нақты нәтижесі 1667823 ... ... ... ... 105,3% ... ... емес ... бойынша жоспарланған нәтижесі 48980 млн.тг
болса, нақты нәтиже бойынша 49160 млн.тг құрайды. Ал ауытқуымыз 100,3%
болды.Негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер ... ... 8120 ... ... ... ... 8229 млн.тг болды. Ауытқу
шамасы 102,2% көрсетеді.
Трансферттердің түсімдері бойынша жоспарланған нәтижесі 120953 ... ... ... 121943 ... ... ... 100,8% ... 7
Жергілікті бюджеттің 2007 жылға жоспарланған нәтижесін, нақты нәтижесімен
салыстыру*
|Кірістер |2007 ... |2007 ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... | ... |1 005 848 |1 026 747 |102,0 ... ... |510 129 |541 280 |106,1 ... ... | | | ... ... ... |157 000 |165 033 |105,1 ... салық |214 418 |236 569 |110,3 ... құн ... |28 495 |31 633 |111,0 ... |5 948 |6 099 |102,5 ... тыс ... |64 354 |65 867 |102,3 ... ... ... |405 542 |413 501 |101,9 ... ... | | | ... ... |958 745 |1000150 |104,3 ... ... 2007 ... жоспарланған нәтижесін, нақты
нәтижесімен салыстыратын болсақ, онда ауытқулардан байқаймыз:
Кірістер бойынша жоспарланған нәтижесі 1005848 млн.тг болса, нақты нәтижесі
бойынша 1026747 млн.тг ... ... ... ... ... ... нәтижесі 510129 млн.тг болса, нақты
нәтиже бойынша 541280 млн.тг құрады. Ал ауытқуы 106,1% көрсетеді.
Салықтан тыс түсімдеріндегі ... ... 64354 ... ... ... бойынша 65867 млн.тг болды. Ал ауытқу шамасы 102,3% болды.
Негізгі капиталды сатудан түскен түсімдерде жоспарланған нәтижесі 405542
млн.тг болды, ал нақты нәтижесі 413501 ... ... ... 101,9% ... ... ... ... нәтижесі 958745 млн. тг болса,
нақты нәтижесі 1000150 ... ... Ал ... 104,3% ... Республикалық бюджетпен Жергілікті бюджеттің жоспарланған нәтижесін
нақты нәтижесімен салыстырғанда біршама айырмашылықтарды ... ... ... ... сай келе бермейтінің көреміз.
№4
Фискалдық саясат – бұл мемлекеттік шығыстар мен салықтардың жоспарланған
өзгерістері арқылы тұтас сұранымның қажетсіз ... ... алу ... бағытталған бюджет саясаты. Бюджет кодексі ... ... ... орта ... ... ... ... процесті іске асыруын анықтайды. Ал бюджеттік ... ... ... ... ... жасалып, алдымыздағы үшжылдық
мерзімге салықтық-бюджеттік бағдарламаны анықтайтын арнайы құжат - ол
Үкіметтің Орта ... ... ... атты ... Бұл ... елдің Орта
мерзімді әлеуметті-экономикалық даму жоспары мен ... да ... ... ... ... жыл сайын бір жылға ... ... ... ... Бұл құжаттың маңыздылығы мен қажеттілігі, ең
алдымен елдің ... ... көп ... оның қаржы жүйесінің даму
бағыттарына тәуелді ... ... ... ... салықтық-бюджеттік
саясаттың ахуалы мен оның бүгінгі талаптарға сәйкестігімен дәлелденеді.
Келесі қаржы -жылға бюджет жасаудың ... ... ... ... ... ... ... мен оларды тиімді пайдалануға,
экономиканың басымдылық секторларын ынталандыру арқылы мемлекеттік ... ... әсер ... және ... ... демеуді қамтамасыз етуге
себепші болады. Бұл құжат мәнімен ел ... ... ... ... ... ету мен ... ... қайта
бөлісу құралдарының бірі болады.
Кесте 2Қазақстан Республикасының жалпы ішкі ... ... ... ... |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |
| | | | | | | ... ... ... |3250,6 |3776,3|4612,0 |5870,1|7590,6 |10213,7|12660,8 |
|Өрлеу қарқынының |125,0 |116,2 |122,1 |127,3 |129,3 |134,6 |124,0 ... % | | | | | | | ... ... |113,5 |109,8 |109,3 |109,6 |109,7 |110,7 |109,9 ... % | | | | | | | ... ... |112,7 |114,6 |105,6 |107,2 |107,3 |102,6 |100,5 ... қарқыны % | | | | | | | ... ... |109,3 |109,8 |109,9 |109,8 |111,0 |111,1 ... ... % | | | | | | | ... ... шикізат емес салаларының дамуын ынталандыруға ... мен ... ... ... ... ... шикізат жалпы
бағытталған саясаты мақсатты түрде жүргізіліп отыр. 2005 жылдан бастап
экономика құрылыстағы, ... және ... ... ... өсу
қарқыны байқалды. ЖІӨ құрылымындағы мұнай ... ... ... және 2006 жылы ол 14 %-ды ... ... ... ... сауда, көлік пен байланыс, сондай-ақ жылжымайтын
мүлікпен ... ... ... үлес ... ЖІӨ ... ... үлес салмағы 2001 жылдан 2006 жыл аралығындағы
кезеңде орташа 51,4 %-ды құрады. Жоспарланатын орта ... ... ... ... ... ... ... бірі жан басына
шаққандағы ЖІӨ-нің деңгейі ... ... ... ... дамыған
елдерінің деңгейінде азаматтар тұрмысының жоғары стандарттарын жасау елдің
әлеуметтік-экономикалық саясатының негізгі стратегиялық міндеттерінің бірі
болып ... Бұл ... ... Қазақстан жоғары табыстарға жетті.
Мәселен, жан басына шаққандағы ЖІӨ 2000 ... ... 4,3 ... ... жылы 5292 АҚШ ... құрады.
Сурет 1. Жан басына шаққандағы ЖІӨ-нің 2007-2010 жылдарға арналған болжамы:
ЖІӨ-нің орташа жылдық нақты өсімі 2008-2010 ... ... ... ... бұл 2008 жылы ЖІӨ-ні 2000 жылға қарағанда екі еселеу жөніндегі
міндетті орындауды қалыптастыруға мүмкіндік береді.
2010 жылға 10 мың АҚШ долларынан ... ... ... ... жан
басына шаққандағы ЖІӨ қарқынды өсуі жалғасады, бұл 2005 ... ... ... ... ... Осының негізінде халықтың орташа айлық табысының одан
әрі өсуі қамтамасыз етіледі.
Мұнайға әлемдік баға бір баррелі үшін 60 АҚШ ... ... ... бұл ... ... мен газ ... ... көлемі жылына орташа 8,9%
өсетін болады және 2010 жылы 84 млн. тоннадан астамын құрайды.
2005-2006 жылдар ішінде инфляцияның орташа ... ... ... ... ... ... ... қарыз бен экспорттық пайда
түріндегі шетелдік валютаның ағымы үлкен әсер етеді. Орта мерзімді кезеңде
инфляциялық ... ... ... ... мен ... Банктің ақша-
несие саясатымен қоса жалғастырылатын болады.
Инфляцияның орташа жылдық деңгейін 2008-2010 жылдары 6-8% ... ... ... ... ... Республикасының 2008-2010 жылдарға арналған негізгі
макроэкономикалық көрсеткіштерінің болжамы
|Атау көрсеткіштері |2008 |2009 |2010 ... ... |15249,4 |18145,0 |21348,7 ... ... ... жылға қарағанда % |109,6 |109,2 |108,6 |
| ... ... ... ... есеппен % |6 - 8 |6 - 8 |6 – 8 ... ... ... (ФОБ) |50201,7 |57213,9 |62078,8 ... ... ... (ФОБ) |43519,7 |51560,6 |59760,5 ... конденсаты мен мұнай өнімі, млн.тонн. |70 |78 |84 ... ... ... 1 баррельге 1 долл. |60 |60 |60 ... ... ... ... ... жоғарғы қарқынын қамтамасыз
ету және ел азаматтары әл-ауқатының деңгейін арттыру үшін қажетті ... ... ... ... процесін реформалау қаржы менеджментінің қағидаттарын енгізу
алғышарттарын жасайды, яғни, орындайтын функцияларды әкімшілендірілетін
бағдарламалардың тиімділігі ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін нақты мүмкіндіктерге бейімдеу жөніндегі
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің өкілеттіктерін кеңейту.
2009 жылдан бастап үш жылдық бюджеттік ... көшу іске ... ... ... республикалық бюджеттің жобасын әзірлеу
экономика дамуының бюджет кірістері мен шығыстарын орта мерзімді
болжамдауда бар тәжірибеге және бюджет процесінің жетілдірілген әдістеріне
негізделетін және ... ... ... ... реформалау құрылымы
Бюджет процесі тұрақтандырылады және сабақтастырылады, өйткені бюджетті
қалыптастыру процесінің алғашқы нүктесі болып алдын-ала бекітілген шығыстар
мен кірістердің болжамы болып табылады. ... ... ... бұл ... өткен жылғы болжам бір жылға алға жылжытылатын
болады.
№5
Нәтижелерге бағдарланған ... – бұл ... ... ... ... мен ... қаражатын пайдаланудың күтілетін
нәтижелерінің қоғамдық маңыздылығын ескере отырып, мемлекеттің мақсаттары,
міндеттері мен функциялары бойынша бөлуді қамтамасыз ететін бюджетті
жоспарлау, атқару және атқарылуын ... ... әдіс ... мен ... бюджет қаражатын жұмсаудың ең
тиімді жолдарын таңдауға, жоспарланған нәтижелердің деңгейін және олардың
сапасын уақтылы бағалауға мүмкіндік береді. Бюджетті ... ... ... ... 1. ... ... ... Ол үшін (схема нәтиже). Осы нәтиже бойынша бюджетті жоспарлауда
мынандай жұмыстарды ... ... ... 1) ... ... ... Мыс: Құқық қорғау органдарының қызметтерінің нәтижесі,
қылмысты болдырмау, оның ... ... ... ... одан әрі ... үшін ... ... және әдістемелік база жасалды. Біріншіден, мемлекеттік холдингтер
мен ... ... ... жол ... Екіншіден, экономиканың
мемлекеттік саласын басқарудың корпоративтік үдерістері өмірге ... ... ... мемлекеттік активтерді тиімді бақылау және
басқару үшін жаңа тетіктер қалыптастырылды. Нәтижесінде ... ... және ... бағыты жөніндегі тұжырым
бекітілді. Мемлекет үлесі бар 25 акционерлік қоғамға корпоративтік басқару
үдерістері ... ... ... ... ... мемлекеттік
активтер анықталды. Мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі ... ... ... ... ...... жылы мемлекеттік
жоспарлаудың жаңа жүйесін енгізу мақсатында соңғы нәтижеге ... ... ... ... ... ... ... органдарда жаңа жүйенің қанатқақты жұмыс істеуіне мүмкіндік
жасау үшін Бюджет кодексіне өзгерістер енгізілді. Жалпы алғанда, өткен ... ... ... ... жұмысымыздың тиімділігіне негіз береді.
Қазақстан Республикасы Президентінің “Қазақстан халқының әл-ауқатын ... ... ... ... ... атты ... ... ескере отырып, министрлік өзінің 2008 ... және ... ... ... ... ... ... бес бағыттан
тұратын бұл стратегиялық ... ... таяу ... ... ... ауқымы айқындалған, – деді ... ... ... ... арасында жауапкершілікті нығайту керек.
Мемлекеттік аппараттың қызметі қойылған мақсаттар мен міндеттерге нақты
байланыссыз формалды процестер мен ... ... ... ... көбі тиімсіз, уақытында шешілмейді немесе жалпы
шешілмейді. Өйткені мемлекеттік аппараттың қызметкерлерінде өз жұмысына
деген жауапкершілігі аз. Оны ... үшін ... ... ... бір іс – шаралар қолдану керек. Сол кезде өз
жұмысына деген жауапкершілігі арта түсетін шығар.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... басқару
деңгейлері арасындағы қайталама мемлекеттік функцияларды алып тастау, оның
ішінде облыс-аудан-ауыл деңгейлері бойынша кезең-кезеңімен 2010 жылы -100 ... 2010 жылы - ... ... ... ... ... ... қызметінің тиімділігін кезең-кезеңімен бағалау керек.
Сондықтан, Министрлік мемлекеттік жоспарлау жүйесін реформалауды өзі үшін
орта мерзімді ... ... ... стратегиялық бағыт ретінде
айқындайды.
Осы бағыт шеңберінде нәтижелерге бағдарланған және ... ... ... ... ... бағытталған мемлекеттік жоспарлау
жүйесін енгізу жоспарланады.
-----------------------
[1] С.Құлпыбаев.Қаржы: Оқулық – Алматы – 2007 ж.
[2] Өтебаев.Б.С. Мемлекеттік бюджет: Оқулық. – ... ... ... Орта ... ... саясатты әзiрлеу ережелерi
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі
[4]
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта мерзімді
фискалдық саясаты
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 ... 29 ... № 754 ... ... И.И., ... М.М ... теория статистики. Москва: Финансы и
статистика, 2004 год. 656с.
[6] ... Т.В. ... ... и ... ... ... и
статистика, 2004 год. 318с.
[7] Қазақстан Республикасының Президентi Нұрсұлтан Назарбаевтың
Қазақстан халқына Жолдауы"Егемен Қазақстан" 2008 жыл 7 ... N 36 ... ҚР ... ... ... ... №12\96
[9] Қазақстан өңірлері (қысқаша статистикалық анықтамалық) \Қазақстан
Республикасы Статистика агенттігі.Алматы,2007 ... ... Ж.М ... ... РК: ... и ... развития.
Алматы:2005г.40с.
[11] Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007-2009 жылдарға арналған
бағдарламасының басым бағыттары. ... Орта ... ... ... ... ережелерi
Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 24 сәуірдегі № 548 «Қазақстан
Республикасының Бюджет ... ... ... ... ... жетілдіру жөніндегі
зерттеулердің қорытындылары туралы"
Есеп комитетінің каулысы. www.esep.kz
[14] Нәтижелерге бағдарланған мемлекеттік жоспарлау жүйесін енгізу
жөніндегі Концепциясы.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 ... 26 ...... ... 2007 ... ... ... 2008 жылға және
таяу болашаққа арналған басым міндеттері туралы” Алқа мәжілісінде Экономика
және бюджеттік жоспарлау министрі Бақыт Сұлтанов ... ... ... ... ... мен ... кодексті жетілдіру туралы" -
Қаржы бірінші вице-министрі
Қ. Келімбетовтың баяндамасы (14.06.2002 ж.). www.e.gov.kz
-----------------------
Бюджеттендіру, ... ... ... ... ... ... жасау және ұсыну процедурасы
Бюджет шешімдерін қабылдау және Парламентте қорғау
Бюджет ... ... және ... ... ... ... ... атқару және мониторингті атқару
Сыртқы және ішкі бақылау процедурасы
Макроэкономикалық тұрақтылық
Оңтайландыруды бюджеттік құралдармен басқару
Макроэкономикалық тұрақтылық
Бюджет шығысының ... және ... ... өтінімін жасау және ұсыну процедурасы
Бюджет сыныптамасын ... ... ... ... және ... ... ... және мониторингті атқару
Бюджеттендіру, нәтижеге бағдарланған
Сыртқы және ішкі бақылау процедурасы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бюджеттік жоспарлау мен болжау75 бет
Жергілікті бюджетті жоспарлау және болжау мәселелері75 бет
Мақтарал ауданының жергілікті бюджетін жоспарлау және болжауды ұйымдастыру70 бет
Қазақстан Республикасындағы болжау мен жоспарлаудың дамуын талдау62 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті: реттеу, жоспарлау және жобалау61 бет
Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен болжаудың теориялық және методологиялық негіздері44 бет
Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен болжаудың теориялық және методологиялық негіздері туралы147 бет
Мемлекеттік бюджет шығындары және оны реттеу механизмі43 бет
Әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын шығындарды топтастыру10 бет
Алматы қаласының сейсмо-белсенділігін зерттеу17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь