Мұнаймен ластанған су қоймалары мен топырақты тазалау шаралары

КІРІСПЕ 2
1 ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ 3
1.1 Топырақтың мұнаймен ластануы 3
1.2 Мұнаймен ластанған топырақтың табиғи жолмен қалпына
келуі 4
1.3 Мұнаймен ластанған топырақты тазалау әдістері 6
1.4 Иммобилизденген микроорганизм клеткалары және иммобилизация
процесінде қолданылатын тасушылар
8
1.5 Мұнаймен ластанған топырақты тазалауда қолданылатын
препараттар
12

2 НЕГІЗГІ БӨЛІМ
МАТЕРИАЛДАР МЕН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ

2.1 Зерттеу материалдары 16
2.2 Зерттеу әдістері 17
2.2.1 Қатты қоректік ортаға егу арқылы микроорганизм клеткасының биомассасын алу
17
2.2.2 Көміртектендірілген тасушыларға микроорганизм клеткаларын иммобилиздеу әдістері
17
2.2.3 Үлгілерді көміртектендіру әдістері 18
2.2.4 Модельді тәжірибелерде өсімдік қатысында мұнай тотықтырушы микроорганизмдердің белсенділігін зерттеу
18
3 НӘТИЖЕЛЕР МЕН ТАЛДАУЛАР
3.1 Бактерия клеткаларының нативті және көміртектендірілген күріш қауызына және сары өрік дәнектеріне иммобилизациясын анықтау 19
3.2 Модельді тәжірибелерде биосорбент қатысында өсімдіктердің өсуін бақылау 22
ҚОРЫТЫНДЫ 32
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 33
Мұнайдың негізгі пайда болу көзі – құрамындағы сутектің мөлшері жоғары болатын планктон, органикалық зат және өсімдік қалдықтарынан түзілетін гумусты зат.
Дүние жүзінде мұнайгаз өндіруде жүз жыл ішінде 50 млрд. т. мұнай алынған, жыл сайын оның көлемі өсуде. Мамандардың зерттеулері бойынша қазіргі күндегі мұнайдың қоры 200 млрд.т. құрайды [1]. Қазір Қазақстанда дүние жүзінің мұнай қоры 1,5% құрайды, атап айтсақ 207 мұнай-газ орындарынан мұнай қоры 2,2 млрд.т. 690 млн.т. конденсат және 2,2 трн.м3 газ тіркелген ресурсты болжамы 13 млрд.т. мұнай есептелген [2].
Мұнаймен ластанған топырақта көміртек пен азот арасындағы қатынас бұзылады және микроэлементтердің қатарында елеулі аномалияның туындауы жүріп, кальций мен магний мөлшерінің негіздері өзгерді. Осының нәтижесінде топырақтың негіздермен қанығу дәрежесі және сыйымдылық жұту дәрежесі төмендейді [3].
Мұнай өндірісінен атмосфераға 48 % зиянды заттар, ағынды сулар, 30% қатты қалдықтар шығарылады [4; 5].
Табиғи ортаның мұнай және мұнай өнімдерімен қатты ластануы кең масштабты және тиімді тазалауды қажет етеді. Мұнаймен ластанған топырақты тазалаудың бірінше әдістері бар. Олар: механикалық, физикалық, химиялық, биологиялық және фитомелиаративті әдістер [6].
Қазіргі кезде әлемде қоршаған ортаны мұнай және мұнай өнімдерінен тазалауда мұнай көмірсутектерін қолдану белсенделігі жоғары микроорганизм - деструкторларға негізделген биотехнологиялық тазалау әдістері қолданылуда. Мұнай ластағыштардың табиғи ыдырау процестері өте ұзақ жүреді, ал механикалық, физикалық және химиялық әдістер мұнай және мұнай өнімдерінің ыдырауын тездеткенімен, табиғи экожүйелерде оларды толығымен жоюды қамтамасыз ете алмайды. Қоршаған ортада мұнай көмірсутектерін деструкциялау үшін микроорганизмдердің көптеген түрлері қолданылады: Pseudomonas, Micrococcus, Bacillus, Arthrobacter, Rhodococcus, Flovobacterium, Acinetobacter, Micobacterium, Nocardia, Alcaligenes, Candida ашытқы туыстары және т.б [7].
1. Цыркин Е.Б., Шеглов С.Н. О нефти и газе без формул.- Л., 1989. -160с.
2. Жанбурин Е.Т. Проблемы загрязнения окружающей среды нефтегазовой отраслью Республики Казахстан //Нефть и газ. -2001. -№2. -84с.
3. Давыдова С. Л., Тагасов В.И. Нефть и нефте продукты в окружающей среде. М.:-РУДН, 2004. -163с.
4. Волде М.И., Соина В.С., Гузев В.С. Морфологические особенности покоящихся форм углеводородокисляющих родококков // Вестник МГУ. Сер. 17. – 2003. - № 2. - С. 50-52.
5. Онгарбаев Е.К., Мансуров З.А. Нефтяные отходы и способы их утилизацы. - Алматы: «Қазақ Университеті», 2003 - 169с.
6. Владимирова А.М., Ляхин Ю.И., Матвеев А.Г., Орлов В.Г. Охрана окружающей среды. – Ленинград, 1991. 426с.
7. Алехин В.Г., Емцев В.Т., Рогозина Е.А., Фахрутдинов А.И. Биологическая активность и микробиологическая рекультивация почв, загрезненных нефтепродуктами// Загрязнения почвы углеводородным сырьем и ее биологическая активность. -2006. -№4.- С.114- 117.
8. Magot M., Ollivier B. Microbiology of petroleum reservoiers // Antonie van Leeuwenhoek. -2000. -№2. -P. 103-116.
9. Қазақстан мұнай энциклопедиясы, т. 1, Астана - Лондон, 1999. -С.607-611.
10. Плешакова Е.В., Позднякова Н.Н., Турковская О.В. Получение нефтеоки- сляющего биопрепарата путем стимуляции аборигенной углеводородо- кисляющей микрофлоры //Прикладная биохимия и микробиология. -2005. -№6. -С. 634-639.
11. Чигаркина О.А. Дабыча нефти и экологическая проблемы Прикаспия// Нефть и газ. -2001. -№2. -С. 101-104.
12. Хромов В.М. Влияние нефтепродуктов на планктонное сообщество / В кн.: Проблемы изучения действия загрязнений на экосистемы Северных морей. – М.: Наука, 1978. – С. 24 - 50.
13. Надирова Ж.К. и др. Биоремедиация нефтезагрязненных почв / Надирова Ж.К., Бишимбаев В.К., Приходько Н.А. // Нефть и газ. -2006. -№1.- С.103- 106.
14. Киреева Н.А. Микробиологические процессы в нефтезагрязненных почвах. Уфа : Изд. БашГУ, 1994, 172с.
15. Врагов А.В. Биоремедиация нефтезагрязненных земель//Международн. Научно-практ. Конф.«Информационның технологии и математическое Мод- елирование 10.11.2006-11.11.2006» / www.conferenceremsu.ru/
16. Zoobell C.E. Actoin of microorganisms an hydrocarbons. – Bact. Rev., 1946, -№10. –С. 121.
17. Коваленко Э.В., Малахова П.Т. Микробиология. -1983. -Т.52. -№6. –С. 962-966.
18. Оборин А.А., Калашникова И.Г., Масливец Г.А., Базенкова И.Н. и др. Восстановление нефтезагрязненых почвенных экосистем. М.:Наука, -1988. -С. 104-159.
19. Русин Т.Б., Мороз О.М., Карабин В.В. Биодеградация углеводородов нефти дрожжами рода Candida // Микробиологический журнал. – 2003. – Т. 61, -№ 4. – С. 78-83.
20. Ворошилова А.А., Дианова Е.В. О бактериальном окислении нефти и ее миграций в природных водоемах. – “Микробиология”, 1950. -357с.
21. Reisfeld A., Rosenberg E., Gutnick D. Microbial degradation of crude oil: Factors affecting the dispersion in sea water by mixed and pure cultures // Appl. Microbiol. – 1972. - Vol. 24, № 3. – P. 363-369.
22. Шаталов А.А., Новиков А.Д., Яненко А.С. Биодеградация нефтяных загрязнений морскими облигатными нефтеокисляющими микроорганизмами // Мат. II-го Московского международного конгресса «Биотехнология: состояние и перспективы развития». – М., 2003. - Ч. 2. -220 с.
23. Кураков А.В. Ильинский В.В., Котелевцев С.В., Садчиков А.П. Биоиндексация и реабилитация экосистем при нефтяных загрязнениях. -М.: Грофикон, 2006. 285с.
24. Шөпшібаев Қ.К. Иммобилизденген биокатализаторлар негізіндегі өндірістер. Алматы: «Қазақ университеті», 2007. –С. 104.
25. Shigaeva M.Ch. Zhubanova A.A. The use of the immobilizated cells of Torulopsis kefyr var. kumis for fermentation of whey // Доклады НАН РК. - 1994. - № 6. - С. 68-70.
26. Жұбанова А.А., Шөпшібаев Қ.К., Уәлиева П.С. Инженерлік инзимология. Алматы: «Қазақ университеті», 2006. -С. 127.
27. Вебб К. Иммобилизованные клетки. Экологическая биотехнология. М.: Наука, 1987. - С. 278.
28. Ахметова Я.Ю., Мурзагалиев М.Х. Испытание нефтесорбентов для ликвидации авариных разливов нефти //Конкурсная работа, Республика Башкортостан МОУ СОШ, -2007. -№118. -С. 115
29. Сульман Э.М., Комарова Н.Н. Биологический способ очистки сточных вод от загрязнения //Международная научно- практическая конференция. Пенза, -2000. -№24. -С. 78-80.
30. Комарова Н.Н., Сульман Э.М. Исследование сорбции сорбентами различной природы // От фундаментальной науки- к новым технологиям: Химия и биотехнология биологически активных веществ, пищевых продуктов и добавок. Экологически безопасные технологии: Международная конференция молодых ученых. Москва- Тверь. 25-28 сент.,2001. Тезисы доклаов. - Тверь, -2001. 129с.
31. Ефремова Н.Е., Ли В.Ч., Муравьева М.Б. Применение биосорбентов на основе биомассы Penicillium Chruzogenium для ремедиации почв, загрязненных свинцом // Современные проблемы биологии, экологии, химии : Региональный сборник научных трудов молодых ученых. Яросл. Гос. Ун-т. -2004. -№6. -С. 110-114.
32. Синицын А.П., Райнина Е.П., Лозинский В.И. и др. Иммобилизованные клетки микроорганизмов. М.: МГУ, 1994. -С. 288.
33. Removal of Ni and Cu from single and binary metal solutions by free and immobilized Chlorella vulgaris / Mehta Surya Kant, Gaur Jai Prakash // Eur. J. Protistol. -2001. -№37. - Р. 261-271.
34. Шыгаева М.Х., Мукашева Т.Ж. Биотехнологические подходы в очистке нефтезагрязнении окружающей среды// Вестник Каз НУ. Серия биология. -Алматы, -2007. -№1 (31). -С. 35-40.
35. Кобзев Е.Н. , Петрикевич С.Б., Шкидченко А.Н. Исследование устойчивости ассоциации микроорганизмов-нефтедеструкторов в открытой системе//Приклодная биохимия и микробиология. -2001. -Т37. - №4. -С.413-417.
36. З.А.Мансуров, А.А. Жұбанова. Получение новых наноматериалов для создания высокоэффективных биосорбентов и биодеструкторов. //Вестник КазНУ, серия биологическая, -2008. -№ 1 (36), С.-93- 96
37. Арчегова И.Б. Посттехногенные экосистемы Севера. Наука. - 2002. - 159 с.
38. Jones J.G. Studies on lipids of soil microorganisms with partcular reference to hydrocarbons // J.Gen. Microbiol. -1969. -№1. -P. 145-152.
39. Чугунов В.А., Ермоленко З.М., Жиглецова С.К., Мартовецкая И.И. и др. // Прикл. Биохимия и микробиология. -2000. -Т. 36. - №6. - С. 666-671.
40. Розанова Е.П. Использование углеводородов микроорганизмами//Успехи микробиологии. Вып.40. -1969.
41. Старостина Н.Г., Кощаев А.Г., Ратнер Е.Н., Целюменко А.Б. Характеристика гидрофобности метанотрофных бактерий по их способности к адгезии на углеводородах//Микробиология. -1997. -Т.66. -№2. -С. 181-191.
42. Wilkinson S., Nicklin S. // Biotransformations: Bioremediation Tecchnology for Health and environmental Protektion // Stapletion Amsterdam; London; New York; Oxford; Paris; Tokio. -2002. -№9. -С. 69-100.
43. Балашова Н.В., Кошелева А.Г., Филонов А.Е., Гоязов Р.Р., Боронин А.Н. Штамм Pseudomonas putida BS и В8 3701-деструктор фенантрена и нафталина//Микробиология. -1997. -Т.66. -№4. -С. 488-493.
44. Жусупова Д.Б. Угловодородокисляющие микроорганизмы рода PSEUDOMONAS, используемые для биоремедиации нефтезагрязненных экосистем// Вестник Каз НУ. Серия биология. Алматы. - 2006. -№4 (30), -С. 95-101.
45. Препарат «ingeooil»на основе микроорганизмов-деструкторов
http://www.ingeooil.ua 20.10.2009
46. Препарат «Эконадин» на основе микроорганизмов-деструкторов http://www.econad.com.ua. 02.11.2009
47. Шыгаева М.Х., Мукашева Т.Ж. Биотехнологические подходы в очистке нефтезагрязнении окружающей среды// Вестник Каз НУ. Серия биология. -Алматы, -2007. -№1 (31). -С. 35-40.
48. Дедюхина Э.Г., Ерошин В.К Биосинтез углеводородов микроорганизамами // Успехи современной биологии. 1973. -Т. 76. Вып. 3. -С. 351-362.
49. Звягинцева И.С. , Беляев С.С. Галофильные архебактерий нефтяного месторождения Каламкас // Микробиология. -1995. -Т. 60. -№5. -С. 860-866.
50. Шыгаева М.Х., Мукашева Т.Ж. Современные подходы биоремедиации почв, загрязненных, нефтью и нефтепродуктами// Вестник Каз НУ. Серия биология. –Алматы, -2002. -№1 (16). -С. 148-153.
        
        МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ |2 |
|1 ... ШОЛУ |3 ... ... ... ластануы |3 ... ... ... ... ... ... ... |4 |
| | | |
| ... | ... ... ... топырақты тазалау әдістері |6 ... ... ... ... және иммобилизация | |
| | |8 |
| ... ... ... | ... ... ... ... ... ... | |
| ... |12 |
| ... ... | |
|2 ... МЕН ... ... | ... |Зерттеу материалдары |16 ... ... ... |17 ... ... ... егу ... микроорганизм клеткасының | |
| ... алу |17 ... ... ... клеткаларын | |
| ... ... |17 ... ... ... |18 ... ... өсімдік қатысында мұнай тотықтырушы | |
| ... ... ... |18 |
|3 ... МЕН ... | ... |Бактерия клеткаларының нативті және көміртектендірілген күріш |19 |
| ... және сары өрік ... ... ... | ... |Модельді тәжірибелерде биосорбент қатысында өсімдіктердің өсуін |22 |
| |бақылау | |
| ... |32 |
| ... ... ТІЗІМІ |33 ... ... ... болу көзі – құрамындағы сутектің мөлшері жоғары
болатын планктон, органикалық зат және ... ... ... ... ... ... өндіруде жүз жыл ішінде 50 ... т. ... жыл ... оның ... ... ... ... бойынша
қазіргі күндегі мұнайдың қоры 200 млрд.т. құрайды [1]. Қазір Қазақстанда
дүние жүзінің мұнай қоры 1,5% ... атап ... 207 ... ... қоры 2,2 ... 690 ... ... және 2,2 трн.м3
газ тіркелген ресурсты болжамы 13 млрд.т. мұнай есептелген [2].
Мұнаймен ластанған ... ... пен азот ... ... және ... ... елеулі аномалияның туындауы
жүріп, кальций мен магний мөлшерінің ... ... ... ... ... ... дәрежесі және сыйымдылық жұту ... ... ... ... 48 % ... ... ағынды сулар, 30%
қатты қалдықтар шығарылады [4; 5].
Табиғи ортаның мұнай және ... ... ... ластануы кең
масштабты және тиімді тазалауды қажет етеді. ... ... ... ... әдістері бар. Олар: механикалық, физикалық, химиялық,
биологиялық және ... ... ... кезде әлемде қоршаған ортаны мұнай және мұнай өнімдерінен
тазалауда мұнай көмірсутектерін қолдану белсенделігі ... ... ... ... ... тазалау әдістері қолданылуда.
Мұнай ластағыштардың табиғи ыдырау процестері өте ұзақ ... ... ... және химиялық әдістер мұнай және мұнай өнімдерінің
ыдырауын тездеткенімен, табиғи экожүйелерде ... ... ... ете ... Қоршаған ортада мұнай көмірсутектерін деструкциялау
үшін микроорганизмдердің көптеген түрлері ... ... ... ... ... ... Micobacterium, Nocardia, Alcaligenes, Candida ашытқы
туыстары және т.б [7].
Мұнай және ... ... ... ... микроорганизмдер
көмегімен жылдамдатуға болады. Себебі белсенді ... ... ... ... ... ... ... топырағы бар аумақтарды кең көлемде тазалауға мүмкіндігі бар [8].
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1. ... ... ...... ... қабатында таралған, жанғыш майлы, маңызды
пайдалы сұйықтық. Мұнай 1,2-2,0 ... ... ... газ ... ... ... Түсі ақшыл қоңырдан қою-қоңырға, қараға
дейін өзгереді, тығыздығы 0,65 – 1,05 г/см3 ... ... 0,83 ... дейін), орташа (0,831 – 0,860 г/см3), ... г/см3 ... ... ... ... Әр ... орындарындағы мұнайдың
көмірсутектік құрамы түліше өзгеріп отырады. ... ... (4 – ... қышқылдары, асфальтты шайырлы заттар, моно – және ... және ... ... пиридин жатады [9].
Мұнай – алкандардан (парафинді немесе ациклды қаныққан көмірсутекті),
циклоалкандардан (нафтендер), арендерден ... ... ... ... ... массадағы күкіртті және азотты көмірсутек
туындыларынан ... ... ... ... ... ... жамылғысының мұнаймен ластануы үлкен экологиялық
мәселелерінің негізгі көзі болып отыр. ... ... және ... ... ... ... заттар мен ластануына себеп болады. Нәтижесінде
мұнай төгіліп, топырақ бетінде ... ... ... әкеп ... ... кезіндегі қолданылатын жуғыш заттар (каустикалық сода,
натрий хлориді, дизель майы, битум ) ... ... ... ... ... ... ... өсімдік өспейді
Мұнайдың негізгі компонентін көмірсутектер (98%) құрайды. Олар ... ... ... ... ... жалпы құрамының 90%–на дейін) – СН
тұрақты қаныққан ... ... тік ... ... ... ... бар тізбек.
2. Циклопарафиндер (нафтендер) – сақинасында 5-6 көмірсутек атомы бар
СН қаныққан циклді байланыс (мұнайдың жалпы құрамының 30-60 %) ... ... ... ... топты – СН-СН және т.б. түзуі
мүмкін.
Мұнайда циклопентан мен циклогексаннан басқа бициклді және ... де ... Бұл ... өте ... ... ... көмірсутектер (мұнайдың жалпы құрамының 20-40 % құрайды) –
нафтендерге қарағанда ... 6 ... ... кем, ... қанықпаған қосылысы. Бұл қосылыстағы көмірсутек атомы алкилді топпен
байланысуы мүмкін. Мұнайда ароматты сақиналар (бензол, толуол, ... ... ... ... фенантрен) және полициклді (төрт
сақиналы пирен) ұшқыш көмірсутектер де кездеседі.
4. Олефиндер (алкендер) (мұнайдың жалпы ... 10 %-на ... ... ... атомының әр қайсысында бір немесе екі сутегі атомы бар
қанықпаған тік немесе тармақталған тізбекті қосылыс [11].
Мұнаймен топырақтың ... оның ... ... ... түрде
өзгерумен бірге жүреді. Алдымен мұнаймен ластану сулы суспензияның рН ... ... ... ол топырақты ерітіндідегі сутегінің
көбеюімен және натрий ... ... ... ... ... ауыспалы аллюминийдің мөлшері азаяды. Мұнаймен қатар суларда натрий
және калий тұздарының жоғары концентрациясы ... ... ... ... ... ... ... жете алады. Мұнай қысымының
жоғарылауы кезінде топырақтың нитрификациялаушы қабілеттілігінің төмендеуі
жүреді, ондағы нитратты ... ... ... ... ... ... калийдің мөлшерінің жоғарылауы ... ... ... ... корбанат көмірқышқылдарының мөлшері төмендейді.
Топыраққа ... ... ... ... ... ... органикалық
заттардың мөлшерінің жоғарылауы болып табылады. Мұнайдың көмірсутектері
топыраққа түсе ... ... ... ... әсер етіп ... ... ... да әсер етеді. Ластанған аймақтың қарашірікті шөгіндісінде
органикалық көміртектің саны бірнеше есе ... ... ... ... тек аздаған бөлігі сызықты ... ... (5-8%) ... ... ... ... ... ластану кезінде көмірсутектердің бір бөлігі өзгеріп, өсіп ... ... ... қышқыл молекулаларына қосылады. Бұл
қарашірік қышқылы молекуласындағы перифериялық құрылымының ... ... ... ... абсолютты мөлшерінің жоғарылауына ... ... ... ... өте өзекті мәселе. Қазіргі уақытта мұнай
және ... ... ... ... ... ортаның ластанушылары
болып табылады. Жыл сайын табиғи ортаға 500 млн. т. мұнай төгіледі.
Мұнай алатын ауданнан 500-800 м ... 70-80 % ... ... ... орындар мен мұнай жолдарының әр
киллометр шаршыға ... 0,02 т. ... ... ... ... ... топырақтың табиғи жолмен қалпына келуі
Мұнай төгілген топырақтың биологиялық жер ... ... ... ... ... ... тірі денелер өледі. Мұнаймен ластанған
топырақ табиғи жолмен 15-20 жылда қалпына келеді. Ол үшін ... ... ... ... улы ... ... ұшып ... улы химиялық қосылыстардың ыдырауы;
• зиянды заттардың топырақтан жуылуы.
Мұнай немесе мұнай өнімдері топыраққа түскен кезде ... ... ... Жеңіл фракциялар ақырындап ауаға ... да, ... ... көлемі ластанған жерден сумен шайылып кетеді. ... ... және ... ... ... ... түрлі
қосылыстарының химиялық және биологиялық агенттерге ... ... ... әсерге төзімді, бірақ ... ... оңай ... Циклопарафиндер және ароматты көмірсутектер
химиялық тотықсыздануға өте сезімтал [13].
Мұнаймен ... ... ... ... ... ... қалпына
келуі бірнеше кезеңге бөлінеді:
Бірінші кезең – физико-химиялық ыдырау, мұнайдың булануы, жоғарғы
беттік ... ... ... және микробты ... ... ... ... ... ... ішінде төмендейді.
Мұнайдың мөлшері 40-50% дейін төмендеуі мүмкін. Жарты жылдан кейін ... күрт ... ... Осы ... ... ... қосылыстар
жоғалады, топырақ полициклді ароматты көмірсулармен, шайырмен байиды.
Орташа есеппен алғанда деградацияның ... ... 1-1,5 ... ... ол ... ... және ... мұнайдың құрамы мен мөлшеріне
байланысты болады.
Қалпына келудің екінші кезеңі 3-4 ... кем ... Бұл ... мен ... ... ... сипатталады. Олар
қорек көзі ретінде метано-нафтенді және ароматты көмірсутектерді қолданады.
Бұл кезеңнің барысында әр кезеңде орташа ... ... 20% ... ... ... топтарының биохимиялық өзгерісі байқалады.
Топырақтың аздығынан ... ... ... ... ... ... ... кейбір түрлері,
көбінесе споралы және микроскоптық саңырауқұлақтар ... ... ... ... микроорганизмдердің саны азаяды.
Деградацияның үшінші кезеңі ең ұзақ, бірақ аз зерттелген. Осы ... ... ... көмегімен ыдырауға қиын түсетін
мұнайдың ең күрделі қосылыстары, полициклді ароматты көмірсутектер ... ... ... өте ұзақ ... ... ... ... температура 6-100 С төмен болмауы керек. Жылу керекті мөлшерде
болғанымен де ... ... ... ыдырау процесі тежеледі.
Мұнайдың биотикалық және биологиялық факторларға төзімділігі мұнайдың
химиялық құрамына, топырақтың ... ... ... ... ... байланысты болады [15]. Мұнаймен ластанған
топырақтың ... ... ... ... ... ... салыстырғанда ұзақтау болады. Гидрофобизация әсерінен судың
өткізгіштігі бірден өзгереді, ... ... ... ... және ... өнімдері тәжірибелік түрде флора мен фаунаның толық
диспресті ... ... әсер ... ... өмір ... ... олардың ферменттік белсенділігін
де ингибирлейді. Мұнайдың биодеградациялық процесін басқару ... ... ... ... өмір сүруіне қолайлы
жағдай жасауға бағытталуы керек.
Мұнай топыраққа ... ... ... ... ... ... ... ерімейтін қалдықтар артады, ол өнімділіктің ... ... ... ... Бұл өз ... егін ... залал келтіреді. Көміртегі мен азоттың қатынасы өседі. Азот
режимі төмендейді, ол рекультивация кезінде ... ... ... ... ... 1 гр ... тотықтыру үшін 80 мг азот және 8 ... ... ... ... ... ... ... ол топырақтың биохимиялық және микробиологиялық ... және ... ... ... тез ... ... ... гетерогенді қасиетіне ие, мұнай
компоненттерінің қайта ... ... ... ... ... ... мұнай көмірсутектері 1 кг/м2 көп болғанда
байқалады [16; 17].
Мұнайды ... ... ... рол ... ... ... ... пепдтидо-липидтер болады. Н-алкандарды
пайдаланғаннан пептидо-липидтердің мөлшері жоғары болады. Осы қосылыстар
көмірсутектерді ... ... ... өзара әсерлесуге ұшырайды.
Көмірсутекттердің тотығуы конститутивті және ... ... ... ... жеке ... ... ... да тотықтыра алады [18].
Көмірсутек тотықтырғыш бактерияларды төрт үлкен маңызды топқа бөледі:
Methanomonas туысы, Desulfovibrio туысы, Actinomycetales, ... ... ... ... ... тазалау әдістері
Табиғи ортаның мұнай және мұнай өнімдерімен қатты ... ... және ... ... ... етеді. Мұнаймен ластанған топырақты
тазалаудың бірінше әдістері бар. Олар: механикалық, ... ... және ... ... ... ... ағылған мұнай
өнімдерін жинап, грунтты көмеді және бұл әдіс ... ... 1 т ... ... ... көму шығымға алып келеді.
Физикалық әдістің ішінде көп таралған әдістің бірі – ... 1 ... ... ... ... жағу ... зиянды улы қосылыстар
пайда болып, ... ... ... ... ... әдіс ... тотықтыратын реагенттерді пайдалануына негізделген.
Химиялық ... мен ... ... өнімдері (канцерогенді және мутагенді
заттар – бензопирендер, фенолдар, полициклді көмірсутектер және ... ... ... ластанудан да қауіптілік көрсетеді. Сондықтан
химиялық әдіс тиімсіз болып саналады. Фитомелиоративті әдістерді ... ... ... ... ... ... ретінде пайдаланады. Бұл
әдіс белгілі өсімдік сорттарымен пайдалануға негізделген. Биоценоздың толық
қалпына келуі биологиялық әдіспен көмірсутек тотықтырғыш микроорганизмдерді
пайдалануға ... [21; ... су мен ... ... ... және ... бірі – ... әдісі. А.М. Воронианың анықтамасы бойынша,
биоремедиация - полютанттарды детоксинациясы мен деградациясы үшін, ... ... ... ... ... ... потенциалын пайдалану технологиялары [23].
Биоремедиация екі негізгі бағыттары:
1. Биостимуляция (биогенді элементтерді, оттегіні т.б қосу нәтижесінде
аборигенді микрофлораны деградациялық қабілеттерін белсендендіру ).
2. ... ... және ... ... ...... өзі екі бағыттан тұрады:
1. Қалыпты микрофлораның стимуляциясы. Ластанған топырақта немесе суда
тіршілік ететін, ластаушы заттарды ыдырата алатын, ... ... ... (азот, фосфор, калий және т.б қосылыстары) жетіспеушілігінен
белсенділіктері ... ... ... өсуін белсендендіруге
негізделген.
2. ... ... қосу ... биостимуляция.
Лабораторияларда мұнаймен ластанған топырақтан көмірсутектерді жақсы
тотықтыратын ... ... ... алу. ... микрофлораны тағы басқа
ластаушыларды ыдырату деңгейін жоғарлататын қосымша заттармен ... ... ... [24].
Топырақта мұнайдың деградациясы бірнеше кезеңдерден өтеді. Әр кезеңде
әртүрлі ... ... мен ... ... ... ... кезең. Ұзақтығы 1-1,5 жыл. Физика – химиялық процестермен
сипатталады. Топырақта мұнай компоненттері ... УК - мен ... ... ... ... ... ... горизонтында тұнады. Жеңіл
төмен молекулалы, суда еритін қосылыстар топыраққа ... ... ... ... шекараларында миграцияланып, грунтты суларын ластандыруы
мүмкін.
Мұнайдың тотығуында абиотикалық факторлардың ішінде ... осы ... ... рол ... Н – ... қарқынды УК
сәулесіне әсер етеді. ... ... ... ... ыдырата алады.
Екінші кезең. Мұнай компоненттері қосымша энергия көзі ретінде арнайы
биогеоценоздың пайда болуын қалыптастырады.
Топырақтың 3 ластану ... ... ... ... ... ... 0,7 мл 1 кг топыраққа дейін ... ... 4,3 % ...... ... ... ... ластану деңгейінде (резистентті шекара) 1 кг топыраққа 500-300 мл
мұнай өнімдері (4,5-тен 25,5% дейін) – ... ... ... Өте ... ... ... (репрессия шекарасы) – 1 кг 300 мл мұнай өнімі
(25,5 % ... - ... ... ... ... ... ... бастапқы көмірсутектер өзгереді. Ол ең ... ... ... ... ... келесі ретпен
ыдырайды: н-алкандар – изо – және ... – изо ... ... ... және т.б.
Үшінші кезең. Бастапқы және екіншілік парафиндердің соңғы ... ... [25; ... ... ... клеткалары және иммобилизация
процесінде қолданылатын тасушылар
Қазіргі кезде экологиялық биотехнологияда қоршаған ортаны ластаушы
заттардан тазалау үшін ... ... ... ... ... Иммобилизация – таңып тастау, орнықтыру, қозғалысын шектеу,
байланыстыру ... ... ... ... ... ... экзополисахаридтер,
органикалық қышқылдар, аминқышқылдары, антибиотиктер, стероидтар, спирттер
және т.б. құнды ... алу үшін ... ... ... ... тазалауда, ауыл шаруашылық және өндірістік қалдықтарды өңдеуде кең
қолданыс тапты [28].
Иммобилизденген ... ... ... ... ... ... ... микроорганизмдердің сыртқы ортаның ... ... ... ... ... заттардың концентрациясы т.б.) төзімділігі артады;
• иммобилизденген микроорганизмдердің өмір сүру ... ... ... ... сұйықтықтан жеңіл бөлініп алынуы;
• клеткаларды қайталап қолдану мүмкіндігі;
... ... ... ... ... аймағын кеңейтеді;
• ластаушы түрлердің шайылып кетуі нәтижесінде ... ... ... бұл ... ... емес жағдайларда
жүргізуге мүмкіндік береді [29].
Бос күйіндегі микроорганизмдерге қарағанда иммобилизденген клеткалардың
тағы бір маңызды артықшылығы бар – ... рет ... ... ұзақ ... бойы тотықтыру қасиетін сақтап қалуы.
Алайда бос клеткалармен салыстырғанда иммобилизденген микроорганизмдердің
кемшіліктері де ... ... ... биореакторлар керек;
• клеткалардың биохимиясы мен физиологиясында өзгерістер өтуі мүмкін,
оның нәтижесінде өнімділігі төмендейді;
... ... ... [30].
Мұнаймен ластану экологиялық фактордың үш тобымен тығыз байланысты:
1) мұнай құрамының күрделілігі, ол ... ... ... ... ... экожүйелердің құрамының гетерогендігі және құрылымының
күрделі болуы, ол үнемі даму және өзгеру процесінде болады;
3) сыртқы факторлардың ... және ... ол ... ... (температура, ылғал, қысым және т.б).
Сонықтан экожүйелердің ластануын бағалау және осылардың әсерін жоғарыда
аталған үш фактормен бірге ... ... ... ... ... бар ... суларды өңдегенде сорбент ретінде Bacillus
megaterium биомассасы қолданылған, ол ферментті мегатрин ... ... ... ... сорбенттердің тиімділігі жоғары және
бейорганикалық сорбенттермен бәсекелесе алады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... дәрежесін
жоғарылатып және қалдықсыз технология мәселесін шешуге көмектеседі [32].
Тасушыларды алуда бағалы материал ... ... ... ... ... ... ... (торф) улы емес, қол
жетімді, арзан табиғи сорбент, механикалық және ... оңай ... ... ... ... ... жағынан химиялық жоғары
молекулалық байланысқан ... бар: ... ... гуминді
заттар, лигнин және т.б. Шымтезектің қатты ... әр ... және көп ... ... ... ... ОН және т.б) ... және ионалмасушы қабілеттілігіне негізделген.
Биосорбенттер алу үшін шикізат ... ... ... олар ... және ферменттердің микробтық синтез процесі
кезінде түзіледі және олар микроорганизмдердің ... ... ... ... ... биополимерлер (белок, клетка ... ... ... ... мен ... Фенолдарды
биосорциялау кезінде әртүрлі дәрежеде ... ... ... ... топтар болады. Мұндай биосорбенттер тиімді, оңай
алынатын, ... ... ... және ... ... оңай
бәсекеге түсе алады [33].
Penicillium сhruzogenium биомассасы негізіндегі тасушыларды ... ... ... ... ... ... - ... биосорбентті енгізу оның құрамындағы қозғалмалы және қышқылды
еритін қорғасын көлемін азайтқан.
Микроорганизмдерді иммобилиздеу үшін ... ... ... ... ... ... құм, керамзит, күл, көмір, графит және оның
өзгертілген ... ... жер, шыны ... шыны ... ... ... ... металды торлар, Рашиг сақиналары т.б., яғни
жүктеу бетінің ауданын жоғарлатуды қамтамасыз ететін тасушылар ... ... ... судың тығыздығынан жоғары немесе төмен тығыздығы
бар материалдар (пенополиуретан, көпірген пластмасса, ... ... және т.б.) ... Әртүрлі табиғи және синтетикалық
материалдардан (нейлон, полиэфир, поливинилхлорид, ... ... ... ... құрылымды, жалпақ түрдегі ... ... ... ... ... ... ... үшін агар, каррагинан, альгинат, пенополиуретан,
полиакриламид, ... ... ... ... ... ... ... кокс, тасты көмір, керамика ... ... ... ... көмір беттік ішкі ауданының үлкендігімен және құрылысының
кеуектілігімен ... ... ... олар ... және ... ... заттарды адсорбциялайды. Активті көмір алу үшін ... ... ... ... қиын ... есептеледі. Қатты
денелер негізінен ... мен бос ... ... тұрады. Түрлі
материалдардың кеуектілігін сипаттау үшін ... ... ... ... ... ... ... күрделі, негізінен
көміртекті микрокристалиттерден ... Шығу тегі ... ... ... ... ... ретсіз орналасады.
Әртүрлі қатты тасымалдаушылардың бетінде көмірсутек пиролизі процесі
кезінде каталитикалық көміртек түзілуі ... ғана тән ... бар ... ... ... ... ... процесі
арқылы бастапқы нұсқаға қарағанда бетінде активті ... көп ... ... Бұл ... ... ... ... бетінде талшықты көміртек
түзілуімен түсіндіріледі. Алынған көміртекті нұсқалар екі типті белсенді
орталығы бар /қышқылдық және ... ... ... жүреді.
Көміртектендіру процесінің нәтижесінде көміртекті талшықтардың түзілуі
тасушылар бетінің меншікті сыйымдылығының жоғарлауына ... ... ... жаңғақтар қабығынан және жемісті дақылдардан
алынатын көміртекті ... көп ... ... ... ... арзан сорбенттерге жатады [35].
Өндірісте активті көмір негізіндегі ... кең ... ... ... ішкі ауданының үлкенділігімен және құрылысының
кеуектілігімен сипатталады. ... ... олар ... және ... ... заттарды адсорбциялайды, өндірістерде, экологияда, медицинада
т.б. қолданылады.
Көміртекті сорбенттің қасиетін ... үшін ... ... процесінде антипирендер мен ... ... ... ... ... ... Мансуров және Р.М. Мансуровалардың жұмысында грек жаңғағы мен кедр
жаңғағының ... ... ... ... ... ... кеуекті және арзан көміртектендіру үлгілерді алу үшін,
бастапқы үлгілерді езіп, термоөңдеудге ұшыратқан. ... ... ... ... ... ... ... жаңғағының қабығы, жүзім дәнектерінің масса жоғалтуына температураның
әсерін зерттеу кезінде, ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде байқалған.
Көміртектендіру температурасының жоғарылауымен көмір үлгілерінде көміртегі
көбейіп, сутек пен ... ... ... ... ... өнімдердің
бөлінетіні анықталған. Үлгілерді көміртектендіру нәтижесінде олардың
меншікті беттік ... мен ... ... және ... дәлелденген.
Көміртектендірілген адсорбенттер зиянды ... ... және ... газ тәрізді орталардан құнды заттарды рекуперация
процесінде қолданылады. Соңғы ... ... ... ... ... ... ас-қорыту жүйесінің детоксикациясы
үшін т.б. мақсаттарға қолданылып келеді.
Микроорганизм клеткалары ... ... ... ... өндіріс салаларында қолдануға болады. Оның
ішінде сусындар дайындауда, ... және ... ... жасауда
пайдаланылады. Сонымен қатар, экологиялық ... ... ... клеткалары негізіндегі биосорбенттер түрлі улы заттарды
тазалауда, ағын ... ауыр ... ... ... ... өзекті
мәселе болып отыр.
Көміртектендіру температурасы жоғарылаған ... ... ... ... жаңа саңылаулар түзіледі, екі ... ... ... ... беті мен көлемі өзгереді [36].
Биотехнологияның негізгі міндеті адамдардың тұрмыс ... ... ... ... ... ... ... биотехнология микроорганизмдердің және клеткалық ... ... ... ... және ... ... және әдістерін пайдалану негізінде технологиялық процестерде
көптеген табыстарға жетуге мүмкіндік береді.
Қазіргі ... ... ... ... сақтау, ауыл
шаруашылығы, тамақ және ... ... ... үшін қажет заттарды
алуда кең колданылады, және болашақта микроорганизмдерді пайдалану ... ... ... ... кеңейе түсетін болады. Иммобилизденген
клеткалар негізіндегі гетерогенді катализаторлардың ... ... ... биотехнологияның негізгі көздеген мақсаттары ... ... ... ... ... ... әсіресе болашақтағы дамушы технологияны
микроорганизмдер көмегімен алынған әр ... ... ... ... ... ... жарты ғасыр бұрын микроорганизмдердің тіршілік
ету барысында түзілетін антибиотиктер, ферменттер, амин қышқылдар және де
басқа заттарды өндірістік жағдайда ... алғы ... да ... Ал ... ... ... өндірістік масштабта өндіреді.
Қазіргі микробтық синтез өнімдерінің өнеркесіптік өндірісі әртүрлі,
соның ... ... ... орталарда өсуге ... әр ... ... ... ... негізделеді,
алайда микроорганизмдер пайдаланатын ... ... ... ... ... ... түрлерінің де ауқымы кең,
сонымен ... ... да бір ... ... ... ... арқылы жүруіне тыйым жоқ [37].
5. Мұнаймен ластанған топырақты тазалауда қолданылатын препараттар
Қазіргі кезде әлемде қоршаған ... ... және ... ... ... көмірсутектерін қолдану белсенделігі жоғары микроорганизм -
деструкторларға негізделген биотехнологиялық тазалау әдістері қолданылуда
[38].
Жердің мұнаймен ... ... ... ... ... тотықтырғыш
биопрепараттарды топыраққа енгізу әдісін пайдаланады. Микробиологтар
мұнаймен ... ... ... ... ... ... ... стимулдеу арқылы ... ... ... ... ... ... жеке компоненттерін
ыдыратып, көмірсутек тотықтырғыш микроорганизмдердің ... ... ... ... ... ... ... мен саңырауқұлақтар жатады. Әр түрлі көмірсутектердің
деградациялық ... ... 20 ... ... 19 ... ... ... мицелиалды саңыраукұлақтар туысы табылған. ... ... ... ... ... ... Clostridium, Corynebacterium, Cytophaga, Desultfovibrio,
Enterobacter, ... ... ... Micrococcus,
Micromonospora, Mycobacterium, Rhodococcus, Pseudomonas, Brevibacterium,
Sarcina, Serratia, Spirillum, Vibrio, ... ... ... Nocardia актиномицеттер; Aspergillus, Acremonium, Penicillum,
Mucor, Fuzarium, Trichoderma, Gunninghamella, ... ... Candida, ... ... ... ... Endomycopsis, Hansenula, Saccharomyces
ашытқылары жатады.
Равдан келесі көмірсутек тотықтырғыш ... ... ... ... Sarcina, Vibrio, ... ... ... Flavobacterium, Rhodococcus, Mycobacterium,
Nocardia, Streptomyces. Топырақта Pseudomonas, Rhodococcus, Mycobacterium,
Bacillus, Arthrobacter, Brevibacterium туыстарына ... ... ... кең ... Pseudomonas туысының табиғатта 50
түрі кездеседі. Солардың ... ең ... ... ... [39; ... және ... ... ластанған топырақтарды микроорганизмдер
көмегімен 3 жол арқылы жылдамдатуға болады екен. Олар:
1. ... ... су ... ... ... ... физико-химиялық жағдайларын өзгерту арқылы;
2. Ластанған топырақ немесе суға ... ... ... ... ... ... ... Аралас микроорганизмдердің белсенді штамдарын және олардың өсуі
үшін қажет активаторларды қосу арқылы.
Аталған ... екі ... ... ... өте ... және ... ... Себебі белсенді мұнай тотықтырушы микроорганизмдер негізінде
жасалған биопрепараттар ... ... ... ... ... кең ... ... мүмкіндік бар.
Қоршаған ортада мұнай көмірсутектерін ... ... ... ... ... солардың қатарында:
Pseudomonas, Bacillus, Micrococcus, Arthrobacter, ... ... ... ... ... Candida
ашытқы туыстары және т.б. туыстары бар [41; 42].
Микроорганизмдердің мұнай компоненттерін қолдануы әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... және
полициклді ароматты көмірсутектерді жақсы ыдырататыны ... ... және ... құрамына сұйық парафинді ыдырататын
микроорганизмдер болады. Бұл көміртек көзі ретінде н-алкандары ... өсу ... ... көмірсутектердің еруін жоғарлататын
метаболиттердің бөлінуіне негізделген [43].
Ұшқыш ... ... ... ... ... ... ... бактериялар пропанды пайдалана алмайды және
керісінше, пропанды тотықтыратын бактериялар метанды ... ... ... ... ішінде бірнеше препараттар – ... ... ... – >”, ... ... ... және т.б. ... еніп, кең көлемде қолданылуда.
Бұл препараттар ... ... аса ... ... ... ... және ... ашытқылардан тұратын
монодақылдар немесе ассоциациялар кіреді.
Мұнаймен ластанған топырақты тазалауға арналған ... ... ... мысалы, Ingeooil компаниясы MEOR препараты.
MEOR препаратын пайдалану процесі ағымында жер ... ... ... ... және аз өмір ... ... ... шығарады:
• Құрамындағы спирттер, еріткіштер және әлсіз қышқылдар тұтқырлығының
азаюына, мұнай температурасының өзгеруіне, сонымен қатар парафиндерді
және ауыр ... ... ... соңғысының өткізгіштігін
жоғарлатады.
• Биоплимерлер суда ери ... ... ... ... ... ... ... Биологиялық беткі белсенді заттар мұнайдың бетін сырғанақ етеді.
• Газдар қатпардың ішкі қысымын күшейтеді және мұнайдың ... ... ... ... биопрепараты. Ғылыми - өндірістік ... өз ... ... ... ... ... келтіру және
ластанған жерлер мен халықшаруашылық байлықтардың бұзылуын, сонымен ... ... ... ... орта жағдайының жақсаруына қатысты
ортақ мәмілеге ... ... ...... ... ... ұнтақ, дисперсті, гидрофобты болып табылады. Бұл ... ...... ... ... ... тің екі ... ассоциациясынан құралған. Препарат құрамында деструктор –
микроорганизмінің мөлшері 1 * 109 кл/г құрайды. Сорбциялық тығыздығы мұнай
өнімінің ... ... 1:10 – 1:50 ... ... ... ... ... және иісі жоқ. Бұл ... ... және ... ... ... әсер ету ... ... жағдайда препарат мұнай
көмірсутегіні алғашқы сорбциялауы ... ... ... ... ... ... ... мұнай
тотықтыратын микрофлорасы жойылмайды, керісінше белсендендіріледі.
Топырақты тазалауда ... әсер ету ... тек қана ... ... өнімдерін жоғары белсенді бактериялардың биохимиялық деструкциясы
емес, сонымен қатар табиғи микроб биоценоздарының өнімдерінің ... ... ... ... болуы топырақты
тазалаудың бірінші сатысында органогенді қабатты толтырады, яғни мұнай
ластаушымен биогенді ... ... ... және т.б.) ... ... ... толтырып күшейтеді. Препарат құрамында ... ... ...... теңестіреді, ол өз кезегінде топырақтың
физико – химиялық жағдайын жақсартады және қалған мұнайдың концентрациясына
қатысты микроорганизмдердің деструктивті ... ... ... ... ... ... барысында Pseudomonas туысының
бактерияларының қатысымен бірнеше ... ... әлем ... табуда. Ең алдымен олардың түрлі қасиеттері зерттелді, ... ... ... ... ... ... адам ... гидробионаттарға қатысты патогенді ... ... ... ... ... және ... аз ... жоғары көмірсутек тотықтырушы қабілетінің болуы мұнаймен ластанған
топырақ және суларды тазалауда қолдануға көп ... ... ... ... оның ... және де тек
мұнай өнімдерін ғана емес, түрлі биорезистенті поллютанттардан тазалау
қабілетінің болуы. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... рН 7,0-7,2 ... ... тұру қабілеті жатады.
Препаратты қолдану барысында оның фитопатогенді ... ... ... дәлелденген.
Штамдарды бөліп алу объектісі табиғи орта немесе мұнай өнімдерінің өзі
болып табылады. Кейбір ... ... ... ... ... белсенді деструкторларына псевдомонадалар және родококтар
жатады. Олар мұнаймен ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан мұнаймен ластанған
объектілердің биоремедиация және ... ... үшін ... ... ... белгілі штамдарын қолдану қажеттігі ... ... В.Г. ... ... ... ... ... қабілетті бактерия штамдарын бөліп алды. Штамдардың көбі
Pseudomonas туысына жатқызылды.
Идентификация нәтижесінде кей ... ... және ... ... екені анықталды.
Ғалымдар мұнай концентрациясы жоғары ортадан бағытталған селекция
жолымен 10-14 ... ... 3000 мг/л ... ... және бензинді
50%-ға дейін жоғары ... ... бар ... ... ... ... ... Сонымен қатар, Pseudomonas
және Bacillus штамдарында мұнай деградациясын 2,1- 4,3 есе күшейту үшін ... ... бар ... ... ұсынды.
Жоғарыда айтылған мәліметтерге сай, ғалымдардың ойынша жасанды мұнай-
деструкторлар ассоциациясын құруда әрбір ... ... ... ... ... ескерген жөн, оның себебі, ассоциация қасиеттері
жеке штамдардың қарапайым ... ... және ... ... ... деструкторларының бірі
Pseudomonas туыстасы Тюмень ... ... ... ... ... ... 2% шикі ... бар сұйық минералды ортада
жүргізілді. 10 тәуліктен соң, мұнай ... ... ... ... ... ... мұнайдың мазут және асфальттан секілді компоненттерін
де деструкцияға ұшырады [48; 49].
«Деворойл» биопрепаратына кіретін көмірсутектотықтырғыш бактериялардың
өсуіне Azotobacter chrococcum ... әсер ... ... ... ... мұнай өнімдерінен тазалау үшін
“Перойл” ... ... ... luteus Б1Ag8G ... ДП 304 Б-7 ... ... Препараттың мұнай тазалау
әсері 96,5% құраған [50].
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2 МАТЕРИАЛДАР МЕН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ
2.1 Зерттеу ... ... ... ... ... ұлттық
университетінің микробиология ... ... ... ... ... KR-7 және ... KR-17 ... пайдаланылды.
Мұнай. Атырау облысының Тереңөзек кен орнынан мұнай алынды.
Қолданылған ... ... ... (ЕПС) ортасы. Әртүрлі гетеротрофты
микроорганизм ... ... ... ... Оңай ... бар еттің қышқылды гидролизатынан дайындалады. Ол үшін ... ... және ... ... таза ... оған 10 л құбыр суын қосып ... ... 24 ... Одан кейін дәке арқылы сүзеді. 250 мл ет гидролизатын алып 750 ... ... ... ... ет ортасына 10 г пептон, 5г ас ... ... ... 7-ге ... 30% ... ... болған ЕПС-ны колбаға құйып,1атмосферада 30 минут залалсыздандырады.
Ет-пептонды агар (ЕПА) ... Таза ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл орта ЕПС-
ға 2% агар-агар қосу ... ... және ... 30 ... ... 0,9% ... 100 мл ... суда ерітіп,
1 атмосферада 30 минут залалсыздандырады.
Тасушылар. Жану ... ... ... ... ... 7000 С температурада көміртектендірілген күріш
қауызы мен сары өрік ... ... (1 ... ... ... күріш қауызы (а) мен сары өрік дәнегі(ә)
Өсімдіктер. Моделді тәжірибелерде ... ... ... және ... ... ... ... Қатты қоректік ортаға егу арқылы ... ... ... ... ... ... Петри табақшасындағы тығыз қоректік
орта бетіне егілді, термостатқа 29 0 С 24 сағатқа қойылды.
2.2.2 Көміртектендірілген ... ... ... ... ... Көміртектендірілген тасушыларды (сары өрік
дәнектері мен күріш қауызын) ... 2 г ... ... ... ... салады. Үстіне 100 мл ... су ... және 3 ... (1 ... 30 ... жібереді. Залалсыздандырылғаннан
кейін тасушыларды кептіргіш шкафта құрғақ массаға дейін кептіреді.
24 сағаттан ... ... ... ... ... ортаның бетінде
өскен клеткалардың үстіне физиологиялық ерітіндіні құйып, шпатель арқылы
шайып алады. Одан ... ... ... ортадан центрифугада (5000
айн/мин, 6 минут бойы, 3 рет) ... ... ... ... қалған
тұнбаны стерильді колбаға құяды. Үстіне ... ... ... ... оптикалық тығыздығын КФК-2МП фотоколориметрде,
стандартты кюветтерде (оптикалық жолының ұзындығы 1 см, ... ... нм) 0,8-1,0 ... дейін жеткізеді. Суспензияның 100 мл
тасушының үстіне құйылады. Иммобилизация процесінде ... ... ... екі ... ... ... ... сағат бойы температурасы 20±20С-қа , 220 айн/мин тербелмеге қояды. Әрбір
1, 2, 3, 4, 5, 6 және 24 ... ... ... оптикалық
тығыздығын КФК-2МП фотоколориметрде өлшейді.
Тасушы мен клеткалардың сорбциялық ... Г.Н. ... ... Л.Н. ... ... ... ... [48].
Иммобилизация пайызын есептеу үшін төменгідей формула пайдаланылады:
D % = 100 % _ Dоп • ... D% - ... ... - ... ... оптикалық тығыздығы
Dоп – берілген сағаттағы сынақтардың оптикалық тығыздықтары
Иммобилизация процесі тасымалдаушыларға клеткалардың адсорбция әдісі
арқылы жүзеге асырылды ... ... ... ... ... процесі изотермиялық жағдайда ... үшін ... ... ... (d=2-4 мм), ... ... температурасын тіркеу хромель-алюмелді термобу көмегімен КСП-3
потенциометрінде жүргізілді. Үлгілерді модифицирлеу ... ... ... ... С ... ... өткізілді; аргонды
жіберу жылдамдығы 60-80см2 /мин, түйісу уақыты 30-60 мин.
2.2.4 Модельді ... ... ... ... ... белсенділігін зерттеу
Модельді тәжірибелерде микроорганизм клеткаларының және тасушының мұнайды
сорбциялауы зерттелді.
Жұмыста таза ... ... ... өсімдік тұқымдары (бидай және
шалқан) көміртектендірілген күріш қауызы және сары өрік ... ... ... ... pseudoalcoligenes KR-7
және Pseudomonas alcoligenes KR-17), негізіндегі биосорбент қолданылды.
1. Таза топырақ ... онда ... ... егілді.
Бастапқыда белгіленгендей, өсімдік тұқымдарының 100 данасы қолданылды.
2. Көміртектендірілген тасушыларға ... ... ... 100гр ... ... және ... ... (0,5мл; 2мл; 5мл; 10мл) ластап, өсімдік
тұқымдары егілді.
Тәжірибе ... өсіп ... ... ... ұзындықтары,
жапырақтарының жалпы саны, ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері екі түрлі биосорбенттердің
қатысында өсіп шығуын бақылау өсімдіктерімен салыстыруға мүмкіндік береді.
3 НӘТИЖЕЛЕР МЕН ТАЛДАУЛАР
3.1 Бактерия ... ... және ... ... және сары өрік ... иммобилизациясын анықтау
Иммобилизацияның әртүрлі тәсілдерінің ішінде ... ... ... тәсілге жатады, басқаларынан өзінің
техникалық және ... ... ... және
биокатализаторға жағымсыз әсері жоқтығымен ... ... ... ... мына ... ... олар бос клеткаларға қарағанда тұрақты және
технологиялы, иммобилизденген ... бар ... ... ... ... оңай және тез ... клеткаларының иммобилизациясы ... ... бірі ... ... Сорбция тиімділігі клеткалық
бет пен сорбент қасиеттерімен ... ... ... ... тасушыларға қатысты арнайылығы атқарады.
Қазіргі кезде көптеген тасушылардың төмен құндылығына, тасымалдаушылар
және ... ... ... модификациялау мүмкіндігіне,
клеткаларға тасушылардың ... ... ... ... ... иммобилизациялану тәсілдерінің әр жақтылығы және
қарапайымдылығына ... ... Осы ... қарағанда әр түрлі
шаруашылықты өнеркәсіптік ... оның ... ... дақылдардың
сүйектері және әртүрлі жемістердің қалдықтары негізіндегі сорбенттерге көп
назар аударылады.
Бактериялар ... ... ... ... ... тазалауда пайдаланудың артықшылықтары мол.
Берілген жұмыста сорбент ... ... ...... өрік ... мен ... ... пайдаланылды. Ауыл шаруашылық
қалдықтары негiзiнде алынған сорбенттер ... ... ... ... ... аз, қолайлы болып келедi. Олар экологиялық
таза және тез қалпына келетiн сорбенттер ... ... ... ... ... бетінде саңылаулар пайда болады.
Көміртектендіру температурасын жоғарлатқан ... ... саны ... Бұл ... ... ... сәйкесінше иммобилизация
тиімділігін жоғарлатады.
Pseudomonas pseudoalkoligenes KR-7 және Pseudomonas alcoligenes KR-17
штамдарының нативті және 700°С ... ... ... мен ... ... клетка суспензиясының 1, 2, 3, 4, 5, 6 және ... ... ... ... тығыздықтары есептелді.
Жұмыс барысында нативті және 700˚С ... ... ... ... ... Pseudomonas pseudoalcoligenes KR-7 және
Pseudomonas alcoligenes KR-17 штамдарының сорбциясы зерттелді.
Жұмыстың бастапқы кезеңінде ... ... ... ... KR-7 және ... ... KR-17
штамдарының сорбциясы зерттелді (2 сурет).
2 сурет. Pseudomonas pseudoalkoligenes KR-7 және Pseudomonas ... ... ... күріш қауызына иммобилизденуі
Суретте көрініп тұрғандай, ... ... KR-17 ... ... ... ... 2-сағатта 17 пайыз, 4-
сағатта 29 пайыз, ... 49, ал ... 70 ... құраса, ал
Pseudomonas pseudoalkoligenes KR-7 штамының иммобилизациясы 2-сағатта 15
пайыз, 4-сағатта 26 ... ... 45, ал ... 64 ... ... нативті күріш қауызына Pseudomonas alkoligenes KR-17 штамы 22 пайыз, ал
Pseudomonas pseudoalkoligenes KR-7 ... 20 ... ... ... микроорганизмдердің иммобилизденуі нативті
тасушыларға қарағанда әлдеқайда жоғары нәтижелер көрсетті.
Жұмыстың келесі кезеңінде ... сары өрік ... ... KR-7 және ... ... ... сорбциясы зерттелді (3 сурет).
3 сурет. Pseudomonas pseudoalkoligenes KR-7 және Pseudomonas ... -17 ... сары өрік ... ... ... KR-17 штамының көміртектендірілген сары өрік
дәнектеріне иммобилизациясы 2-сағатта 16 пайыз, 4-сағатта 25 ... ... 44, ал ... 66 ... құраса, ал Pseudomonas
pseudoalkoligenes KR-7 штамының ... ... ... ... 14 ... ... 21 пайыз, 6-сағатта 41, ал 24-сағатта 61
пайызды ... Ал ... сары өрік ... Pseudomonas alkoligenes KR
-17 штамы 21 пайыз, ал Pseudomonas pseudoalkoligenes KR-7 ... 20 ... ... ... ... нативтіге қарағанда
көміртектендірілген тасушыларға микроорганизмдердің иммобилиздену процесі
жоғары көрсеткішті ... (1 ... ... ... KR-17 және ... ... ... көміртектендірілген тасушыларға иммобилизденуі
| ... ... | |
| ... ... |
| ... ... ... ... сары ... өрік |
| ... |қауызы, % |өрік ... |
| | | ... % |% ... | | | | ... KR-17 |70±0,7 |22±0,6 |66±0,7 |21±0,7 ... | | | | ... |64±0,9 |20±0,8 |61±1 |20±0,8 ... | | | | ... ауыл ... ... ... қауызы мен сары өрік дәнектері
негізіндегі сорбенттерге микроб клеткаларының сорбциялық белсенділіктері
зерттелді. ... ... КR-17 ... ... ... ... 70% және өрік ... негізіндегі сорбенттерге
66% иммобилизденді. Ал Pseudomonas pseudoalkoligenes KR-7 күріш қауызы
негізіндегі ... 64% және өрік ... ... ... ... ... бойынша, 700˚С көміртектендірілген ... ... ... сорбцияланды, соның ішінде Pseudomonas alkoligenes
KR-17 штамының сорбциялық көрсеткіші жоғарғы болды.
Көміртектендіру температурасы неғұрлым жоғары ... ... ... сорбциялық сыйымдылығы жоғары болады. Көміртектендіру
нәтижесінде сорбенттің бетінде ... ... және ... ... ... тәжірибелерде биосорбент қатысындағы мұнай ... ... ... ... ... биосорбенттер ... ... ... ... ... ... Оның
ішінде сусындар дайындауда, спирт және ... ... ... Сонымен қатар, экологиялық ... ... ... ... ... ... түрлі улы заттарды
тазалауда, ағын ... ауыр ... ... ... ... ... болып отыр.
Осы жұмыста таза, біртекті (гомогенді) топырақ, өсімдік ... ... ... микроорганизм клеткалары және биосорбент
қолданылды. Тасушыларға Pseudomonas ... KR-17 ... Әр 100г ... ... ... 20 ... егілді.
Өсіп шыққан өсімдіктер биіктігі және саны ... ... өніп ... ... сипатта жүрді.
1. Топырақ +Өсімдік (бақылау)
2. Топырақ +Биосорбент+Өсімдік+Мұнай
1. кесте
Модельді тәжірибелерде өсімдіктердің өсу көрсеткіші
|Топырақ ... ... ... ... ... |
| | ... | ... ... |92 ... |
|100г ... |94 ... |
2 ... таза топырақта өскен бақылау өсімдіктері көрсетілген. Бастапқыда
белгіленген ... 100 ... ... ... 92 данасы да өсіп
шықса, ал шалқан ... 94 ... өсіп ... ... өсімдігінің
биіктігі 12-16см, ал шалқан өсімдігінің биіктігі 9-11см аралығында болды.
Жұмыстың келесі кезеңінде ... ... ... ... ... KR-17 ... қатысында бидай
өсімдігінің өсуі зерттелді (4 сурет).
4 сурет. Көміртектендірілген күріш қауызына ... ... KR-17 ... ... бидай өсімдігінің өсуі
Суреттегі нәтиже көрсеткендей мұнайдың түрлі ... ... ... ... өсімдігінің өсуі көрсетілген.
Алынған нәтижелерден өсімдіктің жақсы өсуі ... ... ... ... бактериялардың болуына байланысты. Мұнда ... ... ... өсімдігінен қалыспайды. Яғни, бақылауда егілген
100дана өсімдіктің 92 данасы өсіп шықса, мұнайдың 0,5% ... 100 дана ... 88 ... 2мл-де 70 данасы, 5 мл-де 57
данасы және 10 ... 45 ... өсіп ... ... ... ... ... тотықтырушы микроорганизмдер қатысында
мұнайдың жоғары концентрациясында ... ... ... ... ... ... жұмыстар суреттке түсіріліп отырды, көміртектендірілген
күріш қауызына иммобилизденген Pseudomonas alkoligenes KR-17 ... ... ... өсуі төмендегі суретте көрсетілген (5 сурет).
а)
ә)
б)
в)
г)
д)
5 сурет. Көміртектендірілген күріш қауызына иммобилизденген Pseudomonas
alkoligenes KR-17 штамының қатысында ... әр ... ... өсімдігінің өсуі: а) бақылау ә) өсімдік+0,5мл мұнай б) 0,5мл в) 2мл
г) 5мл ... ... ... ... ... KR-17 ... ... 100 гр топыраққа егілген бидай
өсімдігінің әр түрлі мұнай концентрацияда өсуі көрсетілген. Суретте ... ... ... ... тік, бойы ... түсі ... және
мықты болып өскен. Ал топыраққа 0,5 мл мұнай ... ... ... ... ... ... Яғни ... әр түрлі концентрациясында
биосорбент қатысында бидай өсімдігінің жақсы өсуі ... ... ... жұмыс кезеңінде көміртектендірілген ... ... ... alkoligenes KR-17 штамының қатысында шалқан
өсімдігінің өсуі ... Оның ... ... (6 ... ... ... күріш қауызына иммобилизденген ... KR-17 ... ... ... әр ... ... өсімдігінің өсуі
Суретте биосорбент қатысында мұнайдың түрлі концентрациясында ... ... өсуі ... ... ... өсімдіктер саны бақылауда
егілген 100дана өсімдіктің 94 данасы өсіп ... ... ... егілген 100 дана өсімдіктердің 85 данасы, 2мл-де 60
данасы, 5 мл-де 56 ... және 10 ... 39 ... өсіп ... Нәтиже
көрсеткендей көміртектендірілген күріш қауызына иммобилизденген мұнай
тотықтырушы микроорганизмдер қатысында ... ... ... алынған өсімдіктердің өсуі жақсы нәтижелер көрсетті. Яғни,
тасушыларға иммобилизденген мұнай тотықтырушы ... ... ... концентрациясында белсенділігі жоғары екендігі анықталды.
Көміртектендірілген күріш қауызына ... ... KR-17 ... қатысында шалқан өсімдігінің өсуі төмендегі
суретте көрсетілген (7 сурет).
а)
ә)
б)
в)
г)
д)
7 ... ... ... ... ... ... KR-17 штамының қатысында мұнайдың әр түрлі ... ... ... өсімдігінің өсуі: а) бақылау ә) өсімдік+0,5мл мұнай б)
0,5мл в) 2мл г) 5мл ... ... ... ... ... KR-17 штамының қатысында 100 гр ... ... ... өсуі көрсетілген. Суретте көрініп тұрғандай шалқан өсімдігінің
сабақтары тік, ұзындығы 9-10см аралығында, түсі қанық жасыл және ... әрі ... Ал ... 0,5 мл ... ... ... өсіргенде
өсімдіктің өсуі нашар екені ... Яғни ... әр ... биосорбент қатысында шалқан өсімдігінің жақсы өсуі мұнай
тотықтырушы ... ... ... ... ... көміртектендірілген сары өрік дәнектеріне
иммобилизденген Pseudomonas pseudoalkoligenes KR-17 ... ... ... өсуі ... (8 ... сурет. Көміртектендірілген сары өрік дәнектеріне иммобилизденген
Pseudomonas ... KR-17 ... ... ... әр түрлі
концентрациясында бидай өсімдігінің өсуі
Жұмыс ... ... сары өрік ... ... ... KR-17 ... мұнайды сорбциялауы
барысында бидай өсімдігінің жақсы өсуі байқалады. Мұнда ... ... ... ... ... ... 92 ... өсіп шықса, мұнайдың
0,5мл концентрациясында егілген 100 дана өсімдіктердің 85 данасы, 2мл-де 67
данасы, 5 ... 51 ... және 10 ... 40 ... өсіп ... ... сары өрік ... иммобилизденген Pseudomonas
alkoligenes KR-17 штамының қатысында мұнайдың әр түрлі концентрациясында
тәжірибеге алынған ... ... өсуі ... ... ... тасушылар мен Pseudomonas alkoligenes KR-17 ... ... ... ... ... тотықтыру белсенділігі бар екендігі
анықталды.
Көміртектендірілген сары өрік дәнегіне иммобилизденген Pseudomonas
pseudoalkoligenes KR-17 ... ... ... қатысында өсуі төмендегі
суретте көрсетілген (9 сурет).
а)
ә)
б)
в)
9 сурет. Көміртектендірілген сары өрік ... ... ... KR-17 ... ... ... әр түрлі
концентрациясында өсіп шыққан бидай өсімдігінің өсуі: а) 0,5мл ә) 2мл ... в) ... сары өрік ... ... ... KR-17 штамының қатысында 100 гр ... ... ... өсуі ... ... ... ... микроорганизм
клеткалары негізіндегі биосорбент енгізілген топырақта өсімдіктің жақсы
өскендігі байқалады. ... ... ... мұнайдың ... ... ... ... ... бидай
өсімдіктерінің өсуі жақсы көрсеткіштер көрсетті.
Келесі ... ... ... сары өрік ... ... pseudoalkoligenes KR-17 штамының шалқан
өсімдігінің қатысында өсуі зерттелді (10 ... ... ... сары өрік ... ... alkoligenes KR-17 штамының қатысында мұнайдың әр түрлі
концентрациясында шалқан өсімдігінің өсуі
Суретте ... ... ... ... ... ... жақсы өсуі байқалады. Мұнда өскен өсімдіктер саны ... ... ... 94 ... өсіп шықса, мұнайдың 0,5мл
концентрациясында егілген 100 дана ... 83 ... 2мл 65 ... мл-де 52 данасы және 10 мл-де 41 данасы өсіп шықты. ... ... сары өрік ... ... ... ... ... Pseudomonas alkoligenes KR-17 штамының ... ... ... ... ... ... өсуі
жақсы нәтижелер көрсетті. Яғни, мұнайдың әр ... ... бар ... ... өсу ... ... ... белсенділіктерінің жоғары екенін көрсетеді.
Көміртектендірілген сары өрік дәнектеріне иммобилизденген ... KR-17 ... ... ... ... өсуі төмендегі
суретте көрсетілген (11 сурет).
а)
ә)
б)
в)
11 сурет. Көміртектендірілген сары өрік ... ... ... KR-17 штамының қатысында мұнайдың әр түрлі
концентрациясында өсіп ... ... ... ... а) ... ә)2мл
б)5мл в)10 мл
Суретте көміртектендірілген сары өрік ... ... ... KR-17 ... ... 100 гр ... егілген
шалқан өсімдігінің өсуі көрсетілген. Мұнда ... ... ... және сорбент енгізілген топырақта, яғни биосорбент
бар топырақта өсімдіктің жақсы өскендігі ... тұр. ... ... ... ... ... ... мұнай тотықтырушы
микроорганизмдер негізіндегі биосорбенттердің қатысында ... ... ... өсуі ... Яғни ... тасушыларға
иммобилизденген микроорганизмдердің мұнай тотықтырушы белсенділігі жоғары
екені анықталынды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Мұнаймен ластанған су қоймалары мен ... ... үшін ... ... - экологиялық биотехнологияның перспективті
бағыты. Берілген ... ... ... ... KR-17 штамының көміртектендірілген күріш қауызы және сары өрік
дәнегіне иммобилизациясы ... ... ... ... ... ... тотықтыру
белсенділігі зерттелді. Жұмыс барысында анықталды:
1. Pseudomonas alkoligenes KR -17 және Pseudomonas pseudoalkoligenes
KR-7 штамының нативті тасушыларға ... ... ... ... ... ... ... тотықтырушы микроорганизмдер Pseudomonas alcoligenеs КR-17
көміртектендірілген күріш қауызы негізіндегі сорбенттерге 70% және ... ... ... 66% ... Ал ... KR-7 күріш қауызы негізіндегі сорбенттерге 64% және өрік
дәнектері негізіндегі сорбенттерге 61% сорбцияланды.
3. Мұнай тотықтырушы бактериялардың ... әр ... ... ... қатысында зерттелді. Көміртектендірілген
тасушыларға иммобилизденген Pseudomonas alkoligenes KR-17 ... ... ... ... ... ... болды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Цыркин Е.Б., Шеглов С.Н. О ... и газе без ... Л., 1989. ... ... Е.Т. ... ... окружающей среды нефтегазовой
отраслью Республики Казахстан //Нефть и газ. -2001. -№2. -84с.
3. Давыдова С. Л., Тагасов В.И. ... и ... ... в ... ... 2004. ... Волде М.И., Соина В.С., Гузев В.С. Морфологические ... форм ... ... // ... МГУ. Сер. ... 2003. - № 2. - С. 50-52.
5. Онгарбаев Е.К., Мансуров З.А. Нефтяные отходы и способы их утилизацы. ... ... ... 2003 - ... ... А.М., ... Ю.И., ... А.Г., Орлов В.Г. Охрана
окружающей среды. – ... 1991. ... ... В.Г., ... В.Т., ... Е.А., ... А.И. Биологическая
активность и микробиологическая рекультивация ... ... ... ... углеводородным сырьем и ее
биологическая активность. -2006. -№4.- С.114- 117.
8. Magot M., Ollivier B. ... of ... ... // Antonie
van Leeuwenhoek. -2000. -№2. -P. 103-116.
9. ... ... ... т. 1, ... - ... 1999. ... ... Е.В., Позднякова Н.Н., Турковская О.В. ... ... ... ... ... ... углеводородо-
кисляющей микрофлоры //Прикладная биохимия и ... -2005. ... ... ... О.А. ... ... и экологическая проблемы Прикаспия// Нефть
и газ. -2001. -№2. -С. ... ... В.М. ... ... на ... ... / В кн.:
Проблемы изучения действия загрязнений на экосистемы Северных морей. –
М.: Наука, 1978. – С. 24 - ... ... Ж.К. и др. ... ... почв / Надирова
Ж.К., Бишимбаев В.К., Приходько Н.А. // ... и газ. -2006. -№1.- ... ... Н.А. ... ... в нефтезагрязненных почвах.
Уфа : Изд. БашГУ, 1994, 172с.
15. Врагов А.В. Биоремедиация нефтезагрязненных земель//Международн. Научно-
практ. ... ... и ... Мод- елирование
10.11.2006-11.11.2006» / www.conferenceremsu.ru/
16. Zoobell C.E. Actoin of microorganisms an hydrocarbons. – Bact. ... -№10. –С. ... ... Э.В., Малахова П.Т. Микробиология. -1983. -Т.52. -№6. –С. ... ... А.А., ... И.Г., Масливец Г.А., Базенкова И.Н. и др.
Восстановление нефтезагрязненых почвенных экосистем. М.:Наука, -1988. ... ... Т.Б., ... О.М., ... В.В. ... ... ... рода Candida // Микробиологический журнал. – 2003. – Т. 61, ... – С. ... ... А.А., Дианова Е.В. О бактериальном окислении нефти и ее
миграций в ... ...... 1950. ... Reisfeld A., Rosenberg E., Gutnick D. Microbial degradation of crude
oil: Factors ... the ... in sea water by mixed and ... // Appl. ... – 1972. - Vol. 24, № 3. – P. ... ... А.А., Новиков А.Д., Яненко А.С. Биодеградация нефтяных
загрязнений морскими ... ... ... //
Мат. II-го Московского международного конгресса «Биотехнология: состояние
и перспективы развития». – М., 2003. - Ч. 2. -220 с.
23. ... А.В. ... В.В., ... С.В., Садчиков А.П.
Биоиндексация и реабилитация экосистем при нефтяных ... ... 2006. ... ... Қ.К. ... ... ... Алматы: «Қазақ университеті», 2007. –С. 104.
25. Shigaeva M.Ch. Zhubanova A.A. The use of the ... cells ... kefyr var. kumis for ... of whey // Доклады НАН РК. -
1994. - № 6. - С. 68-70.
26. ... А.А., ... Қ.К., ... П.С. Инженерлік инзимология.
Алматы: «Қазақ университеті», 2006. -С. ... Вебб К. ... ... Экологическая биотехнология. М.:
Наука, 1987. - С. 278.
28. Ахметова Я.Ю., Мурзагалиев М.Х. Испытание нефтесорбентов для ... ... ... ... работа, Республика Башкортостан МОУ
СОШ, -2007. -№118. -С. 115
29. Сульман Э.М., Комарова Н.Н. ... ... ... ... ... ... ... научно- практическая конференция. Пенза,
-2000. -№24. -С. 78-80.
30. Комарова Н.Н., Сульман Э.М. Исследование сорбции ... ... // От ... ... к новым технологиям: Химия и
биотехнология биологически активных веществ, пищевых продуктов и ... ... ... ... конференция молодых
ученых. Москва- Тверь. 25-28 сент.,2001. Тезисы доклаов. - ... ... ... Н.Е., Ли В.Ч., ... М.Б. ... биосорбентов на
основе биомассы ... ... для ... ... ... // ... проблемы биологии, экологии, химии :
Региональный сборник ... ... ... ... ... Гос. ... -№6. -С. 110-114.
32. Синицын А.П., Райнина Е.П., Лозинский В.И. и др. ... ... М.: МГУ, 1994. -С. ... Removal of Ni and Cu from single and binary metal ... by free ... ... vulgaris / Mehta Surya Kant, Gaur Jai Prakash ... J. ... -2001. -№37. - Р. ... ... М.Х., ... Т.Ж. ... подходы в очистке
нефтезагрязнении окружающей среды// Вестник Каз НУ. ... ... -2007. -№1 (31). -С. ... ... Е.Н. , ... С.Б., ... А.Н. Исследование устойчивости
ассоциации микроорганизмов-нефтедеструкторов в ... ... и ... -2001. -Т37. - №4. ... З.А.Мансуров, А.А. Жұбанова. Получение новых наноматериалов для
создания ... ... и ... ... ... ... -2008. -№ 1 (36), С.-93- ... Арчегова И.Б. Посттехногенные экосистемы Севера. Наука. - 2002. - ... Jones J.G. Studies on lipids of soil ... with ... to ... // J.Gen. Microbiol. -1969. -№1. -P. 145-152.
39. Чугунов В.А., Ермоленко З.М., Жиглецова С.К., ... И.И. и др. ... ... и микробиология. -2000. -Т. 36. - №6. - С. 666-671.
40. Розанова Е.П. ... ... ... ... -1969.
41. Старостина Н.Г., ... А.Г., ... Е.Н., ... ... ... метанотрофных бактерий по их способности к
адгезии на углеводородах//Микробиология. -1997. -Т.66. -№2. -С. 181-191.
42. Wilkinson S., Nicklin S. // ... ... for Health and ... ... // ... London; New York; Oxford; Paris; Tokio. -2002. -№9. -С. 69-
100.
43. ... Н.В., ... А.Г., ... А.Е., Гоязов Р.Р., Боронин А.Н.
Штамм Pseudomonas putida BS и В8 ... ... ... -1997. -Т.66. -№4. -С. ... ... Д.Б. ... ... рода PSEUDOMONAS,
используемые для биоремедиации нефтезагрязненных экосистем// ... ... ... биология. Алматы. - 2006. -№4 (30), -С. 95-101.
45. Препарат «ingeooil»на основе микроорганизмов-деструкторов
http://www.ingeooil.ua 20.10.2009
46. Препарат ... на ... ... ... Шыгаева М.Х., Мукашева Т.Ж. Биотехнологические подходы в очистке
нефтезагрязнении окружающей среды// ... Каз НУ. ... ... -2007. -№1 (31). -С. ... Дедюхина Э.Г., Ерошин В.К Биосинтез углеводородов микроорганизамами ... ... ... 1973. -Т. 76. Вып. 3. -С. ... Звягинцева И.С. , Беляев С.С. Галофильные архебактерий ... ... // ... -1995. -Т. 60. -№5. -С. ... ... М.Х., ... Т.Ж. ... подходы биоремедиации почв,
загрязненных, нефтью и нефтепродуктами// Вестник Каз НУ. Серия биология.
–Алматы, -2002. -№1 (16). -С. ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Каспий теңізінің экологиясы4 бет
ҚӘУЗ түрлері21 бет
Гамма теңіз кен орны80 бет
Октябрьск мұнай кен орны89 бет
Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орны50 бет
Өзен мұнай-газ кен орны72 бет
Мұнай газ өнімдерін сақтау резервуарлары2 бет
Операция арасындағы қойма және аралық қойма6 бет
Операция арасындағы қойма және аралық қойма жайлы6 бет
Агротехника сапасыз болғанда топырақты суарудан соң күтіп-баптау20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь