Атырау облысы топырағынан бөлініп алынған көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерді зерттеу

Кіріспе
Атырау облысының мұнаймен ластанған топырағының сипаттамасы және экологиялық жағдайы

1.1 Мұнай тотықтырушы микроорганизмдер және оларды топырақты тазалауда қолдану
1.2 Мұнаймен ластанудың топырақ микрофлорасына әсері
1.3 Мұнаймен ластанған топырақты рекультивациялау
1.4 Мұнаймен ластанған топырақты биопрепараттар арқылы тазалау
2 Материялдар мен зерттеу әдістер
2.1 Зерттеу нысандары
2.2 Қоректік орталар
2.3 Зерттеу әдістері
3 Зерттеу нәтижелері мен талқылаулар
3.1 Атырау облысының мұнаймен ластанған топырақ үлгісінен көмірсутек тотықтырушы микроорганизмді бөліп алу. Белсенді көмірсутектотықтырушы микроорганизмдерді іріктеу

3.2 Іріктеп алған көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдердің әртүрлі мұнай концентрацияларында және мұнай өнімдерінде өсуін бақылау

3.3
Атырау облысының мұнаймен ластанған топырағынан бөлініп алынған көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің морфологиялық және дақылдық қасиеттерін зерттеу
3.4 Бөлініп алынған белсенді көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің физиологиялық және биохимиялық қасиеттерін зерттеу
3.5 Іріктеп алған микроорганизмдердің әртүрлі көмірсутегінде өсуін зерттеу.
Қортынды
Пайдаланған әдибеттер тізмі
Соңғы жылдары экологиялық жағдайдың төмендеуі байланысты қоршаған ортаны мұнай көмірсутектері мен олардың өнімдерінен тазартуда көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің алатын орны ерекше. Қазіргі кезде микроорганизмдердің көмірсутектерді ыдыратуында көбінесе олардың беткі-белсенді заттар түзу және әртүрлі көмірсутектерді тотықтыру қабілеттіліктеріне көп көңіл бөлуде /1-2/.
Мұнайдың көмірсутектерінің микроорганизмдермен биодеградациясы қоршаған ортадан мұнай көмірсутектерін жоюдың негізгі механизмдерінің бірі болып келеді. Мұнаймен ластанған топырақты тазалаудың ең қолайлы әдісі болып ластанған ортаға белсенді мұнай тотықтырушы микроорганизмдерді енгізу арқылы биоремедиация жүргізу болып саналады. Сондықтан ластанған топырақтан алдын-ала шығарылған көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдер кешенін құрайтын биопрепараттарды құрастырудың маңызы өте зор. Ресейде, АҚШ-та, Англияда, Қытайда қоршаған ортаны мұнайлы ластанудан тазарту үшін мұнай тотықтырғыш микроорганизмдердің препараттарын алу бойынша көптеген зерттеулер жүргізілуде. Препараттардың эффективтілігі көбіне жасанды ассоциацияларға кіретін микробты компоненттерге байланысты.
Сонымен дүниежүзілік экологиялық проблемаларының бірі, мұнай өнімдерімен ластанған қоршаған орта. Осыған орай әртүрлі тіршілік ету орталарының мұнаймен ластанғанын тазарту үшін әртүрлі механикалық, физико-химиялық және микробиологиялық әдістерді қолданып жүр. Микробиологиялық әдістер ферментативті белсенді деструкторларды қолдануға, көмірсу және энергия көзі ретінде мұнай көмірсутектерді қолдануға негізделген. Мұнаймен ластанған топырақты тазарту үшін көмірсутек тотықтыруға қабілетті белсенді микроорганизмдер бөлініп алынған және олардан арнаулы препараттар жасалған. Сонымен қатар, микробиологиялық әдіс, айтылған технологияларды толықтыруға қабілеті бар.
Жұмыстың мақсаты: Атырау облысының мұнаймен ластанған топырағынан көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмді бөліп алу және оларды зерттеу.
Осы мақстқа жету жолында алға келесі міндеттер қойылды:
1. Атырау облысының мұнаймен ластанған топырақ үлгісінен көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмді бөліп алу.
2. Бөлініп алған көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерге іріктеу жүргізу.
3. Көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерді мұнай және мұнай өнімдерінде өсуін бақылау.
4. Іріктеп алған көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерді идентификациялау.
5. Іріктеп алғн микроорганизмдердің сұйық қоректік ортада әртүрлі көмірсутегінде өсуін бақылау.
1. Чигаркин О.А. Добыча нефти и экологические проблемы Прикаспия // Нефть и газ. 2001. №2. С. 101-104.
2. Пиковский Ю.А. и соавт. Проблема диагностики и нормирования загрязнения пов нефтью и нефтепродуктами // Почвоведение. 2003. № 9. С. 132-140.
3. Практикум по микробиологии. Под. Ред. А.Н. Нетрусова. –М.: Akademia, 2005. С. 597.
4. Шығаева М.Х., Мұқашева Т.Д., Сыдықбекова Р.Қ. Көмірсутегін тотықтырушы бактериялардың ыдырату белсенділігін зерттеу // ҚазҰҮ хабаршысы. Биология сериясы. 2007. № 1 (31). 87-90 б.
5. Биккинина А.Г., Логинов О.Н., Силищев Н.Н., Бакаева М.Д., Галимзянова Н.Ф., Бойко Т.Ф. Повышение эффективности процесса биоремедиации отработанной отбеливающей земли, загрязненной углеводородами, при совместном использовании комплекса биопрепаратов Ленойл и Азолен // Биотехнология, 2006 г. № 5, С. 57-62.
6. Иванова Е.С., Есикова Т.З., Гафаров А.Б., Шкидченко А.Н. Мониторинг интродуцированных микроорганизмов – нефтедеструкторов в открытых системах // Биотехнология, 2006 г. № 3, С. 74-78.
7. Ковриго В.П., Кауричев И.С., Бурлакова Л.М. Почвоведение с основами геологии. Москва.: 2000 г. С. 416.
8. Шигаева М.Х., Мукашева Т.Д. Современные технологии биоремидиации почв, загрязненных, нефтью и нефтепродуктами // Вестник Каз НУ. Серия биология. Алматы. № 1 (16). 2002. С. 148-153.
9. Звягинцев Д.Г. Почва и микроорганизмы. – М.: МГУ. 1987. 256.
10. Звягинцев Д.Г. Методы почвенной микробиологии и биохимии. Изд-во Москва.: МГУ. 1991. С. 59-75.
11. Файзуллина Э.Р., Алиева Р.М. Биоремедиация загрязненных нефтью и нефтепродуктами водных и почвенных экосистем // Биотехнология. Теория и практика. 2001 г. № 3-4. С. 99-103.
12. Кобзаев Е.Н., Пеприкевич С.Б., Шкидченко А.Н. исследование устойчивости ассоциации микроорганизмов – нефтедеструкторов в открытой системе // Прикладная биохимия и микробиология, 2001 г. Том 37, № 4. С. 413-417.
13. Гузев В.С., Левин С.А., Селецкий Г.И., Бабьева Е.Н., Калачникова И.Г., Колесникова Н.М., Оборин А.А., Звягинцев Д.Г. Роль почвенной микробиоты в рекультивации нефтезагрязненных почв // Микроорганизмы и охрана почв. –М.: наука, 1989. С. 129-150.
14. Фаизов К.Ш. Почвы Казахстана ССР // вып. 13 Почвы Гурьевской области. Алма-Ата, АНКазССР, 1970, С. 29-36.
15. Дермичева С.Г., Шигаева М.Х. Углеводородокисляющие микроорганизмы. Алматы. 1994.
16. Звягинцев Д.Г., Гузев В.С., Левин С.В., Селецкий Г.И., ОборинА.А. Диагностические признаки различных уровней загрязнения почв нефтью // Почвоведение. 1989. № 1. С. 72-78.
17. Солнцева Н.П. Влияние техногенных потоков на морфологию почв в районах нефтедобыч // Добыча полезных ископаемых и геохимия природных экосистем. –М.: Наука, 1992. С. 26-39.
18. Солнцева Н.П. Изменеие морфологии дерново-подзолистых почв в районах нефтедобыч // Почвоведение. 1982. № 6. С. 32-44.
19. Васильев Г.К., Суравцева Э.Г., Белоусов В.В. Микробиология. 1993. Т62. В.6 с. 1093.
20. Назина Т.Н. Закономерности распространения микрофлоры в нефтяных пластах. М.: Наука. 1985. С. 129.
21. Бирштехер Э. Нефтянная микробиология. 1957. С. 487.
22. Розанов Е.П., Кузнецов С.И. Микрофлора нефтянных месторождений. М.: Наука. 1974. С. 176.
23. Чугунов В.А., Ермеленко З.М. Жиглецова С.К., Мартовецкая И.И., Миронова Р.И., Жирова Н.А., Холоденко В.П. Разработка и испытания биосорбента «Экосорб» на основе ассоциации нефтеокисляющих бактерий для очистки нефтезагрязненных почв. Прикладная биохимия и микробиология. 2000. Том 36. № 6. С. 661-665.
24. Почвенная микробиология. Перевод с англ. Ковикова В.В. Под ред. И с предисловием Никитина Д.И. – М.: Колос, 1979. С. 223-236.
25. Мамилов А.Ш., Мамилов Ш.З., Звягинцев Д.Г. Влияние трудногидролизуемых источников углерода на динамику микробной биомассы и дыхание почв // Вестник Моск. Ун-та. Серия 17. Почвоведение, 1999. № 1. С. 61-54.
26. Куличевская И.С., Гузев В.С., паников Н.С. Популяционная динамика углевовородокисляющих дрожжей интродуцированных в нефтезагрязненную почву // Микробиология, 1995. Т.64. №5. С. 668-673.
27. Фаизов К.Ш., Асанбаев И.К., Файзуллина Л.Х., Бекболатов С.Ж. Экология почв нефтедобывающих регионов Западного Казахстана // Вестник АН Республики Казахстан. 1992. № 4. С. 55-59.
28. Роде А.А., Смирнов В.Н. Почвоведение. Москва.: 1972. С. 480.
29. Ковриго В.П., Каручева И.С., Бурлакова Л.М. Почвоведение с основами геологии. М.: 2000. С. 416.
30. Егоров Н.С. Практикум по микробиологии. Изд-во МГУ. 1976. С. 56-124.
31. Герхардт Ф. Методы общей бактериологии. М.: Изд-во Мир. 1983. Т.1. С. 234-256.
32. Никитин Д.И., Никитина Э.С. Процессы самоочищения окружающей среды и паразиты бактерий. М.: Изд-во Наука. 1978. С. 42-43.
33. Стефурак В.П., Усатая А.С., Фрунзе Н.И.. Катрук Э.А. Биологическая активность почв в условиях антропогенного воздействия. Кишинев. Изд-во ШТНИИЦА. 1990. С. 13-22.
34. Jorgepsen Niels O. G.,Kroer Niels, Coffin Richard B. Utilisation of dissolved nitrogen by heterotrophic bacterioplankton Effect of substrste C/N rato // Appl. And Environ. Microboil, 1994. V. 60. №11. P. 4116 – 4123.
35. Kroer Niels, Jorgensen Niels O. G,. Сoffin Richard B. Utilisation of three ecosystcm // Appi. And Environ. Microboil, 1994. V. 60. №11. Р.4116 – 4123.
36. Колесников И. М,. Базенкова Е. И,. Благиных А. В,. Плещева О. В. Местоды рекультивации нефтезагрязненных почв // Микробиологические методы защиты окружающей Среды ( 5 – 7 апреля, 1988, Пущино). Тез.докл. Пущино, 1988. С. 143.
37. Щербаков А. П,. Косолапова А. В. Изменунис биологическй активности черпозеновидной почв в результате длительного применения удобрений // Микробиологические методы защиты окружающей Среды (5 – 7 апреля 1988 Пущино).: Тез. Докл. Пущино, 1988 С. 170.
38. Абзалон Р. З,. Сахабугдинов А. З,. Гумеров Р. С. Почвовостанавливающая роль сельскохозяйственных культур и удобрений в зависимости отзагрязнения почв нефтью // Миграци загрязняющих веществ в почвах и сопредельных средах. Труды Всесоюзного совещания, 1989. С. 322 – 326.
Киреева Н.А. Использование биогумуса для ускарения деструкии нефти в почве // Биотехнология, 1995, № 5 – 6 С. 32 – 3
        
        ӘЛ –ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ 1
БИОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ
Микробиология кафедрасы
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
Атырау облысы топырағынан бөлініп алынған көмірсутегін тотықтырушы
микроорганизмдерді зерттеу.
.
|Орындаушы ... | | |
| | |Д.К ... |
| ... ... | ... ... | | ... ... | |А.А ... |
| ... ... | |
| | | ... ... | | ... ... | |Т.Ж ... |
| | ... ... | ... ... | | ... ... | | ... ... | |Т.Ж ... ... ... 2010 ... ... тақырыбы: «Атырау облысы топырағынан бөлініп алынған
көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерді зерттеу»
Магистірлік бітіру ... 60 ... 9 ... 9 ... ... 27 ... тұрады.
Негізгі сөздер: көмірсутегін ... ... ... ... ... ... ... биопрепарат,
биоремедиация, штамм.
Зерттеу объектілері: Зерттеу объектісі ретінде Атырау обылысының мұнаймен
ласьтанған ... ... ... ... ... ... ... мұнаймен ластанған топырақтан көмірсутегін тотықтырушы
микрооргаизмдерді бөліп алу әдісі, ... ... ... ... іріктеп алған микрооргаизмдердің әртүрлі
көмірсутегінде, ... және ... ... ... ... әдістері.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Атырау облысының мұнаймен ластанған топырағынан
көмірсутегін тотықтырушы ... ... алу және ... ... мақсатына жету үшін алға қойған міндеттер:
1. Атырау облысының мұнаймен ... ... ... ... ... ... ... Бөлініп алған көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерге ... ... ... ... ... және ... өсуін бақылау.
4. Іріктеп алған ... ... ... Іріктеп алғн микроорганизмдердің сұйық қоректік ... ... ... ... ... бойынша қысқаша қортынды: Зерттеу нәтижесінде мұнаймен
ластанған ... ... 7 ... ... ... алынды. Бөліп
алған көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерге идентификация жүргізілді.
Идентификаация барысында микроорганизмдер
1А- Arthrobacter туысы, 2А- Acinetobacter ... 3А- ... ... ... ... 5А- ... туысына, 6А- Bacillus туысына, 7А-
Acetobacter туысына жіктелді. ... ... ... 3 ... Arthrobacter, 6А- Bacillus , 7А- ... ... ... ... ... ... 3% - 70% , ал 5% - 30-40% , 7% - ... дейін мұнай ыдыратуға қабілетті екенділігі зерттелді.
Сонымен қатар, белсенді дақылдардың ароматикалық ... ... ... ... бар ортада 1А және 7А штаммы ... ... ... | |
| ... ... ... ... топырағының сипаттамасы және | |
| ... ... | ... ... тотықтырушы микроорганизмдер және оларды топырақты | |
| ... ... | ... |Мұнаймен ластанудың топырақ микрофлорасына әсері | ... ... ... ... ... | ... ... ... топырақты биопрепараттар арқылы тазалау | |
|2 ... мен ... ... | ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... | |
|3 ... ... мен ... | ... ... ... ... ... ... ... көмірсутек | |
| |тотықтырушы микроорганизмді бөліп алу. Белсенді | |
| ... ... ... | ... ... ... ... тотықтырушы микроорганизмдердің | |
| ... ... ... және ... ... өсуін | |
| ... | ... | ... ... ... ... топырағынан бөлініп алынған | |
| |көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің морфологиялық және | |
| ... ... ... | ... | ... ... ... көмірсутегін тотықтырушы | |
| ... ... және ... ... | |
| ... | ... | ... ... ... ... көмірсутегінде өсуін | |
| |зерттеу. | |
| ... | |
| ... ... ... | ... жылдары экологиялық жағдайдың ... ... ... ... ... мен ... ... тазартуда көмірсутегін
тотықтырушы микроорганизмдердің алатын орны ерекше. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... түзу және әртүрлі ... ... көп ... ... ... ... ... биодеградациясы қоршаған
ортадан мұнай көмірсутектерін жоюдың негізгі механизмдерінің бірі болып
келеді. ... ... ... ... ең ... ... болып
ластанған ортаға белсенді мұнай ... ... ... биоремедиация жүргізу болып саналады. Сондықтан ластанған топырақтан
алдын-ала шығарылған көмірсутек ... ... ... ... ... ... өте зор. ... АҚШ-та,
Англияда, Қытайда қоршаған ортаны мұнайлы ластанудан тазарту үшін мұнай
тотықтырғыш ... ... алу ... көптеген
зерттеулер жүргізілуде. Препараттардың эффективтілігі көбіне ... ... ... ... ... ... ... проблемаларының бірі, мұнай
өнімдерімен ластанған қоршаған орта. Осыған орай ... ... ... ... ... ... үшін әртүрлі механикалық, физико-
химиялық және микробиологиялық әдістерді қолданып жүр. ... ... ... ... ... көмірсу және
энергия көзі ретінде мұнай көмірсутектерді қолдануға негізделген. ... ... ... үшін көмірсутек тотықтыруға қабілетті белсенді
микроорганизмдер бөлініп алынған және ... ... ... ... ... микробиологиялық әдіс, айтылған технологияларды толықтыруға
қабілеті бар.
Жұмыстың мақсаты: Атырау облысының мұнаймен ... ... ... ... ... алу және оларды зерттеу.
Осы мақстқа жету жолында алға келесі міндеттер қойылды:
1. Атырау ... ... ... ... үлгісінен көмірсутегін
тотықтырушы микроорганизмді бөліп алу.
2. Бөлініп алған көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерге ... ... ... ... ... және ... ... бақылау.
4. Іріктеп алған көмірсутегін ... ... ... алғн ... сұйық қоректік ортада әртүрлі
көмірсутегінде өсуін бақылау.
1. Әдебиетке шолу
1.1 Мұнай ... ... және ... ... ... және ... ... экожүйедегі ең кең тараған ластағыштардың бірі.
Осыған орай қазіргі уақытта топырақтың ... және ... ... тез ... Ал бұл біздің қоршаған ортадағы маңызды мәселелердің
бірі ... ... және ... өнімдерімен ластану топырақ биоценозының өзгеруіне әкеліп
соғады. Ал ол топырақтың өнімділігін ... Бұл ... ... ... ... ... үшін 10-25 жыл ... Осыған байланысты 90-
жылдардың ортасында экологиялық-биотехнологияның жаңа бағыты қалыптасты.
Бұл ... ... ... ... ... ... келтіру) деген
атты иеленді. Биоремедиация технологиясын мұнай ... ... ... және улы ... жою үшін қолданды /1/.
Мұнай-көмірсутектердің табиғи қосындыларының бірі. Мұнай құрамына күкірт,
азот және ... ... да ... ... Жер шарының әртүрлі
аудандарындағы органикалық қалдықтар жиналған жерлерде мұнай кендері ... Осы ... іске ... ... ... ... атқарды.
2000 метр тереңдіктегі мұнай кендеріндегі жиналған қалдықтардың 1 га-да 10-
нан 100 млн-ға дейін бактериялар кездеседі. Олар ... ... ... зерттеулерге сүйенсек, ... ... ... кең таралғаны анықталған.
Жалпы дүниежүзінде мұнай және ... ... ... ... ... ... өнімдерін тазартуы және мұнай көмірсутегін
тотықтырушы микроорганизмдердің орны ерекше болып келеді /2/.
Көміртегін тотықтырушы микроорганизмдер табиғатта кең ... ... ... ... ... болуы экологиялық
маңызды фактор болып келеді. Қоршаған ортаның көмірсутегімен ... ... ... көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің
экологиялық маңызы өседі.
Ең алғаш 1905 жылы Майелемнің басқаруымен мұнайды ... ... ... ... ... ... ... арқылы
бастаған болатын. Арасында бір жыл салып, яғни 1906 жылы Ран ... ... ... ... көмірсутектің жалғыз көзі ретінде
парафинді тотықтыратын саңырауқұлақты алды ... ... жеке және ... ... фосфорлы қоректік
заттармен қосып енгізу топырақтың активтілігін арттырады. Осыған байланысты
оның активтілігін арттыру ... ... ... ыдырауын тездетеді
/4/.
Көмірсутек тасмалдаушы микроорганизмдер мұнайдың органикалық қосылыстарын
өсуі мен көбеюіне субстрат ... ... ... Дәл ... ... ету ... ... күрделі көмірсутектері
қарапайым заттарға ыдырайды ... ... ... ... ... ... және
оның өңделген өнімдерімен ластанған топырақтың қалпына келуінің биологиялық
технологиясы жасалынды ... ... ... ... ... заттармен
тіршілік етеді. Бұл организмдерге қай жерде мұнаймен ластанған орта бар,
сол жер өздерінің дамуына қолайлы ... ... ... ... ... саны мен ... ... және
ортаның мұнаймен ластануының арасында тығыз байланыс бар. Сонда мұнаймен
ластанған теңіз жағалауындағы суда 5-50 ... ... ... жеке
көмірсутектер мен олардың қоспаларын тотықтыруға қабілетті.
Топырақтағы ... және ... ... ... мен концентарциясы кең
көлемде өзгеріп ортырады. Осыған байланысты топырақтағы мұнай және мұнай
өнімдерінің құрамы дәл ... ... ... әлі ... ... ... ... топырақтағы мұнайдың құрамын
анықтауда төмендегі әдістерді ұсынды:
- органикалық (корбанатсыз) көмірсуды құрғақ ... ... ... ... ... инфроқызылмен анықтау;
- спектр ауданындағы люминецентті – битуминологиялық ... ... ... ... ... ... және ... анықтау;
- газ сұйықтық хоромотография және хромота масспектрометрия, сонымен
қатар т.б.
Мұнайдың қатысы бар процестердің ... ... ... қауіп
туғызады. Шынында да мұнайды бақылап табудан бастап және мұнай ... ... осы ... ... ... бір шамада қоршаған ортаның
қатты ластануына, адамдардың денсаулығына кері әсер ... ... ... ... ... жерде және оны тасмалдау ... ... ... бір түрі ... саналады. Оны қайта өңдеуде көптеген
өнімдер мен жеке компоненттері өндірістік өнеркәсіптерде және ... ... ... /19/. ... ашық ... мен топырақта, жерасты
суының гаризонтында, атмосфераның жер ... және ... ... ... ... қоршаған ортаның ... ... ... ... ... ... және оның өңделген өнімдерімен ластанған топырақтың табиғи жағдайда
қалпына келуі физика-химиялық ... ... ... ... ... тотығу арқылы жүреді. Мұнайдың тасмалдау жылдамдығы
биологиялық ... өту ... ... ... ... микроорганизмдер гетеротрофты микрофлораның бөлігі ретінде
мұнай көмірсутектерді қарқынды ... ... ... ... ... ... төндірсе, ал қазіргі таңда керісінше
адамдар табиғатқа залалын тигізуде. Адамдар ойланбай ... ... ... ... ... ... келеді.
Мұнайды қазып алу, тасымалдау және ... ... ... ол ... ... ... ... мұнайды қазіргі
кездегідей көп мөлшерде ... алу ... ... 50 млн. тоннадан астам
қоршаған ортаға төгіліп отырады. ... ... ... ... тек ... ... және мұнайды өңдейтін аудандарға ғана тән сипат
емес. Нақтырақ айтсақ кез-келген қала немесе ... ... ... ... мүмкін. Мұнайдың әртүрлі апаттарының нәтижесінде қоршаған ортаға
төгілуі, ... ... ... ... ұзақ 15-20 ... ... шөлейтті жерлердің қалыптасуына әкеліп соғады /12/.
Көмірсутегін пайдаланушы ... ... өте кең ... ... ... артүрлі қолайлы ... ... ... микроорганизмдердің қарқынды дамуын жүзеге асырады
/13/. Сонымен, табиғатта көмірсутектер және оның өнімдері де жиі кездеседі.
Көптеген көмірсуткетер құрамына қарай ... ... оңай ... ... ... микроценоздың қарапайым мүшесі
болғандықтан, әртүрлі ... ... ... Олар ... ... ластанған жерлерде көп мөлшерде кездеседі. Кейбір мұнаймен ... ... ... саны аз ... ... Көмірсутегін тотықтырушы
микроорганизмдердің санының жоғары болуы көмірсутектермен ластану деңгейін
көрсетпейді, табиғи экожүйелердің ... ... ... ... ... алғы шарт қана ... ... /14-15/.
Мұнайдың барлық белгілі деструктор-бактериялары аэробты және факультативті-
анаэробты микроорнагнизмдерге жатады. Олардың ішінде ... ... ... ... ... Pseudomonas, Rhodococcus,
Arthrobacter, Mycobacterium, Bacillus, Micrococcus, Micrococcus, Nocardia
және Achromobacter туыстары жатады.
Қазақстанда ... ... және ... ... ... жұмыс
істеу нәтижесінде топырақтың мұнаймен ластануы, ... ... ... ... мың ... жетеді. Ал мұнай өтетін құбырлардың
апаты нәтижесінде мұнайдың төгілуі миллиондаған тоннаға бағаланады. Мұнай
және мұнай өнімдерімен ... ... кері ... әкеп ... өте жоғары деңгейде төгілуі топырақ немесе ландшафтың өнімділігін
толығымен жылдам төмендетеді. Соған байланысты, ... ... ... ... ... тазарту үшін әртүрлі физико-химиялық және
биологиялық әдістер қолданады. Бірақ аталған алғашқы екі фактордың әсерінен
мұнай және мұнай өнімдерінің ... ... ... тек ... ... ғана ... болады. Қоршаған ортаның өздігінен ... ... ... пайдалануда ... ... ... көміртегінің жалғыө көзі ретінде
пайдалану ... ... ең ... ... маңызды
қасиеттердің болуы органикалық дүниеден ерекшеленеді /16-17/.
Соңғы жылдары топырақтың табиғи микрофлорасының белсенділігін арттыруға,
соның ... ... ... ... ету, ... ... көзімен
қамтамассыз ету, эмульгаторларды қосу жолдарында арналған мақалалар ... ... ... ... ... ... ... оның ерігіштігіне, аэробты микроорганизмдердің аэрациялау
жағдайында және минералды элементтермен қоректенуімен ... ... ... ... ... қопсыту, жырту, айдау сияқты агротехникалық
әдістер топырақтағы мұнайдың биодеградирлеу процесін арттыратын ... ... ... келіп, көмірсутегін тотықтырушы
микроорганизмдердің ... ... ... ... ... ұшқыш
фракциялары буланып ұшады, топырақтың кесек ... ... ... ... ... ауа режимі, топырақтың қуыстылығы және биохимиялық ... ... ... ... ... ... ... ластанған топырақты таза топырақпен араластыру. Ластанған топырақты
таза топырақпен араластырғаннан кейін топырақтың биологиялық және физикалық
қасиеті жақсарып, ары ... ... ... өсімдіктерді өсіруге
жарамды жерлерге айналдыратын, шөптесін өсімдіктердің қалыпты өсіп дамуына
толығымен жарамды болатындығын ... ... ... ... ... ... көзі және қопсытқыш ретінде
бұршақ сабанын салу, мұнайдың ... ... ... дамуын артырады және топырақтағы сукцессиялық процестерді
жақсартты.
Топырақтың ... ... ... ... ... белсенділігін
қалпына келтіру үшін биогумусты салу оның биологиялық және ... ... әсер ... ... өнімдерінен тазалау мақсатында ластанған аймақты қопсытумен
қатар, минералды тыңайтқыштарды және мұнаймен ластанған ... ... ... ... ... ... ... салу ұсынылады. Бұнда жинақталған культурада ... ... мен ... ... ... ... емес /19/. Мұнаймен ластануды
тоқтату үшін ... су ... ... ... ... ... арық қазу, сосын әр қабатты минералды тыңайтқыштар
мен мұнай тотықтырушы микроорганизмдерді араластырып, қазылған топыраққа
қайтадан салу ... ... ... ... ... ... тазарту
үшін бактериалық препараттар дайындалуда. Қазіргі кезде қоршаған ... ... ... ... ... бір ғана ... ... қатар көмірсутектердің кең спектірін ыдыратуға
қабілетті аралас культураларды да іс жүзінде қолдануда.
Топырақты мұнай және оның ... ... үшін ... ... ... ... штамдарының аралас культураларынан
тұратын «Noggits» препаратын ұсынуда. Препарат топырақты ... ... ... ... ... ... мен ... негізделген. Препарат мұнай өнімдерімен ластанған ... ... ... ... сонымен бірге бактериялар
үшін оттегі мен қорек көзі ретінде болатын көпіршік күйінде салынады.
Шикі мұнаймен ластанған топырақты ... үшін ... ... ... микроорганизмдердің штамдары бар «Деворойл» препаратының
мүмкінділігі зерттелді. Препарат ... ... ... ... ... ... ... Девон мұнайы 60-180 м3/га дейін,
бобриков мұнайын 120 м3/га ... ... ... тотықтыру белсенділігінің жоғары көрсеткіші ... ... ... үш айда ... Екі жылдық тазалау қорытындысы
бойынша 60 м3/га мұнай бір үлгіде үш ай уақыт мерзімде топырақтағы ... 78,8 % ... ... топырақтың фитоуыттылығында айтарлықтай
азайғанын көрсетеді. Далалық тәжірибелер «Деворойл» препаратымен ... ... ... ластаудан тазартуда, оның құрамына кіретін
микроорганизмдердің ... ... ... ... ... тәжірибелердегі препараттың ең жоғарғы мұнай тотықтыру
белсенділігі алғашқы үш айға сәйкес келеді. Мелиоранттардың, әсіресе ағаш
үгіндісі ... ... ... ... тұрақты
сақтауды қамтамассыз ететіндіктен топырақтағы мазуттың деструкциялану
деңгейін жоғарылауын ... ... ... ... үшін «Лестан» биопрепараттарын
лабораториялық және далалық тәжірибелерде ... ... ... ... микробтық компонент және адсорбенттер кіреді. Мұнаймен
ластанған топырақты тазалауды биокөпіршік түрінде ... ... және ... ... ... ... ... күйінде қосу сияқты
әртүрлі әдістері зерттелінді. Топырақты «Лестан» биокөпіршік түрінде өңдеу
нәтижесінде көмірсутектердің микробиологиялық ... ... ... ... ... деңгейі 35 тәуліктен соң 89 ... 91-95% ... ... ... күйінде пайдалану 48 тәуліктен соң
тазалану деңгейі 73% жеткенін көрсетті. ... ... ... ... өзгеруіне төзімді болады /5-6/.
Л.В. Понамарев ... ... ... ... ... «БИОСЭТ» препаратын ұсынады. Оның негізі ... ... оның ... үш аэробты микроорганизм, екеуі (Arthrobacter)
туысына жататын микроорганизм болса, біреуі (Micrococcus) туысына ... тобы ... ... ... ... ... және
биотасмалдауын қамтамассыз етеді /27/.
Топырақты мұнай және мұнай өнімдерінен тазарту үшін ... ... Бұл ... ... ... ... ортаны мұнай және оның
өнімдерінен тазарту үшін ұсынылғандықтан мұнай, дизельді ... ... т.б. ... ауыр ... ... ... ыдыратуға қабілеті
зерттелінді. Препарат мұнай көмірсутектерін ... ... ... ... ... Мұнаймен ластанудың топырақ микрофлорасына әсері
Мұнай және мұнай өнімдері – ... ... ... ... ... ... активтілігі миграциялануға қабілетті. Көмірсутектердің
жоғарғы қозғалғыштығын авариялық жағдайларда туындаған елеулі аудандарында
олардың таралу қауіптілігі ғана ... оған қоса ...... және жер ... суларға түсуі де анықтайды /20-21/.
Ластану процесінде мұнайдың ... ... ... ең ... қабатында
жинақталады, содан кейін ол бөлек топырақты блоктар арасында өте шапшаң
айырмашылығы бар концентарцияны тудырмай ... ... ... ... горизонттардың шөгу тереңдігі жоғарлаған сайын сіңірілген
мұнайдың саны тез ... ... ... ... ... ... және топырақ профилінің морфологиялық өзгерістерін тудырады.
Бастапқы топырақтың бөлек генетикалық шектерінің толық ... ... ... ... ... жоғалуына дейін.
Топырақтың бетіне түскен мұнай гидростатикалық, ... ... ... ... ауысады. Бұл күштердің топырақтағы,
грунтты жүйелердегі қатынасы әртүрлі биоклиматтық жағдайларда бірдей емес,
ол бір ... ... ... топырағында да әртүрлі болып ... ... олар бір ... ... ... ... де ... келеді. Топырақтың тереңірек шектерінде ... ... ... ... ... ... Олар ... кайма аймағында
грунтты судың ағу ... ... ... ... ... жолмен
таралуы оның профилінің жоғарғы бөлігінде үлкен жабысқақтық пен топырақты
агрегаттардың саңылауларының бітелуінің нәтижесіндегі механикалық ... ... ... ... ... өте ... ... судағы
жоғары ерігіштігі бар төменгі молекулалы қосылыстар енеді, яғни мұнайдың
жоғарғы молекулалық компоненттеріне қарағанда ... ... ... ... ... ... жұтылу қабілеттілігі мен ... су ... бар ... құрамды топырақтар кен өндірудің өнімдерімен ластануға, сазды
топырақпен жыныстарға қарағанда аз ластанған. ... ... ... қозғалғыш компонеттерімен топырақты-грунтты және ... ... ... ... ... ... мұнайдың құрамы өте
күрделі. Оның ... ... ... ... ... ... ... және ароматты көмірсутектер болып табылады. ... ... және ... ... ... жағдайына байланысты
әртүрлі топырақққа мұнай және мұнай ... ... ... оның
химиялық, физикалық, микробиологиялық қасиеттеріне, кейде ... ... ... Олар ... ... қайта құрылуына келеді
/25-26/. Мұнаймен ластанған топырақтың топырақ бөліктерімен ... ... бар. ... ... ... дәрежеде
ластаушының концентациясымен анықталады. Мұнаймен ластанған опырақтың
гидрофобтығының шапшаң ... сулы ... ... ... ... бойынша анықтауға болады. Топырақ қабатының
мұнаймен ластану процесі ... оның ... және ... ... ... ... ... жүреді.
Аэрация бұзылады, анаэробты жағдайлар туындайды, ... ... ... ... ... ... ұсатуы мен
жұтқыш (сіңіргіш) қабілеті жоғалады. Мұнаймен ластанудың ... ... ... ... ... ... доза сайын орташа есеппен,
агротехникалық өңдеудің ... ... 1%-ға ... Оның ... транспирация жылдамдығының топырақтың жоғарғы мұнаймен ластанған
қабаты арқылы ... ... ... ол сулы және ... мұнаймен
ластанған топырақтың режимдерінің елеулі түрде бұзылуына және топырақтағы
анаэробты процестердің дамуына әкеп ... ... ... ... әсер етуі ... ... жеңіл мұнай фракцияларымен ластануы
кезінде гидрафобтылығы мүлдем тәжірибе жүзінде өзгермейді. Мұнайдың ... ... ... топырақтың гидрофобтылығын жоғарлатады /27/.
Мұнаймен топырақтың ластануы оның ... ... ... ... ... жүреді. Алдымен мұнаймен ластану сулы суспензияның рН-ның
кейбір жоғарлауына әкеліп ... ол ... ... ... және натрий кешенінің сіңірілуімен байланысты. Ауыспалы
сутекпен қатар ауыспалы аллюминидің мөлшері ... ... ... ... және ... ... жоғары концентрациясы болады. Соңғылары
топыраққа түсе отырып жинақталып, уытты ... жете ... ... және азот пен ... ... ... ... ластанған
топырақтарда тотығу-тотықсыздану жағдайлары өзгеріп, микроэлементтердің
қатарында елеулі аномалияның туындауы жүріп, көміртек пен азот ... ... ... мен ... ... мөлшері өзгереді. Осының
нәтижесінде топырақтың негіздермен қанығу ... ... ... жұту ... ... /28-29/. ... қысымының жоғарлауы
кезінде топырақты нитрификациялаушы қабілеттілігінің төмендеуі жүреді
ондағы ... ... ... ... қозғалғыш фосформен ауыспалы
калийдің мөлшерінің ... ... ... ... ... корбанат көмірқышқылдарының мөлшері төмендейді. Топыраққа
мұнайды ... ... ... ... ... органикалық заттардың
мөлшерінің жоғарлауы болып табылады. Мұнайдың көмірсутектері топыраққа түсе
отырып органикалық заттың санына әсер етіп қоймай, оның ... ... ... ... ... ... қара ... шегіндегі органикалық
көміртектің саны бір неше есе ... ... ... қарашірігінің құрамында
тек аздаған бөлігі сызықты немесе циклді көмірсутектермен (5-8%) берліген,
сондақтан ... ... ... ... ... кезінде
көмірсутектердің бір бөлігі өзгеріп өсіп кетеді. Мұнайдың ... ... ... ... Бұл ... ... перифериялық құрылымының ... ... ... ... асболютті мөлшерінің жоғарлауына әкеледі. Ластанған
аймақтың ... ... ... ... ... ... ... әсерде болады. Бірақ желдету процесі кезінде мұнай
өнімдерінің ... ... ... де ... ... қалыпына
келтіруге септігін тигізетін маңызды фактор да болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... және бір-бірімен координациялануы сонша ол экожүйенің теңдігін
қамтамасыз ете алады /30/. ... ... ... флораның және фаунаның
функциянгалды активтілігінің экологиялық ...... ... ... ... барлық микробты қауымдастығының
копмонеттерін қозғалысқа келтіреді, ... ... ... оның ... трофикалық байланыстар сипаты биоценоз активтілігі,
биохимиялық реакциялардың бағыттылығымен жылдамдылығы өзгереді /31/.
Микроорганизм ... ... ... ... ... ... ... әсерлесуден басталады. Алдымен, клетка беті
мұнай көмірсутектерімен шайылуы керек. Олардың жылдамдығымен ... ... ... ... қабығы химиялық қасиеттіне тәуелді. Мұнай
көмірсутектерінің клеткаға ... ... ... яғни
микроорганизм тіршілікке бейім өнімдері септігін тигізуі мүмкін. ... ... мен ... түзе ... және осындай түрмен клеткалық
мембрананың лепиттік фазазсы арқылы протопластқа өте ... ... ... лепитті компоненті арқылы биологиялық ... ... ... енуінің бұзылуымен клеткамен тургордың жойылуы
оның бүлінуінің ... бір ... ... микроорганизмдері кешендегі түрлер қатынасының өзгеруі мұнаймен
топырақтың ластануымен тығыз байланысты. ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді. Топырақтың
мұнаймен ластану деңгейі жоғарлаған кезде ... ... доза – ... бойынша келетін өзгерістермен тығыз
байланысы табылады. Бұның барысында күшті сапалы ... 4 ... ... ... ... бір диагностикалық белгілермен
сипатталады. Топырақтың ... ... ... аймағы (топырақтың
мұнаймен төмен деңгейде ластану кезі) мұнай ... ... (0-1 ... ... ол ... ... ... әсер
етпейді. Микробты қауымдастықтың барлық көрсеткіштері тұрақты және
бақылаудан мүлдем айырмашылығы жоқ. ... ... ... ... ... оның ... әрдайым бір қалыпты болады. Ол ... ... ... ... ... ... ... аймағында (1-50 мг/кг топырақ) микробты қауымдастақтың жинақталуы
айрықша өзгереді, ... griseum, ... sp, ... ... ... ... топырағында төмендей түседі.
Осыған дейін аз кездесетін кейбір микроорганизмдердің пропорциясы өседі –
Penicillum paxilli, ... ... ... ... ... ... ... топырақ микробиотасының құрамындағы сапалық
өзгерістер тән және топырақтағы микробиологиялық ... ... ... де тән. ... ... ... ... (доминантты) дәрежесі бойынша жүреді. Стерсс ... ... ... ... соншалықты микробты қауымдастықта осы
топыраққа тән ... ... ... ... аймағы
(ластанудың жоғарғы деңгейі) ... ... ... ... күрт төмендеуі жүретін мұнай ... ... (50-300 ... ... ... ... концентрациясына
төзімді микроорганизмдердің популяциясы активті түрде дамиды /33/. Бұл
аймақта ... ... ... теріс эффект басым формаларының
толық өзгеруіне және осы топыраққа тән микроорганизмнің өсуін ... ... ... ... ... ... ... кездеспеген микроорганизмдер түрі пайда ... ... ... ustus пен Penicillun tradum ... да бар. ... ... мицелиі бар Dematiaceae
туыстығының қараға боялған миксомицептері сияқты микроорганизмдердің пайда
болуы резистенттілік ... тән және ... ... ... Оған ... ... микрофлораның активтілігінің елекулі
дәрежеде төмендеуінен толық тоқталуына ... ... ... ... ... ... ... бетіндегі микроорганизмдердің ... ... Бұл ... ... ... ... микробты жүйесінің репрессиялану аймағында
мұнай концентарциясының диапазоны 300 мг/кг топырақтан жоғары болады, онда
микроорганизмдердің ... ... ... мен дамуы жүреді және
микробиологиялық процестердің ингибирленуі де ... ... ... ... доза-эффект типі бойынша сипаттауға
болады. Ластаушы агенттерге ... ... ... ... ... көлемі бойынша бағаланады, ол әртүрлі топырақ
үшін кең ... ... ол ... ... тең жағдайы ... ... ... ... ... ... ол
биологиялық стимулятор ретінде ... Өте ... ... ... Fusarium ... ... flavus түрлері болады. Азот
цикілінің ... ... ... ... ... ... ... ал азотфикация, ... ... ... микроорганизмдердің саны ... ... ... мүмкін, топырақ салмағынан 1% жоғарғы
дозадағы ... ... ... ... ... экожүйесінің микробты компонеттерінің құрылымының
бұзылуы микроорганизмдер санының ... және ... ... оған қоса ... ...... топтарының қоспалы энергияның ... ... ... ... дамуына байланысты.
Мұнайдың топырақ биотасына әсер ету механизмі ластаушы эффектінің жалпы
сананың бөлек ... ... ... етеді. Төмен концентарциядағы
мұанайдың жеңіл компоненттері (бензин, солярка) топырақ ... әсер ... /36/. ... ... ... жоғары өсімдіктер
мен микроскопиялық топырақ жануарларға басқа ... ... ... ал одан да ... ... ... ... үшін негізгі торфикалық субстрат ретінде әсер етеді. Осыған
қарама-қайшы ... ... ауыр ... (май, ... үшін токсикалық әсер етпейді, олармен ... ... ... ... ... метаболизм жолымен
залалсызданады. Олардың теріс эффектісі топырақтың ... ... ... оған қоса оның ... ... ... ... биотасының өсуінің толық тежелуіне әкеледі.
Мұнаймен ластану топырақтың демалуының интенсивтілігінің өзгеруіне әкеледі.
Тыныс алу - топырақтағы ... ... көп ... ... ... ... барлық тобының активтілігін
сипаттайды.
Төменгі концентарцияда топырақ микроорганизмдердің ... ... ... ... ... ... типті полимерлердің ыдырауын стимульдеуі
мүмкін. Жоғары ... ... ... интенсивтілігінің жоғарлауы
жүреді. Мұнайдың залалсыздануы процесінде топырақ микроорганизмдердің тыныс
алу ... ... ... ... ... ... қызмет етеді.
Бастапқы ішкі мұнайдағы компонентердің ... көп ... олар ... ... ... ... стимуляция кезінде толығымен
қолданылады, ... ... ... ... ... тыныс
алудың әр дайым интенсивтілігі ... ... ... ол ... ... алу ... ... /37/.
Мұнаймен ластанған топырақтың тыныс алу интенсивтілігінің жоғарлауы
микроорганизмдердің мұнай өнімдерінің өсуі үшін ... ... ... оған қоса ... ... маңызды бөлігі мұнайдың
тотықсыздандырушы деградациясының соңғы өнімі болып ... ... ... ... ... ... ... бұзылуы топырақтың биохимиялық активтілігінің ... ... ... ... ... топырақтың ферментативті
интенсивтілігіне әсер етеді, ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді, топырақ
ферменттерінің активтілігінің арасындағы ... мен ... ... ... ... ... байланысты процестердегі
топырақ ферменттерінің қызметі елеусіз. Белгілі болғандай мұнайдың құрамы
өте күрделі, оның әртүрлі ... ... ... топырақтың
тыныс алу процестеріндегі компонентерінің әсері ... ... ... ... топырақта биохимиялық процестің аутореттелуінің өзіндік
компенсаторлық механизмі ... ... ... ... ... протеазосының активтілігін көмірсутектермен ингибирлеу
аммонифицирлеуші ... ... ... ... яғни ... ... ... протеазаларды бөлудің
жоғарлауымен қамтамасыз етіледі /38/.
Осы негізбен мұнайды ластаушы әсерден ... екі ... ... ... Бұл ксенобиотиннің жоғары концентрацияда барлық топырақ биотасына
қатысты күшті уытты қасиеттер ретінде ... ... ... ... үздіксіз болады. Содан кейін мұнайдың уытты әсері төмендейді,
ал мұнаймен ластанған топырақтың биохимиялық өнімділігінің ... ... ... ... ... байланысты. Микроб
қауымдастығының құрамы мен құрылуы мұнай ... ... ... ... биотасын ластаушы әсері жөніндегі заңдылықтың
құрылуы, мұнаймен интенсивті ластанған топырақтың бастапқы қалпына келуінің
себептерін түсіндіруге ... ... ... ... ... әдістері және олардың
мұнай тотықтыру қасиеттері
Микроорганизмдермен жұмыс ... ... ең ... ол тек ... өмір сүру ... ... ғана емес, сонымен ... , т.б. ... ... сақтау қажет. Әртүрлі
систематикалық топтардың ... және ... бір ... ... мен ... сезімталдығы оларды сақтау кезінде бір бірінен
парықталады. Сондықтан көп санды және ... ... ... ... ... ... жоқ. ... коллниялардағы әртүрлі микроорганизм
топтарын индивидуальді ... ... ... басқа, микроорганизмдерді
жоғалту мүмкіндігін тоқтату үшін әр штамм бір ... ... ... ... ... нәтижесінде олардың популяциялық
өзгергіштігінен , яғни ... ... ... ... , ... қасиеттері өзгереді, антибиотикалық немесе
фементативті активтілігі төмендейді. ... ... ... ... дақылдау сияқты диссоциация түрлі жүруі мүмкін, яғни бір
туысты бактериялардың нұсқамаларға ыдырауы, ... , ... ... және ... ... ерекшеленеді. Сондықтан кейбір
жағдайларға сақтаудың анықталған нұсқаларға ... ... ... ... ... ... ... жоғары нұсқалар үщін.
Микроорганизмдерді сақтаудың ең кең ... ... жаңа ... ... дақылдау жатады. Дақылдарды қоректік ортаға вазелин майына сақтау,
леофильді жағдайда сақтау. көбінесе микроорганизмдерді ... ... не ... ... ... суда не 1﹪ хлорлы натрий ертіндісінде
сақтайды, сонмен ... ... ... ... ... ... таңдау микроорганизмдердің қолданылу мақсатына байланысты.
Қоректік ... ... ... бұл әдіс ... ... ұзақ уақыт сақтаудың алғашқы әдісі болды және
қазіргі таңда да ... ... ... ... ... микроорганизмдерді көбінесе агарлы қоректік ... ... ... сұйық 0,2-0,3﹪агар бар ортаға ... ... ... ... немесе сйық ортаға ... ... ... ... ... ... жаңа қоректік
ортаға 2 пробиркаға (көлбаға)дақылдайды.алдағы уақытта жұмыс жасағанда
микроорганизмі бар бір ... ... бар ... ... үшін және ... дақылдандыру үшін қалдырады.
Әртүрлі микроорганизмдердің жаңа қоректік ортаға дақылдандыру жиілігі
әртүрлі және ... ... ... ... ... ... 1-2 айда бір рет дақылдауға болады, бірақ сүтқышқылы
бактериялары жиі дақылдандырылып тұруды қажет ... 11.1 ... ... ... ... сақтаушы көрсетілген.
Микроорганизм дақылдарын жиі дақылдандырып тұрудың да кемшіліктері бар.
Ең негізгісі – кейбір морфологиялық және ... ... ... ... жйі ... ... биохимиялық
белсенділігін төмендетеді, бөтен микроорганизмдерді инфицерлеу қауіпін
жоғарлатады. Әсіресе ... ... ... ... ... ... ... пайда болу мүмкіншілігі жоғары.
Минералды майда сақтау.
Минералды май ішінде ... ... ... үшін кең ... Бұл әдіс ... ... ... өмір сүру қаблеттілігі мен таксоноимиялық және
басқа белгілерінің ұзақ сақтауының қамтамасыз етеді. Май ... ... ... жол ... ... ... бәсеңдетеді және
дақылдандыру арасындағы уақытты ұзартуға ... ... ... ... ... ортада өсіреді, анаэробты
микроорганизмдерді сәл қиғаш ( бұрышы 45﹪)агар бетінде микроаэрофильдерді
және факультативті анаэробты микроорганизмдерді ... ... ... ,
анаэробтларды тығыз ортада (укол әдісі не ерітілген ... ... ... , өсіп келе жатқан дақылдарды маймен ... ... , ... ... ... дақылдағаннан ... өсу ... ... май ... ... ... формалары қалыптасып келе жатқанда май құяды. Аминқышқылдар
4-10 тәуліктен кейін, мицелияллды саңырауқұлақтарды 7-12 тәуліктен кейін
май мен ... ... ... ... ... ... ... медицинальқ
,тығыздылығы 0,8-0,9 вазелин майын пайдаланған жөн.қолданылатын майды ... , ... бір ... ... ... кейін
ылғалдылығын жою үшін бір ... ... ... ... ... жоғары емес жағдайда не бөлме температурасында екі – ... ... ... ... ... ... ортадан тек 1cм алу
керек, ал қиғаш агардың жоғары шетіне ... ... ... және бөлме
температурасында немесе тоңазытқышта 4-6Cо ... ... ... жаңа ... ... егу үшін ... ... тұзақпен клеткаларды
алып, артық майды жойып жаңа ортаға көшіреді. Көптеген ... ... ... көшіру кезінде, сақтаудан кейін майда
өсуі бәсеңдейді, бірақ содан ... ... өсу ... қалпына
келеді. Микроорганизмдерді вазелин майы ішінде сақтау әдісі қарапайым
жұмыс жасауда да ... , ... ... ... болады. Бұл
әдістің кемшілігі ретінде тұзақты қыздыру кезінде, май шашырап ауданды сол
микроорганизмдермен инфицерлеуі, сонмен қатар майдан ... ... ... ... сақтау.
Леофильді кептірілген клеткаларды сақтау – ... ... кең ... ... ... деп ... ішінде мұздатылған
клеткаларды кептіру процессін айтамыз.леофильді кептірілген клеткаларды
вакуум ішінде ... ... газ ... азот ... ампулаларға
бекіту арқылы сақтайды. Осы әдісті қолдану нәтижесінде клеткаларды 10- 20
жыл және одан да көп уақыт орфологиялық, ... өмір сүру ... ... ... ... ... ... береді.
Микроорганизмдерді леофильизациялайтын, стационарлы фаза басталғанша
оптимальді жағдайда өсіреді немесе тыныштық күйдегі ... ... ... ... Одан ... немесе тыныштық күйдегі
клеткаларды қорғаныш орта деп аталатын арнайы сұйықтықта ... ... ... ... ... ... және ... кезеңдерінде
зақымдалудан сақтайтын әртүрлі заттар бар.
Төменде әртүрлі микроорганизм клекаларын леофилизациялауда қолданылатын
кейбір қорғаныш ортасының құрамы көрсетілген ... – 1г ... -1 0г, ... су ... сүт ... - 7г.
Майсызданған сүт – 100мл, NH4CI- 0,5г, тимочевина -0,5,
аскарбин қышқылы -0,5.
·бие сарсуы – 75мл, ет ... -25мл, ... ... лиофилизация жүру үшін қорғаныш ортадағы микроорганизмдердің
тығыздығы 1мл де 109 -1010 ... ... ... керек. Алынған
суспензияны нейтралдық шыныдан 0,5-1,0мл алып ... ... ... ... ... ... ... вакуум астында
кептіреді және бекітеді. Леофилизденген ... ... ... ... ... және ол ... ... құрамымен және кептіру
режимімен анықталады. Әртүрлі лабораторияларда кептіру және қатыру режимі
айтарылықтай өзгереді және көп жағдайда ол ... бар ... ... Лиофильді кептірілген клеткалары бар ампулаларды қараңғыда ,4-60С
температурада сақтауды ұсынады. Өте жоғары температурада , ... ... ... ... –клеткалардың өміршеңдігін біршама төендетеді.
Реактивация үшін лиофилденген клеткаларға ... ... су мен ... ... құбыр суын қосады.регидратациядан
кейін клеткаларды бай қоректік орталарға егеді.
Әртүрлі микроорганизмдерді ұзақ уақыт сақтау үшін лиофилизация кеңінен
қолданылады. ... ... бұл ... ... деп ... болмайды.
Грамтеріс бактерияларға қарағанда, грамоң бактериялар лиофилизатцияға
тұрақты екендігін айта кету ... ... және ... ... ... ... анаэробтар лиофилизатцияға
өте төзімсіз. Лиофилизатциядан ... ... ... ... ... ... ... Pichia және Lipomeces
туысының ұсақ клеткалы, ... ... ... ... ... ... ірі ... қарағанда
лиофилизатцияны өте жақсы өткереді.
Төмен және аса төмен температурада сақтау.
Басқа әдістермен салыстырғанда ... және аса ... ... ... ... сақтау әдісі біршама әмбебаптылығымен
сипатталады. Бірақ бұл әдіс сұйық ... ... ... ... ... мен үлкен сақтықты талап етеді, сондықтан тек ... ... ... ... мұздатудың әртүрлі
жылдамдығмен және температураның кең диапазонында ... ... ... ... ... үшін клеткаларды алдын ала
криопротекторларды ... ... ... ... ... ... ... Тығыздығы жоғары клетка суспензиясы ... ... ... ... бекітіп -700C температурадағы
холодилникке орналастырады,сосын оны -1960C ... ... ... Мұздатылған клеткалардың қайта еруі мүмкіндігінше өте тез болуы
керкек. Сондықтан ампулаларды 35-450C температураға су ... 2 ... ... ... бай ... ... отырғызады.
- 20- 400C дейінгі температурада сақтау кезінде біраз микроорганизмдер
жақсы сақталады, - 700C - тағы ... ... ... ... ... аса төмен температура жадайында -1960C(сұйық азот)
немес - 2100C ... ... ... ... ... ... ең ыңғайлы әдістерінің бірі оларды ... (-200C) ... ... ... ... глицерол
ертінділерінде болып табылады. Дәл осы әдіс кеңінен таралған , ... көбі ... ... ... ... ... ... тірі қалу дәрежесін анықтау ... ... ... ... деп ... Микроорганизмдер консервациясының
бұл әдісі әртүрлі спора суспензияларын сақтауда кеңінен таралған.
Сақтау бойынша эксперимент жүргізу үшін глицеролдың дистилденген судағы
50%-қ ертіндісін ... және оны 30мин ... 1атм ... шыққан дақылдың (әдетте экспоненциалды өсу фазасының ортасынан)
сақтауға ... ... 50%- қ ... ... сосын тоңазытқыштқа қояды. Суспензияларды эппендорф стерильді
пробиркаларында сақтау ыңғайлы, ал, ... ... үшін ... бар ... ... ... және ... ламинарлық
шкафта жасайды. Тірі қалуын тексеру үшін сақталып жатқан клеткалардан
ағымдағы ... ... ... ... ... сол ... басқа
дақылдың консервация схемалары мен олардың қайта егілу ... ... ... ... ... ... дақылдары үшін, глицеролмен
араластырып суспензиялар дайындайды. Сондай –ақ тығыз ... ... 25%-қ ... ... ... ... суда ... натрий хлоридінің 1%-қ ертіндісінде сақтау.
Бұл әдіс арнайы жабдықтарды талап етпейді және кез –келген тәжірибе үшін
қол жеткізеді.
Микроорганизмдерді алдын-ала оптималды ... ... ... ... ... кейін клеткаларды дистилденген суда немесе натрий
хлоридінің 1%-қ ертіндісінде суспензиялайды. ... ... ... ... ... әсер ... 1мл - де ... кем емес.
Суспензияны стерильді пробиркаларға ... ... ... және
тоңазытқышта немесе бөлме температурасында сақтайды. Клеткаларды алдмен
дақылдық ... ... ... ... ... ... спора ,
цисталар түзілетін кезде сақтауға қолдануды ұсынды.
Кейбір ... бұл ... 4-60C – та ... ... 11.2 кестеде келтірілген.
Дистилденген суда немесе 1%- қ NaCI ... ... (4-60C) ... ... ... ... ... құрғатылған жағдайда сақтау.
Бұл әдіс ең бастысы актиномицеттерге , микроскоптық саңырауқұлақтарға
және ... ... ... ... ... ... ретінде
топырақ, кварысты құм, силикагел, мақта, фильтр қағаз, қолданылады. ... ... . ... ... ол ... ... Ампулаларда
орналастырылған стерильді адсорбенттерді клеткалардың қою суспензиясымен
араластырылады және вакуум астында немесе бөлме температурасында ... ... ... кварцеть құмда ұзақ сақтаудан кейін
олардың лабораторияда ұзақ ... ... ... ... ... белгілері қайта қалпына келеді деген деректер бар.
Ұзақ ... ... ... өміршеңдігін бағалау.
Әртүрлі сақтау мерізімнен кейінгі микроорганизмдердің өміршеңдігі олардың
бай ... ... ... одан ... ... ... ... Микроорганизмдердің тірі қалу пайызы сақталған ... ... ға ... ... клетка.
Мұнай және мұнай өнімдерінің деструктор- микроорганизмдерді ... ...... ... белгілі, және
әртүрлі орталардан :тұщы және теңіз суынан тереңдік ластанулардан,мұнайлы
орталардың су қабаттарынан ... ... ... ... деградациялаушы микайдыны мен ... ... ... ... табылады. Олар негізінен ... ... ... ... ... және ... ... су қабаттарынан бөлініп алынған микроорганизмдер
негізінен қөмірсутеу ... ... ... ... , ... ... тотықтырушы ,
нитрификациялаушы, тионлы, целлюлоза ыдыратушы бактерияларға жатады.
Микроорганизмдердің көмірсутектерді ассимиляциялау ... ... ... ... ... ... ... ілгеріректе биологтар бұл процестерді микробиологиялық ‘экзотика деп
кскптеуден қалған еді. ...... ... ... ... ... ... молекуларынан салыстрмалы оңай ... ... ... ... дақылдық .орталарында көмірсутек ... жиі ... ... ... түзілуі – қөміртегі көзі ретінде
қолданылатын көмірсутектердің ассилмиляция процесіне тән ерекшелік.
Мұнай ... ... ... ... ... ... жататын
микроорганизмдерге тән.
Барлық белгілі деструктор – бактериялар ... ... ... ... ... ... ... микроорганизмдер экологиялық
мәселелеріді шешу үшін ... ... ... , ... ... ... барысында, топыраққа ... ... ... ... үшін жат ... ... екендігін ескеру
қажет.
Микроорганизмдерге қойылатын тағы бір маңызды талап – олардың патагенді
еместігі.
PAH микрооранизмдердің ... және ... ... ... деструктор штамдарының коликциясы жасалды. Топыраққа
енгізілген ... ... ... ... ... болады.
Барлық зерттелген топырақтардаинтродуценттердің ... ... ... бактериялды брлестігінің стаблизациясы
түрінде көрінді.
Микроорганизмдердің әсер етуінен ... ... ... ... ... аз ... ... анықталған.
Химиялық заводтың ластанған топырағынан бактериялардың жиынтық препаратын
құру үшін , ... ... ... ... ... ... алды.
Нигерияа мұнайды ыдырататын Micrococcus, Pseudomonas, Aeromonas,
Serratia, Proteus, ... ... Candida, ... ... ... ... ... алынған.
Мұнай деградациялаушы микроорганизмдер топырақ биоценозының ... ... ... топырақта сұйық парапин мен ұшқыш көмірсутектерді тотықтыруға
қаблетті ... көп ... ... ... ... ... мен аромотты көмірсутектерді
пайдаланатын біршама микроорганизмдер кездеседі.
Мұнаймен ластанған топырақтар үшін газ тәрізді көмірсутектерді ... аз ... ... ... ... сіңіретін
термафилдердің ;аромотты көмірсутектерді бактериялардың қатысуы тән.
Көмірсутек ыдыратушы микроорганизмдер су айдыннда кеңінен таралған.
Көмірсутек тотықтырушы ... ... ... май ... мен температураға тәуелді болады.
Су түбіндегі ... ... ... ... ... ... ... Бұл микроорганизмдердің ең көп мөлшері
(1г тұнбада 106 ) ең терең ... cм және ... ... қалаларда мұнай тотқтырушы микроорганизмдердің саны 1 ... 2-3 рет ... және 1мл – де 102-103 ... ... ... ... механизмі бұл микроорганизмдерде құрамында микол қышқылы
бар арнайы липидті компанентті ... ... ... ... және ... ... ... жою үшін
Pseudomonas,Flavobacterium,Rhodotorula туыстарының ... ... ... ... пен суды ... және ... ... тазалау үшін ашытқылар ,
бактериялар ... ... ... ... ... қолдануға негізделген тазалау
әдістері белгілі. Н-парафиндердің гидрофобты мен ... ... ... адаптацияға ұшыратады.
Микроорганизмдер қаныққн және анықпаған көмірсутектерде де өсуі мүмкін.
Микроорганизмдер газ тәрізді ... ... – ақ C9-CI6 ... ... ... ... С5-C8 төмен молекулалы сұйық
парафиндер ... ... ... ... ... ... ... ерітуге қаблетті.
Кейбір микроорганизмдерде екіншілік спирттер мен клеткалардың түзілуіне
алып ... ішкі ... ... субтерминалды тотығуға
сипатталған.
Кейбір микроорганизмдер ұзын тізбекті Н- алкандарды жартылай тотыққан
өнімдерге дейін тотқтыра ... ... одан әрі ... ... ... ... аралық өнімдерімен , көміртегімен синтезін жүзеге
асырады.
Глюкозо мен ашытқы экстрактісінің ... ... ... ... микроорганизмдерден тұратын бірқатар ... ... , ... ... қаблетті mecobacterium
vaccae микроорганизмі циклдік алкандарды сәйкес ... ... ... бері ... ... микроорганизмдермен ыдырауы
мамандардың оқу пәні ... ... ... ... азырақ улы және микроорганизмдердің
әсеріне көбірек ... ... көзі ... ... ... , ... нафталин молекудасын ыдыратуға қаблетті.
Глициклді аромотты қосылыстар – антрацен мен фенонтрен ... ... ұсақ әдіс ... ... ... ... бар аромотты көмірсутектерге микробтық
дақылдардың ... ... ... ... ... және ... қышқылдарын ыдырату қаблеттілігімен
анықталады. Бақылау бойынша, бензой ... ... ... қышқылы
микроорганизмдердің әсеріне біршама тұрақты болады.
Бензол ... көп ... ... орын ... ... ... кеңінен танымал.
Микроорганизмдердің әсер етумен көмірсутектерден ... ... ... ... улылығы аз болатындығы
көрсетілген, осы уақытқа дейін көміртегі көз ретінде бес және одан да ... ПАУ ды ... ... ... алынған.
2 Материялдар мен зерттеу әдістері
2.1 Зерттеу нысандары
Микроорганизмдер. Зерттеу объекті ... ... ... мұнаймен
ластанған топырақ үлгілерінен бөліп алынған микроорганизмдер қолданылды.
Топырақ. Атырау обылысының территориясының мұнай кен ... ... ... және ... ... ... ... Топырақ түрі
құмдауыт саз аралас топырақ.
Мұнай және ... ... ... ... ... ... Жанаталап және Құлсары мұнай кен
орындарының дизельді отын және мазут мұнайы алынды. Мұнай ... ... ... құрамында 19,2% силикагельді шайыр,
5,82% карбено- карбидтер, 5,4% ... 7,5% ... 0,064% ... Қату ... 100С, 200С да 0,850 г/см3 тығыз болады.
Дизельді отын - ол ... ... ... ... ... сонымен қатар мұнайдың керосингазойлды фракциясы болып ... отын ... ... аз, ... ... 3% ... ... 0,804 г/см3 тығыздықты құрады .Н-алкандардың (24%) жоғары
мөлшерде болуы оларды сұйық парафин өндіруде перспективті ... ... ... ... - ... аралық температурада 0,890-0,899 г/см3 тығыздықты құрады.
Құрамындағы күкірттің мөлшері 0,5%, ал механикалық қоспалар 1% ... ... ... ... агар (ЕПА) стандартты дайын ет пептонды агар ... ... Ет ... агар ... ... 1 литр суға 38 г ЕПА ... қосып, колбаларға құйып залалсыздандырдық ... ... ... ... ... ЕПС- ... дайын ет пептонды құрғақ сорпа қоректік
ортасын 1 литр суға 15 г қосып дайындадық ( HIMEDIA, Қазақстан)
Минералды ... (ВД) ... ...... г\л;К2НPO4- 1,0
г\л; MgSO4 х 7H2O-0,2 г\л; FeCI2- аз мөлшерде, дистелденген су- 1,0 ... МПа 30 ... ... ... көзі ... ... мұнай
және мұнай өнімдерін қостық.
Көміртегін тотықтырушы бактериялардың ... ... ... ... ... қоректік орта пайдаландық [ 261;262]
2.3 Зерттеу әдістері:
Атырау облысының мұнаймен ластанған ... ... ... ... ... ... облысының мұнаймен ластанған топырақ үлгісінен көмірсутектотықтырушы
микроорганизмді жинақ дақыл әдісі ... ... ... дақыл әдісі:
Құрамы (г/л) NH4NO3 – 1,0, K2HPO4 – 1,0, KH2PO4 – 1,0, MgSO4 – ... – 0,02, FeCl3 – ізі, pH =7,0-7,2 ... ... ... ... пайдаландық, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... лизисін болдырмау үшін ортаға
10г/л NaCl ... ... ... көзі ... ... ... кен орнынан
алынған мұнай қолданылды. Зерттеу жұмысын ... ... 80 мл ВД ... бар Эрленмейр колбасына 10 г мұнаймен
ластанған топырақ үлгісін қосып, 7-10 ... 180 ... ... ... ... микроорганизмді бөліп алуда Кох әдісі
бойынша таза дақыл ... ... ... ... тазалығын жалпы қабылданған әдіс
бойынша тығыз қоректік ортаға егу арқылы анықтадық.
Белсенді көмірсутектотықтырушы микроорганизмдерді іріктеу
Бөлініп алынған дақылдың ... ... ... ... ... ... зерттедік. 100 мл залалсыздандырылған орта бар ... 2 мл ... және ... ... кен орнанан алынған мұнайдан 1
мл қостық. Дақылдауды 28о С ... ... ... ... ... көрсеткіш бойынша 4 балдық шкаламен бағаладық, ... ... ... ... ... ... мұнайда жүретін
өзгерісті бақыладық. Осылайша белсенді мұнай тотықтырушы микроорганизм
штамдарының түрлік ... ... ... ... ... ... анықтауда іріктеп алынған дақылға
идентификация жүргізілді.
Көмірсутегін тотықтырушы ... ... ... ... ... ... ... Ол үшін
бактериялардың морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық және культуралдық
қасиеттерін зерттеу арқылы идентификацияладық.
Белсенді ... ... ... ... ... үшін ... ... культуральдық, физиологиялық және
биохимиялық қасиеттерін зерттедік.Зерттеу үшін стандартты микробиологиялық
орталар мен әдістер қолданылды. ... ... ... ... ... ... ... Чашкалық дақылға 6% дық Н2О2 ертіндісін
құю арқылы анықтадық. Газ ... ... ... бар ... ... 1% дық ... ... гидрохлорид ертіндісін қолдануға болады)
ертіндісін қолдану ... ... 18-24 ... микроорганизм
культурасы бар Петри табақшасына реактивтің бірнеше тамшысын ... ... ... арқылы реактивтің тұнуына мүмкіндік береді. Аксидазалық
белсенділігі бар микроорганизм жинағы 20-30 секунд өткеннен кейін ... ... мен ... түзілуі 1 ортада бақыланды, қышқыл түзілу барысында
орта сары түске боялады.
Ортада ... ... ... ... глюкозаның ыдырауынан
түзілген, аралық өнім ... ... ... ... ... ... ... құру үшін
дақылды Кларк ортасында 1-5 тәулік өсіреді, өсіргеннен кейін 1-3 мл 10% тік
КОН ертіндісін қосады. ... 37 0С тық ... 24 ... СПБ бар ... ... ... қағазын орналастыру
арқылы анықтадық. Күкіртсутегінің түзілгенін (сірке қышқылды ... ... ... қарайғанынан байқадық.
Крахмал гидролизін картофельді агарда бақыладық. Картофельді ... ... ... 24-48 ... ... ... ... Егілген ортаның айналасындағы ашық зоналар крахмал гидролизін
білдіреді.
Нитраттар редукциясын дақыл нитрат ... ... 24-27 ... ... ... ... Нитрат сорпасы отырғызылған әр пробиркаға 1 ... ... ... ... ... орта қызғыш түске боялады.
Желатиннің ыдырауын ет-пептонды желатинде бақыладық, дақылды егуді шаншу
арқылы жүргізіп, 370С та 5-7 ... бойы ... ала ... Егер ... ыдыраса етсе, бұл ыдырау қарқындылығы мен
формасын көрсетеді.
Аммияктың түзілуін ЕПА бар ... ... ... ... ... арқылы анықтадық. Аммияк түзіуін қызыл лакмус сызығының
көгеруінен байқадық.
Индолдың түзілуін ... ... ... ... жүргізу арқылы
анықтадық.Құрамында 0,01% триптофан қосылған ЕПС 8-10 мл ... 0,5 атм. ... ... ... ... клеткасын егтік, 5-
7 тәуліктен соң дақылда индолдың бар жоғын анықтауда сапалық реакция
жүргіздік. Ол үшін ... ... ... 1-2 мл Эрлих реактивін еңгіздік.
Индол түзілген жағдайда реактив қызыл түске боялады.
Аммияктың түзілуін анықтау үшін ЕПС 8-10 мл ... ... 1 ... да ... ... ... клеткасын егеді.
Аммияктың түзілгенін қызыл лакмус қағазының көгеруінен ... Эшби ... ... ... ( г/л): маннит-20; K2HPO4-0,2;MgSO4
- 0,2; NCI- 0,2;K2SO4- 0,1; CaCO3 -5.0; ... -15; ... ... ... ... ... ... пробиркаларға құйып, 0,5 ... ... ... ... ... 7-10 ... ... қатынасын анықтауда ЕПА төрт пробиркаға оның биіктігіне ... ... 1 атм. ... бар екі ... ... ... ... те, ал қалған пробиркадағы ЕПА 48-50˚C су ... ... ... отырған организмді еңгізіп агарды суыттық.
Ортаның өсу мен қарқындылығын шаншу және қалыңдығы бойынша анықтадық.
Температураға ... ... үшін ... ... 10 ... тығыз қоректік ортаға егіп, 20, 30, 37, 42 және 48 ˚C температурадаға
термостатқа екі пробиркадан 2-3 тәулікке ... Өсу ... ... ... шкала бойынша бағалайды.
Көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің ... және ... ... ... ... ... көмірсутектегін тотықтырушы микроорганизмдердің мұнай және
мұнай өнімдерінде өсуін бақылау.
Іріктеп алынған ... ... ... зерттеуде ВД
ортасын қолдандық. Ортаға жалғыз көміртегі көзі ретінде химиялық параметрі
бойынша алуан көмірсутегінің кең ... ... ... және
Құлсары мұнай кен орындарынан алынған мұнай еңгізілді. Микроорганизмдерді
дақылдауды айналымда (180 айн./мин.) 28оС ... 14 ... ... мл ... орта бар ... ... ... Қалдық мұнайға
сандық анықтауды таразылау әдісімен жүргіздік.
Мұнай өнімдерінің биологиялық тотығуын зерттеу барысында (дизельді ... ... ... көзі ... еңгізілген сәйкес көмірсутегі қосылысы
бар орта қолданылды.
Дақыл сұйықтығындағы мұнай қалдығына гравиметриялық сараптама жүргізу.
Зерттеуге алынған дақылдардың мұнай пайдалану белсенділігін ... ... ... гравиметриялық әдіспен хлороформмен экстрагирлеу арқылы,
мұнай салмағының азаюы арқылы анықтадық \ 275\. ... ... ... ... кен ... алынған мұнай қолданылды. Өсіру ... ... әр 7 және 14 ... ... ... ... таразылау
әдісімен анықтадық.
Мұнай буланатын арнайы стакандарды дайындап алу керек. Стакандарды үш
тәулік бойы екі ... 100оС ... ... ... сөреде ұстайды.
Әр күн сайын кептіргеннен кейін ... ... ... отырады.
Мұнайдың қалдық көлемін анықтау үшін дақылдық сұйықтықтағы көмірсутегін
бөлгіш ... ... ... (100 мл ортаға 30 мл
хлороформ) ... ... ... ала өлшеп алған стакандарға құйады,
сосын хлороформды 2-3 тәулікке буландырады. Мұнай бар стаканды ... ... ... ... ... ... стакан және мұнай салмағы
айырмасына сәйкес есептейді.
Ыдыраған мұнай санын мына формула бойынша анықтадық:
Мұндағы, А-пайдаланылған мұнай ... ... ... ... ... ... мөлшері
Мұнай тотықтырушы микроорганизмдердің тірі клеткалардың санын ... ... ... ... ... ... арқылы ( 3 см кюветада
D 540 нм толқын ұзындығында, КФК- 2- УХЛ 4.2 ... ... ... ... сұйық қоректік ортада әртүрлі
көмірсутегінде өсуін ... ... 100 мл ВД ... бар ... колбасында
28˚C та 14 тәулік шайқағышта ( 180 айн/ мин) жүргіздік. Жалғыз ... ... ... ... ... еңгіздік. Өсуді ФЭК-56 де
дақылдың өсуіндегі оптикалық тығыздығыздық бойынша анықтадық.
3 НӘТИЖЕЛЕР ЖӘНЕ ТАЛҚЫЛАУЛАР
3.1 Көмірсутегін ... ... ... алу және ... ... ... әлемде мұнаймен ластанған топырақты тазалаудың кең тараған
әдістері бар, ... ... ... ... ... ... ... микробтық препараттарын ... ... өте ... ... ... және мұнай өнімдерімен ластанған топрықты тазалауда ... ... ... зерттеуде көптеген жұмыстар атқарылған.
Ол үшін белсенді мұнайтотықтырушы микроорганизмді ... ... ... ... ... ... алған жөн. Себебі;
мұнайтотықтыруша микрофлора ондағы болатын барлық ... ... ... ... ... ... ... микроорганизм дақылын алу үшін
микроорганизмдер дақылын ұзартылған дақылдау әдісін қолдандық. ... ... ... ... ... 7 бактерия изоляттарын бөліп
алдық.
Ары қарай зерттеу жұмысын жалғастыру барысында бөліп алынған көмірсутегін
тотықтырушы бактерияларға ... ... ... Ол үшін ... 7 ... изоляттарын алдымен Жаңаталап мұнай кен орнынан алынған
мұнайда өсу қабілеті тексердік. Нәтижесінде бактерия ... ... ... ... ... ... нәтижесінде барлық дерлік микроорганизмдер құрамында ... ... көзі ... 3% ... ... бар ... ... өсу
мерзімінің бастапқы тәуліктерінен бастап өте ... өсу ... ... 7 ...... , 2А ... , 6А изоляты, 7А
бактерия изоляты жақсы өсті. Оның ішінде 4 бактерия 4А ... , ал ... ... ... тек 1 ... 3А штаммы нашар өсті. Ал ... және ... көзі ... 3% Құлсары мұнайы бар қоректік ортада
4 бактерия 1А, 2А, 6А, 7А ... , 3 ... 3А, 4А, 5А ... ... ... зерттеу жұмысы барысында,осы бактериялардың арасынан 3%
Жаңаталап және Құлсары ... ... және ... ... 6 дақылды
мұнайдың едәуір жоғарғы концентрациясында өсу қабілеттіктеріне зерттеу
жүргіздік. Бұл ... біз ... және ... көзі ... ... және
Құлсары мұнайының 5% және 7% қостық.
Жаңаталап мұнайының 5% ... 3 ... 1А, 6А, 7А өте ... ... ... Зерттелген бактериялар ... 5% ... ... ... ... 2 ... ( 2А, 5А) көрсетті.
Ал,қалған 2 ... 3А, 4А ... ... ... 7% ... 1
изолят 1А жоғарғы өсу қабілетін көрсетсе, 6А, 7А ... ... ... байқалды.Қалған 2А және 5А изоляттары нашар өсу көрсеткішін
көрсетті. Алынған 7 ... ... тек 3 (1А, 6А, 7А) ... ... ... шықты. Көріп отырғанымыздай, ортада мұнай ұсақ
бөлшектерге бөлініп, колба ... ... ... ... ... және ... түсті болды.( 1 сурет)
1 Сурет. Іріктеп алған микроорганизм дақылының Жаңаталап кең орнының
мұнайында ... ... ... ... сұйық ортаның беткі бөлігінде қою-
қоңыр түсті қабыршақ түзіледі, колбаның сұйықтықтан ... ... ... ... қабатымен қапталады.
Мұнайдың жайылу сипаты микробтық деструкция кезінде айтарлықтай өзгереді:
Ортаның беткі бөлігіндегі ... ... ... ... ... ... ұсақ ... айналады, ал дақылдық сұйықтық ашық –қоңыр
түсті болады. ( 2 сурет)
2 Сурет. Іріктеп алған микроорганизм дақылының Құлсары кең ... ... ... ... ... кең орнының мұнайының ыдырауы 3%
концентрацияны ... ... ... ... кең ... ... ... 20,35% аз пайдаланған.Осы алынған көрсеткіштерді сараптай
келе, Жаңаталап кең орнынан алынған 1А штамм микроорганизм субстратына ... ... ... ... ... жұмысында бөлініп алынған мұнай ... ... ... ... ... ... ... және мұнай өнімдерінде
өсу сипатын бақылау.
Елімізде мұнай өнімдерінің көп мөлшерде ... ... ... аймақтардың экожүйелерінің мұнай және мұнай өнімдерімен
ластануы өзекті мәселенің бірі болып ... ... ... мұнай
көмірсутектерімен ластанған экожүйелерді тазарту ... ... ... үшін ... ... бактерияларды мұнай
пайдалану деңгейін және ... ... ... мөлшерінде өсу
қабілеттеріне зерттеу жүргізілді. Ол үшін ... және ... ... мұнайының 3%, 5%, 7% , ал мұнай өнімдері ретінде ... ... ... және мазутты алдық.
Іріктеп алынған 7 бактерия изолятын көміртегі көзі ретінде 3%, 5%, ... және ... кен ... мұнайы қосылған минералді Варашилов-
Дианов ортасында өсу қабілетін зерттедік. Іріктеп алынған 7 көмірсутегін
тотықтырушы ... ... және ... мөлшердегі мұнайы бар ортада
өсудің әртүрлі қабілеттерін көрсетті. Бактериялардың басым бөлігі ... қара ... ... ... ашық ... түске өзгерткені
байқалды.
Зерттеу нәтижесінде Жаңаталап кең ... ... 1% ... ... барысында 1А штаммы 14 ... ... ... дақылдармен
салыстырғанда қолданудың максимальді пайыздық көрсеткішін көрсетіп, 85,06%
құрады. Ал бақылау үлгісіндегі мұнай мөлшері 70% ... ... ... ... ... ыдырайтындығын көрстеді.
Зерттеу нәтижесінде барлық дерлік микроорганизмдер құрамында көмірсутегі
және энергия көзі ретінде 3% Жаңаталап мұнайы бар ... ... ... бастапқы тәуліктерінен бастап өте жақсы пайдалану белсенділігін
көрсетті, бұнда 7 бактериядан 1А изоляты басқа дақылдармен ... ... ... ... көрсетіп 69,06% құраса, ... 45,9% ... ... ... құрады. Мұнай пайдалану көрсеткіші
55,2% құрап 6А изоляты орташа , ал 7А ... ... 62,5% ... ... . Оның ішінде 4 бактерия 4А изоляты 20,5%, ал 5А дақылы
25,9% орташа ... ... ... тек 3А ... ... ыдырату
деңгейі 10% нашар көрсеткіш көрсетті. Ал құрамында көмірсутегі және
энергия көзі ... 3% ... ... бар ... ... 4 ... ішінде 6А изоляты мұнайды 58,2 % ыдыратса, 1А ... ... 56,03%, 7А ... 44,6%, 2А изоляты 42,12% құрады. 3 ... ... ...... 10% 4А дақылы 25%, 5А дақылы 15,08% құрап
төмен ... ... ... ... ... ... бактериялардың арасынан 3%
Жаңаталап және Құлсары мұнайында қарқынды және ... ... 6 ... ... ... концентрациясында өсу қабілеттіктеріне зерттеу
жүргіздік. Бұл жерде біз көміртегі және энергия көзі ретінде Жаңаталап ... ... 5% және 7% ... мұнайының 5% концентрациясында 3 бактерия 1А ... ... 52,5% ... , 7А ... 54% , ал 6А ... 35,9% ... ... арасында 5% мұнай концентрациясында мұнай пайдалану
қабілеті 1 изолятта, яғни 2А бактерия изолятында 15% ... ... ... 3А, 4А өсу мүлдем байқалмады. Мұнайдың 7% концентрациясында 1 ... ... ... 32,5% ... 6А изолятында 25,2% , ал 7А ... ... ... 2А және 5А ... ... өсу ... өте ... (3 сурет).
3 сурет. Іріктеп алған микроорганизмдердің Жаңаталап кең ... ... ... ... ... 5% ... 2 ... 1А изоляты 44,1% және 6А
изоляты 45% ... ... ... ...... ... Ал 2А изолятында 14,4% әлсіз ... ...... 12,5
көрсеткіш көрсетті.
Жаңаталап мұнайдың 7% концентрациясы бар ортада 1 изолят 7А ... ... ... ...... 36,1% құрады. Сонымен
қатар, 6А изолятында 25,6 % ... ... ... байқалды.
Жалпы, біздің зерттеулеріміздің нәтижесіне ... ... ... ... ... 7% концентрациясына
қарағанда, 3%, 5% мұнайды жылдам өзгеріске ... ... ... мөлшердегі мұнайды өсірудің алғашқы ... ... ... ... ... ал ... соңғы тәуліктерінде мұнай
қабаты толығымен ыдыратады. Ал, 7% мөлшердегі ... ... ... ... ... ... ... олар алғашқы тәуліктерде
мұнайдың жоғарғы мөлшеріне бейімделіп алып, содан соң ... ... ... ... ... ... ... облысының мұнайының ... ... ... ... Сурет. Іріктеп алған микроорганизмдердің Құлсары кең орнынан алынған
мұнай концентрацияларында өсуі
Мұнаймен ластануы көбінесе оны ... және қазу ... ... ... ... ал ... ... экожүйелердің ластануы оларды тасымалдау
кезінде болып жатады. Осыған байланысты, біз ары ... ... ... алынған көмірсутегін тотықтырушы бактерияларды құрамында ...... ... ... ... және ... бар ... өсу
мүмкәншәлігіне сапалық талдау жасадық.
Зерттелген микроорганизмдердің арасында 4 изолят 1А, 3А және 6А, ... көзі ... ... отын қосылған минералді ВД ортасында
жақсы өстіде, 3А изолятында орташа өсу, ал 2 изолятта 4А, 5А ... ... ... керосин қосылған минералді ВД ортасында 2 изолят 1А, 7а ... ... ... 1 ... 6А орташа өсу деңгейі көрінді де,
қалған микроорганизмдер нашар өсу қабілетімен өсті.
Ары ... ... ... ... ... ... өнімінің уыттылығы
жоғары, ұшқыш фракциясының бірі бензин бар ортада өсу ... ... ... ... 2 ... 1А, 6А ... ... 2А, 7А
изоляттарында орташа өсу деңгейі байқалды. Тек 1 ...... ... түрі ... ... ... өсу ... болмады.
Мұнайдан бензин мен керосинді айырып алғаннан кейінгі мұнай қалдығы –
мазут қосылған минералді ВД ... ... ... ( 1А, 6А, 7А)
өсті,ал кейбіреуінде өсу тіпті байқалмады (1 кесте).
1 кесте
Микроорганизмдердің әр түрлі ... ... ... ... |ВД ... | ... |
|Штамм | | |
| ... ... ... ... | |
| ... | | | | |
|1 А |4 |4 |4 |2 |4 |
|2 А |3 |2 |3 |1 |4 |
|3 А |4 |2 |1 |0 |4 |
|4 А |2 |0 |0 |0 |4 ... |2 |0 |0 |0 |4 |
|6 А |4 |3 |4 |2 |4 |
|7 А |4 |4 |3 |2 |4 ... с к е р т у: Өсу ... 4 ... ... ... бағаланды. 0 – |
|өсу жоқ; 1 - өсу өте әлсіз; 2- ... өсу; 3 – ... өсу; 4 – ... өсу. ... ... ... мұнаймен ластанған топырағынан мұнайтотықтырушы
микроорганизмдерін идентификациялау.
Қазіргі кезде көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің туыстық, түрлік
белгілерін ... ... ... ... ... ... топырақтың деградация жылдамдығы микроорганизмнің
тіршілік әрекетін стимулирлейтін климиат ... ... ... ... ету және минералды азық элементтері ... ... ... болып келеді. Топырақта негізгі мұнай ыдыратушыларға
көмірсутегін ... ... ... Сондықтан мұнай
көмірсутегін ыдыратуға қабілетті, жоғарғы метоболитті ... ... ... ... ... алу және зерттеудің маңызы зор.
Мұнайдың және оның өнімдерін тотықтыруға қабілетті, ... ... ... , ... биодеградациялау қасиетін ... ... алу ... ... ... Құлсары және
Жаңаталап мұнай кен орындарынан алынған ... ... ... ... ... 7 бактерия изоляттарына іріктеу жүргіздік [261,262].
Іріктеп алған мұнай тотықтырушы бактерия штаммдарын идентификациялау үшін
культуралдық, морфологиялық, физиологиялық және ... ... және ... ... зерттеулер жүргізілді. Дақылдардың
морфологиялық, культуралдық және ... ... ... ... ... ... ... Бактерияларды
идентификациялауда Берги анықтауышын зерттедік.
Іріктеп алынған штамдардың көпшілігі (6А дан ... ... ... болып шықты.
Бактериялардың морфологиясын микроскоппен қарау арқылы зерттедік. Зерттеу
нәтижесінде :
1А Штаммы -Жинақ дөңгеленген, d~1-2мм, ашық-қызғылт ... ... ... ... ... ... грам оң, таяқша
пішінді бактерия екені анықталды.
+
5 Сурет . Arthrobacter 1А клетка морфологиясының көрінісі,
клетканың ... ... 1300 х ... ... бар, ... белсенділік көрсетпейді. Құрамында
3% - 5% NaCI бар ортада өсуге қабілетті. Оптимальді өсу температурасы 20-38
˚C. Нитраттарды қалпына ... ... ... Крахмалды гидролиздемейді,
желатинді ыдыратпайды, аммияк түзбейді. Көмірсулардың арасында глюкоза,
лактоза, ... ... ... ... ... фруктозада қышқыл түзеді. Глицерин мен манитте өзгеріссіз
қалады.Спора түзбейді. Қышқылға ... ...... ... ... белгілері 2 кестеде көрсетілген.
3 кесте
Arthrobacter 1А штаммының культуралдық, ... ... ... ... ... ... |+ ... белсенділігі |- ... өсуі |+ ... ... өсуі |+ ... ... өсуі |+ ... NaCI бар ортада өсуі |+ ... NaCI |+- ... | |
| |+ ... |+ ... t өсуі |+- ... ... ... анаэроб |
|Күкірт сутегінің ... |+ ... ... |- ... ... |+ ... қалпына келтіру |+ ... ... |- ... ... |- ... ... |- ... қолдануы: | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |- ... ... |+- ... ... ... ... ... ... оң 1А ... морфологиялық
және физиолого-биохимиялық белгілері бойынша Arthrobacter ... ...... ... ... Штаммы – Коллония дөңгеленген, d~2-3мм, крем ... ... ... мөлдір, тегіс жиекті. Қозғалмайтын, грам теріс, қысқа таяқшалар.
6 Сурет. Acinetobacter 2А ... ... ... клетканың
жалпы үлкейтілуі 1300 х 100
Каталадық белсенділік бар, оксидаздық белсенділік көрсетпейді. ... ... ... 3% - 5% NaCI бар ... ... ... өсу ... 20-37 оC. Азот көзі ретінде нитраттарды
пайдаланады. Күкір сутегі мен аммияк, индол түзбейді. Крахмал ... жоқ. ... ... ... ... глюкоза,
ксилоза,фруктоза,сахароза,арабинозада қышқыл түзеді. Лактоза, мальтозаны
ассимилирлейді. Галактозада қышқыл мен газ ... ... мен ... ... ... ... тұрақсыз болып келеді. 2А
штаммының культуралдық, физиологиялық- биохимиялық белгілері 4 ... ...... ... ... биохимиялық
белгілері
|Белгілері ... ... ... белсенділігі |- ... ... |+ ... өсуі |+ ... ... өсуі |- ... ... өсуі |+ ... NaCI бар ... өсуі |+ ... NaCI |- ... | |
| |+ ... |+ ... t өсуі |- ... ... | ... ... ... ... түзілуі |- ... ... |- ... ... |- ... ... келтіру |+ ... ... |+ ... ... |- ... ... |+ ... қолдануы: | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... түзуі ... ... ... ... ... мен ... түзілуі |
|Мальтоза ... ... ... ... ... ... |- ... ... |- ... ... ... морфологиялық және физиолого-биохимиялық белгілері бойынша
Acinetobacter туысына жатқызылды.
Таяқша пішінді 3А штаммының ... ... ... – Жинақ дөңгеленген, d~4-5мм, ашық-қоңыр түсті, дөңес, беті кедір-
бұдыр, қамыртәрізді, мөлдір емес, жиегі фестонды.
Қозғалғыш, грам оң, ұзын ... ...... ... ... жалпы үлкейтілуі 1300 х 100
Каталадық белсенділік бар, ... ... ... ЕПБ, ... ортада өсуге қабілетті. Құрамында 3% NaCI бар ортада өсуге
қабілетті. Оптимальді өсу температурасы 20-38 оC. ... ... ... ... ... бірақ желатинді ыдыратады.
Көмірсутегі арасынан ... ... ... ... ... ... ... Лактоза, галактоза және ... ... ... ... қышқылға тұрақсыз болып келеді. ... ... ... ... ... 5 кестеде
көрсетілген.
5 кесте
Terrabacter 3А штаммының культуралдық, физиологиялық- ... ... ... ... ... ... |+ ... ... |- ... өсуі |+ ... ортасында осуі |+- ... ... өсуі |+ ... NaCI бар ортада өсуі |+ ... NaCI |- |
|t өсуі | ... |+ ... |+ ... |+ ... ... ... ... ... |- ... ... |- ... ... |- ... ... ... |+ ... ... |- ... ... |- ... ыдыратуы |+ ... ... | ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|Сахароза ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |- ... ... |- ... туысы
3А изоляты морфологиялық және физиолого-биохимиялық белгілері бойынша
Terrabacter туысына жатқызылды.
Таяқша пішінді 4А ... ... ... ...... дөңгеленген, d~2-3мм, бежевого цвета, дөңес, маслянистые,
жылтыр, жартылай мөлдір , тегіс жиекті.
Қозғалмайтын, грам ... ... ... ... 4А клетка морфологиясының көрінісі,
клетканың жалпы үлкейтілуі 1300 х 100
Каталадық белсенділік жоқ, оксидаздық белсенділік ... ... ... ... Эшби ... өсу өте ... ... ортада
өсуге қабілеті жоқ. Құрамында 3% NaCI бар ортада өсуге қабілеті орташа.
Оптимальді өсу температурасы 20-32 оC. ... ... ... ... ... гидролиздемейді, бірақ желатинді ыдыратады. Көмірсутегі
арасынан лактоза, фруктоза, галактоза, маннит, мальтозаны ассимилирлейді.
Глицеринді ассимирлейді. ... ... ... ... сахароза,
арабинозада өзгеріссіз қалады. Спора ... ... ... болып
келеді. 4А штаммының культуралдық, физиологиялық- биохимиялық ... ... ... кесте
Acinetobacter 4А штаммының культуралдық, физиологиялық- биохимиялық
белгілері
|Белгілері ... ... ... ... |- ... ... |- ... өсуі |+ ... ... осуі |+- ... ... өсуі |- ... NaCI бар ... өсуі |+- ... NaCI |- |
|t өсуі | |
| |+ ... |+ ... |- ... | ... ... ... ... түзуі |+ ... ... |- ... ... |- ... ... ... |+ ... ... |- ... ... |- ... ... |+ ... ... | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |- ... тұрақтылығы |- ... ... ... ... және ... ... ... туысына жатқызылды.
Көмірсутегін тотықтырушы кок тәрізді 5А штаммының таксономиялық сипаттамасы
5А Штаммы - Жинақ дөңгеленген, ... ... ... ... ... ... ... қамыртәрізді, жиегі фестонды.
Қозғалмайтын, грам теріс, коккалар.
9 Сурет. Paracoccus 5А клетка морфологиясының ... ... ... 1300 х ... ... жоқ, ... ... көрсетеді. ЕПБ ортасында
жақсы өседі, Эшби ортасында өсупейді, синтетикалық ортада өсуге қабілеті
орташа. Құрамында 3% NaCI бар ... ... ... ... ... ... 20-32 оC. ... аммияк түзеді, индол түзбейді.
Нитраттарды қалпына келтіре алады, ... ... ... ... ... ыдыратады. Көмірсутегі арасынан
лактоза, галактоза ассимилирлейді. Глицеринде өзгеріссіз, фруктозада қышқыл
түзеді. ... ... ... ... ... ... өзгеріссіз
қалады. Спора түзбейді, қышқылға тұрақсыз ... ...... физиологиялық- биохимиялық белгілері 7 кестеде көрсетілген
7 кесте
Paracoccus 5А штаммының культуралдық, физиологиялық- ... ... ... ... ... ... |- ... белсенділігі |+ ... өсуі |+ ... ... осуі |- ... ... өсуі |+- ... NaCI бар ... өсуі |+- ... NaCI |- |
|t өсуі | |
| |+ ... | ... |+ ... |- ... ... ... ... ... |+ ... ... |+ ... ... |- ... ... ... |+ ... ... |- ... ... |- ... ыдыратуы |+ ... ... | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |- ... ... |- ... ... ... ... және физиолого-биохимиялық белгілері бойынша
Paracoccus туысына ... ...... ... сипаттамасы
6А Штаммы – Жинақ дөңгеленген, d~1мм ,ұсақ дән тәрізді, крем ... ... ... ... ... грам оң, ... Сурет. Bacillus 6А клетка морфологиясының көрінісі,
клетканың жалпы үлкейтілуі 1300 х 100
Каталадық белсенділік ... ... ... жоқ. ... ... ... ... Құрамында 3% -7% NaCI бар ортада өсуге
қабілетті. Оптимальді өсу температурасы 20-32 оC. ... ... ... ... ... ... қалпына келтіре алады, бірақ
нитраттарға реакциясы жоқ.Крахмалды гидролиздемейді, желатинді ыдыратпайды.
Көмірсутегі арасынан лактоза, ... ... ... ... Глицеринде өзгеріссіз, глюкоза мен фруктозада ... ... мен ... ... ... ... ... қышқылға
тұрақсыз болып келеді. 6А ... ... ... ... 8 ... ... кесте
Bacillus 6А штаммының культуралдық, физиологиялық- биохимиялық белгілері
|Белгілері ... ... ... ... |+ ... ... |- ... өсуі |+ ... ... осуі |+ ... ... өсуі |+ ... NaCI бар ... өсуі |+ ... NaCI |+ |
|t өсуі | ... |+ ... |+ ... |- ... ... ... анаэроб ... ... |+ ... ... |+ ... ... |+- ... қалпына келтіруі |+ ... ... |- ... гидролизі |- ... ... |- ... қолдануы: | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |+ ... ... |- ... туысы
6А изоляты морфологиялық және физиолого-биохимиялық белгілері бойынша
Paracoccus туысына жатқызылды.
Таяқша пішінді 4А ... ... ... ... – Жинақ дөңгеленген, d~3-4мм, ақ түсті, дөңес, пастотәрізді,
мөлдір емес, жиегі бұдыр.
Қозғалмайтын, грам ... ... 11 − ... 7А клетка морфологиясының көрінісі,
клетканың жалпы үлкейтілуі 1300 х 100
Каталадық белсенділік көрсетеді, оксидаздық белсенділігі жоқ. ЕПБ ... ... ... ... орталарда өспейді. Құрамында 3% -5% NaCI
бар ... ... ... Оптимальді өсу температурасы 20-32 оC.
Күкірсутегін орташа деңгейде ... ... ... ... ... ... ... келтіре алады, бірақ нитраттарға реакциясы
жоқ.Крахмалды гидролиздемейді, желатинді нашар ... ... ... ксилоза,сахароза, арабинозаны ассимилирлейді. Фруктоза,
галактоза, глицеринде өзгеріссіз, глюкоза, мальтоза, маннитте ... ... ... ... ... ... келеді. 7А штаммының
культуралдық, физиологиялық- биохимиялық белгілері 9 кестеде көрсетілген
9 кесте
Acetobacter 7А штаммының культуралдық, физиологиялық- биохимиялық белгілері
|Белгілері ... ... ... ... |+ ... ... |- ... өсуі |+ ... ... осуі |- ... ... өсуі |- ... NaCI бар ... өсуі |+ ... NaCI |- |
|t өсуі | ... |+ ... |+ ... |- ... қатынасы ... ... ... |+- ... ... |+ ... түзуі |- ... ... ... |+ ... ... |- ... гидролизі |- ... ... |+- ... ... | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... түзілуі ... ... ... ... ... ... |- ... ... |- ... ... ... морфологиялық және физиолого-биохимиялық белгілері бойынша
Paracoccus туысына жатқызылды.
Сонымен, барлық морфологиялық, ... ... ... зерттлген бактерия штаммдарының 3 (1А, 3А, ... оң, ... грам ... ... ... ... ... Bacillus 6А штаммы ғана
спора түзуге қабілетті екені анықталды.
3.4 Іріктеп алған микроорганизмдердің әртүрлі көмірсутегінде ... ... ... ... ... мұнай және мұнай өнімдерімен көп ... әлем ... ... бірі ... ... ... кең
ауқымда ластанған табиғи экожүйелердің өздігінен қайта ... ... ... процес болып табылады[291]. Осыған байланысты,қазіргі кезде мұнай ... ... ... топырақ пен суды тазарту үшін, қоршаған ортаны
қалпына келу процесін жылдамдату мақсатында түрлі әдістер жасауға көп ... ... ... ... ортаға мұнай көмірсутектерін тотықтыру
белсенділігі жоғары микроорганизмдерді пайдалану,едәуір қолайлы әрі ... ... ... өте ... Мұнай және мұнай өнімдерінің құрамында топырақ
микроорганизмдеріне токсикалық әсер беретін, газ ... ... ... ... ... ксилол, флуорен және т.б) бар.
Мұнайдың ... ... ... ... ... өте ... әсер ететіні белгілі [133].
Микроорганизмдердің деградацияға қатысы және алуан ксенобиотиктердің
трансформациясы жалпылай ... ... ... деңгейіне қарамастан, микроорганизмдер
көмегімен әр түрлі күйде ыдырайды. Соның ішінде бактериялар ... ... ал ... ... көмірсутегі төмен деңгейде сіңіретіні
анықталды.
Ароматикалық ... ... тек ... ... жеке ... ғана тән және ұзақ бейімделу ... ... ... ... ... ... ... мұнай және мұнай өнімдерінің ... ... ... сіңіруге қабілетіне қарап іріктедік.
Осыған байланысты, полициклді ароматты ... ... ... ... үшін оларды нафтален және фенантрен
сияқты ароматикалық ... ... ... ... ... өсірдік.
Зерттеу нәтижелері 4,5 суретте көрсетілген.
Флурен қосылған минералді қоректік ортада 1 изолят 1А жақсы ... ... ... ... түрі ...... 15 тәулікте өсу
екі есеге азайды. Қалған 3А, 4А, 2А, 6А ... өсу өте ... ... өсу ... ... ... жақсы өсу қабілетімен
ерекшеленген изолят болмады.Тек 1А және 7А изоляттарында өте ... ... ... ... дақылдардың 0,1г/л концентрациясындағы флурен бар ортада
өсу динамикасы.
14 Сурет. Белсенді дақылдардың 0,1г/л ... ... ... өсу ... ... көріп отырғанымыздай, флурен бар ортада тек қана 1А изоляты
өскен. Ал 7А изолятында ... ... түрі ... ... 15 ... өсу
екі есеге азайды. Нафталин бар ортада дақылдардың өсуі байқалмады.
Алынған зерттеу мәліметтері бактерия изоляттары үшін ... ... ... ... ... флурен ароматикалық көмірсутегі
екені анықталды. Ал нафтален ароматикалық ... ... ... ... ... ... ... ластанған топырақ үлгісінен 7 дақыл бөлініп
алынды.
2. Бөлініп алынған 7 (1А, 2А, 3А, 4А, 5А, 6А, 7А) ... ... ... ... ... 1А- ... ... 2А- Acinetobacter туысына,
3А- Terrabacter туысына, 4А- Acinetobacter туысына, 5А- Paracoccus
туысына, 6А- Bacillus туысына, 7А- Acetobacter туысына жіктелді.
3. Бөлініп алынған микроорганизмдерден 3 (1А, 6А, 7А) ... ... ... ... ... ... әртүрлі (Құлсары, Жаңаталап ) кең
орындарынан алынған мұнайды ыдырату қабілеті зерттелді. Олардың 3% -
70% , ал 5% - 30-40% , 7% - 30% ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, іріктеп алынған микроорганизм дақылдарының дизельді
отын, ... ... ... - мұнай өніміндерінде өсуіне зерттеу
жүргізілді. Микроорганизм дақылдарынан 1А- Arthrobacter,
6А- Bacillus, 7А- Acetobacter ... ... ... отын,
керосин , бензин өнімдерінде жақсы өсітіні, ал мазут өнімінде олардың
нашар өсетіні бақыланды.
6. Сонымен қатар, белсенді дақылдарыды ароматикалық көмірсутегінде өсуіне
зерттеу жүргізіп, ... бар ... 1А және 7А ... ... ... ... ... Чигаркин О.А. Добыча нефти и экологические проблемы ... // ... газ. 2001. №2. С. ... ... Ю.А. и ... ... диагностики и нормирования
загрязнения пов нефтью и нефтепродуктами // Почвоведение. 2003. ... С. ... ... по ... Под. Ред. А.Н. ... –М.: Akademia,
2005. С. 597.
4. Шығаева М.Х., Мұқашева Т.Д., Сыдықбекова Р.Қ. ... ... ... ... ... // ... ... сериясы. 2007. № 1 (31). 87-90 б.
5. Биккинина А.Г., Логинов О.Н., Силищев Н.Н., Бакаева М.Д., Галимзянова
Н.Ф., Бойко Т.Ф. ... ... ... ... ... ... ... углеводородами, при
совместном использовании комплекса биопрепаратов Ленойл и Азолен //
Биотехнология, 2006 г. № 5, С. ... ... Е.С., ... Т.З., ... А.Б., Шкидченко А.Н. Мониторинг
интродуцированных микроорганизмов – ... в ... // ... 2006 г. № 3, С. ... ... В.П., Кауричев И.С., Бурлакова Л.М. Почвоведение с основами
геологии. Москва.: 2000 г. С. 416.
8. Шигаева М.Х., Мукашева Т.Д. ... ... ... ... нефтью и нефтепродуктами // Вестник Каз НУ. ... ... № 1 (16). 2002. С. ... ... Д.Г. Почва и микроорганизмы. – М.: МГУ. 1987. ... ... Д.Г. ... ... ... и ... Изд-во
Москва.: МГУ. 1991. С. 59-75.
11. Файзуллина Э.Р., Алиева Р.М. ... ... ... и
нефтепродуктами водных и почвенных экосистем // Биотехнология. Теория
и ... 2001 г. № 3-4. С. ... ... Е.Н., ... С.Б., Шкидченко А.Н. ... ... ...... в ... // Прикладная биохимия и микробиология, 2001 г. Том 37, № ... ... ... В.С., ... С.А., Селецкий Г.И., Бабьева Е.Н., Калачникова И.Г.,
Колесникова Н.М., Оборин А.А., Звягинцев Д.Г. Роль ... в ... ... почв // ... и
охрана почв. –М.: наука, 1989. С. 129-150.
14. Фаизов К.Ш. Почвы Казахстана ССР // вып. 13 ... ... ... ... 1970, С. ... ... С.Г., Шигаева М.Х. Углеводородокисляющие микроорганизмы.
Алматы. 1994.
16. Звягинцев Д.Г., ... В.С., ... С.В., ... Г.И., ... ... ... уровней загрязнения почв нефтью //
Почвоведение. 1989. № 1. С. 72-78.
17. Солнцева Н.П. ... ... ... на морфологию почв в районах
нефтедобыч // Добыча полезных ископаемых и ... ... –М.: ... 1992. С. 26-39.
18. Солнцева Н.П. Изменеие морфологии дерново-подзолистых почв в районах
нефтедобыч // Почвоведение. 1982. № 6. С. ... ... Г.К., ... Э.Г., Белоусов В.В. Микробиология. 1993. Т62.
В.6 с. 1093.
20. ... Т.Н. ... ... ... в ... М.: ... 1985. С. ... Бирштехер Э. Нефтянная микробиология. 1957. С. 487.
22. Розанов Е.П., Кузнецов С.И. ... ... ... ... 1974. С. ... Чугунов В.А., Ермеленко З.М. Жиглецова С.К., Мартовецкая И.И.,
Миронова Р.И., ... Н.А., ... В.П. ... и ... ... на ... ассоциации нефтеокисляющих бактерий
для очистки нефтезагрязненных ... ... ... ... 2000. Том 36. № 6. С. ... ... ... Перевод с англ. Ковикова В.В. Под ред. И ... ... Д.И. – М.: ... 1979. С. ... Мамилов А.Ш., Мамилов Ш.З., Звягинцев Д.Г. Влияние трудногидролизуемых
источников ... на ... ... биомассы и дыхание почв //
Вестник Моск. Ун-та. Серия 17. ... 1999. № 1. С. ... ... И.С., Гузев В.С., паников Н.С. ... ... ... ... в ... // Микробиология, 1995. Т.64. №5. С. 668-673.
27. Фаизов К.Ш., Асанбаев И.К., Файзуллина Л.Х., ... С.Ж. ... ... ... ... Казахстана // Вестник АН
Республики Казахстан. 1992. № 4. С. 55-59.
28. Роде А.А., ... В.Н. ... ... 1972. С. 480.
29. Ковриго В.П., Каручева И.С., Бурлакова Л.М. Почвоведение с ... М.: 2000. С. ... ... Н.С. Практикум по микробиологии. Изд-во МГУ. 1976. С. 56-124.
31. Герхардт Ф. Методы общей бактериологии. М.: ... Мир. 1983. Т.1. ... ... Д.И., ... Э.С. ... самоочищения окружающей среды и
паразиты бактерий. М.: Изд-во Наука. 1978. С. 42-43.
33. Стефурак В.П., Усатая А.С., Фрунзе Н.И.. ... Э.А. ... почв в ... ... ... ... Изд-во
ШТНИИЦА. 1990. С. 13-22.
34. Jorgepsen Niels O. G.,Kroer Niels, Coffin Richard B. ... ... nitrogen by ... ... Effect ... C/N rato // Appl. And Environ. ... 1994. V. 60. ... 4116 – 4123.
35. Kroer Niels, Jorgensen Niels O. G,. Сoffin Richard B. ... ... ... // Appi. And Environ. ... 1994. V. 60. ... – 4123.
36. Колесников И. М,. Базенкова Е. И,. Благиных А. В,. ... В. ... ... ... почв //
Микробиологические методы ... ... ... ( 5 – 7 ... Пущино). Тез.докл. Пущино, 1988. С. 143.
37. Щербаков А. П,. Косолапова А. В. Изменунис ... ... почв в ... ... применения удобрений
// Микробиологические методы защиты окружающей Среды (5 – 7 ... ... Тез. ... ... 1988 С. ... ... Р. З,. Сахабугдинов А. З,. Гумеров Р. С. Почвовостанавливающая
роль сельскохозяйственных культур и ... в ... почв ... // ... загрязняющих веществ в почвах и
сопредельных средах. Труды Всесоюзного совещания, 1989. С. 322 – ... Н.А. ... ... для ... деструкии нефти в
почве // Биотехнология, 1995, № 5 – 6 С. 32 – ... ... |
| ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнаймен ластанған топырақты зерттеу әдістері19 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2. Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері5 бет
1.санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. оларға қойылатын талаптар. 2.санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері21 бет
1.Санитарлық көрсеткіш микроорганизмдердің сипаттамасы. Оларға қойылатын талаптар.2.Санитарлық микробиологиялық зерттеудің әдістері мен принциптері7 бет
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
Іле атырауында арналық процестердің гидроморфологиялық дамуы63 бет
Алапішілік атыраудың дамуы мен қалыптасуы27 бет
Алматы-Атырау учаскесінің проблемалары27 бет
Атырау газетіндегі патриоттық тәрбие мәселесі67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь