Қазақстан Республикасындағы банктердің ипотекалық несиелеуі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ

1.1 Ипотекалық несиенің мәні, ұғымы және даму кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... 5

1.2 Ипотекалық несиенің ерекшеліктері мен негізгі қызметтері ... ... ... ... ... .10

1.3 Ипотекалық несиелеудің шетелдік тәжірибелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15


2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БАНКТЕРДІҢ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУІНЕ ТАЛДАУ («БТА БАНК» АҚ ТӘЖІРИБЕСІНДЕ)

2.1 Коммерциялық банктердің ипотекалық несиелеу механизмін бағалау ... 25

2.2 «ҚИК» АҚ мен «ҚТҚЖБ» АҚ ипотекалық несиелеу қызметіне талдау ...33
2.3 «БТА Банк» АҚ ипотекалық несиесіне талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50


3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ ДАМУ БОЛАШАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...58


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың
Қазақстан халқына «Еліміздің дамудағы жаңа серпін жасау қарсаңында» Жолдауында: «...Ипотекалық несиелеу жүйесі бойынша тұрғын үй сатып алуға табысы жетпейтін азаматтар үшін тұрғын үй құрылысы жинақтары жүйесін одан әрі дамыту керек...»,-дегеніндей, бұл халқымыз үшін өзекті мәселе болып табылады.[1]
Нарықтық экономика дамыған сайын несие түрлері де көбеюде. Соның ішінде ипотекалық несиеге келетін болсақ, оның негізгі қызметі -халық тұрғын үй сатып алуын қолдау, халықтың тұрмыс жағдайын жақсарту. Ипотекалық несие тұрғын үй құрылысы мен нарығы өте тығыз байланысты: біріншіден, тұрғын үй нарығының айналымы өскен сайын, несие көлемі де көбейеді, себебі жылжымайтын мүліктерге деген сұраныс несиеге деген сұранысты тудырады. Екіншіден, ипотекалық несие төлем қабілеті бар сұранысты тудырады. Бұл байланыс әсіресе қазір нарық тұрғын үйлермен толыққан сайын нығая түспек.
Шетел тәжірибесінен белгілі болғандай егер, мемлекет тарапынан дұрыс және тиімді саясат жүргізілетін болса ипотекалық несие өзін өзі қамтамасыз ететін және де бұл нарықтың белгілі бір дәрежеде дамуына әкелетін жүйеге айналады.
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі ипотекалық несиелендірудің нарықта алатын орны, халықты тұрғын үймен қаматамасыз етудегі негізгі құралы ретінде қолданылуы және қазіргі таңдағы еліміздегі ипотекалық несиелендірудің жүзеге асу тәртібі, басты мәселелері мен оларды шешу жолдарын анықтау.
Қазіргі кездегі мемлекеттік тұрғын үй саясаты ең алдымен халықтың әлеуметтік қорғалмаған және оның негізгі бөлігін қамтитын орташа табысты жұмысшы халықтың тұрғын үй мәселесін шешуге бағытталуы қажет. Яғни бұл мәселені шешудің басты жолы ипотекалық несие. Әрине, бұл жүйе мемлекет экономикасының даму қарқынына байланысты болып келеді. Халық табысының төменділігі, қаржы нарығындағы пайыздық қойылымның жоғарылығы, тұрғын үй нарығының дамымағандығы және олардың құрылысына кететін қомақты қаржы, осылардың бәрі ипотека арқылы шешілуі қажет және де ол туындауы мүмкін мәселелердің барлығын қамтиды деуге болмайды.
Соңғы кездерде ипотекалық несиелендіру проблемасы жиі көтеріліп жатыр және де ол шетелдік ғалымдар тарапынан жеткілікті дәрежеде шешімін тауып жатыр. Оның классикалық моделі ретінде еуропалық (немістің ) және американдық модельдер қарастырылады.
Белгілі болғандай американдық үлгі көптеген жылдар бойы мемлекет тарапынан қолдау тауып келеді және де ол тек қана дамыған экономика жағдайында тұрғын үй сатып алудың басты формасы болып табылады. Көптеген мемлекттерде осы екі модель олардың өзіндік ерекшеліктері мен формаларына байланысты қолданылып жүр.
1. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Н.Назарбаев 2009 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2009 ж. 5 ақпан.
2. Байгісиев М.Қ. «Жылжымайтын мүлік экономикасы», «Қазақ университеті» баспасы, Алматы – 2007 ж.
3. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. Алматы: Экономика, 2006 – 95 б.
3. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-шi басылым, - Алматы: ИздатМаркет, 2005. – 272 б.
4. Жуков Е.Ф., Максимова Л.М., Печникова А.В. «Деньги, кредит, банки»: Учебник для студентов вузов, обучающихся по экономическим специальностям.: М., ЮНИТИ, 2006г.
5. Ажитов С.О. Функции, порядок организации и ликвидации коммерческих банков // Право и государство 2008 г. №2 с.49-53
6. Голуб М. Развивать новые виды кредитных операций необходимо// Банки Казахстана. -Алматы, 2009. -№ 11. - С. 43-46
7. Давлетова М.Т. Современное состояние банковской системы и перспективы развития рынка банковских услуг в Казахстане// Финансы Казахстана= Каржы Каражат. -Алматы, 2009. -№ 9-10. - С.37-50
8. Дүйсенбаев Н. «Вопросы стимулирующей составляющей ипотечного кредитования», Қаржы-қаражат, №2 2010г. 34-36стр.
9. Балубаева А.К. «Национальные модели ипотечных кредитов», Банки Казахстана, №4 2009г. 36-41 стр.
10. А.Ж.Тұрлыбекова. Қазақстан ипотекалық компаниясы және тұрғын үй құрылысын дамытудың мемлекеттік бағдарламасы. //ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. №1. 2009ж. 29-32 беттер.
11. Джимабаев Е. «Особенности национальной ипотеки», Юридическая газета. №2 2010г 54-62б.
12. Дүйсенбаев Н. «Перспективы развития ипотечного кредитования в РК» Банки Казахстана, №1 2011г. 42-45стр.
13. Кондрат Е. «Проблемы развития ипотеки в РК», Статистика, учет и аудит, №3 2010г. 68-69 стр.
14. А. Баялбаева. Развитие ипотечного кредитования в Казахстане. // Қаржы-қаражат №4 2009г. 34-37 стр.
15. Дүйсенбаев Н. «Сущности и принципы ипотечного кредитования», Қаржы-қаражат, №1 2008г. 35-40стр.
16. Сагиндыкова М.О. “Реализация программы внедрения системы ипотечного кредитования в Казахстане: механизм реализации, условия, этапы” //Банки Казахстана// №6, 2009г., с.46-49.
17. Иванов М.М. “Ипотечные банки в Казахстане” //Рынок ценных бумаг Казахстана// №5, 2010г., с.20-22.
18. Бисенова М. “Состояние и перспективы развития ипотечного кредитования населения в Республике Казахстан” //Аль Пари// №1, 2008г., с.50-54.
19. Сағындықова Н. «Ипотекалық игіліктер», Егемен Қазақстан, 2009ж. 23 қаңтар.
20. Нурманбетова А. « БТА банк в системе ипотечного кредитования в Казахстане» , Комсомольская правда, №21 2010г.
21. «Квартира по ипотеке: ярмо или удача» Экспресс К, 2010г. 24 июль
22. Сейітқасымов Б.Қ. «Ипотекалық несие үлгілері», Ақша Несие Банк 2009ж
23. Ким Т. «Ипотекалық облигация», РЦБК. №11 2010г. 95-97 б.
24. Нурсейтов Р. «Ипотечная кредитования в РК, проблемы и перспективы развития» , Евразиская сообщества, №4 2009г. 23-25стр.
25. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
№ 1,2- 2011 г. 3-4 стр.
26. Садвакасова Ж. «Кредитная политика коммерческого банка». // Вестник КазНУ, Серия экономическая. №2. – 2010 г. – 38 б.
27. «БТА Банкі» АҚ-ның жарғысы. №25 хаттамасы.– 20.06.2010.
28. Веб-сайт. АО «БТА Банк»: www.ipoteka.kz.
29. Л.А. Шоманова, С.Б. Мақыш «Қазақстан экономикасының нақты секторын несиелеу жағдайы». // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. №6 – 2009 г. – 23 б.
30. «Әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына ену стратегиясы» атты Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2007 жылғы халыққа жолдауы, Егемен Қазақстан. 11 наурыз, Астана «Елорда».2007ж
31. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2008ж. 23 ақпан.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
......................................................3
1. ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
1.1 Ипотекалық несиенің мәні, ұғымы және даму кезеңдері
............................5
1.2 Ипотекалық несиенің ерекшеліктері мен ... ... ... ... шетелдік тәжірибелері
......................................15
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БАНКТЕРДІҢ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕУІНЕ ТАЛДАУ
(«БТА БАНК» АҚ ТӘЖІРИБЕСІНДЕ)
2.1 Коммерциялық банктердің ... ... ... ... ....25
2.2 «ҚИК» АҚ мен «ҚТҚЖБ» АҚ ипотекалық несиелеу ... ... ... «БТА ... АҚ ипотекалық несиесіне талдау
............................................50
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ ДАМУ БОЛАШАҒЫ
............................................................................
...............58
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
..........................65
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
.......................................................68
Кіріспе
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың
Қазақстан халқына «Еліміздің ... жаңа ... ... ... ... несиелеу жүйесі бойынша тұрғын үй сатып алуға
табысы жетпейтін азаматтар үшін ... үй ... ... жүйесін одан
әрі дамыту керек...»,-дегеніндей, бұл халқымыз үшін өзекті мәселе болып
табылады.[1]
Нарықтық экономика дамыған ... ... ... де ... ... ... несиеге келетін болсақ, оның негізгі қызметі -халық
тұрғын үй сатып алуын қолдау, ... ... ... жақсарту. Ипотекалық
несие тұрғын үй құрылысы мен нарығы өте тығыз байланысты: біріншіден,
тұрғын үй ... ... ... ... ... көлемі де көбейеді, себебі
жылжымайтын мүліктерге деген сұраныс несиеге деген сұранысты ... ... ... төлем қабілеті бар сұранысты тудырады. Бұл
байланыс әсіресе қазір нарық ... ... ... ... нығая түспек.
Шетел тәжірибесінен белгілі болғандай егер, мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... ипотекалық несие өзін өзі қамтамасыз
ететін және де бұл нарықтың белгілі бір дәрежеде ... ... ... жұмыс тақырыбының өзектілігі ипотекалық несиелендірудің
нарықта алатын орны, халықты тұрғын ... ... ... ... ретінде қолданылуы және қазіргі ... ... ... ... асу ... басты мәселелері мен оларды ... ... ... мемлекеттік тұрғын үй саясаты ең ... ... ... және оның ... ... ... орташа табысты
жұмысшы халықтың тұрғын үй мәселесін шешуге бағытталуы қажет. Яғни ... ... ... жолы ипотекалық несие. Әрине, бұл жүйе мемлекет
экономикасының даму қарқынына байланысты ... ... ... ... ... ... пайыздық қойылымның жоғарылығы, тұрғын үй
нарығының дамымағандығы және олардың ... ... ... ... бәрі ... ... шешілуі қажет және де ол туындауы мүмкін
мәселелердің барлығын ... ... ... кездерде ипотекалық несиелендіру проблемасы жиі көтеріліп жатыр
және де ол ... ... ... ... ... шешімін тауып
жатыр. Оның классикалық моделі ... ... ... ) ... ... ... болғандай американдық үлгі көптеген жылдар бойы ... ... ... ... және де ол тек қана ... ... тұрғын үй сатып алудың басты формасы болып табылады. Көптеген
мемлекттерде осы екі ... ... ... ... мен формаларына
байланысты қолданылып жүр.
Ал экономикасы дамыған ... ... ... ... ... үй ... ... қолайлы және тиімді ... ... және ... ... дамыту перспективаларымен оларды
талдауға арналған басылымдар жарық көріп жатыр.
Дамыған ... ... ... ... сәтті
тәжірибесі ипотекалық ... ... ... ... қиындықтарға қарамастан оның тек қана экономикалық емес басқа
да ... ... ... ... ... құралы болып
табылатындығын көрсетеді. Ол белгілі бір деңгейде жалпы ... мен ... ... ... алға ... бағытын анықтайды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты –ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктердің тұрғын
үй салысын ипотекалық несиелеу ... ... ... ... үйді ... несиелеу механизмін жетілдіру жолдарын іздестіру.
Соған сәйкес оның алдында келесідей міндеттер тұр:
... ... ... ... ... ... ... несиелеудің құқықтық негіздерін зерттеу;
• «Қазақстан ипотекалық компаниясы» АҚ-ның қызметін талдау;
• «БТА Банк» АҚ-ның ипотекалық несиелеу тәжірибесін ... ... ... ... ... ... және т.б;
• ипотекалық несиенің қоғамдағы даму болашағын зерттеу.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі ретінде «БТА ... АҚ-ң ... ... алу ... ... ... несиемен байланысты экономикалық
несиелік қатынастарды ұйымдастыру тәжірибесінде талдау жүргізу.
Ал дипломдық жұмыстың зерттеу пәні ретінде ипотекалық несиені ... және ... ... ... ... ... ... дамыту
мәселелері орын алған.
Методологиялық негіздері ретінде келесі отандық авторлардың еңбектері
қолданылады: Аникеева Л.В., Бисенова М., ... Қ., ... Б.С., ... ... З.С., ... М.М., ... Махамбетова М.Ж., Мыргыясова М.М.,
Наурызбаева М., Салихова А.Р., ... М.О., ... ... ... ... мен ... кіріспе мен негізгі үш бөлімнен және
қорытындыдан, сондай-ақ қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Жұмыста ... және 11 ... ... ... ... ... МӘНІ
1.1 Ипотекалық несиенің мәні, ұғымы және даму кезеңдері
Ипотека түсінігі дүниежүзілік қаржы экономика ... ... ... Оны ... Солон (б.э.д. VI ғ.) енгізген болатын. ... ... ... ... 621 ж.) осы тұста әр түрлі жеке меншікке
немесе оның басқа да қозғалмалы ... ... ... үшін қатаң
жазалау тәртіптерін енгізген. Солон б.э.д. 594 жылы өзінің ... ... ... ... иесіз қалған мүлікті ... ... ... ... мұраға қалдыру еркіндігі сияқты
әйгілі реформаларын жүзеге асырды. Соның арқасында ... адам ... өз ... бас ... немесе мұраға қалдыру құқығына ие болды.
Солон жеке меншікті (белгілі бір ... ... ... ретінде өткізу үшін
қарызгердің атымен бірге бұл жердің белгілі бір қарыз соммасының кепілі
болып табылатындығын білдіретін ... ... ... және де ол ... аталады [2, 232 б].
Осындай қазықтар негізінде жер ... ... ... ... ... бұл үшін ... ... қолданылған.
Ипотекалық институттың жаңадан даму ... Рим ... ... Яғни ... жүз ... онда жеке ... ... несие беретін ипотекалық мекемелер құрылды. ... ... Пия (б.д. II ғ.) ... ... ... ... заңдар қабылданған. Сол кездің өзінде онда 50 шақты банкпен ... ... ... ... ... атқарған. Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... негізінде
әлеуметтік институттар кұрылған. Сондай-ақ, император Троян кезінде жетім
– жесірлерге қолдау көрсету мақсатында сол кездегі ең төмен ... ... 5% ... ... ... ... ... – қайырымдылық
қорлар құрылған.
Негізінен ипотекалық институттар қысқа уақыт аралығында үш негізгі
даму кезеңдерінен (фидуция, пигнус және ... ... - бұл ... ... ... келісімі негізінде жүзеге асырылатын
түбегейлі қамтамасыз ету формасы болып, ежелгі рим ережелері ... және ... ... рим ... даму ... ... ... - жүзеге асырылмаған кепіл зат ) пайда болған,
содан кейін ғана ипотека. ... да ... ... ... негізінде
жүзеге асырылатын кепіл зат туралы ... шарт тек қана ... ... еді. [3, 158 ... ... мәні ол ... ... шарт жасалынуымен
кепілдікке қойылған мүлік бойынша ... құқы ... ... және де сол ... ... ... ... (кредиторға)
берілуі, әрі қарай егер міндеттеме ... және де өз ... ... ... ... өз ... қайтару міндетінен тұрады.
Осылайша фидуция келісімі де ... даму ... ... алғашқы даму кезеңінде қарызгерді қорғайтын ешқандай ... ... ... ... яғни ... тікелей өзіне не тиімді болса
соны, атап айтқанда, қаласа қарызгерден міндеттемені орындауын талап етті
немесе кепілдікті ... ... ... ... ... үшін ... табылатын бұл артықшылықты жою мақсатында кепілзат туралы құжатқа
ресми ... ... ... ... да ... ... асыру барысанда
кредитор үшін пайдалы болып табылатын және де қарызгерге кері әсер ... сол ... ... ... ... даму ... қарызгерді кредитордың өз
бетінше әрекеттерінен қорғау арқылы өзінің айтарлықтай тиімді жақтарымен
айырмаланады. [4, 140 ... ... ... ... ... ... туралы келісім)
кепілдікке қойылған мүлікті меншік ретінде емес керісінше тек қана қарызгер
тарапынан міндеттемелердің орындалу кепілдігі ретінде ... ... ... ... ... кепілдікке қойылып жатқан
мүлікті пайдаланбауды тек қана ... ... ету ... ие ... ... үшін тек қана бір шартты құқық яғни қарызгер ... ... ... ғана өз ... ... толтыру үшін
кепілдікке қойылған затты сату құқығы. Соның ... ғана ... ... өз ... ... ... шек қойылды. Егер осындай
жағдай күтілсе, онда кредитор мүлікті ... ... ... ... ... ... толығымен оған қайтарып отырды. Келісімнің
бұл түрі мұқият реттеліп отырды және де оған ... тек қана ... ... ... институттың пайда болуының соңғы сатысы сол кездегі саяси
және экономикалық жағдаймен ... ... ... ... ... айтқанда
Римдегі құл иелену шаруашылығының әлсіреуі мен жерлердің жаппай жалға
берілуі классикалық ипотекалық ... ... ... ... ... кездегі заңдылықтарға сайкес қызмет ... ... ... ... ... ... ... жоқ ұсақ жалгерлермен жерлерін
жалға берушілердің арасында жасалатын ... ... ... ... ... ... ... шешу арқасында кепілдіктің жаңа формасы
жалгерлердің өз ... ... ... ... ... ... ... қою арқылы келісімге отыру пайда болды.[5, 187 б]
Кейінірек кепілдіктің бұл түрі оның басқа да түрлеріне атап айтқанда
қозғалмайтын ... ... де ... Осылайша, ипотекалық институттың
пайда болуы біріншіден, кепілзат туралы келісім ... ... өз ... ... және де бұл ... ... ... кепілдікке қойылған мүлікті жүзеге асыру арқылы өз
шығындарын жабу құқығын ... ... ... ... ... байланысты
болып келеді. Мұндай келісімдерді куәландыру үшін алғашқыда қарызгер мен
кредитор арасында жай ғана ... ... ... заңды күшке ие
ресми және ресми болмаған құжаттар жасалынып отырылды. Сондай-ақ, үш ... да көп ... ... жасалынған жеке құжаттар да сондай күшке
ие болды. ... ... ... бұл институты да өзінің даму
кезеңінен өтті. Соның тұсында жақтардың келісімінсіз жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... заңды ипотека (яғни император
бұйрығымен), ... ... ... ... төлемейтін адам мүлкіне
жасалынатын «фиска» ипотекасы, яғни мұраға қалдырушының мүлігіне ... ... ... ... ... ... және т.б. ... келісімдерге қатысушылардың құқықтарын қорғаудағы
мемлекеттің орны ерекше ... ... ... ... ие ... тіркелуі кешіктірілген жүйе үнемі қадағалау мен бақылауды
талап етті. Сөйтіп, мелекеттің осындай ... ... ... ... ... шығуына байланысты ипотекалық институттар бірнеше
ғасырлар бойы өмір сүруін ... ... ... ... орта
ғасырлар заңдарында кездесе бастады.Атап айтқанда Германияда XVI - ғасырда
құпия ипотека өмір сүрді. Еуропа ... ... екі ... ... ... ол тек қана ... ... қолданылады, екіншіден,
кепілдікке қойылған мүлік кредитор емес, сот арқылы жүзеге ... ... үшін ... ... ... ... ... қарамағына алмай-ақ, және ... да ... ... ең ... ... ... ... Яғни орта ғасырлық кодекстерден
бері келе жатқан ... ... – бұл ... ... ол ... одан пайда көру құқығына негізделген».
“Hypoteka est tota in tota, et tota in qualibet parte” - яғни ... ... ... қанағаттану құқығы сол ипотекаға
қабылданған зат арқылы жүзеге ... ... ... ... бір
бөлігінің сатылуы кредиторды ол бойынша ... ... ... құқығынан айырмайды. Ипотека қозғалмайтын мүлік негізінде ... оның иесі ... ... болған. [6, 51 б].
Ипотекалық несие – бұл ... ... ... ... ... ұзақ ... ссуда. Нарықтық экономика осы несиені кең қолдануды
көздейді. Классикалық түсінікте ипотека – ол тек қана ... беру ... ... ... ... ... ... мен салым және
облигациялармен байланысты ресурстарды тарту әдісі ретінде түсіндіріледі.
Ипотекалық несиелеу жүйесі 2 ... ... ... ... және ... берілетін ипотекалық несие;
2. несиелер үшін ресурстарды тартуды қосымша қамтамасыз ететін екінші
нарықта (ипотекалық қарыздық міндеттеме) ипотекалық несиені сату.
Әлемдік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... ... кепілімен қамтамасыз етілетін банктің активтерін сатып ... ... ... және ... ... ... атынан шығаратын
құнды қағаздар жатады.
Бұл құнды қағаздар өтімді, өйткені олар жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз
етілген және инвестицияға ұзақ мерзімді және тұрақты ... ... ... ... ... міндеттері бойынша шетелде кепіл ретінде
олардың сенімділігін жоғарылататын мемлекет болып табылады.
Мүлікке ипотекалық несиенің екінші ... ... ... ... капиталының өтімділігін қамтамасыз етеді, айналымда ... ... ... ел ... және экономикалық сферасына
бөлуге көмектеседі, несие бойынша пайыз тавкасын тұрақтандырады.[7, 43 б]
Осы жағдайда ... ... ... банктер несиелік
ресурстармен шектелмейді, өйткені екінші нарықта негізгі операцияны жүргізу
арқылы ... ... ... жаңа ... ... ... ... мобильдауға мүмкіндік алады.
Берілген жүйені эффективті функциялау ... ... ... ... ... ... жер учаскесі;
2. тұрғын-үй, квартиралар, үйлер, котедждер, дачалар және ... ... және ... ... ... ... ... көрсету объектісі,
ресторандар, офистер, сауда үйлері және жеке ... ... ...... ... ... ... энергетика объектісі, гараждар және өндіріске ... ... ... ... ... ... ... үй құрылысын несиелендіру;
2. тұрғын үйге жөндеу жұмыстарын жүргізу.
Тұрғын үй құрылысын несиелендіру қысқа ... және ... ... ... ... сату арқылы немесе кәсіпорын және банктен
заем негізінде қаражаттарды тартатын ... ... ... ... ... мен ... ... басты есебі нарықтық механизмдерді ... ... ... ... ... ... ... тыс ресурстарын мобилизациялау және ұзақ мерзімді ипотекалық
жүйесін дамытуда несиелік – ... ... ... ... ... тәжірибеде коммерциялық банк тұрғын үйді
несиелеудің 3 түрін ... 38 ... жеке және ... тұлғалардың жерді алу үшін берілетін қысқа және ... ... жеке және ... тұлғалардың құрылыс жұмыстарын қаржыландыруда алатын
тұрғын үй құрылысына қысқа мерзімді несие;
3. жеке және заңды тұлғалардың тұрғын үйді ... үшін ... ... ... құрылысы үшін берілетін несие сомасы құжаттарда көрсетілген сомасы
аясында болады. ... ... ... ... ... ... алынатын соманың барлығы бірақ берілмейді, ол ол заңды жұмыстың
орындалу шамасына қарай бөлініп төленеді.
Ипотекалық несие ... ... ... ... етеді:
1. қарыз алушы;
2. кредитор;
3. ипотекалық несиеге қаражаттарды салатын инвестор ... ... ... ... ... ... ... мақсаты ай сайын несие бойынша төлем жүргізе
отырып, мүмкіндігінше арзан және жағдайы жақсы тұрғын үйді ... ... [9, ... ... акционерлерінің дивидендтерін және ... ... ... ... ... ... салымға және құнды қағаздарға сала жоғары табыс ... ... ... ... ... жерді сатып алудан, құрылыс
немесе иемденген тұрғын үйдің салымы бойынша құны 70 пайыздан ... ... ... ... өте жоғары несиелік тәуекелмен
байланысты. Несиелік тәуекел ықтималдығымен байланысты заем ... ... ... ... кепілге берілетін мүлікке құқықтан айыру және
тұрғын үйден шығару мүмкіндігін нақты заңмен бекітудің принципиалды маңызы
болады.
Ипотекалық несиелік ... ... ... ... ... ... ... – бұл қарызды (ссуданы) төлеуді қамтамасыз
ретінде қарыз алушы-заем алушының кредитор – банкке меншік құқығын ... ... ... берілетін құқық. Қарыздың ... ... ... ... ... өз ... жоғалтады.
Сөйтіп салымды беретін тұлға салым затына физикалық түрінде иелік етуді
жалғастырады, бірақ меншік құқығы ипотекалық несие ... ... ... ... ... ... ... максималды деңгейін төмендетеді.
Ипотеканың басты міндеті – қарыз қаражаттарының қайтарымдылығына кепіл
ретінде роль ... ... ... ... ... қамтамасыз ету механизмін ... ... ... және ... ... шығу ... бірі ... Ипотека құлдырауға төтеп берудің бірнеше жолдарына әсер ... ... ... өнеркәсіп салаларының қатарында
өндірістің құлдырауына әсер етуі мүмкін, сонымен ... ... ... ... оң әсер етуі мүмкін. Бүгін кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... тоқтап қалу
жағдайы сәйкес. Бұл ресурстарды, өндірістің жаңғыруына мүмкіндік ... ... ... ... мен ... ... ... қозғалмайтын мүлікті кепілге қою жолымен алуға болады. ... ... ... ... әлеуеті көтеріледі.
Екіншіден, ипотекалық несиелеудің дамуы әлеуметтік тұрақсыздыққа төтеп
беруге оң ықпал етеді. Ипотекалық ... ... ... ... ... қаражаттарының және ұзақ мерзімді ипотекалық несиелер
есебімен тұрғын үй нарығында, тұрғын үй ... ... ... ... ... бар азаматтарды тұрғын үймен қамсыздандырудың
тиімді жұмыс жүйесін құру. Бұл жүйені құру ... ... ... ... тыс ... ... ... үй аясына қажетті қаржы
құралдарын тартуға және тұрғын үй нарығын активизациялауға көмектеседі.
Ипотекалық ... ... ... ... үйді тек ... ... ғана емес, сонымен бірге қарапайым табысы бар ... ... үй ... мүмкіндіктері бар. Өз кезегінде, тұрғын ... ... ... ету ... ... ... өмірлік
циклді ұзартуға әкеліп соғады, осының бәрі тұрғындардың ... ... ... ... ... салдарын жеңілдетеді:
өндіріске құрылыстық қатаң территориялық байлануы нәтижесінде қосымша
жергілікті ... ... ... ... ... ... ресурстарын
ынталандырады. Ипотекалық несиелеу дамымаған елдерде ... ... еркі жоқ. ... ... ... ... ... көмектеседі.
Төртіншіден, ипотека мемлекеттің қызметіне, тұрақтылықтың көтерілуіне
және бактік жүйенің тиімділігіне әсерін тигізеді. Қозғалмайтын ... ... ... ... ... ... өте ... мерзімде
бағасын жоғалтады. Мұны 1998 жылдың екінші жартысында басталған ... ... ... ... ... ... нарықтық туындаулар жүргізілетін елдерде ипотека механизміарқылы
қызғалмайтын мүлік құнын енгізу қажет.
“Ипотека” қозғалмайтын ... ... ... және 3 ... ... үшін әр түрлі елдер заңнамаларында қолданылады:
1. Арнайы несие – ипотека және ипотекалық ... алу ... ... ... ... таза құқықтық функциясы).
2. Кепілзат (ипотекамен ... ... ... ... құқығын растайтын қарыз куәлігінің басқа да аттары бар).
3. Ипотекалық несие (қарыз ақша), ... ... ... қоя отырып,
несиелік мекемелермен қарыз алушыларға беріледі.
1.2 Ипотекалық несиенің ерекшеліктері мен негізгі қызметтері
Ипотекалық қатынастардың әлеуметтік-экономикалық маңызы – ... ... ... қоғамның құн қозғалысының механизмдерін ... ... ... жүйесінің жақсы қызмет етуі, әлеуметтік-экономикалық
мақсатқажету үшін қозғалмайтын мүлікті ... ... ... ... ... Ипотека механизмі, қоғам көзқарасына сай
қозғалмайтын мүлікті тиімді қайта бөлуге көмектеседі.
Ипотекалық несие сенімді негізде кәсіпорындардың, фирмалардың ... үй ... ... ... ... қаржыландырудың
мемлекеттік көздерін алмастыруда үлкен роль атқарады. Оның дамуы ұзақ
мерзімді сипаттағы ... ... ... ... және
инфляцияның жоғары қарқыныда шаруашылық ... ... ... ... ... зерттеуі негізіне екі органикалық байланысты, бірақ
өзінше ... ... ... ... ... ... және заңды
формасы, олардың қарама-қайшылығы әр ... ... ... ... ... ... ... қолдану нарықтық қатынастарға өту
жағдайында маңызды фактор болып табылады, ол ... ... ... ... ... ... және ... мен бағаның тұрақтылығына
ықпал етеді.
Нарықтық экономикада ипотеканы кең қолдану үшін бірнеше факторларды
қарастыру қажет:
1. Өндірістік қатынастар жүйесі – ... ... оның ... ... ... ... ... және мүмкіндігін ашатын тауар-
ақша қатынастары болып табылады.
2. ... ... ... ... ... капитал нарығының бірі
болып саналады, ол экономиканы ұйымдастырудың нарықтық принциптерін
ұстанады.
3. Өндірістік ... ... ... ... яғни ... атқарылуы.
4. Шаруашылық субьектілердің коммерциялық есептілігі, материалдық
қызығушылықтары.[9, 35 б]
Ипотеканың тарихи пайда ... ... ... ... ... күштердің дамуында сапалы жаңа сатылармен, өндірістік
және коммерциялық қызметті кеңейту және күрделендірумен байланысты несиелік
ресурстардың қосымша көлемін тарту қажеттілігімен байланысты. Ұзақ ... ... ... ... қарыз негізінде дамыды. Ақша қарызын ала
отырып, қарыз алушы кредиторға оның ... ... ... ... ... оған ... құқығын сақтай отырып. Кредитор берген
қарызы үшін пайыз немесе дивиденд түрінде ... ... алу ... ие
болады. Ипотека тауар-ақша қатынасына негізделгендіктен, оның атқарылуының
негізгі принципі ретінде эквиваленттікті айтуға болады.
Нарықтық экономика жағдайында эквиваленттік ... ... ... ... қабілеттілігі және табыс өсімінің негізгі
принципі ... ... ... ... ... ... ету кепілі және атқарылуын қолдау мен нарықтық ... ... ... ... ... ... шаруашылық субьектілері
арасында алмастыруды сипаттайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Қайтарымдылық
принципінің әрекет етуі, пайыздарды төлеумен қайтарымдылық шартында уақытша
пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... мен қарыз алушы арасындағы пайда болатын қатынастарда көрініс
табады.
Ипотекалық ...... ... алу ... ... мүлік
кепілі.
Ипотекалық несиелеудің негізгі категориясы – ... ... ... қайтару бойынша кепіл ... ... ... ... ... ... алынған мүлікті өткізу
есебінен қанағаттану құқығын алады. ... ... ... ... ... келмейді. Несиелеу обьектісі – несие алу үшін мақсат, ал
кепіл обьектісі – ... ... ... ... мүлік.
Экономикалық жүйенің элементі ретінде ипотеканы қарастыру барысында 3
жақты сипатты ... ... ... ... ... ... дамыту үшін қажетті қаржылық
ресурстарды тарту ... ... ... ... ... мүліктік құқықты өткізуді қамтамасыз ете алады.
3. Ипотека көмегімен бағалы қағаздар базасында нақты капиталды құру.
Экономикалық қатынаста ипотека – қозғалмайтын мүлік
обьектілеріне мүліктік ... ... ... инструменті.
Ипотеканың экономикалық мәні келесі функцияларды
өткізуденқұралады:
- материалдық өндірісті қолдау және дамыту үшін ... ... құру және ... механизмі;
- мүлікті қайта бөлу және айналымды ... ... ... ... және өндірісті бағалы қағаздар, сонымен қатар ипотекалық
несиелеудің екінші нарықтық ... ... көп ... ... капиталды құру.[10, 40 б]
Ипотекалық несиенің ерекшеліктері:
1. Кепілмен міндетті ... ... ету. ... ... ... ... мүлік болуы мүмкін. Қарыз алушы және оның отбасында
кәмелет жасқа толған мүшелердің барлығы ... ... ... ... ... ... келісім береді. Ипотекаға берілетін
тұрғын үй ... ... ... ... және ... ... ... керек.
2. Несие беру мерзімінің ұзақтығы. Ұзақ мерзімді ипотекалық тұрғын үй
несиесі 5 ... ... ... ... 20-25 жыл) беріледі. Ұзақ
мерзімде өтелуіне байланысты қарыз алушының ай сайынғы төлем мөлшері
азаяды.
3. Ипотекалық ... ... ... ... несие төмен тәуекелді банктік операция деп есептеледі. Бұл
келесі талаптармен ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үйді нарықтық құнынан
60-70%-дан астам болмайды;
- несие ... ай ... ... ... ... ... ... 30%-дан аспауы керек;
- кредитор несие өтей алу бағасының процедурасы ... ... ... ... ... ... ... ақпаратпен
жетекшілік етеді.
Берілген стандарттар мен талаптар ... мен ... ... ... ... ... Несиелерді ұсыну және қызмет көрсету
процедураларына нақты стандарттар мен талаптарды орындау, ... ... ... сенімді атқаруға және осы секторға жеке
инвесторлардың қаражаттарын, оның ... ... ... ... немесе облигациялар арқылы тартуға мүмкіндік береді.
Отандық және шет ел заңнамасының заңды нормаларын талдау ипотекалық
несиелеудің принциптерін ажыратуға көмектеседі:
1. ... ... – бұл ... ... ... ... ... талап. Бұл мөлшер қозғалмайтын мүлікті сәйкес тіркеу
жолымен қамтамасыз етіледі.
2. Меншік құқығының шектелуі ... ... ... алушының қолында
қалдыру.
3. Кепіл үлесі түрінде қарыз мөлшерін анықтау.
4. Кепілге қойылған мүлік арқылы қосымша ипотекалық ... ... ... ... қарыз ұсыну.
6. Қозғалмайтын мүлікті жоғалту немесе мерзімінде қарызды төлемегені үшін
оны ... ... ... 43 ... мағынада ипотека – жермен, сәйкес жер учаскесімен немесе
оны ... ... ... ... ... ... кепілі.
Экономикалық мағынада ипотека – банкте немесе басқа қаржылық ұйымда қарызды
алу мақсатымен қозғалмайтын мүлік кепілінің әр ... ... ... ... меншік құқығын, сонымен қатар, қозғалмайтын мүлік
нарығында өткізуге болатын нақты нарықтық баға түрінде мүлікті иелену және
пайдалану ... ... ... ... ... келесі авторлық анықтамалары ұсынылады.
Ипотека – бұл, нәтижелері мемлекеттің ... ... ... мерзімді қарызды алу және тиімді пайдалану мақсатымен қозғалмайтын
мүлік кепілі бойынша барлық шаруашылық субьектілер арасында ... ... ... ... ... категория.
Берілген сипаттамада басқа зерттеушілермен көзделмеген сәттер белгіленген:
- ипотека қоғамдық ұдайы өндірістің құрамдас бөлігі ретінде, нарықтық
экономикалық инструменті ретінде, экономиканы ... ... бірі ... қарастырылады;
- мемлекет ролі есептелген .
Заңды категориялар ұқсас экономикалық ... ... ... ... ... ... ... қиылысады.
Жер учаскелері ипотекасының ерекшеліктері. ипотекалық несилендіруде
ауыл ... ... ... тек қана осы ауыл ... ... ... немесе оларды дамыту мен тікелей қатысты несиелік келісім
шартты қамтамасыз ету үшін ғана ... ... ... ережелеріне
сәйкес ғимараттар мен құрылыстарды биіктетуге ... ... ... ... ... ... Ауыул шаруашылығы саласында
қызмет атқаратын ... ... ... ... тән жерлер бойынша
ипотека тек қана сол ұжымның ... ... ... ... ... ... бір көлемдегі жеріне жүргізілуі мүмкін.
Көлемін есепке алғанда жеке учаске ретінде қолдануға ... ... ... ... ... ... ... учаскесін ипотекалық несиелендіру және кепілхат бойынша келісім
шартқа сайкес кепілдікті ұстаушы ... ҚР ... ... ... ... жүргізүге рұқсаты бар банктер табылады.
Кепілдік беруші меншігіндегі кепілдікке қойылған ... ... ... салынатын ғимараттар мен құрылыстарда сол жер мен бір ... ... ... ... кепілдік беруші меншігіндегі кепілдікке ... ... ... ғимараттар мен құрылыстар кепілхатта қарастырылмығын
болса, онда сол келісім бойынша кепілдік ... ... ... ... ... мүлікті жүзеге ... ... ... жер иесі онда орналасқан ғимараттар мен құрылыстарды
пайдалануға қәжетті ... ... ... жер ... пайдалану құқығын
өзінде сақтайды.
Егерде ипотеалық несиелер ... ... өз ... ... ... ... ... да қәтеліктерге жол берілсе оның
иелігіндегі жер ... ... ... ... ... және де ... «қарыздың орнын толтыру» деп аталады[11, 29 б]
Кәсіпорын ... ... ... ... ... жалпы бірыңғай мүліктік комплекс ретінде кәсіпорынның өзі
табылады. Заңды тұлға ... ... ... ... ... және ... емес активтер, оның ішінде: ғимараттар мен
құрылыстар, құрал ... ... шикі ... мен дайын өнімдер,
талап ету құқығы, ... және т.б. ... мен ... да ... ... ... ... қойылған мүлігінің құрамына алынбаған
табыстары, сатып алған мүліктері, кәсіпорынның өз мүліктерін жақсартуға
жұмсаған қаражаттары, ... ... ... мерзімі аралығында
алған қарыздары да ... ... ... ... ... ... оның барлық активтері немесе баланс активінің бір бөлігі
де ... ... ... ... ... ... қою кәсіпорын
мүлкінің иелерінің толық келісімі немесе өкілетті органның шешімі ... ... Ал ... осы ... орындалуының бұзылуымен
ипотекалық келісім шарт жасалынған болса ол жарақсыз деп ... ... оның ... көлемінің жартысынан кем болмаған
сомадағы ақшалай қаражатпен қамтамасыз етілуі мүмкін.
Банкроттыққа ұшырап жатқан немесе ликвидациялау және ... ... ... ... жатқан кәсіпорынды ипотека бойынша кепілдікке қоюға
жол берілмейді.
Ипотекаға кепілдікке қойылған мүлік құрамы мен ... ... ... ... инвентаризациялау арқылы анықталады. Инвентаризация
актісі, бухгалтерлік баланс және ... ... ... мен ... ... ... қортындысы міндетті турде кепілхатқа тіркелуі
қәжет.
Егерде кепілхатта көрсетілген ... ... ... ... ... ... онда ... берушінің кәсіпорын мүлкінің құрамын
өзгертуге, сатуға, ауыстыруға, жалға беруге, ... ... және ... бар. ... бұл ... ... шарттың басқа да шарттарын
бұзбайды.
Тұрғын үй мен пәтер ипотекасының ерекшеліктері. Тұрғын үй ипотекасы
үй ... ... ... алу ... ... жөндеу жүргізу үшін, құру немесе
қайта құру үшін, берілген несиені қайтаруды ... ету үшін ... ... ... үй ... пәтер иесінің басқа да пәтері немесе үйі
болса және де ол ... ... ... мүшелерімен бірге өмір сүруі үшін
толық қанағаттанарлы ... және ... ... ... онда ол
ипотека объектісі бола алады. [12, 54 ... ... бір ... ... ... ... ... объектісі
болып табылмайды.
Ипотекаға тек қана кепілдікке берушінің мүліктік құқығындағы ... ... ... қойылуы мүмкін.
Тұрғын үй немесе пәтерде келісім және жәлгерлік келісім ... ... ... да ... ... шарттар негізінде онда тұрып
жатқан адамның тұрғын үйдің немесе ... ... ... одан ... негіз болып табылмайды. Басқаша ... ... жай ... ... ... ... басқа да келісімдер өз
күшінде қалады. Мұндай адамдар өздері орналасып алған осындай тұрғын немесе
пәтерлерді жеңілдіктермен ... алу ... ие ... ... несиелеудің шетелдік тәжірибелері
Ипотекалық несиелеудің практикалық дамуы мен ұйымдастырылуына әр
елдегі жағдайлар мен факторлардың бүтіндей кешені үлкен ықпал етеді.
Ипотекалық несиелеудің ... ... ... «қарапайым-ашық»
үлгі деп атауға болады. Бұл үлгі ... ... ... ... жүзеге асады. Осы үлгі бойынша ипотекалық банктерден алынған
клиенттерге берілген ... ... ... ... ... ... бөлігін қамтамасыз ету ретінде әрі қарай кепілзатты ... Осы үлгі ... ... ... - ... ... тұлғалардың минималды саны бойынша өткізіледі. Қарапайым үлгі арнайы
ипотекалық банктерде, сонымен бірге ипотекалық несиелеу бөлімдерін қамтитын
әмбебап ... ... 43 ... ... ... ... сипатына тоқталсақ, ипотекалық
ссудаларға ... ... ... ... өтініші банктің меншікті және
сырттан тартылған ... ... ... ... ... несиелер және т.с.с. есебінен қамтамасыз етіледі.
Қарапайым ашық үлгінің екінші бір принциптік ... ... ... ... ... ... елдегі несие-қаржы нарығындағы
жалпы жағдайға тікелей тәуелді болып ... Бұл ... ... ... ... ... активтеріне және ауқымына мәнді
әсер етеді.
Бұл үлгі негізінде ипотекалық несиелеуді ұйымдастыру, әсірісе қаржы
нарығы мен ... ... ... ... ... ... көптеген
елдерде іс жүзінде кеңінен таралған.
Қарастырылған үлгіден белгілі бір ... бар ... деп ... ... ... Кеңейтілген-ашық үлгінің өткізілуі
мемлекеттің нақты қатысуымен және оның екінші нарықта айналыста жүретін
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... нарықтың
кеңейтілген инфрақұрылымын құру жағдайында ғана қамтамасыз ... үлгі ... ... ... ... ... ететін
бағалы қағаздардың көбісі алдын-ала хабарланған табыс пен өтеу мерзімін
қамтитын болғандықтан ... ... ... ... бұл ... ... шегі бар. Осы үлгінің, сонымен қатар ... ... ... әсер ету ... де бар. Сол үшін ... үлгілерді кең қолдану,
экономикасы өте тұрақты елдерде ғана іске ... ... ... бұл үлгінің
дамуы АҚШ-та ... Осы ... ... ... үлгіні жиі
«ипотеканың американдық үлгісі» деп те ... ... ... ... ... ... деңгейі бар адам сол мезетте дайын тұрғын
үй алады. Ол адам тұрғын үй ... ... бір ... қолма-қол ақшамен
төлеп, қалған соманы – ипотекалық банктің ... ... ... төлейді,
олар алынатын қозғалмайтын мүлікті ... ... ... ... ... ала ... беріледі. Бұл несиенің
қайтарымдылығы қарыз алушының ... ... және ... ... ... әдетте 15-30 жыл барысында жүзеге асырылады.
Ипотекалық банктер, компаниялар салымдарды таза ... ... ... ... ... және ... қарыз есебінен
қаржыландырылады. Олар несиелерді береді және қызмет көрсетеді. Одан кейін
компания қозғалмайтын мүлікке өздерінің ... ... ... ... ... жоғары өтімді бағалы қағаздарды
шығаратын және ... ірі ... ... ... ... ... ... нарықта ірі салымшыларға, мысалы, әр түрлі
зейнетақы ... ... ... және ұсақ ... қағаздарды сатады.
Таза Үкіметтік ұйым ретінде 1936 жылы құрылған «Фенни Мэй» 1968
жылы жекешелендірілген және ... ... ... ... ... Мэй» корпорациясына өтті. Жекешелендіруге және сәйкес ... ... ... ... ... оның жарғысы АҚШ Конгрессімен
бекітіледі, ал оның жетекшілігі АҚШ Үкіметімен белгіленеді. Осы ... ... ... үшін ... банк мобилизациялайтын кез келген
басқа әдістері кедергі емес. Бұл нарықты ұйымдастыру үлгісі инвесторлардың,
басқа да ... ... ... ... және олардың қарыз
алушылардың қызығушылықтарын қорғаудың қосымша шараларын енгізеді.[14, 68
б]
Несиелерді сатып алу ... ... ... ... ... ... ... нақты ұйымдастырылуды және тек қана банктік
қадағалау органдары жағынан ғана емес, сонымен бірге қаржылық институттар
жағынан ... ... ... анықтайтын ипотекалық несиелеудің
барлық прцедуралары мен операцияларын стандарттауды талап ... ... ... ... несиелеудің негізгі экономикалық
көрсеткіштері*
|Банктер ... ... ... ... |
| | ... |мөлшерлемесі |
|АҚШ-тың ... |80-90% |15-20 жыл |3-4% ... | | | ... ... |50-70% |15-20 жыл |8% ... | | | ... ... |Берілгендер жоқ |3-20 жыл |Берілгендер жоқ|
|банктері | | | ... ... ... жоқ |15 ... ... ... жоқ|
|банктері | | | ... ... ... М.О. ... программы внедрения системы |
|ипотечного кредитования в Казахстане: механизм реализации, условия, |
|этапы”[]Банки Казахстана]] №6, 2009г., ... ... ... ... ... ... қатысуы
есебінен екі мақсат іске асады: біріншіден, тұрғын үй құрылысын мемлекеттік
қолдау мәселесі шешіледі, екіншіден, несиелік ... ... ... ... ... ... қол ... және олармен көрсетілетін қызметтердің көптүрлілігі, әр
түрлі қаржылық жағдайы бар жеке ... ... ... туралы айтады. Бұл ұйымдар қарыз ... ... үшін ... ... ... және орта ... ... азаматтар) несие алудың қолайлы жағдайларын қамтамасыз етеді.
Қарапайым-ашық және ... ... ... таза ... ... ... Олардың шектеулеріндегі
ақшаның сұраныс және ұсыныс көлемі мен балансы негізінен екі ... ... ... көрсеткіштермен реттеледі: қарыздар бойынша банктік
пайыздармен және екінші нарықта орналастырылатын, ... ... ... ... ... ... қатар
сақтандыру компаниясын қоса отырып, ипотекалық нарықтың барлық маманданған
қатысушыларының ... ... ... аударымдар
мөлшерлемелерімен.
Қазіргі кезде берілген үлгіні практикада қолдану ... ... ... ... елді ... ... жинақ жүйесі»
құрылған, ол жинақ механизмдерін нақты ... ... ... ... ... ... мен тұрғын үй жағдайын
жақсартуға ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің протекционизм механизмдерімен
сәйкестендіреді.[15, 34 б]
Тұрғын үй алғысы келетін ... ... үйді алу ... ... ... жыл ... арнайы қаржы-несиелік жүйемен өзара әрекет жасасады. Жиі
кездесетін бұл – тұрмыс құрмаған ... ... ... ... ... Өздерінің мүмкіндіктерінен шыға отырып, арнайы банктерге ... ... ... Schwabisch Hall және т.б. құрылымдарға
кіретін) болашақтағы тұрғын үй құнынан 45% ... ... ... ... Одан ... мемлекеттік дотация (тұрғын үй құнынан 10%-ға
дейін) және ... үй ... ... бөлігі үшін жеңілдік несиесін алуға
құқық алады. Бұл несиені өтеу ... 10-15 ... ... ... жинақ жүйесінің негізгі артықшылығы, оның шегінде
пайдаланылатын, несие жүйесі шеңберінде берілетін, банк есептейтін мақсатты
құрылыс ... және ... ... мөлшерлемелердің деңгейі,
автономды болып табылады және қаржы-несие нарығының ... ... ... ... ... ... ... оның шектеулігін көрсетеді,
яғни несиенің берілу көзі ретінде ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарды қолданылуынан
байқауға болады. Бұл жүйені пайдаланатын банктер мақсатты ... ... ... ... ... беру мүмкіндігі бар.
Келісім-шартқа отыру барысында салымшы-қатысушы қарыз ... ... Осы ... бойынша пайыздық мөлшерлеме, әрекет етудің барлық ... ... және ... тыс төмен – 4,5%-дан 8,5%-ға дейін.
Тарифке байланысты қарыздың мерзімі мен әрекет етуі 6,5 ... 18 ... ... және ... ... ... жағдай әсер етеді. Құрылыс
жинақ жүйесі барысында сырғанақ немесе ауыспалы ... ... ... басында-ақ калькуляцияның нақты негізі ұсынылады.
Жинақ кезеңі 2-10 ... ... ол ... ... ... ... түсіндіріледі. Жинақ кезеңінде салымға ... ... ... және ... беру ... ... шарттарына
байланысты 2,5%-4,5%-ды құрайтын пайыздық мөлшерлеме есептеледі.
Немістік құрылыс жинақ жүйесі келесі артықшылықтарды анықтайды:
- қаржыландыру капитал нарығына ... ... ... ... ... ... ... белгіленеді және өте
төмен болады, ... ... үшін ... ... жоқ;
- қарыз берушінің төлем мөлшері нақты басында белгіленеді;
- ... ... ... ... ... ... ... жинақ
жүйесінің шегінде, төлем мөлшері және жоғары ... ... ... ... ... ... іске асыратын төлемдер тұрғын үй секторының
үздіксіз дамуына алып ... ... ... көзі ... ... ... ... құрылыс жинақ жүйесін базалау екі ... ... ... жинақталған, қарыз алушының ай сайынғы төлемінің көлемін
қысқартатын және құрылыс, ... ... ... алу ... ... ... ... көбейтетін меншік капиталы;
- пайыздық мөлшерлеменің ауыспалығы нәтижесінде қарыз ... ... шегі ... ... ... ... ... қызмет көрсетеді. Егер меншік капиталдың үлесі жоғары
болса, онда тек қозғалмайтын мүліктің бір ... ғана ... ... ... ... ретінде қызмет көрсетеді. [16, 38 б]
Германияда құрылыс жинақ ... ... ... ... ... ... үй құрылысына сый ұсыну жолымен меншік капиталын жинақтауды
ынталандырады. Салымшының ынталандыру ... ... ... ... ... ол сый ... жолымен ынталандыруды таңдаса, онда жинақ үшін максимум
мөлшерінде 300DM ... ... ... ... 1600DM ... ... ол мемлекеттен қосымша 10% алады. Бұл сыйлар табыстың нақты шегінің
көтерілмеуі жағдайында ғана ұсынылады.
Бұл ... ... ... шектері көтерілмеген жағдайда ғана
ұсынылады (тұрмыс ... үшін – ... және ... ... үшін ... DM). Бұл ... салымшының, әлеуметтік қамсыздандыру шығындары
ретінде табыстан өзінің жинағының бөлігін санауға мүмкіндігі бар.
Мемлекет үшін ... ... ... ... ... елдегі тұрғын үй мәселелерін шешу жауапкершілігін ... ... ... және ... ... ... мемлекет үшін тұрғын үйге меншікті құру, жалға пәтерлерді ... ... ... ... ... ... тиімділікті
байқауға болады.
- мемлекет халық шаруашылығының тұрақтылығына ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
берушінің нақты төлемдерін қосу көмегімен, бір уақытта олардың
салық салуын есептей отырып ынталандырады.
Американдық және ... ... ... ... ... олар
екеуі де таза банктік болып табылады. Олар құрылысты ... ... ... байланыста емес. Инвестициялық-құрылыс
компаниялары әдетте, дайын тұрғын үйді сату ... ... ... ғана ... шегінде қалыптасқан азаматтардың қаражаттарын алады,
ал бастапқы сатыларда ... ... ... ... [10, 40 ... ... ... мен немістің құрылыс жинақ ... ... өте ... ... мүлікті кепілге қоя отырып,
несиелерді рәсімдеу процедуралары және осы ... өтеу мен ... ... табылады.
Қазіргі уақытта ипотекалық несиелеу ... ... және ... ... Азия аумағында, әсіресе Малазияда жақсы дамыған.
Малазияның ипотекалық ... ... атты ... ... ... ... дами ... Оның құрамына Малазия
банкісі (20%), қаржы ... (19,5%), ... ... ... ... ... ... қазіргі уақытта 40 млн. АҚШ ... Бұл ... ... рөлі – ... ... ... ... несиенің ұзақ мерзімімен және тұрғын үй сатып
алушыларға ... ... ... ету ... ... ипотекалық несиенің процесі екі этапқа ... ... ... ... ... б) үй құрылысының толық ... ... үй ... үшін ... үй ... ... 2-3 ... аралығы
болатын несие ұсынады және де тұрғын үй салушы ашық ... ... ... ... ... ... аяқталмаған тұрғын үйді алдын ала
сатуды және үйді ... ... ... қаржыландыруды жүзеге асырады.
Құрылыс аяқталғаннан кейін ипотекалық несиенің секьюритизациясы ... ... ... ... 70% - 80%-ға ... ... және 20-25 жыл ... несиелендірудің орташа аяқталуы жатады.
Сонымен қатар негізгі қарыз сомасы қарыз алушының табысынан ай ... ... ... керек және міндетті түрде жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... максималдық мөлшері 9% құрайды.
Тұрғын үйді ипотекалық несиелеу барысында несиелік тәуекелдерді
сақтандыру жүйесін құрудың мақсаттары:
- орта және одан да ... ... бар ... үшін ... ... несиесіне қол жетімділікті көтеру;
- несиелік ұйымдардың тәуекелін төмендету;
- ипотекалық несие ... ... ... ... ... стандарттарды және талаптарды енгізгені есебінен несиелік
тәуекелдерді төмендету, оларды ұсыну және қызмет көрсету;
Несиелік тәуекелдерді сақтандырудың негізгі шарттары:
- ... ... ... ... ... ұсыну және
қызмет көрсету;
- несиелік мерзім аяқталғанға дейін сақтандыру шартын бұзу мүмкін
емес;
- несиені өтемеу ... ... ... ... ... ... ... құнына әсер ететін негізгі факторлар:
- сақтандыру төлемдердің жиілігі – жыл ... ... ... ... ... – жыл ... ... несиелер бойынша
кеткен шығындардың орташа пайызы, олар бойынша сақтандыру сыйақысы
төленеді;
- капитал құны – ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге кеткен шығындар – сақтандыру құнына
қосылатын барлық ... ... ... ... ... ... қарыз алушылардың несие
қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... ... және ұлттық дәстүрлердің даму ерекшеліктерін жан-
жақты ескеру қажет. Израиль ... бола ... онда ... ... бар, ... өсім үшін ... әлеуеті бар, шағын
қамсыздандырылған ... ... ... ... ... ұсына алады. Әрбір
жас жұбайға өмірінде бір рет олардың ипотекалық несиесінің бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ... қарыз
алушыларды мемлекет тарапынан ұқсас қолдау болатын болса, онда ол ... ... және ... ... жақсартудың күшті факторы
болушы еді.[17, 47 б]
Прагма (USAID) корпорациясының мәліметтері ... ... ... ипотекалық несиелеу көлемі жиынтық ішкі ... ... ... аспайды, ал Ресейде қазіргі кезде ол 0,1%-ды құрайды.
Төмендегі кестедегі мәліметтер, ҚР үшін де ... ... ... ішкі ... % түрінде ипотекалық несиелеу*
|Елдер | | ... |65 | ... |57 | ... |53 | ... |27 | ... |26 | ... ... |2015 жылы ... үшін |
| | ... топ ... |8 |2009 жылы ... үшін |
| | ... ... |7 | ... |5 | ... |2 |2007 жылы ... үшін |
| | ... ... көзі: Бисенова М. “Состояние и перспективы развития ипотечного|
|кредитования населения в ... ... ... №1, ... ... ... ішкі ... % ... ... несиелеу Голландияның үлесіне
65%,Ұлыбританияға 57%, Германияға 53%, және т.с.с. Қазақстанның үлесіне 2%
тиесілі.
АҚШ-та 20 ғасыр басында ... ... ... дамыту арқылы елді
қаржылық дағдарыстан шығаруға ... ... ... бұл ... қаржы ресурстарын тарту мақсатында, құрылымдық өзгерістер ... ... Ең ... ... үй иелерінің корпорациясы кұрылып, 20
мың доллардан аспайтын тұрғын ... ... ... ... алу ... жылдық кезеңге екі млрд. доллар салынған, осының есебінен ... ... үй ... ... ... ... ... мерзімін созуға
мүмкіндік алды. Содан кейін ипотекалық несиелерді сақтандыратын Федералды
тұрғын үй әкімшілігі ... ... - ... несиенің Федералды
ұлттық ассоциациясы - Фэнни Мей (Federal National Mortage ... 22 ... ... ... ... салуды кешенді қаржыландыру үшін банктердегі
халықтардың жинақтарын қамтамасыз ететін ипотекалық жүйе 100 ... ... ... ... банктер (Германия) және екінші деңгейдегі ұйымдарының (АҚШ)
несие ресурстары үлгілеулерінің тәуекелдеріне ... ... ... |АҚШ ... |Ипотекалық банк ... ... ... ... ... кредиторлар |
|Қаржылық ... ... (MB) ... ипотекалық |
|инструмент | ... (MBS) ... түрі ... ... балансындағы |
| ... ... ... ... |
| | ... ... үлестірілуі: ... ... ... ... ... | | ... мерзімді |Ипотекалық банк-эмитент |Инвестор ... ... | ... ... ... ... | | ... ... ... эмитент активіне |Несие институтының банкрот |
|кредитор-банктің |басымдылықты құқықтық талабы |болуы несие беруші ... болу |бар ... ... жоқ ... | | ... ... банк-эмитенті |Үшінші жақтан қызмет |
| ... ... ... ... (Фэнни Мэй) |
|Несие сапасы |Заңмен анықталады (LTV — 60%)|Заңмен анықталуы міндетті |
| | ... ... ... |Көп ... ... соңында |Көп жағдайда: амортизация |
|төлеу | ... ұзақ ... ... ... |Көп жағдайда: жыл сайын |Көп ... ай ... ... | | ... ... Van Order, Robert. The ... and ... of American |
|Secondary Mortgage Markets, With Some ... for ... Markets. ... Journal of Housing Research. Vol. XVI. P.16-31. ... ... ... жүйені дамыту үшін заңды ... ... ... Республикасының нарықтық қатынастарға өтуі ипотеканың дамуына
әсерін тигізіп, біздің ... ... ... ... ... Қазіргі уақытта, орташа ... ... ... ... ... мөлшері табыстарының мөлшерінен аз болып
отыр. Ал, бұл ақша қаражаттарын корландыруға мүмкіндік береді. Көбінесе бұл
қаражаттар банктердегі ... ... ... ... ... сатып алу
арқылы сақталады.
Ипотека - дамыған елдердегі қаржылық операциялардың кең ... ... ... ... көп ... ... тұрғын үй салуды ипотекалық
несиелеу банктің өтімді активтерінің бірі болып ... ... ... ... ... әртүрлі болады, бірақ негізінен америка
және неміс елдерінің ... ... ... келесі кадамы несие сомасы шегіне сәйкес келетін тұрғын үй
іздеу. Тұрғын үйді өзі ... ... ... ... ... ... байланысты, қазіргі кезде, дамыған елдердің кез-
келген бөлігіндегі тұрғын үй нарығын зерттеп білу көп қиындық ... ... ... ... ... өте жоғары дәрежеде болып отыр.
Кесте 4
Дамыған елдердегі ипотекалық несиелердің жіктелуі
|Несиелер ... ... ... ... ... |облигацияларына |субъектісіне ... | ... ... |
|Жер учаскелерін |Сақтандырылған |Алғашқы нарыққа |Үй ... ... ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... ... |Екінші деңгейдегі |Мердігерді ... ... ... ... |
| | | ... ... ... да | | ... ... | | ... |байланысты | | ... емес | | | ... | | | ... | | | ... ... Бисенова М. “Состояние и перспективы развития ипотечного ... ... в ... Казахстан”[]Аль Пари]] №1, 2008г., |
|с.50-54. ... ... ... ... қозғалмайтын мүлікті сатып
алуғаберілген несие ... ... ... де, оны ... ... Бұл жағдайда қозғалмайтын мүлікке заклад актісі ... ... ... ... ... салыстырғанда икемсіз болып
саналады.[19, 53 б]
Кесте 5
АҚШ және ... ... ... бойынша статистикалық мәліметтерді
салыстыру (2000ж. бойынша)
(млрд )
|№|Атаулары |US |EU ... ... ... ... ... |3 751 |2 700 ... ... ... |53% |36% ... MBS (АҚШ) және ... ... ... |
| |(ЕуроОдақ) көлемі | | ... ... ... ... ... |54% |19% ... ... ... |29% |7% ... иеленушілердің үлесі |66% |63% ... ... ... ... саны ... | |н |н ... ... | |н |н ... |7 055 |7 470 ... ... Hardt, Judith, and David Manning. European Mortgage markets: ... funding and future ... OECD. 2000. June. Eurostat, |
|OECD, MBAA, EMF. ... MBS, ... Мэй", ... Мак", "Фанни Мэй" бағалы қағаздар ... |
2 ... ... ... ... НЕСИЕЛЕУІНЕ ТАЛДАУ (БТА
БАНК АҚ ТӘЖІРИБЕСІНДЕ)
2.1 Коммерциялық банктердің ипотекалық несиелеу механизмін бағалау
Бүкіләлемдік қаржы дағдарысының ТМД елдері ... ең ... әсер етуі ... ... ... нарықтық жағдайларға толық
өткендігін, ғаламдық қаржы жүйелерімен тығыз байланыстылығын көрсетеді.
Мұның бір себебі осы ... ... ... екінші деңгейлі банктер
өздерінің қаражаттарының негізгі бөлігін әлемдік қаржы ... ір ... ... ... ... ... экономика сұранысын
қанағаттандырып отырды. Ал дағдарыс орын ала сала аталған шетелдік банктер
дереу несипе беруді азайтты, немесе мүлдем ... ол ... ... ... яғни ... ... ете бастады және олардың да несие
пайызы өсіп кетті. Осының салдарынан отандық банктерде қаржы тапшылығы орын
алып, қаржы ... ... ... 29 б]
Бұл жағдай өз істерін енді бастап келе жатқан кәсіпорындарға, құрылыс
компанияларына, жалпы экономика салалары мен халыққа ... ауыр ... ... себебіміз салдары бүгінгі күнге дейін жалғасып отырған ... ... ... ... баяулауына, жұмыссыздық деңгейінің
өсуіне, елдің тұрмыс жағдайының ауырлауына, көптеген өз ... ... ... ... ... бір ... ... еліміз
экономикасы алдыңғы жылдардағыдай қарқынды әрекет ете алмауына алып ... ... ... ... келтіру үшін ендігі жерде ұлттық
экономиканы әлемдік ... ... ... ... ... ... ... шикізаттық бағытынан
арылу, өңдеу өнеркәсібін дамыту, банк жүйесін одан әрі ... ... Банк пен ... ... деңгейлі банктердің өзара ықпалдастықпен
қызмет етуін ұйымдастыру болып табылады.
Әлемдік қаржы нарықтарындағы және ... ... ... 2009 ... екінші жартысындағы қолайсыз жағдайлар еліміздің
басшылығынан ... ... және ... ... ең ... ... ... етті. Әлемдік экономикадағы қазіргі ахуалдың
маңыздылығы елдің өсіп отырған дағдарысқа ... ... ... ... ... дағдарыс үрдістерін игеру және ... жол ... үшін ... ... ... ... ... G-20 елдері көшбасшыларының саммиті бұған жарқын мысал
болады, онда әлемдік жетекші экономикалық державалар (олардың ... ... ... байлықтың 85 %-ын құрайды) жаһандық экономикалық дағдарыстан
шығу жөніндегі жоспарды бірлесіп әзірлеуге ұмтылды.
Үкіметтің дағдарысқа қарсы шараларының ... ... ... ... Іс ... ... ... экономикалық жағдайда Үкімет
дамудың алдын алатын ішкі ресурстарды жұмылдыру саясатына көшеді.
Қосымша тұрақтандыру шаралары шеңберінде бюджеттік шығыстарға қосымша
Қазақстан ... ... 19 ... АҚШ ... ... ... алады: Ұлттық қордың қаражаты есебінен (10 млрд. АҚШ ... ... ... (4 ... АҚШ долл.), жаңа Салық ... ... ... ... азайту (4 млрд. АҚШ ... және ... ... құру (1 ... АҚШ ... ... қаражаты мыналарға жұмсалатын болады:
1) қаржы секторын тұрақтандыруға (4 млрд. АҚШ долл.);
2) развитие жилищного сектора (3 млрд. АҚШ долл.);
3) шағын және орта ... ... (1 ... АҚШ долл.);
4) агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға (1 млрд. АҚШ долл.);
5) серпінді инновациялық, индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды
іске ... (1 ... АҚШ ... ... бұл шамамен елдің ЖІӨ-сінің 20%-ын құрайды.
Қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін ... ... Банк пен ... бес ... ... ... Қаржы секторын тұрақтандыру
• Жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды шешу
• Шағын және орта бизнесті қолдау
• Ауыл шаруашылығын дамыту
• Серпінді инновациялық, индустриялық және ... ... ... ... Үкіметтің ағымдағы жылдың қазанындағы кеңейтілген
отырысында сөйлеген сөзінде «маңызды міндет – бұл біздің еліміздің ... ... ... ету» деп атап ... басшысы Ұлттық инвесторлар кеңесіндегі өзінің баяндамасында
атап ... ... ... азаматтары, кәсіпкерлер мен инвесторлар
Қазақстанның банк жүйесі қалыпты ... ... өз ... және ... орай ... сенімді болуға тиіс.
екінші жағынан банктердің акционерлері өз банктерін нығайтуға ақша салуды
жалғастыруға ... ... ... бар ... ... ... ... жинақтарды пайдаланатын болады, егер қарсы қозғалыс болса ғана
үкімет ... ... ... ... ... Бұл ... ол ... айналасында алыпсатарлық жасамауы қажет, бұл бюджеттің ақшасы, яғни
халықтың ақшасы және олар жағдай тұрақтанған ... ... ... ... 41 ... ... банк жүйесін қолдау жөнінде қосымша шаралар
қабылдауға ниет ... ... ... ... ... ... және
сауықтыру жөніндегі шараларын іске асыратын негізгі арна ретінде ... ... ... ... ... ресурстар есебінен
қаржыландырылатындықтан және осылайша, банктердің қаржылық мүмкіндіктеріне
тікелей байланысты ... оны одан әрі ... үшін ... ... ... Республикасы экономикасының тұрақты дамуы екінші деңгейлі
банктердің осы салаға жұмсаған несиелік ресурстарының көлемімен анықталады.
Бұл қазіргі несиелеу ... даму ... ... жүйе ... ... ... ... жүйесінің басқа элементтеріне
қарағанда экономиканың дамуы үшін банк ... ролі мен мәні ... ... банк активтерінің шамамен 60%-ын банктік емес заңды
тұлғаларға ... ... ... Осы ... ... олар АҚШ ... банк жүйелерімен бірдей болып табылады.[22, 54 б]
Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайын сипаттай келе, банктерде
«қысқа мерзімдегі ... ... ... атап өту ... Ал,
экономиканың нақты секторына 2-3 жіне одан да ұзақ мерзімге несие қажет.
Осылайша, нақты ... ұзақ ... ... ... ... ұзақ ... несиелік ресурстардың болуына тікелей тәуелді.
Бүгінгі күні орта және ұзақ ... ... ... ... ... ... ресустық базасы экономиканың нақты секторының сұранысын
толық қанағаттандыра алмай отыр. Өз ... ... ... ... ұзақ ... несиелеудің болуын білдірмейді. Жалпы соңғы 5 ... ... ... ... нақты секторға берген несиелердің
жіктелуін келесі кестеден көруге болады:
Кесте ... ... ... ... ... |2008ж млн. |2009ж млн. |2010ж |
| |т. ... |т. ... |млн. т. |
| | | ... ... ... ... |
| | | | | |100 ... ... ... ... |700114|90 |602 247 |
|секторға | | | | |90,9 ... ... |19338 |2,8 |28627 |3,6 |16017 |
| | | | | |2,6 ... валютасында |42053 |6,2 |41384 |5,2 |44206 |
| | | | | |7,3 ... ... ... ежегодник, Алматы – 2010 г. |
Бұл кестеде барлық несиелердің ... ... ... ... үлесі 90-93% екенін көруімізге болады. Яғни, несие банктер
табысының ең көп ... ... ... ... ... қызметіне тікелей әсер етеді.
Жылдан-жылға беріліп отырған несиелер күрт өсіп отырған, соның ... ... ... өсу ... ... ... несиелердің өсу
қарқынынан жоғары болып табылады. Бұл елімізде несиелердің дамуына ... ... ... ... ... ... ... несиелердің ішінде теңгемен берілген
несиелердің өсу қарқыны ... ... ... ... ... несиелердің ұлесі әлі де көп болып отыр.
Ипотекалық несиелеу – ең төменгі тәуекелді ... ... ... ... ... басым бөлігі қарыз алушы мен
инвестордың басында болады. Банк әр түрлі ипотекалық ссудаларды ... ... ... ... ... тәуекелін төмендетеді. Бірақ та
бұл, тек қарыз алушының несиелік қабілетін бағалауды және ... ... ... жүргізуді қажет етеді. Ипотекалық несиелеудегі
тәуекелді төмендетуге ссудалардың ... ... ... ... мүлікпен жасалатын операциялар басқа несиелік операциялармен
салыстырғанда біршама ... ... ... ... ... несиелеу
сөзсіз банктік қызметтің перспективалық бағытына жатады. Ипотекалық банк
біршама тұрақты және ... ... ... ... ... да, ондай тұрақты банктердің банктік жүйеде көп болуы ... ... ... ... ... ... түседі.
Тұрғын үй ипотекалық несиесін беруші екінші деңгейлі банктерді және
жаңадан құрылыған мамандандырылған “Тұрғын үй ... ... ... АҚ ... емес ... ... құрылтайшылығымен ашылған ипотекалық
компаниялар жатады.
Қайта қаржыландырушыға “Казақстан ипотекалық компаниясы” АҚ ... ... ... үй нарығын бюджетен тыс қаражат көздері есебінен
қаржыландыруды жүзеге асыруда және ... ... ... маңызды
рол атқаруда.
Мұндағы қайта қаржыландыру механизмі былай болып келеді. Несие беруші
ипоткеалық несиені береді. Салынған мүлік ... ... ... және ол ... ... және ... мәміле жасауға қатысты
құқытарды мемлкеттік тіркеумен бірге, сондай-ақ ипотека объектісімен қоса
несие берушінің ... ... ... ... ... ақшалай
қаржаттарын құяды. Инвестициялық декларация бойынша аталған қордың сенімді
жетекшісі (немесе ... ... ... ... ... актіні сатып
алуға жұмсалатыны туралы көрсетеді. Арнайы қордың сенімді ... ... ... ... ... ... ... есебінен
несие берушілерден салынған мүлік актісін сатып алады.
Салынған мүлік бойынша құқықтардың сенімді басқарушыға өтуі ... ... ... ... және оған ... ... мүлік актісіне
байлансты құқықтарды беру, өз кезегінде ... ... ... ... ... ... құқықтардың өтуін сипаттайды. Сенімді
басқарушы (немесе басқарушы компания) ипотеканы мемлекеттік ... ... өзін ... ... ... тіркеуді талап етеді.[24, 96 б]
Ипотекалық нарықтың дамуына күш беретін жаңа ... ... ... ... біріншіден Ипотекалық несиелерді кепілдендіру қорын, несиелік
бюро және ұлттық аумақта ипотекалық сақтандырумен ... ... ... ... ... несиелерді сақтандыруды:
Ипотекалық несиені сақтандыру қоры және коммерциялық банктердің тапсырмасы
бойынша сақтандырушы компаниялар ... ... ... ... ... нарығының операторларына (қатысушыларына) мыналарды
жатқызуға болады: [25, 23 ... ... ... ... бар ... ... ... бағдарламасы бойынша және онымен бірге серіктес-банктер
ретінде ... ... ... ... ... бар және ... бағдарламасы бойынша
жұмыс жасайтын несиелік мекемелер.
Жалпы еліміздегі бүгінгі ... ... ... ... ... суреттен көре аламыз.
Сату және сатып алу ... үй ... үй ... ... ... ... құқық Ақшалай қаражаттар
Ипотекалық облигация Ақша қаражататры
1 сурет – Қазақстандағы ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... талаптары туралы шынайы мәлімет алу
мақсатында несие алушыны бастапқы тексерудің ... ... Банк ... алушы түлғаға бастапқы ... ... ... ... беруге міндетті емес. Несие алушының төлем
қабілеттілігі мен ... ... ... ... толық және
шынайы болған жағдайда ғана банк несие беруі ... ... ... ... талаптары туралы толық мәлімет алуы қажет (өзіне алатын
кұқықтық және ... ... ... ... ... ... ... қойылатын мүлікті мемлекеттік тіркеу және т.б.)
Кесте -7
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеудің көлемі
(млн. тенге.)
|Көрсеткіш |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... ... |543 274 |459 434 |604510 ... қатар жылжымайтын мүлік кепілі |489 517 |388 976 |497 058 ... ... ... үй ... алуға |53 757 |70 458 |107 452 ... ... ... | | | ... ... ... ежегодник Казахстана / Под.ред. Б.Т. Султанова ... ... ... по ...... 2010 г. ... кестеден және суреттен көріп отырғанымыздай еліміздегі
ипотекалық несиелеу көлемі 2008 ... ... ... ... ал 2009 ... орын ... ... қаржы дағдарысы салдарынан біршама төмендегенін
байқаймыз. Оның ... ... ... ... ... орын алуына
байланысты жылжымайтын мүлік және тұрғын үй нарығында бағалардың төмендеуі,
ипотека алуға сұраныстың ... ... ... ... және ... банктердің ипотекалық несие беруге деген ынтасының ... ... ... ... Президенті Н. Ә. Назарбаевтың 2009 жылдың
көктемінде «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси ... ... ... ... ... ... ... үй құрылысы біздің
экономикамызды дамытудың жаңа ... ... ... ... ... ... Президентінің Жарлығымен 2008 жылдың 11-
маусымында 2009-2011 жылдарды Қазақстан Республикасында ... үй ... ... бағдарламасы, сонымен қатар 2008 жылдың ... ... ... оның ... асуы ... ... ... [26, 4 б].
Бүгінгі күні тұрғын үй құрылыс секторын дамыту тенденциясы белсенді
бола бастады. Бұл ... ... ... ... ... үй құрылысының мемлекеттік бағдарламасын тиімді жүзеге ... ... 2008 ... ... ... 12 млн. ... метр енгізу
жоспарлануда. Қазақстан Республикасының статистика Агенттігінің мәліметтері
бойынша 2009 жылы ... жеке ... ... ... мен
кәсіпорындарына және халыққа тұрғын үйдің жалпы алаңының 5 млн. шаршы ... ... ... ... ... ... ... үйді пайдалануға беру динамикасы 3 суретте көрсетілген:
Мынаны айтып кеткен жөн, Қазақстан Республикасы тәуелсіздік ... ... үй ... ... ... ... болды. Астана
қаласындағы құрылыспен қатар республиканың аймақтарында тұрғын үй құрылысы
белсенді дами бастады (5-кесте). Кестеде ... ... ... жылы ... коммуналды тұрғын үй көлемінің жалпы ... ... ... (11%), ... ... (10%), ... Қазақстан
(9,5%), Қостанай (9,1%), Оңтүстік Қазақстан (6,9%) ... және ... (6,6%) және ... ... органдарының несиелеу үлесінде
Алматы (201%), Астана (12%) қалаларында және ... ... ... (8,9%), ... ... (8,6%) облыстары алады [22, 8-9б.].
Қазақстан Республикасында тұрғын үй ... ... ... ... ... ... 2009 жылы коммуналды тұрғын үйдің
жалпы алаңының 160,3 мың ... ... ... ... немесе 121,7 %
қарастырылған жылда енгізілді.
Сурет 3 – 2007-2010 жылдарға ... ... үйді ... ... ... ... ... под ред. Султанова. Алматы, 2010-73-
78с. 264-270с.
2009 жылы Республиканың барлық аудандарында тұрғызылған тұрғын ... ... ... 2008 жылы деңгейден 2 есе көбейді. Сонымен бірге
маңызды өсу ... (2,8 есе), ... (2,3 есе), ... (2,1 ... Оңтүстік Қазақстан, Павлодар (2 есе), Ақмола, ... ... (1,8 есе), ... ... (1,7 есе) ... ... және Алматы қалаларында өсу 2.2 және 1.7 есе байқалды.
Кесте 8
2008-2010 жж. Қазақстан ... ... ... мың ... метр
тұрғын үйді пайдалануға енгізу
| |2008 |2009 |2010 |
| ... ... ... ... |барлығы |Пайыз |
| | ... | ... | ... |
| | ... | |жылы | ... ... |2591 |122,7 |5041 |184,2 |4721 |93,6 ... | | | | | | ... ... |56 |143,6 |102 |183,1 |109 |106,8 ... облысы |102 |110,9 |290 |279,5 |264 |91 ... ... |146 |109,8 |263 |181,3 |220 |83,6 ... облысы |304 |159,2 |430 |139,0 |397 |92,3 ... ... |140,2 |202 |168,2 |193 |95,5 ... ... |81 |29,67 |164 |201,5 |176 |107,3 ... ... |141,6 |174 |145,6 |170 |97,7 ... |136 |367,6 |233 |211,7 |207 |88,8 ... |49 |140 |113 |227,4 |103 |91,1 ... |92 |124,3 |136 |148,4 |143 |105,1 ... | | | | | | ... |168 |137,7 |228 |130,4 |209 |91,6 ... | | | | | | ... облысы|57 |123,9 |109 |197,5 |117 |107,3 ... |62 |144,2 |117 |181,3 |97 |82,9 ... | | | | | | ... |382 |121,7 |756 |199,6 |560 |74,1 ... | | | | | | ... қаласы |421 |161,3 |1108 |212,0 |1210 |109,2 ... ... |311 |106,5 |616 |173,8 |546 |88,6 ... ... ... С.Ж. ... ... продукций |
|: проблемы и пути их решения: ғыл. канд. дис. автореф.- Алматы, ... ... ... үй ... қалыптастырудың негізгі тенденцияларын
талдау рыноктық қатынастарды ... үшін елде ... ... ... ... Солардың негізінде тұрғын үйге қызмет
көрсетуді басқару жеке компанияларға өтуі, ... ... ... ... ... ... азаюы, аз қамтамассыз ... үшін ... үй ... компенсациялар беріледі.
Қазіргі кезде тұрғын үй рыногының деңгейі және ... ... ... әсер ... маңызды факторларының бірі болып табылады.
Елдің экономикасы мен ... ... ... ... үй ... ... салаларының қалыптасуының тиімділігін қамтамасыз
етеді. Тұрғын үй рыногының қалыптасуы жаңа ... ... ... ... ... пайдалануын жақсартуға ынталандыру әсерін тигізеді. Сондықтан
тұрғын үй рыногының үлесі қоғамның ... ... ... ... ... ... ... саласын даму болашағында әлеуметтік
бағдарламасын және ғылыми-техникалық прогресті даярлауда қажетті жағдайлары
болып ... ... ... агентігінің мәліметтері бойынша
Астанадағы тұрғын үй құрылысын ... ... ... мен ... инвестициялары пайдалануда. Ал Алматы қаласы бойынша
құрылысты қаржыландыруға негізінен халықтың қакржаттары мен ... ... ... ... ... ... қаласы бойынша құрылысты
қаржыландырудың белсенділік танытуы, ондағы халықтың екі еседен ... ... ... ... ... ... банктердің жеке тұлғаларды
несиелеуі күрт төмендегенін көре аламыз. Оның басты себебі ... ... ... қаржы дағдарысы жағдайында орын ... ... мен ... ... ... беруге ынтасының төмендегенінен
көреміз. Осыны ескере отырып, бүгінде мемлекетіміз халыққа ипотекалық несие
беруді «ҚИК» АҚ және АҚ «Тұрғын үй ... ... ... ... өз ... ... Бұл ... жылдардағы еліміздің жүргізіп отырған экономикалық
саясатына және елімізде орын алып отырған ... ... ... [25, 25 ... ... ... ... келешекте жеке тұлғаларды ипотекалық
несиелермен қамтамасыз ету одан әрі дами береді деп сеніммен айта ... ... АҚ мен ... АҚ ... несиелеу қызметіне талдау
Ипотекалық кредит беру – тұрғын үй саласына инвестициялар тартудың ең
тиімді тәсілдерінің бірі. Дәл осы ипотека ...... үй ... ...... және пайдалы жұмыс істеу, құрылыс кешенінің -
өндірісті ырғақты жұмыспен жүктеу және халыққа ипотекалық несие беруді кең
қолдануға жәрдемдесетін ... ... ... ... ... ... береді.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының № 469 ... ... 20 ...... Ипотекалық Компаниясы» (ҚИК)
құрылды. ... ... ... негізгі мақсаты – қаржы
рыногында «несие алу» жолымен ипотекалық несие берген екінші ... ... ... сондай -ақ ипотекалық облигациялар шығару
және ... ... ... ... инвестиция тартуды жүзеге асырады.
«Қазақстан Ипотекалық Компаниясы» өзінің қызметін 2001 жылдың 2-ші
жартысынан ... ... ... ... «Қазақстан Ипотекалық Компаниясы»
қызметі ипотекалық несиелеу нарығында ... ... ... мен ... лицензиясы бар ұйымдарды біртұтас жүйеге біріктіруге мүмкіншілік
береді.[14, 68 б]
АҚ «ҚИК-ның» қызметінің негізгі түрлері ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген ипотекалық түрғын ... ... ... ету ... банк – ... ... алу және осы
талап ету қуқығымен қамтамасыз етілген облигацияларды сондай-ақ бағалы
қағаздарды ... ... ... нарығында Компания арзан қаражат көзі
болып табылады және ипотекалық бизнесті ... ... көзі ... рөлі – ... ... ... мен ... денгейде
ипотекалық несие беру емес, екінші қайталама ипотекалық ... және ... ... ... ... бірі – ... берілуі мен оның
қайтарылуы шетел валюталарға қатыссыз, тек ... ... ... ... бағдарламасы бойынша берілетін несие ... ... ең ... ... ... және несие
мерзімінің ұзақтығымен ерекшеленеді.
Қазіргі кезде Қазақстан Ипотекалық компания ... ... емес ... ... ғана ... отырып кредитор өз
банктерін қаржыландырады.
ҚИК ... ... ... ... ... ... ... несиелеу жағдайларының женілдеуіне мүмкіндік жасады. ... ... ... ... ... 3 жылдан аспайтын мерзімге береді, ал
теңгемен несие бойынша сыйақы ставкасы жылдық 28% - ға жетті. 2009 ... ... ... 20 ... ... ... ал сыйақы ставкасы жылдық
12 % - ға дейін азайды.
Нәтижесінде ... ... ҚИК ... тартылатын мемлекеттік емес
қаржыландыру көздерін ғана пайдалана отырып кредитор – ... ... ... ішінде ҚИК 500 млн. ... ... ... шығарылымен орналастырды. Сонымен қатар, ҚИК
қаржылық агенттік мәртебесін бірінші ... ... ... өзі ипотекалық
облигациялардың инвестициялық тартымдылығын арттыруға мүмкіндік береді.
Қазіргі кезде ҚИК-тің жарғылық капиталы 2,5 млрд. теңгені ... ... ... ... ... беру ... ... үшін
ипотекалық несиелер бойынша талап ету құқықтарын ... алу ... ... ... ... ... ҚИК ... мақсаты болып
табылады. Осыған байланысты ... ... І – ... нарықта
коммерциялық банктермен жұмыс істейді, ал ІІ – ... ... ... ... яғни ІІ – ... банктерден
стандарттық ипотекалық несиелерді және осы несиемен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несие бойынша екі ... ... ... 1 – ... ... 124 ... 12 13 1 ... 9
10
5 6
8
7
Сурет 4. ... ... екі ... жүйесі
І – деңгейлі нарық
1 — тұрғын үй үшін ақша құралдарын тапсыру;
2 — тұрғын үйге меншік құқықтарын тапсыру;
3 — ... ... ...... ... — қарыз алушының өмірін және кепілдегі мүлікті сақтандыру;
10 — ... ... ... ... ... ... ... — кепілдегі мүліктің тәуелсіз бағасы;
12 — ипотеканы тіркеу және жылжымайтын ... ... іс ... — қарыз алушы өзінің міндеттерін орындамаған жағдайда кепілге берілген
мүлікке
ІІ – деңгейлі нарық
5 — Ипотекалық ... ... ... ету ...... ... үшін ақша ... — ипотекалық облигацияларды орналастыру;
8 —ипотекалық облигациялар үшін ақша құралдары.
ҚИК инфляцияның, инвесторлар маржаларының, ҚИК ... ... мен ... ... ... ... ... котталған мөлшерлеме бойынша талап ету құқығын сатып
алады. Қызметтің барлық кезеңінде ... ... ... азаю
жағына қарай өзгеріске ұшырады. Мәселен, 2009 жылы баға ... 14%-ды ... ... ... ол ... ... қатысуымен ипотекалық несие беру ... 14 банк ... ... ... ... ... асыратын 3 ұйым жұмыс
істейді. ҚИК-ның ... ... ... ... беру ... қызметін жүзеге асыратын АҚ «Центр Кредит» банкі, АҚ «БТА» ... ... ... АҚ ... АҚ ... АҚ «Цеснабанк», АҚ
«Темірбанк», АҚ «Қазақстан Халық Банкісі», АҚ «Казкоммерцбанк», АҚ ... ... АҚ ... АҚ ... ... » ... АҚ
«Валют-Транзит» банкісі, АҚ «БТА» банкісі, сияқты ... ... ... АҚ «БТА ... АҚ ... ЖШС ... ... қаржы
ұйымдары ҚИК-ның серіктестері болып ... ... ... екінші
деңгейдегі банктердің бірқатары тұрғын үй құрылысына ... ... ... ... ... 2009 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша ... ... ... 10 ... теңгеден астам сомаға ипотекалық
несиелер бойынша талап ету қүқықтарын ... ... ... кепілдік беру (сақтандыру) жүйесі екінші
деңгейдегі банктер мен ... ... ... ... несие бойынша несиелік тәуекелдерді бөлу ... ... ... ... үшін ... ... жасауға бағытталған
Ипотекалық несиелеу бағдарламасы Алматы жэне Астана ... іске ... ... ... ... барысында ҚИК жалпы сомасы 300
млн. теңгеге ипотекалық тұрғын үй несиесі ... ... аса ... ... ... алды. Несиенің орташа мөлшері 1 млн. теңгені құрайды, осы
бойынша қарыз алушылардың 85% мөлшерінде ай сайын 200-300 ... ... бар. ... ... ... ... Бастапқы жарна сомасы тұрғын
үйдің 15%-ын құрайды. Несие мерзімі - 3 жылдан 10 жылға дейін. ... кесу ... ... 14%. ... әрбір банк-әріптесі өзінше
өзінің маржа мөлшерін белгілеуге құқығы бар, бірақ ол 4%-дан ... ... ... үшін ... ... ... ету ... ҚИК-ның
несие бойынша сыйақы мөлшерлемесі жыл сайын 4,5% - дан асып өзгеруге ... ... ... ... бойынша 2008 жылы ҚИК- мен екі
банктік емес ұйымдар және II -деңгейлі төрт банктермен жұмыс ... ... ... келісімдер жасалған болатын. 2008 ... 1 ... ... ... ... 320 млн. ... ... Бұл жеке
тұлғаларға 280 ипотекалық тұрғын үй несиелерін бергендігін білдіреді. 1-
мамырда Қазақстан ... жеке ... ... үйді ... ... көлемі 5,3 млрд. теңгеге дейін ... ... ... ... ... үй ... стандарты жасалынып, өте жақсы қолданды.
ҚИК – сы "Центр Кредит" банкісінің аймақтық ... ... ... - ... және Алматы облысында, Астана, Ақтау, ... ... ... ... Орал, Өскемен, Шымкент сияқты
қалаларда өзінің ... ... ... ... ... ... нарығында динамикалық және перспективалы сегменті бола бастады.
Сұрау бойынша, 40%-ға жуық халық ... ... ... ... ... ... ішінде 30-39 жастар
аралығындағылар өте көп). Әдетте ... ... үй ... ... ... қатар 32%-ға жуық халық ипотеканы қолдануға
дайын екенін білдірді. Бірақ, ... ... ... ... - ... тұрақсыздығы жэне халық жұмыстың келешекте ... ... да ... ... 9
Ипотекалык несиені алмау жөніндегі шешімге әсер ететін негізгі
қиындықтар( %) ... ақша ... ... |28,3 ... ... ... ... |21,7 ... әрқашанда болатынына сенімі жоқтар |9,6 ... ... алу үшін ... ... ... |10,9 ... ... | ... ... ... сенімі жоқтар |4,4 ... |2,2 ... ... ... ... |13,0 ... ... Несиабильность мешает развитию ипотечного кредитования". |
|Авторы: "Комкон-2 Евразия" - Интернет газета "Навигатор", 14 ... ... жылы ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы Үкімет тұрғын үй бағдарламасындағы көрсеткіштерге ... 14 ... ... ... бюджетті жоспарлау және
экономика ... ... ... ... ... ... және ... берілетін несиелердің мерзімі 15-20 жылға дейінгі ... ... ... ... 30%-ға ... және ... мөлшерлеме 12-13%
болуы керек, ал Тұрғын үй бағдарламасындағы несиенің пайыздық мөлшерін 9-10
% деңгейде қалыптастыруды, алғашқы ... ... үй ... 10% ... ... екенін қарастырды. Сонымен қатар несиелеу мерзімі 20 жылға дейін
берілетінін. Бірақ, несиелеудің шарттары жылдан жылға өзгеріп отыратындығын
айтқан болатын.
Кейінгі ... ... ... ... ... ... жүйесіне инвестиция көзі – ... ... ... ... емес. Ипотекалық облигацияны шығару және орналастыру
процесімен ҚИК-тің ипотекалық дамуының бүтіндей динамикасы ... ... үшін ... ... ... облигацияларды орналастыру
құнына байланысты. Ипотекалық облигацияның басқа ... ... ... ... ... ... бойынша талап ету құқықтарының
кепіл ретінде тікелей қамтамасыз етуі болып табылады, ол облигацияларға
инвестициялау ... ... ... ... ... рет тек Қазақстанда ғана емес, ТМД-да да ... ... 2008 ... ... ... ... пайда болуымен инвесторларда, инвестициялау үшін жаңа
альтернативті ... ... ... ... облигация нарығының дамуы
ҚР ҰБ-імен бүтіндей қор ... ... ... бағыттарының және жекелей
зейнетақы ... бірі ... ... ... ... ... ... инвесторлар (зейнетақы және
инвестициялық қорлар) ... ... ... ... болып
табылады. ҰБ және ҚИК-сы ипотекалық облигациялардың инвестициялық ... үшін ... ... ... ... ... ... жұмыс
жүргізді. Практика көрсеткендей, шаруашылық субъектінің банкротқа ұшыраған
жағдайда кредиторларға ... ... ... ... ... ... «Банкроттық туралы» Заңға өзгертулер енгізілді, оған сәйкес
ипотекалық облигация бойынша қамтамасыз ету, ... ... оның ... жағдайында ликвидациялық конкурстық массадан
шығарылады және инвесторлар салынған ... ... ... ... ...... артықшылықтарды қамтитын тек бір ғана
қаржылық инструменттер. ... ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктер үшін пруденциалдық
номативтер қарастырылған. Мәселен, ... ... ... ... дәрежесі бойынша өлшеу, сонымен қатар оларды мемлекеттік бағалы
қағаздар қатарында өтімділігі жоғары активтер тізіміне қосу.
2010 ... 1 ... ... ... ... ... он ... тіркеген, олардың алтауы толығымен
таратылған. Сондай-ақ 20 млрд. ... ... ... ... ... 96 ... таңда Компания жетінші және сегізінші шығарылымдардың, сондай-
ақ облигациялық бағдарламаның шеңберінде ... және ... ... ... таратуды атқаруда.
Шығарылымдардың негізгі параметрлері төменде 10-кестеде берілген:
Кесте ... ... ... ... |Жетінші шығарылым ... ... |
|1 ... ... ... |атаулы купондық |
| ... ... ... |
| ... ... ... |ипотекалық, агенттік |
|2 |Ұлттық ... ... |
| ... | | |
| ... | | |
|3 ... түрі |Құжатсыз |Құжатсыз |
|4 ... және ... ... ... ... (KZT) |
| ... ... | | |
| ... | | |
|5 ... |5 000 000 000 (бес |5 000 000 000 (бес |
| ... көлемі |миллиард) теңге |миллиард) теңге |
|6 ... құны |1 (бір) ... |1 (бір) ... |
|7 ... |5 000 000 000 (бес |5 000 000 000 (бес |
| ... ... дана ... дана |
| ... | | |
|8 ... |01 қазан 2005 жыл |01 ... 2005 жыл |
| ... күні | | |
|9 ... |01 ... 2011 жыл |01 ... 2014 жыл |
| |өтелу күні | | ... ... ... ... ... |Айналымның |
| | ... ... жеті ... ... ... | | |он жыл ... ... ... |облигациялардың бүкіл |облигациялардың бүкіл |
| | ... ... ... ... ... ... |
|12 |Тираждарды, |қарастырылмаған ... |
| ... ... | | |
| ... | | ... ... Ким Т. ... облигациялар», РЦБК. №11, 2010г. 23-25 |
|б. ... ... ... ... ... ... ішінде
қайта қарастыру мүмкіндігін білдіреді. Қайта қараудың ... ... ... банк ... ... ... Ипотекалық Компаниясының ауытқымалы мөлшерлемесі инфляция
индексіне негізделеді және соған байланысты ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі индекстің өсуі мен
төмендеуіне байланысты.
Әрине, банктердің тарапынан мұндай ... ... да ... – бұл ... ... ... ... барынша азайту.
Осыған байланысты Қазақстанда 2009 жылы қазақстандық ипотекалық кредиттерге
кепілдік беру қоры ... әрі – ... ... ... ... беру жүйесін құру Қазақстанға ипотекалық ... ... және ... мүмкіндік береді. Ипотекалық кредиттерге
кепілдік беру (сақтандыру) жүйесі бүкіл кредиттің мерзімі ішінде несиелік
тәуекелдердің 50%-ын ... ... ... ... кезде қордың
жарғылық капиталы 500 млн. теңгені құрайды.
Кесте 11
Қазақстандағы 2009 ... ... ... ... қатысушы
банктердің орны
|Мекемелер ... ... ... |
| |млн. АҚШ ... ... |7 308 620 ... Ипотека |6 500 000 ... |5 639 404 ... ... ... ... ... |5 080 000 ... |5 080 000 ... Банк |5 080 000 ... |6307 264 ... ... ... банки в Казахстане”[]Рынок ценных бумаг ... №5, 2010г., ... ... біз ... ... жүйесінің келесі ... ... ... ... беру қоры – мемлекеттік
мекеме және оны республика Үкіметі мен ... Банк ... ... қол ... алуы үшін құрды.
Тұрғын үй құрылысын дамытудың мемлекеттік бағдарламасын іске асыру
Қордың қызметін көптеген ... ... ... ... жас ... мен ... ... қызметкерлеріне –
дәрігерлерге, мұғалімдерге, әскери қызметшілерге, яғни тұрақты жұмысы ... ... да ... ... үшін.
Жаңа тұрғын үй бағдарламасы бойынша заем алушы бұрынғыға қарағанда,
жаңа тиімді талаптармен ипотекалық несиелерді ала ... ... ... ... ... ... – 20 ... дейін және сыйақы ставкасы бар болғаны 9-10%,
тек Қор ... болу ... ... ... ... компаниясының
осы бағдарламасы бүгінгі таңда қолданылуда. [18, 23 б]
Банктердің несиелері экономиканы тұрақтандыруда ең ... ... ... үй ... ... ... жиынтық кесте.
|№ |Банк атауы |Несиелеу |Минималды ... ... |
| | ... ... ... ... өтеу|бұрын өтеу |
| | | ... ( | ... ... |БТА Банк |15-20ж |10-30 |13,5 |бар ... жоқ |
| | ... | | | | ... |БТА Банк |3-20 жыл |15 |13,6 |бар ... |
| | | | | | ... 2( |
| | | | | | ... |
|3. |Казкоммерц-б|3-30ж |7ж |13,5 |бар ... |
| |анк ... ... | | ... 1,5 |
| | | |7ж. | | |( ... |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | |5 | | | ... |Каспий Банкі|7ж. дейін|30 |18 |бар |3 ... ... | | | | | ... жоқ |
|5. |Халық Банкі |15ж. ... |бар ... жоқ |
| | ... |10ж.дейін-20|10 | | |
| | | |; |9 | | |
| | | ... | | ... ... ... |12 |бар ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... жоқ |
|7. |БТА Ипотека |3-20жыл |15 |12,8 ... ... |
| | | | |14,8 | ... 2( |
| | | | | | ... |
|8. |ЦентрКредит |20ж. |15 |13,6 |бар ... |
| ... ... | | | ... 2( |
| | | | | | ... ... ... |20ж. |15 |13,6 |бар ... |
| | ... | | | ... 2( |
| | | | | | ... ... ... ... банки в Казахстане”[]Рынок ценных бумаг ... №5, 2010г., ... ... ... бір ... жасалады және кепіл ... ... ... ... ... ... құжаттың атауына енгізілген «Ипотека куәлігі» сөздері;
2. кепіл берушінің аты – жөні және түрағы (мекен жәйы);
3. кепіл ұстаушының аты – жөні және ... егер ... ... ... бойынша кепіл беруші болмаса,
борышқордың аты – жөні және ... ... ... ... күн мен орны;
6. егер олар ... тиіс ... ... міндеттеменің сомасы мен
проценттінің мөлшерін көрсету;
7. егер олар ... тиіс ... ... ... ... ... ... ал егер бұл сома және немесе ... ... тиіс ... ... ... ... ... және әрқайсысының мөлшері немесе ... ... ... ... көрсету;
8. кепілге берілген жылжымайтын мүліктің тізбесі мен мекен – жайы;
9. ипотеканың мәні ... ... ... ... ... ... болып
табылатынын айқындайтын қүкықтың атауы;
10. кепіл берушінің қойған ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Ипотекалық Компаниясы» акционері
Ұлттық банк болып табылады. ... ... ... Қазақстан
Республикасында түрғын үй құрылысын дамытудың Мемлекеттік бағдарламасының
шеңберінде түрғын үйге қол ... ... ... ... ... ... АҚ – ның Арнайы бағдарламасы ... ... ... үйді ... ... қол ... келген азаматтарда 1 шаршы
метрі 350 АҚШ долларына тиесілі келетін сомадан аспайтын және ... ... ... үй ... ... талаптарына сәйкес беріледі.
Мемлекеттік түрғын үй бағдарламасы бойынша ипотекалық несие ... ... ... ... ... ... ... түрғын үйлер салынбақшы.
Бағдарламаның ерекшеліктері:
1. сыйақы ставкасы -10%;
2. алғашқы жарна түрғын үй қүнының 10% кем емес;
3. несие беру мерзімі 20 жылға ... ... ... ... ... өтеу 3 жыл ішінде берілмейді.
Мемлекеттік түрғын үй бағдарламасының құрылысы, сыйақы ставкасын
төмендету ... ... ақы ... ... ... ... жасау,
алғашқы жарнаны төмендету және несие беру ... ... ... ... түрғын үйді сату тәртібі – ұкіметтің бекітілген
Қаулысымен ... ... ... – арқылы сатуға қол ... ... ... ... ... ... үйге ... мүлделі Қазақстан республикасының азаматтарды Ережеге сәйкес
Уәкілетті органға ... ... ... ену үшін ... өтініш
білдіреді.[20]
Тұрғын үй сатып алудағы басым қуқықтың берілуі:
1. балалары бар жас отбасына;
2. мемлекеттік бюджеттің қаражаты ... ... ... ... ... қызметкерлеріне;
3. әлеуметтік саладағы мемлекеттік мекемелердің қызметкерлеріне.
Тұрғын үйді сатып алу туралы шешім қабылданғаннан кейін, ... және ... ... ... екі жұмыс күнінің ішінде заң
тәртібімен белгіленген сатып алу – сату шартын жасайды, сонан соң несиегер
мен ... банк ... ... ... ... ... бағдарламасы бойынша несиелеудің негізгі шарттарының ... ... ... үй ... ... ... Теңгемен ипотекалық несие
беру нарығын дамытудың бір жолы 2009-2011 жылдарға арналғын ҚР-да тұрғын ... ... ... ... ... ... ... үй құрылысын дамытудың 2009-2011 жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасы. Бұл ... ... ... ... ... ... пен сүранысты екенін, соған сәйкес осы бағытта жүзеге
асырылатын нақты шараларды ... ... ... бірінші, ипотеканың
несиелеуді дамыту; екінші, тұрғын үй ... ... ... ... қолжетімді жаңа тұргын үй құрылыс үшін ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысы;
бесінші, құрылыс материалдары тиімді констукциялармен ... ... ... ... инфрақұрылымды өркендету.
Бірінші. Ретте атап көрсетілген, яғни тұргын үй ... ... ... ... ең ... ... бірі ... тоқталған
Даниал Ахметов аталған қызмет түрі қазіргі уақытта еліміздің аз ғана ... ... ... туғызып отырғанын, оның негізгі себебі түргындарды
алғашқы жарна қаражатының жеткіліксіз екенін атап өтті.
Қазіргі 13-15 ... ... 9-10 ... ... ... ... үшін ... мерзімі бүгінгі 10 жылдан 20 жылға дейін
ұзартылмақ, ал алғашқы ... ... ... 10 ... ... Тұрғын үй құрылысы жинақтамалары жүйесін жетілдіру. Бүл
жүйе Қазақстанда ... ... ... ... басшысы осыған орай
салымшыларды молынан тарту үшін ... ... ... ақы ... ... 25 ... дейін төмендету, несиені қайтару мерзімін қалған сома
бойынша 15-тен 25 жылға ... ... ... ... ... Жаңа ... ... үй құрылысы үшін жергілікті атқарушы
органдарды несиелеу. Бұл жердегі ең ... ... деп атап ... ... ... осы жүйе ... ... арзан пәтерлердің
алыпсатарлық арқылы үстеме бағаға сатылуына жол ... ... да ... үйді ... ... ... ережелерін әзірлеуде. Сонымен қатар,
жеке сектор да мемлекет құрған ипотекалық несиелеу мен ... үй ... ... ... ... түсетін төлемге қабілетті
сүранысқа қызығушылық танытып, арзан әрі ... ... үй ... ... ... ... үй ... яғни мемлекет түрғын үй
проблемасын шешу ... ... бір ... ... ... категориясын баспамен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... Осы ... әр облысты жыл сайын кем
дегенде 100 пәтерлік үй салу көзделген. Үш жылдағы ... ... ... ... ... ... Құрылыс материалдарды, тиімді ... ... ... ... яғни елімізде әйнек, шыны талшығын, металды
алмастыратын алюминий қүймаларынан, композиттік және басқа материалдардан
жасалған конструкциялар ... ... ... жоқ ... ... орай,
бағдарламада құрылыс материалдарының, технологиялардың отандық өндірісін
дамыту жөніндегі шаралар белгіленген.
Алтыншы. ... үй ... ... құрамдасы инженерлік
коммуникацияларға кететін шығындар екенін ... ... ... ... ... ... ... бағдарлама
іске асырудын күтілетін нәтижелер 2009-2008 жылдары іске ... ... 12 ... ... метр ... 45 ... астам адам үшін жаңа жұмыс
орындары құрылады; тұрғын үй ... ... және ... мен ... ... архитектуралық бейнесі жақсарады және т.с.с.
Бағдарлама келесі бағыттар бойынша жүзеге асырылады:
1. ... үй ... ... ... Жалпы сипаттағы жүйелік шаралар:
1.1 тұрғын үй бір шаршы метр құрылысының күнін төмендету;
1.2 жеке тұрғын үй құрылысығ дамыту;
1.3 жеке капитал инвестициясын ... ... ... үй ... жаңа ... ... мен ... экологиялық таза құрылыс
материалдар өндірісін дамыту.
2. Халықтың әлеуметтік қорғалатын орта топтары үшін ... ... ... үй ... ... қаражат есебінен тұрғын үй құрылысы.3
3. Төлем қабілеттілігі бар ... ... ... несиелеу жүйесін жақсарту;
3.2 құрылыс жинақтар жүйесін дамыту.[25, 24 б]
Бағдарламаның шеңберінде тұрғын үй құрылысы ... оның ... 350 АҚШ ... аспайтын болуы керек. Компания бағдарламасы
бойынша берілген ... үй ... ... ... сыйақысы
өзгермелі; оның өзгерісіне ұшырауы бір жылға шағып есептегендегі құнсыздану
индексіне байланысты болады.
Сурет 5- ... ... ... несиелендiру жүйесі
Дерек көзі: Салихова А.Р. Тұрғын үй несиелендіру жүйесі:қазіргі жағдайы
және даму преспективалары
2009-2011 ... ... ... көш» бағдарламасы елінен жырақта
жүрген қандастарымыздың өз Отанында ірге көтеруіне және еліміздің әл-ауқаты
төмен аудандарындағы Қазақстан ... ... ... ... ... жылы ... көш» бағдарламасының үш аймақта: Оңтүстік
Қазақстан, Шығыс Қазақстан  және Ақмола облыстарында тұсаукесер жобасы
жүзеге ... ... ... ... ... үй ... жатқан
кезеңде, 5,5 жылдың ішінде депозитте пәтер құнының 50 пайызын ... ... ... шарт жасасып, шотқа ақшаларын сала бастайды.
Олардың салымына әдеттегідей жыл сайынғы 2 ... банк ... ... - 8,1% ға ... мен ... ... қосылып отырады.
Тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі әр азаматтың баспана жағдайын жақсарту
мақсатында дербес салымға ақша ... ... ... заем ... ... Ол үшін кез-келген азамат алдымен банкке келіп,
тарифтік бағдарламалардың бірін таңдап, тұрғын үй құрылыс жинақтары туралы
келісімшарт жасауы керек. ... ... ай ... ... түрде өз шотына
ақша салу арқылы тиісті қаражаттың тең ... ... Сол ... ең ... - 3,5-5%  мөлшерлемемен (тиімді мөлшерлемесі - 3,6-5,3%)
тұрғын үй заемын алу мүмкіндігі бар. Салымшы шартқа қол ... ... ... ... сондай-ақ несие бойынша қызмет көрсету мерзімі
аяқталғанша  пайыздық мөлшерлемелердің өзгеріссіз қалатынын да ... ... ... ... ... мәселе - салымшылардың депозиттеріне банк
сыйақысымен қоса мемлекеттік сыйлықақы есептеледі. Оның ... ... ... 200 ... ... көрсеткішінің 20 пайызына тең.
2009 жылы бір салымшыға мемлекеттен берілетін ... ең ... 51 840 ... ... Ең жоғарғы сыйлықақыны алу үшін салымшы
өз шотына ағымдағы жылы 259 200 теңге ... ... ... ... ... ... тағы бір қомақты көмек - салықты жеңілдету. ... ... ... ... ... жеке ... салығын төлемейді.
Ол үшін заем алушы жұмыс орнына банктен анықтама апаруы керек.
Қазіргі уақытта Тұрғын үй ... ... ... өз ... үй сатып
алуға, үй салуға, үй жөндеуге және оны ... ... ... ... ... және «Болашақ» атты төрт тарифтік бағдарламаны
ұсынып отыр. Баспана ... ... ... салымшы қаржылық
мүмкіндіктеріне байланысты өзіне ... ... ... ... ... бағдарлама да 50х50 сызбасымен жұмыс істейді. Яғни, депозитте ... ... ... да, дәл ... ... банк салымшыға заем
есебінде береді. Жоғарыда айтып өткенімдей,  тұрғын үй ... ... ... таңдап алынған тарифтік бағдарламаға сәйкес,  жылына
3,5-5% (тиімді мөлшерлемесі - 3,6-5,3%-ға дейін) құрайды. ... ... 3 ... 15 ... ... ал ... пайдаланудың тиімді мерзімі -  6
жылдан 25 жылға дейін белгіленген.
Ескеретін жайт, салымшының әрбір тарифтік ... үшін ... ... ең ... ... ... тұрғын үй заемын алу
талаптарының бірі болып табылады. Егер салымшы қаражаттарды банк ұсынған ай
сайынғы төлем ... ... ... онда ... үй ... алу
мерзіміне ол бағалау көрсеткішінің қажетті мәніне жетеді. ... іске ... ... ... ... ... ... енгізу талаптарына сәйкес банк ұсынған сомадан аз сома енгізсе,
бағалау көрсеткішінің мәні ... ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын іске асырса, бағалау көрсеткішінің
мәні артатынын да айта кету керек.
Тұрғын үй заемдарынан бөлек, банк тұрғындарға ... ... үй ... ... ала тұрғын үй заемын береді. Егер салымшы өзінің  шотында шартты
соманың 50  пайызын мерзімінен бұрын  жинап, ... сол ... ... ... ... үй ... ... мүмкіндік туады. Аралық тұрғын үй
заемын пайдалану мерзімдері салымшы таңдаған ... ... 6 ... 25 жылға дейін ... ал ... ... 10% ... ... - ... дейін) құрайды.
Мерзіміне дейін жинақталған не бір мерзімдік жарна ретінде енгізілген
шарттық соманың 50% ... ... ... ... және оған ... мен мемлекет сыйлықақысы есептеліп отырады.
Енді алдын ала тұрғын үй заемына тоқталсам, аралық заемдағыдай, ... ... үй ... да  екі кезекті ... ... ... - ... ... ... негізгі тұрғын үй заемы беріледі.
Банк алдын ала тұрғын үй заемын 3 жылдан бастап 8,5 жылдық ... ... ... - ... 12% ... ... - ... дейін),
14% (тиімді мөлшерлемесі - 19,6%-ға дейін) шамасында. Алдын ала тұрғын ... ... ... ... ерекшелігі -  бір мерзімде  шарттық соманың
50%-на тең  сома ... ... ... ... ... ала ... ... өтеумен қатар жасалады.
Әлемдік қаржы дағдарысы банк қызметіне де кері ықпалын тигізді. Алайда,
нарықтағы басқа қатысушыларға қарағанда біз бұл ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» сырттан
қарыз алған емес. Дегенмен, елдегі экономикалық жағдайдың өзгеруі ... ... ... үдерісіне салқынын тигізіп отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... кей
жағдайда, жалақының  азаюымен байланысты. Дегенмен 2008-2010 жылдарға
арналған Мемлекеттік тұрғын үй құрылысы ... мен ... ... ... қаржысы есебінен несие беру арқылы біз 2010-2015
жылдар аралығына жоспарланған негізгі даму көрсеткіштерін сақтап ... ... ... ... келе жатқанын тұрғын үй құрылыс жинақтары
туралы келісім шарттар санының ... ... ... ... ... көрсеткішке сәйкес, 33 ... ... ... ... уақытта Тұрғын үй құрылыс жинақ банкi  2009-2010 ... ұзақ ... ... сай жұмыс істеуде. Осы орайда банктiң
ұзақ мерзiмдi ... ... үшiн, ... және ... ... ... ... Директорлар кеңесінің 2010-
2015 жылға арналған жаңа бағдарламаны бекіткенін атап өткен ... ... ... ... аясында 2015 жылға қарай тұрғын үй құрылыс
жинағы туралы келiсiмшарттарды 500 мыңға дейін арттырып,  ... ... ... ... заем ... ... отырмыз.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-ның 2011-2014 жылдарға
арналған Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылысы бағдарламасын іске
асыруға ... ... ... 2010 жылғы 29 қаңтардағы Қазақстан
халқына арнаған «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – ... ... атты ... ... үй ... ... ... аталған бағытты дамытуда жоғары әлеуетке ие ... үй ... ... ... көңіл бөлінген.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ (бұдан әрі – Банк) мен
Қазақстан ... ... және ... үй – ... ... ... ... нәтижесінде Үкімет 2010 жылдың ... ... ... ... ... ... құрылыс индустриясын және құрылыс материалдарын жасауды
дамыту бағдарламасын (бұдан әрі – ... ... ... онда жергілікті атқарушы органдардың (бұдан әрі – ЖАО) ... ... және оны ... үй ... ... жүйесі арқылы іске асыру көзделген.
2011 жылғы 11 ақпанда өткен «Нұр ... ХДП XIII ... ... Елбасы тұрғын үй құрылысының құлдырауынының мүмкін екенін атап
көрсетіп, тұрғын үй ... ... және ... ынталандырудың кешенді
шараларын әзірлеуді тапсырды. [31]
Осыған орай, Үкімет ... үй ... ... ... ... ... ... арналған Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй
құрылысы бағдарламасын (бұдан әрі – Тұрғын үй бағдарламасы) қабылдады.[31]
Қазақстан Республикасы Президентінің жоғарыда көрсетілген ... ... үй ... ... ... аясында құрылысты қамтамасыз ету
қажеттілігі атап көрсетілген. Осыған орай, Тұрғын үй ... ... ... ... ... бірі ... ЖАО ... және тұрғын үй
құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үй салу мен іске ... ... үшін 2011 жылы ... ... үй ... жинақ банкі» АҚ-ын
республикалық бюджеттен 57 млрд. теңгеге капиталдандыру жүзеге асырылмақ.
Банк ЕДБ-ге ... үй ... ... 50%-ы ... ... және 50% – ЕДБ-ның жеке қаражаты есебімен ... ... ... ... заемшыға (құрылыс салушыға) арналған
сыйақының тиімді мөлшерлемесі жылына 12%-дан ... ... Бұл ... бойынша
дайын тұрғын үйді іске асыру таза әрленген тұрғын үйдің 1 ... ... 170 мың ... аспауы тиіс.
Тұрғын үй құрылысы нысандарының тізімін ЕДБ ЖАО-мен ... ... ... анықтайды және Қазақстан Республикасының экономикасын
жаңғырту жөніндегі ... ... ... үйді іске ... ЕДБ ... ... ... ипотека берілетін
депозиттік-жинақтау жүйесі, артынан бөліп төлеуге сатылатын депозиттік-
жинақтау жүйесі, тұрғын үй құрылыс жинақ ... ... ... ... мүмкін. Мұндайда тұрғын үйді іске асырудың басқа схемаларын да
қолдануға болады.
ТҚЖ шарттары
Банк қызметінің негізгі өнімі – ... үй ... ... шарттары (ТҚЖ).
2011 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша Банк жалпы шарттық ... 374,4 ... ... 218 382 ТҚЖ шартын жасады.
2011 жылғы 1 ақпанда депозиттік база 40,7 ... ... ... үй ... ТҚЖ ... ... қатар салымшыларына тұрғын үй жағдайларын
жақсартуға заемдар береді. Банк қызметінің бүкіл кезеңінде жалпы сомасы
84,7 млрд. ... ... 28 033 заем ... ... 1 ақпанда кредиттік қоржын 63,3 млрд. теңгені құрады.
Қаржылық көрсеткіштер
2011 жылғы 1 ... ... ... Банк активтері 101 770 ... ... ... меншікті капиталы - 25,5 млрд. теңге.
2010 жылдың 12 айында активтерінің мөлшері бойынша Банк екінші деңгейлі
банктер арасында 18-ші ... 16-шы ... ... ... ... ... 30,07% ... дәрежеге қатысты алғанда, төлемдері
кешіктірілген кредиттер үлесі 5,25% деңгейінде.
Маркетингілік көрсеткіштер
2011 жылғы 1 ... ... ... Банк ... ... ... белсенді бөлігіне шаққандағы тұрғын үй құрылыс жинақ
жүйесіне қатысушылар үлесін 2%-ға дейін арттырды.[34]
Банктің тұрғын үй құрылысына]сатып алуға кредит беру нарығындағы ... жылы ... ... ... ... салымының жалпы көлеміндегі үлесі 2010 жылдың қорытындысы
бойынша 1,4%-дан 1,8%-ға ... Банк бұл  ... ... ... деңгейлі
банктер арасында 14-ші орыннан 10-шы орынға көтерілді.
 Бүгінде Банктің халықтың екінші ... ... ұзақ ... жалпы сомасындағы үлесі 5%-ды құрайды. Банк бұл  ... ... ... ... ... 9-шы орыннан көтеріліп, 7-ші
орынға ие болды.
Анықтамалық ақпарат:
«Қазақстанның ... үй ... ... банкі» АҚ (www.hcsbk.kz) – 2007
жылы құрылған және Қазақстандағы тұрғын үй ... ... ... жүзеге
асыратын жалғыз қаржы институты. 2009 жылғы  27 ... ... ... ... ҰӘҚ» АҚ ... ... ... үй құрылыс жинақ жүйесі жеке тұлғалардың өз ... ... ... үшін әрі ... заем алу ... Банкте ашылған
шоттарда салым жинақтауын көздейді. 
Бүгінгі таңда Банк ... үй ... ... ең ... ... ол ... ... алынған тарифтік бағдарламаларға қарай
жылына 3,5%-5%-ды құрайды (тұрғын үй ... ... ... ... ... – 3,6%-5,3%).
Тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесіне қатысушыларға мемлекет тарапынан
қолдау ... Атап ... ... ... ... ... 20%-ын ... мемлекет сыйлықақысымен ... ең ... 200 АЕК ... ... ... ... заемшыларына Салық заңнамасына сәйкес берілетін салықтық жеңілдік –
Банк заемдарын пайдаланғаны үшін сыйақы сомасының заемшының салық ... ... ... Банк ... үшін тағы бір тартымды талап болып
табылады. 
2 2.3 «БТА Банк» АҚ ипотекалық несиесіне талдау
«БТА Банкі» АҚ 1997 жылы 15 ... ... Банк ... Әлем ... АБ-мен «Туран Банк» («Тұран Банкі») КАБ-нің
қосылуы нәтижесінде құрылды.
«Қазақстанның Әлем Банкі» АБ 1990 жылы ... ... ... ... ... және ... бойы Қазақстан Республикасы Үкіметінің мемлекеттік кепілімен шетел
инвестицияларын тарту жөніндегі агенті болып келді. 1994 жылға дейін ... ... АБ ... ... ... ... бірден бір
жалғыз банк болды және Қазақстанның алдыңғы қатарлы қаржы институттарының
бірі саналды. Ол SWIFT және REUTERS ... банк ... ... ... VISA International және Master Card жүйелерінің бірінші
қатысушысы болып табылады. «Туран Банк» КАБ ... ... ... жылы КСРО ... ... ... сәттен басталады.
Банктің қызметі экономиканың индустрия ... ... ... ... ... ... - банк құрылысты қаржыландырып,
Қазақстанның ең ірі кәсіпорындарына қызмет көрсетті.[28]
«Қазақстанның Әлем Банкі» АБ мен «Туран ... ... осы ... ... ... иесі болып табылатын ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банк Басқармасының
шешімінің негізінде қосылған. Қосылу туралы шешімнің қабылдануы 1996 жылдың
соңында бірқатар индустриялық ... ... ... алмауы
салдарынан туындаған кезде екі банктің де Қазақстан экономикасы үшін үлкен
маңыздылығымен ... Ол ... ... ... орын алған
экономикалық құлдыраудың салдары ... ... банк 100% ... ... ... ... түрдегі акционерлік қоғам ретінде құрылды.
Қалпына келтіруші банк- алдыңғы банктердің 61,9 млн. $ сомасы көлеміндегі
қарыздарын өз ... ... 1998 ... ... ... «БТА Банкі» АҚ жабық
аукционда толығымен жекешелендіріліп, онда ... 100% ... жеке ... ... ... ... сатып алды.
«БТА Банкі» банкі Қазақстан Республикасындағы 2-ші дәрежелі банк ... және ... ... банк жүйесінің екінші ... ... ... ... басқа банктерімен және басқа
елдердің банктерімен қатынастарда, ... ... және ... ... ... ... мүддесін білдіреді.
«БТА Банкі» өз қызметін Қазақстан ... ... ... ... ... ... 1998 жылғы 11 шілдедегі
«Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне банк қызметі ... ... мен ... ... ... №154-1 Заңы ... мәжбүрлеп тоқтату (банкроттық) туралы хабарлай отырып, банк
операцияларын жүргізу лицензиясының ... ... ... ... Банк сотқа
жүгінеді деп белгілеген. «БТА Банк» ХҚЕС-ке сай қаржылық есеп ... ... Ernst & Young ... ... ... ... «БТА Банк» рентабельділік
бойынша бірінші орында.2008-2010 жж. таза табыстың мөлшері қайтадын өсіп,
39,000 млн тенге ... Бұл ... ... ... негізгі қызмет
бойынша табыстар құрды.
Банктің құрылғанына аз уақыт болса да, осы ... ... «БТА ... ... ... ... барынша жақын болып келетін, кассалық-
есеп айырысу ... ... ... қолға алып, орасан
жетістіктерге қол жеткізді, банкті бүкіл республика ... ... ... ... ... ... бойынша «БТА Банкі» республиканың алдыңғы
қатарлы бес банкінің құрамына кіреді.[28]
Қазіргі таңда «БТА Банкінің» жарғылық қоры 1 ... 300 млн. ... ... ... ... ... клиенттері 200-ден 350 000 адамға
көбейді. «БТА ... ... ... банк ... айтарлықтай
жағдайды иеленіп, елдің ең ірі банктерінің қатарына кірді. 2004 жылдың
желтоқсанында ... ... «БТА ... ... ... ... жыл ... жетістіктерге қол жеткізуде. Мысалы, 2011 ... ... ... 5 ... 50 ... ... ... мен 107
қолма-қол шетел валюталарын айырбастау ... ... Ал ... таңда
оның 27 қалада 22 филиалы, 196 КЕБ бар. Банк жыл ... ... ... ... ... аудиторлық компаниялар мен бірлесе отырып,
аудиторлық тексерулер жүргізеді. 2010 жылы KPMG ... ... ... ... ... баға берді, ал 2011 жылдың
қорытындылары бойынша Deloitte & Touche ... ... ... «БТА
Банкінің» бухгалтерлік есептері мен есеп беру ... ... ... Бұл ... ... ... тағы бір дәлелдеп
берді. Осылайша, 2011 жылы банк халықаралық стандарттарға өтудің барлық
көрсеткіштерін ... «БТА ... ... ... яғни ... тұратын кең ресурстық база,өте маңызды рөл атқарады, әсіресе
банкаралық несиелеу жүйесі жоқ жерлерде.
Соңғы кездері ... ... ... ... ... ... және ... өтімділік дәрежесінң өсуі әсерінен банк
ресурстарды тарту қызметі ... ... ... ... «БТА ... ... ... деген көрсеткіші едәуір
төмендетілді. Банк соңғы екі жылдың ... ... ... ... ... ... екі есе ... Банктің тұрақты рейтингі - ВВ-
]тұрақты]В. Банктің рейтингтері келесідей бөлінеді:
-ағымдағы рейтингтер;
-Қазақстан Республикасының тәуелсіз рейтингтері.
Ағымдағы ... ... 13 ... ал ... рейтинг-терді
иемдену тарихы 14 кестеде көрсетілген.
Кесте 13
ҚР «БТА Банкінің» ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... |BВ-]В ... ... ... ... |ВВ- ... | ... көзі “БТА Банк” АҚ жылдық есебі 2011 ж. ... ... «БТА ... ... ... ... ... ... ... ж. |В+]В ... ж. |В+]С ... ж |В]C ... көзі ... ... АҚ ... ... 2011 ж. ... Республикасы өзінің жекеше рейтинг жүйесіне ие, және оның
рейтингтері ... ... ... 15 ... ... әсер ... ... факторлар:
Позитивті факторлар:
-банктің корпоративті және жеке қызмет нарығында жақсы
көрсеткіштердің болуы
-негізгі қызмет бойынша үдемелі табыс ... ... және ... жүйелерін дұрыс ұйымдастыру.
Негативті факторлар:
-күрделі экономикалық жағдайларда несие қайтарымдылығының төмен
дәрежесінде берілген несие көлемнің өсуі
-базалық капиталдың жеткіліксіз мөлшері;
-банктің ... мен ... ... байланысты туындайтын
тәуекелдер.
Кесте 15
«БТА Банкінің» рейтингтерді
|Ұлттық валютада ... ... ... ... ... ... көзі “БТА Банк” АҚ жылдық есебі 2011 ж ... ... ... ... ... 20 ... дейін 13.5 жылдық пайыздан бастап; БТАБ-10 жылға дейін
13.5%; Халық Банк-15 жылға ... 15%; ... ... ... 15%;
Техакабанк-5 жылға дейін 17%.
Кесте 16
Банктің ... ... ... |Бастапқы |Пайыздық ... ... ... ... ... ... | | ... |15% ... |3-7 ... |
| | ... | ... ... 000 |15% |14%- дан |3-20 ... |
| | ... | ... ... 000-100 000|25% |13.5%- дан |5-20 ... |
| | ... | ... |
| | | | ... |
|100 ... |30% |13%- дан |5-25 ... ... | ... | ... |
| | | | ... |
| | ... ... | | |
| | ... | | |
|5 000-10 000 |30% |16%- дан |2-7 ... |
| | ... | ... |
| | | | ... |
|10 000-нан |30% |15%- дан |3-10 ... ... | ... | ... |
| | | | ... ... ... ... ... ... |АҚШ ... ... ... ... ... | ... үй ... 25 ... ... ... ... |2-ден 10 жылға дейін ... ... мин. ... ... ... ... 30% кем емес |
|тұрғын үй ... ... ... 15% кем емес ... нарық ... ... ... 30% кем емес |
|-екінші ретті нарық: ... ... ... 30% кем емес |
|-пәтерлер ... ... ... кепілге қосымша |
|-тұрғын үйлер ... ... қою ... бар ... ... | ... мин.сомасы |2000 АҚШ ... ... 300000 ... ... мак.сомасы |300000 АҚШ ... 43500000 ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... түрде түсу жолымен |
|Несиені қайтару жолдары |Аннуитетті төлемдер бойынша ай ... ... ... ... ... ... бұрын|-несиені алған күннен кейін 24 ай өткенде, |
|төлеу ... ... 7 ... ... ... |
| |-36 ай ... кейін, несие мерзімі 7 |
| ... көп ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... төленген сомаға, |
| ... ... ... сомасының 5% |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... қарыз |
| ... ... ... төленсе, онда басты|
| ... ... ... 1% ... |
| ... ... ... алу үшін қажетті құжаттар
Өтініш беруші үшін (сатып алушы):
- Қарыз алущымен бірге тұратын барлық ... ... ... жеке ... ... екі ... Неке қию ... (немесе неке бұзу туралы) куәлiк ... ... беру ... ... ... балалары жоқ екендiгi туралы
қарыз алушының нотариалды куәланған мәлiмдемесi;
- Жұмыс орнындағы ... ... ... ... ... ... ... (қоса қарыз алушының) еңбек кiтапшасының көшiрмесi.
- Барлық ... ... ... ... ... 12 айды қамтитын
еңбекақы көлемі туралы анықтама;
- Егер бастапқы жарна 30%-дан кем ... онда ... ... ... ... ... ... анықтама;
- Суреті (3х4)-1дн;
Сатушы үшін:
- Жылжымайтын мүлікке деген құқығын растайтын құжат көшірмесі;
- Барлық ... ... жеке ... ... ... анықтама;
- Коммуналды қызметтер құны мен салықтық төлемдері төленгенін растайтын
анықтама;
Өтініш берушіге қойылатын талаптар.
Төлемқабілеттілігін талдау
Төмендегі талаптар толық орындалса несие беріледі.
- ... ... ... ... жері болуы шарт.
- Өтініш берушінің еңбек стажы 3 жылдан кем ... ... ... орны ... ... 6 ай. Егер ... ... онда кемінде 2
жыл.
- Өтініш беруші және оның отбасы мүшелерінің ... ... ... көзі болуы керек.
- Өтініш берушінің жасы 22 жастан кіші және 55 жастан ... ... ... мына жағдайда берілмейді.
- Басқа банктерде ұзартылған қарыздары болса.
- Жазасын өтеп жүргендерге.
- Тұрақты жұмыс орыны жоқ ... ... ... ... ... ... ... несиені берер алдында өтініш ... ... ... ақы ... ... ... табатын табыс көздері.
- Өтініш берушінің меншігі (пәтер, үй, саяжай, көлік және т.б.)
- ... ... ... ... берушінің айлық шығындарына талдау төмендегіше
жасалынады:
А. Несиеге алған жылмайтын мүлікке байланысты айлық шығындар.
- Ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... айлық шығындар;
Ә. Несиеге алған жылмайтын мүлікке байланыссыз айлық шығындар.
- Отбасы мүшелерінің күн-көрісіне байланысты;
- Алимент ... ... ... Несиені алуға дейінгі пайда болған міндеттемелер бойынша төлемдер;
- Міндетті салықтық төлемдер;
- Т.б. міндетті ... ... ... ... ... байланысты шығындар.
- Бастапқы жарна;
- Сақтандыру бойынша төлемдер;
- Мүлікті бағалауға кеткен шығындар
- Т.б. ... ... ... ... ... ... негізінде
есептелінеді.
1.Несие бойынша айлық төлемдердің өтініш берушінің орташа айлық
табысына қатынасы (П/Д). Бұл ... ... ... ... ... ... тиіс. Табыстың қалдық сомасы әрбір отбасы мүшесіне 7500 теңгеден
келуі тиіс
П/Д=(ипотекалық ... ... ... ... ... Жалпы айлық міндеттемелердің өтініш берушінің жалпы ... (О/Д). Бұл ... ... ... 60% ... ... айлық төлемдердің жалпы сомасы/барлық айлық ... ... ... ... ... ... ... бағаланған құнына қатынасы
(К/З). Бұл коэффицент берілетін ипотекалық несиенің максимальді көлемін
білдіреді. Бұл ... ... ... ... ... тұрғын үйдің бағаланған құнының немесе сатылу бағасының 85%-нан;
- коммерциялық мүліктің бағаланған құнының немесе сатылу ... ... ... ... ... үлкен болған сайын тәуекел де артады.
Егер де ... ... ... үй ... 30% және одан да ... ... мүлік құнының 40% және одан да жоғарысын ... ... ... ... ... ... деңгейдегі банктер мен арнайы мамандандырылған
банктік емес қаржы институттары тұрғын үй және коммерциялық жылжымайтын
мүлікті ... алу, ... ... ... беру ... ... ... асырады, ипотекалық несиелерді қорғау бағдарламалары іске қосу үшін
жағдайлар жасалып, Қазақстанның ... ... ... ... ... Сақтандыру Компаниясын құру жұмыстары белсенді
жүргізіліп, зейнетақы жинақтарын ипотекалық облигацияларға салу мүмкіндігі
туралы ... ... және т.б. Бір айта ... осы ... жатқан белсенді жұмыстарға қарамастан Қазақстанның ... ... ... ... ... тұр және ... ... осы бір маңызды сегментінің қалыпты қызмет етуіне кедергі
жасайтын көптеген мәселелер әлі ... ... ... ... Банкі» ипотекалық несиені төлеу көрсеткіштері *
|Несие |Мерзімі (ай) |Жылдық пайыз ... % |Ай ... ... | |көрсеткіші | ... ... | | | ... ... |15 |15 |0,15 |0,0125 ... ... ... ... ... ... құн |Ай сайынғы |
| ... | | ... |
|1 ... |2991,74 ... |27991,74 |
|2 ... |3029,14 ... ... |
|3 ... |3067,00 ... |27991,74 |
|4 ... |3105,34 ... ... |
|5 ... |3144,16 ... ... |
|6 ... |3183,46 |24808,28 ... |
|7 ... |3223,25 ... ... |
|8 ... |3263,54 ... |27991,74 |
|9 ... |3304,34 ... ... ... ... |3345,64 ... ... |
|11 ... |3387,46 ... ... ... |1964954,92 |3429,81 ... ... ... |1920846,37 |3981,16 ... ... ... ... |4621,15 ... |27991,74 ... ... |6226,31 ... ... ... ... |8389,03 |19602,71 ... ... ... ... ... ... |
|180 |27646,17 ... |345,58 ... ... көзі Б. С. ... ... проблемы ипотеки// Банки |
|Казахстана. - № 8, 2010. ... «БТА ... ... ... ... болсақ, банк клиенттері
көбіне-көп жағдайда пәтерді Алматы қаласының ... ... ... Бұл ... де. Өйткені, орталықтағы пәтерлер мен элиталық үйлерден
ықшам аудандардағы баспана бағасының айырмашылығы жер мен ... Тағы ... ... ... ... жылдары банктер Алматы қаласының ... мен алыс ... ... ипотекалық несие берілмейтіндігін қадап
айтқан болатын. Ал бүгінде мұндай талап жұмсарып, тек ... ... ... етпейтіндіктерін айтады.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕНІҢ ДАМУ БОЛАШАҒЫ
Коммерциялық жылжымайтын мүлікті және тұрғын үйді ... ... ... Республикасында өз қалпында жүруде.Ипотеканы жаппай ... ... ... ... ... ... ... кедергі болады. Екінші деңгейлі банктердің ұзақ
мерзімді және қымбат емес ... ... ... да ... ... ... кедергі болады. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ұзақ ... ... тарту есебімен
екінші деңгейлі банктің механизмін ... ... ... ... ипотека нарығын құру әсер ету қажет.
Қазақстан Республикасындағы ... үйді ... ... ... құру ... ... алғаннан бері жүргізіліп жатыр.
Мемлекетпен халыққа 30 ... 5% ... ... несие беретін
мемлекеттік тұрғын үй-құрылыс банкі ... ... ... бюджеттік ассигнования арқылы іске асыруға талап қойылған. Осы
банкті қайта ұйымдастырғаннан кейін ... ... үйді ... ... ... ... үйді сатып алуда несиені төмендету
үшін субсидия ... Ол тек ... ... тәжірибеленеді. Қазір
коммерциялық жылжымайтын мүлікті және тұрғын үйді ... ... алу ... ... деңгейлі банктермен және бактік операциялардың жеке түрін іске
асыратын ұйымдармен іске асырылады. Сөйтіп Қазақстанда бірінші ... ... ... ... ... ... жүйедегі тартылған
капиталдың көлемін ұлғайту үшін 2000 жылдың 21 тамызында №1290 ... ... ұзақ ... ... және ... ... жүйесін дамыту
концепциясы туралы» және №1774 «Тұрғын үй құрылысын ұзақ ... ... және ... ... жүйесін дамыту концепциясы
туралы» Қазастан Республикасының Үкіметімен қаулы қабылданды.[32]
Осы қаулылырмен ... ... ... ... ... ... ұлттық ипотекалық жүйесінің қалыптасуына жол
салынды. Ипотекалық жүйені ұйымдастырудағы бар ... ... ... ... ... ... мақсатты деп санады. Осы ... ҚР ... ... ЖАҚ «Қазақстанның ипотекалық компаниясы»
құрылды, оның функциясы ретінде, ипотекалық бағалы қағаздарды ... ... үй ... ... ақша ... ... сатып
алу арқылы, екінші деңгейлі банктерді қайта қалыптастыру ... ... үй ... ұзақ ... ... ... ... қана қоймай,
сонымен қатар тұрғын үйді ... ... ... және орта ... ... ... беруді ,жеке ипотекалық ... ... ... ... ... жоққа
шығарылмайды.
Ипотекалық жүйе өзіндік әлеуметтік базаны қалыптастыруға ... ал сол ... база ... ... ... және
атқарымдылығын қамтамасыз ететін дамыған елдердің тәжірибесін дәлелдеді.
Осыған байланысты әлеуметтік база ипотекалық жүйенің ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын мүліктің
иелері болып келетін жеке және ... ... ... ... ... ... ... бір ипотекалық компаниясымен ерекше модель
әзірленді, ол тұрғын үй және ... ... ... ұзақ ... ... тарту, жеке және заңды тұлғаларға соларды сатып
алуға ипотекалық ... ... ... жеке ... ... ... ... жылжымайтын мүліктізаңды және жеке тұлғалармен сенімді
басқарудың жүзеге асуын және оларды пайдалану ... ... ... ... инвестициялардың тартылуын қарастырады. Ипотекалық жүйе қатысушысы
болып табылатын жылжымайтын мүлік иелері, ... ... ... ... мүмкіндігі болады. Ішкі нарық капиталынан алып
пайдалану құны қазіргі кезде 11 ден 14 % ... ... ... ... ... ипотекалық несиенің құны 20 дан 24 % жылдық құрады.
Қарыздарға қызмет көрсету тәртіп бойынша әр 6 ай ... ... ... ал
ипотекалық несиелерден комиссиондық сыйақы ... ай ... ... ... ... потенциалды инвесторларға - ... ... көп ... ... мүмкіншілік болады.
ҚР Азаматтық кодексіне байланысты жеке және заңды тұлғалар өздерінің
жылжымайтын мүліктерін сенімгерлік ... ... ... ... ... ... ... иелеріне қосымша пайда табу жолдарын
іздестеруге мүмкіндік туғызады. ... ... ... ... ... жоймайды және оның ... ... ... тоқтатуына
мүмкіншілік бермейді. Жылжымайтын мүлік иесі өзі пайда көруге немесе сол
пйданы алатын тұлғаны тағаыйндауға ... бар. ... ... ... ... ... өтуіне қатысты фактолық және заңды
қимылдарды сенімді басқаруға құқылы. ... ... ... ... ... қызметтерді іске асырады. Жылжымайтын мүлік сенімді
басқару ... екі ... ... ... ... да мүлкі
басқарушының мүлкіне тең. Жылжымайтын мүлікті сенімді басқаруға ... ... ... ... ... ... ... жеке
балансында ескеріледі және ол бойынша жеке есеп жүргізіледі. Қозғалмайтын
мүлікті сенімді басқаруды ... әр ... ... жеке банктік шот ашылады. Бұл шотқа ... ... ... ... ... ... басқарудың объектісі болып, экономиканың аграрлық секторына
ірі қаржылық ресурстарды тартатын ауыл ... ... ... ... ... ... ... дамуының басты алғы-шарты- бұл
тұрғын үйге ... ... ... ... ... ... ... операция құрылымының өзгерістері.
Соңғы жылдары банктер орта және ұзақ мерзімді активтерді әр түрлі
қаржы құралдарына орналастыра бастады. ... ... орта және ... ... алу ... ... болуымен нығаяды. Бұл халықтың банктегі
депозиттерінің санының өсуі, бірнеше жылдық айналым мерзімінде ... ақша ... ... институционалды инвесторлардың пайда болуы.
Қосымша ішкі инвестициялар, қор нарығының ... ... ... ... өткізудің арқасында пайда болды.
Ұлттық Банкпен ипотекалық сақтандыру ... құру ... ... ... ... ... ... қорғау жүйесін
қарастырады. Оған кіретіндер: несиелік келісім-шарт бойынша азаматтық-
құқықтық ... ... ... ... ... ... ... үйді сақтандыру, қарызгердің өмірі мен ... ... ... ... облигацияны шығару мен тіркеу прцедурасын
максималды жеңілдету қажет және алымдар мен баждардытөлеумен ... ... ... ... проблеманы шешудегі жиынтық, несиелендіру көлемін жоғарлату
мүмкіншілігін береді, ол компанияның, несиегердің және ... ... ... ... ... болып келеді.
Қазақстандағы ипотекалық несиелендірудің ... ... ... ... ... ол үшін ... ... орындалу
керек:
1) күші бар заңдылықтарға сәйкесінше өзгертулер енгізілді;
2) қаржылық нарық тұрақтылығы қамтамасыз етілді;
3) өздерінің қызметтерінің принциптерін қайта қарастыру қажеттілігі
Мемлекет өзіне шешу ... ... ... ... ... ... шешуге мүмкіншілік ... ... ... ... Егер ... ... жаңа бастаудағы
қолдау мен сәйкес тәсіл қажет.
Қазақстан ... ұзақ ... ... ... – орта табысты азаматтарды жеке қаражаттары ... ... ... ... ... принциптерге негізделген тиімді жүйесін талдап
жасау. Осындай жүйе жасау арқылы ... ... ... ... ... ... жинақтары және басқа да ... тыс ... ... ... тұрғын үй сферасына тарту;
← Тұрғын үй рыногын мейлінше ... ... ... ... ... ... жүйесі
мынадай талаптарға жауап беруі тиіс:
1. Қазақстандық заңнамалық базаға және нақты экономикалық ... ... ... ... ... ... ... қорлары, сақтандыру компаниялары және басқа да қаржы
көздері негізінде жасалуы.
Ипотекалық ... ұзақ ... ... орнығуы мен дамуы үшін
өзекті дейтін келесі ... ... ... ... шешу
қажеттігі туындайды:
- Заңнамалық және нормативтік базаларды жетілдіру, ... ... ... ... ... ипотекалық кредиттеуге
қосымша қаржыларды тарту мақсатын көздеп жүргізу;
- Ипотекалық кредиттер беру қызметіне ... ... ... ... ... ... ... Зейнетақы активтерін басқарушы компаниялардың ипотекалық облигацияларды
сатып алу ережесін талдап жасау;
- Екінші ... ... ... ... шығару ережесін талдап
жасау;
- Ипотекалық кредиттер алатын азаматтарды, кредиторларды, инвесторларды
салықтық ынталандыру;
- Несие алушыларды ... ... ... ... жасау;
- Жеке және мүліктік сақтандыру рыногын мейлінше дамыту.
Ипотекалық кредиттеуді кең көлемде жүргізе алатын ірі мемлекеттік емес
ұйымдардың қазіргі кездегі тапшылығына ... ... үшін ... жүйесін дамытудың малайзиялық моделі қолайлы болып отыр. Аталған
модель тұрғын үй рыногы дамуын ... ... ... ... ... жүзеге асады. Ал, банктер ипотекалық пулдар арқылы ... ... ... ... ... ... қайта
қаржыландыруға қол жеткізеді. Уақыт өте келе ... ... ... ... ... де ... олардың ережелерін пайдалану
жақтары да қарастырылуы ашық мәселе. [25, 25 б]
Соған қарамастан ҚР ипотекалық ... және ... ... ... әлі де ... ... мемлекеттермен салыстырғанда
баяу қарқында дамып келеді, сондықтан да Үкімет ... ... көп ... ... Табысы төмен халық бөлігінің ипотекалық несиеге
сұранысты ... ... және ... деңгейдегі банктердің ұзақ
мерзімді және арзан қаржылық ... ... ... мысал бола
алады. Осы мәселелерді шешу үшін ... ... ... жылдарға
арналған Мемлекеттік бағдарлама жасалған болатын. [29]
Ипотекалық несиелендіру нарығының тиімді және қарқынды дамуы үшін,
мамандардың ... ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар нарығына банктердің ипотекалық облигацияларды оңай
жолмен орналастыру үшін жағдайлар жасау;
2) ... мен ... ... ... төмендетуді қамтамасыз
ететін елдегі жалпы экономикалық жағдайдың тұрақты дамуын ұстап тұру;
3) Ипотекалық ... ... ... ... ... үлестік шығындарын азайту жолымен банктерге өзінің пайыздық
маржасын біртіндеп төмендетуге мүмкіндік беру;
4) ... ... ... ету ... ... ... ... заңнамалық актілердің орындалуын бақылау және оның
жетілдіруін жүзеге асыру және ... тек ... ... ... ғана емес, сондай-ақ
жылжымайтын ... ... ... ... үшін республикада қажетті
инфрақұрылым ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз етудің
ерекше моделінің ұйымдастырылуын анықтайды.
Бүгінгі таңдағы бүкіләлемдік қаржы ... ... банк ... мен
қаржы нарығының барлық құрылымындарының басты мәселесі болып жатқан
қаржылық ... ... ... керісінше өзінің қызметтері мен
жағдайын жоғарлата шығуды көздейді. Қазақстанда қаржы дағдарысы 2008 ... ... ене ... және ол ... банк ... ең ... болып
әсер етті. Елдегі екінші деңгейлі банктердің барлығына дағдарыс ауыр тиіп,
олардың қызметтері мен ... ... ... есе ... банк ... ... ... көлемі азайып кетті. Оған басты
себеп елге келетін сыртқы несиелердің күрт кемуі және ... ... ... ... несиелердің және инвестициялардың кемуі ... пен ... ... ... ... ... ... жағдай нашарлай бастады, елде ... саны өсу ... Осы орын ... мәселелерді ескере отырып бүкіләлемдік ... ... әрі одан әрі ... ... ... іске аса ... Оның ең ... өткен 2009 жылдың ... ... қор және ... ... еліміздің қаржы нарығы мен банк
секторын қаржыландыру бағдарламасын іске ... ... ... ... болады.
Атап айтсақ банк секторын қаржыландыруға ұлттық қордан және де ... ... 4 ... АҚШ ... қаржы бөлуге шешім қабылдады және
ол ... ең ... ... 10 ... ... ... ... беруге
міндеттелді. Оның ішінде ең негізгі банктерге 4 ... ... ... ... ... Банк» АҚ, «Банк Тұран Әлем» АҚ, «БТА Банк» АҚ ... АҚ ... ірі ... ... ... [33]
ҚР Үкіметінің бүгінгі таңдағы атқарылып жатқан шараларының барлығы
дерлік елімізді дағдарыстық кезеңнен тұрақты әрі ... ... ... ... ... шаралар болып табылады. Атап айтсақ ҚР Үкіметі
қазіргі уақытта банк ... ... ... орынға қойып, олардан беріліп
жатқан несиелерді қадағалап, несиелердің қажетті деген нақты салаларға,
халыққа жеткілікті болуын, елдегі ... ... ... ... жеңілдетілген несиелерге қол жеткізуге және де ... ... үшін ... ... ... ... де кемітіп
отыр. Атап айтсақ корпоративтік табыс салығын 30 пайыздан 20 пайызға дейін
қысқартып ... Жеке ... ... және ... несиелерін
төменгі пайызбен қайта қаржыландыру бағдарламасын іске ... және ... ... төмен студенттердің несие алуына жол ашу, үлгерімділігі
жоғары студенттерге мемлекеттік гранттар тағайындауды іске асыруда.
«Қазақстанның тұрғын үй ... ... ... АҚ ... бүкіл облыс орталықтарында және ... ... ... ... істейді.
Тұрғын үй саясаты туралы мемлекеттік бағдарламалардың ... ... 10-14 жыл ... өтті. Осы уақыт аралығында тұрғын үй ... ... ... ... Қазақстандағы жылжымайтын мүлікке бағаның
қойылуы, сонымен қатар ... пен ... ... ... ... ... ... бағалауда көрінді. Республикада тұрғын
үйге сұраныс деңгейі төмен болып ... ... үйге ... ... ... ... және байлардың көлемі жоғары қалыптасқан екі
орталықта - Астана және Алматы, ... ... ... ... ... ... кәсіпорындары шоғырланған қалаларда болды. Сұранысқа әсер
ететін факторлардың бірі бюджеттік ... яғни ... ... ... ... ... деңгейі жоғары емес деңгейде болды.
Қазақстан ... ... ... ... ... 2010 жылы ... жан ... шаққандағы ақшалай табысы 18467 теңге
(2003 жылы шілдеде 3224 ... ... 23 АҚШ ... ... үй шаруашылығының орташа құрамы 2010 жылы 19544 теңге және ... ... (үш ... -58632 ... ... ... ... 2003
жылы шілдеде Астана және Алматы қаларының тұрғындарының жан ... ... ... 5486 ... ... ... өсім ... тәуелді болады: еңбекақыны және жиынтық табысты жоғарылату
[30, 37-39б.].
Қазіргі кезде тұрғын үй рыногының ... және ... ... ... әсер ... ... факторларының бірі болып табылады.
Елдің экономикасы мен халықтың қызығушылығына бағытталған тұрғын үй ... ... ... ... ... ... Тұрғын үй рыногының қалыптасуы жаңа үйлердің құрылысын ... ... ... ... ... ... ... тигізеді. Сондықтан
тұрғын үй рыногының үлесі қоғамның өндіргіш күштерін ... ... ... шешуде экономика саласын даму болашағында әлеуметтік
бағдарламасын және ғылыми-техникалық прогресті даярлауда қажетті жағдайлары
болып ... үй ... ... ... ... ... көп
бөлігі мемлекетке қатысты. Э. Пашина осы салада мемлекеттің міндетін 2
бағытпен анықтады: ... ... ... ... үшін оң
заңнамалық климат құру қажет. Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... көбі осы ... дамуын ұстап тұрған негізгі
кедергілердің бірі ... ... ... деп еске ... мүлік рыногының белсенді дамуына кедергі жасайтын басқа
факторлар қатарына жоғарғы салықтар (19%), ... ... (12%), ... ... және ... (8%) ... ... екінші міндеті –
тұрғын үй құрылысын қаржыландыру үшін бюджеттік емес құралдарды тарту болып
табылады. Бұл – ... ... ... несиелер компанияларының
жеке қаражаттары, сондай-ақ тұрғын үй ... ... ... тұлғалардың және азаматтарының мемлекеттік қолдауларының әртүрлі
формаларының болуы.
Мемлекеттік бағдарламаның сәтті жүзеге асу шарттарының бірі – ... ... яғни ... ... - 1 ... ... ... АҚШ доллорынан аспау қажет. Осыған байланысты Үкімет, министрліктер
және ведомствалармен, ... ... ... органдармен тұрғын үй құрылыс
құнын төмендету бойынша шаралар қабылданды.
Аймақтарда тұрғын үй құрылыс ... мен ... ... тек ... ... ... ... мен құралдарын қолдану
мемлекеттік қаражаттар есебінде енгізілген тұрғын үй құрылысы кезінде ... ... мен ... құралдарын қолдануды азайту жоспарланған.
Бағдарламаның жүзеге асуы және ... ... шешу ... ... 2009-2014 жылдарға арналған құрылыс
материалдары, бұйымдар мен ... ... ... ... Бұл ұзақмерзімді бағдарлама құрлыс материалдары өнеркәсібін
дамыту, ішкі және сыртқы рынокта отандық өнімнің ... ... ... ... ... ... ... және экспортқа
бағытталған құрылыс материалдары, бұйымдар мен құралдарды алу үшін жаңа
өндірісті құру үшін ... ... ... ... ... ... ... жатады:
- құрылыс материалдары импорт көлемін 380 млн. АҚШ доллорға төмендету;
- валюталық құралдардың жыл сайынғы ... 120-170 млн. АҚШ ... ... ... енгізу арқылы өндірістің материалды
сиымдылығын, энергия сиымдылығын және еңбек сиымдылығын ... ... ... ... ... ... өсуі үшін
нормативтік база құру қажет [33, ... үй ... ... ... ұлттық деңгейге дейін
көтеріліп, халықаралық құбылысқа ... ... ... ... ... ... Астана, Алматы және ... ірі ... ... ... және салуға көптеген
шетелдік құрылыс компанияларын, инженерлер мен ... ... ... ... ... ірі инвесторлар шетелдердің ... ... ... 2030 ... ... Қазақстанның даму стратегиясының басымды
бағыттарының бірі Астана және ... ... ... үй ... ... Қазіргі кезде орталықта ипотекалық несиелеу ... ... ... төмендетуді қамтамасыз етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қаржылық дағдарыс көптеген дамыған және дамушы мемлекеттердің
экономикасына ұлкен зиян ... ... ... үшін ... мониторинг жүргізу маңызы ... ... ... қай елдің
экономикасы болмасын, қаржылық сектордың маңызы сөзсіз үлкен. Сондықтан
қазіргі кезде ... ... ... және ... арттыру, сондай-ақ
қадағалауды бір халықаралық стандартқа сәйкес келтіру – ... ... ... ... ... ... ... дамуы
мемлекетте үлкен табыс алып келеді. Ең алдымен ол тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ол аз емес. Сонымен
қатар азаматтардың ... ... ... ... ... бірге
несиелендіру үшін халықтың ішкі инвестициялық жинақ ақшасы, институционалды
инвестордың ақшасы тартылады. Нәтижесінде, ... ... ... ... ... ... ішінде құрылысжәне онымен аралас сала.
Инфрақұрылымның дамуы, ескірген тұрғын үй қорын қалыптастыру және ... ... ... ... Мұның бәрі, алым мен салық
түрінде бюджетке түсудің ... және ... салу ... ... ... Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, экономиканың дамуына нақты фактор
бола алады.
Бүгінгі күні Қазақстандағы ипотекалық несиелеу, ... ... қол ... жаңа ... үй ... ... ... болмады.
Жаңа тұрғын үй құрылысын ипотекалық несиенің құралы ретінде ... ... ... ... ... ... және ипотекалық
банк жүйесін дамытуға керек. Жалпы сұраныстағы жаңа тұрғын үй құрылысын
несиелеу үшін ... ... ... ... ақша ... ... ... қарамастан, Қазақстандағы ипотекалық несиенің болашағы жақсы.
Ол үшін тұрақты қаржылық жүйе, нарықтық инфрақұрылым және тұрғындар ... ... ... күні ... ... ... ... несиелендірудің
базасы қаланған, енді оның ... ... Осы ... даму ... даму ... анық ... ... жылжымайтын мүлікті кепілге салу арқылы болатын ссуданы
ипотека несиесі ... ... ... Ол ... үй ... салуға және
сатып алуға, жер ... ... ... әрі ұзақ ... сипатқа ие.
Ипотекалық несиелеу нарықтық экономиканың ажырағысыз элементі ... Оның ... ... бар:
Қазақстан Республикасындағы кредиттік ... ... ... талдай келе, келесідей ұсыныстарды топтастыруымызға болады:
1. Шетелдік тәжірибе ... ... ... ... ... едәуір пайда әкеледі. Ең алдымен, әлеуметтік
саясат жағынан маңызды тұрғын үй ... ... ... ... ... жеке ... ынталандырылады. Бұдан
басқа, несиелеу үшін ішкі инвестициялар тартылады – тұрғындардың
жинақтары, институционалды инвесторлар қаражаттары. Нәтижесінде
экономиканың ... ... ... ... ... және онымен шектес салалардың қаржыландырылуы жүзеге
асырылады. Мемлекеттің қатысуынсыз ескі тұрғын үй ... ... ... мен алмастыру, инфрақұрылымның даму мәселелері
шешіледі. Осының барлығы салық салу базасының өсуіне және салық
пен алымдар ... ... ... ... ... әкеледі.
Дүниежүзілік тәжірибе көрсеткендей, ипотекалық несиелеудің дамуы
ел экономикасының тұтастай дамуының маңызды ... ... ... ... ... дамуының негізгі алғышарттары –
бұл тұрғын үйге потенциалды жоғары сұраныстың болуы, миграциялық
процестер, экономиканың ... ... ... ... ... ипотекалық несиелеудің пайда болғанына 5 жыл болды.
Өкінішке орай, әзірше қымбат ... ... ... алуға
болатыны жөніндегі ойға барлық тұрғындар үйренген жоқ, адамдарды
ұзақ мерзімді қарыздың өзі шошытады. ... ... ... әлі де ... ... Осыдан өзінің қажеттіліктерін қысудың
мәселелері пайда болады. ... ... ... ... ... ... игіліктерді алу – кәдімгі құбылыс
болса да, бізде ... ... ... ... ... ... ... Дегенмен, ипотекалық несиелеу тек қана
түсініксіз шетел сөзі болып қала бермеуде. Бүгінгі күні ол тұрақты
табысы бар ... ... ... қазақстандықтар үшін
жылжымайтын мүлік алудың нақты мүмкіндігі.
4. Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ретінде малайзиялық үлгіні таңдаған Ұлттық Банк болды.
Малайзиялық үлгі негізінде ... ... ...... екі
деңгейлі құрылымы. Бұл арқылы банктер бағалы қағаздар рыногында
ипотека үшін арналған «ұзақ» мақсатты ақшаларды ... ... ... және ... ... пайызбен) тұрғын үй несиесін
беру мүмкіндігіне ие болады. Мұндағы алғашқы деңгей – ... ал ... ...... ... ... ... бағалы қағаздар (облигациялар).
5. Ипотекалық ұсыныстардың кеңеюімен бірге ұзақ мерзімді ипотекалық
несиелеу барысында банктердің ... ішкі ... ... ... ... ... ететін қаржы
институтын қалыптастыру қажеттілігі пайда болды. Осы мәселелерді
шешумен ... ... ... ... ... тікелей қаржыландыра алмаған жағдайда ипотеканың
негізгі даму ... ... ... ... қол ... ... Рыноктық экономикада бұл ... – қор ... ... инвесторлардың қаражаттары. Қазақстан
ипотекалық компаниясы қажетті құралдарды ипотекалық кредиттер
бойынша талап ету құқығымен ... ... ... ... ... ... ... жобалап отыр.
6. Элитті тұрғын үйді несиелеу рыногы шектелген, ... ... ... ... ... келе ... ... қатар несиелеудің бұл
түрі тәуекелдің жоғары дәрежесіне ие: қарызгерлердің міндеттемелер
көлемі орасан. Тәуекелдің тағы бір факторы – ... ... ... үй құнының кенет төмендеуінің ықтималдылық
дәрежесі жоғары. ... ... ... ... анағұрлым
перспективті өсуге екінші рыноктағы орташа сападағы тұрғын үйді
несиелеу ... ... ие ... ... бұл ... ... ... қарапайым халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыруға
бағытталған ипотекалық несиелеу жүйесі қызмет ету ... ... ... ... ... үшін сәйкес жағдайларды
қалыптастыру қажет, әсіресе: сыйақы ставкасының төмен деңгейімен
және ұзақ ... ... ... ... ... ... тұрғын үйді ипотекалық несиелеу жүйесінің ... ... ... бұл рынок республикада
анағұрлым динамикалық дамушы рыноктардың бірі ... ... ... ... ... мәселелері – «көлеңкелі»
ақшалардың болуы, ... ... ... ... сәйкес қызмет
көрсетудің, әсіресе, сақтандыру сферасында жеткілікті дамымауы, заңнамадағы
«жырықтар», т.б. болып табылады. Өкінішке орай, ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларымыз сол сияқты
ұқсас ... ... ең ... ... ... зор ... ... қатар, бүгінгі күні біз сақтандыру ... ... ... қағаздар рыногының ... ... ... ... ... даму ... және ұсынылған
кредиттеу жүйелерін, яғни «Қазақстан Республикасының тұрғын үй құрылысының
жинақтық банкі» АҚ, «Қазақстан ипотекалық компаниясы» АҚ, ... ... мен ... компаниялардың ипотекалық несиелеу жүйесін ескеретін
болсақ, несиелеудің бұл түрі перспективті және жедел дамушы ... ... ... белсенді жүзеге асырылуы тұрғын үй рыногында
ұсыныстың ... ... ... ал ол өз ... ... ... ... әкеледі, және де болашақта кредиттің жалпы көлемінде
ипотекалық несие үлесі өсе ... ... ... несие жүйеміз толық қанды дамып отырған ... сала ... ... Оның ... ... ... ... жылдардағы
қарқынды дамуының негізі сонау жылдардағы жекешелендіру ... ... ... ... ... ... саясатының жемісі болып
табылады. Сонымен қатар ұлттық несие жүйеміздің бір тармағы ретінде ... ... ... ... ... ... банкі өзінің
қызметтері бойынша ТМД елдері ішінде классикалық Орталық банк ... ... ... ... ... банк болып табылады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың ... ... 2009 ... ... ... Жолдауы. – Астана,
Ақорда, 2009 ж. 5 ... ... М.Қ. ... ... ... ... университеті»
баспасы, Алматы – 2007 ж.
3. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. Алматы: Экономика, 2006 – 95
б.
3. Мақыш С.Б. ... ... ... Оқу ... ... - ... ... 2005. – 272 б.
4. Жуков Е.Ф., Максимова Л.М., ... А.В. ... ... ... для ... ... обучающихся по экономическим
специальностям.: М., ... ... ... С.О. ... ... организации и ликвидации коммерческих
банков // ... и ... 2008 г. №2 ... ... М. ... ... виды ... операций необходимо// Банки
Казахстана. -Алматы, 2009. -№ 11. - С. 43-46
7. ... М.Т. ... ... банковской системы и
перспективы развития рынка банковских услуг в Казахстане// Финансы
Казахстана= ... ... ... 2009. -№ 9-10. - ... ... Н. ... стимулирующей составляющей ипотечного
кредитования», Қаржы-қаражат, №2 2010г. 34-36стр.
9. Балубаева А.К. ... ... ... ... Банки
Казахстана, №4 2009г. 36-41 стр.
10. А.Ж.Тұрлыбекова. Қазақстан ипотекалық компаниясы және тұрғын ... ... ... ... ... ... ... №1. 2009ж. 29-32 беттер.
11. Джимабаев Е. «Особенности национальной ипотеки», Юридическая ... 2010г ... ... Н. ... развития ипотечного кредитования в РК»
Банки Казахстана, №1 2011г. 42-45стр.
13. Кондрат Е. «Проблемы развития ... в РК», ... учет и ... 2010г. 68-69 ... А. Баялбаева. Развитие ипотечного кредитования в Казахстане. // Қаржы-
қаражат №4 2009г. 34-37 ... ... Н. ... и ... ... ... Қаржы-
қаражат, №1 2008г. 35-40стр.
16. Сагиндыкова М.О. “Реализация программы внедрения системы ипотечного
кредитования в ... ... ... ... ... ... №6, 2009г., ... Иванов М.М. “Ипотечные банки в Казахстане” ... ... ... №5, 2010г., ... ... М. “Состояние и перспективы развития ипотечного кредитования
населения в ... ... //Аль ... №1, 2008г., ... Сағындықова Н. «Ипотекалық игіліктер», Егемен Қазақстан, 2009ж. 23
қаңтар.
20. Нурманбетова А. « БТА банк в ... ... ... в
Казахстане» , Комсомольская правда, №21 2010г.
21. «Квартира по ипотеке: ярмо или удача» Экспресс К, 2010г. 24 ... ... Б.Қ. ... несие үлгілері», Ақша Несие Банк 2009ж
23. Ким Т. «Ипотекалық облигация», РЦБК. №11 2010г. 95-97 б.
24. Нурсейтов Р. «Ипотечная кредитования в РК, ... и ... , ... сообщества, №4 2009г. 23-25стр.
25. «О текущей ситуации на ... ... // ... Казахстана,
№ 1,2- 2011 г. 3-4 стр.
26. Садвакасова Ж. «Кредитная политика коммерческого банка». // Вестник
КазНУ, ... ... №2. – 2010 г. – 38 ... «БТА ... АҚ-ның жарғысы. №25 хаттамасы.– 20.06.2010.
28. Веб-сайт. АО «БТА Банк»: ... Л.А. ... С.Б. ... ... экономикасының нақты секторын
несиелеу жағдайы». // ... ... ... ... №6 – 2009 ... 23 ... «Әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына ену стратегиясы» атты
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2007 ... ... ... ... 11 ... Астана «Елорда».2007ж
31. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ... ... ... ... – Астана, Ақорда, 2008ж. 23 ақпан.
34. www.hcsbk.kz
-----------------------
Тұрғын үй сатушы
Қарыз ... және ... емес ... ипотекалық компаниясы
Иннституциональдық инвесторлар (зейнетақы қорлары, сақтандыру компаниялары,
инвестициялық қорлар және т.б.)
Сот ұйымдары
Жылжымайтын мүлікке ... ... ... ... фирмалары
Несие құрылтайшылары
(Коммерциялық банктер, ипотекалық ұйымдар)
Қарыз алушы
І- деңгелі
нарық
Сақтандыру компаниялары
ІІ-деңгейлі
нарық
Қазақстан Ипотекалық ... ... – 25-30 ... ... облигациялар
Ақшалай қаражат
Кепілдемелі
міндеттеме
Тұрғын үй құны
Ипотекалық шарт
Қарыз бен мүдде сомасын төлеу
Ипотекалық несиелер. Ипотекалық міндеттеме-лердің орындалуын бақылау
Басты шарт
Басты шарт
Ипотекалық несие алу. ... ... ... көрсеткені үшін айлық
беру
Заемшылардан аударылған төлемдер
Ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... қазақстандық кепілдеме қоры
Ипотекалық несие заемшылары
Тұрғын үй сатушылары
Серіктес ... алу – сату ... ... ... сыйлықтары

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу79 бет
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуін талдау арқылы банктердің несие беру шарттары69 бет
ҚР-ның экономикасының қазіргі жағдайындағы несиенің теориялық аспектілері45 бет
«Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеуді дамытудың негізгі бағыттары»32 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасы18 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасының ұғымы және заңдық базасы49 бет
Ипотека-кепілдің бір түрі ретінде65 бет
Ипотекалық банктердің құрылуы19 бет
Ипотекалық және тұрғын үй несиесі нарығының қазіргі кездегі жағдайы49 бет
Ипотекалық компания ТОО «нур-риэлти эстейт»38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь