Салықтардың экономикадағы маңызы және мекемелердің бюджетпен есеп айырысу тәртіптері мен аудитін жетілдіру

КІРІСПЕ

1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ

1.1Салықтардың экономикадағы алатын орны мен маңызы
1.2 Мемлекеттің салық салу жүйесі: дамуы мен болашағы
1.3 Салық саясаты және оны дамытудың жолдары мен ерекшеліктері

2 КӘСІПОРЫНДА БЮДЖЕТПЕН ЕСЕП АЙЫРЫСУ ОПЕРАЦИЯЛАР ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ

2.1 «Қаз пошта» АҚ.ның қаржылық.экономикалық сипаттамасы және бухгалтерлік есеп жұмысы

2.2 Кәсіпорынның тікелей салықтар бойынша бюджетпен есеп айырысуы
2.3 Жанама салықтар бойьнша бюджетпен есеп айырысудың есебі
3 КӘСІПОРЫННЫҢ САЛЫҚТЫҚ ЖӘНЕ БАСҚА МІНДЕТТІ ТӨЛЕМДЕРІНІҢ АУДИТІ ЖӘНЕ ТАЛДАУЫ
3.1 Бюджетке төленген салықтарды және басқа міндетті төлемдердің аудиті және талдауы
3.2 Бюджетпен есеп айырысу бойынша операциялардың есебінің аудиті мен талдауы
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ДЕРЕККӨЗДЕР ТІЗІМІ
Кез-келген өркениетті елдің экономикалық-әлеуметтік дауында салықтар мен міндетті төлемдердің алатын орны өте жоғары. Салықтар мемлекеттік бюджеттің негізгі кіріс көзі бола отырып, ол халықшаруашылығы саласының, экономиканың, жалпы қоғамның тұрақты болуына және оның барған сайын дамуында қозғаушы күш ретінде қызмет атқарады. Еліміздің салық салу жүйесі Қазақстан Республикасы экономикасының ынталандырушы және реттеуші жүйесінің бiрi болып табылады.
Еліміздегі үрдіс пен нарықтық қатынастар жүйесі жылдан жылға қарқынды дамып келеді. Нарықтық экономиканы ары қарай жетілдіру мен дамыту экономикалық қатынастарға түсуші жақтарды ақпараттар жүйесімен қамтамасыз ету, жан жақты талдау қызметтерін жүргізу, экономикалық тиімді шешім қабылдау үрдісіндегі бухгалтерлік есептің атқаратын ролі зор. Аралық шаруашылық қатынастарды қағазға түсіру заманынан бастап қалыптасқан бухгалтерлік есептің атқаратын рөлі мен маңызы осы заманда өз мағынасын жоғалтпай, ой мен санаға сиярлық жолдармен дамып келеді.
Бухгалтерлік есепке тән негізгі принциптердің мәні мен маңызын түсінбей тұрып, кәсіпорын қызметін басқару мен ұйымдастыру жөнінде шешім қабылдау мүмкін емес. Сондықтан экономикалық қатынастарда маңызды орын алатын мемлекеттік бюджпен Кәсіпорындардың есеп айырысу операцяиларын жеделдету және оны күшейту, салықтар мен міндетті төлемдердің ашықтығын, түсініктілігін кеңейту мақсатында есеп пен талдаудың және оған қоса аудиттің алатын орнын ерекше көрсетуге болады.
Бұл күндері экономикалық қатынастардың мәні мен маңызын түсіну, бизнесті жүргізу мен басқару, ақпараттарды реттеу және тиімді шешімдер қабылдау үлкен мәселеге айналды. Еліміздегі бизнесті дамыту қаржылық қатынастардың теориялық және қолданбалы негізін білу, құқықтық жүйедегі заңдылықтарды білу қаржы мен басқару үрдісіндегі көрсеткіштерді жан-жақты талдау, тиімді шешім қабылдау қызметінде бухгалтерлік есептің атқаратын рөлін барған сайын күшейте түсуде.
Сондықтан бұл дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі мен маңыздылығында ешбір күмән жоқ.
Дипломдық жұмыс үш тараудан тұрады. Жұмыстың кіріспесінде тақырыптың өзектілігі, мақсаты, міндеттері, зерттеу әдістері мен тәсілдеріне шолу жасалған. Бірінші бөлімде салықтардың экономикада алатын орны, Қазақстан Республикасындағы салық салу жүйесі және бюджетпен есеп айырысу есебін жетілдіру жолдары қарастырылған. Екінші бөлім бойынша бюджетке төленетін салықтардың есебі және Кәсіпорындардың бюджетпен есеп айырысу тәртіптері зерттелген. Үшінші бөлімде салықтық төлемдерге талдау жүргізілген.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты болып – салықтардың экономикадағы маңызы және мекемелердің бюджетпен есеп айырсу тәртіптері мен аудитін жетілдіру болып табылады.
1 Қазақстан Республикасының Салық Кодексі (01.01.2011 жылғы өзгерістер мен толықтыруларды қоса)
2 ҚР 26 желтоқсан 1995 жылғы № 2732 «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Заңы ( 24.06.02 жылғы өзгерістерімен)
3 ҚР 20.11.1998 жылғы №304-1 «Аудиторлық қызмет туралы» Заңы (15.01.01 жылғы өзгерістерімен толықтыруларымен қоса)
4 ҚР ҚМ «Есептілікті дайындау және ұсынудың тұжырымдамалық негіздемесін бекіту туралы» 29.10.2002 жылғы № 542 бұйрығы.
5 № 1, 2 Қаржылық есептің ұлттық стандарттары
6 Қаржылық есептің халықаралық стандарттары
7 Типовой план счетов бухгалтерского учета, утвержденный приказом МФ РК от 18.09.2008.
8 Андросов А.М., Викулова Е.В., Бухгалтерский учет. – М.: Андросов, 2001г.
9 Артеменко В.Г., Белленир М.В. Финансовый анализ. – М.: Издательство «ДИС», НГАЭиУ, 2001.
10 Аудит / под ред. В.И. Подольского. – М.:ЮНИТИ,2001
11 Ержанов М.С. Теория и практика аудита. – Алматы: Галым, 1994.
12 Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия (практическое пособие) – Бизнес – школа, 2001.
13 Ковалева О.В., Константинова Ю.П. Аудит. Организация аудиторской деятельности. Методика проведения аудиторской проверки.- М.: ПРИОР, 2000.
14 Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии. Алматы: Центраудит – Казахстан, 2002
15 Библиотека бухгалтера и предпринимателя №4 (153) апрель 2003 год «Исчисление среднего заработка для оплаты отпускных».
16 Бюллетень бухгалтера № 47 ноябрь 2003 статья «Первые шаги в мир МСФО».
17 Кеулимжаев К.К. Корреспонденция счетов хозяйственных операций по генеральному плану счетов бухгалтерского учета финансово-хозяйственной деятельности субъектов, Алматы, БИКО, 2000г.
18 Кеулимжаев К.К. «Финансовый учет на предприятии» Алматы, Экономика 2003.
19 Радастовец В.К., Даулетбеков А.Д. «Бухгалтерский учет на предприятии» – Алматы, 1994.
20 Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии: Издание 2-ое дополненное и переработанное - Алматы: Центраудит- Казахстан, 2002.
21 Радостовец В.К., Даулетбеков А.Д., Тайгашинова К.Т. «Финансовый учет на предприятии», г.Алматы, 1999.
22 Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета» г. Алматы. Независимая аудиторская компания «Цент аудит - Казахстан», 2000.
23 Радостовец В.К. «Финансовый и управленческий учет», Алматы: НАК «Центраудит», 1997.
24 Савин А.А., Сотникова Л.В. /Под ред. проф. В.И. Подольского – Н.: Аудит, ЮНИТИ, 1997.
25 Сатубалдин С.С. «Азиатский кризис: причины и уроки», Алматы, 2000.
26 Сейдахметова Ф.С. Бухгалтерская отчетность, ее виды и назначение. Изд. «LEM» 2001, 46с.
27 Система бухгалтерского учета в РК, 2002г. Тулешова Г.К., монография
28 Дюсембаев К.Ш. «Анализ финансового положения предприятий. «Экономика». 1998. – 294 с.
29 Абленов Д.О. Аудит негіздері: Оқулық.-Алматы: Экономика, 2005.- 400 б
30 Абленов Д.О. Методологические основы операционного аудита и анализа системы управления оборотными средствами. Сброник научных трудов, Экономика, 1999.- С. 41-48.
31 Тәжібаев С.Д. Проблемы организации управления, учета, контроля и аудита природоорхранной деятельности. Диссертация на соискание ученой степени доктора экономических наук. – Бишкек. – 2000. – 320 с.
32 Дюсембаев К.Ш. «Аудит и анализ в системе управления», Алматы, 1998.
33 Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов (с 1 января 2003 г.) Алматы, 2003. Аудиторская фирма «Ержанова и К».
34 Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия: Учебное пособие – Алматы: Экономика, 2004 – 294 с.
35 Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности: Учебное пособие – Алматы: «Каржы-каражат», 2002 – 512 с.
36 Адамс Р. Основы аудита. – М.: ЮНИТИ, 1995. – 329 с.
37 «Қаз пошта» АҚ-ның есеп мәліметтері.
        
        КІРІСПЕ
Кез-келген өркениетті елдің экономикалық-әлеуметтік дауында салықтар
мен міндетті төлемдердің алатын орны өте жоғары. ... ... ... ... көзі бола ... ол ... ... жалпы қоғамның тұрақты болуына және оның барған сайын
дамуында қозғаушы күш ретінде ... ... ... ... салу жүйесі
Қазақстан Республикасы экономикасының ынталандырушы және реттеуші ... ... ... үрдіс пен нарықтық қатынастар жүйесі жылдан жылға
қарқынды дамып ... ... ... ары ... жетілдіру мен
дамыту экономикалық қатынастарға түсуші жақтарды ақпараттар ... ету, жан ... ... ... ... ... шешім қабылдау үрдісіндегі бухгалтерлік есептің атқаратын ... ... ... қатынастарды қағазға түсіру заманынан бастап
қалыптасқан бухгалтерлік ... ... рөлі мен ... ... өз ... жоғалтпай, ой мен санаға сиярлық жолдармен дамып
келеді.
Бухгалтерлік ... тән ... ... мәні мен ... ... ... ... басқару мен ұйымдастыру жөнінде
шешім қабылдау ... ... ... ... қатынастарда
маңызды орын алатын мемлекеттік бюджпен Кәсіпорындардың есеп ... ... және оны ... ... мен ... ... ... кеңейту мақсатында есеп пен талдаудың және оған
қоса аудиттің алатын ... ... ... ... ... ... ... мәні мен маңызын ... ... мен ... ... ... және ... ... үлкен мәселеге айналды. Еліміздегі бизнесті дамыту
қаржылық қатынастардың теориялық және ... ... ... ... заңдылықтарды білу қаржы мен ... ... ... ... ... шешім қабылдау қызметінде
бухгалтерлік есептің атқаратын рөлін барған сайын күшейте түсуде.
Сондықтан бұл ... ... ... ... ... ешбір күмән жоқ.
Дипломдық жұмыс үш тараудан тұрады. Жұмыстың ... ... ... ... ... ... мен ... шолу
жасалған. Бірінші бөлімде салықтардың экономикада алатын ... ... ... салу ... және бюджетпен есеп айырысу ... ... ... Екінші бөлім бойынша бюджетке төленетін
салықтардың есебі және ... ... есеп ... ... ... ... салықтық төлемдерге талдау жүргізілген.
Дипломдық жұмыстың негізгі мақсаты болып – салықтардың ... және ... ... есеп айырсу тәртіптері мен аудитін
жетілдіру болып табылады.
Дипломдық жұмыс жазу ... ... ... ... ... отыр:
- салықтардың экономидағы алатын орны мен мәнін ... ... ... салу жүйесі мен салық саясатын зерттеу және ... ... ... ... ... есеп ... ... айқындау;
- салықтық төлемдерге талдау жүргізу.
Жұмысты орындау барысында ... және ТМД ... ... ... ... ... ... есептілік
мәліметтері мен экономикалық талдау әдістері қолданылды.
|1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ |
| ... ... ... орны мен ... |
| ... - ... ... бірге, қоғамның топқа бөлінуімен және
мемлекеттің пайда болуымен, оған әскер, сот, ... ... ... ... ... ... ... экономикалық мәні -
шаруашылық субъектілерінен, азаматтардан ұлттық табыстың бір бөлігін ... ... ... бір бөлігі болып табылатындығында.
Салықтың мәні ... өз ... ... ішкі өнімнің (әріқарай ЖІӨ)
белгілі мөлшерін нақтылы жарна ретінде алып қалады.
Салықтар мемлекеттің өмір ... ... ... ... ... ... халықтың ақшалай немесе ... ... ... ... ... болады. Адамзаттың даму таихында салықтың
нысандары мен әдістері мемлекеттің сұранымдары мен ... ... ... ... ... ... әдебиеттерде әр түрлі ... ... ... ... ... ... “Салықтар – мемлекет
біржақты тәртіппен заң ... ... ... бір ... жүргізетін,
қайтарымсыз және өтеусіз сипатта болатын бюджетке төленетін ... ... деп атап ...... ... ... ... төлеушілермен жүзеге асырылатын
бюджетке төленетін міндетті төлем.
Салық – ... бір ... ... төлем.
Салық дегеніміз – белгілі бір ... және ... бір ... заң бойынша қарастырылған міндетті төлемдер.
Қорыта айтқанда, барлық анықтамалар бір ... ... жүйе ... ... басқа да төлемдерден ажырата білуіміз керек. Себебі, салық
белгілі бір объектілерден (табыс, мүлік, тауар, жер, көлік, мұра) ... ... ... төлеудің өзіндік бір мерзімі болады (салық ... ... ... он ... ... ... жылдық) және белгілі бір көлемде
немесе мөлшерде (салық ставкасы) алынады.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетінде ... ... 70 ... ... ... ... алғанда – бұл, салық төлеушінің белгілі
бір ... және ... ... ... ... ... бір ақша
сомасы болып табылады (салық натуралдық тұрғыда материалдық құндылық ... ... ...... ... белгілі бір соманы
мемлекетке міндетті түрде беруі болып келеді.
Материалдық салықтық қатынастар – ақшалай қатынастар, өйткені ол ... ... ... ... ақша ... жылжуы дегенді
білдіреді.
Экономикалық категория тұрғысынан ... ...... ... ... белгілі бір мөлшерде, белгілі бір мерзімде
және белгіленген тәртіпте бір бағыттағы ақшаның қозғалысы болып ... ... ... ... ... бұл мемлекеттік бекітілім, яғни
тұлғалардың мемлекетке белгілі бір ақша сомасын беруін (төлеуді) көздейтін
міндеттеме.
Салық құқығы – мемлекеттің ... ... ... ... ... ... реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы.
Сонымен салықтардың мазмұны мынадай:
• материалдық категория жағынан – бұл белгілі бір ақша ... ... ... ретінде – бұл мемлекеттің табысы;
• заңдық категория жағынан, бұл заң жүзінде белгіленген міндеттеме
болып ... ... ... ... ... ... көрсетілгендерді
атауға болады:
• салық – мемлекетке тиесілі қоғамдық жиынтық өнімді бөледі;
• салық – ... ... ... салық – қайтарылмайтын төлем болып табылады;
• салық – баламасыз сипатта болады;
• салық – ... ... ... ... ... ... ... – тұрақты экономикалық қатынас туғызады.
Ал, енді осы белгілердің мазмұнын тереңірек қарастырайық;
1. Салық – мемлекетке тиесілі ... ... ... ... ақпарат мемлекетке тиесілі ақша ... ... жеке және ... ... салық салу арқылы қажетті
соманы өндіріп алып отырады. Мұның экономикалық ... ... ... және ... алу ... өндірілген қоғамдық жиынтық
өнімнің бір бөлігін өзіне тиесілі сома ... ... ... Бұл ... ... ... сипатта болады.
2. Салық - ақшалай нысанда бөлінеді.
Натуралдық ... ... де ... ... ауыл шаруашылығы
саласында жиналған өнімнің бір бөлігі салық ретінде төленеді.
Салық кодексінде салық ақшалай ... ... тиіс деп ... Салық – қайтарылмайтын төлем болып табылады.
Салықты төлеген кезде ақша тек бір ... ғана ... яғни ... ... ... қайтарымды төлемдерден (мысалы, мемлекеттік қарыз) айырмашылығы:
• бірінші, ақша ... ... ... ... ... ... кері қайтады, яғни мемлекеттен салық төлеушілерге
бағытталады (қайтарылады).
Ал, ... ...... мерзімсізалуды білдіреді, яғни
ол соманың қашан қайтатыны белгісіз.
4. ...... ... ... ... ... нысанда бір бағытта қозғалысын айқындайды,
төлеген салыққа ... ... ... ... да ... жоқ. ... ... қандай да бір тауарға, немесе мемлекеттік қызмеике ... ... ... яғни ... ... ... ... салық – баламасыз төлем болып табылады.
5. Салықты төлеген кезде меншік нысандары айқындалады.
Салықты төлеген кезде ... ... ақша ... ... ... жеке ... ... меншікке өтеді. Яғни,
салық салу мемлекетке тиесілі меншіктерді иеліктен шығарады, ал ... ... ... ... ... жеке ... меншікке салық төлемдерінде меншік құқықтарын өзгерте алады.
6. Салық – тұрақты экономикалық ... ... ... ... салық қатынастары пайда болады.
Тұрақтылықты мынадан байқауға болады, яғни ... жеке ... ... ... ... белгіленеді. Мысалға, бір тұлғаның нақты
салық салу объектісі бар ... ол ... ... орындаушы болып
табылады.
Азаматтардың мүлік салығын төлеген кезде, оның ... ... ... ... ... ағымдағы кезеңде төлеген
салықтарымен қоса, келесі салық кезеңдерінде де ... ... ... Бұл ... ... ... меншік иесі ретінде құқығынан
айырылғанға дейін жалғасын таба береді.
Салықтар барлық елдерде олардың қоғамдық – экономикалық ... ... іс ... ... ұлттық мемлекет кірістерінің негізгі көзі,
ұлттық табысты қайта бөлудің басты қаржылық тетігі, мемлекеттің ... ... ... ... шешуші көзі болып табылады.
Салықтар мемлекеттің өмір сүруінің негізі болып саналады. Мемлекетті
ұстау үшін, халықтың ... ... ... ... ... ... ... қажет болады. Адамзаттың даму ... ... мен ... ... сұранымдары мен қажеттеріне қарай
бейімделіп, өзгерістерге ұшырап отырады.
Мемлекетке түсетін салық ... ... ... ... сан
алуан қоғамдық қажеттіліктерге кейін иесіз пайдаланылуы болып табылады.
Осынысымен салықтардың ... ... ... ... ... ... міндетті мақсатты жарналардан, төлем аударымдарынан
айырмашылығы болады.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 35 - ... ... ... ... алымдарды және өзге де міндетті төлемдерді төлеу
әркімнің борышы әрі міндеті болып табылады, - деп ... ... ... ... ... сипатты ерекшелігі олардың сан
алуан қоғамдық қажеттерге кейін иесіз ... ... ... ... ... ... ... жергілікті органдар
белгілейтін түрлі міндетті мақсатты жарналардан, төлем аударымдарынан
айырмашылығы ... ... да ... ажырата білуіміз керек. Себебі салық
белгілі бір обьектілерден (табыс, мүлік, тауар, жер, көлік, ... ... ... ... ... ... бір ... болады (салық кезеңі –
бір күндік, он ... ... ... ... және ... бір ... ... (салық ставкасы) алынады.
Алым – қандай да бір қызметті жүзеге асыруға немесе ... да ... ... ... беретін, арнайы құқықтық қатысуды иелену үшін
жеке және заңды ... ... ... біржолғы жарна. Немесе алым
дегеніміз, белгілі бір құқықты беру үшін төленетін міндетті жарна.
Төлемақы – ... және ... ... ол ... азаматтық
құқық субъектісі болған жағдайда, азаматтық-құқықтық ... ... ... ... сонымен қатар – уәкілетті мемлекеттік органдар
тарапынан өздеріне өтінішпен келген ... ... ... ... кейде, өзгеше мақсатта пайдаланылатын ... ... не ... ... байланысты рұқсаттарды бергені үшін заңды
немесе жеке тұлғалардан эквивалентті түрінде алынатын ... баж – ... ... бар ... ... ... үшін
және соған мемлекеттік органдар ... ... ... ... беру ... ...... төлемақы. Немесе баж дегеніміз,
мемлекеттік қызметтің орнына құқықтық маңызы бар қызметтерді ... ... ... ... бір түрі.
Кедендік баждар – кедендік операцияларды жүзеге асыру кезінде алынатын
төлемдер.
«Салық» ... ... ... ... төлемақы болып
табылады, ал «алым» ... ... ... ... ... ... ... батқан шығынының орнын толтыратын өтемақылық сипаты
бар. Басқа сөзбен айтқанда, ... ... ... ... ... ... ... көлемі қызметтің бағасымен үйлеседі. Мысалы, Қазақстанда ҚР-
ның нарығындағы тауарларды сатуға құқық алу үшін алым ... ... ... ... ... ... әрбір шаршы
метріне төлейді. Салықтар мен алымдардың негізгі айырмашылықтары мынада:
алым біржолғы ... ал ... ... ... және ұзақ уақыт алынады,
салықтың тағы бір белгісі қайтарымсыз және ... ... алым ... ... баламалы төлемақы болып табылады. Салық
«жай ғана» төленеді, ал алым – мемлекеттік ... ... ... үшін ... қандай да бір қызметі үшін төленеді. ... ... ... төлеуге байланысты қарым-қатынасы төлем субъектісі
үшін мәжбүрлі сипатқа ие. Ал, тұлғаның мемлекетке алым ... орай ... өзі үшін ... сипатқа ие, өйткені, алым төлеуге міндеттейтін
іспен мемлекетке барудың өзі еркін ... ... ... [2] ... ... толық түсіну үшін олардың экономикалық ... ... Ал ... ... олардың атқаратын қызметіне тікелей
қатысты.
Салықтардың мынадай негізгі қызметтері (функциялары) бар:
- реттеушілік;
- фискалдық;
- қайта бөлу.
Фискалдық ...... ... тән ... қызмет. Оның
көмегімен бюджеттік қор ... ... өзі ... ... ... түседі. Өйткені салықтар мемлекеттік бюджеттің кірісін
толтыра отырып, ... ... ... ... ... етеді.
Салықтардың реттеушілік функциясы мемлекеттің экономикалық қызметінің
ұлғаюымен байланысты пайда болады. Ол ... ... ... ... сәйкес ықпал етеді. Бұл ... ... ... ... ... алу ... ... мен шегерімдер пайдаланылады. Бұл реттеуіштер қоғамдық ұдайы
өндірістің құрылымы мен үйлесіміне, ... мен ... ... ықпал
етеді.
Қайта бөлу функциясы арқылы түрлі ... ... бір ... ... ... Бұл функцияның іс-әрекетінің ауқымы жалпы
ұлттық өнімдегі салықтардың ... ... ... ... ол ... ... ... көрсетеді: бұл үлес 2000 жылы – 59,7%,
2005 жылы – 66,6%, 2008 жылы – 74%, 2009 жылы – 68%, 2010 жылы – 70% ... ... ... ... ... ... бақылау
функцияларын да атап көрсетуге болады.
Қазақстан Республикасының қазіргі салық жүйесі салықтарды құру мен
алудың ... ... ... ... тиісті элементтері арқылы салық
салудың тәртібін белгілейді.
Салық элементтері - бұл ... заң ... ... ... ... мен ... салуды ұйымдастыру тәртіптері.
Негізгі салық элементтеріне мыналар жатады:
- салық субъектісі;
- салық ... ... ... ... ... ... салу бірлігі;
- салық ставкасы;
- салық жеңілдіктері;
- салық ... ... мен ... ... ... мен ... органдарының міндеттері мен құқықтары;
Салық субъектісі немесе салық төлеуші. Ол - заң ... ... ... жүктелген тұлға, алайда нарық ... ... ... басқа тұлғаға – салық салынушыға аударылуы мүмкін.
Салық салынушылар – нақты ... ... ... ... ... ... түпкілікті салық төлеушілер (салықтың ең соңғы, ... яғни ... ... ... ... ... ... төлеу міндеттілігін жүктейтін
құқықтық фактілер жиынтығы (дерек, ... ... ... ... пен ... ... ... және салық салуға байланысты объектілер болып
табылады, олардың болуына байланысты салық ... ... ... ...... салу ... мен ... салуға байланысты
объектінің құндық, заттай немесе өзге де сипаттамалары, олардың негізінде
бюджетке төленуге тиіс салықтар және ... да ... ... ... негізгі базасы мыналар болып табылады:
- табысқа салынатын салық. ... ... және жеке ... салығы
жатады;
- тауарларға салынатын салықтар. Олар ... ... ... ... ... ... капиталға салынатын салық. Оған жер салығы, мүлікке салынатын салық
және ... ... ... ... ...... базасын сандық тұрғыдан көрсетуге
пайдаланылатын салық салу ауқымының өлшем бірлігі. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... болып табылады,
ал қуат ат күші, киловатт өлшемінде көрсетілуі мүмкін; алаң - жер ... ... ... бұл ір елде түрлі өлшемде: гектар, акр, шаршы метр
өлшемдерінде ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Салық ставкасы – салық базасының ... ... ... ... процентпен белгіленетін салықтық есептеу мөлшері.
Салық салу практикасында ставкалар тұрақты және процентті ... ...... ... ... ... салу ... сомада белгіленеді (мысалы, мұнайдың 1 тоннасына, газдың 1 текше
метріне).
Проценттік ставкалар – салық базасына қарай ... ... ... салық өлшем бірлігіне салынады.
Проценттік ставканың 3 түрі бар:
- үйлесімді;
- прогрессивті;
- регрессивті.
Үйлесімді салық ...... ... ... мөлшерін
саралауды есепке алмай) бірдей проценттік қатынаста іс-әрекет етеді.
Прогрессивті ставкалар – салық салынатын табыстың артуына сәйкес ... ... ... ... салық төлеуші салықтың үлкен
абсолюттік сомасын ғана емес, сонымен бірге оның үлесін де ... ... ең ... ... көп ... ауыртпалық түсіреді.
Регрессивті ставкалар – табыстың өсуіне қарай төмендейді және ... ... ... болып келеді, ал ... аз ... ... ... жеңілдіктері – заңға сәйкес төлеушілерді салықтан толық ... ... ... ... ... ... ... салынбайтын минимум – салық салудан толық босатылатын ... ең аз ... ... ... ... ... шегерімдер (асырауындағы
жандарға, мүгедектерге – жеке табыс салығы бойынша; күрделі қаржыларға,
әлеуметтік объектілерді ... ... ... ... ... сомасынан-корпорациялық табыс салығы бойынша және т.б.);
- салық салынатын табыстың ... ... сома ... ... ... жәрдемақы, жеке табыс салығы бойынша ... ... ... ... жеке ... мен төлеушілердің санаттары ... ... ... ... сонымен бірге төлеу мерзімін ұзарту және салық
бойынша берешекті есептен шығару да жатады.
Жеңілдік кезеңі – салықтар бойынша заңмен ... ... ... ... ... ... мен тәртібі – заңмен ... ... ... ... аудару шаралары. Салық төлеу тәртібі салықты ... ... ... ... үшін белгіленеді.
Салық төлеушілер мен салық органдарының ... мен ... ... ... жалпы бөлімінде берілген.
Салықтық бақылау – салық қызметі органдарының ... ... ... ... қорларына міндетті зейнетақы жарналарының
толық және уақытылы аударылуын бақылауды білдіреді.
Салық заңын бұзған салық төлеушілерге ... ... ... табыстарын төлеттіріп алу, салық заңын бұзу ауыртпалығына қарай
үлестік не еселенген көлемде айыппұлдар, бюджетке ... ... ... ... үшін ... ... санкциялар қолданылады.
Салық жүйесі және оның қызмет ету механизмі белгілі бір ... ... етуі ... ... ғана ... ... өз ... жан-жақты
және тиімді түрде жүзеге асырады.
Бұл принциптерді пайдалану салық салуда зорлық-зомбылықты азайтты, бұл
процеске реттемелеуді енгізді. ... ... ... даму ... ... ... толықтырылды.
Салық салудың қазіргі халықаралық принциптері мыналар:
1. Қарапайымдылық принципі. Салық механизмі салық төлеушіге түсінікті
болуы тиіс, ол айқын әрі ... ... ... Ол үшін мына ... ... салық түрлері өте көп болмай, нақты да дәлелді болуы керек;
- бір салық түріне бірыңғай салық ставкасын белгілеу ... ... ... ... ... ... немесе айналымды
анықтау әдісі барынша жеңіл, қарапайым, қолдануға ыңғайлы және түсінікті
болғаны дұрыс;
- салық жеңілдіктері не үшін ... оған ... ... бар ... болуы керек. Салық жеңілдіктерінің мейлінше аз болғаны дұрыс;
- салық төлеуде, салықты табыс көзінен, яғни төлем жүргізілген көзден
төлеген ыңғайлы.
2. ... ... ... жүйесінде әділеттілік принципі тікелей
және көлденең екі бағытта сақталуы тиіс.
Тікелей әділеттілік принципі – ... ... ... ... ... ... салынады;
Көлденең әділеттілік принципі – ... ... ... ... ... талап, бірдей шарт қойылуы керек. Салық төлеушілер белгілі
бір табыс не қызмет түрінен, мүлкінен бірдей ставкамен салық ... ... ... принципі. Бұл принцип бойынша салық ставкаларын бекіткен
кезде, олардың мөлшері басқа елдерде қолданылып жүрген салық ставкаларымен
салыстырылып отырылуы қажет.
4. ... ...... ала ... ... ... мызғымас теңдігі елдің барлық аумағында және барлық шаруашылық
жүргізуші субъектілер үшін түсіндіру мен қолданудың ... ... ең аз ... ... ... үйлесімдерді
бұрмалайды және салық салу субъектілерін тең емес жағдайларға әдейі қояды.
6. ... ... ... ... ... ... істеуін жақсартуға және инвестициялардың ... ... ... ... ... сонымен бірге салық және ... ... да ... төлемдерді төлеудің міндеттілігі, салық салудың
айқындылығы, әділдігі, салық жүйесінің біртұтастығы және ... ... ... ... төлеуші салық заңына сәйкес салықтық міндеттемелерін толық
көлемде және белгіленген мерзімдерде орындауға ... мен ... ... басқа да міндетті төлемдер айқын
болуға тиіс. Салық ... ... ... ... ... туындауының, орындалуының және тоқтатылуының барлық
негіздері мен ... ... ... ... мүмкіндігін білдіреді.
Еліміздің салық салу жалпыға бірдей және ... ... ... ... ... ... беруге тиым салынады.
Қазақстанның салық жүйесі оның бүкіл аумағында ... ... ... ... ... ... салу мәселелерін реттейтін нормативтік-құқықтық актілер ресми
басылымдарда міндетті түрде жариялануға жатады.
Мемлекет салық саясатын - ... ... ... жүйесінің оның
нақтылы кезеңіндегі әэлеуметтік - экономикалық мақсаттар мен ... ... ... саясатқа сәйкес жүргізеді.
Салық – мемлекетке тиесілі қоғамдық жиынтық өнімді ... ... ... ... ақша ... ... ... мемлекет жеке
және заңды тұлғаларға салық салу арқылы қажетті соманы өндіріп ... ... ... ... мемлекет салықты белгілеу және
өндіріп алу ... ... ... ... ... бір бөлігін өзіне
тиесілі сома ретінде айналдырып алады. Бұл жерде ... ... ... болады.
Сонымен, салық – тұрақты экономикалық қатынас ... ... ... ... ... ... болады. Тұрақтылықты мынадан
байқауға болады, яғни салық жеке түрде ... ... ... ... ... бір ... нақты салық салу объектісі бар болса, ол
салық міндеттемелерін орындаушы болып ... ... ... ... ... оның салық қатынастары қысқартылмайды, қайта салық
төлеушілердің ағымдағы кезеңде ... ... ... ... салық
кезеңдерінде де салық төлеуге міндетті ... Бұл ... ... ... иесі ... құқығынан айырылғанға дейін жалғасын таба
береді.
Мемлекетке түсетін салық түсімдерінің сипатты ерекшелігі ... ... ... ... ... иесіз пайдалану болып табылады. Осысымен
салықтардың мемлекет, сондай-ақ басқа да ... ... ... ... ... ... ... аударымдарынан айырмашылығы
болады.
Мемлекет салық саясатын - салық саласындағы шаралар жүйесін қоғамның
оның нақтылы кезеңіндегі әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... экономикалық саясатқа сәйкес жүргізеді.
1.2 Мемлекеттің салық салу жүйесі: дамуы мен болашағы
Жалпы салық ұғымымен ... ... ... ... ... ... ... мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлем
түрлерінің, оны құру мен алудың нысандары мен әдістерінің, ... ... мен ... ... ... ... салық қызметі
органдарының жиынтығы мемлекеттің салық жүйесін құрайды.
Салық міндеттемесі мемлекет ... ... ... ... ... ... және ол ... заңына сәйкес жүргізіледі.
2001 жылғы 12 маусымда №209-11 Қазақстан Республикасының «Салық және
бюджетке ... ... да ... төлемдер туралы» салық Кодексі
қабылданды. 2008-2010 жылдар ... ... ... ... мен ... енгізілді. Кодекске сәйкес жеке және заңды
тұлғалардан алынатын салықтар мемлекеттік ... ... ... ... табылады. Салық кодексі республикалық және жергілікті ... ... ... мен ... жэне ... да ... білгілейді. Қазақстан Республикасы зандарымен реттелетін кеден
баж салығы, алымы мен ... ... ... Қазакстан
Республикасындағы барлық салықтық қатынастарды реттейтін бірден-бір заңды
кұжат болып табылады. ... ... ... ... ... ... тәртібін, салық салу объектілерін, салықтың негізгі түрлері бойынша
төлеушілерін анықтайды. Салықтар, алымдар мен ... да ... ... ... ... ... сәйкес Қазақстан Республикасының бюджет
жүйесіне төлеушілерден аударылатын (бөлінген) қаражаттарды ... ... ... ... ... ... ... құрылымдардың қызметін қаржылай қамтамасыз ... ... ... мемлекет пен салық төлеушілер ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... қажетті негізгі талаптар мыналар [5] :
- салық ... дәл ... ... Ол үшін ... ... алынатын салықтардың толық тізімі мазмұндалуы керек;
- салық ... ... ... үшін ... жалтару тиімсіз
болатындай етіп жасалуы тиіс;
- салық ... ... Бұл ... ... дұрыс төленуі
үшін бақылауды жүзеге асыруда маңызды;
- салық жүйесі салық төлеушінің өз қаражатын өндіріске салуына ықпал
етуі ... ... ... ... қаржы көздерін жасақтаудың ең негізгі
құралы болуымен қатар, ел экономикасын қайта ... ... ... және ... ... ... жүзеге асуына мүмкіндік
туғызады.
Барлық өркениетті елдерде салықтардың бүкіл жиынтығы әр ... ... ... ... салу ... бойынша;
- салықты алатын және салықтан жиналған сомаға билік жасайтын органға
қарай;
- пайдалану тәртібі бойынша;
- объектінің экономикалық белгісі бойынша;
Салықтарды салу объектісі ... олар ... және ... ... ... ...... төлеушінің кірісі мен мүлкінен алынатын
салықтар. Тікелей салықтардың ең соңғы ... ... ... болып
мүліктің (табыстың) иесі табылады. Олар өз кезегінде ... және ... ... ... ... салық төлеушілердің мүлкінің
(меншігінің) кейбір түрлеріне (үй, жер, кәсіп, ақшалай капитал және ... Жеке ... ... – бұл жеке ... мен ... ... ... салықтар. Нақты салықтардан айырмашылығы жеке салық
салу әрбір салық төлеушінің жеке табысы мен ... де, оның ... ... ... ... – бағаға не тарифке үстеме түрінде белгіленген салық
төлеушінің кірістері мен мүлкіне тікелей байланысты емес ... ... ... ... салынатын салық, акциздер жатады. Жанама
салықтарға сондай-ақ сыртқы экономикалық ... ... ... ... баждары түріндегі, ішкі рынокта сатылатын ... ... ... ... ... айырмасы) жатады.
Жанама салықтар мемлекеттің фискалдық ... ... ... ең ... төлеушісі болып тауарды тұтынушы табылады. ... ... мәні ... ... ... ... ... Бұл жағдайда салықты тауардың (қызметтің) нақты
тұтынушысы төлейді, алайда тұтынушы мен ... ... ... ... ... ... ... салу объектісіне қарай былайша бөлінеді:
жеке жанама салықтар – қатаң түрде ... бір ... ... ... ... салықтар – негізінен барлық ... ... ... ... ... – мемлекеттік құрылымдарда
сатылатын өндірістің барлық тауарларына салынады.
Кедендік баж – ... ... ... кезінде тауарлар
мен қызметтерге салынады.
Салықты алатын және оған ... ... ... қарай салықтар
жалпымемлекеттік және жергілікті болып ... ...... ... ... ... және сол елді ... бірдей біртұтас қолданылатын салықтар.
Бұл ... ... ... ...... Бұл салықтар ірі
деңгейдегі бюджеттерге ... ... ... – мемлекеттің заңдарына сәйкес жергілікті өкімет
органдары жүзеге асыратын салықтар. Олар ... ... ... негізінде ғана жүзеге асырылады. Бұл салықтар толығымен жергілікті
бюджетке түсіп отырады.
Пайдалану тәртібіне қарай барлық салықтар ... және ... ... ... тиісті деңгейлердің бюджеттерінде шоғырландырылады және
жалпымемлекеттік қажеттіліктерді қаржыландыруға ... ... ... ... болады (мысалы, зейнетақы төлемдерін
қалыптастыру үшін ... ... ... ... белгілері бойынша табысқа және тұтынуға
салынатын салықтар ... ... ... ... салықтар төлеушінің
салық салынатын кез келген объектіден алған табыстарынан алынады. Тұтынуға
салынатын салықтар – бұл ... мен ... ... ... кезінде
төленетін шығынға салынатын салықтар.
1991 жылға дейін, яғни КСРО ыдырағанға дейін елде көбінесе экономиканы
басқарудың әміршіл-әкімшіл жүйесіне, бағаларға қатаң ... ... ... ... ... ... ... Бюджеттің басты кіріс көздерінің
бірі болған айналым салығы тіркелген бөлшек сауда және ... ... ... ... және ... ... ... бағытталған болатын.
Қазақстан егемендікке ие ... ... ... ... ... ... сәйкес республикада жаңа салық жүйесі қалыптасты [6].
1991 жылдың 25 ... ... ... елімізде тұңғыш салық
жүйесі қызмет ете бастады. Ол «Қазақстан ... ... ... ... ... Бұл заң ... жүйесін құрудың принциптерін,
салықтар мен алымдардың ... ... ... түсу ... ... құжат еді. Осы заңға сәйкес Қазақстанда 1992 жылғы ... ... 13 ... мемлекеттік салық, 18 жергілікті салықтар мен алымдар, 11
жалпыға міндетті ... ... мен ... енгізілді.
Дегенмен, өмірге келген ... жаңа ... ... ... ... де бұл ... да орын ... яғни ҚР
алғашқы салық жүйесінде бірқатар шешімін таппаған мәселелер болды. Атап
айтсақ, біз салық ... ... ... ... ... ... ... болған жоқ. Салық қызметі де, салық төлеушілер де
мұндай жаңа ... ... ... ... еместігі көрінді. Салық
жүйесінде дүниежүзілік тәжірибеде қолданылып келген салық салу принциптері
сақталмады. Сондықтан бұл ... ... ... ... ... жауап беруге мүмкіндігі болмады. Ең бастысы, салық жүйесінің
өндірісті ... еш ... ... ... ... құрудағы өз ролін жете
атқара ... яғни ... көзі ... не ... ... ... ... болды.
Салық санының көптігі, айналымды анықтаудың қиындығы, ... ... ... ... ... салық ставкаларының бір салық түрі
бойынша бірнеше түрлі ... ... ... салу ... тыс қалуы
және т.б. кемшіліктер салық ... одан әрі ... ... Үкіметі 1995 жылдың басында салық ... ұзақ ... ... онда ... салық жүйесі мен заңнамасын бірте –
бірте халықаралық салық салу принциптеріне сәйкестендіру көзделді. Осыған
байланысты ... және ... ... ... да міндетті төлемдер
туралы» 1995 ... ... ... ҚР Президентінің заң күші бар ... ... 42 ... мен ... ... ... олардың саны
11 болып қалды. ҚР Президентінің 1999 жылғы шілденің 16-сындағы № ... ... заң ... ... Осы ... ... Президент
жарлықтарымен және ҚР заңдарымен бұл заңға өзгерістер мен ... Осы ... ... ... ... және ҚР заңдарымен
бұл заңға бірнеше рет өзгерістер мен толықтырулар енгізілді. 2002 ... ... ... ... ... 17 ... мен ... да
міндетті төлемдер құрады.
Бұл заңда қамтылған барлық базалық принциптер ... ... ... ... Бұл ... салыққа, амортизация саясатына,
айналымнан алынатын салықты жоюға, ҚҚС-ты халықаралық ... ... еді. Осы ... ішінде экономика, экономикалық
қатынастар құрылымы, мемлекет пен салық төлеушілердің өзара қарым-қатынасы,
тіпті адамдардың ділі (менталитеті) де ... ... ... бір ... ... ... мақсатын, міндеті мен қызметін
терең түсінді, екінші жағынан, экономикалық ... ... ... ... заңдылығында қамтылмай қалды. Осы және ... ... ... оң ... жаңа ... ... талап етті.
Республикада салық заңдарының барлық негізгі кемшіліктері ескерілген,
әрі жетілдірілген жаңа ... ... ... 2001 ... 12 ... заң салық жүйесіне оңтайлы өзгерістер енгізді. ... ... ... ... сай ... ... кодексінде келесідей
мәселелерді шешуге басты назар аударылған.
Біріншіден, барлық ... ... ... тең
жағдайын жасау. Екіншіден, кейбір жекелеген ... ... ... ... жою арқылы салық жүктемесін жеңілдету.
Үшіншіден, салық заңдылығы жөніндегі барлық ережелер мен ... ... ... заң ... ... Төртіншіден, салық заңдылығының
тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Әрине мемлекттің нарықтық экономикалық қатынас талабына сай ... ... ... бір ... ... қалуы мүмкін емес. Алайда
қысқа уақыт аралығында қабылданған шексіз өзгерістер мен ... ... оның әлі де ... ... ... жылы Қазақстан Республикасы Президентінің дәстүрлі жыл ... ... ... ... органдарына салық заңын қайта дайындауды
тапсырды. Бүгінгі күні ... ... ... барлық негізгі
кемшіліктері ескерілген, әрі жетілдірілген жаңа ... ... ... ... 10 ... ... қазіргі салық жүйесі 2009 жылдың 1 қаңтарынан ... ... ҚР ... және ... ... басқа да міндетті
төлемдер туралы» Кодексімен реттеледі. Аталған құжат мемлекет пен ... ... ... жаңа қатынастарды реттемелейді. Ол салық салудың
ойластырылған құқықтық ... ... ... ... шешуге
бағытталған.
Салық кодексінің құрылымы үш үлкен бөліктен құралады:
1. Жалпы;
2. Ерекше;
3. Салықтық әкімшілдендіру.
Жалпы бөлім – бұл салық ... ... Онда ... ... ... ... ... заңда болған
өзгерістер тек бюджеттің қабылдануымен ғана күшіне енетін қатаң принциптер
енгізілген, ал өзгерістер тек қана – ... жыл ... ... бөлімінде мемлекет тұрақтылыққа және салық салу әдістемесі және
базасы бөлігінде ... ... ... ... ... тырысатындығын көруге болады.
Салықтық әкімшілендіру бөлімінде іс жүргізу мәселелері анықталады.
Жаңа Салық кодексінде бюджетке ... ... ... ... ... мәні ... салықтар, алымдар,
төлемақылар, баждар түрінде жүзеге асырылады.
Салықтар мен бюджетке ... ... да ... ... түрлері:
1. Салықтар:корпорациялық табыс салығы; жеке табыс салығы; қосылған
құнға салынатын салық; акциздер; ... ... ... жер қойнауын
пайдаланушылардың арнаулы төлемдері мен салықтары; әлеуметтік салық; жер
салығы; көлік құралдарына салынатын ... ... ... ойын бизнесіне
салынатын салық; тіркелген салық; бірыңғай жер ... ... ... ... да ... төлемдер: мемлекеттік баждар;
тіркеу алымдары; автокөлiк құралдарының Қазақстан Республикасының аумағымен
жүргені үшін алым; ... ... ... ... ... түрлерiмен
айналысу құқығы үшiн лицензиялық ... ... және ... хабарларын
тарату Кәсіпорындарына радиожиiлiк спектрiн пайдалануға рұқсат беру ... ... жер ... ... үшiн ... ... ... су ресурстарын пайдаланғаны үшiн төлемақы; қоршаған
ортаны ластағаны үшiн ... ... ... ... ... ... ... үшiн төлемақы; ерекше қорғалатын табиғи
аумақтарды ... үшiн ... ... ... ... ... ... және (немесе) халықаралық телефон байланысын
бергені үшін төлемақы; кеме жүретiн су жолдарын пайдаланғаны үшiн ... ... ... ... үшiн ... ... ... жүйесі салықтардың және басқа да міндетті
төлем ... ... ... Салық қатынастарын реттеуші құқықтық
нормалар ҚР Салық кодексінде ... және ... ... ... ... ... ҚР Қаржы Министрлігі Салық комитеті
(департаменті) мен жергілікті салық органдарынан тұрады. Салық органдарына
облыстар, Астана және ... ... ... ... ... ... салық комитеттері, аудандар, қалалар және
қалалардағы ... ... ... ... ... бірге қаржы
полициясының бөлімшелері жатады.
1.3 ... ... және оны ... ... мен ерекшеліктері
Салық саясаты - мемлекеттің салық саласында жүргізіп отырған іс-
шараларының жиынтығы. Оның басты қажеттілігі ... мәні мен ... ... ... және ... ... өнімнің бір бөлігін
жинақтап, бюджет арқылы қайта бөліп, ... ... ... Салық саясатының мән-мазмұнын ... ...... ... ал оның ... – мемлекет пен шаруашылық
жүргізуші субъектілердің, жеке тұлғалардың арасындағы мемлекеттің қаржы
ресурстарын қалыптастыру бойынша ... ... ... саясаты қоғамның дамуының, саяси құрылымы мен ... ... ... ... ... ... саясатын – алға қойған
экономикалық саясатына сәйкес, қоғамның әлеуметтік-экономикалық және нақты
даму кезеңінің басқа да мақсаттары мен ... ... ... ... ... салық саясатының негізгі мақсаты
болып мемлекеттің бюджетінің кіріс бөлімін ... ... ... ету ... Салық саясатының басты субъектісі - мемлекет.
Қаржы-салықтық қатынастар жүйесінде әр салық белгілі бір ... және ... ... ... Сонымен қатар, жалпы алғанда олар
бір-бірімен өзара ... және ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын
қалыптастыруға қатыса отырып, салықтар ... ... ... әсер ... ... өсуге, тауарлар мен
өнімдердің сапасын жақсартуға ынталындыруы керек.
Экономикада және мемлекеттің салық саясатында ... ... ... ... ... жүйесі үлкен маңызға ие. ... ... ... ... ынталандыру тетіктері табыстар мен
қорларды қалыптастыруды қолданылуы мүмкін.
Салықтық ынталындыру тетіктерін, нормалар мен нормативтерді ... ... ... ... ... билік органдарының
қызметінің негізін салушы принципі болып – ... ... ... ... алып ... мен оларға уақытында әсер ету болып
табылады. Салықтар арқылы шаруашылық субъектілердің қолында ... ... ... ... қамтамасыз етіледі, рентабельділік
деңгейі реттеледі, яғни оларға ... ... ... ... ... саясаты салық саласындағы жүргізіліп отырған іс-шаралар жүйесін
білдіреді. Салық саясатының мазмұны мен мақсаттары қоғамның әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... ... мемлекетті қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету;
- жалпы ел экономикасын жақсартуға және реттеуге жағдай жасау;
- нарықтық ... ... ... ... табыстары
арасындағы теңсіздікті барынша азайту;
- экономикалық заңдарға сәйкестендіру;
- нарықтық реформаларды тездетуге ықпал ететін шешімдерді салықтық
қолдау және ... ... ... салу ... мен ... ресурстарын мобилизациялау көздерін,
оның құрамы, құрылымы, өсуінің мүмкін резервтерін ... ... ... ... ресурстарының көлемі айқындалып, мемлекет пен шаруашылық
субъектілердің табыстары ... ... және ... ... экономиканың құрылымдық қайта құру процесстерін, оны жақсартудың
басым ... ... ... ... және оның тиімді
дамуының негізін құруға ынталандыру;
- сәйкес нормативтік актілер түрінде мемлекеттің қаржы саясатын жүзеге
асырудың ... ... ... ... ... экономикалық реттеудің ең маңызды құралдарының ... ... ... ... ... ... ... салық саясатын нарықтың теріс құбылыстарына әсер ... ... ... ретінде қолданады. Нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Бүкіл экономиканың тиімді қызмет етуі ... ... ... ... байланысты [8].
Салықтарды қолдану басқарудың экономикалық ... бірі ... ... ... мен кәсіпорындардың коммерциялық
мүдделерінің өзара байланысын, олардың ведомстволық, меншік пен ұйымдастыру-
құқықтық формаларына тәуелсіз түрде ... ету ... ... ... ... мен барлық меншік нысандарындағы
кәсіпорындардың ... және ... ... банктермен,
сонымен қатар жоғары тұрған Кәсіпорындармен ... ... ... сыртқы экономикалық қызмет, ... ... ... ... ... шаруашылық табысы
мен пайдасы қалыптасады. ... ... ... ... ... ... қажет ресурстарды қалыптастырады. ... да ... ... ... олар табыстардың бөлінуін
өзгертіп отырады. Салық салу жүйесі адамдар арасында ... ... ... ... ... мен практикасы салық саясатына бірқатар
талаптар қояды. Оларға:
- қоғамдық дамудың заңдылықтарына сәйкес ғылыми көзқарастарды сақтау;
- салық саясатының тиімді базасы болып ... ... ... ... ғылымдарының тұжырымдамаларын ескеру;
- қоғамның нақты тарихи жағдайлары мен ... ... ... ішкі ... мен ... ... мемлекеттің іс жүзіндегі экономикалық және ... ... ... және ... ... өткен тәжірибиесін, жаңа
үрдістер мен ... ... ... ... жан-жақты оқып-
үйрену;
- мемлекеттегі нақты экономикалық жағдайда іс-шараларда салық салу
тәсілдерін пайдаланудың ... ... ... ... ... саясатының концепциясын жасап шығаруда нәтижелерді болжамдау;
- салық саясатында қайтара алмай қалатын өзгерістерге жол ... ... ... ... көре білу;
- шаруашылық субъектілердің қызметіне қолайлы жағдай жасау;
- экономикадығы іс-жағдайлар, ... ... ... мен
қаржы потенциалы туралы кең ауқымды және дұрыс ақпаратты пайдалану;
- математикалық модельдеу мен электронды-есептеу техникаларын ... ... ... ... ... ... ... жылында әр жылғы
бюджетті қабылдауда қаланады және оны іске ... ... ... және
нормативтік актілерді қабылдаумен байланысты.
Нақты мәселелер мен мақсат-міндеттерді шешуде салық ... мен кең ... ... ... ... ... ставкалары,
жалақы деңгейі және т.б. секілді экономиканы басқарудың басқа ... ... ... қалыптастырып, салықтарды маңызды
жалпыэкономикалық категориялардың қатарына қояды.
Салық саясаты – ... ... ... ... ... ... жиынтығы. Кезеңнің ұзақтығы мен шешілетін міндеттердің сипатына
қарай салық ... ... ... мен ... бөлінеді. Салық
стратегиясы салық саласындағы мемлекеттің ұзақ мерзімді ... ... ірі ... ... ... көздейді. Салық тактикасы
салық жүйесі мен салық механизміне өзгертулер мен ... ... ... ... ... ... бағытталады.
Көлемі мен әсер ету өрісіне қарай салық саясаты ішкі және сыртқы болып
бөлінеді. Ішкі ... ... бір ... ... ... ішіндегі
жүргізіліп, ішкі мәселелерді шешуді қарастырады. Сыртқы салық саясаты
екіжақты ... ... ... ... ... ... жүйелерін
унификациялауға жақындатуға бағытталады.
Экономикалық циклдың кезеңіне байланысты ол ... ... ... ... Шектеуші салық саясаты экономикалық көтерілу
кезінде шектен тыс ... ... ... ... ... жүргізіледі. Ынталандырушы салық саясаты қоғамдық өндірістің
төмендеп кетуі, ... ... ... ... ... емес ... саясаты үкіметтің шешіміне тәуелсіз автоматты
түрде жүргізіледі. Мұндай саясат өзін-өзі реттеу режимінде жұмыс істейтін
«тұрақтандырушы» ... ... ... байланысты [9].
Дамыған нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ... ... ... деңгейін өзгерту, аймақтарды экономикалық
дамыту мақсатында ЖІӨ қайта бөлу үшін ... ... мен ... ... ... ... мен кең ... бағалар, несиеге деген проценттік ставкалары,
жалақы ... және т.б. ... ... ... ... ... ... байланысын қалыптастырып, ... ... ... ... ... саясаты негізгі үш типке бөлінеді [10] :
Бірінші тип – максималды ... ... ... ... ... ... ... қызметке деген мотивацияны төмендетіп,
мемлекеттік табыстардың күтіліп ... ... ... ... ... ... көптеген факторларға байланысты. Шетелдік
ғалымдардың еңбектерінде салық ставкасы ЖІӨ-нің 50% аспауы ... ... ... типі – ... салықтар саясаты. Ол қолайлы салықтық жағдай
туғыза отырып, кәсіпкерлік пен шағын бизнестің дамуын ... ... ... ... максималды азайту әлеуметтік бағдарламаларды
шектеуге алып келеді, себебі мемлекеттік кірістер қысқарып кетеді.
Үшінші тип – ... ... ... деңгейін көздейтін, бірақ едәуір
мемлекеттік әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ететін саясат. ... ... ... ... ... ... тиімді экономикада салық саясаттарының барлық типтері табысты
түрде үйлестіріледі.
Сонымен, мемлекеттің ... ... мен ... ... ... ... ... шығарылады. Оның дұрыстығы практикамен тексеріледі.
Егер салық ... ... ... және оны ... асыру теріс нәтижелер
әкелетін болса, онда оны жаңасымен ауыстырады.
2 ... ... ЕСЕП ... ... ... ... «Қаз пошта» АҚ-ның қаржылық-экономикалық сипаттамасы және
бухгалтерлік есеп жұмысы
Қазпошта» ... ... ТМД ... ... ... пошта-жинақ
жүйесін құрастырып енгізген бірден-бір пошта әкімшілігі болып табылады.
«Қазпочта» АҚ-ның сапалы пошта-жинақ ... ... ... ... ... ... ... сәтті деп танылды. Ал
Қазақстандағы жаңа пошта жүйесінің ... ... ... ... үшін ... мол даму жолы ... атап өтілді.
Бүгінгі күні қазақстандық пошта 21 000-ға жуық қызметкер, республика
бойынша 3200 байланыс бөлімшелері, 14 облыстық және 4 республикалық ... ... ... қазақстандық поштаны көп функционалды қаржылық
супермаркетке ... ... ... іске ... ... ... арада
пошталық, қаржылық және басқа да қызметтер ... ... ... ... ақпараттық қоғамның дамуы жағдайында әмбебап логистикалық
операторының қызметінсіз мүмкін емес.
Пошта саласында жүріп жатқан өзгерістер, тұтастай алғанда ... ... ... ... ... & Poor's» ... рейтингтік
агенттігі 2005 жылы «Қазпочта» АҚ-ға ұзақ мерзімді несиелік ВВ+ «Тұрақты»
рейтингісін берді. Бұл компанияның ... ... келе ... ... ... АҚ 2006 ... ... «Самұрық» мемлекеттік
холдингісіне кіреді. Бұл даму институтын ... алға ... ... ... ... ... қызығушылығын қорғау мен
макроэкономикалық тұрақтылықты одан әрі қолдау болды. Бір жыл ... ... ... мен ... ... ... жасалған жұмыстар
жемісті болды. Осы уақыт ішінде осындай мемлекеттің шешімін дұрыс қабылдау
мен түсіну де ... ... жай ғана ... даму ... ... ... ... пошта операторының инфрақұрылымын жаңартатын
бағдарламаны қамтитын ... ... ... стратегиялық бағыттары
бекітілді. Мұндай ... ... ... ... байланысы
бөлімшелерінің жеке желісін оларды жан-жақты ... ... ... ... коммуникациялық және банктік жабдықтармен қамту арқылы жетілдіру
болып табылады.
Бұл шаралар көптеген ... ... ... ... ... ... қаржыландыру көздерін аймақтық желіні қалалық,
аудандық, ауылдық деңгейде дамытуға толық мобилизациялау қажет. Бұл ... әрі ... ... деңгейінде стандартты пошта-
жинақтау қызметтерінің тізімін сапалы негізде көрсетуге мүмкіндік береді.
Екіншіден, бұл ... ... ... ... бөлімшелерінде
«электронды үкімет» жүйесіне қосылу, несиелеу, тұрғын үй салу ... үшін және ... ... ... есебінен
көрсетілетін қызметтер аясын кеңейтуге мүмкіндік береді. Компанияның даму
жоспарын іске асыру пошта-жинақтау қызметтерін көрсету ... ... ... ... ... ... ... қатар тұтастай
алғанда аймақтық желі мен тораптық бағдарларды оңтайландыратын тораптық
бағыттар ... ... ... ... ... ... ... АҚ қызметінің тағы бір оңды ... ... ... ... компания қызметтеріне деген жоғары қызуғышылық болып
табылады. Пошта – Қазақстан халқының бәріне дерлік қол ... ... ... құрылым. Қазпочта ең пәрменді филиалдық ... ... ... ... ... желі жоқ. ... ... облыстық
филиалдарында «K-mobile» мен «K-cell» ұялы ... ... ... қабылдаудан жаңа жобаларды іске асыру бойынша ... ... ... ... ... ... ... құнды қағаздар рыногында ... ... іске ... ... ... Бұл компанияның трансфер-
агенттік қызметтерді көрсетудегі жұмысын ... ... ... ... ... АҚ ... ... құнды қағаздар рыногында белсенді түрде
дамытуда. Мұнда негізгі екі бағытты атап өтуге болады.
Біріншісі пошта секторында «Казпост-секьюритиз» деп ... ... ... Ол ... ... енгізілуде. Мұнда Алматы қаласы Аймақтық
қаржы орталығы алаңында құнды ... ... ... жүргізу
ұйғарылады.
Екінші бағыт «Қазпошта» АҚ құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
холдингінің «Қазақтелеком» АҚ-ның 4,6% жай ... ... ... АҚ ... ... ... сату ... сәтті
болды. Қазпочтаның трансфер-агенттік пункттері инвесторлар мен ... ... ... ... ... ... ... желі
арқылы акцияларды сатып алу өтініштері бүкіл Қазақстан бойынша қабылданды.
Аймақтардағы инвесторлар акцияларды сатып алу ... ... ... жүзеге асырды. Бұл жобаны іске ... ... ... желіні
қолданудың инвесторлар үшін де, Қазпочта үшін де тиімді екенін көрсетті.
Бұған дейін трансфер агенттік қызмет қор ... ... ... ... деп ... ... сәтті өткендіктен бұл бағыт одан әрі де белсенді дами
береді. Жақын ... ... ... ... ... ірі ... және
аудандық пошта байланысы тораптарында орналасқан трансфер агенттік
пункттері арқылы акциялар сату ... ... ... ... ... ішкі және ... ... автоматтандырылған жүйесін енгізу арқылы қазақстандық
пошта халықаралық EMS ... ... ... ... Бұл сертификаттау
деңгейінде өз үлесін тигізді. 2006 жыл қорытындылары бойынша «EMS-Kazpost»
қола деңгейіне қол жеткзді.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... орналастырылған. 2006 жылы EDI форматында ... ... ... ... ... ... жетілдіру жөніндегі іс-
шаралар жүзеге асырыла басталды. Бұл жұмыс «International Post ... ... ...  «Таңертеңгі 10» 10 бағыт бойынша және 4 бағыт бойынша «12-ге
дейін жеткізу» қызмет түрлерін көрсету аясы ... АҚ ... ... ... ... ... және
почта-жинақ жүйесін ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 15
қарашадағы №1716 қаулысына сәйкес 2001 ... 31 ... ҚР ... ... және ... валютасында банк операцияларын жүргізуге лицензия
берілді. Бұл ... ... ... ... аумағында
банкноттарды, монеталар мен құндылықтарды инкассациялау және жіберу ... ... ... береді. Бүгінгі күні «Қазпочта» АҚ барлық облыстық
филиалдарында заңды тұлғаларға, оған қоса ... ... ... ... ... ... көрсететін инкассация бөлімдері
құрылған. Біздің Инкассация ... өзге ... ... бірі ... АҚ ... ... құндылықтардың
түрлерін сақтандыру жөнінде Шарт жасалғандығы. Сақтандыру тәуекелдерін
орналастыруды Лондонның қайта сақтандыру ... ... ... ... ... ... Республикасының барлық облыс орталықтары
почта жөнелтілімдерінің, арнайы байланыс жөнелтілімдерін, ақшалай қаражат
пен құндылықтарды уақтылы және ... ... ... ... ... ... қамтылған.
Қолданыстағы вагондар сейфтермен, бекіткіш құрылғылармен, торланған
терезелермен жабдықталған. Арнайы жөнелтілімдер мен ақшалай ... үшін ... ... ... Арнайы байланыс
қызметінің бөлімшелерінде жоғары бағалы жөнелтілімдерді ... ... үшін ұшақ ... ... ... ұшақ ... және ... перронынан почта вагондарына жүруге берілген рұқсаттамалары
бар. ... ... ... мен ... тасымалдау алып барушы
қарулы адаммен жүзеге асырылады. Бұл шара ... ... ... АҚ кең ... пошталық қызмет көрсетуді жүзеге асырады:
- жазбаша хат-хабарлар, бандерольдар мен сәлемдемелерді жөнелту мен
жеткізу;
- ірі ... және ауыр ... ... ... ... ... ... мерзімді баспасөз басылымдарына жазылуды ... ... ... ... ... арқылы сату;
- арнайы байланыс қызметі;
- филателия;
- аралас электронды пошта (пошталық жеделхат).
Осы аталған қызметтердің барлығын «ҚР ... ... ... ... 2003 жыл, № 386-II) ... және ... Жарғысына сәйкес
жүзеге асырады.
«Қаз пошта» АҚ басқару құрылымын төмендегі 1 ... ... ... ... – «Қаз ... ... ... құрылымы
Кез-келген шаруашылық субъектілері сияқты «Қаз пошта» АҚ-ның негізгі
қызмет мақсаты пайда табу болып ... ... ұйым өз ... ... барысында өзінің меншікті және тартылған капиталы, ... мен ... ... қаражаттарының негізінде ... ... ... Соған байланысты осы ұйымның қаржылық
жағдайына толық сипаттама беру үшін, оның баланс көрсеткіштерін, ... ... ... ... қажет болады.
Демек, зерттеу жұмысы жүргізіліп отырған «Қаз пошта» акционерлік
қоғамының қаржылық-экономикалық жағдайына ... беру үшін ... ... ... мен ... ... көздеріне талдау жүргізген
жөн.
Балансты талдау бұл кәсіпорынның игілігіндегі капиталды ... ... ... Әрбір орналастырылған капитал түріне баланстың
жеке баптары сәйкес келеді. Осы ... ... ... қандай өзгеріс болғанын, қай бөлігі кәсіпорынның ... ... ... ... айналым құралдары, оның ішінде өндіріс
және айналым сферасындағыларды белгілеуге болады.
Баланс активінің негізгі белгісі ... ... ... ... яғни ... ақшаға айналу жылдамдылығы. Осы ... ... ... ... ұзақ ... ... негізгі капитал) және
ағымдағы активтер (айналым) болып бөлінеді.
Кәсіпорынның баланс активтерін талдау негізгі және айналым ... ... және ... талдаудан бастаған жөн.
1 кесте
«Қаз пошта» АҚ-ның активтерінің құрамы мен құрылымы
|Өндіріс құралдары|2008 ж |2009 ж ... (+, -) |
| |мың ... ... ... ... ... |үлесі,|
| | |% | |% | | |
| | | | | | |% ... ... |3 511 321 |14,3 |4 127 241 |10,7 |+615 920 ... ... |20 503 384 |83,47 |33 748 385 |87,54 |+ 13245001|+64,6 |
|Материалдық емес |547 561 |2,23 |676 818 |1,76 |+129 257 |+23,6 ... | | | | | | ... ... |24 562 266 |100 |38 552 444 |100 |+13 990 |56,9 |
| | | | | |178 | ...... ... ... ... ... негізінде |
|жасалынды ... ... «Қаз ... ... ... жалпы
активтерінің құрамында жоғары үлес салмақты негізгі құралдар алып ... ... ... ... негізгі құралдардың құны 2008 жылдың
аяғында 2008 жылмен салыстырғанда 13245001 мың теңгеге немесе 64,6 ... ... ... ал ... емес ... келетін
болсақ, онда оның құны 129257 мың теңгеге не болмаса 23,6 ... ... Ал ... ақша ... ... ... үлесі екінші орында тұр
және ұйымның есепті ... ақша ... ... ... ... 615920 мың ... дейін жоғарылап отыр. Демек, ... ... ... 2008 жылы 2008 ... ... ... ... артып отырғанын анықтадық. Яғни ... ... ... ... ... оның ... ... құны да көтеріліп
отыр. Бұл әрине кәсіпорын үшін жағымды көрсеткіш болып ... ... ... кестенің мәліметтері негізінде ұйымның қаржылық жағдайына бірден ... ... 1 ... ... ... ... ... онда
төмендегідей нәтижені алуға болады.
1 сурет – Ұйымның баланс валютасындағы активтердің үлесі (%)
Нарықтық қатыныстардың дамуы және ... ... ... ... ... ... түседі. Белгілі жобаға
капитал сала отырып, кәсіпорын салынған капитал орнын толтыруды ғана емес,
сонымен қатар одан ... ... да ... ... ... ... қаржылық жағдайы мен инвестициялық қызметте ... ... ... ... және қаржыландыру көздерін, әртүрлі
инвестициялық жобалардың тиімділігін бағалауға бағытталуы тиіс. Біз зерттеу
жұмысы жүргізіп отырған Кәсіпорында ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді инвестициялық салымдары жоқ.
Зерттеу жұмысы жүргізілген ұйымның ... ... ... ... жүргіздік, енді ұйымның мүліктерінің ... ... ... ... ... ... ... көздеріне
анықтама беріп өткен жөн.
Мүліктердің қалыптасу көздерінің ең негізгісі бұл меншікті капитал.
Капитал - бұл ... табу ... өз ... ... ... үшін
шаруашылық жүргізуші субъектінің қолында бар ... ... ... және тартылған көздерден қалыптасады.
Қаржыландырудың негізгі көзі меншікті капитал болып табылады. Оның
құрамына жарғылық капитал, ... ... ... ... ... пайда және басқа да түсімдер кіреді.
Акционерлік қоғамдар үшін ... ... ... меншік иелерінің
үлесі сомалар, ал жалға алынған кәсіпорындар үшін – оның ... ... ... ... ... ... ... материалдық емес активтер түрінде де болуы мүмкін.
Қосымша төленбеген капитал мүлікті ... ... ... ... ... ... ... сатылуы нәтижесінде қалыптасады. Жинақтау
қоры кәсіпорынның ... ... ... және ... бір
бөлігін сату есебінен құрылады. Пайда есебінен жинақтау қоры, тұтыну қоры
және резервтік қор құрылады. Мұнда ... ... ... ... ... ... ... қосымша акциялары шығарылады. Мақсатты бағытталған
және арнайы қаржыландыру қаражаттары – бұл ... ... ... ... және ... ... соманы
қаржыландыруға бағытталған бюджеттік ассигнациялар.
Тартылған ... – бұл банк ... ... ... ... коммерциялық қағаздар және т.б. Тартылған капитал ұзақ
және қысқа мерзімді болып бөлінеді.
Кәсіпорын капиталы негізгі ... ... ... ... ... емес сипаттағы объектілерді салуға, шикізаттарды, отын,
энергия, еңбекақы төлеуге, салықтарды төлеуге, ... ... ... ... ... жұмсалады. Яғни капитал ұзақ ... де, ... ... де ... мүмкін. Ұзақ мерзімді
активтер әдетте меншікті капитал мен банктердің ұзақ ... ... ... ... қалыптасады. Ағымдағы активтер ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу көздерін талдаудың негізгі
міндеттері болып мыналар саналады:
- меншікті және ... ... ... қандай өзгерістерін
анықтау;
- айналымдағы ұзақ және қысқа мерзімді қарыздық қаражаттардың үлесін
анықтау.
Демек, зерттеу жұмысы ... «Қаз ... ... ... көздерінің құрамы мен құрылымын төмендегі 2 кесте арқылы талдау
жүргізуге болады.
2 ... ... ... капиталының қалыптасу көздерінің
құрамы мен құрылымы
|Капитал көздері |2008 ж |2009 ж ... |
| | | |(+, -) |
| |мың ... ... ... ... ... ... | |% | |% | | |
| | | | | | |% ... ... |8 851 339 |36,03 |10 567 820 |27,41 |+1 716 481 |+19,4 ... капиталы |15 710 927 |63,97 |27 975 624 |72,59 ... ... ... |24 562 266 |100 |38 552 444 |100 ... 178|56,9 ... * ... мәліметтері кәсіпорынның қаржылық есептілігінен алынды |
Зерттеу жұмысы жүргізіліп отырған «Қаз пошта» ... ... ... құрамы мен құрылымына және оның өзгерісіне жүргізілген
талдаудың нәтіижесінде, біз қарастырылып отырған шаруашылық ... ... ... ... ... ... капиталы соңғы екі жылда
да меншікті капиталдың үлесі жоғары екенін анықтап отырмыз. Егер 2008 ... ... ... ... 63,97 ... ... ... ал 2009 жылы
оның үлес салмағы 72,59 пайызды құрап отыр және өткен жылмен ... ... 78,06 ... дейін өсіп отыр. Ал ұйымның меншікті капиталы
2009 жылы 2008 ... ... 19,4 ... дейін жоғарылап отыр.
Демек, жоғарыдағы берілген кесте мәліметтерін біз диаграмма түрінде
көрсететін болсақ, онда ... ... ... болады.
2 сурет – Кәсіпорынның баланс валютасындағы активтердің қалыптасу
көздерінің үлесі (%)
Кәсіпорынның капитал көздерінің құрылымына ... ... ... 3 ... ... сипаттама беру қажет.
3 кесте – «Қаз пошта» АҚ-ның меншікті капитал құрылымы
жыл соңы
|Капитал көздері |2008 ж |2009 ж ... (+, -) |
| |мың ... |мың ... ... |мың ... ... | |% | |% | | |
| | | | | | |% ... ... |2 000 000|22,6 |2 000 000 |18,92 |- |- ... ... |6 851 339|77,4 |8 567 820 |81,08 |+ 1716481 |25,05 ... | | | | | | ... ... |8 851 339|100 |10 567 820|100 |+1716481 |+19,4 |
|Ескерту* – кесте ... ... ... ... ... |
|жасалынды ... ... ... меншікті капитал құрамы мен құрылымына талдау жасай
оытырып, біз бұл ... ... ... көлемі есепті жылы өткен жылмен
салыстырғанда 19,4 пайызға жоғарылағанын, ... ... ... таза пайдасы
1716481 мың теңгеге өсіп отырғанын байқадық. Яғни ұйым өзінің ... 2009 жылы ... ... ... берілген 4 кестенің мәліметтерін кестеге түсіретін ... ... ... ... ... ...... меншікті капитал құрылымы (%)
Демек, жоғарыдағы суреттен біз ұйымның меншікті капитал ... ... ... ... ... жоғары үлесті алып отырғанын
анықтадық.
Зерттеу жүргізіліп отырған ... ... ... әрік қарай талдай
отырып, біз енді кәсіпорынның қарыз каптиталының көлемі мен ... ... жөн ... ... ... пошта» АҚ-ның қарыз капиталының
құрамы мен құрылымы
|Капитал көздері |2008 ж |2009 ж ... |
| | | |(+, -) |
| |мың ... ... ... |үлесі, %|үлесі, |
| | | | | |% ... ... |11 943 827 |76,02 |26 071 774 |93,2 |+17,18 ... ... | | | | | |
|- ... ... |40 910 |0,26 |28 146 |0,1 |-0,16 ... |3 458 282 |22,01 ... |6,51 |- 15,5 |
|- ... ... |138 193 |0,88 |5 494 099 |19,64 |+18,76 |
|- банк ... |160 102 |1,02 ... |24,48 |+23,46 |
|- ... ... |394 644 |2,51 |6 915 679 |24,72 |+22,21 |
|- ... |1 060 364 |6,75 ... |4,37 |-2,38 |
|- ... шоттары |6 691 332 |42,6 |3 742 544 |13,38 |-29,22 |
|- ... ... | | | | | ... ... |3 767 100 |23,98 |1 903 850 |6,8 |-17,18 ... | | | | | ... ... | | | | | |
|- ... ... 030 291 |6,55 |883 546 |3,16 |-3,39 |
|- ұзақ ... ... 625 |1,37 |87 867 |0,31 |-1,06 |
|- ұзақ ... ... |9,0 |- |- |- ... ... | | | | | |
|- ұзақ ... |- |- |3 101 |0,011 |- ... қарыздар | | | | | |
|- ... ... |347 785 |2,21 |245 102 |0,87 |1,34 ... |760 941 |4,84 ... |2,44 |-2,4 |
|- ... ... | | | | | ... | | | | | ... |15 710 927 |100 |27 975 624 |100 |- ...... ... ... есептілік мәліметтері негізінде |
|жасалынды ... ... ... ... ... ... біз зерттеу
жасалған ұйымның тартылған қарыз қаражаттарының өсу қарқыны мен ... ... Ұйым ... ... ... ... есепті жылы
өткен жылмен салыстырғанда 27264697 мың ... яғни 78,06 ... ... ... ... ... ... міндеттемелер сомасы
14127947 мың теңгеге жоғарыласа, ал ұзақ ... ... ... ... ... өсіп ... Жалпы ұйымның тартылған қаражаттарының ішінде
қысқа ... ... ... үлес салмақты алады, оның орташа үлес
салмағы 84,61 % -ды ... ... ... ... ... ... құбылыс болып саналады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын ... ... ... ... қарыздық міндеттемелер ... ... ... ... өтіп ... ... берешектер деңгейі
жоғары болатын болса, олар бойынша айыппұл төленіп, кәсіпорынның қаржылық
жағдайына кері әсерін ... ... ... ... ... ... қарыздардың құрамын, алыну ұзақтығын, мерзімі өткен ... болу ... ... ... ... ... ағымдағы және ұзақ ... ... ... ... 1 ... ... ... мен басқа кәсіпорындардың қарыздары, жабдықтаушылар ... ... ... зейнетақы қоры мен әлеуметтік сақтандыру
қорларына, еңбек ақы ... ... мен ... да 1 ... дейінгі тез
өтелуге тиісті қарыздар жатады. Ал ұзақ мерзімді қарыздарға 1 жылдан жоғары
банк несиелері мен ... ... ... мен ... асып ... борыштар жатады.
Жоғарыда берілген 5 кестедегі ұйымның қарыз ... ... ... ... біз ... ... капиталы құрамында басқа
да қысқа мерзімді кредиторлық қарыздары мен қысқа мерзімді ... ... үлес ... алып ... ... сурет – Кәсіпорынның қысқа мерзімді қарыз капиталының құрылымы (%)
5 сурет – Кәсіпорынның ұзақ ... ... ... құрылымы (%)
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдауда маңызды тапсырмалардың бірі
оның қаржы тұрақтылығын сипаттайтын көрсеткіштермен танысу ... ... ... талдау кәсіпорынның меншікті және қарыз ... ... ... ... ... ... ... Қаржы
тұрақтылығының мазмұны, қалыпты өндірістік-коммерциялық қызмет үшін қажетті
ақша ресурстарының тиімді қалыптасуы мен ... ... ... ... ең алдымен таза пайда мен амортизациялық аударымдар
жатады. Қаржы тұрақтылығының сыртқы ... ... ... ... ... ... табады. Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі – бұл
кәсіпорынның коммерциялық, несиелік және ... ... ... ... ... ... ... орындай алу
қабілеттілігі.
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі ішкі және сыртқы серіктестіктер
алдында, ... ... ... ... қаржылық міндеттемелерді толық және
уақытылы орындауға ... ... ... қабілеттілік
коммерциялық келісім-шарттарды іске асыру шарттарына және негізгі нысанға
тікелей әсер етеді, сонымен қатар несие және займ алу ... ... ... тек кәсіпорындарды бағалау мақсаты мен қаржылық
қызметіне болжам жасау үшін ғана ... ... ... ... ... ... үшін де маңызды болып саналады.
Бухгалтерлік есепті жүргізу мен қаржылық ... ... ... ... президентке бағына отырып, қоғамның бухгалтерлік іс-әрекетін
басқаратын бас бухгалтер табылады.
Кәсіпорынның бухгалтерлік есебі ҚР-ның «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ретелінген серіктестіктің операциялары мен
шаруашылық фактілері туралы ... ... ... ... ... оған ... ... есеп берудің халықаралық
стандарттары; Қаржы министрлігінің бұйрығымен бекітілген ... ... ... мен ... ... ... ... және
бюджетке төленетін басқа да төлемдер туралы» (салық кодексі) ... мен ... ... ала ... ... есеп ... есеп жұмысы қаржылық, ... және ... ... ... ... есеп бөлімімен жүзеге асырылады.
Бухгалтерлік есеп жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... іс-құжаттарына
есеп саясатымен қарастырылған алғашқы құжаттар, бухгалтерлік есептің
тіркеулері және ... есеп беру ... ... ... ... ... кестесімен жүзеге
асады. Қоғам сұрақтарының туындауына ... өз ... ... ... мен жүйелерін енгізуді қарастырады.
Қаржылық есеп беру ХҚЕС 1 ... есеп ... ... Қаржылық
есептіліктің халықаралық стандарты және ҚР Қаржы Министрлігінің бұйрығымен
белгіленген қаржылық есеп ... ... мен ... тұжырымдамалық
негізіне байланысты құрастырылады. Қаржылық есеп беру ... ... ... құрылады. Есепті кезең 1 қаңтардан 31
желтоқсанға ... ... жыл ... ... ... – бұл кәсіпорынның есептік нұсқасын, нұсқалар рұқсат еткен
есеп объектілерін бағалаудың, сондай – ақ ... ... және ұйым ... ... орай ... ... мен ұйымдастырудың техникасының нысандарын таңдау. Кәсіпорынның
саясаты жалпылама қабылданған, белгілі бір қағидалар ... ... бас ... жасалынып, ұйым басшысымен бекітіледі. ... ... ... кәсіпорынның қаржы – шаруашылық қызметін объективті көрсету;
- кәсіпорынның қызметін тиімді басқару мақсатында ұйым қызметі туралы
толық және шынайы ақпараттарды ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепті жүргізу тәсілдерін таңдауға әсер
ететін факторларды табу, талдау және ... есеп ... ... ережесін таңдау және негіздеу; нақты ұйым үшін бухгалтерлік
есепті жүргізу ... ... ... ... есеп ... ... есеп саясатын ұйымдастыру төмендегілерді қамтиды:
- шоттардың типтік ... ... ... ... және есеп ... ... ... түгендеуді жүргізу тәртібі;
- бухгалтерлік есепті жүргізу нысандары.
«Қаз пошта»жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде бухгалтерлік ... - ... ... ... Серіктестікте негізгі құралдар есебі
16 «Негізгі құралдар» қаржылық есептіліктің халықаралық ... ... ... ... ... ... ... формадағы құжат
үлгілерінде есепке алынады. Негізгі ... ... ... ... бастапқы құнымен бағаланады. Нысаналы бағыты мен орындайтын
қызметіне байланысты, ... ... ... ... ... негізгі құралдары жіктеледі [15] .
Негізгі құралдардың бастапқы құнының өзгеруі тек екі ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру немесе обьектінің белгілі
бір деңгейде жойылуы.
Негізгі ... ... ... ... ... ... ... есептен шығару» тәртібі туралы нұсқауға сәйкес
жүргізіледі. Негізгі құралдарды түгендеу «Қаз ... ... ... ... бір рет ... ... ... құралдардың
амортизациясы бірқалыпты (түзу сызықты) әдіспен жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... және ... емес
актив) амортизациясын есептейді.
Кәсіпорында құралдарды күрделі ... ... ... қоры
құрылмаған. Күрделі жөндеу бойынша нақты шығыстар олар пайда болған сәтте
шығындардың сәйкесінше шоттарына апарылады.
Күрделі ... ... ... мен ... ... ... ... амортизациясына, таза табыс немесе ұзақ
мерзімді несиелер есебінен жүзеге асырылады.
Материалдық емес ... ... ... ... ... ... алу ... бағдарламалық өнімді орнату және реттеу бойынша шығындар.
Материалдық емес активтер бойынша тозу ай сайын ... ... ... ... емес ... пайдалы қызмет мерзімі олардың
түрлеріне байланысты (лицензия, патент, пайдалану құқығы), арадағы ... ... ... ... ... №2 «Қорлар» ҚЕХС-на сәйкес жүзеге
асырылады. Олардың есебі ... ... және ... құжаттарда
жүргізіледі. Тауарлық-материалдық қорлардың өзіндік құны оларды сатып алу,
транспорттық –дайындау ... ... ... орташа құн әдісімен бағаланады.
Сатып алынған тез тозатын заттар, құрылғылар, төсек ... ... ... ... ... ... ... 1350 «Өзге де қорлар»
шотында есепке алынады. Ал ... ... бір ... жоғары заттар
негізгі құралдар ретінде 2940 «Өзге де ұзақ ... ... ... алынады.
Кәсіпорынның бюджетпен есеп айырысу операциялары 3100 «Салық
міндеттемелері» бөлімшесінің ... ... ... Бұл ... ... ... табыс салығы», 3120 «Жеке табыс салығы»,
3110 «Қосылған құн салығы», 3140 ... 3150 ... ... ... салығы», 3180 «Мүлікке салынатын салық», 3170 «Көлік құралдарына
салық», 3190 «Өзге де ... ... және ... ... ... ... ... пошта» АҚ-ның банктерде есеп айырысу шоттары бар. Ақшаның есебін
жүргізген кезде қолданыстағы ... мен ... ... ... ... тікелей салықтар бойынша бюджетпен есеп айырысуы
Корпорациялық табыс салығы. Қазақстанда ... ... ... ... табыс – бұл есепті кезеңдегі активтердің өсуі ... ... ... ... ... ... тиіс ... құны
бойынша бағаланады. Өткізу құны салық төлеуші мен сатып алушы немесе
активтерді ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің Жарлығында заңды
және жеке тұлғаларды қамтитын табыс салығының ... ... ... бұл субъектілер арсында олардың табыс түрлері мен оны алу
әдістерінде айтарлықтай (едәуір) айырмашылық ... бұл ... ... және ... және жеке тұлғаларға салық салудың екі
режимі сақталды. ... қоса ... ... ... және жеке ... табыс салығын есептеу мен төлеудің тәртібі туралы ... ... ... ... Кодексінде осы кемшіліктерді ескеріп Салық Кодексінің табыс
салығына байланысты ең ... ... ... және жеке ... ... салығының бір тұтастығы бұзылып, жеке-жеке салық ... және ... ... ... ... ... ... табыс салығы корпорациялық табыс салығы деген жаңа терминмен
алынатын ... ... ... ... ... ... ... салу негізінде заңды тұлғалардан алынатын табыс салығының
салық салу принциптері алынған. Салық заңдылықтарының ... ... ... ету, ... ... ... ... салық
тәртібін сақтау деңгейін жоғарлату мақсатында Салық Кодексінде нормативтік-
құқықтық актілерінің біргеше ... ... яғни ... Кодексінде
бұрынғы салық заңдылығындай, салықтың төлеушілері, салық салу объектісі,
жылдық жиынтық табысты ... ... оны ... ... ... ... ... сол сияқты табысты анықтау,
залады көшіру ... және ... ... ... ... ... жолдары
анықталған.
Табыс салғының бұрынғы есептеу әдісін сақтай отырып, жылдық жиынтық
табыс пен салықтық шегерістердің құрамын қайта қарау ... ... ... ... салық ауыртпалығын төмендету ұсынылған. Корпорациялық
табыс салығының құрылу негізі. Корпорациялық табыс салығы корпорациялардың
табысына ... ... ... ... ... реттеуші кірісі болып
табылады. Бюджеттің кірісін реттелетін және бекітілетін салықтар құрайды.
Реттелетін ...... ... ... ... әр ... ... салықтар.
Бекітілетін салықтар – тек бір бюджетке түсетін салықтар.
Заңды тұлға ... ... не шет ... ... ... ... ... бар, сол мүлікпен құқықтар мен міндеттерге ... ... емес ... ... ... сотта талапкер және
жауапкер бола алатын ұйым. Корпорациялық табыс салығын төлеушілерге ҚР ҰБ
мен мемлекеттік ... ... ҚР ... заңды тұлғалары, сондай-
ақ ҚР-да қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын немесе ... ... ... ... емес ... ... жатады. Резидент заңды
тұлға – ҚР-ң заңдарына сәйкес құрылған ... оның ... ... ... ... ... ... емес заңды тұлға – ҚР аумағында кәсіпкерлік қызметін тұрақты
мекеме арқылы жүзеге асыратын, сондай-ақ ... ... ... ... ... шетел заңды тұлғалары.
Табыс салығының салық салу объектілері ... ... ... ... ... ... ... табыс; ҚР-да қызметін тұрақты мекеме арқылы
жүзеге асыратын резидент емес заңды тұлғаның таза табыс корпорациялық ... ... ... ... ... ... ... жылдық жиынтық табыс пен көзделген шегерімдер
арасындағы айырма ретінде анықталады.
Жылдық жиынтық табыс – ... ... бір жыл ... ... ... ... ... заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысы салық
жылы ішінде салық ... ... және одан тыс ... ... тиіс
(алынған) табыстарынан тұрады. Резидент емес заңды тұлғаның жылдық жиынтық
табысы қазақстандық көздерден ... ... ... ... ... ... ... табыстарының барлық түрлері
жатады, соның ішінде:
1. Тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) өткізуден түсетін табыс;
2. Үйлерді, ғимараттарды, ... ... ... ... өткізу кезіндегі құн өсімінен түсетін табыстар;
3. Міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін табыстар;
4. Күмәнді міндеттемелер бойынша түсетін табыстар;
5. Мүлікті жалға беруден түсетін ... ... ... шектеуге немесе тоқтатуға келісім үшін алынған
табыстар;
7. Шығып қалған тіркелген активтер құнының ішкі топтың ... асып ... ... ... ... ... меншіктен түсетін табысты бөлу кезінде алынатын
табыстар;
9. Өтеусіз алынған мүлік, ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік сала объектілерін пайдалану кезінде алынған табыстардың
шығыстардын артығы қамтылады.
14. Түзетілген ЖЖТ-тан салық салынатын табысты анықтау үшін шегерістер
жасалады.
Салықтық шегерістер – ... ... ... ... төлеушінің ЖЖТ-ты
алуға байланысты шығындары. Оған өткізілген тауар,қызмет, жұмыс бойынша
шығындар және басқа да ... оның ... ... ... бойынша;
- тіркелген активтер;
- еңбекке ақы төлеу;
- Төленген күмәнді міндеттемелер бойынша;
- сыйақы бойынша;
- теріс бағамдық айырма бойынша;
- әлеуметтік ... ... ... ... ... ... бойынша;
- тіркелген активтерді жөндеуге жұмсалған шығыстар бойынша;
- бюджеттен төленген салықтар бойынша;
- басқа да шығыстар бойынша ... ... ... ... ... ... ... ҚР ҰБ лицензиясы бар банктердегі және банк ... ... ... ... ... жеке ... бойынша оларға төленетін сыйақыларды қоспағанда, депозиттер
бойынша сыйақы;
3. Ұтыстар;
4. Резидент емес тұлғалардың ҚР-ғы көздерден ... ... ... банктерге, жинақтаушы зейнетақы қорларына, ... және ... ... ... ... ... сыйақыны
қоспағанда, заңды тұлғаларға төленетін сыйақылар;
6. Эмитент борыштық бағалы қағаздар бойынша шығару шарттарына сәйкес
төлейтін ... ... ... жатады.
Ұтысты, сыйақыны төлеу кезінде ұсталған салық сомасы осы ... ... ... растайтын құжаттар болған жағдайда, ... ... ... ... ... корпорациялық табыс салығының
есебіне жатқызылады.
Салық төлеушінің ... ... ... ... ставка бойынша салық
салуға жатады.
Негізгі өндіріс құралы жер болып табылатын салық төлеушінің ... ... ... ... бойынша салық салуға жатады.
Резидент еместердің ҚР-ғы көздерден алынатын табыстарын қоспағанда,
төлем көзінен салық салынатын табыстар төлем көзінен ... ... ... ... ... ... ... арқылы қызметін жүзеге асыратын резидент емес
заңды тұлғаның таза табысы корпорациялық табыс салығының үстіне белгіленген
тәртіппен 15%-тік ... ... ... салуға жатады.
Салық салынатын табысты түзету. Салық төлеушінің салық ... ... ... ... үш ... шегінде мынадай шығыстар алып
тастауға тиіс:
1. Әлеуметтік сала ... ... ... төлеушінің нақты
жұмсаған шығыстары;
2. Коммерциялық емес кісіпорындарға өтеусіз берілген мүлік;
3. Жеке тұлғаларға ҚР ... ... ... ... ... ... еңбегін пайдаланатын салық төлеушілер салық салынатын
табысты мүгедектің еңбегіне ақы төлеуге шығарылған шығыстар сомаларынан 2
еселенген және ... ... ... мен басқа да ... ... ... сомасынан 50% мөлшеріндегі соманы ... ... ... ... ... ... 3 ... артық мерзімге
берілген негізгі құралдардың қаржы лизингі бойынша алынған ... ... ... ... ... бере отырып, азайтады.
Салық төлеушінің амортизациялық аударымдарды есептен шығаруға заңға
сәйкес жүргізілген, пайдалануға алғаш енгізілген ... ... ... кезеңге аяқталғанға дейін өткізген жағдайда жасалған қосымша ... ... ... ... ... ... ... кезеңіндегі
салық салынатын табысын арттыруға қатысты болады.
Корпорациялық табыс салығы ... ... үшiн ... ... ... ... ... салық салынатын табысқа
жүргiзiлген түзетулердi ескере отырып қолдану жолымен есептеп ... ... ... ... ... ... енгiзу жолымен
салық кезеңi iшiнде корпорациялық табыс салығын төлейдi.
Салық кезеңi ... ... ... ... ... ... ... сомаларын салық төлеушi ағымдағы ... ... ... табыс салығының болжамды сомасын негiзге ала отырып, өткен
салық кезеңi үшiн аванстық төлемдер ... ... ... ... ... ... ... кем емес етiп есептеп
шығарады.
Өткен салық кезеңi үшiн корпорациялық ... ... ... көрсетiлген iс жүзiндегi салық мiндеттемесiнiң ... ... ... үшiн ... төлемдер сомаларының есебiндегi аванстық
төлемдер сомаларынан асып кеткен кезде, салық төлеушi өткен ... ... ... ... ... ... ... көрсетiлген iс
жүзiндегі салық мiндеттемесi ... ... ала ... ... кейiнгi кезең үшiн аванстық төлемдер ... ... ... ... тиiс ... ... сомалары салық кезеңi
iшiнде тең үлестермен төленедi [16]. ... ... ... ... бойынша декларация тапсырғанға дейiнгi кезең iшiнде төленуге тиiс
аванстық төлемдер сомаларының есебiн ... ... ... кезеңiнің 20
қаңтарына дейiн салық төлеушiнiң тiркелген орны бойынша салық ... ... ... ... ... ... тапсырылғаннан кейiн
төленуге тиiс аванстық ... ... ... ... ... ... күннен бастап жиырма жұмыс күнi iшiнде, ... ... ... 20 ... ... ... ... кезеңiнiң қорытындысы бойынша залал шеккен немесе ... ... жоқ ... ... ... ... ... бойынша
декларация тапсырған күннен бастап жиырма жұмыс күні ішінде, сондай-ақ
жаңадан құрылған салық төлеушілер ... ... ... ... жұмыс күнi
iшiнде салық кезеңi iшiнде төленуге тиiс аванстық төлемдердiң ... ... ... ... ... ... ... төлеушi салық кезеңi iшiнде, өткен салық кезеңi үшiн ... ... ... тиiс ... төлемдердiң сомаларын қоспағанда,
түзетудің себептерiн жазбаша негiздей отырып, салық ... ... ... ... ... ... ... есебiн беруге құқылы.
Салық төлеушiлер корпорациялық табыс салығын төлеудi өзiнiң тұрып
жатқан орны бойынша жүзеге асырады.
Салық ... ... ... ... ... ... ... белгiленген салық кезеңi iшiнде, анықталған ... ... ... кешiктiрмей ай сайын төлеп тұруға мiндеттi.
Салық кезеңi iшiнде енгiзiлген аванстық төлемдер сомалары салық ... ... ... ... жөнiндегi декларация бойынша есептеп
шығарылған корпорациялық табыс салығын төлеу есебiне жатқызылады.
Салық төлеушi салық кезеңiнің қорытындысы ... ... ... ... ... есеп ... ... декларация тапсыру үшiн
белгiленген мерзiмнен кейiн он жұмыс күнiнен кешiктiрмей жүзеге асырады.
Күнтiзбелiк жыл ... ... ... үшiн ... ... болып
табылады. Егер ұйым күнтiзбелiк жыл басталғаннан кейiн құрылса, оның құрылу
күнiнен бастап күнтiзбелiк жылдың ... ... ... кезеңi ол үшiн
бiрiншi салық кезеңi болып табылады. Бұл ретте ұйымның оның ... ... ... ... күнi оның құрылған күнi ... Егер ұйым ... ... аяғына дейiн таратылса, қайта
ұйымдастырылса, жыл басталғаннан бастап тарату, қайта ұйымдастыру аяқталған
күнге ... ... ... ол үшiн ... ... ... ... табылады. Егер
күнтiзбелiк жыл басталғаннан кейiн құрылған ұйым осы ... ... ... ... ... ... ... күнiнен бастап тарату,
қайта ұйымдастыру аяқталған күнге дейiнгi уақыт кезеңi ол үшiн ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаларды және Қазақстан
Республикасындағы төлем көздерiнен тек қана төлем көздерiнде салық ... ... ... және ... ... ... ... мекеме
арқылы жүзеге асырмайтын резидент еместердi қоспағанда, корпорациялық табыс
салығын төлеушiлер корпорациялық табыс салығы бойынша декларацияны ... ... ... ... кейiнгi жылдың 31 наурызынан кешiктiрмей
табыс етедi.
Корпорациялық табыс салығы жөнiндегi ... ... ... ... салығы бойынша салық салу объектiлерi мен салық салуға
байланысты ... ... ... ашу ... ... басқаруды жүзеге асыратын және заңды ... ... ... үшін ... стратегиялық коммерциялық ... орын ... ... орны ... ... органы) деп танылады.
Есептелген корпорациялық табыс салығының сомасы алып ... ... ... таза табыс деп танылады.
Корпорациялык табыс салығы. Корпорациялық табыс салығы ... есеп ... 3110 ... ... ... ... ... шотта жүреді.
Корпорациялық табыс салығын есептеген кезде 7710 шоты дебеттетеліп,
3110 шоты ... Бұл ... ... ... бір рет
есептелінеді. Корпарациялық табыс ... ... ... ... ... ... ... қоса алғанда 3110 шоты ... 1060 ... 7710 ... ... ... және 3110/1 ... ... кейінге қалдырылған салықтың пайда болғанын ... ... ... ... жойылғанын, болашақта бюджетке төленуге
жататындығын ... Жыл ... ... ... ... ... ... 5430 шоты дебеттеліп, 7710 кредиттеледі.
Кейінге қалдырылған табыс салығы және ... ... ... ... ... ... ... үшін 3110/1 «Кейінге
қалдырылған корпорациялық табыс салығы» шоты ... Бұл ... және ... ... ... ... ... болған уақытша сомалары көрсетіледі.
Бухгалтерлік есепте табыс пен зиян есеп ... ... ... ... қарастырылған ... ... ... ... нәтижесі анықталады. Салықтық есепте ... ... ... ... ... ... ... салыстырылып,
солардың арасындағы айырмасына тиісті түзетулердің көмегімен анықталады.
Бұл арада мынаны ... жөн: ... ... ... жиынтық
жылдық табыстан (негізгі құрал жабдықтарды амортизациялау, негізгі
құрал ... ... ... және тағы ... бойынша)
ұстап қалулар (жеңілдіктер) туралы, сондай-ақ табыстар туралы (үйлерді,
ғимарат-тарды) сату кезіндегі ... ... ақша ... ... ала ... ... ... алашақтардың
өсуі; кәсіпкер-лік қызметті шектеуге келіскені және ... үшін тағы ... ... хабарлама қалыптасады; бұл
хабарламада салық ... ... ... және бюджетке төленуге
тиісті заңды ... ... ... ... сомалары туралы
бухгалтерлік әрі алық есебі деректері ... ... ... және ... ... арасындағы мәліметтердің теңдігін
сақтау оңай шара ... ... ... ... ... ... ... айырмашылықтар болады.
Осының нәтижесінде уақытша және тұрақты айырмашылықтар, сондай-ақ
уақытша айырмашылықтардан салықтық тиімділік ... ... – бұл ... есепті кезеңде туындайтын және
бұдан кейінгі есепті кезеңдерде ... ... есеп ... ... ... ... ... салығы жөніндегі мағлұмдамада көрініс
табатын деректер арасындагы ... ... ... ... ... арасындагы айырмашылықтар.
Тұрақты айырма ретінде келесі мысалды келтіруге болады:
- жылдық ... ... де, ... ... субъектінің
кәсіпкерлік қызметімен де байланысты емес шығыстар (демалыс үйлеріне
жолдама алу, ... ... алу, ... кұрал-жаблықтарын алу
және т.б.), бұл аталған шығыстар бухгалтерлік есепте шығысқа ... ... ... олар ... ... танылмайды;
- бюджетке төленетін айыппұл санкциялары бухгалтерлік есепте жылдық
табыстан шегеріледі, ал салық есебінде ол ... ... ... ... ... мен өкілділік шығындары
бухгалтерлік есепте кезең шығыстарына жатқызылады, ал ... ... ... ... ... ... ортаны ластаудан тазартуға кеткен шығындар ... ... ... жатқызылады, ал салық есебінде ол жылдық жиынтық
табыстан шегеруге ... ... ... шығыстар толық көлемде бухгалтерлік есепте
шығысқа жатқызылады, ал салық есебінде белгіленген шектеулер ... ... ... ... ... ... қаржылық лизинг бойынша да, ... да, ... ... ... алынған мүліктер бойынша ... ... ... ... белгілеген қайта қаржыландыру
коэффициентінің 1,5-ке еселенген ресми мөлшерлемесінің шегіндегі сомасымен
есептейді, ал егер де ол ... ... ... 2 еселенген
мөлшерлемесінің негізінде есептелінеді;
- сақтандыру пайдасы бухгалтерлік есепте ... ... ... ал ... ... - ол ... жатпайды, егер ол шегеруге
жатқызылған жағдайда класы бойынша өкілетті ... ... ... жүзеге асуы мүмкін;
- кәсіпкерлік қызметінде пайдаланбайтын объектілердің пайдалануы мен
күтіп-ұстау ... ... ... ... ... ... ... ал ол салық есебінде шегерімге жатпайды;
- және басқа да шығыстары.
Уақытша айырма бухгалтерлік табысты есептеген кезде кейбір ... ... ... бір ... бір ... ... ал ... салынатын табысты
есептеген кезде басқа есептік кезенде есептелінеді. Сондықтан бірінде
болған айырма, ... ... ... материалдық емес активтер мен
негізгі кұралдар бойынша жасалатын амортизациялық аударымдар ... ... ... үшін ... тәсілдер мен нормалар
пайдаланылады және ондағы есептелген сома шығын ретінде ... ... тек ... ... тәсілі пайдаланылады. Сондай-ақ екі есептің
пайдаланатын нормасы да болуы ... ... ... ... бойынша
объекті толық амортизациялануы мүмкін, ал бухгалтерлік есепте ол жалғасуы
мүмкін);
- бухгалтерлік есепте негізгі құралды жөндеу ... ... ... ал ... есебінде оның құндық балансының 15% тең сомасын ғана алады;
- 15 % -дан асқан сомасы негізгі кұралдың құндық балансына ... ... ... есептелінеді, яғни салық салынады, ... тап ... ... көрініс таппайды;
- бағалы қағаздарды сатудан жабылмаған зиян ... сату ... сол ... ... кезінде бухгалтерлік есептеу әдісі бойынша көрініс
табады. Салық есебінде өсім ... ... ... ... де ол жабымаса, онда оның жабу мерзімін үш жылға ... ... ... ... шығыстар (корпоративтік табыс салығын қоспағанда)
бухгалтерлік ... ... ... ... ... ал ... ... тек салық алынады;
- теріс бағамдық айырма ... ... ... ... алынады.
Салық есебінде шегерімге жатқызу үшін шектеулер койылады, ... ... ... ... ... салынатын табыстың сомасынан 50 % алынады, ал ол жылдық жиынтық
табыс пен оң ... + ... ... пен ... ... айырмасы
айырмасы есепке алынбайды) айырмасынан шығады.
Айырма сомасы негізінен шектеудің салдарынан пайда ... ал ... ... ... ... ... ... Құрылыс
салуға алған несие (қарыз) бойынша бағамның теріс ... оны ... ... байланысты пайда болады және салық есебінде оның
объективтік құны ... ... ... ол шығыс ретінде танылады.
Тұрақты және уақытша айырма ... ... ... есеп
саясатына бухгалтерлік есептің де, ... ... де ... (түзетулерінің) салдарынан болуы мүмкін. Арада ... ... ... ... ... болмайды, ал уақытша айырма жойылады.
Тұрақты айырманы да, уақытша айырманы да өте ... ... ... ... де ... ... ... салықтық есеп қағидасының
зерттеулерін жүргізсе, уақытша ... ... ... ... ееепте көрсету және анықтау жолымен оның уақытша айырмасын
табады. Салық эффектісі төлеуге жататын немесе ... ... ... ... ... ... кабылдаған пікір бойынша табыстан алына-
тын салықты сол табысты табу үшін жасалатын шығыс деп санайды, ал ол ... ... ... өз ... ... ... пайда болған
табыстармен бірге танылады.
Есептік уақытша айырманың салдарынан пайда болған ... ... ... табыс салығы бойынша кейінге қалдырылған салықтық
міндеттемелер» шотында көрініс ... ... ... ... ... олар өзіне
мынаны енгізеді:
- салық салынатын төлеуге табыс ... ал ол ... етіп ... ... ... айырманың салықтық әффектісі сол ... ... ... не ... оның ... ... кезеңнің салықтық
мөлшерлемесі бойынша жалпы уақытша айырманың сомасынан анықтайды. Егер ... ... ... табыс салығының мөлшерлемесі өзгеретін ... ол сол ... ... ... ... ... ... салықтарды осы есептік ... ... етіп ... ... сомасы шотта көрініс табады.
Кейінге қалдырылған табыс салығының сомасын есептеу (есепке алу) үшін
әрбір уақытша ... ... жеке ... ... ... ... ... есебі негізінде келесі ... ... ... ... ... ... салық салынатын
табысқа тигізетін әсеріне қарап анықтайды, өйткені олар ... ... ... да, ... де ... ... ... бірінші жолдағы
уақытша айырманы «-» таңбасымен белгілеген, өйткені салық есебіндегі
қосьшша шегерімдер ... ... ... ... ... және ... таңбасын (яғни, жөндеуге кеткен шығыстар мен салықтар) ... ... ... есебінде барлық шығыстар таныла бермейді,
бухгалтерлік есепте олар тұтастай көрініс ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есептегісіне қарағанда.
Сондықтан таңбаны дұрыс қою үшін, әр уақытта салық есебін бухгалтерлік
есептің ... ... ... ... ... жойылған кезде, онда
оған қарама қарсы ... ... да, оған ... ... жасалады, демек 4310 шоты дебеттеліп, 3110 ... 4310 ... көп ... ... қалады, демек ол келешекте
төленетін салықтың міндеттемесін көрсетеді. Сонымен қоса, оның ... да ... ... егер де күні ... ... ... Бұл ... оң
айырма қалыптасады және ондағы салық эффектісі 4310 шоттың дебеті және 7710
шоттың кредиті бойыша көрініс табады. Егер де ... ... ... ... ... онда олар ... ... танылады, демек ол 7710 шотының
дебеті мен 4310 шотының кредиті бойынша көрініс табады.
Бухгалтерлік баланста кейінге қалдырылған табыс ... ... ... ... және ұзақ ... бойынша жіктейді. Кейінге қалдырылған
салықты жіктеу активтердің немесе міндеттемелердің негізінде жүзеге асады.
Егер де уақытша ... ... ... қатысты болса, онда ол
қысқа мерзімді болып есептелінеді, ал егер де ол негізгі құралдарға қатысты
болса, онда ол ұзақ ... ... ... Егер де уақытша айырмасын
активтермен де, ... де ... ... онда олардың
жойылатын уақытын негізге алады.
Қазақстан Республикасының Салық Кодексінде көрсетілгендей ... ... ... ... ... шеккен зиянды
алдагы үш жылдың салық салынатын табысынан өтеуге рұқсат етіледі.
Салық төлемдері бойынша алған үнем мына ... ... ... ... ... төлемдері бойынша алынған үнем келесі есептік кезенде өтелуі
күмәнді болса және ол кезде ... ... ... ... ... онда ... ... есепке жатқызылмайды.
2. Салық төлемдері бойынша алынған үнем 4310 шоттын ... асып ... онда ... ... ... ... ... салығының есебінен өтелетін табыс салық сомасы есепте
жеке көрсетіледі, яғни 4310 шоты ... жеке ... ... жағдайда ... ... ... ... потенциалдық сомасы каржылық есеп берудің түсініктеме
жазбасында ... ... есеп ... мына ... ... ашып ... ... қызметінен түскен табысына қатысты теленетін салық телемдері
(салық төлемі бойынша үнемделуі); елеулі қателіктеріне түзетулермен, ... есеп ... ... ... ... ... төлемдері (салық
төлемі бойынша үнемделуі); төтенше ... ... ... ... ... ... ... қайта бағаланған активтерге жататын ... ... мен ... ... ... қатынасқа
ықпал ететін турақты айырмашылыктары және осы сияқты басқа да факторлары,
бұл есепті ... ... ... ... ... ... болса.
Жеке табыс салығы - жеке тұлғалардан алынатын ... ең ... Бұл ... бюджетке түскен түсімдер ... ... 11 ... құрайды. Жеке табыс салығының ... ... ... ... ... сол ... әлеуметтік-
экономикалық жағдайын көтеруге ... ... ... - ... ... ... ... оның ішінде
жеке тікелей ... ... жеке ... тек ... ... ... ... салық төлеушінің қаржылық жағдайы
ескеріледі. Жеке табыс салығының ерекшелігі ... жеке ... ... төлеушілерді белгілеу болып табылады.
Жеке табыс салығын ... ... ... ... ... және ... емес жеке тұлғалар жатады. Табыс ... жеке ... ... ... ... ... және
азаматтығы жоқ азаматтар жатады.
Жеке табыс салығының ... салу ... ... ... ... ... ... салынатын
табыстар;
- төлем кезінде салық ... ... жеке ... салық салуға жатпайтын табыстарын 156-
бабынан оқисыздар.
Жеке тұлғалардың төлем ... ... ... ... Қызметкерлердің табысы;
2. Бір жолғы төлемдерден алынатын табыс;
3. Жинақтаушы ... ... ... ... ... Дивиденттер, сыйақылар, ұтыстар түріндегі табыс.
5. Стипендиялар,
6. Жинақтаушы сақтандыру шарттар бойынша табысы ... ... ... есептеген белгіленген салық шегерімдері
сомасына азайтылған табыстары төлем көзінен ... ... ... ... заттай нысанда алған табысына :
- ... ... ... қызметкер ... ... ... ... көздеп
орындалған ... ... ... ... қызметкердің үшінші тұлғалардан
алған ... ... ... ... ... ... пайда түрінде алған табысы ... :
1. ... ... тауарлар құны мен осы тауарды ... ... ... ... ... құны арасындағы теріс
айырма,
2. Жұмыс берушінің шешімі бойынша қызметкердің оның ... не ... ... ... ... Жұмыс берушінің өз қызметкерлерінің мүліктік сақтандыру
шарттары бойынша ... ... ... ... ... ... өз қызметкерлерінің өз ... ... ... ... ... ... ... төлем кезінде салық салынатын табысынан ... ... жылы ... ... ай үшін шегерімге ... ҚР заң ... ... ... ... айға ... ең
төменгі айлық жалақы ... ... ... адам ... ... ... асырауындағы
отбасының әрбір мүшесіне ең төменгі айлық ... ... ... ... бір ... ... табысына - отбасы
мүшесіне қолданылады. Салық төлеушіге берілген осы шегерім ... өзі ... ... және салық төлеуші ... ... ... негізінде жұмыс берушінің бірінен ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорларына ҚР-ның заңдарында белгіленген
мөлшерде (10%) төленетін ... ... ... ... салық жылына арналған ... ... ... ... сомасынан аспайтын мөлшерде өз ... ... ... жарналары;
5) Жеке тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... сыйақылары;
6) Тұрғын үй құрылыс жинақ банктерінде ҚР резидентті жеке ... ... ... үйді ... , салу не сатып алу ... ... үй ... ... ... ... бағытталған
сомалар.
Салық ставкалары. ҚР Президентінің 2006 жылғы наурыздың ... ... ... ... ... және елдегі салық
салу механизмін одан әрі жетілдіру ... ... ... ... 1 ... ... жеке табыс салығының біртұтас ставкасы ... ... ... ... ... декларация не табыстары мен
мүліктері мәліметтерді ... ... ... ... сәйкес
есепті жылдан кейінгі салық жылының 31 наурызына ... ... көзі ... ... ... ... ... қызмет ететін
жұмыс орындағы бухгалтерия ... ... ... ... бойынша жұмыстан, сондай-ақ бір жолғы ... ... жеке ... табыстарынан табыс салығы қайта есептеу
коэффициентін қолданбай, жалпы тәртіпте ... және ... ... жеке ... ... есептеу мен ұстап қалуды төлем
көзінен ... ... ... төленетін күннен кешіктірмей
жүргізіледі. Салық ... ... ... ... салықты
аударуды төлем төленетін айдан кейінгі айдың 15-іне ... ... жері ... ... ... ... агенті төлем көзінен
салық салынатын және төленетін табыстарға ... жеке ... ... ... әрбір тоқсан бойынша есепті тоқсаннан ... 15- нен ... ... ... ... ... жеке табыс салығын есептеу мен ұстап қалу ұлғаюы
нәтижесімен ай ... ... ... жылы ... ... ... шығару кезінде салық агенті нақты жұмыс істеген
кезең үшін алынған ... ... ала ... жеке табыс салығын
қайта ... ... және ... ... ... пен
төленген салық туралы есеп-қисап беруге міндетті.
Жеке табыс салығы ... ... ... ... ... ... ... 31 наурызынан кешіктірмей табыс етіледі.
Жеке табыс салығы бойынша кәсіпорындардың ... есеп ... ... ... ... ... шотында жүргізіледі. Жеке табыс ... ... 3350 ... 3120 және оның ... ... ... ... 1030 бухгалтерлік жазу береді.
Әлеуметтік салық. Әлеуметгік салықты жұмыс беруші кәсіпорын есептейді,
ол ақшалай да, заттай да төленуі мүмкін. ... ... ... ... ... деп аталатын шотында жүреді. Жұмысшылардың келесі табыс
түрлері ... ... ақы ... ... ... ... мемлекет, үкімет және халықаралық Кәсіпорындар есебінен гранттарға,
төлем-дерге;
- ҚР Президентімен берілген стипендия және ... ... ... ... ... ... ... үшін берілетін сый-
лықтарға;
- кәсіпорындар өз қызметін тоқтатқан ... ... ... ... ... еңбек демалыстарына ... ... ... ... ... қорларына аударылған жарнасына;
- тікелей әлеуметтік көмек, жәрдем ақы және ... ... ... ... ... ... барлық түріне;
- қоғамдық жұмыстарға;
- мемлекеттік бюджетгің қаржысының есебінен ... ... ... ... белгіленген деңгейде қызмет бойынша берілген іс-сапар шығыс-
тарының компенсацияларына;
- босану мен екіқабаттылық бойынша жәрдем ... ... ... стипендияға;
- берілген арнайы киімдердің кұнына;
- сақтандыру сыйлығына;
- қайырымдылық көмек ... ... ... ... тағы басқаларына.
Әлеуметтік салық ставкасы салық салынатын ... яғни ... ... ақы ... 2009 ... ... ... бастап 11%. Ол
ай сайын есептелінеді, ол үшін еңбеккерлердің жалпы табысынан ... ... ... яғни 2009 жылы 4 % ... сақтандыру сомасы
(2010 дылдың бірінші қаңтарынан бастап 5 % әлеуметтік сақтандыру сомасы)
шегеріліп, қалған ... ... ... ... ... ... Жер ... 9 бабына сәйкес Қазақстанда жерді
иелену және жерді пайдалануға ақы төленеді; жер үшін ақы жер ... ... және ... ... ... ... ... салығы нысанында алынады.
Жер салығы – меншікке салынатын салықтардың ішіндегі ең ... ... ... ... Жер салығы жер иеленушілер мен жер
пайдаланушылар төлейтін тікелей, оның ... ... ... ... Ол ... ... бекітілген салықтарының бірі. Нарықтық
экономикасы дамыған елдерде жер салығы көбінесе ... ... ... тек жер құны ... құны) мүлікке салынатын салықтың
жалпы сомасына енеді.
Жер салығы Қазақстанда 1992 жылы 1 ... ... ...... ... ... ұтымды пайдалануды қамтамсыз ету
және жерді сақтау, құнарлылығын ... ... ... үшін ... ... ... асыру үшін бюджетке түсетін табыстарды
құрау.
Жер салығы жер учаскесінің орналасқан жері ... ... ... жергілікті өкімет органдарының құзырында қалады, яғни жер
салығының сомасы ... ... ... ... жергілікті өкімет
органдарының салықты жинауға мүдделілігі арттырылады. Жер салығының негізгі
базалық ставкаларын республика үкіметі, ал нақты төлем мөлшерін ... өз ... ... ... салу ... ... барлық жерлері, олардың арналған
нысанасы мен тиесілілігіне қарай мынадай санаттарға:
1) ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлерге;
2) елді мекен жерлеріне;
3) өнеркәсіп, ... ... ... және өзге ауыл ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлеріне сауықтыру, қалпына
келтіру, тарихи-мәдени мақсаттағы жерлерге;
5) орман қорының жерлеріне;
6) су қорының жерлеріне;
7) ... ... ... ... ... ... ... табиғи аумақтардың жерлері;
2. Орман қорының жерлері;
3. Су ... ... ... жерлер салық салуға жатпайды.
Жерге салық салу жердің бонитет балына байланысты.
Бонитет балы - топырақтың ... ... мен ... ... жер ... ... ... сумен қамтамасыз етілуіне, кірме
жолдарға қолайлығына байланысты.
Жер салығын есептеуге негіз болып:
1) меншік құқығын, тұрақты жер ... ... ... ... ... ... куәландыратын құжаттар;
2) жер ресурстарын басқару жөніндегі уәкілетті орган әр жылдың ... ... ... ... ... ... сандық және
сапалық есебінің деректері табылады.
Жеке меншік және ... ... ... ... ... жер ... ... салық салу обьектілері бар жеке және
заңды тұлғалар жер салығын төлеушілер болып табылады.
Жер салығын төлеушілер ... ... ... жер ... ... мемлекеттік мекемелер;
- уәкілетті органның қылмыстық жазаларды атқару саласындағы түзеу
мекемелерінің мемлекеттік кәсіпорындары;
- тұрғын үй ... ... ... оның жанындағы құрылыстар мен
ғимараттар алып ... жер ... үй ... жер ... ... жеке үй ... ... бағбандық және саяжай құрылысы, о.і.
құрылысқа арналған жерлерді ... ... алып ... жер учаскелері бойынша
– Ұлы Отан соғысына қатысушылар және соларға теңестірілген адамдар, Ұлы
Отан соғысы ... ... ... ... мен мінсіз әскери қызметі
үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен наградталған
адамдар, ... 1941 ... 22 ... – 1945 жылғы 9 мамыр аралығында
кемінде алты ай ... ... ... ... және Ұлы Отан ... ... ... еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы
КСР ... ... және ... ... ... ... бала ... мүгедектің ата-анасының біреуі;
- тұрғын үй қоры, соның ішінде оның ... ... ... алып ... жер ... сол ... үй ... жер
учаскелері бойынша – “Ардақты ана” атағына ие болған, ... ... ... көп ... ... жеке ... зейнеткерлер;
- діни бірлестіктер.
Жер салығының мөлшері жер иеленушілер мен жер ... ... ... ... болмайды.
Жер учаскесі салық салу обьектісі болып табылады.
Жер салығы бойынша салық салу ... ... ... елді ... ... ... жер учаскелері;
- ортақ пайдаланудағы мемлекеттік автомобиль ... ... ... жер ... ҚР Үкіметінің шешімі бойынша консервацияланған обьектілер орналасқан
жер учаскелері;
- жалға берілген ... ... үшін ... ... ... шаруашылық мақсатындағы жерлерге салынатын жер салығының
базалық ставкалары 1 ... ... ... және ... ... ... Жер ... базалық ставкасы бойынша сараланады. Жер
салығының базалық ... ... ... ... органдары
анықтайтын бонитет балы өлшемімен топырақтың табиғи құнарлығына ... ҚР екі ... ... сараланады:
Жазық аумақтардағы далалық және қуаң далалық аймақтардың кәдімгі және
оңтүстік қара топырақты, ... ... ... және ... қоңыр топырақты,
сондай-ақ тау бөктеріндегі күңгірт, қызыл қоңыр, сұр ... және ... қара ... ... ... ... бара-бар жер салығының
базалық ставкалары белгіленеді.
Жер салығының ставкалары салық салнатын жер учаскесінің ... және ... ... ҚР ... ... (54 ... ... 149 б].
Жер салығын есептеу әрбір жер учаскесі бойынша жеке ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Жер салығы салық
төлеушіге жер ... ... ... ... айдан бастап есептеледі.
Ортақ үлестік меншіктегі салық салу объектілері бойынша салық олардың
осы жер ... ... ... ... тұлғалар жер салығы сомаларын ... ... ... ... ... ... ... есептейді. Заңды тұлғалар ... ... жер ... ... ... төлемдерді есептеуге және төлеуге
міндетті. ... ... ... жылдың 25 ақпанынан, 25 мамырынан,
25 тамызынан және 25 қарашасынан кешіктірілмейтін ... ... ... жер ... ... мен ... бойынша міндеттемелер
туындаған кезде салық төлеушілер салық міндеттемелері ... ... 30 күн ... ... ... ... ... тиіс.
Жер салығы бойынша бюджетпен Кәсіпорындар 3160 шот арқылы есеп айырысу
жүргізеді. Салықты есептегенде дебет 7210 кредит 3160 және оны ... ... 3160 ... 1030 бухгалтерлік жазуын береді.
Көлік құралдарына салынатын салық – ... пен ... ... ... ... реттейтін салық. Көлік құралдарын иелері
көлік ... ... ... ... автокөлік жолдарын
пайдаланады. Ал осы ... ... ... ... бюджеттен
жүзеге асырылады. Сондықтан да көлік салығының экономикалық мәні зор.
Көлік құралдарына салынатын салық. Бұл ... ... ... ... ... ... құқығында салық салу объектілері бар жеке тұлғалар және
меншік, шаруашылық жүргізу не ... ... ... ... салу
объектілері бар заңды тұлғалар, олардың құрылымдық ... ... ... ... төлеушілері болып табылады.
Лизинг алушы қаржы лизингі шарты бойынша берілген ... ... ... ... құралдары салығын төлеуші болып табылады.
Мыналар көлік салығын төлеушілер қатарына жатпайды:
1) ҚР ... ... ... ... ... ... ... жер салығын төлеушілер, атап айтсақ:
- двигатель көлемі 2500 текше см-ге дейінгі бір жеңіл автокөлік;
- ... ... 100 га ... ... 1000 кВт ... ... меншікті ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруде ... ауыл ... ... бойынша бірыңғай жер салығын
төлеушілерді қоса алғанда, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілер;
3) мемлекеттік мекемелер;
4) ... салу ... ... ... бір ... ... ... Ұлы Отан соғысына қатысушылар және соларға теңестірілген адамдар;
5) салық салу объектісі болып табылатын бір автокөлік құралы ... ... мен ... бар ... ... салу объектісі болып табылатын бір автокөлік құралы бойынша
– Кеңес Одағының Батырлары мен Социалистік Еңбек Ері, ... ... ... үш ... Даңқ ... және «Отан» орденімен наградталған
адамдар, «Ардақты ана» атағын алған, «Алтын алқа», «Күміс алқа» алқаларымен
наградталған көп балалы ... ауыл ... ... шығу нәтижесінде пай ретінде алынған,
пайдаланған мерзімі жеті жылдан ... жүк ... ... ... мемлекеттік тіркеуге жататын және есепте ... ... ... ... ... салу объектілері болып табылады.
Мына көлік құралдары көлік салығының салық салу ... ... жүк ... 40 тонна және одан асатын ... ... ... ... ... ... салынатын салықты есептеу айлық есептік
көрсеткіштермен белгіленген мынадай ставкалар ... ... ... ... салықтың ставкалары ҚР Салық кодесінде (58
тарау) белгіленген [1, 160 б].
Көлік құралы меншік ... ... ... ... ... ... құқығында салық кезеңінен аз уақыт болған жағдайда салық
сомасы көлік құралы меншік құқығында, ... ... ... ... ... құқығында болған кезең үшін салықтың жылдық сомасын 12-ге
бөліп, оны көлікқұралы ... ... ... ... ... оралымды басқару құқығында іс жүзінде болған айлардың санына көбейту
арқылы есептеледі.
Салық кезеңі ішінде жеке кәсіпкерлер, жеке нотариустар, ... ... ... ... салу ... меншік құқығын, сондай-ақ
заңды тұлғалар салық салу ... ... ... ... ... немесе оралымды басқару құқығын берген кезде, салық
сомасы мына ... ... ... ... үшін:
- салық кезеңінің басында қолда бар көлік құралдары ... ... ... кезеңінің басынан бастап көлік құралына ... ... ... ... ... ... ... құқығын берген айдың
бірінші күніне дейінгі кезең үшін есептеледі;
- салық кезеңінің ішінде ... ... ... ... бойынша салық
сомасы көлік құралына меншік құқығында, шаруашылық жүргізу құқығында немесе
оралымды басқару құқығын алған айдың бірінші ... ... ... ... ... ... жүргізу құқығында немесе оралымды басқару
құқығын берген айдың бірінші күніне дейінгі ... үшін ... ... тарап үшін – салық сомасы көлік құралына меншік құқығында,
шаруашылық жүргізу құқығында немесе оралымды басқару құқығын ... ... ... ... ... ... соңына дейін немесе алушы ... ... ... ... ... ... құқығында, шаруашылық жүргізу
құқығында немесе оралымды ... ... ... ... ... күніне
дейінгі кезеңі есептеледі.
Салық кезеңі ішінде жеке кәсіпкерлер, жеке нотариустар, адвокаттар
болып табылмайтын жеке тұлғалар ... салу ... ... ... ... салық сомасы мынадай тәртіппен есептеледі:
1) көлік құралына меншік құқығын жеке ... жеке ... ... ... жеке тұлғаларға берген кезде ... ... ... ... (келісім бойынша) есептеп, бюджетке енгізеді;
2) көлік құралына ... ... жеке ... ... ... заңды тұлғаларға берген кезде бюджетке
төленуге тиісті салық сомасын ... ... ... ... бойынша
жүргізіледі.
Алу кезінде ҚР-нда есепте тұрмаған көлік құралын сатып алған ... ... ... ... меншік құқығы, шаруашылық жүргізу құқығы немесе
оралымды басқару ... ... ... 1 ... ... ... кезеңінің
соңына дейінгі кезең үшін есептеледі.
Егер меншік құқығында, шаруашылық жүргізу ... ... ... құқығында 1 шілдеге дейін болған көлік құралдары бойынша бюджетке
салық төлеу салық салу ... ... жері ... ағымдағы
төлемдерді енгізу арқылы салық кезеңінің 5 ... ... ... ... меншік құқығын, шаруашылық жүргізу құқығын немесе
оралымды басқару құқығын салық кезеңінің 1 ... ... ... ... ... ... көлік құралын мемлекеттік тіркеуге дейін немесе тіркеу
кезінде жүргізіледі.
Салық төлеуші-заңды тұлғалар көлік ... ... ... ... ... ... кезеңінің 5 шілдесінен кешіктірілмейтін мерзімде,
сондай-ақ көлік салығы бойынша декларацияны есепті жылдан кейінгі жылдың 31
наурызынан ... ... салу ... ... ... ... табыс етеді.
Көлік құралдарына салынатын салықты есептеген кезде 7210 «Жалпы және
әкімшілік шығыстар» шоты ... 3170 ... ... ... деп шоты ... салынатын салық. Мүлік салығы ... ... ... ... ... ... салықтар нарықтық экономика жағдайында
мемлекет иелігінен алу үшін және ... ... ... ... ... ... өзгерістермен байланысты едәуір орын алады.
Меншікке салынатын салықтар негізінен жергілікті бюджеттерге есептеледі.
Салықтардың мөлшерлемелері меншіктің табыстылығы ... ... ...... ... ... ... фискалдық мақсаттан
басқа салықтардың меншікті пайдалаудың тиімділігін көтермелеу ... ... ... ... қоғам алдындағы салықтық жауапкершілікті
біркелкі етіп бөлуге мүмкіндік береді. Мұның әсіресе жер салығына, мүлікке
салынатын салыққа ... ... ... ... тікелей нақты салыққа жатады, оның мөлшері
мүліктің табыстылығына емес, төлеушілер мүлкінің ... ... ... мүлік иелеріне оны тиімді иеленуге түрткі болады.
Кейбір елдерде мүлікке салық салу ... ... оны ... ... ... жылжымайтын (жер және онымен тікелей байланысты құрылыстар);
- дербес жылжымалы (жылжымайтын мүліктен басқа, меншіктің ... бұл түрі өз ... ... және ... емес
(мүлік құны туралы ақпараттарды ... ... ... болып
бөлінеді. Жалпы мүлік салығы жергілікті бюджетке түсетін маңызды кіріс көзі
болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... сүйеніп, мүлікке тән белгілер мен ... ... ... ... мен ... ... объективті анықтайды. Салық төлеуге
байланысты салық төлеушілердің негізгі ... ... ... салу ... айқындау мен мүлікті дұрыс өлшеу табылады.
Салық төлеушілер ... ... ... базасына тиісті салық
ставкаларын қолдану арқылы дербес жүргізеді.
Ортақ үлестік ... ... салу ... ... мүлік салығы
әрбір салық төлеушінің мүлік құнындағы оның үлесіне ... ... ... ... ... ішінде мүліксалығы бойынша ағымдағы
төлемдерді тқлеуге міндетті, олар салық ... ... ... есеп
деректері бойынша белгеленген салық салу объектілерінің қалдық құнына
тиісті салық ... ... ... ... салық төлеу салық салу объектілерінің орналасқан жері бойынша
жүргізіледі. ... ... ... ... алынған салық салу объектілері
бойынша мүлік салығының ағымдағы төлемдері салық салу объектісін сатып алу
кезіндегі ... ... ... ... ... ... анықталады.
Ағымдағы төлемдер сомасы тең үлестермен белгеленен мерзімде төленеді, бұ,
бұл ретте ... салу ... ... аалған күннен кейінгі ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Салық кезеңі ішінде шығып қалған салық салу объектілері бойынша
ағымдағы төлемдер ... ... ... салу ... ... ... салық базасына салық ставкасын қолдану арқылы ... ... ... ... тиіс ... сомасы салық төлеудің қалған
мерзімдеріне тең үлестермен бөлінеді.
Мүлік салығы бойынша ағымдағы ... ... ... ... ... 15 ақпанынан кешіктірілмей табыс етіледі.
Мүлік салығы бойынша ... ... ... ... ... 31
наурызынан кешіктірілмей табыс етіледі.
Әрбір салық төлеуші заңды ұйым немесе жеке кәсіпкер салықты өздігінше
есептейді, ... ол ... ... ... ... ... мөлшерлемесін
пайдаланады. Есептелген салыққа 7210 шоты ... 3180 ... ... бюджетке төлеу сол ... ... ... ... ... ... бойьнша бюджетпен есеп айырысудың есебі
Қосылған құн салығы. Жанама салықтардың ішіндегі ең ... ... құн ... ... ... ... ... мемлекетке оны төлеу
нөтижесінде шеккен шығысының орнын бағаны көтеру ... ... ... ... ... алушыға аударады.
ҚҚС - тауарларды (жұмыстарды, қызмет көрсетулерді) өндіру және олардың
айналысы процесінде қосылған, оларды өткізу ... ... ... ... бір бөлігін бюджетке аударуды, сондай-ақ ҚР-ның аумағындағы
тауарлар импорты ... ... ... ... - оның ... ... ... сатудан
(өткізуден) түскен бүкіл түсім емес, тек салық салынатын айналым мен салық
салынатын ... ... ... құн болып табылатындығында.
Өз маңыздылығы жағынан ҚҚС-әмбебап салық. Ол тауардың сатылу бағасына
енгізіледі және бұрын ... ... ... ... құн ... алып ... оны бюджетке аударады. Сондай-ақ, ҚҚС ... ... ... қосылған құнды ғана қозғайды. ҚҚС нақты салық
болып табылады. Оның ... ... ... ... сипатымен ғана
анықталады да, салық субъектісінің қаржылық ... ... ... мемлекет мүддесін ойлайды. Мемлекет оның көмегімен таза табысты
алу мүмкіндігі үшін сауда және өндіріс делдаддарынан сол таза ... ... алып ... Қалған барлық жанама салықтар тәрізді ҚҚС ... ... оның ... ... ... ... ... көзінің
сенімді жөне тиімді түрімен қамтамасыз ету мақсаты көзделді. Ол бюджеттік
қаржының ... ... ... ... ... ... табылады,
өйткені ол салық түсімдері мен бағаның өсуін тікелей байланыстырып отырады.
Қосылған қүн салығының көмегімен тұтыну аумағы ... жөне оның ... ... қолданылу мақсаты «экономиканың қызып кетуін» болдырмас
үшін төлем ... мен ... ... ... ... табылады.
Сөйтіп, ққс артық өндіру дағдарысымен күресудің сенімді құралы, экономиканы
мемлекеттік реттеудің тетігі бола алады. Мұнымен қоса, ... ... ... ққс, әдеттегідей, тауарлардың ... ... ... шара ... ... ҚҚС-ның экономикалық мазмұнындағы
басқа маңызды бір сәт, оған ... ... ... ... реттеу,
өндірістік шығындар салығынан автоматты түрде босану тән.
Тұтынымға салынатын салық пен өткізуге салынатын салықтан гөрі, ҚҚС
қолайлы, өйткені:
- ... бас ... ... ... байланысты экономикалық заң бұзушылық сирек кездеседі;
- табыс табуға деген ынтаны аз төмендетеді;
- тауар тапшылығы болмаған кезде, оны алмастыратын ... олар ... ... ... береді.
ҚҚС-ғын қолданушы елдер бірнеше мақсатты ескереді:
- мемлекеттік кірістердің кепілдігін жоғарылату (қамтамасыз ету);
- салық ауыртпалығын соңғы түтынушыға аудару;
- салықты төлеуден ... ... ... өндірістік циклдің әр кезеңінде табыс алудың мүмкіндігі.
Қосылған құнға салынатын салықты төлеушілер ҚР-да қосылған құн салығы
бойынша тіркеу есебінде ... жеке ... ... ... ...... тұлғалар, қызметiн Қазақстан Республикасында
филиал, өкілдік арқылы жүзеге асыратын резидент ... ... ... не ... ... туындайтын өзге
жағдайларда пайда алушылармен сенімгерлікпен басқару ... ... ... ... ... ... бойынша айналымды жүзеге
асыратын сенімгерлікпен басқарушылар болып табылады.
Қазақстан Республикасының кеден ... ... ... ... ... ... тұлғалар қосылған құн
салығын төлеушiлер болып табылады.
Қосылған құн салығының салық салу объектісі болып ҚР ... ... ... ... ... ... ... көрсетулерді
өткізу жөніндегі салық салынатын айналым және импортталатын тауарлар
бойынша салық ... ... ... ... есепке қою және есептен шығару. Кез-келген (12 ... ... ... ... тауарларды (жүмыстарды, қызмет
көрсетулерді) өткізу бойынша айналым мөлшері ... ... ... ең
төменгі айналымнан асатын болса, тұлға осы кезең аяқталған күннен бастап 15
күнтізбелік күннен кешіктірмей ққс бойынша ... қою ... ... органына
өтініш беруге міндетті.
Өткізу бойынша айналымды анықтау кезінде салықтан босатылатын ... ... ... жеке ... жеке ... ... ... егер ондай мүлік көсіпкерлік қызмет мақсатында пайдаланылмаса,
есепке алынбайды.
Өткізу ... ... ең ... деңгейі (12 айдан аспайтын)
кезеңнің соңғы айына белгіленген АЕК-тің 30 000 еселенген шамасын ... ... ... ... ... ... ққс салуға жататын
тауарларды (жұмыстарды, қызмет көрсетулерді) өткізуді ... ... ... ... ... ... ққс бойынша есепке қою туралы
өтінішті ... ... ... ... бере ... ... ... өткеннен кейін он жүмыс ... ққс ... ... қою ... ... ... ... берген
жағдайда, мұндай тұлға салық органы оған ққс бойынша есепке қою туралы
куәлік берген ... ... ққс ... ... Тұлғаны ққс бойынша
есепке қойған кезде, оның есепке ... ... ... (негізгі
құралдарды қоса алғанда) қалдығы бойынша ққс ... ... ... ... бойынша есепке қойылғаны жөніндегі куәлік ҚҚС төлеушіде сақталады.
ҚҚС ... ... ... ... ... ... ... қайтарылуға
тиіс. Егер ҚҚС төлеушінің соңғы 12 айлық кезендегі салық ... ... ... ... ең төмен айналым мөлшерінен аспаса, ол ... ... ... өзін ққс ... есептен шығару туралы өтініш
беруге қүқылы. ҚҚС төлеуші мұндай құқықты өзін ққс бойынша есепке ... ... кем ... 2 жыл ... ... ... ... Егер ҚҚС
төлеуші болып табылатын тұлға салық салынатын айналымдарға байланысты
қызметі ... ... ... тұлға қызметі тоқтатылған салық
кезеңінен кейінгі 6 айдың ... ... өзін ққс ... есептен
шығару туралы өтініш беруге міндетті.
Тұлға ҚҚс бойынша өзін есептен шығару ... ... ... ... ... кезеңінің алғашқы күнінен бастап ққс төлеуші болуын
тоқтатады.
Қосылған құн ... ... ... құн салығы жөніндегі
декларацияны орналасқан жері бойынша салық органына есепті ... ... ... ... ... кешіктірмей әрбір салық кезеңі үшін табыс етуге
міндетті.
Декларациямен бір мезгілде салық кезеңі ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетулер бойынша шот-фактуралардың
тізілімдері табыс етіледі, олар декларацияға қосымша болып табылады. Сатып
алынған және өткізілген тауарлар, ... ... ... ... шот-
фактуралар тізілімдерінің нысанын уәкілетті орган белгілейді.
Қосылған құн салығын ... ... ... ... ... жері ... есепті салық кезеңінен кейінгі екінші айдың 25-нен
кешіктірмей ... ... ... үшін төлеуге міндетті.
Импортталатын тауарлар бойынша қосылған құн ... ... ... заңнамасында кеден төлемдерін төлеу үшін айқындалатын
күні төленеді. Қосылған құн ... ... ... ... айналымнан
12 %.
ҚҚС салынатын тауарлар өткізуді жүзеге асыратын ҚҚС ... ... ... ... ҚҚС ... ... беруге міндетті.
ҚҚС есепке жатқызу үшін негіздеме болып табылатын шот-фактурада:
- шот-фактураның реттік номірі мен толтырылған күні;
- ... ... мен ... ... аты, әкесінің
аты не толық атауы, мекен-жайы және ... ... ... ... ққс ... ... ... туралы куәліктің нөмірі;
- өткізілетін тауарлардың атауы;
- салық салынатын айналымның ... ҚҚС ... ҚҚС ... ... алынған тауарлар құны көрсетуге тиіс.
Шот-фактура өткізу бойынша айналым жасалған күннен ... жөне ... ... мен бас ... не ... ... де ... адамдардың қолымен куәландырады. Салық ... ... ... ... әрбір атауы бойынша ... ... ... ... ... ... ... Тауарлар құны және ққс сомасы ... ... ... ... құн салығы салынатын тауарларды тиеуді, жұмыстарды ... ... ... ... ... ... кұнға салынатын салық
бойынша ... ... ... ... аталған тауарларды, атқарылған
жұмыстарды ... ... ... ... ... ... салық шот-
фактурасын ұсынуға міндетті. Егер де КҚС ... ... онда оған 1420 шоты ... 1250, 3310, 3210 шоттары
кредиттеледі.
ҚҚС есептеу кезінде 1210, 2110 ... ... мен ... шоты ... де, 3110 ... ... ... Содан 1210 шотының кредитінен 3110 шотының дебетіне ... ... ... ... және оған ... 3110 ... ... кредит 1030 «Ағымдағы банктік шоттағы ақша қаражаттары» шотының
кредиті бойынша бухгалтерлік жазу беріледі.
Акциздер. Жанама салықтардың бір түрі акциз салығы болып ... ... жылы ... ... ... ... 1,7 ... ғана құрады.
Акциз латынның «ассiido» деген сөзі, кесіп алу, кесіп тастау деген
мағынаны білдіреді, яғни ... бір ... ... алады». Мемлекет
акциздерді қазыналық кірісті молайту үшін, жекелеген тауарлар түрлерін
пайдалануды шектеу үшін және осы ... ... үшін ...... бағасына енгізілетін және сатып алушы төлейтін жеке
жанама салық болып ... және ... ... ... еш ... ... салықтың ақырғы төлеушісі ... ... ... ... ... ... ... бірінші қажеттіліктегі
өнімдер болып табылмайтын тауарлар енгізілген ... ... ... ... ... және т.б.), яғни ... ерекше қасиеттеріне
қарай бағасы монополиялы түрде жоғары және сұранысы ... ... ... ... ... ... үстеме пайданы мемлекеттік
бюджеттің кірісіне алу үшін жоғары рентабельді (сән-салтанат) тауарларына
салынады.
Акциз тек тауарларға ғана емес, сол ... ... ... ... бұл жағдайда салық тарифке енеді. Акциз Қазақстан ... және оның ... ... ... ... ... бизнесі мен лотерея ұйымдастыру мен өткізуге салынады. Акциздің ... ... ... сол, ол ... ... бар ... де, акцизді тек «байлардың салығы» деп атауымыз дұрыс емес,
себебі темекі өнімдерін, алкогольдік ... тек ... ... ғана
тұтынбайды, екіншіден акциз белгілі бір қызметтерге де салынады. ... ... ... акцизделетін тауар болып табылмайды.
Бүгінде Қазақстанда акцизделетін тауарлар мен қызметтің келесі түрлері
қолданылады:
- спирттің барлық түрлері;
- алкоголь өнімі;
- темекі бұйымдары;
- құрамындағы этил ... 0,5 ... ... ... ... ... ... қоспағанда), дизель отыны;
- жеңіл автокөліктер (арнайы мүгедектерге арналған, ... ... ... ... адаптері бар автомобильдерден басқа);
- шикі мұнай, газ конденсаты.
Акциздерді сипаттай келе, ... ... мен ... ... нысанда жүргізіледі:
- шикізат бойынша – тек ... өнім бір ... ... ғана ... ... фабрикаттар бойынша – технологиялық процестің дамуына
байланысты, дайын өнім әртүрлі шикізаттан өндірілгендіктен, шикізаттан ... ... ... ... ... қуатына қарай – акциз алудың барынша прогрессивті нысаны,
себебі салық пайдаланылатын жабдықтың қуатының есебіне ... ... өнім ... – салық тауардың әрбір түрлері (сән-салтанат
бұйымдары, аяқ киім, мата және т.б.) ... ... ... ... ... ... саналады.
- ҚР аумағына акцизделетін тауарлар шығаратын;
- акцизделетін тауарларды ҚР кедендік аумағына импорттайтын;
- ҚР ... ... ... ... қоспағанда) және дизель
отынын көтерме, бөлшек саудада өткізуді жүзеге асыратын;
- егер ҚР заңдарына сәйкес бұрын ҚР ... ... ... ... ... конкурстық массаны, тәркіленген, иесі жоқ акцизделетін
тауарларды, сондай-ақ мұрагерлік құқығы ... ... ... және ... ... ... өтеусіз берілген акцизделетін тауарларды
өткізуді жүзеге асыратын;
- ҚР аумағында қызметтің акцизделетін түрлерін жүзеге асыратын ... ... ... тауарлардың саны мен көлемі жыл өткен сайын ықшамдалып
келеді Акциздер халыққа арналған жоғары рентабельді ... мен ... ... ... ... ... мынадай ортақ белгілер тән:
оларға деген сұраныс халық табысының деңгейіне ... ... ... бұл салықтарды сұраныс пен ұсынысты реттеу үшін, сол сияқты
мемлекеттік бюджетті толтыру үшін пайдаланады.
Акциз ставкаларын ҚР ... ... және ... ... ... және ... нысандағы өлшем бірлігіне абсолютті сомада
(тұрлаулы) белгіленеді. Алкоголь өніміне акциздер ... онда ... (100%) ... болу ... ... ... барлық түрлеріне акциз ставкалары спирттің бұдан әрі пайдаланылу
мақсаттарына қарай сараланады. Алкоголь өнімдерін өндіру үшін ... ... ... алкоголь өнімдерін өндіру үшін пайдаланбайтын
адамдарға өткізілетін спиртке белгіленетін ... ... ... ... Ойын бизнесі обьектілеріне акциздің базалық ... ... және ең ... ... ... Үкіметі бір жылға есептеп
белгілейді. Жергілікті өкілді ... ... ... бір әкімшілік-
аумақтық бірлік аумағында жүзеге асыратын барлық салық ... ... ... ... белгілейді.
ҚР-ның кеден заңдарына сәйкес жеке тұлғалар оңайтылған тәртіппен
өткізетін акцизделетін тауарларға акциз ... ... ... ... және ... нысандағы өлшем бірлігіне абсолюттік сомада
(тұрлаулы) белгіленеді және жиынтық кедендік төлем құрамына ... ... оның ... ... ... ... сәйкес айқындалады.
Акциз сомасын есептеу – белгіленген акциз ... ... ... ... ... ... ... акциз есепті салық
кезеңінен кейінгі айдың ... ... ... ... ... қатысты күнтізбелік ай-салық кезеңі болып табылады.
Әрбір салық кезеңі аяқталған соң салық кезеңдерінен кейінгі ... ... ... ... ... өзі тіркелген жері бойынша салық ... ... ... ... ... ... Импортталатын тауарларға
акциздер ҚР кеден заңдарында кеден төлемдерін төлеу үшін белгіленген ... ... ... 1210, 2110 шоты дебеттеліп, 3140 «Акциз» деп
аталатын шоты кредиттеледі. Ал оны ... ... ... ... 1030 шоты ... ... ... ЖӘНЕ БАСҚА МІНДЕТТІ ТӨЛЕМДЕРІНІҢ АУДИТІ ЖӘНЕ
ТАЛДАУЫ
3.1 Бюджетке төленген салықтарды және ... ... ... және ... ... ... кәсіпорының шаруашылық қызметін талдаудың
қорытындылаушы кезеңі болып табылады. Және ол 3 сатыны қамтиды- жабдықтау,
өндіріс және ... ... ... ... ... ... ... қүрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі - бұл оның осы
қызмет нәтижесінде ... және ... ... ... мен ... ... қызметі болып табылады. Ол қаржы ... ... ... мен ... ... есеп және ... тәртібін сақтауға,
меншікті және қарыз қаражаттарының ... ... ... кәсіпорынның тиімді қызмет етуі ... ... қол ... бағытталуы тиіс. Кәсіпорын қызметінің
қаржылық, өндірістік және ... ... ... ... ... ... ... бар. Осылайша қаржылық қызметінің жетістігі, көбінесе оның
өндірістік-сату көрсеткіштерімен анықталады.
Кәсіпорынның өзі ... ... және ақша ... алуы ... ... алдын ала қарастырылған сұрыпталымды ұстап тұруына, өнім
сапасының қажетті деңгейге сәйкестігіне және оны бір ... ... ... ... болады. Жоғары сапалы өнімді үздіксіз өндіру және өткізу
кәсіпорынның қаржылық ресурстарының қалыптасуына оң ... ... ... өнім ... ... және оны сатудың
қиындықтары кәсіпорын шотьіна ақша қаражаттарының келіп ... ... ... ... төлеу төмендейді. Кері байланыс та бар,
ол ақша қара-жаттарының болмауы ... ... ... түсуінің
іркілісіне, демек өндіріс процесінің ... ... ... ... ... ... ... тиімділік деңгейімен анықталады. Олардың
тиімділігі қаншалықты көп болса, кәсіпорын өнімді ... ... ... ... ... ішінде қаржылық ресурстарды ... ... және ... ... пен ... ... ... еңбек өнімділігі деңгейінің төмендеуі, басқа да ... тыс ... және ... емес ... ... ... ... себепші болады.
Кәсіпорынның қаржылық қызметінің қалыпты болуы әсіресе өз ... ... қол ... үшін ... ... ... ... қабілеттілігікің кепілі болып табылатын өнім өндірудің үздіксіздігін
және кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Нарықтық қатынастары жағдайында ... ... ... ... өте зор. Бұл ... ... ие ... олардың меншік иелері, жұмысшылар, коммерциялық ... де ... ... ... өзінің өндірістік-кәсіпкерлік
қызметінің нәтижелері үшін толық жауапкершілікте болуымен байланысты.
В.М. Радионова мен М.А. Федотова кәсіпорынның қаржылық ... ... ... таратылуы және пайдалануымен көрсетіледі» деп
жазады [30].
М.Н. Крейнина, А.И. Ковалев және В.П. Привалов қаржылық жағдай ұғымын
былайша түсіндіреді: ... ... - бұл ... ... қолда
барын, үлестіріліп таратылуы және пайдалануын сипаттайтын көрсеткіштер
жиынтығы» [31].
Профессор И.Т. ... ... ... қаржылық жағдайы -
бүл оның қаржы бәсекелестік қабілеттілігінің сипаттамасын ... ... ... ... ... ... мен капиталды
пайдалану, мемлекет алдында және басқа да шаруашылық ... өз ... ... ... субъектісінің қаржылық
жағдайын ... ... ... ... ... пен
рентабельділік; қаржылық тұрақтылық; ... ... ... ... ... өтеу» - деп жазады [32].
С.А. Стуков осы ұғым бойынша өзінің ... ... ... «Кәсіпорынның қаржылық жағдайы - бұл ... ... оның ... мек өмір сүру ... ... ... [33].
Жоғарыда берілген анықтамалар қарастырылып отырған ұғым ... ... ... ... ... әрқайсысында бұл ұғымды дәлірек
анықтауға мүмкіндік беретін ұгымды ... бар. ... ... ... ... ... қарағанда (мысалы, еңбек
өнімділігі, қор ... ... қүн, ... табыс, тиімділік)
қаржылық жағдай түрлі көрсеткіштерді есептеу нәтижесінде және олардың жалпы
бағалауға тигізетін әсерін зерттеу ... ... ... ... ... ... жағдайы әлсіз және өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... жағдайындағы
кәсіпорынның сенімді болуын, тұрақтылығын және келешегі ... ... ... ... ... ... ... және оның төлеу қабілеттілігін көрсетеді.
Осы берілген түсініктерге сүйене отырып, біз бұл ұғымды ... ... ... ... ... осы ... ... кезеңдегі қаржылық тұрақтылыгын және оның өз ... ... ... мен ... ... ... ... өтеуі үшін қаржы
ресурстарымен қамтамасыз етілуін көрсетеді».
Ал кәсіпорынның қаржылық тұрақтылыгы нені білдіреді? Бұл ... ... ... түрліше түсіндіріледі. Бір авторлар ... «өз ... ... ... ... жұмыс
процессінде үздіксіздігін қамтамасыз ететін қаржының жеткілікті болуы» ... ... ... - ... және ... ... деп жазады.
В.М. Родионова мен М.А. Федотова бұл ұғымды келесідей түсіндіреді:
«Кәсіпорында тұрақты ... ... ... артуының өзіне тән
айнасы -қаржылық ... ... ... Ол ақша қаражаттарын еркін
пайдаланып, оларды тиімді қолдану ... ... мен ... ... ... қамтамасыз ететін, сондай-ақ қәсіпорынды кеңейтуге
және жаңартуға қажетті шығындарын қаржыландыратын ... ... ... ... ... ... ... жалпы
тұрақтылығының негізгі бөлігі болып табылады». Осы еңбегінде бұл авторлар
одан әрі мына ... ... ... ... - бұл ... ... болатын
деңгейінде төлем қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін сақтай отырып,
табысты ... ... ... ... мен ... арқылы кәсіпорынның
дамуын көрсететін қаржы ресурсының жағдайы».
В.Г. Артеменко мен М.В, Беллендир бұл ... ... ... түрақтылық - бұл табыстың шығыннан тұрақты ... ... ... ... ... ... ... етеді және оларды тиімді
пайдалану ... ... және ... сату ... ... ... жағдай
жасайды. Сондықтан да қаржылық тұрақтылык барлық өндіріс-шаруашылық қызметі
процесінде қалыптасады және ... ... ... ... болып табылады» [33]. Ал кәсіпорынның жалпы қаржылық тұрақтылығы, ол
ең апдымен әрдайым табыстың ... ... ... ... ақша
ағымының қозғалысын көрсетеді. ... ... ол ең ... ... ... ... түсетін табыстың тұрақтылығын талап етеді ... ... ... ... ... ... және тағы ... есеп айырысу үшін жеткілікті дәрежеде
болуы тиіс. ... ... ... одан әрі ... үшін ... есеп
айырысулар мен барлық міндеттемелерді орындағаннан кейін, осы ... ... оның ... ... жаңартуға және де
әлеуметтік климатты жақсартуға және басқаларға ... ... ... ... қажет.
Айта кету керек, біз қаржылық тұрақтылық ұғымын қарастырғанда ... ... ... ... ... әйткенмен біз олардың
кейінгі шешімдерімен келісе алмаймыз.
Біздің ойымызша бұл ұғымды А.Д. Шеремет мен B.C. ... ... ... ... Олар қаржылық тұрақтылықтың мәні - бұл қорлар
мен шығындардың қалыптасу ... ... ... ... ... ... жағдайына көптеген факторлар әсер
етеді, олар:
1) пайда болу ... ... - ішкі және ... ... ... ... - ... және негізгі емес;
3) құрылысы бойынша - қарапайым және ... ... ету ... ... - ... және ... факторлар кәсіпорынның өзінің жүмысын ұйымдастыруына байланысты
болады, ал сыртқы факторлар кәсіпорын еркіне ... ... ішкі ... ... ... тұрақтылығы ең
бірінші өндіріс шығындарымен үздіксіз байланысқан өндірілген өнім мен
көрсетілген қызметтің ... мен ... ... ... ... ... шығындар арасындағы қатынас маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның өндірілетін өнім және ... ... ... қаржылық тұрақтылығының маңызды факторларының бірі -
активтердің тиімді ... мен ... ... ... ... ... ... алуы болып табылады. Ағымдағы активтерді басқару
өнері - кәсіпорынын шотында оның ... ... ... үшін ... болатын
қаржының ең төменгі сомасын ұстаудан тұрады.
Нарық жағдайында қаржылық жоспарлау кәсіпорынға оның ... ... ... ... ... ... әкімшілік
сипатты жояды. Ол, ең ... ... ... ... ... нарықтық коньюнктура жағдайында өзінің хал-жағдайын нығайтуға
ұмтылатын кәсіпорынның ... ... ... стратегиясы мен
тактикасын жасауға қызмет етеді.
Қаржылық қызметте нормативтерді пайдалану кәсіпорынның өз ... ... ... ... ... құпияға айналады.
Жоспарланған нормативтерден ауытқуды талдау, ... ішкі ... ... ... ... ... есеп ... негізделген
қаржылық жағдайды талдау, сыртқы талдау сипатына ие болады, яғни бұл
кәсіпорынның ... ... ... ... бөлігінен тұратын есеп
мәліметтері негізінде осы кәсіпорынның ... ...... ... ... органдардың берілген кәсіпорынның шегінде
жүргізетін талдауы.
Қаржылық жағдайды ішкі ... ... ... ... үшін тек
потенциалды әріптестерін бағалау мақсатында ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... ... бағалау үшін де қажет.
Тереңдетіліп нақтыланған талдау экспресс-талдаудың ... ... ... және дәлелдейді. Оның мақсаты – ... ... ... ... оның ... ... кезеңдегі қызметінің
нәтижесі, сондай-ақ кәсіпорынның болашақтағы даму мүмкіндіктеріне ... баға беру ... ... ... орай ... дәрежесі аудитордың
өзінің ықыласына байланысты.
Қорыта айтқанда, кәсіпорынның қаржы жағдайын талдауда аудитордың ... мен ... ... еркі бар. Оларды ұтымды ... ... ... дәйектілігіне байланысты дұрыс әдісті таңдай ... ... ... ... жан-жақты әрі кешенді талдау жүргізе
алады, сондай-ақ объективті және анық баға ... ... ... мен кәсіпорынның табыстылығының өсуі жөнінде ұсыныстар ... ... ... ... ... бірі - бұл қаржы
ресурстарының құрамы мен құрлымы, ... ... ... мен
тактикасының дұрыс таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішінде таза ... ... көп ... ... ол өзін жайлы сезіне
алады.
Сонымен бірге тек таза ... ... ғана ... ... ... ... қүрылымы, әсіресе өндірісті дамытуға бағытталған бөлігі де ... ... ... қаржылық тұрақтылығына қарыздық капиталдар нарығындағы
қосымша жұмылдырушы (мобилизацияланушы) қаражаттар үлкен әсерін ... ақша ... ... көп ... ... оның ... де соншалықты жоғары болады, алайда, сонымен бірге қаржылык
тәуекелділік те өседі - яғни ... өз ... ... ала ма, жоқ па? -деген қауіп туады және де бұл ... ... ... ... ... бір түрі ретінде резервтерге
үлкен роль берілген.
Жоғарыда айтылғандарды қорыта ... ... ... әсер ... ... ішкі факторларды атап көрсетуге болады:
- кәсіпорынның салалық топқа жатуы;
- шығарылатын ... ... ... ... және оның
жалпы төлем қабілеттілігі бар сұраныстағы үлесі;
- төленген жарғылық капиталдың мөлшері;
- ... ... ... ақшалай табыспен салыстырғандағы
динамикасы;
- қорлар мен резервтердің құрамы мен ... қоса ... пен ... ресурстарының жағдайы;
- кәсіпорындарды басқару тиімділігі.
Сыртқы факторларға шаруашылық жүргізудің экономикалық ... ... ... ... ... мен технология, төлеу қабілеті бар
сұраныс және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР үкіметінің салық және несие
саясаты, ... ... ... ... заң актілері, сыртқы
экономикалық байланыс және тағы ... ... ... ... ... ... оның ... (салық органдары, банктер, ... ... ... және тағы ... ... ... ... әсер
етеді. Сондықтан да серіктестермен ... ... ... болу ... ... жағдайдың бірден бір шарты ... ... ... өз ... ... ... тиімділікке ие және дивиденттерді
ұқыпты төлейтін қаржылық тұрақты ... ... ... ... ... тек бүгінгі күні ғана емес, болашақта да
кәсіпорынның қаржылық жағдайы көршісіне ... ... ... ... бұл жыл ... өз ... бойынша белгілі бір пайызбен
алғысы келетін, ал қарыз мерзімі біткен уақытта - облигация құнын ... ... ... ... ... де ... Кез келген коммерциялық
кәсіпорын сияқты банктер де өз несие-лерімен тәуекел ете отырып ... өз ... ... және ... ... қалайды, сондықтан оны беру
туралы шешім қабылдай отырып, кез келген банк өз ... ... және бұл ... ... ... ... ... айтқанда,
кәсіпорынның қаржылық жағдайы банктер осы кәсіпорынға несие беру орынды ма,
жоқ па, ал бүл сұрақты дұрыс ... ... - ... ... және қанша
мерзімге деген сұрақтарды шешудегі негізгі белгі болып табылады.
Жабдықтаушылар мен тұтынушылар сенімді және төлем қабілеттілігі жоғары
кәсіпорындармен ... ... ... ... ... қаржы
органдары, әсіресе салық инспекциясы кәсіпорынның жағдайы тұрақты болғанын
қалайды, себебі тек осындай кәсіпорын ғана ... мен ... да ... ... және ... ... ... қаржылық жағдай кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін ... ... ... ... ... ... ... оның серіктестерінің қаржылық және басқа қатынастар тұрғысындағы
экономикалық қызығушылықтары ... ... ... ... ... жағдайының объективті дұрыс бағасын алудың
ең жақсы тәсілі, бұл - талдау, ол кәсіпорынның даму бағытын бақылауға, ... ... ... ... баға ... ... ... және
осындай жолмен басқарушылық шешімдерді өңдеумен ... ... ... ... ... ... ... осы мерзімге дейінгі уақытта қаржы ресурстарын қаншалықты
дұрыс басқарды деген ... ... ... кәсіпорын осы мерзімге
дейінгі уақытта қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... ... талаптарына сай болуы және кәсіпорынның
дамуына байланысты қажеттіліктерге жауап бере алуы өте ... ... ... ... ... ... ... қабілетінің жоқтығына және оның дамуына қажетті қаражатының
болмауына, ал көп ... - ... ... жасап, басы артық қорлармен ... ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында жұмыс істеушіі кәсіпорындардың қаржылық
жағдайын талдаудың басты мақсаты ... ... ... ... қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру ... ... мен ... қалыптасу көздері арасындағы сәйкестікті,
оларды таратудағы ... және ... ... ... айналым капиталының көлемін, оның өсу ... жән ... ... ... ... және ... ... сақтау;
- кәсіпорын активтері және оның міндеттемелерінің құрылымын ... ... ... айналымдылық есебі, оның| ішінде дебиторлық
борыш және ... ... ... ... ... ... ... төлеу қабілеттілігінің абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштерін
анықтау;
- кәсіпорын табыстылығын бағалау;
- кәсіпорын табысының салыстырмалы көрсеткіштерін, сондай-ақ ... ... әсер ... ... ... ... ... іскерлік белсенділігін анықтау;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және ... ... яғни оның ... ... ... ... төлемдерді талдаудың негізгі мақсаты болып тек
ұйымға түсетін ... ... ... ... ғана ... қатар салық жүйесін жетілдіру мен ұйымға ... ... ... ... ... іздестіру болып саналады.
Сондықтан, кәсіпорынның салықтық ... ... ... ... ... ... салық салудың нақты көрінісін көрсету;
- салық салудың ғылыми негізделгенін дәлелдеу;
- салық салудың негізгі мақсатын ... ... ... ... ... ... ... анықату;
- кешенділікті орнату;
- салық салудың балам механизмдерін қарастыру.
Кәсіпорынның салықтық төлемдері мен басқа да ... ... ... ... трендік талдау әдістері қолданылады.
Горизанталды талдау барысында беліглі бір мерзім ішіндегі салықтық
төлемдердің абсолютті және ... ... ... ... ... ... ... салықтық төлемдері ішіндегі әрбір салықтың
алатын үлесі көрсетіледі.
Зерттеу жүргізілген «Қаз пошта» ... ... ... ... басқа кредиторлық қарыздар ішіндегі үлесін анықтау үшін
төмендегі кестенің мәліметтеріне назар ... ... ... ... ... ... жалпы міндеттемелердің
құрамындағы үлесі
|Көрсеткіштер ... ... |
| |2008 |2009 | ... ішінде төленген салықтық төлемдер, |335 456 |437 ... тг | | | ... ақша ... мың тг |12 170 632 |23 446 |11 276 |
| | |799 |167 ... қаражаттары қозғалысындағы |2,75 |1,86 |-0,89 ... ... % | | | ... ... ... мың тг |15 710 927 |27 975 |+12264697|
| | |624 | ... және ... да ... ... |40 910 |28 146 |-12 044 ... ... қарыз, мың тг | | | ... ... ... ... |0,26 |0,1 |-0,16 ... ... ... % | | | ... ... ... мың тг |8 851 339 |10 567 |+1 716 |
| | |820 |481 ... ... ... ... |0,46 |0,26 |0,2 ... ... % | | | ... ... ... ... ... алынды |
Жоғарыдағы кестеден көріп отырғанымыздай, зерттеу ... ... ... ... барлық салықтардың сомасы жал сайын жоғарылып
отырғанын анықтадық. Егер ұйым 2008 жылы 2009 ... ... ... ... 102434,8 мың теңгеге артық төлеген, ... ... ... ... ... ... ... өткен жылмен салыстырғанда 12044 мың
теңгеге азайып ... ... ... ... ... ... ... талдау арқылы ұйымның салықтар бойынша ... ... ... ... 6 ... «Қаз ... АҚ бойынша бюджетке
салықтар бойынша қарыздардың құрамы мен құрылымы көрсетілген.
6 кесте
«Қаз пошта» АҚ-ның салықтық қарыздарының құрамы мен ... ... |2008 ... |2009 ... (+, -) ... ... | |% | |% | |
| | | | | |Мың тг ... |
| | | | | | |% ... ... |490,92 |1,22 |- |- |- |- ... табыс салығы |6954,7 |17,3 |7001,0 ... |+0,66 ... ... ... ... ... |7073,44 |17,6 |5200,1 ... салығы |160,76 |0,4 |- |- |- |- ... ... ... |3014,25 |7,5 |14,23 |0,05 ... ... да ... мен |6135,18 |15,26 |3240,67|11,51|-2894,51|-47,18|
|міндетті алымдар | | | | | | ... |40 910 |100 |28 146 |100 |-12044 |29,97 ... ... ... ... ... ... |
Жоғарыдағы 6 кестенің мәліметтері көрсетіп отырғандай, ... ... және ... басқа да міндетті төлемдері бойынша
кредиторлық қарызы 2008 жылы 2009 жылмен салыстырғанда 12044 мың ... ... ... Яғни, ұйым бюджет алдында салықтық ... ... ... отыр. Дгенмен де «Қаз пошта» акционерлік қоғамының
салықтар бойынша бюджетке төленуге тиісті салықтарының сомасы кәсіпорынның
жалпы ... ... тұр, ... жалпы міндеттемелер ішінде оның
үлес салмағы ең төменгеі үлесті алып отырғанын біз ... 5 ... ... егер ... жыл сайынғы есептеген салықтарының құрылымына
келетін болсақ, онда салық сомаларының ... ... үлес ... алып
отырған қосылған құн салығы, яғни оның соңғы 2 жылда ... ... ... ішіндегі орташа үлес салмағы 43,8 %-ды алып отыр. Содан кейінгі
салықтың жоғары ... ... ... ... ... ... яғни орташа
үлесі 21,23 %-ды құрайды және әлеуметтік салық сомасының 2 жылдағы ... 18,4 %-ды ... ... ... салықтардың ішінде ең төменгі үлес салмақты ... мен ... ... салық сомалары алып отыр.
Салықтық төлемдерді талдаудың келесі сатысы болып ұйымның ... ... ... Жоғарыдағы 7 кестенің мәліметтері негізінде
кәсіпорынның салықтық ауыртпалығын ... ... ... ; ... Дс.а. – ... салықтық ауыртпалық деңгейі, %
- бюджетке төленген және төленуге тиіс салықтар мен ... ... ... мың ... ... ... ... сомасы, мың тг.
Дс.а. (2008) = 335 456 + 40190 / 4 060 440 х 100 = 9,25%
Дс.а. (2008) = 437 890,8 + 20273,2 / 4 943 169 х 100 = ... «Қаз ... АҚ ... салықтық ауырпалық екі жылда ... ... ... ... ... Бұл ... ... қызметері
бойынша алынған пайда көлеміне қатысты төленіп отырған және төленуге тиісті
салықтық төлемдердің деңгейі бір ... ... ... ... ... отырғанын білдіреді.
3.2 Бюджетпен есеп айырысу бойынша операциялардың есебінің аудиті мен
талдауы
Нарықтық ... ... ... ... – шаруашылық қызметін
бақылауда ғана емес сонымен қатар қоғамның алдында алатын орны зор ... ... ... орны аудиттің мақсаты мен міндеттерін оның пәні ... ... ... болмайтындығы сияқты мақсаты мен міндеттерімен
тығыз байланысты. Аудиттің пәні мен объектісін, мақсаты мен ... ... ... ... зор.
Аудитті сапалы халықаралық стандарттардың талаптарына сай ... ... – ала ... іс - ... орындалу тәртібі бойынша
дәйектілігі сақтай отырып, аудит жүргізудің нақты жолдарын ... ... ... зор. Ол үшін ... өтініші бойынша аудитор немесе
аудиторлық кәсіпорынның болашақта ... ... ... ... жолдаған хатының негізінде екі ... ... ... кейін
аудитордың алғашқы атқаратын іс - әрекеті, ... ... жан- ... ... қамтитындай етіп жоспар жасау. Яғни, аудитор ... ... ... қарастыру үшін алдын –ала аудиттің ... ... іс - ... ... барынша толық қамтылуын
қамтамасыз ететін аудиттің жалпы жоспары мен ... ... ... ... - ... жүргізудің тиімділігін қамтамасыз ету.
Аудитордың, болашақта атқарылатын іс - әрекеттерді жан – ... ... ... ... ... жеткілікті назар
аударуға, тексеру әдістерін белгілеуге, әлеуетті мәселелерді анықтауға және
аудитті уақытылы дер кезінде сапалы ... ... ... Жоспарлау
сондай –ақ аудитке қатысатын, аудиторлардың ... ... ... ... ... ... тартылған аудиторлар мен көмекшілердің
және сарапшылардың арасында, олардың әрқайсысының біліктілік деңгейіне
қарай ... ... ... ... және ... ... ... жоспарлаудың көлемі аудит жүргізілетін шаруашылықтардың көлеміне,
аудитттің ... ... ... ... өтіміне, жинақталған
тәжірибесіне және клиенттің негізгі өндіңріс салаларына қарай технологиялық
үрдістері мен бизнесінің ерекшеліктерін ... ... ... ... ... клиенттің бизнесі туралы ақпарат
алу және оны білу ... ... ... ... білу ... ... ... елеулі әсер етуі мүмкін ... және ... ... көмектеседі.
Аудитор, жалпы аудиттің жоспарын және ... жеке ... ... тиімділік деңгейін арттыру мақсатында, ұйымның
қызметкерлерінің жұмыстарымен ... ... ... ... ... комиетімен, басшыларымен және бас мамандарымен талқылауына, пікір
алмасуына болады. Сонда да болса аудиттің ... ... мен ... жасау жауапкершілігі, айдитордың дербес қабылдаған шешіміне
тікелей байланысты болғандықтан, соңғы шешім қабылдау аудиторға ... ... ... ... және онда нақты құжаттарының негізін ... ... ... және ... ... ... көрсетуге
тиісті. Әрине аудиттің жалпы ... ... ... ... ... ... ... аудиттің жұмыс бағдарламасын дайындаған кезде
басшылыққа алу үшін оның ... және ... ... ... күрделілік дәрежесіне сондай – ақ аудитордың қолданған ... ... ... ... жоспарлаған кезде аудитор қаржылық емес ақпараттардың сипатын
және ішкі факторладың өзгеруінің әсерінің ... ... ... ... ... ... ... талаптары бойынша
аудиттің жалпы жоспарын жүзеге асыру үшін, ... ... ... өткізілу уақытын және көлемін анықтап, аудиттің жұмыс
бағдарламасын әзірлеуді және құжаттары бойынша рәсімдеуді қажет ... ... және ішкі ... деп ... ... оның түрлеріне тікелей байланысты болғандықтан,
ішкі аудит ... ... ... ... ... іс -
әрекеттердің бағытының өзгеруіне байланысты ... саны ... ... ішкі аудиттің мақсаты мен ... ... мен ... ... ... ... айқындалады.
Ішкі аудиттің мақсаты, кәсіпорынның қаржы – шаруашылық қызметінде орын
алған ... ... ... ... ... жасау,
кеткен кемшіліктерді дер кезінде ... ... ... ... ету. ... ... ... басқару шешімінің қабылдануына
жәнек оны жеделдетуге ықпал ету нәтижесінде бақылау үрдісіне қолданылатын
ақпараттардың дұрыстығын қамтамасыз ... ... ... жету үшін ... ... ... қойды:
- кәсіпорынның және оның құрылымдық бөлімшелерінің қаржы – шаруашылық
қызметіне ...... ... ... ... асыру;
- кәсіпорынның қаржы – экономикалық қызметіне талдау жасау және ... ... ... ... қызметінің бағыты бойынша Қазақстан Республикасының
«Аудиторлық қызмет туралы» ... ... ... ... қызмет
(тексеру, бақылау, қалпына келтіру, дайындау, оқыту және кеңес беру т.б.)
түрлерін көрсету.
Сыртқы және ішкі ... ... ... ... бірдей
болғанымен аудит ... ... ... ... тексерудің қорытындысын тапсыруда, олардың мазмұны мен мақсат,
міндеттерінде ... бар ... ... ... ... ... басты ерекшелігі, ол ұйымның ішкі
бақылау бөлімінің қатарына жатып, кәсіпорын басшысының қол астында ... ... ... ... Ішкі ... тағы бір ерекшелігі
өзінің қызметін жылдық жоспар бойынша да, ... ... да ... ... ... тәуелсіз тексеру жүргізіп кәсіпорынның
үнемі бақылауында болуы.
Аудиттің қай түрінің болса да мақсатына ... ... ... ... орындауы үшін ақпарат көздерінің түрлерінің, олардың
жеткіліктілігінің маңызы зор. Әсіресе, сыртқы аудиторлық ... ...... ... ... ... ... етілетін
аудитордың ақпарат көздерінің жеткілікті болуы, олармен қамтамасыз етілуі
басты рөл атқарады. Аудитор ... ... ... әрі ... ... құқығы мен міндеттерін пайдалана ... ... ... ... ... ... көздеріне қарай ішкі және
сыртқы ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
есептілік; бухгалтерлік есеп; жедел ... Бас ... есеп ... ... ... ... тестер; келісім – шарттар; хаттамалар;
қабылданған есеп саясаты; жарғы; бизнес – жоспар; ұйымның әділет бөлімінде
тіркелген құжаттары; ... ... ... және т.б. ... ... ... ақпарат көздеріне: статистикалық агенттік;
жабдықтаушылар; банктер; бұқаралық ақпарат ... ... ... жүргізген
аудиторлар; инвесторлар; құрылтайшылар; мемлекеттік органдар және т.б.
жатады. Аудитор, шаруашылықтың ... мен ... ... қатар өндіріс шығындары баптары бойынша және басқа да шығыстарға
талдау жасап, ... ... ... ... ... ... 29 желтоқсан 2002 жылғы №542
бұйрығымен бекітілген қаржылық есеп берулерді ... және ... ... тұжырымдамалық негізіне сүйенсек, «Салықтық төлемдер -
бұл заңды және жеке тұлғаның мемлекеттік бюджеттің пайдасына ... ... ... ... ұсталынатын міндетті төлемдердің түрі».
Салықтық төлемдерді аудиторлық ... ... ... ... ... ... ... тәртібінің сақталуын, есеп айырысулар кезінде қолданылатын
бағаның негізділігін тексеру;
- баланста көрсетілген ағымдағы ... ... ... және заңды негізділігін тексеру;
- кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелердің заңдылығын тексеру.
Салықтық қарызды тексерудің басты міндеттері ... ... ... ... ... Есептеуде қолданылатын мөлшерлеменің, тарифтік және басқа құндық
көрсеткіштердің негізділігін тексеру.
3) Салықтық қарыз сомасының ... ... ... ... мен кейінге қалдырылған салықтардың уақытылы
төленуін тексеру.
Салықтық қарыздарды тексеру кезіндегі аудитордың ... ... ... ... ... дәлдігі мен шынайылығын айқындау болып
табылады. Бұл үшін ол баланстың ... Бас ... ... ... ... және ... да есеп ... салық
декларацияларындағы жазбалармен салыстыруы қажет.
Аудитор салықтық төлемдердің әрбір түрі бойынша жан – ... ... ... үшін ... ... ... ... Аудиторлық тексеру бағдарламасы 7 кестеде берілген.
7 кесте
Салықтық төлемдерді аудиторлық тексеру бағдарламасы
|Салық процедуралары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... әсер ... |декларация-лары |
|негізінде дұрыс жүргізілуін тексеру | ... ... ... алу ... ... |Есеп саясаты, корпаративтік |
|тұлғаның шеккен зиянын қарастырып, оны тиісті|табыс салығының декларациясы |
|табыс ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... айырманың|Копаративтік тасбыс салық |
|салықтық ... ... ... және ... ... |
|бухгалтерлік баланста “Кейінге қалдырылған |баланс ... бабы ... ... ... | ... | ... Бас ... пен 5 ... |Бас ... ... ... салыстыру ... ... ... ... бағалаудан түсетін |Негізгі құралдарға |
|қосымша төленбеген капитал шоттарымен ... ... ... ... ... салықтық |ведомостісі, салық деклар |
|есептеулердегі ... ... ... | ... ... | ... ... ... ... шот-фактуралар, |
|қосылған құн салығын алып ... ... құн ... ... ... және ... есеп ... декларация, Бас |
|айырысудың дұрыстығын тексеру. ... және т.б. ... ... ... ... ... ... бойынша |
|тексеру ... ... ... ... дұрыстығын тексеру |Жер салығы бойынша декларация|
|Көлік құралдардарына салынатын салықтарды ... ... ... ... ... тексеру ... ... ... |
|Мүлікке салынатын салықтарды есептеудің |Мүлік салығы бойынша ... ... ... |
|Жеке ... ... ... ... ... ... ... салығы|
|дұрыстығын тексеру ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысуды тексеру.
Бюджетпен есеп айырысуды аудиторлық тексеру кезінде ... ... ... ... ... ... дұрыстығы мен толықтылығы;
- салық ставкаларының дұрыс қолданылуы, сондай – ақ төлемдерді есептеу
кезінде арифметикалық есептеулердің дұрыстығын тексеру;
- салықтарды төлеу кезіндегі ... ... және ... ... мен ... ... ... төлеудің дер мерзімділігі;
- төлемдерді есептеу мен ... ... ... ... бюджетпен есеп айырысу бойынша аналитикалық және ... ... ... бас ... пен ... ... және синтетикалық есеп
жазуларының сәйкестілігі.
Кәсіпорындарда тәуелсіз аудитор салықтық қарыздарды аудиттеу кезінде
алдыменен ұйымның қаржылық ... ... есеп беру ... ... соң ... ... ... және төлену тәртіптерімен
танысып, олардың дұрыс қолданылуына баға береді. ... есеп ... ... ... ... салығының есебінің міндеттемелер
әдісінің икемділігінің негізінде анықталады. Бұл әдіс бойынша табыс салығы
заңды ... ... алу ... ... аударылатын шығыс ретінде
қарастырылады. Есеп беру ... ... ... ... ... ... салықтық қарыздарға және бухгалтерлік баланстың
«Кейінге қалдырылған салықтар» бабы бойынша көрсетіледі. Бұл бап ... беру ... ... және аяғындағы қалдықтардың дұрыстығын
тексеру үшін аудиторға 3110 «Төленуге ... ... ... ... ... Бас ... пен №5 журнал-ордердің кредиті бойынша
шоттармен салыстыруы керек.
Салықтық қарыздардың ... ... ... ... ... ... төлем көзінен ұсталатын табыс салығы;
- ағымдағы кезеңде талданатын немесе пайда болатын уақытша салықтық
айырмашылық;
- есепті кезең ... ... ... салықты түзеті.
Төлем көзінен ұсталатын салық заңнамаларына сәйкес есептеледі.
Салықтық бағамдардың өзгеруі туралы ақпараттардың жоқ ... ... ... ... икемділігі есеп беру кезеңіндегі қызмет ететін
салық ставкасы бойынша анықталады, ал ол ... ... ... есеп ... ... ... бойынша анықталады.
Есеп беру кезеңінің басындағы кейінге ... ... ... ... ... 4310 «Кейінге қалдырылған корпорациялық ... шоты ... ... ... ... ... көрсетеді. 4310 «Кейінге қалдырылған корпорациялық табыс
салығы» шотының қалдығы негізінен кредиттік болады және ... ... ... ... ... ... табылады. Мұндай міндеттемелер
заңды тұлғаларға шығыс немесе табыс бойынша салық заңнамалврына ... ... ... ... болатын жағдайларда кездеседі. Мұның
мысалы ... ... ... қабылдауға байланысты
шығындар, яғни азаю қалдығы әдісімен анықталатын үш жыл ... ... ... ... ... кезеңге жататын, салық ... ... ... бола ... ... ... амортизациялық аударым кезеңінде ... ... ... 4310 «Кейінге қалдырылған корпорациялық табыс салығы» ... ... ... және ... ... ... ... қалдырады.
Бірақ бұл шотта уақытынан бұрын салықты төлеуге болатын дебеттік
сальдо пайда ... ... ... ... ... есеп беру ... жататын
бухгалтерлік есепте шығын ретінде мойындалатын тауарлы ... ... ... таза ... ... ... ... жатады, ал салықтық
есепте нақты өткізу құны бойынша есеп беру ... ... ... ... ... 4310 ... қалдырылған корпорациялық табыс
салығы» шоты бойынша көрініс табатын ... ... ... табыс
пен салық салу табысы арасындағы оң айырмашылығы пайда болады. Есеп беру
кезеңінің соңында пайда болатын ... ... ... принципіне сәйкес
дебиторлық қарыздың пайда болуын талдау, оны сөндіру мерзімі және алдағы
салықтық ... ... ... болатын табысының уақытша
айырмашылығын жоққа шығару ... ... ... ... ... ... сенімділігі жоқ кезде кейінге қалдырылған ... ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда
дебеттік қалдыққа әкелетін уақытша ... ... ... есеп
беру кезеңіндегі табыс салығының шығыны ретінде мойындалады.
Аудитор төмендегі ... ... мен оның ... және
кредиттік қалдықтарының негізін тексеру керек.
4310 «Кейінге қалдырылған корпорациялық табыс салығы» шотының ... ... ... ... ... ... ... немесе талданған уақытша айырмашылық
қорытындыларының салық сомаларының болашақта төлеуге жатады (7710 «Табыс
салығы бойынша шығындар” шоттарының корреспонденциясымен);
- 4310 ... ... ... ... ... шотындағы
салық ставкілерінің көбеюіне түзету енгізу (7710 «Копорациялық табыс салығы
бойынша шығындар» ... ... ... ... ... ... ... байланысты өсімдердің
көтерілуі әлеутті салықтық икемділік сомасының салықтық ... ... (5020 ... төленбеген капитал» шотының корреспонденциясымен). Осы
шоттың дебеті бойынша төмендегілер суреттеледі:
- ... ... ... ... және ... ... төлемін
талдағанда немесе пайда болуының салық сомалары (3110 ... ... ... ... мен 7710 ... табыс салығы бойынша
шығындар» шоттарының корреспонденциясымен);
- 4310 «Кейінге қалдырылған корпорациялық табыс салығы» шотының салығы
ставкілерінің азаюына байланысты түзету ... 7710 ... ... ... ... ... корреспонденциясымен);
- бухгалтерлік есепте активтерді қайта бағалауға байланысты ... ... өсуі ... ... ... ... ... қарай аудиторға талдамалық есеп мәліметтерін жинақтамалық есеп
мәліметтерімен салыстыру керек.
4310 «Кейінге қалдырылған ... ... ... ... ... ... ... түрлерінің арнайы ведомосінде
жүргізіледі. Есепті кезеңде пайда болған ... ... ... ... ... ... ... жоққа шығару жоспарлы мерзімін
анықтауы тиіс. Жоспарлы ... ... ... ... үшін ... келесі
кезеңде пайда болатын уақытша айырмашылық бойынша бухгалтерлік табыс пен
салық салу ... ... ... есептеу керек. Бұл көрсеткіштерді
аудитор ... ... ... ... процесін талдау мен бақылау
үшін, сонымен қатар жоққа шығарудың күдікті болып табылатын айырмашылықтың
өз уақытында ... үшін ... - ... өндіріспен бірге, қоғамның топқа бөлінуімен және
мемлекеттің ... ... оған ... сот, ... ... ... болуынан пайда болады. Салықтың экономикалық мәні -
шаруашылық субъектілерінен, азаматтардан ұлттық ... бір ... ... ... ... бір ... ... табылатындығында.
Салықтың мәні мемлекет өз пайдасына жалпы ішкі өнімнің ... ... ... ... жарна ретінде алып қалады.
Салықтар мемлекеттің өмір сүруінің негізі болып саналады. Мемлекетті
ұстау ... ... ... ... ... ... ... жарналары қажет болады. Адамзаттың даму таихында салықтың
нысандары мен әдістері мемлекеттің ... мен ... ... ... ... ... ғылыми жұмыстың нәтижесі бойынша біз бюджетпен салықтар
бойынша есеп ... ... ... ... ... ... ... Салық – мемлекет бір ... ... заң ... ... бір ... қайтарымсыз және өтеусіз, тұрақты сипатта бюджетке
төленетін төлемдер. Салықтар – қайтарымсыз, ... және ... ... ... мемлекет арқылы белгіленген міндетті төлемдер.
Салықты басқа да төлемдерден ажырата білуіміз ... ... ... бір ... ... ... тауар, жер, көлік, мұра) төленеді.
Сонымен қатар салықты төлеудің өзіндік бір ... ... ... ... ... күндік, он күндік, айлық, тоқсандық, жылдық) және белгілі бір көлемде
немесе мөлшерде (салық ставкасы) алынады.
Алым – ... да бір ... ... ... ... ... да бір
игілікті қолдануға құқық беретін, арнайы құқықтық қатысуды иелену ... және ... ... ... міндетті біржолғы жарна. Немесе алым
дегеніміз, белгілі бір құқықты беру үшін төленетін міндетті жарна.
Төлемақы – ... және ... ... ол ... ... ... ... жағдайда, азаматтық-құқықтық қатынастарға жанама
түрде жүреді. Төлемақы ... ...... ... ... өздеріне өтінішпен келген тұлғаларға көбінесе материалдық
сипаттағы табиғи, ... ... ... ... ... ... не ... соларға байланысты рұқсаттарды бергені үшін заңды
немесе жеке ... ... ... ... ... ... жұмысы жүргізіліп отырған «Қаз пошта» АҚ бюджетпен мынадай
салықтар мен ... ... ... есеп ... ... табыс салығы; жеке табыс салығы; қосылған құнға салынатын
салық; акциздер; әлеуметтік салық; жер ... ... ... ... ... ... ... баждар; тіркеу алымдары; жер учаскелерiн
пайдаланғаны үшiн ... ... және ... ... ... бергені үшін төлемақы; сыртқы (көрнекi) жарнаманы орналастырғаны
үшiн төлемақы.
3) Қаз пошта «ҚР ... ... ... (8 ... 2003 жыл, № ... және ... ... сәйкес төмендегідей қызметтерді жүзеге
асырады:
- жазбаша хат-хабарлар, бандерольдар мен сәлемдемелерді жөнелту ... ірі ... және ауыр ... ... ... ... ... қызметі;
- мерзімді баспасөз басылымдарына жазылуды қабылдау, ... ... ... ... ... ... ... байланыс қызметі;
- филателия;
- аралас электронды пошта (пошталық жеделхат).
Зерттеу жүргізілген «Қаз пошта» акционерлік ... ... ... ... үлес салмақты негізгі құралдар алып ... ... ... ... негізгі құралдардың құны 2009 жылдың
аяғында 2008 жылмен салыстырғанда 13245001 мың теңгеге немесе 64,6 ... ... ... ал ... емес ... ... онда оның құны 129257 мың ... не болмаса 23,6 пайызға артып
отыр. Ал ұйымның ақша қаражаттары балас ... ... ... орында тұр
және кәсіпорынның есепті жылдағы ақша қаражаттарының ... ... ... 615920 мың теңгеге дейін жоғарылап отыр. Демек, кәсіпорынның
активтерінің жалпы көлемі 2008 жылы 2008 ... ... ... дейін артып отырғанын анықтадық.
Зерттеу жұмысы жүргізіліп отырған «Қаз пошта» акционердік қоғамының
капитал көздерінің құрамы мен құрылымына және оның ... ... ... біз ... ... ... субъектісі
бойынша баланс валютасының жалпы сомасында қарыз капиталы соңғы екі ... ... ... ... жоғары екенін анықтап отырмыз. Егер 2008 жылы
қарыз капиталы баланс валютасында 63,97 пайызды алған болса, ал 2008 ... үлес ... 72,59 ... ... отыр және ... ... салыстырғанда
қарыз капиталы 78,06 пайызға дейін өсіп ... Ал ... ... 2009 жылы 2008 ... ... 19,4 ... дейін жоғарылап
отыр.
«Қаз пошта» АҚ-ның меншікті капитал құрамы мен құрылымына талдау жасай
оытырып, біз бұл ... ... ... ... ... жылы өткен жылмен
салыстырғанда 19,4 пайызға жоғарылағанын, соның ішінде ұымның таза пайдасы
1716481 мың теңгеге өсіп ... ... Яғни ... ... қаржылық
қызметін 2009 жылы пайдамен аяқтап отыр.
Бухгалтерлік есепті жүргізу мен қаржылық есепті құрудың жауапты тұлғасы
болып ... ... ... ... ... іс-әрекетін
басқаратын бас бухгалтер табылады.
Кәсіпорынның бухгалтерлік есебі ҚР-ның «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ретелінген серіктестіктің операциялары мен
шаруашылық фактілері туралы ... ... ... ... жиынын
қарастырады, оған енетіндер: қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп
беруді дайындау мен көрсетудің тұжырымдамалық негізі; «Салықтар және
бюджетке ... ... да ... ... ... ... ... мен толықтыруларды есепке ала отырып); кәсіпорынның ... есеп ... ... ... және ... ... тұратын серіктестіктің есеп бөлімімен жүзеге асырылады.
4) Кәсіпорынның бюджетпен есеп айырысу ... 3100 ... ... ... ... есепке алынады. Бұл
бөлімшеге: 3110-3190 шоттар жатады. Кәсіпорынның 2009 жылы салықтар бойынша
кредиторлық ... ... ... ... төлемдерді талдаудың негізгі мақсаты болып тек
ұйымға түсетін салықтық ауыртпалықтардың деңгейін анықтау ғана ... ... ... ... ... мен ... түсетін салықтық
ауыртпалық деңгейін төмендету жолдарын ... ... ... ... мның салықтық төлемдерін талдаудың негізгі
ұстамдары ... ... ... ... ... ... ... салудың ғылыми негізделгенін дәлелдеу; салық салудың негізгі
мақсатын анықтау; талдаудың басқа түрлерімен ... ... ... ... ... ... ... балам механизмдерін қарастыру.
Зерттеу кәсіпорын бойынша жыл сайынғы есептелінген ... ... ... да міндетті төлемдер мен алымдардың сомасының жоғарылап
отырғанын ... ... ... ... және ... басқа да міндетті
төлемдері бойынша кредиторлық қарызы 2008 жылы 2009 ... ... мың ... ... ... отыр. Яғни, кәсіпорын бюджет алдында
салықтық міндеттмелерін уақытында ... ... ... ... де ... ... қоғамының салықтар бойынша бюджетке ... ... ... ... ... ... ... тұр, бірақ жалпы
міндеттемелер ішінде оның үлес салмағы ең төменгеі үлесті алып отырғанын
біз жоғарыдағы 5 ... ... ... Ал егер ... ... есептеген салықтарының құрылымына келетін болсақ, онда салық
сомаларының ішінде жоғары үлес ... алып ... ... құн салығы,
яғни оның соңғы 2 жылда барлық салықтар мен ... ... ... ... 43,8 %-ды алып ... ... ... салықтың жоғары үлесі
копоративтік табыс салығына келіп отыр, яғни ... ... 21,23 ... және ... салық сомасының 2 жылдағы орташа үлесі 18,4 %-ды
құрап ... ... ... ... ... ... ... алдында
тұрған негізгі міндеттері болып: төлем тәртібінің ... ... ... ... ... ... ... баланста
көрсетілген ағымдағы салықтық ... ... ... ... ... ... ... қалдырылған салықтық міндеттемелердің
заңдылығын тексеру саналады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ДЕРЕККӨЗДЕР ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер
мен толықтыруларды қоса)
2. ҚР 26 желтоқсан 1995 ... № 2732 ... есеп және ... ... Заңы ( 24.06.02 ... ... ҚР 20.11.1998 жылғы №304-1 «Аудиторлық ... ... ... ... ... толықтыруларымен қоса)
4. ҚР ҚМ «Есептілікті дайындау және ұсынудың тұжырымдамалық негіздемесін
бекіту ... ... ... № 542 ... № 1, 2 ... есептің ұлттық стандарттары
6. Қаржылық есептің халықаралық стандарттары
7. Типовой план счетов ... ... ... приказом МФ РК
от 18.09.2008.
8. Андросов А.М., Викулова Е.В., ... ... – М.: ... ... В.Г., ... М.В. Финансовый анализ. – М.: ... ... ... Аудит / под ред. В.И. Подольского. – М.:ЮНИТИ,2001
11. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. – Алматы: Галым, 1994.
12. ... О.В. Как ... ... ... ... ...... – школа, 2001.
13. Ковалева О.В., Константинова Ю.П. Аудит. Организация аудиторской
деятельности. Методика проведения ... ... М.: ... ... В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет ... ... ...... ... ... бухгалтера и предпринимателя №4 (153) апрель 2003 год
«Исчисление среднего заработка для ... ... ... бухгалтера № 47 ноябрь 2003 статья «Первые шаги в мир ... ... К.К. ... ... хозяйственных операций по
генеральному плану счетов бухгалтерского учета финансово-хозяйственной
деятельности субъектов, Алматы, БИКО, 2000г.
18. Кеулимжаев К.К. ... учет на ... ... ... Радастовец В.К., Даулетбеков А.Д. «Бухгалтерский учет на ... ... ... ... В.К., ... В.В., ... О.И. ... учет на
предприятии: Издание 2-ое дополненное и ... - ... ... ... Радостовец В.К., Даулетбеков А.Д., Тайгашинова К.Т. «Финансовый учет
на ... ... ... ... В.В., ... О.И. ... и ... особенности
бухгалтерского учета» г. Алматы. Независимая ... ... ... - ... 2000.
23. Радостовец В.К. «Финансовый и управленческий ... ... ... ... ... А.А., Сотникова Л.В. /Под ред. проф. В.И. ... ... ... ЮНИТИ, 1997.
25. Сатубалдин С.С. «Азиатский кризис: причины и уроки», Алматы, 2000.
26. Сейдахметова Ф.С. ... ... ее виды и ... «LEM» 2001, 46с.
27. Система бухгалтерского учета в РК, 2002г. Тулешова Г.К., монография
28. Дюсембаев К.Ш. «Анализ финансового положения предприятий. ... – 294 ... ... Д.О. Аудит негіздері: Оқулық.-Алматы: Экономика, 2005.- 400 б
30. Абленов Д.О. Методологические ... ... ... и анализа
системы управления оборотными средствами. Сброник научных трудов,
Экономика, 1999.- С. 41-48.
31. Тәжібаев С.Д. ... ... ... ... ... ... природоорхранной деятельности. Диссертация на соискание ученой
степени доктора экономических наук. – Бишкек. – 2000. – 320 ... ... К.Ш. ... и ... в ... управления», Алматы, 1998.
33. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и ... ... (с 1 ... 2003 г.) ... 2003. ... «Ержанова и К».
34. Дюсембаев К.Ш. Анализ ... ... ... ... – Алматы: Экономика, 2004 – 294 с.
35. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и ... ... ... ...... ... ... 512 с.
36. Адамс Р. Основы аудита. – М.: ЮНИТИ, 1995. – 329 с.
37. «Қаз пошта» ... есеп ... ... ... ... бухгалтерлік балансы
мың теңге
|АКТИВТЕР |Бет коды |2008 |2009 |
| | | | ... ... ... активтер | | | ... ... және ... | |3 511 321 |4 127 241 ... | | | ... ... ... жиыны | |3 511 321 |4 127 241 ... Ұзақ ... ... | | | ... ... | |20 503 384 |33 748 385 ... емес ... | |547 561 |676 818 ... ... ... активтер | | | ... де ұзақ ... ... | | | ... мерзімді активтердің жиыны | ... |34 425 203 ... (100 бет+ 200 бет) | ... |38 552 444 |
|Пассивтер |Бет коды |2008 |2009 ... ... ... ... |030 | | ... ... | | | |
|- ... ... қарыздар | |40 910 |28 146 |
|- ... ... | ... |1 821 451 |
|- банк несиесі | |138 193 ... |
|- ... ... | ... ... |
|- ... | ... |6 915 679 |
|- ... ... | |1 060 364 ... |
|- ... ... | |6 691 332 ... |
|Қысқа мерзімді міндеттемелердің жиыны |300 |11 943 827 |26 071 774 ... Ұзақ ... ... | | | |
|- ... ... | |1 030 291 |883 546 |
|- ұзақ ... ... | |215 625 |87 867 |
|- ұзақ ... ... ... | ... |- |
|қағаздар | | | |
|- ұзақ ... ... ... | |- |3 101 |
|- ... қалдырылған салық | |347 785 |245 102 |
|- ... ... ... | |760 941 ... ... ... ... ... |400 |15 710 927 |27 975 624 ... ... | | | ... ... | |2 000 000 |2 000 000 ... кіріс | | | ... ... ... үлестік аспаптар | | | ... | | | ... ... ... залал) | |6 851 339 |8567 820 ... ... | | | ... ... |500 |8 851 339 |10 567 820 ... (300 бет+ 400 бет+ 500 бет) | ... |38 552 444 |

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 79 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қысқа мерзімді міндеттемелердің есебі және аудитін ұйымдастыру, оны пайдалану тиімділігін жақсарту71 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Аудиторларды бағалау кезеңдері5 бет
Бюджет шығыстарын жіктеу3 бет
Бюджетпен бухгалтерияда есеп айрысу24 бет
Бюджетпен есеп айырысу операцияларының есебі34 бет
Мамандандырылған қаржы-несие мекемелерің экономикалық рөлі29 бет
Мекемелердің бюджеттік шоттарындағы қазынашылдық16 бет
Несие жүйесінің ұғымы және оның құрылымы туралы4 бет
Несиенің қажеттілігі және оның мәні мен капиталы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь