Көкөністерден ұзақ сақталатын өнім өндіру технологиясын өңдеу

1. Кіріспе
2. Әдеби шолу
2.1. Шикізатқа сипаттама.
2.2. Қосымша материалдарға сипаттама
3. Өнімнің құрам бөліктерінің қатынасын анықтау
4. Кептіру әдістеріне сипаттама.
5. Эксперименттік бөлім.
5.1. Жаңа өнімге рецептура құру.
5.2. Өнімнің химиялық құрамына анализ жасау.
5.3. Қорытынды жасау
6. Жеміс . көкөніс өнімдерінің тағамдық, биологиялық құндылығы және
қауіпсіздігі.
Қолданылған әдебиеттер
Консерві зауыттарын жаппай жобалау жұмыстары 30 жылдардан басталды.
Орташа қуатты консерві зауыты жылына шамамен 50 мың тонна өсімдік шикізатын өңдей алады. Алайда мерзімге байланысты консерві зауытының жазда тәуліктік өнімділігі 2 мың тонна. Егер көптеген ірі консерві зауытының шикізат аймағының радиусы 100 км болса, бұл шикізатты өсіру аймағынан консерві зауыттарына жеткізу жұмыстары соншалықты қиын екенін көрсетеді.
Бірнеше жыл бұрын жемістер мен көкөністер консерві зауыттарына ағаш жәшіктер арқылы жеткізілетін. Кейбір консерві зауыттарында осындай тасымалдау құралы әлі күнге дейін қолданылады. Шикізатты ағаш жәшіктерде тасымалдаудың бірқатар кемшіліктері бар, олар: тиеу – түсіру жұмыстарының қиындығы; жәшіктерді санитарлық өңдеудің қиындығы; әсіресе, жәшіктерді жасайтын ағаш қырланып, өңделмесе. Сонымен қатар, ағаш жәшіктерді үздіксіз жөндеп, жаңартып отыру қажет.
Соңғы кездері алмаларды, баклажан және кейбір тамыр жемістерді шикізат алаңына ыдыссыз тасымалдау қолданылып жүр. Бұл кезде машинамен жеткізілген шикізатты тасымалдау гидравликалық және басқа да транспортерлармен жүзеге асырылады.
Консерві өнеркәсібіне томат пастасы, жасыл бұршақ, жеміс – жидек шырындарын және басқа да консервілер өндіруде жоғарғы өнімділіктегі механизацияланған және автоматтандырылған желілер енгізілді. Бұл желілердің бір бөлігі бізде өндіріледі, ал бір бөлігі Венгриядан әкелінеді. Сонымен бірге комплексті желілерді және бөлек машиналар және аппараттарды Болгариядан, Югославиядан, Италиядан, ФРГ-дан, Франциядан, Жапониядан сатып алады.
Механикалық жинау комбайндары және шикізатты ыдыссыз жеткізу кеңінен қолданылуда. Сонымен бірге, еңбек шығынын тез төмендететін банкадағы консервілерді қоймада өңдеу желісі енгізілуде.
Қазіргі кезде жаңа ыдыс түрі қолданылуда, олар: қақпағы оңай ашылатын шыны ыдыстар, жұқа қаңылтыр ыдыстар, полимер ыдыстар. Үлкен ыдыстарда жартылай фабрикаттар және қоғамдық тамақтануға арналған түстік консервілер дайындалады.
Асептикалық консервілеу, үздіксіз стерильдеу, ағымда жоғарғы температурада стерильдеу, үздіксіз булау және т.б. сияқты жаңа техника және технология жасалуда, енгізілуде.
Әртүрлі концентрленген жидектер және көкөністер шырындарын, тез мұздатылатын дайын түстік тағамдарын, әртүрлі шикізат қоспасынан жасалған жеміс-жидек өнімдерін және басқаларын өндіру арқасында өнім ассортименті кеңейіп жақсаруда.
1. Кац Зинаида Абрамовна
«Новые способы сушки овощей и фруктов»
-Москва: легкая и пещевая промышленность, 1975 – 48 с.
2. Самуил Адольфович Генин
«Технология сушки картофеля, овощей и плодов»
-Москва: пещевая промышленность, 1971 – 187 с.
3.С.П.Агапов, В.А.Герасимов, Н.Н.Тарбеева
«Столовая свекла»
-Москва: Государственное издательство колхозной и совхозной литературы
«Сельхозгиз», 1935-72 с.
4. Е.Г.Гринберг, А.А.Романцова, Г.К.Машьенова
«Свекла, морковь, редис»
-Новосибирск: Западно-Сибирское книжное издательство, 1977-106 с.
5. И.В.Васильев, Н.И.Матинен
«Выращивание свеклы и моркови»
-Ленинградское газетно-журнальное и книжное издательство, 1949-48 с.
6. Р.И.Изатуллаева, Е.К.Хайрушев
«Картоп және көкөніс аурулары»
-Алматы: Қайнар, 1988-172 б.
7. Кац Зинаида Абрамовна
«Производство сущенных овощей, картофеля и фруктов»
-Москва: легкая и пещевая промышленность, 1984-216 с.
8. Шаңырақ үй-тұрмыс энциклопедиясы.
-Алматы: Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы, 1989-567 б.
9. Л.К.Сафина, Е.П.Петров.
«Аптека на грядке»
-Алматы: Қайнар, 1990-368 с.
10. Под редакцией кандидат технических наук В.Н.Гуляева
«Сущенные овощей и фрукты»
-Москва: Пищевая промышленность, 1980-184 с.
11. Под редакцией А.А.Покровского
«Химический состав пищевых продуктов»
-Москва: Пищевая промышленность, 1977-236 с.
12. Под редакцией А.К.Смагулова
«Качество и безопасность сельскохозяйственной пищевой продукции»
-Алматы: Каз.Нац. Аграрный Университет, 2002 г.
13. Л.В.Донченко, В.Д.Надыкта
«Безопасность пищевой продукций»
-Москва: Пищепромиздательсво, 2001-544 с.
14. В.В.Закревский
«Безопасность пищевых продуктов и биологический активных добавок к пище»
-ЗАО ГИОРД, 2004-278 с.
15. Борис Покровский
«Свекла вместо лекарств»
-Москва: АСС-Центр, 2006-62 с.
16. Г.И.Касьенов, А.В.Бурцев, Б.А.Грицских
«Технология производство сухих завтраков»
-Ростов-на-Дону: Издательский центр «март», 2002-92 с.
17. Е.Г.Горун
«Сухие завтраки из зерновых продуктов»
-Москва: Пищевая промышленность, 1968-70 с.
18. Г.И.Касьянов, Г.В.Семенов, В.А.Грицских, Т.Л.Троянова
«Сушка сырья и производство сухих завтраков»
-Москва-Ростов-на-Дону: Издательский центр «март», 2004-158 с.
19. Полевая М.А.
«Морковь против опухолей и мачекаменных болезни»
-Санк-Петербург: «Весь», 2005-106 с.
20. Самсонов З.В.
Журнал «Переработщик», №1, №12
-Москва, 2005
        
        М А З М Ұ Н Ы
1. Кіріспе
2. Әдеби ... ... ... ... ... ... ... құрам бөліктерінің қатынасын анықтау
4. Кептіру әдістеріне сипаттама.
5. ... ... Жаңа ... ... ... Өнімнің химиялық құрамына анализ жасау.
3. Қорытынды жасау
6. Жеміс – көкөніс өнімдерінің ... ... ... және
қауіпсіздігі.
Қолданылған әдебиеттер
| |
| | | | | | |
| | | | | ... ... |
| | | | | | |
|. |Пар. ... ... ... |
| | |№ | | ... | |
| | | | | |н ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | |н | | |
| | | | | ... | | ... ... Л.С.| | | | | | ... ... Л.С.| | ... | |
| | | | | |АТУ |
| | | | | ... ... | | | | |
| |С.Ш. | | | | ... ... Н.Е. | | | | |
| ... ... ... жобалау жұмыстары 30 жылдардан басталды. ... ... ... ... ... ... 50 мың ... өсімдік шикізатын өңдей|
|алады. Алайда мерзімге байланысты консерві зауытының жазда тәуліктік өнімділігі 2|
|мың тонна. Егер көптеген ірі ... ... ... ... ... 100 км |
|болса, бұл шикізатты өсіру аймағынан консерві зауыттарына жеткізу жұмыстары ... қиын ... ... ... жыл ... ... мен ... консерві зауыттарына ағаш жәшіктер |
|арқылы жеткізілетін. ... ... ... ... ... құралы әлі |
|күнге дейін қолданылады. Шикізатты ағаш жәшіктерде тасымалдаудың бірқатар ... бар, ... тиеу – ... жұмыстарының қиындығы; жәшіктерді ... ... ... ... ... ... ағаш қырланып, |
|өңделмесе. Сонымен қатар, ағаш ... ... ... ... ... ... кездері алмаларды, баклажан және кейбір тамыр жемістерді шикізат алаңына |
|ыдыссыз тасымалдау ... жүр. Бұл ... ... ... ... ... ... және басқа да транспортерлармен жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... жеміс – жидек шырындарын және |
|басқа да консервілер өндіруде жоғарғы өнімділіктегі ... және ... ... енгізілді. Бұл желілердің бір бөлігі бізде өндіріледі,|
|ал бір бөлігі Венгриядан әкелінеді. Сонымен бірге комплексті желілерді және ... және ... ... ... ... ФРГ-дан, |
|Франциядан, Жапониядан сатып алады. ... ... ... және ... ... ... кеңінен қолданылуда.|
|Сонымен бірге, еңбек шығынын тез төмендететін банкадағы консервілерді қоймада |
|өңдеу ... ... ... кезде жаңа ыдыс түрі қолданылуда, олар: қақпағы оңай ... шыны ... жұқа ... ... полимер ыдыстар. Үлкен ыдыстарда жартылай |
|фабрикаттар және қоғамдық тамақтануға арналған түстік ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы температурада |
|стерильдеу, үздіксіз булау және т.б. сияқты жаңа техника және ... ... ... ... ... ... және ... ... тез мұздатылатын |
|дайын түстік тағамдарын, әртүрлі шикізат ... ... ... ... және ... ... ... өнім ассортименті кеңейіп жақсаруда. |
|Жеміс-көкөніс консерві зауыттарының жұмыстарының үлкен кемшілігі жыл ішінде ... ... ... ... Осы ... процеспен күресу үшін |
|қыстық периодта өңделетін жартылай фабрикаттар дайындалады. Келесі өндірістік ... үшін ... ... ... сақтау кеңінен |
| | | | | | |
| | | | | ... ... |
| | | | | | |
| |Пар. ... ... ... |
| | |№ | | ... | |
| | | | | |н ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | |н | | |
| | | | | ... | | ... |Сыздықова Л.С.| | | | | | ... ... Л.С.| | ... | |
| | | | | |АТУ |
| | | | | ... ... | | | | |
|. |С.Ш. | | | | ... ... Н.Е. | | | | |
| ... ... кеңінен қолданылған жартылай фабрикаттарды сульфиттеу |
|процесі жоғары ... ... ... ... ... ... ... ауыстырылды. ... ... ... ... Мысалы, цитрусты жемістер шырынынан|
|сусын өндіреді, ал қабығы алкогольсіз сусындар өндірісінде қолданылатын эфир |
|майын алуда қолданылады. ... ... май, ... ... активті көмір, тыңайтқыш және басқаларын |
|алу өндірістерінде кеңінен ... ... ... ... ... биохимиялық және физико-техникалық |
|өңдеу әдістері кеңінен қолданылуда, олар: қоймалжыңды электр тогымен өңдеу және |
|сығылған шырынды ... ... ... ... өңдеу кезіндегі эфир |
|майларын қайтару; қуырылған балық және көкөністерді вакуумде салқындату т.б. ... ... ... ... әдісін қолдану жөнінде зерттеулер |
|жүргізілуде. ... ... ... - ... ... ... ... мақсаты |
|шикізатты құрамындағы бағалы заттарын жоғалтпай, ұзақ сақталатындай етіп өңдеу |
|керек. ... жас ... ... ... олар тез ... ... |
|нәтижесінде тұтыну мерзімі қысқарады. ... ... ... жеміс-көкөніс, ұнтақ тәрізді өнімдер, |
|тез тоңазытылатын және ... ... ... ... халықты жыл бойы |
|немесе түсімі аз жылдары қор ... ... ... ... ... картоп, консерві, балық, ет және сүт, тағамдық |
|концентраттар өндірісте ауыстырылмас жартылай ... ... ... Және де ... ... ... қор ретінде қолданылады. Кептірілген көкөністер,|
|картоп т.б. жеке және қоғамдық тамақтануда кеңінен қолданылады. ... ... бірі ... ... ... ... – аз ... бөлшектеу ыдысының кеңінен қолданылуы, жақсы тасмалдануы, ұзақ |
|сақталуы және суықтың қатысынсыз жақсы ... ... ... ... шамамен 70-90% су болады, сондықтан тез солып, |
|шіріп бұзылады. Егер ... су ... 18-25% ... ал картоп үшін |
|12-14% дейін төмендетсек, микроорганизмдер әсеріне тұрақты, бұзылмайды және ... бір ... ... ұзақ ... ... жарамды болады. ... ... ... ... жеміс-көкөністердің көлемі 3-5 |
|есе кіші болады. Ал массасы шикізат массасының 1/5...1/7-дей болады. ... ...... престеу және брикеттеуде олардың көлемінің |
|кішіреюі байқалады. Салмағы мен көлемінің ... ... және ... кезінде |
|ыдыстардың, қойма ауданының, еңбек және тасымалдау құралдарын үнемдеуге септігін|
|тигізеді. ... ... ... ... өнім ... ... |
|кептірілген картоп, кептірілген көкөністер (сәбіз, пияз, ақтамырлар, ... ... ... ... ... т.б.), құрғақ картоп езбесі, картоп крекері |
|және басқа да картоп өнімдері. ... ... ... ... гарнирлік тоңазытылған картоп, қытырлақ |
|картоп, котлеттер т.б. ... ... ... ... ... ... ... және |
|техникалық дайындығын жоғарылатуды талап ... ... ... ... ... ... және жаңа технологиялық процестерді ... үшін ... ... ... ... |
| ... ... ... ... суды ... онда ... ... етуі жойылады. Мұндай жағдайда микроорганизмдер өлмеуі де мүмкін, ... ... ... ... ... Сол ... ... өнімдерін сақтау |
|және консервілеуде кептіру әдісінің маңызы өте зор. |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... шолу ... ... ас. ... ... ас – ұзақ ... ... ... ... адам организмінде|
|оңай қорытылатын, үлкен сұранысқа ие тамақ өнімдері. Бұл өнімдердің ассортименті |
|әртүрлі және оларды түрлі ... ... ... ... ... ... ұлпа, чипсы, экструдирленген өнімдер ретінде шығарады. Қазіргі заман |
|сұраныстарына байланысты құрғақ таңертеңгілік астың ... ... ... ... жаңа құрылысты немесе композициялы жаңа технологиялар ойлап табылуда.|
|Мысалы, астық тектес өсімдік, тұқым, крахмалды өнімдер, тағамдық және ... ... қосу ... ... ... ас ... ең кең ... әдісі – жоғары температуралы |
|экструзия. Бірақ процесс кезінде экструзия камерасындағы жоғары температура және |
|қысым ... өнім ... ... ... ... мөлшері жойылады. Сонымен|
|қатар, экструдирленген өнімдердің аз мөлшердегі шектік салмағы тасымалдау кезінде|
|қосымша шығындарға әкеледі. ... ... ... ... ас ... картоп қоспасына |
|түрлі тағамдық және дәмдік ... ... ... майында қуыру арқылы алынған |
|қытырлақ картоп түрінде шығарылады. ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге биологиялық құндылығын төмендететін |
|крахмал қолданылады. ... ... ... ... кезінде қытырлақ картоп бетінде майдың көп мөлшері|
|адсорбцияланып, соның ... өнім ... ... сақтау кезінде олардың |
|тұрақтылығын нашарлатады. Майды бірнеше рет қолданудан оның сапасы өзгеріп, дайын|
|өнімнің ... ... ... ... саны ... түзілген |
|мелоноидиндер өнімді қарайтады). Чипсыларды қуыру кезінде май қатты қызып ... ... ... аминқышқылдар канцерогендерге, десульфидтеу, дезамидирлеу, |
|құрылысты изомерлену және модификация нәтижесінде ... ... және ... ... ... ... ... атындағы технологиялық институтта чипсы түріндегі құрғақ ... ... ... ... емес ... және ... қосу ... зерттеулер |
|жүргізілді. Негізгі шикізат ретінде астық тектес өсімдік ұндарын: жоғарғы сортты |
|бидай ұнын, кебілген қара ... ... ТУРБ ... сулы және ... бұршақ тұқымдас өнімдер: үрмебұршақ және асбұршақты қолданды. ... ... ... ... ... ... ... консистенцияға |
|жеткенше араластырады, алдын-ала май жағылған ыдысқа құйып алып, пештерде ... ... соң ... жұқа ... ... болып шығады. Өнімдерді |
|салқындатқаннан соң осы ... ... сапа ... ... ... ... өсімдік майымен қуыру арқылы алынған картоп чипсыларының |
|көрсеткіштерімен салыстырады. ... ... ... әртүрлі ұн түрлері мен сорттарынан, сонымен |
| |
| | | | | | |
| | | | | ... ... |
| | | | | | |
| |Пар. ... ... ... |Бет |
| | |№ | | ... | |
| | | | | |н ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | |н | | |
| | | | | ... | | ... ... Л.С.| | | | | | ... ... Л.С.| | | | |
| | | | ... шолу |АТУ |
| | | | | ... ... | | | | |
|. |С.Ш. | | | | ... ... Н.Е. | | | | ... ... ... ... ... ұнымен қоспасынан алынған чипсылар жақсы |
|органалептикалық және физико-химиялық көрсеткіштерге, жағымды иіс пен дәмге, ... ... ... ... ... ие ... ... ұн мөлшерінің 60% асатын сұлы ұнын қолданғанда, ащы дәм пайда болды. Өнім ... ... ... ... ... емес, өнім беріктілігі төмендейді. |
|Жалпы ұн мөлшерінің 60% ... ... қара ұн, ... ... ... |
|ұндарын қосса, өнімдер тығыз, қатты болады, суды сіңіру қабілеті ... ... ... ... ... Барлық алынған өнімдер бақылаудан төменгі ... ... бұл ... ... ... ғылымының ... ... ... деген сөз. Алынған көрсеткіштер есебінен біз чипсыларды|
|жоғарғы сортты ұннан, сонымен қатар жалпы ұн массасының 60% ... қара ... ұн, ... сулы, асбұршақ, үрмебұршақ ұнынан жасаған дұрыс деген ұсыныс|
|береміз. ... ... ... және ... дәм, түс, ... ... беру үшін, |
|сапа көрсеткіштерін және биологиялық құндылығын жоғарлату мақсатында ұнның жалпы|
|массасының 30,40,50% ... ... ... ... ... 10,20,30% томат |
|пастасын, 5,10,15% топинамбур ұны қосылған чипсы өндірісін зерттеген. ... ... ... ... ... ... жағымды иіс пен дәмге, біртекті|
|нәзік консистенцияға, ашық қызғылт немесе сары ... ие ... ... ... |
|қоспалар ұнның жалпы массасының 50% асса, қамыр тым ... ... ... |
|жарамай қалады. Ұнның жалпы массасының 30% асатын томат пастасы ... ... ... тән дәм пайда болып, құрылысы қатты болады. ... ұны ... ... ... түсті, кофе дәмді болады, жақсы |
|шайналады, бірақ, егер қоспа 10% асса, онда ... ... түс, ... тән дәм, ... нүктелі дақтар пайда болып, құрылысы біртексіз болады. Топинамбур ұнын |
|қолдану өнім калориясын 3-4% төмендетуге, емдік ... бар ... ... ... береді. ... ... ... ... ... төмендететін, түсі мен |
|құрылысын жақсартатын ... ... ... ... екенін көрсетті. |
|Негізінен алма, сәбіз, итмұрын езбелерін 40%-ке дейін, томат пастасын 20% ... ұнын 10% ... ғана ... жөн. ... себепті жүргізілген зерттеулер астық астық және бұршақ тектес өсімдік ... ... ... қосу ... ... ... ... ас |
|өндіруде тиімді екенін дәлелдеді. Бұл құрғақ таңертеңгілік ас ассортиментін ... ... және ... ... ... ... ... мүмкіндік |
|береді. ...... ... сұлы ... мен ... ... ... қосылған қосынды.|
|Өндірушінің мүмкіншіліктеріне қарай мюсли кептірілген жемістемен, балмен, ... ... т.б. ... ... ... өсімдіктерден ... ... ... ... сүт, ... ... нәрсу немесе жеміс |
|шырынын құяды. ... ... ас – ... 90 ... басында шықты. Йогурт – айран емес |
|сияқты, мюсли – сұлы ... ... ... ... ... ...... |
|аминқышқылдары, белоктар, майлар және минералды заттары бар біріктірілген өнім, |
|яғни ... ... ас. ... ... ... ... яғни 80% астық|
|тектес өсімдіктер құрайды. Бұл бидай, тары, сұлы ... ... ... ... ... ... ... Оларды кептірілген ... бал, ... ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Астық тектес өсімдіктерде В |
|және Е тобының витаминдері көп мөлшері кездеседі. Әрине, астық тектес ... ... мен ... тыңайтқыштар қосылмайды, ал жемістер ... ... Мюли ... ... ... ... түрлері өте |
|қатты ұқсайтын ботқа пісіретін емес, инфрақызыл сәулемен өңделген ұлпалар немес |
|дәндер қолданылады. Бұл төгілгіш мюслиді ... шикі ... ... ... ... ... ... ...... ... асы ... ... ... үлгісі болып |
|табылады. ... ... ... ие. ... жеке өзі де, сүт, ... ... шырын қосса|
|да тәтті; ... ... ... көп уақыт кетпейді; ... ...... ... пайдалы заттар қоры. Мюсли құрамына кіретін |
|астық ... ... ... ... ... мен микроэлементтерге |
|өте бай. ...... ... ... рационының ажыратылмас бөлігі. Құрғақ ... ас ... ... ... ... жаймен қорытылып, |
|калориясы төмен болғанымен тойымды әсер береді. Микроэлементтер тері және шашқа |
|пайдалы әсерін тигізеді. Сол ... ... ... ... асы деп ... ... ... ... ... ... ас ... ... өте ... ... тұрады. |
|Ұлпа өндірісінде әрбір дән ... ... ... ... ... өнім ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар ... ... ... дәл сақталуына, орындалуына байланысты. |
|Жеміс қоспасын дайындаудың негізгі технологиялық ... ... және ... ... кептіру. Неғұрлым жоғарғы сапаны шикізат сублимациясы |
|қамтамасыз ... ... бұл ... түседі, сол себепті өндірушілер жоғары |
|температурамен кептіруді жиі қолданады. ... ... ... бөлшектеуде бірқатар қиыншылықтар туады. ... ... ... ... ... емес: жеміске көптеген керек емес зат |
|жабысып, механикалық аппарат жұмысын атқара алмайды. Кептірілген массаны қосымша|
|кептіреді немес қолмен бөлшектейді. ... ... ... ... пісіріп, қопсытып, экструдирлейді. Дайындаудың ең|
|кең қолданылатын әдісі - ... ... ... жиіліктегі токпен немесе |
|инфрақызыл ... ... тез ... ... ... ... ... 10-12 параметрлермен қадағаланады. Негізгілері |
|ылғалдылық, ұндылық (бөлшектеу және тасымалдау кезінде ұлпалардың ұнға айналу |
|қабілеті) және ... ... ... ... ... қиын ... ... өндірушілер дайын ұлпаны сатып алады. ... ... ... ... ... дайындау процесі қарапайым. ... ... ... ... мөлшерлейді. Дәндерді дражирлеу |
|барабанына салып, араластырады. ... соң ... ... ... ... осы кезде алдын-ала дайындалған жеміс ұнтағы қосылады. Астық тектес|
|қосылыс бір конвейермен, ал дәмдік қоспалар бөлек конвейермен ... ... ... ... ... дайын өнім шығады. ... ... ... ...... пакеттерді ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... жасалған қытырлақ картопты, яғни чипсыды ХІХ ғасырда картоп отаны |
|Америкада өндіре бастады. Алдымен ... ... ... ... ... ... майында қуырған, яғни чипсы өндіру процесі кәдімгі картопты қуыру сияқты|
|болады. Селекциялық ғылымның дамуы нәтижесінде осы өнім ... ... ... ... түсті. Экономикалық тиімді болу үшін, тұтынушылардың сұранысын жоғарылату|
|мақсатында жаңадан қосымша ... ... ... қондырғылар ойлап |
|шығарылуы керек еді. Бұл орындалды және қытырлақ ... ... ... ... ... жуу, ... тазалау, инспекция, крахмалды жуу, қуыру, тұздау және |
|бөлшектеу. Қондырғылар ойлап шығарылып, сұраныс ... ... ... ... |
|Нақты технологиялық сүлбе шықты. Бүгінгі күнде ол былай көрсетілген: картоп ... ...... және ... ... ... сақтау→өңдеуге |
|жіберу→калибрлеу→тастардан тазарту→ жуу→ инспекция → қабығынан тазарту → |
|инспекция → ... кесу → ... ... ... ... ... ... → |
|салқындату→ ылғалсыздандыру → қуыру → артық май ... ...... ... қосу → салқындату → бөлшектеу. ... ... ... ... ... қасиеттерін |
|жоғалтады, түбірдің химиялық құрамы ... ... ... ... |
|ылғалдылығын жоғалтып, ... қант және ... ... ... ... ... ... аталған процестер әртүрлі қарқындылықпен жүреді. |
|Барлық ... ... ... бұзылуы жоғары ылғалдылықтан болатынын айта |
|кеткен жөн. Кратоп ылғалдылығы 12% дейін болса шикізатың 1 жылға ... ... ... ... ... ... бұл кептірілген картоп, ол оны чипсы өндірісіне шикізат ретінде қолдану |
|мүмкін емес. Соңғы өнімі езбе ... ... ... ... сүт ... ұнтағы |
|түріндегі дайын картоп езбесін келтіруге арналған. Қондырғылар мен технологиялар|
|ойлап шығарылады. Чипсы өндірісінде жаңа технологиялар мен ... ... ... ... тигізген жаңа шикізаттар пайда болуы. Келесі қадам ... ... ... тұз және ... крахмалы қосылған тез дайындалатын ... ... ... әртүрлі формадағы чипсылардың шығуы болды. ... ... ... әртүрлі формасы және дәмді, нәзік ... ... ... ... ... ... құрғақ картоп езбесін крахмалмен, сумен, тұзбен басқа |
|көкөністермен және ... ... ... ... ... қолындығы 2 мм аспайтындай лента түрінде жаяды. ... ... ... ... ... ол ... майында қуырылады. Содан соң |
|әртүрлі формамен өлшемдерге ... ... ... ... Әртүрлі дәмдегі өнімдер ретінде ... ... ... ... ... ретінде келтірейік:|
|пияз, сарымсақ, бұрыш, тмин, қырыққабат, ірімшік, қызылша қосылған Беларустық |
|формаланған чипсылар және ... ... ... ... ... ... ірімшік, қызылша, картоп – асбұршақ, картоп – ... ... ... ... ... чипсылармен қатар снектер, яғни пелетті чипсылар өндірілді. ...... ... ... ... ... ... технологиясы: әртүрлі қатынастағы құрғақ картоп езбесін, крахмал, ... тұз, ... ... ... экструдирлеп кептіреді. ... ... ... ... ... астында экструдирлеу кезінде |
|пеллет құрамына кіретін крахмал құрылысты модифицирленіп, өсімдік майында |
|қуырғанда ... ... 4-6 есе ... ... ... ... ... нәзік |
|дәмге және саңылаулы құрылысты болады. Снек өндіру процесі қарастырылған ... ... ... ... ...... рафинирленген өсімдік майында қуырып, тағамдық – |
|дәмдік қоспаларды бетіне сеуіп, салқындатып, бөлшектейді. Снек-дайын өнім сапасы|
|шикізат – пеллет және ... ... ... ... ... ... шетел фирмалары шығаратын Pringles, Lays, Estrella және т.б. чипсы |
|түрлерін ... ... ... ... Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу |
|институты өндірген чипсы технологиясынан ерекшеленеді. ... ... ... жас ... өндірілген чипсылар (Lays, Estrella) |
|және формаланған чипсылар (құрғақ картоп езбесі мен ... Pringles ... ... 165-1800С өсімдік майында минимум 6-7 минут қуырылады. Жоғарыда |
|айтылып кеткендей бұл акриламидтің көп мөлшерде ... ... ... Ал |
|институт технологиясы бойынша чипсы шығару үшін жартылай фабрикат (пеллет) ... ... ол ... және ... ... ... 2-4 секунд өңделіп, |
|акриламид түзілмейді. Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде 1 кг дайын өнімде ... ... ... ... ... және ... өнімдерде (ұн, кебек, картоп, спагетти, күріш, сұлы ... 30 мкг. ... және ... ... ... ... ... пицца, ақ нан, |
|қара нан) 30-80 мкг. ... ... ас, және дәм, ... – 200-250 мкг. ... фри ... ... – 356-600 мкг. ... ... ... – 670-1200 мкг. ... ... Lays) -1280 мкг. ... өнімдерін Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу институтының технологиясы бойынша |
|дайындалған чипсыда 1 кг дайын өнімде 30-50 мкг акриламид болады. Институт ... ... ... ... ойлап шығарды. ... ... ... ... ... қолдануға тиым салынбаған. Оның |
|тәуліктік қажеттілігі 1 ... ... ... Денсаулықсақтау Ұйымы |
|келіскен. Жүргізілген зерттеулерден тамақ өнімдерін Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... – акриламид мөлшері |
|бойынша қауіпті еместігін көруге болады. Сол себепті оларды ... мен ... де ... ... Бұл ... ДУП ... ОАО ... ... ... ... ООО ... Минск қаласы, «Русскарт» Мәскеу|
|қаласы өндіретін чипсылар. Сонымен қатар, дәстүрлі әдіспен шетел фирмалары, ... да ... және ... ... чипсыларында акриламид мөлшері 600 |
|мкг – 1200 мкг, бұл белгілі бір мөлшерден 20-30 есе көп. Сонымен, институт ... ... ... 20-25 ... ... ... қолдану |
|қауіпсіз. Ал шетел чипсыларын күніне тек 0,5-1 ... ғана ... ... ... ... ... ... тамақ өнімдерінің шығу тегі күдікті болып |
|табылады. Мысалы, кеңінен танымал Procter @ Gamble ... ... ... ... ... Pringles чипсыларын баяғыдан бері өндіруде. |
|Бірқатар Батыс елдерінде бұл ... ... ... ... Ал ... олар ... ... жарнамаланып, ескертусіз ... ТМД ... ... ... картоптан жасалған көптеген |
|чипсылар сатылуда, қарапайым халық бұны аңғармайды да, ал күдікті өнімдерді ... бұл ... ... ... ... ... ас «Слайс» - бұл дәмді және пайдалы өнім. Слайстарды аз ... ... ... нәтижесінде бүтін дәндегі барлық пайдалы заттар сақталады:|
|витаминдер, минералдар, ... т.б. ... ... ... ... салауатты өмір салтын ұстанатындарға ауыстырылмас өнім болып табылады. |
|Слайстар өте жақсы ... ... ие. ... және крахмалдан жасалған құрғақ таңертеңгілік ас. ... және ... ... ... ... ас ... жүгері, бидай,|
|арпа, сұлы, күріш, қара бидай ұны және бидай, маис, күріш ... су, тұз, ... ... бал, ... сірнесі, уыт, ашытқы, лицитин, тағамдық ... ... ... ... ... ... қытырлақтары. Бұл жүгеріден жасалған жаңа өнім технологиясын ... ... ... ... ... ... ... қытырлақтары |
|технологиясы картоп крекері технологиясына ұқсас. Оның құрамына жүгері ұны, маис|
|крахмалы және тұз ... ... ... өнім және ... ... ... ... Жүгері қытырлақтарын жартылай фабрикат ретінде қоғамдық тамақтануда |
|және үй жағдайында температурасы 190-2000С майда 2-3 секунд қуырады. ... ... ... ... ... ... ... ас |
|ретінде, ет және балық тағамдарға гарнир ретінде, көкөніс шырындарға, сыраға |
|дәмтатым ... ... ... қытырлақтарын әртүрлі ароматты және дәмдік |
|заттармен байытуға болады. ... ... ... ... маис ... - 50%, тұз – 2,5%. ... |
|«Пионер» елегінен өткізіп тазартып, магнит ... ... ... ... тұз ... ... мамалыга – қамыр дайындайды. Мамалыганы қазанда қайнатады. |
|Қазанға 80 л су ... 2 кг тұз ... 500С ... ... суға 50 кг ұн ... ... араластыру арқылы дайын болғанша пісіреді. Қайнау кезінен бастап, |
|пісіру процесі 10-15 минутқа созылады. Дайын қамыр ... ... болу ... ... ... маис крахмалымен мұқият араластырады. Араластыру процесі ... ... ... ... Осы ... шұжық өндірісінде |
|қолданылатын куттер немесе фарш араластырғышты қолдануға болады. ... ... ... ... 35-40 минут жүргізеді. Алынған массадан саңылауының |
|диаметрі 25-35 мм болатын формаға келтіру ... ... 350 мм ... ... ... қазанда немесе автоклавта қайнатады. Қайнату ұзақтығы 10-15 |
|минут. Қайнатылған шұжықтарды суық сумен шайып, 12-13 ... ... ... ... ... температурада, 80-85% салыстырмалы ылғалдылықта ұстаған жөн. |
|Пісіп жетілуден соң шұжықтарды дискілі кесу машиналарында 1,2 мм ... ... ... содан соң кептіруге жібереді. Жоғары температурада жұқа ... ... ... оларды бастапқысы 25-300С жоғары емес|
|« соңғысы 450С жоғары емес) температурада кептіреді. Дайын жартылай фабрикат |
|ылғалдылығы 11-14% аз ... ... ... жартылай фабрикатты |
|инспекциялап, магниттен өткізіп, сыйымдылығы 8-10 кг ... ... ... ... ... Қоғамдық тамақтану өндірісіне жіберу үшін, ал сауда |
|орындарына ... үшін ... г ... бөлшектейді. Қытырлақ |
|өндіруде оларды қазанда майда 1-2 секунд қуырады. Майды алдын-ала ... ... ... ... өнім ... 3% ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері бойынша |
|қуырылған жүгері қытырлақтарын сақтау мерзімі 10 күн. ... ... ... ... ... ... қасиетке ие. ... ... және ... ... тоң май 2% ... ал қуырылғанда |
|45% болады. ... ... ... ... процесі кезінде көмірсу комплексінің өзгеруі|
|көрсетілген. ... ... және ... ... зат бойынша % мөлшері |
| |
| |
| ... қант ... қант ... ... ... |
| |
|1 |
| |
|2 ... ұны |
| ... ... ... ... (қуырылмаған) ... өнім ... ... |
| |
| ... |
| ... ... |
| |
| ... |
| ... ... |
| |
| ... |
| ... ... |
| |
| ... |
| ... ... |
| |
| ... |
| ... |
| |
| |
| ... ... ... жүгері қытырлақтарын өндіру бағасы басқа құрғақ ... ас ... ... ... ... ... ... ... ... ... бойынша 1 т жүгері қытырлағына |
|(жартылай фабрикат) 1250 кг шикізат ... ... ... ... ұны 593,7 ... маис ... 625,0 кг және 31,3 кг, маис ... 625,0 кг және 31,3 кг |
|тұз. ... ... ... ... ... ... өсімдік майы, тұз және әртүрлі татымдықтар |
|кіретін қамырдан дайындайды. Бұл өндіріс көптеген елдерде кең тараған. ... D.Little and Morton Foods (АҚШ) ... ақ және сары ... сақина |
|тәріздес формалы жүгері чипсыларын шығарады. Қондырғының өнімділігі 1 т/сағат. |
|Жүгері чипсыларын былай ... ... 10-14% ақ ... сары ... ... ... су құйып, үнемі араластыру арқылы қысым астында 30-40 минут ... ... ... ... кальций гидроқышқылын қосады. Пісірілген|
|жүгеріні салқындатып, суық сумен ... ... ... соң суды ... ... |
|дәнді екі сатылы ұсақтауға жібереді. ... ... алу үшін ... ... ... өткізеді. ... ... ... - 50%. ... соң ... ... екі ... |
|арасынан өтетіндей қамыржайғыш машинасына жібереді. Қалыңдығы 1,5-3 мм болатын |
|жайылған қамырды ұзындығы 25-50 мм, ені 15-20 мм ... ... ... |
|формаға келтіретін машинаға ... ... ... ... ... үшін және бос кеңістік болмау үшін шикі чипсы |
|бетін теседі. Кесілген шикі чипсылар конвейр ... ... ... ... майы ... лотогына түседі. Мұнда олар алтын-сары түске жеткенше 170-2100С |
|температурада 1-2 ... ... ... ... ... - 2%, май – |
|33-35% болады. Дайын ... ... ... ... ... банкаларға немесе термопісірілген ... ... ... ... ... Пакеттерді формаға келтіру, |
|оларға чипсыларды толтыру және термопісіру Миро-Пак автоматты желісінде жүзеге |
|асырылады. ... 50% ... шикі ... ... ... жететіндей етіп |
|температурасы 360-3800С болатын пештен 30 секунд ішінде ... ... ... ... ...... ... қасиеттері жақсы сақталу үшін. |
|Қуыру алдында алдын-ала кептірілген чипсыда май мөлшері 25-27% аралығында ... Ал ... ... май 33-35%. ... Foods (АҚШ) ... тұз, ... ұнтағы, пияз, сельдерей, құрғақ сыр, |
|томат ұнтағы, чили бұрышы себілген жүгері чипсыларын шығарады. Ароматты және ... ... ... 218 л ... ... қосады. ... ... ... ... және ... ұны, май, тұз, ... сүт, су, ... бояғыштар кіретін қамырдан жасалады. Кейбір крекер рецептурасына |
|жеміс ұнтағы ... ұсақ ... ... түріндегі әртүрлі жеміс қоспалары кіреді. |
|Сыртқы түрі бойынша жүгері крекерлері жұқа құрғақ мәнер дәмге ұқсас болады. ... ... ... ... ... ... дайындайды. Дайын болған |
|қамырды бірден тік төртбұрыш немесе тік бұрыш ... ... ... ... ... Шикі өнімдерді және дәм, галет т.б. пісіретін пештерде |
|пісіреді. ... ... ... инспекциялап, бөлшектейді. Оларды қағаз ылғал |
|өткізбейтін пакет төселген картон қораптарға буып түйеді. ... ... ... ... ... ... ретінде кофемен, |
|қаймақпен, жеміс шырындарымен ... ... ... ... көп ... |
|National Bisquit (АҚШ) фирмасы шығарады. |
| ... ... ... |
| ... ... ... – Оңтүстік Америка. Еуропаға ол ХVІ ғ., ал Венгрияға ХVІІ|
|ғ. әкелінген. Картоп құндылығы тамақ өнімі ... ... зор. Оның ... ... ғана ... ... ... құндылығы ондағы көмірсуларға ... орта ... 15-19 % ... ... ... ретінде крахмалды айтуға |
|болады, оның мөлшері әртүрлі жағдайларға байланысты болады. Ерте ... ... жай ... ... ... көп ... ... аса ... ... ... және ... ... Дүние жүзінде 150-ден|
|астам түрі бар. Біздің елімізде картоптың көптеген сорттары ... ал ... оның мына ... ... Ерте пісетін алқызыл картоп |
|республиканың барлық облыстарында дерлік, далалық қызғылт картоп Ақтөбе, Семей, |
|Қостанай, Жамбыл, ... ... ... өсіріледі. Сондай-ақ әр мерзімде |
|пісетін Эпикур, Далалық, Курьер, ... 580, ... ... ... |
|Ульяновский, Подарок Родине, Смысловский т.б. сорттары бар. ... ... 13, РР және К ... ... негізі ретінде де ол аса құнды |
|тағам. Басқа көптеген көкөністер мен жемістерге қарағанда С витамині ... ... ... ... жыл ... ... ... организмнің С витаминін |
|қажетсінуі өтілетіндіктен ( әсіресе орталық аймақ пен солтүстікте), оның ... С ... ... ... зор. Жаңа ... ... орта есеппен|
|25 мг% С витамині болады, бірақ уақыт өткен сайын оның мөлшері ... ... ... ... картопта 12мг% С витамині болса, көктемде ... 5-8 мг%-і ғана ... ...... үшін рак ... төзімді, құрғақ зат мөлшері жоғары, жатымдылық|
|қасиеті жоғары, түсімді сортты картоп қолданылады. ... ... ... |
|қолданылады: Октябренок, Лорх, Эпрон, Берлихинген, Коренезский, Смысловский, |
|Воронежский, Курьер, Передовик және т.б. ... және ... ... ірі және ... ... терең орналаспаған көзді |
|картоп таңдалынады. Сонымен қатар картоп сапасы да маңызды болып саналады ... ... ... және ... шалдықпаған), себебі дайын|
|өнім шығымы осыған байланысты болады. ... ... ... түрі ... суда ... 2,3-2,7-ге ісінуі; |
|пісіргенде тез пісуі және ... дәмі ... ... ... МЕСТ ... ... ... ауруға шалдықпаған, өскінсіз, түсі |
|біртекті, қабығы бекіген күздік картоп сорттары қолданылады. Түбірдің ... ... ... 5 см аз бомауы керек. ... ... ... ... болуы рұхсат етіледі: ауылшаруашылық |
|зиянкестермен зақымданған түбірлер 2%, түбірге ... ... ... 1%, ... ауруымен зақымдалуы 5% аспауы керек. ... ... ... ... бар, ... бар және піспеген ... ... ... ... ... ... ... және ... ... кезінде өте маңызды, себебі |
|орташа (5-6 см) және ірі картопты (ең үлкен көлденең ... ... 6 см ... өңдеуде көкөністерді кептіру зауытының дайындау бөлімінің өнімділігі |
|жоғарылайды. Ал ұсақ түбірлерді (ең үлкен көлденең қимасының өлшемі 4 см аз) ... ... ... ... мөлшері көбейеді, қайта тазалауда шикізат шығыны ... ... ... көбейеді. Әрі картопты (7 см көп) өңдегенде де ... ... емес ... болуынан шығын мөлшері көбейеді. ... ... ... ... шығын мөлшерін азайту үшін түбірлердің |
|ұзынша емес, шар тәрізді немесе дөңгелек болуы шарт. Кептіруге ... ... ... әдіспен картопты дайындау үшін дөнгелек сопақша формасы ... ... булы ... сілті әдісімен тазалау үшін түбірлердің өлшемі|
|ескерілмейді. ... ... ... ең қиын ... емес ... бірі |
|көзшелерін алу ... ... ... ... ... ... 5-тен |
|аспайтын картоп сорттары қолданылу керек. Сонымен қатар көзшелер 1мм ... ... ... ... ... түсі ақ ... ... ... ... ... қызылдау, жасыл |
|түсті картоп сорттары да қолданылады. ... ... ... оның сортына, өсу ауданына топырақ және климаттық ... ... ... мөлшеріне байланысты. 1 кестеде |
|картоптың химиялық құрамы ... ... ... заты оның шикі ... орта ... 20-22% құрайды. ... ... заты мен ... ... ... ... тұрақты |
|шамадай және мынаған тең: ... ... ... ... зат ... ... ... ... ... көп мөлшерде шығуын, сәйкесінше|
|шикізат, отын, еңбек шығындарын азайтады. ... ... ... ... ... ... ... түбір құрғақ зат ол|
|80% крахмал өлшемі 0,05-0,1 мм ... ... ... ... ... ... болады. ... ... қант ... ... ... ... жетілу ... және ... ... ... ... ... ... картопта қант мөлшері жоғарылайды. Сонымен қатар |
|картопта глюкоза, аз ... ... және ... бар. ... ... |
|тиімсіз, себебі құрғақ заты азаяды, түсі, дәмі, кепкен өнімнің сақталуы ... Жаңа ... ... қант мөлшері аз болады, төменгі температурада|
|сақтау кезінде оның мөлшері көбейеді. Сақтау қоймаларындағы температура ... ... ... ... ... ... аз ... ... (2-3 айда) қоймадағы температура 10°С болуы |
|керек. Мұндай жағдайда түбірдегі қант мөлшері көбеймейді және де ... ... ... Ұзақ ... кезінде температураны 5°С-қа дейін төмендету керек. Егер |
|қант мөлшері көбейсе, оның ... ... үшін ... өңдеуге дейін |
|температурасы 20°С қоймада ... ... ... ... ... оның ... ... Кептіруге төменгі температурада|
|қант мөлшері жай және аз мөлшерде, ал жоғары ... тез ... ... ... қолданылады. Мысалы: Октябренок сорты. ... ... ... ... (ауа ... 3-4° С және γ=90%) ... ... үшін қоймалар қарқынды желдетілу керек. Мұндай жағдайда шығын азаяды, ал ... ... ... ... ... кептірілетін картоптағы қант |
|мөлшері дайындау әдісіне де байланысты. Шикізатты кептіруге ... ... ... ... яғни ... кесу ... ұзыншалап), бумен |
|өңдегенде қант мөлшері 30% ... ... ... жуу ... қант ... ... қантпен бірге витаминдердің, амин қышқылдарының, органикалық қышқылдардың|
|және де басқа бағалы компоненттердің жойылуына әкеледі. Ал бұл кептірілген дайын|
|өнімнің тағамдық ... ... ... ... ... ... кептіруге дайындауда картоптағы қант мөлшері |
|жойылмайды да, сонымен қатар артық мөлшері жиналмайды, егер түбір ткані 75°С ... емес ... ... ... ... ... ... (жылы |
|сумен жуу) өткен бүтін картопты булау кезінде қант мөлшерін төмендетуге болады. |
|Картоп белогы ... ... ... ... қатар ауыстырылмайтын амин |
|қышқылдарынан (тирозин) тұрады. Түбірді ... ... ... ... ... қараятын өнімдердің түзілуінен қараяды. ... ... ... иіс ... Оның көп ... тазалау кезінде алынатын |
|картоптың сыртқы бөліктерінде, сонымен қатар өскіндерінде жасылданған картопта |
|кездеседі. ... ... ... элементтер 20 компонент құрайды. ... К, Мg, Ca, Fe ... үшін ... ал Al, Zn және т.б ... |
|1 кесте ... ... ... бөліктері, шикі массаға шаққандағы % мөлшері |
| ... заты ... ... ... ... ... ... заттар ... ... ... қышқылы ... ... ... ... ... (минерал заттар) ... ... ... ... ... ... (провитамин А) ... 100г ... мг ... ... ... ... – 36,8 |
|8 – 29,4 ... – 2,5 ... – 0,61 ... – 1 ... – 1,6 |
| ... – 0,56 ... – 0,55 ... ... – 1,55 |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| |
| ... ... жуық ... бар, олар үш ... бөлінеді: асханалық, жемдік |
|және зауыттық. ... ... ... ... жылу сыйымдылығы 3,43-3,68 |
|кдж/(кг.град); жылу өткізгіштік коэффициенті 0,58-0,66 вт/(м.град); температура |
|өткізгіш коэффициенті а*106=0,152-0,167 ... ... ... ... ... г картоп калориясы 390 дж; меншікті массасы 650-730 кг/м3. ... г ... ... ... С витаминіне деген тәуліктік қажеттілігін ... ... ... ... ... заттар өзгеріске ұшырайды. Мысалы, кесілген |
|картоптың қараюы тирозиннің қышқылдануына байланысты. ... ... ... ... тән зат. Оның 0,2-0,4 г ... |
|адам организмінің улануын тудыратын өте күшті у болып ... ... ... ... ... ... ... дамуы үшін қолайлы орта болып табылады.|
|Сонымен қатар көкөністерде ... ... ... ... өзгертетін түрлі |
|физиологиялық және химиялық процестер жүріп жатады. Осы ... ... ... ... жеміс көкөніс сапасын нашарлатады және түрлі физиологиялық |
|ауруларға, патогенді микроорганизм тұрақтылығын ... ... ... ... және ... деп 2-ге бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... Оған картоп жұмсағының қараюы жатады. ... ... ... ... ... ... ... ылғалды шіру, |
|сақиналы шіру ... ... ... ... ... ... зақымдайды, одан кейін түйнегіне |
|өтеді. Түйнектің беткі қабатында қоңыр, сұрғылт ... ... ... ... |
|зақымданған жағдайда түйнек жұмсағы бұзылады. Фитофтороз түйнектің тағамдық ... ... қана ... ... ... ... тудыратын көптеген |
|микроорганизмдермен зақымдайды. Фитофторозбен күресті картопты өсу ... ... ... ... жою. ... шіру ...... түйнектерде ақ немесе қызғылт көгеру жұқа ... шіру бар ... ... пайда болады. Соның әсерінен түйнектер бүрісіп,|
|кебеді. ... шіру - ... ... жүреді. Бұл ауру 1 түйнектен 2-ші түйнекке |
|тез беріледі. Түйнектер тез ... ... иіс ... ... ... шіру – ... ... түйнектерді бұзатын бактериялар әсерінен|
|жүреді. Сақиналы және құрғақ шірумен күресу үшін ... ... ... ... және ... дезинфекциялануы ... ... ... ... аса ... рак, парша, қара ... т.б. ... ... ... ... ... өсіріледі. Ұзақ сақталатын өнімді және дәмді сорттары ... 137, ... А-463, ал ... ... А-473, ал ... ... және Пушкинская плоская К-12 сорттарының ерекшелігі ерте пісетіндігі. |
|Бірақ бұл сорттар ұзақ мерзімге сақтауға келмейді және сапасы да ... ... А-473 ... ... ... ... ... және ерте көктемде егуге |
|бейімделген. ... жас ...... ... және ... ал ... ... |
|тек қана тамыржемісін пайдаланады. Қызылшаның құрамында қант, белок, органикалық|
|қышқылдар, клетчатка, 37-41 мг ... Р ... С ... ... ... процент) және минералдық тұздар бар. ... ... ... ... дайындағанда, ал тамыр жемісі – борщ, ... ... ... ... ... соус ... ... шала тұздауға |
|және кептіруге пайдаланып жүр. Жинап алған бойда пісірген қызылшаның емдік ... бар. Ол жасы ... ... және ... ... және іші ... адамдарға пайдалы. ... өте көп ... ... ... (2-3 ... Оны тез ... үшін 1 сағат |
|қайнатып оттан алып, суын төгеді де, 10 минут үстіне суық су ... ... Ал ... ... винегрет жасау үшін, оны щеткамен тазартып, суық сумен жуып, |
|қабығымен қайнатады немесе тез пісіреді. ... ... ... ... ... |
|үшін суға құмшекер салуға болады (2 л суға 0,5 шай қасық). ... ... ... Тез пісетін сорт. Тамыр жемісі жалпақ, жерге шала батып ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... түсі күреңге жуық |
|біртегіс қызыл. ... ... ... ... ... ... ... |
|Бұл екі сорттың екеуі республиканың барлық жерлерінде аудандастырылған. ... ... ... ... орташа салмағы 300-450г. Ерте пісетін |
|сорт, вегетациялық мерзімі 90-100 күн. Жақсы ... ... ... ... ... ... шикі ... шаққандағы % мөлшері |
| ... ... ... ... ... ... емес ... ... ... ... ... ... ... (мг%): ... ... ... ... ... ... (мг%): ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| |
| ... ... ... ... жылу ... 3,35-3,9 |
|кДж/(кг.град). жылу өткізгіштік коэффициенті 0,26-0,639 вт/(м.град). ... ... ... ... ... ...... Қызылшаның төгілгіш массасы 650-780 кг/м3; тығыздығы 1016 кг/м3. |
|калориясы 100г 210 дж. ... ... ... ... ... және белокты емес заттардың жартысын|
|құрайтын белоктық азоттан тұрады, олар: ксантин, гипоксантин, аденин, глютамин ... ... ... ... ... және азот ... ... |
|Қызылшада ерекше белоктық зат – бетаин ... ... ... ... ... зат ... ... роль атқаратын холиннің табиғи көзі болып |
|табылады. ... ... ... ... ... көп 83%. Қызылшада ... аз ... ... ... мөлшері сақтау кезінде көбейеді. |
|Органикалық ... ... ... және алма ... |
| ... ... түсінің қызыл болуы антоциондардың мөлшеріне байланысты ... ... ... ... ... және зиянкестерімен күресу. ... ... ... және ... аурулармен зақымданады. Зиянкестерден,|
|әсіресе қызылша шіркейлері, қызылша шыбындары және щитоноска қоңызы қатты зақым |
|келтіреді. Ал аурулардан жалған ұн тәрізді шық және ... ... өте ... ... ... түбірлер сұр шірік және фомозбен зақымдалады. ... ... ... ... 6-7 мм ... қоңыз. Оның негізгі қорегі ... және марь ... ... ... Одан ... қызылшаға өтеді. Бұл |
|қоңыздар өзегіне тиіспей, жапырақтарды тесік саңылаулы етіп жейді, ал ... ... ... ... ... ... ... учаскесін арамшөптерден жою. Ол үшін 100 шаршы метрге 80|
|г-нан 4% хлорлы барий, 1% фторлы ... 0,35% ... көк шөбі ... ... |
|тәрізді кремнефторлы натрийдің судағы ... шашу ... ... ... ... шыбыны. Бөлме шыбынын еске түсіреді, ұзындығы 6-8 мм, ... ... ... ... ... ... шпинат жапырақтарының төменгі жақ бетіне |
|бірнеше жұмыртқадан салады. Жұмыртқалар 2-5 күн ішінде тіріліп, ... ... ... ... ... зақымданған жағдайда жапырақ сарғайып, кеуіп |
|қалады. ... ... Жұлу ... ... ... және ... ... |
|жою. ... ... жою. ... ... салу кезінде 10 л суға 15 г ... және 100г ... ... ... ... 5-7 күн ... ... рет қайталау керек. ... ... ... ... мен ... ... келтіреді. Олар жаңадан өсіп келе жатқан қызылша жапырағын түгелдей, ал |
|үлкендерінің шеттерін ғана жейді. ... ... ... ... жою. Жас ... жапырақтарын 0,1% париж |
|көгі немесе 0,7% кремнефторлы натрий ерітіндісімен шашып өңдеу. ... ... ... ... тығыз, ылғал және қышқыл топырақты |
|жерлерде кездеседі. Әсіресе, ұзындығы 30 мм болатын үш жұп аяғы бар, сары ... ... ... ... бар жұмыртқалары зиян келтіреді. Шырмауықтар жас |
|жапырақтың жердегі бөлігін кеміріп, түбірдің жұмсағына енеді. ... ... ... ... өсуін қамтамасыз ететін агротехникалық күрес |
|шараларын қабылдау. ... ... ... ... кең ... ... Ол қызылшаның алғашқы екі |
|және жаңадан шығып келе жатқан жапырағын зақымдайды. Нәтижесінде жапырақта ашық |
|сұр немесе ... ... ... болады. Егер өсімдік ткані қатты зақымдалса, |
|жапырақтар салып, кеуіп қалады. ... ... ... сапалы агротехникалық күрес шараларын уақтылы жүргізу. |
|Фомоз. Бұл ауру түрі әртүрлі өсімдік бөліктерін зақымдайды. Нәтижесінде ... ... ... ұсақ қара ... ... ... ... пайда болады. Негізінен төменгі әлсіз жапырақтары зақымдалып, кеуіп |
|кетеді. Саңырауқұлақ түбірге де енуі мүмкін. Ол ... ... ... ... ... қара ... тудырады. ... ... ... фомоз ауруы одан әрі күшейіп, бірнеше сұр дақтар пайда |
|болады. ... ... ... ... ... және ... ... қалдықтарды жою. |
|Жалған ұн тәрізді шық. Зақымданған өсімдікте төменгі жағы күлгін түсті ұн ... жұқа ... ... ... ... ... ... әжім тәрізді |
|жапырақтар байқалады. Осы аурумен зақымдалмаған қызылшаға қарағанда, ауруларында|
|мұндай жапырақтар көп болады. ... ... ... ... ... көру ... ... Кейіннен бұл ауру түбіріне өтіп, сақтау |
|қоймасына қызылшамен ... ... ... ... ... Зақымданған өсімдіктерді жою, қызылшаны бордос сұйығымен өңдеу. |
|Сұр шірік. Сұр шірік ауруы қызылшада қыстық ... ... ... және ... ... деп ... ... бөліктерінде алғашқы кезде сұр дақтар |
|пайда болады. Зақымдалған тканьдары аздап шіріп, көгерген жұқа сұр ... ... ... өткен сайын сол жерлерде қыстың қиын кезеңіне төзетін ұсақ, ... қара ... ... болады. Осы дақтар арқылы ауру келесі жылы көбейе ... ... ... ... ... жинау жағдайларының бұзылуынан және түбірлерді |
|бурттарда дұрыс сақтамаудан ... ... ... Бактериозбен зақымдалған өсімдік жапырақтары алдын-ала |
|сарғайып, солады. Түбірде сұр-көк дақ пайда болып, түбір ұшы ... ... ... ... ... ... ... массаға айналады. ... ... жылы ... ... ... ... түссе де, ол |
|көбінесе қызылшаны қыста буртта сақтаған ... ... Ол ... ... сияқты қағатты шірудің қоздырушысы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... отырғызу және сақтау алдында мұқият іріктеу, ауру түбірлерді |
|жою және ... ... ... ... ... ... ... мозаикалылығы. Бұл ауру зақымдалған өсімдік жапырағында мраморлы |
|сурет қапталуымен сипатталады, яғни жалпы жапырақ пластинкасының бетінде ... және ... ашық ... ... ... ... ... |
|бұйралануы немесе шеттері оралуы мүмкін. ... ... ... жас, өсіп келе ... ... ... Ескі ... уақыт өткен сайын мозаика әлсіз көрініп, соңында жоғалып кетуі |
|мүмкін. Егер ... ... ... ... ... ... өсімдіктің аласа болып өсуіне, түсімнің аз болуына әкеліп ... ... ... ... ... ... ... заманымызға дейінгі бірнеше ғасыр бұрын белгілі болған, ал қазір|
|бағалы жемдік, асханалық және қант ... ... ... жерлерде өсіріледі. |
|Дәрілік мақсатта түбіржемісі мен жапырағын қолданады. ... ... ... және ... ... ... ... асқазан |
|секрециясын, ішек құрылысын қалыпқа келтіреді. Көп ... ... ... темірмен үйлесуі қан айналу процесін қалыптандырады. Сондықтан |
|анемия, атеросклероз, қан тамырлар ауруы кезінде, семіру және қартаюда ... ... ... өте ... ... ... ... ... ... және ... ауруларына жиі |
|қолданады. Цинга ауруына ... ... өзін және ... ... |
|Пісірілген қызылшадан жасалған салаттарды қартайған кезде жиі кездесетін іш ... ... ... және ... ... ... жөн. Іш қатуда ... ... ... ... оны ... ... жеу керек. |
|Гипертония кезінде қызылша шырыны мен ... ... ... мөлшерін |
|пайдаланады. Күніне бір ас қасықтан 4-5 рет ... ... ... ... 2,5 шәй|
|қасық шикі қызылша шырыны мен 1 шәй қасық бал ... ... ем ... ... ... ... 5 ... мұрын қуыстарына 4-5 рет тамызу керек. Балаларға ... тек ... ... ... ... құлаққа енгізген жөн, ал тіс |
|ауырған кезде шикі қызылша кесегін ауырған тіске басу ... ... ... ... ол күйік кезінде көмектеседі. ... ... ... вульгарис» - деген латынша атауын ботаниктер берген. Әсіресе, асханалық |
|немесе қызыл ... ... ... мен ... ... ... болған. |
|Қызылшаның құндылығы құрамындағы витаминдермен калий, йод, темір, белок және ... ... ... ... ... ... ... дейін ... ... оны ... теңізі елдерінде шыққан дейді. ... ... ... ... ... ғана шектелмейді. Түбірдің өзі |
|және оның жас жапырағы адамзатқа ежелден белгілі емдік қасиетке ие. ... ... ... 2000 жыл ... ... ... ... көкөніс және дәрілік дақыл ретінде білген. ... өзі ... ... ... ... деп ... Гален, Диоскрид, |
|Авиценна, Парацельс және басқа ұлы ... ... қан ... ауруына, |
|жөтелге, асқорыту жүйесіне және лимфалық тамырлар, шіріткіш және қатерлі ... ... ем ... ... ... ... Авиценна ... ... ... жоғары бағалағанмен, оның тағамдық ... онша мән ... Ол ... көкөністер сияқты құндылығы ... деп ... орта ... ұлы ... ... Рим ... ... мысалы, былай деген: «Асқазанды қызылша емдейді». ... ... ... делінеді. «Вавилонда іріңді бөлінулермен ауыратын адамдар |
|жоқ, себебі олар қызылша жеп, бал ішіп, Евфрат суымен жуынады». ... ... ... ... 500 жыл ... Европада тағамға қызылшаның |
|сабағы мен жапырағын қолданса, Азияда сол ... ... өзін ... ... ол тойымды және тәтті болған. ... ... ... ... «тамыржемістілер ханшайымы» деген. Киев |
|Русінің халық емшілері ... ... қан ... ... ... өкпе ... және қан қысымын төмендетуге қолданған. Шикі тамыржемістен жасалған |
|ботқаны ісіктерге және қатерлі жараларға жұмсарту мақсатында басады. ... ... ... тамырын шаш күтіміне қолданған. Тамырды жағып, |
|күліне бал қосып, пайда болған ... шаш ... шаш ... ... ... ... ... бітімді болу үшін (қызылша организмді түрлі қалдықтардан |
|тазартады), бет терісінің нәзік болып сақталуы үшін, көңіл күйдің көтеріңкі ... үшін ... ... ... ... бұндай қасиеттерін тек |
|қарапайым қыздар ғана емес, ... ... ... ... ... ... де |
|бағалап, қолданған. Императрица ІІ Екатеринаның қызылша шырынын ұдайы ... Оның ... ... ... ... ... |
|ерекшеленген: мұздатылған қызылша шырынынан жасалған кесектермен ол күнде ... ... ... ... жылы ... ... А.С.Маргграф қызылшаның тамыржемісінен сахарозаны тауып, |
|осы көкөністі қант өндіруде қолдану ... ... ... ... ... ас |
|қызылшасындағы сахароза мөлшері аз болғандықтан, одан қант ... ... Ол ... ... арнайы сорты керек еді. Кезінде Наполеон кімде-кім қызылшадан ... қант ... ... ... ... ... ... көлемінде сыйақы ... Қант ... оның ... ... қант ... ... ... алмады. Ресейде бірінші қант өндірісін ІІ Екатерина мен Григорий Орловтың |
|ұлы граф Бобринский ұйымдастырған. Бірақта бұл өндіріс жай ... және қант ... ... Сондықтан Ресейдің қарапайым халқы үшін қант тек тәтті тағам ... ... ... ... да жеміс-көкөністермен қатар көптеген ауруларға тамаша табиғи дәрі|
|болып табылады. ... ... ... ... және организмге қажетті пайдалы |
|заттарға өте бай. Бұл ... ... ... және фоли ... ... ... ... кальций, магний, йод кездеседі. ... ... шақ ... деп ... Р ... ... ... деп |
|есептейді. Себебі ол қан ... ... ... ... ... ... және ... қан құйылудың алдын алады және де темір, ... ... ... ... тұздары қан өндіру процесін активтендіреді және зат алмасу ... ... ... деген аттың берілу себебі, қызылша адам организміне қажетті ... ... ... ... ... мен бетаиннің табиғи көзі болып |
|табылады. Бетанин мен ... ... ... ... ... ... ... және ондағы майдың қайта қалпына келуін болдырмайтын холиннің |
|түзілуіне қатысады. Ал пектиндік заттар ... ішек ... ... |
|тежеп, организмде гликогеннің түзілуін қамтамасыз етеді. Сондықтан қызылша |
|шырыны жастар мен қарт ... дені сау және ауру ... да ... Ол |
|организмнен холестерин мен шлактардың шығуын, қан ... ... ... ... ... ... пайда болуына кері әсерін ... ... ... ... ... зат ... ... ... ... ... ... ондағы натрий мен кальцийдің (10:1) қатынасымен |
|түсіндіріледі. Бұл қасиет организмдегі қан тамырлар жүйесінде неорганикалық ... ... ... еруін қамтамасыз етеді. Қызылшада витаминдер мен |
|минералды заттардың көп ... ... ... безі ... ... ... ем болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... құрал ретінде тұтынбас бұрын, организм тазару керек. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... бір стакан глаубер тұзы ерітіндісін ішу керек (1 стакан суға |
|1 ас қасық). ... ... емес ... ... 3-4 ... құрауы мүмкін. Бұл |
|организмнің сусыздануын тудырады. Сондықтан 2 л суға езілген балғын цитрус ... ... ... ішу ... (6 ... грейфрут, 3 лимон, қалғаны |
|апельсин). ... ... тұзы ... ... ... әр 0,5 ... ... |
|ішу керек. Әр 20-30 минут сайын шырын таусылғанша ішкен жөн. Күні бойы нәр ... ... ... ... ... апельсин жеуге болады). Ұйықтар алдында |
|жылы суға бір немесе екі ... ... ... ... клизма жасау керек. |
|Мұндай тазару процедурасын 3 күн ... ... ... ... және ... ... шикі ... іше бастау керек. ... ... ауру ... ... ... мөлшерлік қатынасы |
|көрсетілген. ... ... ... қызылша 10:3:3 ... ... ... ... 8:3:5 ... қан ... ... және қызылша 13:3 ... ... ... қызылша, қияр 10:3:3 ... ... ... ... ... қияр 10:3:3 ... ... ... ... ... қызылша, қияр 10:3:3 ... ... ... ... қияр 10:3:3 ... ... ауруы: сәбіз, қызылша, қияр 10:3:3 ... ... ... ... қияр 10:3:3 ... ... ... ... қияр 10:3:3 ... ... қызылша, қияр 10:3:3 ... ... ... ... ... қияр 10:3:3 ... ... ... ... қияр 10:3:3 ... ... ... қызылша, қияр 10:3:3 ... ... ... қияр 10:3:3 ... ... ... ... қияр 10:3:3 ... түзілуін қамтамасыз ететін қызылша шырынын онколог дәрігерлер жоғары ... ... ... ... ... ... ... тамақтануында |
|ауыстырылмас көкөніс деп тапқан. ... ... ... ... қызылша шырынын гипертония кезінде |
|тыныштандырғыш құрал ретінде қолданған. Қан ... ... ... және ... |
|шырындарынан жасалған «көкөніс коктейлін» ішкен жөн. Тіс ауруын басу үшін шикі |
|көкөніс кесектерін ауызда ұстап тұрады. ... ... ... ... зор емдік қасиетіне қарамастан, әсіресе шырынын дәрі ретінде |
|абайлап қолданған жөн. ... ... ... тыс көп ... тұтынса, қан ... ... ... ... ... ... жас шырынды ... ... ұшып ... үшін 2-3 ... ... қояды. ... ... ... ... ... қышқылдардың болуы асқазанның |
|секрециялы қызметін жақсартады. ... ... ... ... ... ... және аш ішек ... |
|қызылша шырынын сәбіз ... ... ... жөн. Ішек ... бұзылғанда шикі |
|қызылшаны қолдануға болмайды. Тамыржемістің органикалық қышқылдары және ... бар ... ішек ... ... ... құрамына кіретін табиғи қосылыстар қан қысымын төмендетеді. Осыған |
|байланысты ... ... ... ... ... ... ... ... тасы ... ... ... ... шектен тыс пайдаланбау керек. Бұл |
|кальций оксолаты сияқты организмде нашар еритін тұздарды ... ... ... көп ... ... ... ... де тамыржемістегі сахарозаның болуына байланысты қант диабетімен ... ... тыс ... ... ... ... ... сабағы мен |
|жапырағын пайдаланған жөн. Себебі жапырағында сахароза аз және фруктоза, макро |
|және микроэлементтер көп. ... ... ... ... және ... ... – адам және ... ... ... компаненттерге жататын |
|заттар. Бұл тірі организмдер тіршілігіне және заталмасудың қалыпты жүруіне ... ... ... ... ... ... және ... |
|организмдері өздігінен витаминдерді синтездей алмасуы ... өте аз ... ... ... ... ... ... арқылы түсіп отыру керек. |
|Витаминдік жетіспеушілік шаршағыштықты, қоздыруды, есте сақтау және ... ... ... ... ... ... терінің құрғауын, ерін бұрыштарында |
|сызықтардың пайда болуын тудырады. Кішкентай балалардың ... және ... ... ... аналарда ұзақ мерзімді витаминдік жетіспеушілік уақытына |
|жетпей босанудың, түсік тастаудың, нәрестенің өлі болып туылуының бірден бір ... ... ... ...... ... бір витаминдердің жетіспеушілігінен туатын |
|ауру. Кәдімгі қарапайым тамақтануда организмде С,В1,В12 витаминдері ғана дамиды.|
|С авитаминозы тағамда аскорбин қышқылы азайғанда, ... ... және ... ... Қалған витаминдердің жетіспеуі қауіпті аурудан кейін немесе экстремалды |
|жағдайда жұмыс ... ... ... ... А және Д витаминдерінің жетіспеуі |
|көбінесе балаларда кездеседі және тамақтану арқылы оңай ... ... ... құрамында В1,В2,В6,С,Е,Р,РР,И витаминдері, каратиноидтар, фоли және |
|пантотен қышқылдары кіреді. ... ... ... ... ... |
|қосылыстар сақтау және жылумен өңдеу кезінде айтарлықтай өзгеріске ұшырамайды. ... ...... ... ... ... факторларына: химиялық заттарға, |
|микробтарға, тамақ өнімдеріне т.б. заттарға жоғары ... ... ... үшін ... ... ... ... пайда болғанын анықтап алып, оның |
|алдын алу керек. Егер аллергияны гүлдер тудырса, үйде ... ... ... және ... ... ... аз жүру керек. Егер аллергияны |
|кітап ... үй шаңы ... ... ... ... жиі ... ... Егер ... үй ... ... ... ... үйде ... керек.|
|Б.В.Болатов бұндай ауру кезінде біріншіден керекті гармондарды өңдейтін бүйрек ... ... ... ... К.Обербайль аллергияның басты себебі деп ... ... ... ... ... ... көп ... түседі. |
|Нәтежиесінде тамырлар кеңейеді, тері ... Бұл ... ... ... |
|қабығына әсерін тигізеді, тұмау пайда болып, түшкіре бастайды. ... ... ... нәтижесі тамыржемістегі С және U витаминдерінің |
|болуына негізделген. С және U ... ... ... ... ... гистаминді нейтрал қышқылдарға ыдыратады. ... ... ... ... болып нашар асқорытылу, ішектің ... ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан осы мақсатта оны тағамға |
|көбірек қосқан жөн. ... ... ... ... ¾ ... ... шикі қызылшаға стаканның ¼ |
|бөлігіндей геркулес ботқасын араластырады. Бір күн ... ... 2 ... |
|жеу керек. ... ... ... жүйесі – организмнің барлық функцияларын реттеп отыратын негізгі |
|жүйелердің бірі. Қан ... ... мен ... ... тұрақты байланысты |
|қамтамасыз етеді. Оның бір қызметі біздің организміміздің барлық клеткаларына |
|оттегіні ... ... ...... тағамдық заттарды, соның ішінде |
|витаминдер мен микроэлементтерді бөлу. Сонымен қатар қан ішкі секреция ... ... ... ... ... ... Гармондар организмнің |
|барлық функцияларын реттейді, сондай-ақ организмді инфекциялардан, ... ... ... ... (қан ...... ... аздығынан туындайтын ауру. Ол қауіпті|
|және созылмалы қан жоғалтудан болуы мүмкін, сонымен қатар эритроциттердің жылдам|
|ыдырауынан және негізгі қан ... ... ... ... ... миы функциясының|
|әлсіз және жетіспеуінен де болуы мүмкін. Көбінесе организмде темір жетіспеген |
|кезде болатын ... түрі ... ... ... ... бет, ... тіс ... ашық реңді болуы, тәбеттің |
|жоқтығы, ұйқышылдық, бас аурулары, бас және жүректің ... ... ... ... тартылуы, жүректің қағысы және дем алыстың нашарлауы жатады. ... (ақ қан ... – қан ... ... ... ... Оның ... және |
|созылмалы түрі болады. Созылмалы лейкоздың көп тараған формасына созылмалы ... ... ... ... миеломды ауру түрі жатады. Созылмалы ... ... ... – көк ... ... ... түйіндерінің |
|кеңеюі. Екі формаға да қандағы ... ... ... тән. ... ... |
|сүйек миында және клетканың жас формасы қанда да кездеседі. ... ... ... ... ... бұзылғанда толықтыратын бірнеше |
|қосылыстар мен минералды элементтерден тұрады. Ол сай эритроциттердің ... ... ... негізгі көзі болып табылады. Темірдің организмде ... ... үшін В2 және В6 ... ... ... тағы бір |
|құндылығы осы аталған компоненттер онда қалпына келтірілген, ... ... ... Қан ... тағы ... фоли ... әсер етеді. Күзде осы қышқыл |
|тамыржеміске қарағанда ... көп ... айта ... жөн. ... ... ... ... үшін ... шикі, ашыған, ... түрі ... ... ... ... шыны ... ¾ ... шикі ұсақталған қызылша салынады. Төбесіне ... арақ ... ... екі ... жылы ... ... қояды. Содан соң |
|тұнбаны сүзеді. Күніне 3 рет тамақ ... 30-40 г ішу ... ... ... ... ... жапырағы, 3-4 сәбіз, 1-2 алма, 2 лимонан шырын ... Аз ... 50-70 г ... ... ... қызылша, сәбіз, тұрыптың бірдей қатынастағы массасын араластырып,|
|күніне 100-150г тамақ алдында 3 рет ... ... ... ... майы ... ... ... ... ... 85г ... ... мен ... ... шырынды 370г |
|сәбіз шырынымен араластырып ішеді. ... безі ... ... безі ... ... яғни ... алу тамағының алдында немесе екі |
|жағында ... ол ... ... ... роль ... ... адамда |
|оның салмағы 25-30г болады, ал кейде ... ... ... без ... ... ... мүмкін. Қартайған сайын без кішірейеді, ал топырағы мен суында йоды ... ... ... ... ... ... аз ... болуы бездің |
|ұлғаюына әкеледі. Қалқанша безі қанға бөлетін тироксин және трийодтиронин ... ... ... Бұл ... ... үшін ... тирозин |
|және йод қажет. Сонымен қатар, қал,анша безі организмде кальцийдің алмасуын ... ... ... ... ... ... ... безінің гормондары |
|организмге жан-жақты әсер етеді. Гормондар заттардың алмасуын, өсуін және ... ... ... мен ... жетілуін қамтамасыз етеді. |
|Қалқанша безінің пайда болуы ауада және тамақ ... ... ... ... ... ... йодтың тәуліктік қажеттілігі 200 мкг|
|құрайды. Қазіргі зерттеулербойынша орта белдеу тұрғыны күніне 50 мкг йод ... ... ... 7 мкг йод ... өте аз болғанымен көкөністер арасында |
|қызылша йодқа ең бай болып табылады. ... ... ... ...... жетіспеуінен немесе оның активтілігінің төмендеуімен |
|байланысты эндокринді-алмасу ауруы. ... ... ... және ... ... ... ... айналдыру қасиетін жоғалтады. Тканьдер қантты сіңіре алмай, |
|оны энергия көзі ретінде қолдана алмайды. Ал бұл қандағы қант ... ... ... және оның ... ... шығуына (гиюкозурия) әкеп |
|соқтырады. ... ... ... ... ... ... ... дамуының |
|басқа негізгі факторлары: шамадан тыс көп тамақтану, оңай сіңірілетін ... ... ... көп ... тұтыну. Диабет кезінде ауру адам |
|шаршағыш келеді, шөлдеп, ... аша ... ... ... ... қандағы |
|қант мөлшерінің көбеюіне себеп болады. ... ... көп ... болуына байланысты диабеттерге қызылшаны |
|қолдануға болмайды. Қызылшаның жас балғын жапырақтарында сахароза болмайды, ... қант ... ... ... және адам ... ұзартатын ... ... көзі ... ... ... аурулар ... ... ... ... ... ... ... - өзінің қарапайым формасы мен функциясын жоғалтқан, ... ... ... ... тұратын тканьдердің көп мөлшерде |
|өсуі. Қатерлі және ... емес ... деп ... ... емес ... |
|тканьдерді тек қозғалтады, ал қатерлі ісік айналадағы тканьдарға өтіп, оларды |
|зақымдайды. Соның салдарынан тамырлар бұзылып, ... ... ... және ... ... қан ... ... арқылы бүкіл организмге өтетін ісікті |
|клеткалар өсуі мүмкін. Нәтижесінде екінші рет қайталанатын ісік түйіндері – ... ... ... ісіктерді 2 топқа жіктеуге болады – эпитемиалды (мүшелердің беткі ... ішек ... ... ішкі қабатын, теріні, шырышты қабықты ... және ... емес ... ... ... т.б. зақымдайды). |
|Біріншісін рак, екіншісін саркома деп атайды. ... ... ... ... ... ауру ... 70 ... ауыру ықтималдылығы |
|30 жаста ауырғанға қарағанда 100 есе көп. ... ... ... Рим Ахмедов «В растениях – целебная сила» деген ... ... деп ... «ІV ... өкпе ... ауырған ер адам, көп |
|мөлшерде қызылшадан жасалған салаттарды жей бастаған. Бірнеше айдан соң ол ... ... ... ... рак ... ауырған адамды толық емдемесе де, организмнің |
|қорғаныс күшін және клеткалы демалысын көтеруге болады. Бұл классикалық терапия |
|нәтижелерін мейлінше жақсартады. ... ... ... ... ... емдеу кезінде қолданылатын ережелерді |
|ұсынамыз: ... ... ... 600 мл ... ... ... ... уақыт аралығында 100-200 мл, яғни күніне 5-6 рет ішу керек. ... бес ... ... ... 4 ... ... және ... 1 рет ішу керек. |
|Аш қарынға тамақ алдында 10-15 минут бұрын жылы күйінде ішкен дұрыс. Шырынды аз ... ... ауыз ... көп ... ... ... ... ... және ... ... бірге ішуге болмайды. ... ... ... ... ... қышқыл орта түзетін ашу процесін ... ... ... ... ... ... ашытылған нан және|
|ашыған қамырдан жасалған ұн өнімдерін жеуге тиым салады. ... ғана ... ... ішуге болмайды, себебі оның құрамында жүректі |
|айнытатын, құстыратын, артериалық қысымды төмендететін ұшқыш заттар болады. ... ... ... ... ... ... сағат тұндыру керек. ... ... ... ... ... ... 200 г пісірілген қызылша жеу |
|керек. ... ұзақ ... бойы ... жарты жыл немесе бір жыл жүргізеді. Рак ... ... ... науқас адамдар өмір бойы ішу керек. ... және өт ... ... ... ең ... ас ... безі ( массасы шамамен 1,5 кг) болып табылады. Ол зат |
|алмасу процесіне, әртүрлі заттардың жиналуына, майлардың қорытылуына ... ... ... ... ... функциялары: ... ... ... ең ... ... – 400С ... ... ... ащы ішектегі тағамды ыдырататын өнімдер ... ... ... заттарға айналдыратын бауырға түседі: ... ... ... жою; ... түзілуіне қатысуы: өт ащы ішектегі майларды сорып, тұз қышқылын ... ... қант ... ... және ... мөлшерін сақтайды; ... ... ... және ... ... ... ... |
|Рецепт ... ... үшін ... сәбіз, қияр шырындарын бірдей қатынаста 100 ... 3-4 рет ... ... ... ... ... квасын дайындап жарты стаканнан күніне 2-3 рет қолданған жөн. ... квас ... ... ... зәр қышқылын және оның тұздарын айдап |
|шығарады. ... жас ... ... ... жылы ... ... (1:1), күнде аш қарынға|
|ішу керек. ... ... рет 0,5 ... ... суға 1 ... шырынын және 0,5 стакан ... ... қияр ... 3-4 рет ... бірнеше күн немесе аптада тас және|
|құмның кетуі мүмкін. ... ... ... – бауырды зақымдайтын инфекциялық ауру. ... ... ... (Боткин немесе сары ауру) судан, тамақ өнімдерінен, ... ... үй ... ... ... Бұл ... ... көп мөлшерде сары өт түзіп,|
|адамның көзі, терісі сарғаяды. Сары ... ... үшін оң жақ ... ... |
|бауыр айналасынан жоғары банка қою керек немесе бауыр астына қабырғалар |
|арасындағы ... ... Және де құсу ... ... ... пайдалы. Сары|
|аурумен бала кезде ауырса, көптеген зардаптары болуы мүмкін. ... ... 15 ... кейін араққа салынғыш қасиет пайда болуы мүмкін, ал әйелдерде сары ауру ... ... ... ... және ... ұшырауы мүмкін. |
|В тобының гепатиті организмге науқас адамның ... ... ... ... ... В ... жатпайтын басқа топты гепатит жоғарыда айтылғандар сияқты ... ... ... ... ... ... ... ... 2 шай қасық бал қосып, күніне 2 рет ... |
|1 ... ... 1 ... ... ... 1 ... қызылша шырындарына, 1 стакан |
|балға 30 мл арақ және 2 ... ... ... ... 1 ас ... 3 рет тамақ |
|алдында 20-30 минут бұрын 30 күн ішеді. 2 айдан соң емдік курсты ... ... ... ... ... қызылша және тұрып шырынын (теңдей) ішу керек. |
|Гастрит, асқазан жарасы ... ... ... ... тағамдарды қолданғаннан, сондай-ақ асқазанның шырышты |
|қабығын «дөрекі», ащы, өте ыстық немесе өте суық тағамдарды пайдаланғаннан ... ... ... ... режимінің жүйелі бұзылуынан, ішімдік ішуден |
|және дәрігердің нұсқауынсыз ... ... ... бутадион) қолданудан |
|болады. ... ішкі ... ... ... ... бұзылса, |
|асқазан сөлі асқазан қабырғасын «жеп қояды». Көбінде бұл ашық ... ... ... ... ... ... ... болуына қышқыл немесе сілті қабылдау, ... ... күю, ... қатты әсер ететін препараттар ... ... қан ... тромбалармен бекітіліп ... ... ... ... шай және ... көп ... ... ... ... ... әсерінен және т.б. болады. |
|Қызылшада С,Р және U витаминдер ... ... ... ол ... және ... қарсы әсері бар. С және U витаминдерінің айтарлықтай|
|қоры ақ ... ... бар, ... ... ... ... ... шырындарын ішу керек. Қышқылдылықты төмендету үшін қоспаға |
|сәбіз және картоп шырындары қосылады. Картоп шырынын мүмкіндігігінше қабығы ... ... ... ... ... жөн. ... ... |
|қасиетіне ... ... да ие. ... ... ... ... ... майлы қаймақ қосады. Күніне 250-300г жеу |
|керек. |
|1 ас ... ... ... 1 ас ... ... ... 2 ас қасықтан картоп |
|және сәбіз шырындарын араластырады. Алынған қоспа бір рет ... ... ... 2-3 рет ішу ... |
|1 ас ... ... шырынын, 1 ас қасық қырыққабат шырынын, 2 ас қасық асқабақ ... ... ... 2-3 рет ішеді. Қоспа бір қабылдауға есептелген. |
|50 мл қызылша шырынын, 50 мл қырыққабат шырынын, 25 мл ... ... 10-15 ... ... ... ... 1 күнде қоспаның 2-3 порциясын ішу керек. |
|Асқазан жарасы ауруына маныдай бальзам дайындалады. Мынадай компоненттер керек |
|(бәрін 100 мл алу ... ... ... ... ... пияз ... май, бал,|
|спирт. Бәрін араластырып, саз балшықтан жасалған ыдысқа салып, бетін қамырмен |
|жауып, жылы жерге 1,5 ... қою ... ... 1 ас қасықтан күніне 3 рет ... ... ... қатуы ... ... ... ... ... ... қиындаған жағдайда іш |
|қатады. Іш қатудың бірнеше себептері бар: ... ... ішек ... ... ... темір препараттарын көп қолдану, қатты немесе созылмалы шаншулар.|
|Адамдардың көпшілігі аз қозғалғандықтан және көп ... ... ... ... ... қату сау адам да ... болуы мүмкін, мысалы ұзақ жол жүргенде, қалыпты орынды|
|ауыстырғанда, өмірлік ырғақ өзгергенде. Мұндайда іштің қатуы тез ... Іш ... ... ... ас пен ... ... арасында әр 30 минут сайын 1 ас қасық су |
|ішу керек. Түскі астан соң осылай қайталау қажет. ... ... су ... ... ... ... ауыратын ересек адамдардың тек асқазаны ғана емес, бүкіл |
|организмі де ... ... ... ... қатуы кезінде бірдей мөлшердегі бал мен қызылша ... ... ... ... өзімен жеке таңдалынады. ... ішек ... ... ... шырыны ерітіндісімен клизма жасау керек. |
|Ол үшін 100г ... 1,5л ... жылы ... араластырады. Клизма жасау үшін |
|ерітіндінің оптималды ...... ... ... 10 ... |
|ұстау керек. ... ... ... ... жаңадан дайындалған қызылша, сәбіз, ... ... ... ... ... ... ... сағат |
|бұрын 100г 2 рет ... ... ... қызылша, сәбіз және сельдерейден жасалған 1 стакан шырынды күні бойы ... рет ішу ... ... қатқан кезде 1 күн ішінде 200г ұсақталған қызылшаны балмен қосып жейді. Түнге|
|қарай сумен ... 150г ... ... ішу ... ... ...... ... ... ... ... қарапайымдылар лямблия |
|тудыратын адамның инвазионды ауруы. Лямблиоз энтерит және холицеститпен бірге ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Ол үшін |
|ыдыстың үштен бір бөлігіне қайың жапырақтарын салып, ... ... ... үш ... ... ... соң тұнбаны сүзіп, бірдей мөлшерде бал, қызылша және сәбіз |
|шырындарын қосып араластырады. Алынған қоспаны күніне 3 рет 100г ... ... ... ... ... біріктіргіш тканьдердің жүйелі түрде зақымдалуының себептері |
|бүгінгі күнге дейін толық табылмаған. Инфекциялық аурулар (туберкулез, гонорея, |
|бруцеллез,дизентерия, ... т.б.) ... ... ... ... болуы |
|мүмкін. Ауру ангинамен ауырғаннан кейін 2-3 аптадан соң басталады. Дене ... ... ... ісіп, қызарады, қақсап ауырады. Егер ... ... ... онда ол ... ... ... ... |
|ұзақ уақыт бойы зақымдалуынан, мысалы, үнемі тар аяқ киім киюден, эндокриндік ... дене ... ... ... бұлшықеттің күшінің жетіспеуінен т.б. |
|Буындағы ауру мен одан әрі ... ... үшін ... ... кіретін аскорбин |
|қышқылы, мыс, мырыш, темір көмектеседі. ... ... ... ... 1 қызылша, 1 алма, 2 сәбіз шырындарына 1/3 шай қасық|
|имбирь ... ... ... ... ішеді. 1 күн ішінде осы шырын |
|қоспасының 2-3 порциясын қабылдау керек. ... ... ... ... ... ... 3-4 есе көп ... алып, |
|араластырып кішкене су қосып, қамыр тәрізді форма дайындайды. Түнге қарай ... ... ... ... ... күнде ауру тарқағанша қайталайды. |
|Радикулит кезінде 1 шикі қызылшаны ұсақтап, ботқаны сәл ... оған 1 ас ... ... ... ... салфеткаға орап, компресс ретінде арқаға қояды. |
|Денеде күйік болмау ... ... тұру ... ... ... ...... және ... ... ... ұсақ, топталған үлпілдек вирусты |
|ауру. Инфекция көзі – ... ... ... араласу жолымен беріледі. Аурудың ... ... тию, ... қарсыласуының төмендеуі, гиповитаминоз әсер ... ... ... ... ... аурулардан пайда болады, мысалы, |
|малярия, грипп, пневмония т.б. ... ... ... ... деп атайтын герпес – кең тараған созылмалы ... Ол ... ... және ... ... ... ... ... ... әр жолы – иммунды жүйенің жақсы қызмет атқаруын |
|қамтамасыз ету. Қызылшадағы В-каротин, ... ... ... ... ... ... ... реттейді. ... ... ... ... 2-3 ... 1 алма және 1 бума петрушкадан дайындалған ... бір күн ... ... ... ішу ... ... ... – көз ... және ... ... ... ауруы. Оның пайда |
|болуына ауның ластануы, шаң, ... ... шаң ... ... ... ... ... көп жұмыс жасау, көздің көзәйнекпен жөнделмеген оптикалық ... ... және ... аурулары, зат алмасудың бұзылуы, алкоголизм т.б. |
|жатады. ... – ауру ... сау ... ... ыдыс т.б. ... ... ... |
|инфекциялық ауру. ... ... ... ... қызылша және жолжелкеннің жуылған жапырақтарын ... ... ... дәкеге орап, көзге басады. Бөлінген |
|шырынауырған жерге кіру үшін біраз уақыт жата түру ... ... ... ... ... керек. ... ... ... сақтамайтын, дене жаттығуларын жасамайтын, жүйелі түрде күйзеліске ... ... ... ... ... қабырғалары холестеринмен |
|қапдалады. Нәтижесінде атеросклероз деп аталатын ауру пайда болады. ... ... ... ... ... ... роль атқарады. |
|Әйелдерде жас өзгерулеріне байланысты гормондардың қорғаушы қабілеті жоғалады. ... ... ... ... ... ... келесі факторлар әсерінен |
|болады: |
|- ... ... ... ... ... (Е,С витаминдері, |
|В-каротиноидтар, флавоноидтар, тиол ... т.б.), ... ... ... организмге аз мөлшерде түсуінен; |
|- ... ... ... мен ... көп ... ... |
|- рацион калориясының жоғарылауынан; |
|- ... |
|- ... ... ... тыс көп ... |
|- ... ... |
|- ... ... ... ... |
|- ... ауыз ... |
|- ... сүт белогы – казеинді көп қолданудан; |
|- ... ... ... ... тамырлардың бітеліп қалуынан жүректің зақымданған бөлігі қанның ... ... ... және ... ... ол өз ... тоқтатады. |
|Бұны жүрек приступы деп атайды. ... он ... жыл ... жай ... ... Ол тамырлы жүйені зақымдап, |
|мүшелер мен тканьдерге қанмен бірге сіңіледі, заттардың түсуін қиындатады. ...... ... жоғарылауы. Артериялық қысым өлшемінің өзгеруі |
|жоғарлататын (гипертензивті) немесе төмендететін (гипотензивті) препараттар |
|әсеріне байланысты. Бұл ... ... ... ... қан ... |
|көлеміне және жүрек жұмысына әсер етеді. ... ... қан ... ... қан ... ... ... ... ... роль ... (тамырды кеңейтетін ... ... ... тарылуына қан тамырларына нерв импульстарының |
|өтуін жеңілдететін немесе күшейтетін дәрілер, ал олардың кеңеюіне – тамырлардың |
|нерв ... ... ... жатады. Кенеттен қан қысымының көтерілуі,|
|көбінесе, нерв және эндокринді жүйелер жіберетін қандағы тамыр тарылтатын ... ... ... ... қан ... ... ... қант |
|немесе тұз мөлшері ... де ... Қан ... ... ... |
|себептерден де ... ... ... ... ... ... немесе ащы |
|ішектегі эпителиалды сорғыш талшықтардың зақымдалуы, ... ... ... ... мембраналық құрылысының зақымдалуы), қандағы қанттың көбеюі|
|т.б. ... ... ... ... үшін ... ... қолданған пайдалы: |
|2 ... ... ... 1,5 ... мүк ... ... 1 стакан арақ, 250г бал, 1|
|лимон. Күніне 1 ас қасықтан тамақ алдында 1 сағат ... 3 рет ... ... |
|1 ... ... және ... ... стаканның ½ бөлігіндей мүк жидек шырыны |
|және спирт, 1 стакан бал, 3 қараңғыда ... қою ... 1 ас ... ... 3|
|рет қабылдайды. ... ... ... таңертең аш қарынға бірдей мөлшердегі 1 стакан қызылша |
|және картоп шырынын ішукерек. ... ... 4:2:1 ... қызылша шырыны, бал және шарап қоспасын |
|таңертең ашқарынға 150-200г ішу ... ... ... ... түсіру үшін 1 стакан үккіштен өткізілген хренге 250мл |
|бөлме температурасындағы су ... 36 ... ... ... ... соң ... |
|алып, алынған сұйыққа бір-бір стаканнан қызылша, ... ... бал, 1 ... ... ... Араластырып, бөтелкелерге құйып, тұмшалап, салқын жерде ... 1 ас ... ... 3 рет ... алдында 1 сағат бұрын немесе тамақтан|
|соң 2 сағаттан кейін ішеді. Емдік ... ... – 2 ай. ... ... ... ... ауырғанда қызылша шырынына мақтаны батырып, бірнеше сағатқа құлаққа тығып |
|қою керек. ... ... ... ... мен маңдайға қызылшаның жұқа кесектерін жабыстырып, |
|орап, 1-2 сағат жату керек. Қызылша кесектері құрғай бастағанда, жаңадан ... ... ... ... ... және самай бөліктеріне қызылша квасымен компресс |
|жасайды. ... және ... ... ... балмен теңдей араласқан қызылша шырынын|
|ішкен пайдалы. ... ... және күн ... күю ... ... ... ... примочка және компресс ретінде қолданылады. ... ... ... да ... Емді ... қайталау керек. |
|Күйік кезінде қызылша жапырақтарын жуып, ... суда ... ... ... алып, терінің зақымдалған, яғни күйген жеріне примочка ретінде басады. |
|Күйген ... ... ... жас ... жабады. 1 күн ішінде массаны|
|бірнеше рет ауыстырып тұру керек. Осы мақсатта ... ішкі ... да ... ... |
| ... ... парадантоз ... ... ... қызылша қайнатпасымен шаю керек. ... ... басу үшін ... ... шикі ... кесегін басады. ... ... иегі ... ... ... ... дәкеге орап, қызыл |
|иекке басу керек. ... ... ... 2 ас ... ... ... 0,5 л ... су құяды, жарты |
|сағат тұндырып, сүзеді. Алынған тұндырмамен 2 сағат сайын ауызды шайқау керек. |
|Қызылшаның косметикалық ... ... ... ... үшін ас ... ... беті жуып, таңғыш ретінде қызылша |
|жапырақтарын басады. ... және ... ... ... үшін ... ... сумен қызылша шырынын|
|араластырып, дақтары бар жерлерге жағады. 10-15 минуттан соң қайнаған сумен жуып|
|тастайды. ... ... үшін сұлы ... ... қызылшаны 3:1 қатынаста |
|араластырады. Буланған бетке ... ... 5-10 ... ... қояды, содан соң |
|жылы сумен жуып тастайды. ... ... ... үшін ... терісіне қызылша квасын жағу керек. ... ... үшін ... ... ... шырынын жаға беру керек. Әр 2-3 сағат|
|сайын булап, шығып тұрған түйіндерді мұқият, абайлап кесіп алу керек. ... ... және ... ... үшін ... өткен қызылшаны шашқа жағып, |
|полиэтилен пакетпен орап, сыртынан орамалмен орап, жарты сағат ... ... және ... ... ... ... жуады немесе шаяды. Қара нанмен |
|ашытылған ... ... ... ... береді. ... ... ... үшін ... түрде қызылша шырынын пайдаланған жөн. |
|Майлы тері күтімі үшін келесі массканы дайындаған жөн. ... ... ... ... Дайындалған езбенің 2 ас қасығына 1 шай қасық камфор спиртін |
|қосып, жақсылап араластырады. Тазартылған бетке бірдей қалыңдықта жағады. 20-30 |
|минуттан соң ... ... ... ... жуып тастайды. ... ... ... үшін ... ... өткізіп, 1 ас қасық қаймақ қосып,|
|жақсылап араластырып, безеу бар жерге жағады. Жарты сағаттан кейін массканы ... жылы ... ... Емді ... 2-3 рет жүргізеді. ... ... ... ... ... ... қызылша жапырақтарын ұсақтап, су |
|құйып, әлсіз отта 3-5 минут қайнатады. Суығаннан кейін ... ... ... ... ... қолданады. ... ... ... кезінде үгілген қызылшаны немесе ұсақталған |
|жапырақтарын ауырған жерге басады. ... ... ... тәріздіні жаңалап |
|ауыстырады. ... ... ... ... ... ... жатады. Оның отаны Еуропа. Венгрияда сәбіз |
|жабайы түрде кездеседі. Ал егер оның тағамдық құндылығын айтатын ... ол ... ... ... орын алады. Құрамында белгілі мөлшерде А витамині|
|(каротин), С витамині және қант бар. ... ... ... ... рның ... ... орта ... және |
|пісу дәрежесіне байланысты. Оның пісу ... ... ... ... ... және ... ... жетеді. Сәбіздің |
|қатты қалың негізгі тамыры бар. Сыртында қабығы – яғни ... ... және ... ... материалдар, соның ішінде каротин жиналатын қабат бар. |
|Ортасына жақынырақ ашықтау түсті лубковая часть - ... ал ... ... ... Оның ... аз, ... және дәмсіз болып келеді. Егер өзегі аз |
|болса, сәбіз құндылығы ... ... ... ... ... ... болып |
|келеді. ... ... ... ... ... Бұл ... жартылай ұзындықтағы |
|тамыр жемістілер, жартылай конус немесе цилиндр формалы, орташа келеді, ... ... ... түске дейінгі, өзегі білінбейтін болып келеді. Ең жақсы сорттары |
|Нантская, Шантене, Несравненная, Московская зимняя және тағыда ... Осы ... ... зат ... 13% кем ... ... ... 4-6% қант құрайды. |
|Сәбіз құрамында шамамен 0,29% май, 1,2% клетчатка, 0,8% күлділік болады. ... екі ... ... ішкі және ... Сыртқы бөлігі қанық боялған, |
|нәзіктеу және тәтті, ал ішкі бөлігі ашығырақ және дөрекі. ... ... Са ... ... және темірдің негізгі көзі болып табылады. |
|Қыс айларында сәбіз каротиннің жалғыз көзі болып табылады. Каротиннен ... ... В, РР, В, В және С ... бар. ... ... ... өз сапасына байланысты келесі талаптарға сай болу керек. |
|Сәбіз – шатырша гүлдер тұқымдас, қызғылт сары түсті тамыры бар екі ... ... ... ... ... ... ... ақ, шоқталып өседі. Жемісі |
|– дән. Биіктігі 30-100 см. ... және ... ... ... ... ... ... мен оңтүстік шығысында өсіріледі. ... ... ... ... май, ... ... ... тұздар мен |
|аспарагин, флавоноидтар, әртүрлі каротиндер мен ... бар. ... эфир ... және ... ... болады. ... ... ... жемісі мен шырынын, дәнін пайдаланады. Ол үшін ... ...... ал ... қыркүйекте жинап алады. ... ... ... өте кең ... ... ол ас қорытуды жақсартып,|
|емшек сүтін молайтады, бүйректегі тасты түсіреді, ішті босатады, несеп ... ... қан ... және ... кезде де қолдануға болады. Күн сайын сәбіз |
|жеген науқас адам айығып, ажарлана түседі. Сәбіз бен оның ... ... ... |
|дауыстың ұзақ уақыт қарлығуына, алғаш басталған өкпе туберкулезіне ем. Ол үшін |
|сәбіз шырынына бал мен қант ... ... ... шырынын емшектегі балаларға берген жөн. Сәбіз шырынын ішкен бала жақсы |
|өседі. Ішінің ... ... ... беру үшін ... ... ... сығу |
|арқылы шырын алады. Оны балға немесе қантқа араластырып, 1 ас қасықтан күніне 2 |
|рет ... және ... аш ... ... ... ... ... үсікке, іріңді жараға жапсыруға болады. Шырынымен ауыз ... ... ... ... ... ... ... 3,14-3,9 кДж/(кг.град.); жылу |
|өткізгіштік коэффициенті 0,16-0,639 вт/(м.град); температура өткізгіштік ... ... ... ... температурасы |
|-1,52÷-1,80С. Сәбіз тығыздығы 970-1000 кл/м; ... ... 650 кг/м, ... 100г 163 дән. ... ... жалпы массаға шаққандағы сәбіздің орташа ... ... ... ... ... ... ішкі ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... қант ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... |
| |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... (мг %): ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... (мг %): ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... (РН) ... |
| ... аурулары мен зиянкестері ... ... ... өсімдіктің бірі болып табылады. Сәбіздің құрамында каротин |
|өте мол. Ол адам ... өте ... А ... айналады. Ал бұл витамин |
|жас балалардың дұрыс өсуіне, көздің көруін жақсартуға көп ... ... ... ... сәбізде В, РР және С витамині бар. Біздің республикамызда |
|аудандастырылған сәбіз ... ... 415, ... 6, Мирзои желтая |
|304, Мирзои красная 228, Нантская 4 және Шантэнэ 2461. ... ... ... ... ... ... жер жақсы болады. Егер сәбіз |
|өсімдігін капуста, помидор, картоптан кейін отырғызса, оның өнімі молаяды. ... аты ... ... ... өзіне қоректік заттарды сіңіріп алумен |
|қатар топырақтағы зат ... ... ... ... ... топыраққа |
|қажетті минералды тыңайтқыштар мен микроэлементті енгізіп отырған жөн. Сәбіз ... өсу үшін ... азот ... жеткілікті болғанын қажет етеді. |
|Органикалық тыңайтқыштардан сәбіз өсімдігіне аса әсерлі қарашірік пен компостар.|
|Кейбір шаруашылықтарда суперфосфат пен фосфат ұнын органикалық тыңайтқыштармен ... 1 ... ... 30-60 ... себеді. Сонымен қатар 4-6 центнер |
|минералдық суперфосфат, 1,5-2 ... ... ... мен ... тыңайтқыштарын |
|топыраққа беру керек. ... ... ... өнім алу – ... ... да көп байланысты. Тұқымды |
|себер алдында калибровка жасап, өсімдікті аурулардан ... үшін ... ... ... ... мен ... қажет. Бұл үшін ылғалдандырылған |
|дәрілеу әдісін қолданады. Құрғақ дәрілеу үшін, ... ... ... ... ... араластырады. Ол ... 1 кг ...... ... ... ... ... ... ... орнына ТМТД уын қолданады – 1кг тұқымға 10г ... ... ... ... дәрілеу үшін оны ауызы жабылатын банкіге |
|препарат екеуін бірге салып, ... ... ... ... ... ... ... тұқымды 15-20 минуттай НИУИФ-1 препаратының 1,3%-к ... ... ... ... соң ... таза суда жақсылап жуып күн тимейтін|
|жерге кептіреді. Кей жағдайда 50 градустық ыстық суда тұқымды 10 минут ұстап ... өзі оның ... ... ... ... ... ... сәбіз өнімін молайтуда алдыңғы қатарлы шаруашылықтарда әртүрлі |
|биостимулятор заттарын қолданады. Бұл тұқымның тез арада өріс алып, өсуіне көп ... ... ... заттарға метилен көгін, бор қышқылдары, калийлі марганец |
|қышқылы, ... ... ... ... заттардың ерітіндісінде ұстау оңай. Ол|
|үшін тұқымды егуден 3-4 күн бұрын аталған заттардың 0,03% ... ... (1,5 литр ... 1 кг ... салады) бір күн ұстайды, содан |
|соң 15--та ... ... ... кептіріп, көп кешіктірмей себеді. |
|Бір ... ... ... ... тұқымының нормасы 2,5-3,5 кг. Көп ... ... ... ... ... ... ... сәбіз өсіру әдісі|
|оның өнімділігін күшейтіп, сәбіздің ірі болып өсуіне әсер ... ... мен ... ... да болмасын дақыл өнімін азайтып, өнім сапасын ... ... ... ... ... шыбыны, жапырақ бүргелері, |
|жапырақ күйтелері, сәбіз көбелегі жатады. ... ... ... ... да және өнім ... алынғаннан соң да өте зиянды. |
|Піллә күйінде топырақ арасында ... ... ... ... ұшып шығады. Жаз |
|бойы екі рет ұрпақ береді. Бірінші ұрпағы сәбіздің екі-үш жапырағы пайда ... ал ... ... ... ... көп зиян ... Бұл |
|шыбынның көбеюіне ауаның ылғалды болғаны, сәбіз өсімдігінің тығыз отырғызылғаны |
|қолайлы әсер ... ... ... ... ... ... үшін әуелі күзде сүдігер жырту ... Өсіп ... ... ... шыбын пайда бола бастағанда 0,2 %-к хлорофоспен|
|арасында 5-6 күн салып бүркіп отыру керек. Тұқымды отырғызар алдында (50 г/кг ... ... ... әсер ... ... жапырақ бүргесі. Өсімдікке насекомның личинкасы көп зақым келтіреді. |
|Олар өсімдіктің қорегін сорып алып, ... ... ... әкеп ... ... ... сәбіз өнімі төмендеп, тауарлық сапасы жоғалады. ... ... Бұл ... ... ең тиімді жолы өсімдікті 0,2 %-к ... ... ... ... ... ... ... ... да өсімдікке өте зиянды. Олар көбінесе |
|тұқымдық сәбізді зақымдап, оның өсуіне кедергі келтіреді. ... ... ... ... ... ... керек: зиянкес |
|үймелеген жерді де ... ... жөн. ... көбелегі.Сәбізге зиянды әсер ететін оның жұлдызқұрттары. Олар әлі пісіп |
|жетіле қоймаған ... ... ... ... ... жапырақ |
|қалдықтарының астында қыстайды. ... ... ... ... ... жерді гексахлоран препаратымен (35-40|
|кг/га есебімен) өңдеу қажет, өсіп тұрған өсімдікті осы препаратпен тұмандата |
|бүріккен жөн. ... ... ... ... ... ... ... |
|формоз, қара шірік, шірік, ақ шіріктер. ... ... ... ... Сәбіздің шіріп кетуіне себеп болады. ... ... ең ... белгісі өсімдіктің тамыр жемісінде қара дақтар болудан|
|басталады. Қысқа сақтау ... ... ... ... және ... |
|қолайлы ылғалдықта болуы ауруды күшейтіп, сәбіздің ... ... ... соғады. |
|Фомоз ауруы топырақ және тұқым арқылы тарайды. ... ... ... ... ... ьір жерге отырғызбай, 4 жылда бір жерді ... ... ... Ауру ... ... ... ... дер |
|кезде өртеп отырады. Тұқымда ауру тудырғыш саңырауқұлақтар болатындықтан себер ... ... ... ... ... есебімен) немесе ТМТД препаратымен |
|(8г/кг есебімен) дәрілеу керек. Өсіп тұрған өсімдіктің ауру белгілері көріне ... 2 %-к ТМТД ... ... ... 1 %-к бордос сұйығымен |
|себелеу керек. Көп жағдайда 0,05 %-к ... ... ... де ... нәтиже |
|юереді. Бір гектар жерге ... ... ... 400 ... тең. ... ... үшін ... ... ... ... оны ТМТД ... |
|дәрілеу керек. Отырғызу алдында жемістерді әбден тазартады, ауруға ... ... ... ... – қара шірік. Бұл ауру таралуға топырақ пен тұқымдық материал себеп|
|болады. Аурудың белгісі өсімдік өсе бастағаннан-ақ біліне бастайды. ... ... ... ... пайда болып, көп ұзымай жапырақта көп ... ... ... ... ... ... кезінде ауру белгісі күшейе |
|түседі. Альтернариоз ауруы тараған сәбізде қара дақ, оның ... ... ... ... ... болады. Бұл ауру тараған тұқымдық сәбіз көбіне шіріп кетеді. |
|Күрес шаралары. Тұқымдық сәбізді боялған гранозанмен, ... (1кг ...... ... ... қажет, өсіп тұрған өсімдіктерге 1%-к бордос сұйығы |
|бүркіледі, агротехникалық ... ... ... ... ... ... Ауру ... жерге сәбіз өсімдігін қайта отырғызу керек. ... ... ақ ... Бұл ауру ... ... ... өріс ... Аурудың|
|ең көп кездесетін жері сәбіз қоймалары. Ауру сәбіз өсімдігінің сапасын 25-40% - ... ... ... ... ... ... арқылы тарайды. Егер қоймада ылғал жоғары болып, ауа |
|желдетілмесе, нашарласа, аурудың ... ... ... Бұл аурумен зақымданған |
|сәбіз шіріп кетеді. ... ... ... агротехникалық шараларын қолданып, қоймаларда сақтауға |
|қойылған сәбіздің тамыржелісін мезгіл-мезгіл ... тұру ... ... ... ... алдында ТМТД препаратымен (6-8 кг/1 тонна есебімен) дәрілеу |
|керек. Қоймаларды келесі жылға әзірлеу кезінде ... ... ... |
|дезинфекциялап отыру керек. ... ... ... ... Сәбіздің бұл ауруы қоймаларда жиі кездеседі. Ауру|
|қоздырғыштық ұрпақтары өсімдік қалдықтарында сақталады. Ауруға ұшыраған сәбіз |
|тамыржемісінде сұрғылт өңез ... ... ... ... ... ... |
|болады. ... ... ... ... ... шалдықпаған тамыржемісті іріктеп алу, |
|сәбіз өсірудің тиісті агротехникалық шараларын бұлжытпай орындау, ... ... ... ... ТМТД ... (17 ... есебімен) дәрілеу қажет.|
|Сәбізді қоймада сақтаудың бір ерекшелігі – оның қолайлы температура мен қолайлы ... ... ... ... ... ... жемісін топырақ салынған ағаш қораптарда сақтайды. ... ... ... 200 см, биіктігі және ені 60см болады. ... ... ... ... оны әртүрлі аурулардан алдын-ала қорғаудың негізі |
|болып табылады. ... ... ... ... ... үшін сәбіздің ұшын қырыққан жөн. ... ... ... ... 0-, ал ... 90-95%. ... ... сәбізді әдейілеп қазылған траншеяларға сақтайды. Оның |
|тереңдігі 0,7-1 м, ені 0,7м, ұзындығы 10м ... ... ... ... жабады. |
|Ондай траншеяның қалыңдығын 25-30см етіп жауып, аяз ... ... күрт ... ... ... ... ... мезгіл-мезгіл тексеріп тұру |
|технологиялық қажеттілік. ... ... ... ...... 4000 ... бері ... ежелгі тамыржемістінің бірі. Оның |
|отаны – Жерорта теңізінің жағалауы. Алғашқыда бұл өсімдікті тек емдік мақсатта ... ... ... Рим ... ... дәмі ... осы ... қасиеттеріне |
|байланысты – көкөніс ханшайымы деп атаған. Ежелгі Рим және Грек дәрігерлері оның|
|жемісін, тұқымын, түбірін өкпе, бүйрек, көз ... ... ... |
|жолдарын емдеуде қолданған. Осы қасиетіне байланысты медицинаның атасы ... ... ... пайдалы сыйы»,-деп атаған. ... осы ... ... ... үйде ... өсірілген. Сол кездің өзінде |
|ресейлік ... ... ... қасиетін біліп, онымен көптеген ауруларды емдесе |
|де, оның емдеу күшін түсіндіре ... ... екі ... ... ... оның ... ... түрлері Жерорта теңізінің|
|елдерінде, Африка, Австралия, Жаңа Зеландия, Америка, Ресейде өсіріледі. Сәбіз |
|сорттары тамыржемістініңтүсі, ... және ... ... ... заттар |
|мөлшеріне байланысты ерекшеленеді. Ресей, Қазақстан территориясында өсірілетін |
|тағамдық сорттарының түсі қызыл, қызғыш сары, ал ... ... сары ... Ал ... сары ... ХҮІІ ... басында солтүстік Европада будандастыру |
|нәтижесінде пайда болған. Тамыржемістінің түсі ондағы табиғи бояғыш заттар – ... мен ... ... байланысты болады. ... ... ... ... ... және тамыржемісі қолданылады. Тұқымында |
|12%-ке дейін май және ... ... эфир ... ... ... болады. |
|Гүлінің құрамында антоциандар иен флавонидтер, ал түбірінің құрамында – фоли |
|қышқылы, В2 витамині, каротиноидтар болады. ... ... адам ... ... әсер ... ... да ... заттарға|
|бай. Олардың ішінде пантотин қышқылы, А, В1, В6, Д, Н, Е, К, РР ... ... ... минералды тұздар, (калий, кальций, фосфор, темір, |
|марганец) ... ... ... ... сәбізде көптеген қант, соның ішінде |
|глюкоза, ... ... ... ... ... ... және ... да |
|фосфориттер көп мөлшерде кездеседі. ... ... ... бай ... бола ... да ... ... төмен –|
|100 г өсімдікте 33 ккал болғандықтан сәбізді диеталық, емдік және қоректік өнім |
|деп атауға болады. ... ... ... калий болғандықтан сәбіз жүрек қызметін ... ... ... су ... ... және ... ауруларына |
|көмектесуге қабілетті: Егер организмге калий жетіспесе ми қызметі нашарлайды, ... ... жиі суық тию ... ... болады. Сонымен қатар бұл |
|микроэлементтің жетіспеуінен жиі бас ... ... ... ... |
|дұрыс жұмыс істемеуіне әкеледі. ... ... буын ... ... ... және ... қалыптасуына қажетті кальций болады. Бұл элементтің жетіспеуі ... ... ... ... ... мүмкін. Сонымен қатар кальций иондары зат |
|алмасуға қатысады, қанның ұюын бірқалыпты ұстап тұрады. ... ... ... ... ... және нерв ... жіберуге |
|қажетті фосфор болады. ... ... ... ... ... да ... темірдің организмдегі |
|негізгі функциясы – оттегіні тасымалдауға қатысуы. ... ... ... мен ... ... ... қарай |
|дәріхана деп атауға ... Бұл ... – адам ... ... және қуат |
|беретін, витаминмен толықтыратын, жүрек-қантамырлары және рак ... ... ... ең ... ... бірі. Сонымен қатар тәтті сәбіз ... ... ... пияз бен ... кем ... ... ... ... ... қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларынан |
|қорғайды. ... ... және ... ... және ... ... жағдайларда|
|жұмыс істейтін адамдарға пакеттегі сәбіз шырынын береді... ... ... ауру ... ... ... және қан ... ... ... ... ... ... ... ... ішек, бауыр және бүйрек ауруларына; ... ... ... безі ... ... алу ... ... ... ісік ... ... ... ... сәбізді организмді көптеген аурулардан қорғай алатын |
|өнімі ретінде ұсынады. Ширек ғасыр бұрын ғалымдар сәбіз құрамындағы пектин ... ... ... ... ... мөлшерін азайтатынын тапты. Егер |
|күніне екі сәбізден жеп отырса, қандағы холестерин мөлшері 10-20%-ке төмендейді.|
|Сондықтан ет сорпасындағы пісірілген сәбізді ... ... және ... ... ... ... ретінде ұсынылады. ... ... ... ... ... қуықтасы, өттасы, полиартрит ... да ... ... жөн. ... ... ... ... гастрит, бауыр және асқазан асты безі|
|аурулары кезінде шикі, үккіштен өткізілген сәбізді күніне 50-100 г салат түрінде|
|біріншілік тағам алдында ... аш ... жеу ... ... ... сәбіз – іш қатуға қарсы бірден – бір ... ... ... шіру |
|процесін басады, зәр және өт айдау қасиеттеріне ие. ...... ... ... біздің жүрегімізді инфаркттан қорғайды. Сәбізде көптеген ерігіш өсімдік |
|талшықтары болады. Ол жоғарыда ... ... ... ... |
|төмендетеді. ... ... ... жүрек-қантамырлары ауруына қарсы қолданылатын |
|маңызды витамин болып табылады. ... С ... ... ауруларымен күресті 2 әдіспен жүргізеді. Күшті ... ... бұл ... ... ... ... ... |
|Егер холестерин қышқылданса, ол артерия қабырғаларына ... ... өте ... ал қан ... «пайдалы» холестерин концентрациясының мөлшері Е ... ... ... ... Ал ... осы ... өте бай. |
|Сондай-ақ, сәбізде тағы да В6 витамині болады, ол ... ... ... ... үшін өте маңызды. Жануарларға жүргізілген |
|эксперт нәтижелері, жануарлар рационындағы В6 витаминінің жетіспеуі қантамыр ... ... ... ... ... ... сәбіз құрамындағы өсімдік клетчаткасы, бета-каротин, С, Е,|
|В6 витаминдері және сәбіздің төмен ... ... ... ауруларына|
|қарсы керемет құрал болып табылады. ... ... ... кезінде бірінші күннен бастап, күніне 2-3 рет 100 мл |
|сәбіз шырынын ішу ... ... ... ... ... арасында сары ауру деп атайды, себебі науқас адам сарғайып |
|кетеді. Бірінші болып б.з.д. V ... бұл ... ... ... ... |
|Гиппократ анықтады. Ал, жаппай гепатит жұқтырған оқиға 1883 жылы Германияда |
|болды. ... ... ... ... А, В, С, D, Е және G түрлері. әрқайсысының ... тән ... ... ... тараған түрлері – А, В және С. ... және С ... «кір қол» ... ішек инфекциясы болып табылады. Адам бұл |
|ауруды тамақ немесе су арқылы жұқтыруы мүскін. ... D, G ... ... қан арқылы юеріледі. Себептері болып ... ... және ... ... қанды құю, науқас адаммен |
|жыныстық қатынаста болу, сондай-ақ, жүктілік кезінде анадан балаға ... ... ... гепатиті де қан арқылы жұғады. ... ... ... басталады: бас ауырады, әлсіздік, буын ауырады, дене ... ... ... ... ... ... жүрек айныйды, құсады; нақты |
|белгілері: зәр ... кал ... Сары ... тері ... пайда болуы |
|мүмкін. ... ... ... ... ... ... және ісігі табылады. ... ... ... қақталған, майлы тағамдар жеуге болмайды. Бірақ та |
|А, D, Е, С, В6, В12 ... ... ... диабеті ... ... болу ... ... ... ... ... асқазан |
|асты безі керекті мөлшерде инсулинді секрециялай алмайды немесе сапалы ... ... ... Бұл не ... ... Ауру вирусты деген болжам бар. Негізінен |
|диабетті генетикалық жетіспеушіліктен болады дейді. Түбегейлі мынау дәлелденген:|
|тұмау ... ... ... ... ... ... жұқпайды. ... ... ... ... ... ... ... пайдаланады. ... ... мен ... ... ... және ... ... асқазан асты |
|безі функциясының түзілуіне және күшеюіне көмектесетін пайдалы элементтерден |
|тұрады. Мамандар қант ... ... осы ... өте ... деп санайды. |
|Сонымен қатар, америкалық ғалымдар кейбір ... және қою сары ... ... ... салмақтан зардап шегетін әйелдерде диабет ауруының алдын алатынын |
|тапты. Бұл көрсеткіштер ұзақ зерттеулер нәтижесінен алынған: жасыл көкөністерден|
|– шпинат, ...... ... жасыл қырыққабат, ал қою сарыдан – сәбіз, |
|елес, жұмсақ батат немесе асқабақ жатады. ... ... ... ... ... адам организміне |
|жақсы әсерін тигізеді. Зерттеу авторлары былай деп қорытады: «Бұл көкөністер көп|
|энергия бермесе де, олардың ... ... ... ... ... тежейтін витаминдерге, антиқышқылдарға, магний, |
|калий, өсімдік протеиндеріне бай». ...... ... ... ауруларының бірқатар түріне сәбіз өте пайдалы, бірақ осы ... ... ем ... ... ... сәбіздің кері әсері бар екенін ескеру |
|керек. Себебі кейбір жағдайда ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... адамдарға кеңес: дәрігерлер сіздерге |
|пісірілген немесе бұқтырылған сәбіз қолдану керек дейді. Себебі, ... ... ... ... ... т.б.) ... ... активті заттардың, |
|соның ішінде, ішек және асқазанның қабынуын тудыратын клетчатка және эфир ... ... ... ... ... ауруларының ең кең тарағаны – гастрит. ...... ... қабатының қабынуы, ол қасында жақын орналасқан |
|тканьдерге өтуі мүмкін. Гастриттің қатты және созылмалы түрін ажыратады. Тез ... ... ... тағам арқылы түсетін асқазанның сілекейлі қабатын |
|қабындыратын заттардан болады. ... ... ... ... ... ащы ішек жарасы) – бірқатар себептерден пайда болатын ауру |
|түрі. ... ауру түрі ... ... ащы ішектің) сілекейлі қабатында әртүрлі ... ... ... ... ... Науқас қарынның жоғарғы ... ... ... ... ... бұл ауру ... ... кейін |
|байқалады, кейде тамақ ішкеннен кейін кететін түнгі «аш» аурулар ... ... ... ауру түрі ... ... ... ... айналуына; ... ... ащы ішек ... зақымдануына әкелуі мүмкін. |
|Ем ... ... ... ... ... ішу ... Оны ... күніне 1 рет|
|ішу керек. ... ... ... аурулары. ... тасы ... – зат ... ... бұзылу нәтижесінде бүйректе тас |
|жиналатын организмнің жалпылай ... Ауру ... ... өтуі ... ... қатты ауруы мүмкін, зәр шығару бұзылады, зәр құрамы өзгереді және басқа да|
|ауру белгілері болуы ... ... ... нақты белгілері болып белдің ауруы,|
|температураның көтерілуі, әлсіздік, шаршағыштық жатады. ... ... ... ... ... ... және химиялық құрамда |
|болады. Түсі: ақ, сұр, сары, қоңыр-қызыл және қара болады. ... ...... Олар ... ... ... және магний |
|тұздарынан тұрады. Олар тек өсімдік тектес тағамдарды пайдаланғаннан болады, |
|көбінесе сілтілік ... ... ... тас ... зәрді қышқылдандыру |
|керек. Осындай жағдайда ұнтақталған жабайы сәбіз ... ... ... ... ... сәбіз организмнің түрлі ауруларға қарсылығын күшейтеді, ... ... ... ... ... ... ... асқорытуды жақсартады, бүйректен құм және тастарды шығарады. |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... ... тұзы. МЕСТ 13830 – 68. ... тұзы ... үшін ... ... ... зат және консервант болып |
|табылады. Құрамында 36,5 ÷ 39,2% натрий хлориді және аз ... Са, К, Mg ... ... ... экстра, жоғары, 1,2 сортты болып бөлінеді. Жоғарғы|
|және бірінші сортты тұздың 90% 1,2х1,2 және 2,5х2,5 мм ... ... өту ... ... су. МЕСТ 287482. ... ... ауыз ... 1 литрінде 3-тен жоғары емес ішек таяқшасы болуы |
|керек. Түссіз, мөлдір, бөгде иіссіз және дәмсіз болуы керек. Оның ...... ... ал ... ... – 1000 мг/л (Н2О). ... (Күнбағыс) майы. МЕСТ 1129 – 73. ... ... ... ... ... дәндерін экстракциялау арқылы алады. |
|Консервілеу үшін рафинирленген, мөлдір, тұнбасыз май қолданылады. Қышқылдылығы ... мг ... ... ... 0,1% көп ... 100г ... йод саны ... ... ... ... ... бір дәм, хош иіс ... құрамы минералды аскөк, желкөк,|
|петрушка, балдыркөк, көк пияз т.б. жатады. ... ... ... ...... Армянский 269. аскөктің құрамында эфир майы |
|бар. Ол аскөкті хош иістендіріп, дәмін келтіреді. Аскөк – ... ... ... ... Оның ... 150 мг процентке дейін С витамині, каротин (А |
|провитамині) болады. ... МЕСТ 26574 – 85 ... қара ... ... арпа, тары, жүгері, қарақұмық, соя, бұршақ т.б. |
|дәндерін ұнтақтап тарту нәтижесінде дайындалады. Бидай ұнының ... ... ... ... ... ... сорттар және қара бидай ұны. «Ұнның сорты» деген |
|түсінік неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... ... |
|сапасының нашарлығын немесе жоғарылығын білдірмейді, ол ұнның тағамның белгілі |
|бір ... ... үшін ... ... ... ... сондай-ақ |
|В1, В2, РР және Е витаминдерінің құрамы жөнінен екінші сортты және қара бидай |
|ұндары майда ақ ... және ... ... ... ... ... |
|неғұрлым нәрлі, түсі жағынан қоңырлау болады. ... ... ... ... орташа химиялық құрамы: 73,6% судан, 12,8% белоктан,|
|майлардан, көмірсулардан, минералдық заттардан (кальций, фосфор т.б.) тұрады. ... ... ... ... тіршілік үшін маңызы зор амин қышқылдарының |
|бүкіл жиынтығы бар. Жұмыртқаның неғұрлым құнды бөлігі – сары уызы. Ол ... ... ... мен ... ... ғана ... сонымен бірге |
|витаминдерге (А, В, Д, Е т.б.) де бай. |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... ... қатынасын анықтау ... ... ... салмақтық үлесін анықтау. ... ... ... ... ... ... мен ... қабығынан ажыратып, |
|жемісті ортасынан бөледі. Үлгіні электроұсақтағышта ұсақтап анализ үшін белгілі |
|бір мөлшерін ... ... ... ... алынған өнім мөлшерінің салмағын |
|өлшеп, кептіріп және қайта өлшеп, осы салмақтың ... ... ... ... ... ... ... өнімділігін анықтау әдістері: ... ... ... зат ... ... ... мөлшерленеді, |
|яғни оның сапа ... бірі ... ... ... тамақ |
|өнімдерінде судың басқа заттардағыдай байланысты формасы ... ... ... ... ... ... және бос су). ... |
|байланысу формасының ... және ... ... ... мөлшері материалдарда |
|әртүрлі. Сондай өнімінің құрамындағы суды анықтаудың бірде-бір әдісі жоқ. Әдісті |
|таңдау сыналатын материалдардың табиғатына, сынау мақсатына, әдістің ... ... және ... ... ... ... ұзақтығына байланысты. |
|Құрамындағы суды сынама (проба) ... ... ... ... ... ... |
|(арбитражды әдіс) ... әдіс ... суды ... ... ... ... үшін қолданылатын |
|температурасы 100-1050С-та ... ... ... ... ... ... – 8756.2 – 82 ... пищевые и консервированные. Методы опр-ние сухих |
|веществ или влаги»). ... ... ... 10-12 г ... және қыздырылған құм салады. Ары қарай |
|бюксты құмымен және шыны таяқшамен кептіргіш шкафта тұрақты массаға дейін ... ... ... 0,001 г ... ... ... ... соң |
|0,001 г дәлдікте өлшенген 5 г ... ... ... ... ... құмы бар ... ... шыны таяқша көмегімен бюкстегі материалдың |
|навескасын түзу жұқа қабатпен жаяды. Бюксты қақпақпен жауып, ... ... ... соң қақапағын ашып, ішіндегі затты мұқият араластырады да, |
|кептіргіш шкафқа қояды. ... ... ... 100-1050С температурада және атмосферелық қысымда ... ... ... 4 сағат бойы кептіреді. Кептіру басталғаннан соң 1-2 |
|сағаттан кейін 1-ші ... ... ... Келесі өлшеу 30-60 минуттан кейін |
|жүргізіледі. Егер 2 өлшеудің ... 0,002 ... ... онда ... ... жеткені деп есептеледі. Сынамасы бар бюксты өлшеген сайын қақпақпен|
|жабу керек және бөлме температурасына дейін эксикаторда салқындатады. Құрғақ ... ... ... мына ... ... ... (%) ... m – құмы және шыны таяқшасы бар бюкс массасы, г |
| |
| | | | | | |
| | | | | ... ... |
| | | | | | |
| |Пар. ... |Күні ... |
| | |№ | | ... | |
| | | | | |н ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | ... | |
| | | | | |н | | |
| | | | | ... | | ... ... Л.С.| | | | | | ... ... Л.С.| | ... ... | |
| | | | ... |АТУ |
| | | | ... ... ... ... | | | | |
|. |С.Ш. | | | | ... ... Н.Е. | | | | |
| m1 – ... дейінгі құмы, шыны таяқшасы және навескасы бар |
|бюкс ... г ...... ... құмы, шыны таяқшасы бар бюкс массасы, г ... ... ... ... ... ... ұлғаюы мүмкін, мұндай |
|жағдайда кептіру ары ... ... және ... ... ретінде |
|алдыңғы өлшеудің қорытындысында ... аз ... ... ... ... ... ... анықтаудың ... ... ... әдіс ... ... бойынша 200С температурада суда еритін құрғақ|
|заттарды анықтау әдісіне ... және ... ... ... ... ... ... массалық үлесін анықтау үшін қолданылады. |
|Рефрактометр әртүрлі заттар арқылы өтетін жарық ... сыну ... ... ... аспап. Бір ортадан екінші ортаға жарық сәулесі өткен ... ол ... Түсу ... sin-ң сыну ... sin – на ... сыну ... |
|(коэффициенті) деп аталады. ... және ... ... болғанда екі орта үшін тұрақты болады. ... ... ... анық болу үшін ... тік ... саңылауын |
|жарыққа қарама-қарсы шетке қарай бағыттайды. Шашыраңқы жарықтың түскен сәулесін |
|айна орнатуға сәйкес призманың ... ... ... ... ... тексеру үшін және призмаға нөлдік (0)-сін орнату үшін призмаға ... ... шыны ... көмегімен бір тамшы дистильденген су құяды да,|
|пунктир сызығының немесе көру шеңбері центрінің шкаланың нөлдік белгісімен дәл |
|келуін белгілейді. Жарықтың ... жою ... және ... көру ... ... ... орнату конденсаторын бұрау арқылы жүргізеді. Сыналатын |
|сынамадан шыны таяқшамен 2-3 тамшы төменгі ... ... алып ... Егер |
|сыналатын өнім құрамында қатты бөліктер болатын болса, онда өнімнің кішкене ... 2 ... ... ... ... ... ... сығу арқылы 2-3 тамшы |
|шырын алады да рефрактометрдің төменгі призмасының ... ... ... |
|призма төменгі қозғалмайтын призмаға тығыз етіп түсіріледі де, есептеуді ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... шкаласының көрсеткіші 200С-та |
|ғана дәл болады. Егер анықтау басқа температурада жүргізілсе, онда кестеге ... ... ... ... ... ... Қою түсті немесе сұйық |
|фазасын белгілеуді қиын өнімдерді сынауда оларды призманың бетіне әкелгенде ... ... ... 0,01 г ... дейінгі 5-10г навесканы өлшеп, оны 4г |
|кварц құмымен және дистильденген сумен ... Оның ... ... ... ... тең ... ... Қоспаны екі қабатталған дәке немесе капрон |
|матаға салып, ... Қою ... ... үшін ... заттың құрамын мына |
|формула бойынша есептейді: ... = 2a ... 2 – ... дәрежесі ...... ... ... ... (%) ... соңғы қорытындысы ретінде екі параллель анықтаудың орташа ... ... ... ... арасындағы айырмашылық 0,2%-тен |
|аспауы керек. ... ... ... ... ... ... ... арқылы (сұйық өнімдер ... ... сол ... ... ... ... дайындалған (сұйық |
|емес ... ... ... ... ... ... емес өнімдердің |
|қышықылдылығын анықтау әдісінің маңызды құрамдас бөлігі сығындыны анықтау әдісі |
|болып табылады. Ол тамақ өнімдері құрамындағы барлық органикалық және ... ... және ... ... тұздарының суда жақсы еруіне |
|негізделген. ... ... үшін оны ... 3 мл ... ... ... Бұдан сығындыға аз мөлшерде дистильденген сумен өнімнің барлық |
|құрам бөліктері өту ... ... ... ... ... сығындыны алу үшін |
|спирттік сығындыны дайындайды. Индикатор таңдаудың да үлкен маңызы бар. Түссіз ... аз ... ... үшін көп ... фенолфтамин қолданылады. Тамақ |
|өнімдерінің ... ... ... ... ... ... өзгертетін индикатор көмегімен жүргізіледі. Индикатор ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... әдісі сыналатын ерітіндідегі бос қышқылдар ғана емес, сонымен бірге ... ... 0,1 н NaOH ... ... ... сілті |
|қабілеттігіне байланысты мөлшерлік бейтараптандыру негізделген. Сондықтан ... ... ... жұмсалатын мөлшерін осы кезде сілті және ... ... ... ... ... реакцияны біле отырып, өнімдегі |
|іздеп отырған қышқыл мөлшерін табуға болады. 20 мг шамасында орташа сынама ... ... ... ... ... ... салып, воронка арқылы ... ... ... 250 мл ... колбаға құямыз. Колбаға температурасы |
|800С дистильденген суды оның көлемінің ¾ бөлігіне дейін құйып, жақсылап ... ... соң ... ... кран астында бөлме температурасына дейін |
|салқындатып, колбаға белгісіне дейін су ... да, ... ... ... ... Сұйықты құрғақ бүктелген сүзгіш қағаз арқылы құрғақ стаканға ... ... ... 200-250 мл ... ... пипеткамен 50 мл сүзінді алып,|
|3-4 тамшы 1%-тік фенрлфтаминнің спирттік ерітіндісін қосады және 0,1 н NaOH ... ... ... ... үшін титрлеудің соңын лакмус |
|анықтайды. Қышқылдарға сәйкес жалпы қышқылдылықты х (%) мына формуламен ... |
| ... |
|V – ... ... 0,1 н сілті ерітіндісінің көлемі, мл ... – 0,2 н ... ... ... коэффициент ...... ... ... ... (алма – 0,0067, сірке – 0,0060, |
|лимон – 0,0064, сүт – 0,0090, ... – 0,0075) ...... ... көлем, 250 мл ...... ... ... 50 мл |
|m – ... массасы, г ... ... ... ... ... ... үшін консервілеуші зат ретінде қолданса, онда онда оның |
|мөлшері олардың дәмдік ... және ... ... ғана ... ... |
|тасымалдау және сақтау кезіндегі өнімдердің тұрақтылығына әсер етеді. Бұл кезде |
|жалпы қант мөлшері ғана емес, оның ... ... ... бар ... ... ... ... қант мөлшері). ... ... ... әдіс ... ... қан ... анықтау. (МЕСТ –|
|8756.13-70) ... ... ... анықтау қызыл қан тұзы ерітіндісін ... ... ... ... редуцирлеуші ... ... ... сары қант ... ... ... келтіреді. |
|2K3(Fe(CN)6)+2KOH=2K4(CN)6+H2O+O2 ... ... үш ... ... ... ... қан тұзы ... титрін орнату. ... ... ... ... ... тікелей анықтау үшін алдымен сығындыны немесе қант ерітіндісін мұқият |
|дайындайды. Анализдейтін өнімнің орташа сынамасының ... ... ... ... тығындалған өлшеуіш колбаға салады. Сыйымдылығы сыналатын |
|өнімдегі қант мөлшеріне байланысты 100-150 мл ... Су ... ... ... ... 2/3 бөлігінен аспауы керек. Қоспаны жақсылап араластырады және рН |
|7,0-ге дейін 15% сода ерітіндісімен ... ... ... болғаннан |
|кейін колбаны температурасы 800С су моншасында 15-30 минут ... ... ... жоқ және оларды анықтауға кедергі жасайтын заттарды қорғасынның сірке ... ... ... ... ... Осы мақсатта бөлме температурасына |
|дейін салқындатылған колбаға 7 мл 30% нейтрал сірке қышқылды қорғасынды қосады. |
|Жақсылап ... 5 ... ... Егер ... ... ... мөлдір болса, |
|тұндыру аяқталады. Қарсы жағдайға ... ... ... ... ... Осы|
|колбаға 18-20 мл қаныққан күкірт қышқылын натрийға қосамыз. Лай фильтратта ... 10 ... ... Сұйықты 24 сағат қоямыз. Содан соң дистильденген ... ... ... ... 1-2 ... соң фильтрлейді. |
|1 ... ... қан ... ... ... ... ... Тығыны бар конусты|
|колбаға пипеткамен 50 мл темір көкшілді калий 1%-тік ерітіндісін құйып, оған 20 |
|мл құрамында темірі жоқ, ... ... ... ... ... және 20 мл|
|бос йоды жоқ йодты калийдің 20%-тік ерітіндісін қосады. Колбаның аузын жауып, ... ... ... 0,1 н ... қатысындағы тиосульфат ерітіндісімен ... ... ... мына ... ... ... ... ... – 1 мл ... ... көкшілді калий мөлшері, г |
|V – ... ... ... ... 0,1 н тиасульфат ерітіндісінің көлемі, мл |
|2 этап. Алғашқы ... ... ... 20 мл ... 1% ... және 5 |
|мл 2,5 н NаОН ерітіндісін содан соң 1 тамшы метилен көктің 1%-тік ерітіндісін |
|қосып, ... ... ... ... ерітіндіні сыналатын ерітіндімен |
|көк бояуы кеткенше тамшылатып титрлейді. Титрлеуге кеткен сынама ерітінді 5-6 ... |
|3 ... ... ... ... 100 мл ... ... 25% дайындалған |
|сығындыдағы қант концентрациясындағы ... қан ... 1% ... ... 10 |
|мл 2,5 н NаОН ерітіндісін құяды. Содан соң сыналатын ерітіндіден бюреткамен |
|алғашқы ... ... 0,2-0,3 ... аз ... ... ... 0,7 – 1 |
|минут қыздырады. 1 тамшы метилен көгілдір ерітіндісін қосып, шамның жалынын |
|басып, ... ... ... ... ерітіндіден көк түс жойылғанша |
|бюреткамен бірнеше тамшы ... ... мына ... бойынша анықтайды: |
|Х=K(20,12+0,035V)a/(10V), % ... ...... коэффициенті 1%-тік ерітіндіге K3Fe(CN)6) ...... қант ... % ...... ... ... навескадан дайындалған сығынды көлемі), мл |
|20,12; 0,035 – ... ... ... |
|V – ... ... сыналатын ерітінді көлемі, мл ... ... ... ...... ... және ... процестің ағымын |
|қамтамасыз ететін өзінің биохимиялық әсерін өте аз мөлшерде көрсететін ... ... ... ... оттегінің, жоғары температураның әсерінен |
|сақтау ... тез ... ... ... ... ... жеміс-жидек өнімінің тағамдық құндылығын анықтау С витаминін ... ... ... ... ... С витамині үш формада кездеседі: аскорбин қышқылы, дегидра |
|аскорбин қышқылы, аскорбиген. ... ... ... ие. С ... ... ... (70%) ... |
|тұрақты формасы аскорбиген түрінде (өсімдіктерде) болады. С витамині адам ... ... Онда ... ... ... ... ... |
|бөлінген және синтетикалық алмасу және басқа да процестерге қатысатын С ... ... ... ... ... ... елеулі әсер етеді. Оның қорғаныс |
|механизмдері инфекцияға және басқа да ... ... ... қарсы тұра |
|алады. Адам организімінің тәуліктік қажеттілігі 100 мг. С ... ... ... ... ... ... қарамастан аскорбин қышқылы |
|сақтау кезінде консервілегенде жиі бұзылады. Бірақ процестің соңында С витамині |
|көбейеді. ... ... С ... ... ... түсіндіріледі: оның |
|тотықсызданған формасы жылуға тұрақты қосылыс. Ал тотыққан ... ... ... тез ... ... ... С витаминін анықтау үшін биологиялық |
|(жануарлардың витаминдерге сезгіштігі) және химиялық әдістер қолданылады. ... ... ... ... ... қышқылының қайта қалпына келтіру |
|қасиетіне 2,6-дихлорфенолиндофенолмен тотығуына негізделген С ... ... ... ... ... ортада көк түс беретін 2,6-дихлорфенолиндофенолмен |
|тотығуынан ... ... ... ... Индикатордың тотыққанформасы көк түсі, |
|қалпына келген ... ... Бұл ... ... есте ... жөн рН = 14-5 ... ... түсі көк, рН = 5-4 ... рН = 4 және одан ... ... |
|ашық қызыл. С витаминін анықтау келесі операциялардан тұрады: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... – 24506 – 81 ... С ... ... (Арбитражды әдіс) ... әдіс ... ... ... қышқылы ерітіндісімен С витаминін бөліп |
|алуға негізделген және тұз қышқылы цистеин мен дегидроаскорбин қышқылын ... үшін ... ... ... потенциометриялық |
|әдіспен титрлейді. Берілген әдіс консервідегі аскорбин және дегидроаскорбин ... ... ... ... ... 2,6-дихлорфенолиндофенол |
|ерітіндісінің ... мына ... ... ... ... = (0,1 · 103/V г/мл ... 0,1· 103 – 1мл ерітіндідегі аскорбин қышқылының массасы, г |
|V – ... ... ... ... ... мл ... дайындау орташа сынамадан 0.01 гр дәлдікте массасы 5-50г ... ... ... ... өнімдерін сынау кезінде навесканы фарфор ... ... 5-10гр ... ... 3% метафосфор ерітіндісімен (1г навескаға 3 |
|мл) қосып мұқият езеді. Содан соң ... ... 100 мл ... ... |
|салып, сол қышқыл ерітіндісмен қосып, 10 минут қояды, араластырып ... ... ... ... ... сынау кезінде орташа сынаманың навескасын 50 мл химиялық |
|стаканға ... 3% ... ... ... 100 мл ... ... ... Осы қышқылмен белгісіне дейін жеткізіп, 10 минут қояды, ... ... ... ... дайын. ... ... 50 ... ... бар ... колбаға пипеткамен 10-20 мл |
|сығынды аламыз. Екі рет араласқан ... ... ... ... |
|көлемін орнату үшін тәжірибелік фильтрат рН = 7 – 7,5 50 мл ... ... ... ... ... ... ... 45% екі рет араласқан қышқылдың |
|ерітіндісін қосып, рНметр көмегімен рН-ын анықтайды. Екі рет ... ... ... (50мл ... 5-9 мл массалық үлесі 45% Н3РО4 қосады). |
|Содан соң фильтраты бар ... ... 0,001 ... өлшенген тұз қышқылды |
|цистеинді қосады. Шайқау арқылы ерітеді де, екі рет ... ... ... |
|қышқылының тұрақты көлемін жауып, 370С термостатқа 30 ... ... ... ... мл ... құйып, көлемдік үлесі 50%-ке дейін күкірт қышқылы ерітіндісімен |
|рН 0-ге жуық болғанша қышқылдайды. Ерітіндіні қайтадан ... ... 3% ... қышқылы ерітіндісі көмегімен сол өлшеуіш колбаға құяды. Содан соң ... ... ... ... 10-25 мл ... 50 мл ... ... |
|2-3 мл формальдегид қосады. Аузын жауып ... да 30 ... ... ... ... ... 30 мл дейін метафосфор қышқыл ерітіндісін қосады. ... және ... ... ... ... ... салынған |
|дайын ерітіндіге батырады. Потенциометриялық әдіспен микробюреткадан үздіксіз |
|араластыра отырып, ... 10-30 ... ... 0,1-0,2 мл ... ерітіндісімен титрлейді. Осы ерітіндінің қосылған |
|көлеміне сәйкес рНметр милливольтметрдегі милливольт көрсеткішін белгілейді. ... ... ... бір ... екі ... ... арифметикасын |
|алады. Қайталап титрлеу кезінде эквивалент нүктесінің аумағында ... ... аз ... ... 0,05 мл С ... |
|мөлшерін мына формула бойынша есептейді (%): |
| (%) ... |
| ... - ... ... тұзы ... титрі, г/мл ...... ... 2,6-дихлорфенолиндофенол ерітіндінің көлемі, мл |
|V2 – ... ... ... кейін фильтрат көлемі, мл ...... ... ... ... және ... қалпына келгеннен кейін ... ... ... мл ...... ... келу үшін фильтрат көлемі, мл ...... үшін ... ... ... мл |
|m - өнім ... массасы, г ... ... ... ... С ... ... ... 10-30 г өнімді өлшеп алып, фарфор ыдыста 2%-к тұз қышқылының ... 30-50 ... ... ... 100 мл ... ... құяды. Ыдыстағы |
|өнім қалдығын осы қышқылмен шайып, көлемін 100 мл-ге жеткізеді. Осы ... ... ... Ал ... ... 2%-к тұз ... |
|1:1 қатынасында араластырады. Содан соң сүзілген ерітіндіден 1 мл ... ... ... ... Оған ... 3мл ... су, 0,5 мл 1%-к йодты калий |
|ерітіндісін және 2 мл 0,5%-к ... ... ... Осы ... йод |
|қышқылды калиймен ашық көк түс ... ... ... ... ... С ... мына ... бойынша есептейді: (мг/г) мұндағы ...... ... 0,001н йод ... ... ... мөлшері, мл |
|К – йодты калий ерітіндісін қалпына ... ... ...... ... ерітілген өнім үлгісі мөлшерінің таза өнім үлгісіне |
|қатынасы ... – 1мл 0,001н ... ... ... ... ... ... қышқылының |
|мөлшері, мг ... - ... ... ... ерітінді көлемі, мл ... - өнім ... ... (бастапқы алынған), г ... және оның ... ... ... анықтау сыналатын навесканың органикалық бөлігін жандыруға және күйіп|
|кететін өнімдерді алып тастауға негізделген. Сонымен бірге сыналатын материалды |
|қалған минералды ... ... ... Бұл ... ... ... және|
|жандыратын өнімнің оттегісінен ұшқыш көмірқышқылы және су буы түзіледі. ... ... ... ... күл кейде өнім құрамындағы күл мөлшерімен |
|сәйкес болмайды. Бұл былай түсіндіріледі: жандыру кезінде күл құрамы ... ... ... Сонымен бірге өте жоғары температура әсерінен фосфор |
|күкірт және сілті металдардың хлорлы байланыстарының ... ... ... ... ... ... алынған қорытындылардың дәлдігіне байланысты. Күлділікті |
|құрғақ затқа шаққандағы %-пен көрсетеді. Күлділікті анықтауды үдеткіші бар әдіс |
|және онсыз ерімейтін 10%-к тұз ... ... ... деп ... ... мөлшерін анықтау. ... әдіс ... ... ... және ... массалық үлесін анықтауға және ... ... ... ... ... ... ... |
|негізделген. Тигельге 0,0002 г дәлдікте тұрақты массаға дейін ... ... ... екі ... алынады. Тигельдегі затты құрғақ қалдық қалғанша су моншасында|
|булайды да, содан соң ... ... ... ... кептіреді. |
|Күлденудің соңын түсі бойынша анықтайды. Алынған күл ақ түсті немесе ашық сұр ... ... ... ... ... ... мыс ... жасыл) шала күйген |
|бөліктері болмау керек. Күлденуді тездету үшін ... ... ... ... ... дымқылдайды. Ары қарай 90-1000С температурада кептіргіш шкафта |
|буға айналып кетеді. Құрғақ қалдықты ... ... ... ... ... ... ... Х(%) мына формула бойынша есептеледі: ... ... ... г ... күлі бар ... ... г ... навеска массасы, г ... ... ... ... бар ... 25 мл ... хлориді құйып қайнағанша қыздырады. Тигельді |
|сағаттық шынымен ... 1 ... ... ... соң ... 300 мл конусты |
|колбаға дистильденген сумен шайып салады, салқындатады, ... ... ... ерітіндісінен 3 тамшы қосып, натрий ... ... ашық ... түс ... ... 1 ... титрлейді. |
|Күлдің сілтілігін мына формула бойынша есептейді: |
| ... ... - тұз ... ... көлемі, мл ... - ... ... ... мл ... - ... ... г ... ... ... органометриялық әдіспен анықтау. ... ... ... ... ... ұсақтап, 0,01 г дәлдікте 25г өнім өлшеп ... Оны ... ... 250 мл сыйымдылығы өлшемі бар колбаға салып, өнімнің |
|қалған бөлігін дистильденген ... ... ... ... ¾ ... ... су |
|құйып, мұқият араластырып, су моншасында 800С-қа дейін қыздырады. Содан соң ... ... ... ... ... ... 30 ... қояды. Содан соң |
|колбаны ағынды су астында ... ... ... салқындатады. Содан |
|колбаның белгісіне дейін дистильденген су құяды. Аузын жауып, мұқият ... ... ... ... ... ... сүзеді. Сүзілген фильтраттан 50|
|мл ерітінді (егер тұздалған, ашытылған, маринадталған өнім болса 25 мл) пипетка ... ... 250 мл ... колбаға құяды. Оған 0,5-1 мл 10%-к хром қышқылды |
|калий ерітіндісін құйып, ... ... ... 0,1н азот ... ... ... ашық ... түске дейін титрлейді. Ас тұзының проценттік мөлшерін |
|мына формуламен анықтайды: |
| ... |
|V – ... ... 0,1н азот ... ... ... ... мл |
|К – азот ... ... ... ... жөндеу коэффициенті |
|0,0029 – 0,05 н азот ... ... ... ... ... 0,1 н ... |
|болса, оның титрі 0,0058) ... - ... ... ... ... мл ... өнім ... г ...... ... ... ... мл |
|1 ... ... ... ... ... өнімдерінде балалар тағамы, салат, маринад және бірінші, екінші |
|түстік тағамдарға дәмтатым консервілерінің құрамына өсімдік және жануар майы ... ... ... ... ... органикалық еріткіштерде жақсы еру қасиетіне|
|негізделген. (эфир, бензин, хлороформ) ... ... ... бұл әдіс майдың өнімнен эксгаустрлеу арқылы яғни соксле |
|аппаратында майды өнімнен органикалық еріткіштер арқылы алу. Экстрагент ретінде ... ... ... 300С), ... ... ... 50-600С) эфирі төменгі |
|қайнау нүктесі ... ... ... ... ... ... алдында сусыздандырады (кептіргіш шкафта немесе гибспен). Ылғал майдың |
|толық экстракциялауына тамақ өнімдері кедергісін жасайды. ... ... ... ... құяды. Қабылдағыш колбаны 2/3 бөлігіне дейін ... ... ... ... ... ... ... эфир ... ... бу ... ... ... |
|түседі. Экстрактор тамшы ретінде қайтадан экстракциялауға конденсациялайды. ... ... ... ... ... ... ... ажыратып |
|колбаны қыздырып, май салмағын анықтайды. |
|2 ... ... ... ... ... анықтау. |
|3 ... Бөлу ... ... ... |
|4 ... ... ... анықтау. ... ... ... Йод ... ... саны – 1г май ... ... мг ... натрий бос май қышқылын ... және ... ... май ... ... ... ... |
|сабындану саны майдың ... ... ... майының сабындану саны |
|188-194, мақта майы – 191-198, сиыр майы – 191-200, қой майы 192-196. ... ... ... 2г майды өлшеп салады. 2,5 мл 0,5н күйдіргіш натрийдің спирттік |
|ерітіндісін құяды. Колбаны кері ... ... ... ... ... су |
|моншасына малады. Сабындану соңында жылы ... ... ... араластырып, |
|0,5н тұз қышқылы ерітіндісімен титрлейді. Индикатор ретінде 1%-к фенолфталеин |
|қолданылады. Қосылған сілті мен ... тұз ... ... ... ... ... болып саналады. Сабындану саны келесі формуламен есептеледі: |
| ... ... н тұз ... ... сілтіні титрлеуге кеткен мөлшері ... бос ... ... кеткен тұз қышқылының мөлшері ... 0,5н ... ... ... ... – май ... ... саны ... саны деп ... ... ... 100г ... ... ... май |
|салмағы, йод мөлшерінің проценті, йод саны майдың қанықпау ... ... оның ... көп ... аз ... ... ... барын көрсетеді.|
|Қанықпаған қышқылдар тотығуға өте жақын. Ол оттегі әсерінен тотығады. Бұл ... ... ... құрғап, қышқылды йод саны келесі формуламен ... |
| ... ... – йод саны 0,1н ... ... ... титріне эквивалент |
|а- бақылау ... ... ... 0,1н ... натрий ерітіндісі ... – май ... ... саны ... ... 119-194 мақта майында 102-117 сиыр майында 132-157, |
|шошқа майында 31-46, балық майында 50-70. ... ... ... ... саны көрсетеді. ... ... ... көрсеткіштерін зерттеу. ... ... ... ... мүшелері. ... әдіс ... ... сапа ... анықтау әдістерінің |
|негізгілерінің бірі болып табылады. Мұнда адамның сезім ... ... ... алынады. Сондай-ақ бұл көрсеткіштің дәлділігі және дұрыстығы |
|бағалауды жүргізетін адамдардың ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Органолептикалық дегеніміз - грек сөзінен ... ... - ... мүше, «lambano»- сезу, бағалау дегенді білдіреді. ... ... ... ... ерте ... келе ... әдіс. әртүрлі ... мен ... ... жөніндегі мәліметтер адамның сезім мүшелері – |
|көру, дәм ... иіс ... ... есту ... ... ... ... ... ... ие. Ең аз ... ... ... |
|басы деп аталады. Оны абсолюттік және ... деп ... ... ... ең аз ... сипаттайды. Салыстырмалы сезіну басы бастапқымен |
|салыстырғандағы белгілі бір шамаға дейін сезінудің өзгеруін айтады. ... басы ... ... ... ... ... және ... Мысалы: ... ... ... ... басы 0,55%6 ... үшін ... Ас тұзының тұздылығын сезіну басы 0,05%, қышқыл өнімдер үшін 0,0072%-тен ... ... ... (тұз ... дейін болады. ... ... ... ... ... ... ... исі, түсі, |
|консистенциясы т.б.) өнімнің температурасы 18-200С ... ... ... ... тұтыну әдісіне сәйкес жүргізіледі. Банканың ішіндегі затты түгелдей |
|тарелкаға, фарфор табақшаға немесе ... бір ... ... ... ... ... Органолептикалық көрсеткіштерін келесідегідей ретпен ... ... түрі ... ... ... ... ... өнімнің органолептикалық көрсеткіштерін көру арқылы және стандарт|
|талаптарына немесе өнім түріне сәйкес техникалық жағдайларға сай орташа үлгінің |
|дәмін көру ... ... Қиын ... иісті айыра білу кезінде үлгіні |
|ақырын және ... ... ... ... оны ... ... толығырақ ұсақтап, |
|сілекеймен сулайды, жұту кезінде немесе оның ізімен пайда болған сезімді құлақ |
|салып тыңдайды. ... ... ... ... байланысты консистенциясын күш салу арқылы |
|анықтайды. ... ... ... кесу ... ... ... ... джем үшін) ... ... қияр т.б) ... ... ... ... үгілгіштігін, қоқымдалуын, |
|жұмсақтығын, біртектілігін қатты бөліктерінің жоқ болуын және т.б. ескереді. ... ... ... ... дәм сезу нүктесінің тітіркену кезінде пайда болатын шын |
|дәмдік сезім болып табылады. Егер тіл мол және жеткілікті сілекеймен суланған ... ... ... ... дәм ... анықтайды. Осы кезде мұқият әбден шайнау |
|қажет. Жұмыстың ұзақтығы 30-60 ... Осы ... ... дәмдік сезімнің бірнеше |
|түрін ізінше сынауға болады. Дәм көру алдында көз алдымызға қатты қышқыл лимон |
|дәмін ... ... Ауыз ... ... ... ... қысқа уақыттарда |
|бірінші тұзды дәм, содан кейін тәтті, сосын ... және ащы дәм ... ... ... ... өнім майлы болған сайын |
|ондаған ас тұзын қышқылдылық және татымдықтар жақсы ... ... ... ... ... ... ... сыртқы түрін бағалауда түсін, пішінін, |
|салыну ретін, біртектілігін, жеміс-жидек немесе көкөніс мөлшерін, құйма түрін |
|және тағы ... ... ... ашқаннан кейін консервінің сұйық бөлігінің |
|түсін және мөлдірлігін анықтау үшін диаметрі 6-8 см ... ... ... ... ... ... және сұйықты жарықта қарастырады. Консервінің қалған |
|бөлігін тарелкаға немесе фарфор табақшаға ... ... ... ... ... ... және ... түрдің сипаттамасын әрең ... ... ... ... келетін ең күшті, ең күрделі және ... ... ... ... ... және ... иісі шығатын ... ... ... алу ... оның ... өнімнің ... және ... ... ... ... ... арқылы |
|таралу жылдамдығы өседі. Көрушілер ... ... ... ... ... Жай |
|демалғанда иіс сезу иіскеуге қарағанда әлсіздеу, бірақ иістену қозғалыстарының |
|талаптану сигналы ретінде үлкен маңызы бар. Иіс сезу ... ... ... келеді: үлгіні бағалау кезінде мұрын және үлгі арасындағы талап ... ара ... ... Ары қарай мұрынның ішкі қуысына күш салу арқылы|
|мұрынның иіс сезу ... ауа ... Өнім және ... ... арақашықтық 2-3|
|см. Иіс күшті, өткір және мықты болған сайын арақашықтық үлкен болу керек. |
|Әдетте мұрынның сол ... иіс сезу ... оңға ... ... иіс сезу ... ... 0,5 секунд. Егер қандай да бір иіс шықпаса, онда 0,5 |
|секунд ішінде белсенді түрде ауа ішке ... және осы ... дем ... ... ... иіс ... ... ... түсі оның ... ұзындығы жарық сәулелерін шағылыстыру қабілетіне ... ... ... ... ... өнім ... ақ түс ... |
|қабылданады. Мысалы: ас тұзы қант спектрдің көрінетін бөлігіндегі барлық ... өнім ... ... алған жағдайда ол бізге қара түс болып көрінеді. |
|Мысалы: шай, масленный. ... ... ... ... ... ғана ... ... оның мөлдірлігін, |
|майлылығын, жылтырын, сыртқы ... ... ... ... ... Көру |
|дәлдігіне бірқатар факторлар әсер етеді. Ең ... ... ... ... ... ... ... жарықпен немесе люминисцентті шамдар |
|жарықтармен жарықтандыру қажет. ... ... ... ... ... емес екі ... ... тұратын өнім: |
|амилопектин және амилада. Ол өсімдіктерде дән ... ... ... ... әр ... ... ... ... ... бөліктері бір-бірінен |
|құрам бөліктері, ерігіштігі, молекулалық салмағы және басқа да ... ... ... ... ... де полимерлер болып табылады. ... 25 г 0,1 г ... ... үлгіні сыйымдылығы 500-600 мл химиялық |
|стаканға салады. ... ... ... 300 мл калий гидроксидінің 8-10%|
|спирттік ерітіндісін құйып, аузын жауып, ... ... су ... 1 ... ... ... басқа барлық құрам бөліктердің еріп, ыдырауы үшін қыздырады. ... ... ... ... ... ... 80%-к ыстық этил спиртінің |
|ерітіндісімен ұшында резеңкесі бар шыны таяқшаны қолдана отырып крахмалды жуады.|
|Осыдан ... ... бар ... ... 250 мл-к стаканның үстіне қойып, |
|100 мл ... тұз ... ... көмегімен крахмалдыстаканның ішіне |
|түсіріп жуады. Стаканның бетін жауып, 2,5 сағатқа қайнап тұрған су моншасына ... Оны ... ... ... ... ... ... |
|гидролизатты 30%-к ... ... ... ... ... қоса ... нейтралдайды. рН мөлшері 6,5-тен жоғары болмау үшін рНметр көмегімен |
|бақылап отырады. Нейтралданған ерітіндіні ... 200 мл ... ... |
|құйып, дистильденген су арқылы белоктардың тұнбаға түсуі үшін колбаға 3 мл |
|К4[Fe(CN)] ... ... Оны ... тағы да 3 мл ... ... ... ... белгісіне дейін жеткізеді. Алынған ерітіндіні қатпарлы ... ... оны ... ... ... ... Индикатор |
|ретінде бром тимолды көкті пайдаланады. Осыдан соң ... ... ... |
|мөлшерін анықтайды. Нейтралданған фильтраттан араластырғаннан кейін 25 мл ... 40-50 мг ... ... етіп ... бір көлемге дейін жеткізеді. Анализ жасауға кірісе |
|отырып, 25 мл ... ... ... 100 мл ... ... ... 25 мл мыс тотықтырғыш реактивін қосады. Ол А,Б,В,Е ерітіндісінен тұрады. |
|Оны асбесті торға ... ... және екі ... ... ... ... ... Тағы да 10 минут қайнатып, тез бөлмесіне дейін салқындатады да оны ... ... ... сумен толтырады. Содан соң конусты колбаға 25 мл ашық |
|көк түсті ерітіндіден ... ... мыс ... ... ... 30 мл 10%-к ... ... калий ерітіндісін және 25 мл 25%-к тұз ... ... ... ... ... ... ... Na2S2O3 ерітіндісімен титрлейді. |
|Бақылау және жұмыс ерітіндісіне кеткен Na2S2O3 көлемі мен ... ... ... мыс ... көлемі арасындағы айырмашылықты табады. Бұл |
|айырмашылықты 4-ке ... ... ... 25 мл гидролизаттағы крахмал мөлшерін|
|табады. Крахмалдың массалық үлесін (х) % мына формуламен есептейді: ... ... ... ... ... крахмал мөлшері, мг ... ... ... ... ... ... ... ерітінді көлемі (100мл) ... ... (25г) ... тотықтыруға кеткен гидролизат көлемі (25 мл). ... ... ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... сипаттама ... ... ...... ... зат ... көбейетін, |
|өнімнен ылғалды шығару үшін, оған қандай да бір энергия ... ... ... ... ылғалсыздандырудың екі негізгі принципі бар: |
|Өнімнің агрегаттық күйін өзгертпей, яғни сұйық кезінде ылғалын шығару. Оны ... ... ... (сүзу, сығу, тұндыру, центрифугалау) және әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... Өнімнің агрегаттық күйін өзгертіп, яғни булы күйінде ылғалын шығару. Суды буға|
|буды кептіру аппаратынан шығу үшін энергия ... Мұны ... ... деп ... Физикалық мәні бойынша кептіру өте күрделі процесс. Оның жылдамдығы |
|кептірілетін өнімнен ылғалдың ... ... ... ... ... |
|жылдамдыққа байланысты. Кептіретін аппаратта ... ... ... екі ... бар: 1. Табиғи ... ... ... өнімге жылудың берілу әдісіне байланысты кептірудің мынадай түрлері |
|болады: ... ... ... ... ... ... ... ... ... кептірудің алғашқы төр түрі ... ... ... негізгі параметрлеріне температура, салыстырмалы ылғылдылық, |
|ауа қозғалысының жылдамдығы жатады. ... ... ... ... ... ... жоғарғы |
|температурасы (1000С

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Консервілеу13 бет
Картоп өндірісі21 бет
Тамақтық концентраттардың сапасына, дәмдік заттар мен тамақтық қоспаларға қойылатын гигиеналық талаптар12 бет
Өсімдік шаруашылығы14 бет
ADSL технологиясын Алматы каласында автоматизациялау53 бет
CDMA-450 технологиясының негізінде Жамбыл облысы Қаратау қаласында сымсыз желіні ұйымдастыру51 бет
MapInfo бағдарламасындағы ГАЖ технологиясын пайдаланып дифференцияцияланған ландшафтық карталарын жасау әдістері (Алатау аумағында)30 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет
«Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытудағы ойын технологиясының түрі – ұсақ моториканың маңызы».9 бет
«ОҚ Қазавтосервис» ЖШС жылжымалы құрамының агрегаттарды жөндеу учаскесінің технологиясын жетілдіру34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь