Ипотекалық несие және оның Қазақстан Республикасындағы дамуы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І ТАРАУ. ИПОТЕКАНЫҢ ДАМУ ТАРИХЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ МӘНІ
1.1. Ипотека институтының пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2. Ипотеканың несиелендіру құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9


ІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ ДАМУЫ
2.1. ҚР.ғы ипотекалық несиелендіру нарығының қалыптасуы, дамуы және мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
2.2. Ипотекалық несиелендіруді дамытудағы “ҚИК” ЖАҚ.ның алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
2.3. Ипотекалық несиелеудегі ЕДБ.дің алатын орны мен рөлі ... ... ... ... ... ... 48

ІІІ ТАРАУ.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕНДІРУ ЖҮЙЕСІНІҢ БАСЫМДЫҚТАРЫ
3.1 ҚР.да ипотекалық несиелерді дамыту басымдықтары ... ... ... ... ... ... ... ..56
3.2 Ипотекалық несиелендірудің әлемдік тәжірибелері ... ... ... ... ... ... ... ... ..66

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..71

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .75

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...78
Жылжымайтын мүлікті кепілге салу арқылы болатын ссуданы ипотека несиесі ретінде ұғуға болады. Ол тұрғын үй құрылысын салуға және сатып алуға беріледі, әрі ұзақ мерзімді сипатқа ие. Ипотекалық несиелеу нарықтық экономиканың ажырағысыз элементі болып табылады. Оның мынандай ерекшеліктері бар:
- Ипотекалық несие – бұл қатаң анықталған кепілзатпен берілетін ссуда.Несие қайтарылмаған жағдайда кепілге салынған жылжымайтын мүлік сатылады және одан түскен қаражатпен несиегердің алашағы өтеледі.Сол себепті, ипотека несиесі несиегер үшін ең “сенімді”несие ретінде саналады.
- Ипотекалық несиенің көбісі қатаң мақсатты тағайындауға ие, өйткені, ол тұрғын үй мен өндірістік үй-жайды қаржыландыру, сатып алу, тұрғызу үшін және жер учаскелерін игеру үшін пайдаланылады.
- Ипотекалық несие, әдетте, 10-30 жылдарға дейін ұзақ мерзімге беріледі.Несие алдын-ала жасалған кестеге сәйкес біртіндеп өтелетін болады.
Ипотеканың айрықша маңызды қағидаларына мыналар жатады: кепілге салынатын мүлік нақты болуы керек, яғни, келісім-шартта кепілдік құқығының обьектісіне жататын нақты мүлікті анықтау; кепілдіктің жариялылығы, яғни, кепілге салынған мүліктің ауыртпалығын үшінші тұлға оңай танитындай болуы керек.
Ипотекалық несиелеу жүйесі икемді болуы үшін ұдайы жетілдіріп отырады.Мәселен дамыған елдерде мыналар болады:
- төлемдері кезең сайын өсетін ссуда: жеңілдікті кезеңнің болуын ұйғарады, мұнда борышқор тек пайыздарды ғана төлейді. Жүктемені болудың мұндай тәсілі борышқорға үлкен пайда береді.
1. 23.12.1995 ж. №2723 “Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы” ҚР-ның Президентінің заң күші бар Жарлығы.
2. “ҚР-да тұрғын үй құрылысын дамытудың 2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы” ҚР-сы Президентінің ресми сайты.
3. “Проблемы участия банков в ипотечного кредитования” Банковское дело 10/2000 стр 41
4. “Ипотекалық облигациялар”// Хабаршы 2003жыл 5(39)
5. “Проблемы развития ипотечного кредитования в Казахстане” //Статистика, учет и аудит. 3(16) 2004г стр 68
6. “Вопросы стимулирующей составляющей ипотечного кредитования” //Қаржы-қаражат №2 –2004г 34 бет.
7. “ Об актуальных аспектах гарантированных ипотечных кредитов”// Банки Казахстана, 2004г №10 стр 6
8. “Қаржы нарығындағы ағымдық жағдай туралы”// Банки Казахстана. 2004г №10. стр 12.
9. “ Система ипотечного кредитования” Банки Казахстана. 2004г №6 стр 34
10. “ О кредитования населения в республике”. Банки Казахстана. 2004г №5 стр 32.
11. Аманұлы К “ Ең қолайлы ипотека”//Ана тілі 2004 жыл 16 желтоқсан
12. Бекбатыров Ш. “ Ипотека – орта отбасыларға арналған бағдарлама //Алматы ақшамы 2004 жыл 14 желтоқсан
13. “ Перспективы развития ипотечного кредитования в Казахстане” Банки Казахстана. 2004г №1 стр. 42
14. “Управление рисками долгосрочного жилищного ипотечного кредитования” //Хабаршы 2004 жыл 3(43)
15. “Основные участники системы ипотечного кредитования в РК” //Хабаршы 2004 жыл 2(42) 90 бет.
16. “Жилищная кредитная система стройсбережения и перспективы ее развитие в Казахстане” //Аль-Пари 2005/5, 73 бет
17. “Специфика маркетинга в сфере ипотечного кредитования” //Аль- Пари 2005/1, 64 бет
18. “Ипотека игілігі”// Егемен Қазақстан 12.02.2005
19. “Ипотекалық несие” Ақша, несие, банктер.Оқулық.Сейтқасымов Ә.С. 2005 жыл 148 бет.
20. “Баспана да бір бақыт” // Егемен Қазақстан 01.03.2006
21. “ҚИК-сы және тұрғын үй құрылысын дамытудың мемлекеттік бағдарламасы”// Хабаршы. 2006г №1 (53) 29 бет
22. “Несиелік мониторинг және проблемалық несиелермен банк жұмысы” //Хабаршы. 2006г №3 (55) 31 бет
23. “Ипотекалық несиелердің үлгілері” Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие.Оқулық. 2004г 84 бет.
24. “Ипотекалық несиенің математикалық үлгісі”// Хабаршы 2005 6(52) 104 бет.
25. “Ипотекалық несие жүйесі институт негізінің қалыптасуы” // Хабаршы 2005 ж 2(48) 69 бет
26. “Государственная политика на рынке ипотечного кредитования” //Экономика и права Казахстана 2005/21 стр 10
27. Алдаберген Ә “ Ипотекалық несие алу жеңілдетілді” //Егемен Қазақстан 2005 жыл 3 желтоқсан.
28. Жанділдин Ж “Ипотекаға үй алайық” // Айқын 10.01.2005.
29. “Ипотека туралы”// Жетісу 2005жыл 12 ақпан
30. “Законодательство об ипотечного кредитование” // Экономика и права Казахстана 2006/19 стр.50
31. “Почему наши квартиры стали золотыми?” // Экономика и права Казахстана 2006/22 стр. 10
32. “Место и роль розничного направления в банковском бизнесе”// Қаржы-қаражат 2006 ж №2, 34 бет.
33. “Тұрғын үй де – ұлттық байлық” // Егемен Қазақстан. 2006.01.06
34. “ҚИК-ның несиелік портфелі”// Каzаkhstаn Тoday Ақпарат агенттігі. 04.12.2006г
35. “Жилье подорожает? Подешевеет?” // Крыша. 28 июня 2006г
36. “Ипотека : почему так дорого?”// Караван 17.11.2006г
37. “Ипотека теряет привлекательность” //Недвижимость Казахстана.13.11.2006г
38. //Каzаkhstаn Тoday Ақпарат агенттігі. 03.01.2007г
        
        Дипломдық жұмыс
Тақырыбы:
Ипотекалық несие және оның Қазақстан Республикасындағы дамуы
Мазмұны:
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................3
І ТАРАУ. ИПОТЕКАНЫҢ ДАМУ ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ҚР-ғы ипотекалық несиелендіру нарығының ... ... ... ... ... дамытудағы “ҚИК” ЖАҚ-ның алатын
орны........................................................................
...............................................31
2.3. ... ... ... ... орны ... ТАРАУ.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕНДІРУ ЖҮЙЕСІНІҢ
БАСЫМДЫҚТАРЫ
1. ... ... ... ... ... ... әлемдік
тәжірибелері..................................66
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
...................................71
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... салу ... болатын ссуданы ипотека
несиесі ретінде ұғуға болады. Ол тұрғын үй ... ... және ... ... әрі ұзақ ... ... ие. Ипотекалық несиелеу нарықтық
экономиканың ажырағысыз ... ... ... Оның ... ... ... несие – бұл қатаң анықталған ... ... ... ... кепілге салынған жылжымайтын мүлік
сатылады және одан түскен қаражатпен несиегердің алашағы өтеледі.Сол
себепті, ... ... ... үшін ең ... ретінде
саналады.
- Ипотекалық несиенің көбісі қатаң мақсатты тағайындауға ие, өйткені, ол
тұрғын үй мен ... ... ... ... алу, ... ... жер ... игеру үшін пайдаланылады.
- Ипотекалық несие, әдетте, 10-30 жылдарға дейін ұзақ ... ... ... ... ... ... өтелетін
болады.
Ипотеканың айрықша маңызды қағидаларына мыналар жатады: кепілге
салынатын мүлік ... ... ... ... ... ... ... жататын нақты мүлікті анықтау; кепілдіктің жариялылығы, яғни,
кепілге салынған мүліктің ауыртпалығын үшінші тұлға оңай танитындай болуы
керек.
Ипотекалық ... ... ... ... үшін ... жетілдіріп
отырады.Мәселен дамыған елдерде мыналар болады:
- төлемдері кезең сайын өсетін ссуда: жеңілдікті кезеңнің ... ... ... тек ... ғана ... ... ... мұндай
тәсілі борышқорға үлкен пайда береді.
- Пайыз мөлшерлемесі өзгермелі ипотека - ... ... ... шартта нақты шама түрінде тіркеледі., әрі қандай да бір нақты
көрсеткішіне немесе индексіне “байланатын” болады. Мөлшерлемелер ... бір рет ... ... - ... өзінің тұрғын үй мәселесін ... ... ... ... тәжірибеде ипотекалық несие
банктер үшін тиімді ... ... ... ... ... оған уақыт
төреші, ал жылжымайтын мүлік нарығында баға жоғарламаса, төмендемей қоймас-
ау. Ипотекалық несиенің тиімділігі:
1. Жылжымайтын ... ие болу – ... ... ... ... ... ... бересіз – кіріс көзі.
2. Өз пәтеріңіз қолайлы болғанға не жетсін.
3. Несиені ... ... ... жұмыс істейді.Ақшаны көбейту үшін жұмысын
сапалы атқаруға ұмтылады, бұл бәрімізге тиімді.
4. Жастар ... ақша ... әуре ... үйді алып алады да, тұрмыстың
қолайлы жағдайын бастан кешеді.
Ипотекалық несиені рәсімдеуде негізгі құжаттарға кепілхат, вексель және
өзге де ... ... ... Бұл ... ... компания
шығаратын ипотека облигациялары сенімді ... ... ... баға ... ... Бұл ... ... ссуда бойынша кепілге
қойылған мүліктің заңды меншік ... ... ... ұйғаратын құжат
болып табылады. Жылжымайтын мүлік аясындағы кепілхат ипотека ... ... ... ... ... Онда неисе келісім- шарты
бойынша борыштарды төлеу жөніндегі қарыз алушының міндеттемесі, ... ... мен ... ... ... өзге де ... ... сонымен бірге, оны бүлінбеген қалпында сақтау, жылжымайтын
мүлікті сақтандыру, оны ... ... ... ... беруге тыйым
салынатыны және т.б. айтылады.
Өзіндік қаражаты, ипотекалық облигациялар және ... ... ... банктың несие ресурстарын құрайды. ҚР-ның “Ипотека туралы”заңы
шыққаннан кейін Қазақстанда ... ... ... дамыды.
Республиканың ірі банктері ипотекалық бағдарламаларды жүзеге асыратын
өздерінің ... ... ... 2000 ... ... ... ... 100%-ды құрайтын Қазақстан Ипотекалық ... Ол ... ... ... ... ... үшін ... пайыз
мөлшерлемесін кеміту бағытындағы саясатты жүргізіп келеді. 2005 жылы ҚИК
толықтай ҚР Қаржы ... ... ... Бұл ... үшін ... мөлшерлемелерді кемітуге қажетті бәсекелестік ортаның құрылуына өз
ықпалын тигізді. Пайыз мөлшерлемелері баяу болса да ... ... ... ... ... дамуна 2003 жылы Мемлекеттік құрылыс банкісінің
құрылуы жағымды әсер ... ҚИК 300 және 500 млн ... ... ... ... ... ... және оларды сәтті
орналастыра білді.
Қазақстанда ... ... ҚР ... ... үй
бағдарламасының ажырағысыз бөлігі болып табылады. Бұл ... ... ... деңгейі төмен тобының “әлеуметтік” тұрғын үй
құрылысын салуына және сатып алуына әр түрлі әдістермен ... ... ... ... ие ... ... 1.01.05 жыл ... 411,4 млрд теңгені, 2003 жылмен салыстырғанда өсім 262,2% –ды құрады.
Ипотекалық ... ... - ... ... мемлекеттік
ипотекалық банк 1770 жылы Силезияда аса ірі ... ... ... ... мақсатында құрылды.
19ғасырдың бас кезінде ипотекалық банктің қызметі шағын помещиктік
меншік иелеріне де ... ... ал ... орта ... ... ... ... акционерлік банктер аймақтық мәні бар ... ... ... ... ал ... - ипотекалық компанияларға берілген,
Англияда ипотекалық несиені берумен құрылыс қоғамдары айналысады.
І ТАРАУ. ИПОТЕКАНЫҢ ДАМУ ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... институтының пайда болуы.
Ипотека шаруашылық өмірдің ... ... ... ... ... ... деген түсінік әлемдік қаржылық, экономикалық жүйеге көне
Грециядан енген.Б.з.д VI ғ бұл түсініктің негізін ... рет ... ... ... ... – Драконт б.з.д 621 ж ипотеканың ... ... ... меншікке, жылжымайтын мүлікке қол соғу
қатаң жазаланатын болды.Б.з.б 594 ж Солон өзінің атақты реформаларын ... ... ... ... адам өз ... ... ... және оны мұрагерлікке беруге құқық алды.Алғашында Афинада қарызды
төлеу мүмкін емес жағдайда құлдыққа ... ... ... ... жеке меншікті мүліктік меншікке ауыстыру үшін қарызгердің
атынан жеріне қазық қағып, белгілі бір ... оны ... ... ... деп ... қазықта,яғни,ипотекада жер иесінің барлық қарыздары
белгіленіп отырды.Кейініректе осы мақсатта ... ... ... ... ... институтының жаңа дамуы басталды.Б.з І ғ
жеке тұлғалардың мүлкін кепілге алып, несие беретін ипотекалық ... ІІ ғ ... Пий ... басқаруы тұсында ипотекалық
банктерге ерекше заңнама әзірленді.
Сол ... ... 50-ге жуық ... және 800 ... конторалар
қызмет етті.Коммуналдық, дәстүрлі жинақ кассалары, жинақтаушы ассоциациялар
және т.б. банктік институттар дамыды.Траян император тұсында жесірлер ... ... үшін ... ипотекалық несиенің ең төмен %-бен ұсынатын
қаржылық алименттік қорлар құрылды.
Ипотека институтының қысқа ... ... ... ... ... ...... келісімдер”)басталып,содан кейін
ілгерінді кезең – пигнус және ипотекаға жетті.Классикалық Рим қоғамының
дамуында ... ... ... ... емес ... пайда
болды.
Ипотека институты дамуының бірінші кезеңінде – фидуцийде қарызгер іс
жүзінде ешқандай қамтамасыз етуді иеленбейді және ... ... ... ... ... қайтаруды талап етуге құқығы болмады.
Ипотека дамуының ... ... ... ... ... ... қорғауда ілгерінді сипат алды.Қарыз алушы жылжымайтын мүлікті
қарызгер қолданбай, тек оны ... ... ету ... ие ... ... ... орындамағанда қарызгер өзінің қаражаттарының
орнын толтыру үшін мүлікті сатуға шартты құқық ... ... ... ... ... – ипотека – сол кезеңнің
саяси, экономикалық шарттарына ... ... ... ... жалға беру ипотеканың классикалық
институтының пайда болуына әкелді.Сол кезеңдегі құқықтық ... жер иесі мен ... ... ... арасындағы келісімді
кепілдендіруге жатпады.Себебі ... ... ... ... тек еңбек құралдарын иемденді.Бұл жағдайдан шығудың бірден-бір жолы –
жалға ... ... ... кепілге қою болды.
Осылайша ипотека институты пайда болды.Ол біріншіден, кепіл туралы
келісім,екіншіден,кепілдеме туралы келісім.Алғашында ... ... ... мен ... арасындағы жай келісім түрінде
болса,постклассикалық кезеңде ... күші бар ... және ... ... ... ... ... заңына сәйкес
инвестицияға деген ... ... ... ... ипотекасы, әйелі тарапынан күйеуінің ... ... ... және т.б. ... ... ... Шіркеу
ипотекасынан басқа ипотекалардың барлығы ... ... ... ... ... Рим ... ... шығуына
байланысты қарыз алушы мен қарызгердің ара-қатынастарын реттеу мақсатында
субординирленген ипотека пайда болды. Бұл ... ... рөлі өте зор ... ... ... ... ... реттеуін және бақылауын талап етті. Мемлекеттің функциясының
әлсіреуіне байланысты ипотека институты бірнеше ... бойы өз ... ... орта ... ... енді.Германияда ХІV ғ-ға
дейін,ал Францияда ХVІ ғ аяғында ипотека дами ... ... ... екі ... ... ... – тек
қана жылжымайтын мүлікке негізделген,екіншіден,кепілге қойылған мүлікті
сату сот арқылы ғана шешіледі.Ипотека қарызгер үшін қарыздық ... ... ... ... ... кодекстерде мынандай ... ... ... өзінің табиғатына сәйкес бөлінбейді,ол
қанағаттандыруды алу ... ... ... ... өмір сүре алмайды.Яғни, ипотеканың
қамтамасыз етілуін белгілейтін құқық жоқ болса, онда ... өзі де ... ... мен ... ипотеканың жарамсыздығы мен
тоқтатылуына ықпал етті.Рим құқығында ипотека ... мен ... ... ... пайызға және шығынға
негізделеді.Ипотека Рим құқығының ... ... ... ... ... пен ... ипотека мынандай ерекшеліктерге
ие: егер қарыз алушы өз міндеттемелерін ... ... ... мен ... қарыз алушыдан қарызгерге өтеді.Осылайша тарихи
ипотекалық ... ... ... туындаған қарыз алушының
міндеттемелерін қамтасыз етудің формасы ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуы бойынша өлшем
жүйесінде ипотекалық несиелендіру құралдарын ... ... орын ... несиелендіру құралдары – бұл несие бойынша %-ды төлеу ... ... ... қосатын қарыз алушының төлемдер есебі механизмі
болып табылады.Ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... мүдделерін мынандай жолдармен байланыстырады:
- Ипотекалық ... ... ... ету және ... ... мен оларды инфляциядан қорғау;
- Ипотекалық несиелендіру тәуекелін төмендету;
- Несиелендіру шарттарын бұлайша қамтамасыз ету қарыз алушының несиеге қол
жеткізуіне мүмкіндік береді.
Несиелендіру құралдарын ... ... ... ... Экономикадағы жағдай (инфляция деңгейі, халықтың табыстары, ... ... ... ... беруге тартылған қаражаттар көздері мен бағасы.
Ипотекалық несиелендірудің барлық құралдарына мыналар жатады:өзін-өзі
өтейтін, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... өспелі төлем, айнымалы ставка.
Несиені бірінші тобы – стандартты ипотекалық несиелер бойынша айлық
төлемдер тең ... ... ... ... ипотекалық несие деп
аталады.Жедел аннуитет – белгілі мерзімдегі теңдей түсімдер негізіндегі
ақшалай ағым.
Несие бойынша төлемдер есебі ... ... ... = P x r / 1 - (1+r) – ... - ... ... ... төлем мөлшері.
P - Ипотекалық несие сомасы
r - ипотекалық несие ... ... ... - ... несие мерзімі ішіндегі несие бойынша барлық төлемдер саны
Талдау мақсатында және қарыз алушының өтініші бойынша несие мерзімінің
кез келген айына несиенің негізгі ... ... ... ... формула қолданылады.
Pt = Rx 1-1+r-t/r
Pt – кезеңнің ... ... ...... төлемдер мөлшері.
T – несиелік кезең аяғына дейінгіқалған төлемдер саны
r – айлық несие бойынша пайыздық мөлшерлеме.
Стандартты аннуитетті несиелер ... ... және ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Несиенің екінші тобы – айнымалы төлемдер негізіндегі ... ... ... ... ... ... ... төлемдер мөлшері анықталатын несиелер, ... ... ... ... ... қатар
несиенің екінші тобына мыналарды жатқызуға болады: ... ... ... ... ... ... мөлшерлеме негізіндегі
несиелер, “шар тәрізді” төлемдері бар несиелер, төлемдері өсетін ипотека.
Айнымалы пайыздық ... ... ... ... ... тән. Оның ... ... нарығындағы жағдайдың
өзгеруіне байланысты пайыздық мөлшерлемені ... ... ... ... стандартты аннуитеттің ипотекалық несиесінің формуласы
арқылы жүргізіледі.Осылайша алынған төлемдер сомасы ... ... ... таңдауға мүмкіндік береді.Индексті көрсеткіштер ретінде
мыналар қолданылуы мүмкін: мемлекеттің бағалы ... ... ... ... ... LIBOR ... (АҚШ ... несиелік ресурстарды ұсынудың Лондондық банкаралық мөлшерлемесі)
, коммерциялық банктердің ... ... ... ... АҚШ долларының бағамы және т.б.Айнымалы ... ... ... ... ... пробемаларға тап болуы мүмкін. Мәселен,
пайыздық мөлшерлемені қайта қарау ... ... және ... ... дұрыс көрсетеді.Пайыздық мөлшерлемені қайта қарау несиеге деген
қызығушылықты төмендетеді.Айнымалы пайыздық ... ... ... оның пайызы тұрақты пайыздық мөлшерлемелі несиеге қарағанда 1,5-2%-
ға төмен белгіленеді.Айнымалы пайыздық ... ... ... ... ... ... арттыру үшін пайыздық мөлшерлемені
реттеу механизмі қолданылады. Бұл реттеудің негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... тұрақты төлемдер негізіндегі несие банктің
тұтыну несиесі тәжірибесінде өте кең ... ... ... ... ... ... қөтеу есебін теңдей ірі төлемдер арқылы ... ... ... ... ... бөлігіне төленеді және ол ... ... ... ... ... бір кемшілігі – қарыз алушыға
алғашқыда ауыртпашылық ... ... ... ... тәуекелі
өседі.
Соңғы кезде әлемдік банктер тәжірибесінде “шар тәрізді” төлемдер
негізіндегі несиелер қолданыла бастады.Мұнда ... өтеу ... ірі ... ... ... ... ... алушы несие кезеңіндегі
пайыздарды, ал ... ... өтеу ... “шар тәрізді” төлемдерді
төлейді.Бұл несие түрінде де несиелік тәуекелділік өте ... ... ... ... кезекте төленеді.
ІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ИПОТЕКАЛЫҚ НЕСИЕЛЕНДІРУДІҢ ДАМУЫ.
2.1. ... ... ... ... ... ... және
мәселелері.
Қазақстанның қаржы нарығының басты жетістіктерінің бірі – ... ... ... негізделетін, қор нарығы тетіктерін қолдана
отырып, халықтың қаржысын жоғары табыспен инвестициялауға мүмкіндік беретін
ипотекалық несиелендірудің осы заманғы ... ... бұл ... ... ... ... ең өткір әлеуметтік
мәселелердің бірі – тұрғын үй мәселесін шешуге нарықтық қатынастардың ... ... ... ... ... ... мемлекет
басшысының үлкен күш-жігері мен қолдауының арқасында жүзеге ... ... атап ... ... ... ... үйді ... несиелендіру заңнамасы тұрғын үй
саласының ... ... ... ... ... ... тұрғын үйді ипотекалық несиелендірудің қалыптасу ... ... ... Сол ... “мемлекетсіздендіру және жекешелендіру туралы”,
“Меншік туралы”заңдар қабылданды. Кейініректе мынандай ... ... Жаңа ... ... ... ... ... заңы, Заң
күші бар ҚР Президентінің Жарлықтары, Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы
заңы, ... ... ... алу және ... ... ... тіркеу туралы заңы, купондық ... ... ... ... ... ... үйді ... Қазақстанда қалыптасуы мен дамуына мүмкіндік берген
құқықтық база қалыптасты.
1993 жылы ... үйді ... ... ... заңнамасын
қалыптастыру және дамыту мәселесінде алғашқы ... ... ... ... үй саясаты және оның ... ... ... ... ... Бұл ... ҚР Президентінің
06.09.1993 жылдағы жарлығымен бекітілді. Бағдарламада мемлекеттің ... ... ... ... ... ... мен ... енгізу,
тұрғын үй құрылысын, тұрғын үй коммуналды шаруашылығын қаржыландыру ... ... ... үй құрылысының құнын төмендету бойынша
шаралардың кешенін даярлау, тұрғын үй ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысы үшін жер учаскелерін тіркеу
және бөлу ... ... ... үй ... ... ... әлеуметтік, инженерлік, траспорттық инфрақұрылымын ... ... ... үй ... ... ... тиімді
ұйымдастырушылық құрылымын құру, жалпы жылжымайтын ... және ... ... ... ... Осы ... бағдарламада қарастырылған
мақсаттардың кейбіреулері орындалмағанына қарамастан, бұл ... ... үйді ... ... ... ... мәні ... болды.
1995 жылы 30 тамызда ҚР-ның жаңа ... ... ... ... ... ... ... енуі отандық
заңнаманың, сонымен қатар, тұрғын үйді ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... 2002 жылы 20 ... ... “Құқықтық саясат коцепциясында” Конституиця базасы негізінде
құқықтық жүйені дамыту қарастырылды. ҚР-ның Конституциясындағы ... ... ... ғана ... ... қатар, құқықтық идеяға,
қағидаға негізделген.
Конституция шеңберінде тұрғын үйді ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... ... “ҚР-ның банктер
және банктік қызмет туралы” (1995 жылы 31 ... ... ... ... ... ... (2000 жылы 7 желтоқсан), “ҚР-ның несиелік бюро
және несиелік ... ... ... (2004 жылы 6 ... ... (2006 жылы 20 ... ... тұрғын үй құрылысын
дамытудың мемлекеттік бағдарламасы” (2004 жылы 11 маусым, ... ... ... даму ... ... ... болашақтағы
шаралар туралы”, ҚР-сы Үкіметінің “Тұрғын үй ... ұзақ ... және ... ... ... ... ... (2000 жылы 21
тамыз), “Тұрғын үйд құрылысын ұзақ мерзімді қаржыландыру және ... ... ... ... ... (2000 жылы 28 ... ... секторын дамыту концепциясы туралы”(2003 жылы 28 ... ... үй ... ... ... жылдарға арналған мемлекеттік
бағдарламасын жүзеге асыру бойынша іс-шаралар жоспарын бекіту ... ... 28 ... ... ... Қазіргі таңда Қазақстанда тұрғын үйді
ипотекалық несиелендіру туралы заңнама қалыптасты деп ... ... ... үйді ... ... ... ... үйді ұзақ
мерзімді қаржыландырудың екі жүйесінің қызмет етуін ... ... үйді ұзақ ... ... бір ... жүйесі – ҚИК арқылы
жүзеге асырылады. 2000 жылы 21 тамызда Үкіметтің ... ... үй ... ұзақ ... қаржыландыру және ... ... ... концепциясында” тұрғын үй құрылысын ұзақ
мерзімді қаржыландырудың басты бағыттары болып – ипотекалық ... ... ... ... ... табылады. Сондықтан да Қазақстанның
ипотекалық несиелендіру және құрылыстық жинақтар ... ... ... үй ... ... ... бірі болып отыр. Тұрғын үйді
ипотекалық ... ... ... ... ... элементтерін: ипотекалық несиелерді ... ... ... етуі жөніндегі мәселелерді қарастырады. ... ... ... ... ... заңның қалыптасуына қарамастан,
бұл заң үнемі жетілдіріліп ... үшін ... ... ... ... ... ойымызша, қазіргі таңда тұрғын үйді ипотекалық несиелендіру
туралы ... ең ... ... және ... ... алатын азаматтарды тұрғын
үй ипотекалық несиесіне қол жеткізуді қамтамасыз етуге бағытталуы ... ... ... осы ... ҚР-ның ІІІ қаржыгерлер конгресінде
талқылады. Оның ойынша, әлемдік тәжірибеге сәйкес ... ... – бұл ... ... тек қана қатысты қамтамасыз етілген орта тап
өкілдерінің үміттенуі. ... ... ... ... ... ... артып
келеді.Сондықтан болар, халыққа ипотекалық несиелендіру әлі де ... ... ... ... АҚШ, ... ... Испания, Италия, Жапония, секілді т.б. елдерде төмен ... ... ... ... ... үйді ... несиелендірудің әр
түрлі бағыттары арқылы мемлекеттік қолдау көрсетілетінін атап кету қажет.
Отандық тұрғын үйді ... ... ... заңнамасы
ақпараттық неиселік тіркеу орындары саласында (мемлекеттік несиелік тіркеу
орнының қызмет етуіне қажетті құқықтық базаны ... ... ... ... 28 ... ҚР ... ... расталған “ҚР қаржы секторының
даму ... ... ... ... ... ... ... несиегерлер (несиені берумен айналысатын ұйымдар) несиелік бюро
арқылы қарыз алушының төлемқабілеттілігі туралы ақпараттарды ... ... ... ... ... елдерде таралғандай елімізде 2003-2006
жылдар ішінде жеке несиелік бюролары арқылы ... ... ... құру ... ... ... құру банктік қызмет көрсету деңгейін
арттыруға, банктерге және басқа да ... ... ... ... ... мен қарыз алушының ... ... ... құру, несиелік қызмет нарығындағы тәуекелдіктерді
төмендетуге ... ... ... ... 2001 ... ... дами бастады. Дамуға
ықпал еткен серпіліс – ҚР Үкіметімен қабылданған ... ... ... ... және ... ... ... даму
коцепциясы” болып табылады. 2000 жылдың соңында ҚРҰБ Басқармасы ... ... ... ЖАҚ ... Осы ... ЕДБ халықтың тұрғын
үйді сатып алуын несиелендіру үшін өз бағдарламасын ұсына бастады. Содан
кейін ... ... ... ... ... ... үй құрылыс банкі”
АҚ құрылды. Жалақыны жинақтау деңгейі төмен әлуетті клиенттің санын ... ... ... ... кепілдендіру қоры құрылды.
Бұл аталған ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, несие көлемін ұлғайтуға және халықтың
ипотекалық несиеге қол ... ... ... ... ... ... ... жыл ішінде ипотекалық несиелендіру нарығында ... ... ... өсуі ... ... ... банктің
сыйақы ставкасын төмендетумен, жаңа және ІІ реттік тұрғын үй ... ... ... шарттастырылды. ҚР Президентінің 2004 ж 11 маусымдағы №1388
Жарғысы бойынша ҚР-да ... үй ... ... ... ... қатар, Үкіметтің 2004ж 28 маусымдағы №715
Қаулысымен бұл бағдарламаны жүзеге асыру шаралары жоспары бекітілді.Үкімет
нормативтік-құқықтық ... ... 21 ... ҚР ... ... ... тұрақты бақылау және тиімді деңгейде бағалау үшін ҚР ... бас ... ... ... ... статистика агенттігінің ақпаратына сүйенсек, 2005ж тұрғын үй
құрылысын қажыландыруға 241млрд тг ... ... ... қарағанда
155,7 %құрады.
Республиканың барлық аймақтарында тұрғын үй ... ... ... ... ... Ақтөбе облысы (2,8 рет), Қостанайда
(2,3рет), Астана ... ... ... ... және ... ... ... Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан және Қызылорда облысында
қаражат өсімі 30,4%-дан 68,2%-ды құрады.
Республикада тұрғын үй ... ... ... 22%, ... 15%, ... 12,2%, ... облысында 8,5%-ды құрады.
“ҚИК” ЖАҚ-ның ақпаратына сүйенсек, 2006ж 1 ... 21,8 ... ... тг ... ... ... ... Жасалған
келісім-шарттың 56,2% - Алматы қаласына, 9% - ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысының - 6,6%, Ақтөбе облысының
- 5,6%, ... ... - ... ... ... ... белсенді түрде пайдаланды.
Ипотекалық несиелендіру жүйесі муниципалды тез қарқынмен ... деп атап ... ... ... ... ... ... жалпы көлеміндегі корпоративтік бизнестің үлесін
ығыстырып , ... ... ... ... ... ... 2005 ... көптеген банктер клиенттер үшін ... ... ... ... қабылданды. Несиелік қызмет көрсету ... ... ... ... жаңа ... ... өзі ипотекалық несиеге және жалпы ипотекалық несиелендіру
жүйесіне деген сұраныстың артуына ықпал етті. 2004 ... ... ... 2005 жылы ... және ... ... өзара
бәсекелесіп, жаңа өнімдерін және ... ... ... ... портфелін өсіруді жалғастырады.
Көптеген заңдастарымыз үшін бұл сөздің әлі де ... ... жоқ. ... анық ...... ... қатынастарының бір тетігі
ретінде қоғам өміріне еніп ... Оған ... ... салмай-ақ тіршілік
жасай беруге болады, бірақ егер ипотека біз үшін ... ... ... ... ... 2000ж 21 ... №1290 қаулысында тұрғын үй құрылысын
ұзақ мерзімді қаржыландыру және ипотекалық несиелендіру жүйесінің даму
концепциясын мақұлдады.
Несиелік ... ... ... ... ... алынған тұрақ болып
табылады. Несиенің мөлшері жылжымайтын мүліктің бағасына ... ... 2 ... ... ... ... отбасы табысы өсе
бастады.
Ипотека өзі өтелетін несие, яғни, несие алушы ... ... ... 5 ... ипотекаға қарағанда қолайлы, ол арзан емес, бірақ
пайыздар төленеді. Бірақ неге Қазақстандық банктер 30 жылға несие ... ... ... ... ... 30 ... несие бермеуі
керек. Өйткені, ешкім 30 жылдан кейін не боларын болжай алмайды.
Ипотекалық сақтандыру негізгі тәуекелділік, ұзақ ... ... ... ... ... ... несиелерге байланысты
барлық тәуекелге кепіл бере алмайды.
Ипотекалық несиенің қолайлылығы пайыздық мөлшерлемеге байланысты.
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... әлі де ... Мысалы,мемлекет, муниципалдық, корпоративтік
қарыздардың құнды қағаздар айналасындағы 2,4 млрд ... тек қана 30,9 ... тг ... ... Осыған коммерциялық банктерден берілген несиені қоссақ
3,3млрд доллар, онда таза күйіндегі тг-нің пайыздық ара қатынасы 30,5%-дан
төмен болады. Осы ... ... ... ... ... ... Банкі
ипотекалық несиені доллардың деңгейін төмендету құралы ретінде қолданылып
отыр.
Ипотекалық несиенің бір ... ... ... енді дами бастаған
кезде есін жиған жас ұрпақ бүгінде Үкіметке қарап,қол жайып отырмайды. Еті
тірі жастардың ... ақша ... ... ... немесе несиеге пәтер
алып, тіршілік қамын жасауға мүмкіндіктері ... ......... ... болған екен. Тіпті,Ресейге бұл ұғым бірнеше жүз жыл бұрын келген. ... ... ... ... үй ... ұзақ ... қаржыландыру
және ипотекалық несие беру жүйесін ... ... ... ... ... келу ... осы ... басталады.
2001жылы Қазақстан ипотекалық компаниясы құрылды. Осы ... ... ... 5,5 мың адам ғана ... ... көмегін
пайдаланған.
2003жылы республикада азаматтарына берілген несиенің көлемі 4млрд тг-
ге ... ... ... 500 адам ... ... ... ... үй сатып алған немесе оны күрделі жөндеуден ... ... ... істей бастаған кезде несие 30 пайыздық өсіммен берілетін.
Бірақ ... беру ... ... ... әр ... банктерде әр
түрлі.
Былтырға дейін ипотекалық несие алу үшін әрбір адамның айлық ... ... ... ... Ал ... 3-4 айда ірі қалаларда тұрғын
үй бағасының шарықтағаны соншама, енді 45000 жалақымен де ... алу ... ... Оның үстіне,банк егер табысыңыз туралы анықтама қағазда 90000-
100000тг деп ... ... ... ... әуре болмайды. Алматыдағы
ипотекалық несие беру орталығындағы мәліметтерге сүйенсек, несие беру
туралы ... ... банк ... ... ... тіршілік
мұқтаждықтарыңызға міндетте түрде 150$(20000тг шамасында) қалып отыруын
қадағалайды. Яғни,айлық жалақыңыздан 20000тг-ні алып ... сіз ... ... ... ... ... ... банк есепшотына құйып
отыруға тиіссіз. Егер ... ... ... жетсе, нар тәуекел!
Ипотекалық несие беру жүйесінің әлі жетілдіруді қажет ... тұсы ... ... ... ... арналғандығы толық анық емес. Мысалы, айлық
табысы ... ... адам орта ... жата ма? Ал ... ... көлемі 20000тг-нің үстінде. Ендеше,ипотека орта буынды дамытуға
арналмаған. ... ... ... ... ... топ қажеттілігіне
жұмыс істеуі керек. Бұдан шығатын қорытынды, ипотека осы әлеуметтік топтың
жағдайына бейімделіп, пайыздық өсім ... әлі 2 есе ... ... ... айналысып жүрген азаматтардың айтуынша, несие
алып жатқан азаматтардың ішінде әскери ... ішкі ... ... ... ... ... кәсіпкерлер, банк
қызметкерлері, мұнайшылар, ірі ... және т.б. бар ... ... ... ешқандай әлеуметтік топтарға жеңілдік
қарастырмайды. ... ... ең ... ... бірі – жас ... ... лебі ... тәжірибеде әлеуметтік ипотека
деген ұғым бар.Әлеуметтік ипотека мемлекеттің қатысуымен әр түрлі ... әр ... ... ... ... қарастырады.
Ипотекалық несие Алматыда, Астанада, Шымкент, Өскемен, ... ... ... да облыс орталықтарында беріліп ... ... ... ... ... ... жылдан бастап ауылдық
жерлерде де ипотекалық несие ... ... ... қазаны
қалаларда болса да, оның алтын діңгегі – ауылда емес пе? ... бұл ... ... ... ең оңды шара ... еді. ... үй салу үшін ... алудың
игілігі шамалы. Бірақ, қалай дегенмен де республика жұртшылығы ... ... ... ... өте ... Оның басты себебі –
қарапайым азаматтардың ... ... ... ... ... миграциясының өзгеруі мен
халықтың еңбекке жарамды ... ...... тұрғын үйге несие ... ... ... ... ... ... да ипотеканың
негіздері қаланып, біздің ... ... ... ... модель
қалыптаса бастады.
Қазақстанда ипотеканың дамуы республика Президентінің 1995 жылғы 23
желтоқсандағы «Жылжымайтын мүлік ... ... заң күші бар ... ... ... осы ... жұмысының бірінші кезеңі 2000 жылғы
21 тамыздағы қаулысымен Қазақстан Республикасында ... үй ... ... ... және ... ... ... тұжырымдаманың
негізі жаңадан салынған тұрғын үйді, сондай – ақ қайталама нарықтағы ... қоса ... ... ... ... ... үй сатып алу үшін азаматтарға
ұзақ мерзімді ... ... ... нарықтық жүйесін құруға келеді.
Ипотекалық несие алудың төмендегідей жолдары бар:
1 –қадам.
Өз ... сай, ... ... үй тапқаныңыз
дұрыс.Пәтерді көруге барып, сатып алуға ... үй ... ... ... туралы келіскен жөн.Ескертетін жайт, банк пәтерді үй
иесі сұраған ... 25-30% ... ... бұл ... ... ... ... сөз.
2-қадам.
Алдын-ала дайындап қойған құжаттарыңызды банкке апарасыз. Қажетті
құжаттар:
- Үй иесінің сатып алу туралы келісім ... (түп ... ... Пәтер жоспары;
- Техникалық жоспары;
- Жерге жеке меншік құқығы туралы акт;
- Пәтерге тіркелген азаматтардың жеке ... Өз ... ... кітапшасы немесе жұмысқа алу туралы келісім-шарт;
- Табысыңыз туралы анықтама.
3-қадам.
Банк ... ... ... ... ... ... ... Оған қызметі үшін 3000 тг төлесіз.
4-қадам.
Бағалаушы пәтер құжаттарын ... ... Күн ... арнайы жиналатын
коммисия сіздің өтінішіңізді қарап, сізге қанша қарыз беру туралы ... ... ... үш ... кейін шығарылады.
5-қадам.
Банк коммисиясы шешім шығарғанға дейін сіз өз ... ... ... ... банктен есепшот ашып, үй иесімен бірге сол ... және ... ... көз ... ... алу туралы келісім-шарт
жасайсыз.
6-қадам.
Банк сізге берілетін қарызыңызды есепшотыңызға аударып, оны ... ... ... ... ... ақшаны алып үй иесіне
төлейсіз.
Сіз төлейтін үй құнының 15% немесе 30% банк ... ... қоса ... ... ... ... ... алғашқы жарна банкке беріледі деген
жаңсақ пікір.Үйді сатушы ақшаны алғаны туралы қағаз ... оны ... ... банк ипотекалық несие туралы келісім-шартың ... ... ... ... ... ... ... қолыңызға ай
сайын төленетін пайыздық өсім көрсеткіші, сіз ... ... ... ... да ... ... ... алған үйіңізді БТИ-да өз атыңызға аударып, ол
пәтерге ... және тек ... ... ... ... ... да ... атыңызда.Осыдан кейін-ақ қоныс тойын жасай беруіңізге
болады.
Егер құжаттарыңыз дұрыс толтырылған болса және ... ... ... ... ... ... ... алу ісін бас-аяғы
бір аптаның ішінде бітіруге болады.
Үйді, өз өміріңізді ... тағы да ... ... ... доллар шамасында ақша жұмсалады. Мұндай қиындықтан шығудың бір
амалы жоғарыда аталған ... ... ... ... Онда
халыққа ұзақ мерзімді ипотекалық несие беретін ... ... ... асыратын ипотекалық ... ... ... ... болуы көзделген еді.
“Қазақстанның ипотекалық несиелерді кепілдедіру қоры” АҚ ... ... ... Бұл қор ... ... үй ... бағдарламасын жүзеге
асыратын маңызды инфрақұрылым бөлігі болып табылады. Бұл қор ... ... ... ... арқылы ипотекалық несиелердің
мерзімін 20 жылға ұзарту, ... ... ... 10%-ке ... ... бойынша пайыз ставкасын 9-10%-ға төмендету.
Ипотека саласындағы мәселелер ... ... ... үй ... ... ... бойынша пайыз ставкасының жоғаруы болуы, кең
көлемдегі алғашқы жарналар, сонымен қатар, көптеген ... ұзақ ... беру үшін ... ... ... таңда қаржы нарығындағы
қалыптасқан жағдайда халықтың ең маңызды несие ... алу ... ...... ең ... ... айналды.Сонымен қатар, бұл
жағдайлар тұрғын үй құрылысы өнеркәсібінің дамуын тоқтатуда. ... өзі осы ... үй ... ... ... ... маңызды әдістерінің бірі болып табылады.
ЕДБ және ипотекалық ... үшін ... ... ... ... несиенің болашақтағы дамуын көрсететін фактор болып ... ... ... және ... ... ... ... төмендетусіз мүмкін емес. ҚРҰБ-ның бағалауы бойынша ... ... ... ... ... ... ... шығындарын
жабуға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... үшін 49,2%-ды құраса, ал шетелдік валюта негізіндегі
несиелер үшін 59,8%-ды құрайды.
Әлемдік тәжірибе ... ... ... ... ... тәуекелдігін төмендетудің қаржылық құралы болып - оның ... ... ... ... ... ... ... ортақ нәтижеге келуіне көптеген ... әсер ... әр ... экономикалық дағдарысы, олардың өзіндік тәжірибесі, сондай-
ақ, кейбір мемлекеттер үшін ... ... ... қаржылық
тұрақтылықты арттыруға бағытталған алдын алу шарасы болып енгізілді.
Қазақстандық ипотекалық несиелерді кепілдендіру қоры 2003 жылы ... ... Бұл ... ... ... ҚРҰБ табылады. Бұл қордың негізгі
мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру.
Қазіргі таңда ипотекалық несиелерді кепілдендіру ... 7 ірі ... және 2 ... ... жатады: “Альянс
банк”АҚ,”БТА ипотека”АҚ, “Коммерциялық банк”АҚ, ... ... ... ... ... ... ... АҚ, “Темірбанк”АҚ және “Еуразиялық банк” АҚ. Бұл
қор ... үй ... ... ... ... ... болашақта бұл
банк қордың қатысушысы болатындығын мәлімдеді.
Бұл қор біздің ... ... ... ІІ ... ... ... болып табылатын “ҚИК” АҚ-мен өзара тығыз ... ... ... ... ... сапасын көтеруге
бағытталған өзара біріккен ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің
базалық қағидасына сай жүзеге асады және потенциалды жоғары ... ... ... ... ... ... жатады:
Аффилирленбегендік – компания үшінші тұлғаның қызығушылығында болуы ... ... ... ... ... ... ... ол компания сол
басшылықпен бағынады және ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... алады. Бұл жағдайда ипотекалық
несиелерді беру барысында пайда болатын тәуекелдер тәуелсіз компаниялармен
бөлінді. ... ... ... ... ипотекалық
компаниялармен өзара несиелік тәуекелделігін сақтандыруы жүйелік дағдарыс
мүмкіндігінде белгілеген тәуекелдікті төмендету мәселесін шешпейді.
Ипотекалық ... ... ... ... ... ... тәжірибесінің талаптары өте қатаң. Минималды ... ... 20:1 ... болып табылады, сонымен қатар, резервтер
бойынша талаптар ... ... ... ... 60% ... – ипотекалық несиелерді кепілдендірудің сақтандырудың
басқа сыныбын қоса ... шек қою. ... та осы ... ... ... жатады. Бұл қор ҚР-ның қаржылық нарығын, ... ... ... және ... ... бірлесіп 2004-2006
жылдардағы ҚР-ның сақтандыру нарығын дамыту ... ... ... жетілдіру жұмысын жүргізеді.
Қордың жинаған ... ... ... ипотекалық несиелерді
кепілдендіру жүйесіне қатысушыларды тарту барысында, біз қор ... және жаңа ... ... екі сұрақты қарастырсақ болады.
Ипотекалық несиелерді кепілдендіру жүйесіне несиелік портфелінің ... ... ... ... ... ЕДБ мен ... өз еркімен қатысады. Қазіргі кезде көптеген банкттер және
ипотекалық компаниялар ... ... беру ... өздерінің тәуекелдерін
қарыз алушының азаматтық құқықтық жауапкершілігін сақтандыру ... ... ... сақтандыру компаниясында сақтандырды.
Яғни, бұл қор ЕДБ-мен ... ... ... ... ... тарта отырып, маңызды белсенді қызмет етеді, бірлесіп
бағдарламаны іске асырып, ... ... ... ... банктер мен
ипотекалық компанияның несиелік тәуекелін бөлуге мүмкіндік береді. ЕДБ мен
ипотекалық компанияның ... ... ... ... ... ... ... бойынша қарыз алушының дефолты кезінде болатын
залалдан ... ... ... ... ... ... Қор
банкттер мен компанияның несие мерзімі кезінде 50-50% несиелік тәуекелдігін
бөлуді жоспарлайды. Сонымен қатар, бұл қор ... ... ... ... мүмкіндіктерді қарастырады, сақтандыру және салық заңының
өзгеруіне қарамастан қызметін жалғастырады. ... ... ... ... ... ... жаңа ... бар күшін салады.
Әлемдегі елдердің бәрінде ипотека өзінің тартымдылығын жоғалтып
келеді.Бұл несиенің өсу қарқыны төмендеуде. Оның ... ... ... көтерілуі және банк тәуекелінің өсуі жатады.Қазақстанда да
ипотекалық несиелерге деген сұраныс біртіндеп төмендеп келеді. ... ... ... ... ең ... түрі ... табылады. АҚШ-та ипотека
бойынша пайыздық мөлшерлеме 6,5-7%-ды құрайды.Ал Қазақстан мен Ресейде
ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... тең ... ... өнімнің әр түрлілігі байқалады. Несиелендіру
теңгемен,шетел валютасымен(доллар,евро)жүргізіледі. ... ... ... ... ... 5%-ға ... Клиенттің өзі несиені
төлеу кестесін ... ... ... ... ... ... өздерінің клиенттеріне бонус ретінде әр ... ... ... мерзімінде жылжымайтын мүлікті
сақтандыру полистерін ұсынады.
Ипотекалық несиелер ... ... ... ... ... Ипотека қазірге тек белгілі бір материалдық жағдайы бар, ертеңгі
күніне бек ... ... ғана ... ... қазіргі уақытта
ипотекалық несиег қол жеткізе алмай ... үшін ... ... аз ... ... ... берілген несие ауадай қажет.
Қазіргі таңда Алматыдағы тұрғын үйдің ... ... ... ... ... ... ... пікір бар.Мамандардың айтуынша,
ипотеканың бұл құбылысқа тікелей қатысы жоқ. ... ... 2002 ... ... ... әр айда 250-300 ... беріліп отырған. Ал жылжымалы
мүлік орталығы берген мәліметке сәйкес, Алматыда жылына үй сатып алу туралы
28000 келісім-шарт ... ... ... ай ... 2400 үй ... ... тек ... ипотека арқылы өз иесін тапқан. Ал 2004 жылы ... саны ... ... 2005 жылы әр айда 600-700 ... екен. Ендеше, 2005 жылы ипотекалық несие ... ... ... 25-30 ... ... ... ... сөз. Мамандар тұрғын үйдің
қымбаттауы азаматтардың тұрмыстық ... ... ... ... ішінде Алматы тұрғындарының тұрмысы күрт жақсарып кетті
дегеннен гөрі бір жылда ипотекалық ... ... саны екі ... ... ... үйлердің құны жасанды түрде көтерілді деген
тұжырым сенімдірек сияқты.
Ипотекалық несиенің басты кемшілігі, ... ... ... ... ... ... басында бір немесе бірнеше үйі бар. Оның бір
дәлелі: көптеген азаматтар ... үй ... оны ... ... ... ... иесі үй алғанда оның құнының тек 20-30 пайызын ғана төлесе, қалған
бөлігін жалға алушылар өз ... ... ... сөз. ... ... ... кейін ипотека арқылы сатып алынған ... ... су ... ... ... ... бұл ... нақты айғақтармен дәлелдеу
мүмкін емес.
Ипотека ... 12 ... ... 5-10-15 жылға беріліп отыр. Кейбір
банктер ... 20 ... ... ... ... ... ... неғұрлым ұзақ
уақытқа алған сайын ай сайын банкке аударатын төлем көлемі ... ... өсім ... ... ... Қалай болғанда да, ипотекалық
несие алуға бекінсеңіз, ерінбей-жалықпай бұл қызметті көрсететін банктерді,
компаниялар мен орталықтарды ... ... ... ... ... жинаған дұрыс. Жиналған мәліметтерді әбден қорытып шыққаннан кейін,
қолайлы ұсынысты ... ... ... ең ... ... 23млн тг (100000 АҚШ доллары
шамасында). Ал ең аз мөлшері ірі ... ... АҚШ ... ... ... 300000 тг(2000 АҚШ доллары шамасында).
Пайыздық мөлшерлемелер көбінесе ... ... және ... ... ете ... ... жарнасына байланысты болады.Жалпы алғанда,
қайта қаржыландыру мөлшерлемесі 13-15,5% диапазонында көрініс табады.
Бұл несиеге деген пайыздық ... ... алғы ... ... ... 1 ... бастап инфляция деңгейінде өзінің
8,2% котировкалық мөлшерлемесін белгіледі.
Ипотека неліктен қымбат? ... ... ... несиелер бойынша пайыздық мөлшерлеме ... ... ... ... ...... ... дейін
2 пәтер сатып алу. Яғни, бір пәтерде өзі ... ... ... ... ... алып өмір ... ... етеді.
ҚР-ның қаржы нарығы мен қаржы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау
агенттігінің мәліметтері бойынша 2006жылы ... ... ... ... ... ... ... бойынша пайыздық мөлшерлеме 12,2%-ды құрады.
Еуропа елдерімен ... біз ... ... ... пайыздық
мөлшерлемені 2,5-3 есе артық төлейміз екен. Неліктен?
Қазақстанда ЕДБ тұрғын үй сатып алуға және ... ... ... ... ... ... ... 3-5 жылға дейін болды. Ал, қазір
ипотеканы 25 жылға 12-13%-бен алуға болады. Іс ... ... ... ипотека бойынша пайыздық мөлшерлеме 16-17%-ды құрады.
Қосымша төлемдер әр ... ... ... ... тұлғадан
сақтандыру, оқыс жағдайлардан сақтандыру, ... ... ... ... ... ... есеп ... шотынан қолма-қол ақшаны
алу үшін комиссия төлеу керек.
Кейбір банктер клиент шотын ашу үшін де ... ... ... ... ... ... клиент алынған сомасын 2 есе артық төлейді
екен.
Кейбір азаматтар ипотеканы жарнама арқылы алып, ол ... ... ... түсінеді. Тұрғын үй құрылысын дамыту бағдарламасына сәйкес
мемлекеттік қызметкерлердің ... ұй ... ... жылына 10%-дық
мөлшерлемемен ипотекалық несие алуға құқығы бар. Тұрғын үй құрылыс-жинақ
бакнінің шарттары ... ... 3 ... ... ... ... 25%-ын
жинауы керек.Бұл бағдарлама 20-30 мың жалақы алатын ... үшін ... ... ... жоғары %-бен несие алуға мүмкіндігі
бар ... үшін ... ... ипотекалық несие бойынша пайыздық мөлшерлеме жоғары?
Қазақстанда тәуекелділік жоғары. Еуропада өмір сүру ... ... ... те ... ... ... ... деңгейіне де әсер
етеді. Батыста ... ... ... 3%, ал ... нақты деректер
бойынша 8,2% және ... өсіп ... ... ... ... ... ... таңда банктер арасында қатаң бәсекелестік бар. Банктер әрбір
клиент үшін күресуге ... ... ... ... 6 жылда ипотека бойынша
пайыздық мөлшерлеме айтарлықтай төмендеді. Банктер клиенттерге ипотекалық
несиелер беруде ... ... ... ... ... ... ... нарыққа
қосылып, төмен пайыздық мөлшерлемемен көп қаражаттарды алады да, ол
қаражаттарды ... аз ... ... ... ... ... бөлшектік нарықта көп пайда алады.
Біздің елде ипотека ... ... ... ... ... ол
пайызға енеді. Банктер кез келген жағдайда пайдаға кенеледі. Тәуекелділік
негізінен инфляцияға, доллар ... ... ... байланысты туындайды. Несиенің қайтарылуына келетін болсақ,
банктің берген ипотекалық несиелері қайтарылады. Мәселен, клиент ипотеканы
алады, бірақ ол ... ... ... ... ... ... банк
клиентке үйін сату туралы ұсыныс жасайды. Яғни, оның пәтері сатылып кетеді.
Нәтижесінде проблемалық несие идеалдыға ... ... ... ... үйсіз қалады,ал, банк, әрине пайда алады.
Ипотекалық несиелендіру бойынша пайыздық мөлшерлемені анықтағанда, ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру
мөлшерлемесі ҚРҰБ-мен белгіленеді және ол ... 9%-ды ... ... ... – бұл ... индексіне негізделген ақша-несие
саясатының құралы болып ... ... ... ... банктер осы
пайыздық мөлшерлемеге қарап өздерінің пайыздық мөлшерлемесін қояды. Содан
кейін ... ... ... ... ... ... ... банктің өз мүмкіндіктері бар. Қазақстандық банктер
негізінен ... ... ... ... ... делдалдар арқылы
шекарадан тыс жерлерге сатады. Қазақстандық евробондтарды заңды және ... ... ала ... Делдалдардың пайдасы және т.б. қосымша шығындар 9-
10%-ды құрайды. Қазақстанда кейбір банктер сыртқы нарыққа тікелей шығады
және ... ... ... ... ... ... несиелендіру жүйесінде алатын орны
ҚИК негізгі мақсаты ұзақ ... ... үй ... ... ... берумен қатар, қаржы оператор қызметін атқару, яғни, ... ... ... ... берген ЕДБ-ді қайта қаржыландыруды, сондай-
ақ, ипотекалық облигациялар шығару және тарату арқылы ипотекалық ... ... ... асырады.
ҚИК-ның қызметі ипотекалық несиелеу нарығында бұрын әрқайсысы әр
түрлі қызмет ... ... ЕДБ мен ... ... ... бар ұйымдарды
біртұтас жүйеге біріктіруге мүмкіншілік береді.
Компания қызметінің негізгі жетістіктерінің бірі және ... ... ... жүйесі жұмысының нәтижесінде қалыптасқан қатаң қағида –
несиенің берілуі мен оның кері қайтарылуы ... ... ... несие сыйақысының нарықтағы көрсеткішінің ең төменгі деңгейде
болатынымен және несие мерзімінің ұзақтығымен ерекшеленеді.
Ең әуелі ... ... ... отырған коммерциялық банктер ипотекалық
несие береді, содан кейін қарыз алушыға талап қою ... ... Бұл ... алынған үйдің кепілге қойылуымен қамтамасыз етіледі. Бұдан әрі
компания ипотекалық қайталама ... ... ... ... ақылы
негізде ипотекалық несиелеу бойынша талап ету құқығын сатып ... және ... ... талап ету құқығымен қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық нарықта қайта қаржыландыру жүзеге асырылып, тұрғын
үйді несиелеу үшін ақша қаражаттарының толассыз ағымы ... ... АҚ ... нарығында 2000ж желтоқсанында ... ете ... ... ... ... ... – ипотекалық несиелендіру көлемін
ұлғайту, несиенің пайыздық мөлшерлемесін төмендету арқылы тұрғын үйді ... құру ... ... ... ... несиелер банк-серіктестер арқылы
беріледі. Мұндай серіктестер қатарына жекелеген банк қызметтерін көрсететін
ұйымдар мен ЕДБжатады. Сондықтан ҚИК АҚ-ның қызметінің ... ...... ... үй ... ... талап ету құқығын алу, сондай-ақ,
ипотекалық несиелендіру үшін ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... шығару.
ҚИК американдық Fannie Mae және малайзиялық Cagamas Berhard әлемдік
компаниялардың тәжірибесіне сүйеніп құрылды. 2001ж ҚР-да ... ... ... Дәл осы ... ... ... елде ипотекалық несиелендіру
тарихы басталды. Бұл ... ... ... бойынша берілгендігін айта
кету керек.
“ҚИК” ЖАҚ өзі құрылғаннан бергі кезеңде компанияның алдына қойылған
міндеттерді ... ... Ол ... ... ... механизмін енгізуді Алматы, Астана қалаларында байқап көрді. Кейін
компания қызметі республиканың 13 ... атап ... ... ... ... ... ... Қарағанды, Көкшетау, Павлодар, Орал,
Өскемен, Шымкет және Талдықорған қалалары мен Алматы облысын қамтыды.
Компания жүзеге ... ... ... ... ... ... бірегей екенін айтуымыз ... ... оның мына ... бар: ... мөлшерлемесі біршама төмен; несие валюталық
баламасы белгіленбей теңгемен беріледі; несиенің ұзақ мерзімділігі; несие
ай ... ... ... өтеледі.
Бүгінде “Альянс Банк” ААҚ, “Астана-Финанс” ААҚ, “АТФБанк” ААҚ,
“БанкЦентрКредит” ААҚ, ... ААҚ және ... ААҚ, ... ... ... табылады. Ипотекалық несие алуға бекінген азаматтар
тікелей компанияның өзіне немесе жоғарыда аталған ... ... ... болады, сондай-ақ олар несие сомасы сатып алынатын тұрғын
үй құнының ең ары кеткенде 70%-ын өтеу үшін ... ал ... ... кем ... 30%-ын ... лаушы өз қалтасынан төлеуі тиіс. Компания
кепілдік құнының 70%-дан астамын ... ... ... ... ... ипотекалық несиелерді де сатып алуы мүмкін. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... құнының 70%-нан асатын несие
сомасына несиелік тәуекелді азаматтық- құқықтық жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... бастапқыда тұрғын үй
құнының 15%-ын төлесе жеткілікті.
Бүгінде “ ҚИК” ЖАҚ-сы ипотекалық несиеге ... әр ... ... ... ... үшін жұмыс жасауда. Компания 2007 жылы 2 млрд тг-ден
астам ипотекалық несиелер беруді жоспарлап ... Бұл тағы да ... ... өз ... ие болу ... ... ... ҚИК ТМД елдерінің арасында алғашқы рет ипотекалық облигациясын
шығарды. 2002ж қарашада “Қазақстандық қор ... ... ... ... ... ... ... арнайы тізімнің А
категорясына енгізілді.
2003ж маңызды оқиғасы – “ҚИК” ... ... ... ... лауы
болып табылады.
2004ж қол жетімді тұрғын үй ипотекалық ... ... ... ... үй ... ... ... бағдарламасы
шегінде қабылданды. Бұл бағдарламада ҚИК-сы қаржылық оператор ... ... ... ... және ... ипотекалық
несиелерін 146,1млрд тг көлемінде қайта қаржыландыруды жүзеге асырды.
Қазіргі таңда ... АҚ ... ... ... ... жүзеге асырады.Халықтың көптеген топтарын қол жетімді ... ... ... ... ету мақсатында компания пайыздық
мөлшерлеменің деңгейін төмендету және ипотекалық несиенің мерзімін 20жылға
дейін ұзартуды мақсат ... ҚИК – ... 100% ... ... ... ... болып ҚР-ның Қаржы министрлігі тарапынан ҚР-ның
Үкіметі табылады. Яғни, “ҚИК” ақ әлеуметтік ... ... ... ... ... ... және тұрғын үй құрылысын дамытудың
мемлекеттік бағдарламасына тоқталсақ. Ипотекалық несиелендіру - ... ... ... инвестицияларды тартудың ең тиімді әдістерінің бірі.
Әсіресе, ипотека халықтың тұрғын үй шарттарын жақсартуға банктердің тиімді
және ... ... ... ... өндірісті ырғақты жүктеуге,
мемлекеттің халықты ипотекалық несиемен қамтамасыз етуге қызығушылықтарын
байланыстыруға мүмкіндік береді.
Бұл компанияның ... ...... ... ... ... ипотекалық несие берген ЕДБ-дің қайта қаржыландыруды, сондай-ақ
ипотекалық ... ... және ... ... ... ... ... жүзеге асырады. “ҚИК”өзінің қызметін 2001 жылдың екінші
жартысынан бастап ... ... ... ... ... ... ЕДБ мен ... беруге лицензиясы бар ұйымдарды біртұтас ... ... ... ... ... ... ... түрлері болып
мыналар табылады: ипотекалық жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз етілген
ипотекалық ... үй ... ... талап ету құқығымен қамтамасыз етілген
облигацияларды, сондай-ақ, бағалы қағаздарды шығару. Ипотекалық несие
нарығында ... ... ... көзі және ипотекалық бизнесті
қаржыландырудың сенімді көзі ... ... ... рөлі – ЕДБ ... ... ... ... беру емес, екінші қайталама ... ... және ... Ипотекалық күәлік бойынша талап ету
құқығын беру кезінде банк әрбір ипотекалық күәлік ... ... алу ... ... кері өтеп алу ... ... ... күәлігі бір данада жасалады және кепіл ұстаушыға беріледі.
Ипотека күәлігінде мыналар көрсетілуі тиіс.
1.Құжаттың атауына енгізілген “Ипотека күәлігі”сөздері;
2.Кепіл берушінің аты-жөні және ... ... ... және ... ... ... ... бойынша кепіл беруші ... ... және ... ... ... күн мен орны;
6.Егер олар төленуге тиіс болса, негізгі міндеттеменің ... ... ... ... олар ... тиіс болса, негізгі міндеттеменің сомасы мен процентін
төлеу мерзімін көрсету, ал егер бұл сома немесе процент ... ... ... ... ... мерзімі мен кезеңділігімен және әрқайсысының
мөлшері немесе айқындауға мүмкіндік беретін шарттарды көрсету;
8.Кепілге берілетін жылжымайтын мүліктің тізбесі және ... мәні ... ... мүліктің кепіл берушінің меншігі болып
табылатын айқындалатын ... ... ... ... қолы;
11.Ипотека күәлігінің берілу күні.
Компания қызметінің негізгі жетістіктерінің бірі және тұрғын ... ... ... нәтижесінде қалыптасқан қағида – несиенің
берілуі мен оның кері ... ... ... ... ... ... тек қана теңгемен ... ... ... ... ... берілетін несие сыйақысының нарықтағы
көрсеткіштерінің ең төменгі деңгейде болатындығымен ... ... ... ... ... 2003 жылы ҚИК ... үй несиелерін 8 есеге жуық сатып алды (7938млн теңге),2004 жылы ... 5488 ... ... ... ... ... жоспардағы 49000 млн
теңге орнына 8116 млн теңге болды.
Қазіргі уақытта “ҚИК”АҚ-ның ... ҰБ ... ... ... ... ҚР-нда тұрғын үй құрылысын дамытудың мемлекеттік
бағдарламаның шеңберінде тұрғын үйге қол ... ... ... ... ... ... бағдарламасы бойынша ипотекалық несие, тұрғын
үйді сатып алуға қол жеткізгісі келген азаматтарға 1 шаршы меті 350 ... ... ... сомадан аспайтын және “ҚИК”АҚ-ның ипотекалық
тұрғын үй несиесінің негізгі ... ... ... ... үй ... бойынша ипотекалық несие елдерінің барлық
облигацияларында жүргізіледі, ... ... ... ... ... ... салынбақшы.
Бағдарламаның ерекшеліктері:
- Сыйақы ставкасы –1%;
- Алғашқы жарна тұрғын үй құнының 10%-дан кем ... ... беру ... – 20 жылға дейін;
- Мерзімінен бұрын несие борышын өтеу 3 жыл ішінде берілмейді.
Мемлекеттік тұрғын ... ... ... ... ... ... ақы ... қабілетінің сұранымына жағдай жасау,
алғашқы жарнаны төмендету және несие беру ... ... ... ... тұрғын үйді сату тәртібі – Үкіметтің бекіткен Қаулысымен
жергілікті ... ... ... ... қол ... ... ... бағдарлама бойынша тұрғын үйге қол жеткізуге мүдделі
ҚР-ның азаматтары ережеге сәйкес өкілетті органға үміткердің ресми ... үшін ... ... ... үй ... алуда басым құқықтардың берілуі:
- балалары бар жас отбасына;
- мемлекеттік бюджеттің қаражаттары есебінде тұрған мемлекеттік органдар
және мекемелердегі ... ... ... ... ... ... үйді сатып алу туралы шешім қабылданғаннан кейін, өкілетті
орган және ҚР-ның азаматы екі ... ... ... заң ... сатып алу-сату шартын жасайды, сонан соң, несиегер мен серіктес
банк арасында ... ... ... жасалады.
“ҚИК”АҚ-ның бағдарламасы бойынша несиелеудің негізгі шарттарының бірі
– теңгемен тұрғын үй ипотекалық несиесін беру.Теңгемен ипотекалық ... ... ... бір жолы – ... жылдарға арналған ҚР-нда тұрғын
үй құрылысын дамытудың арнаулы мемлекеттік бағдарламасы болып табылады.
Тұрғын үй құрылысын дамытудың 2005-2007 ... ... ... ... ...... үй ... ұсыныс пен
сұранысты теңестіру ... ... ... осы бағытта жүзеге асырылатын
нақты шараларды тізіп ... ... ... ... ... үй құрылыс жинақтары жүйесін жетілдіру;
3. Қолжетімді жаңа тұрғын үй құрылыс үшін ... ... ... Коммуналдық тұрғын үй құрылысы;
5. Өндірісті тиімдіқұрылыс материалдарымен техникамен қамтамасыз ету;
6. Инженерлік инфрақұрылымды өркендету.
Қазіргі 13-15% ставка 9-10%-ке ... ... ... ... ... мерзімі 10-20 жылға дейін ұзартылмақ, ал алғашқы төлемақы
жарнасы ... ... ... үй ... ... ... ... келсек, бұл жүйе
Қазақстанда жаңадан қалыптасып ... ... ... ... молынан тарту үшін жинақтаудың ... ... ... ... ... ... ... қалған сома бойынша 15-25 жылға
дейін ұзарту бағдарлама ... ... ... ... үй ... үшін ... атқару органдарын
несиелеу – бұл жүйе бойынша салынған арзан пәтерді алыпсатарлық жолмен
үстеме ... ... жол ... ... да ... тұрғын үйді
несиелеу сатудың тиісті ережелерін әзірлеуде. Сонымен қатар, жеке сектор да
мемлекет құрған ... ... мен ... үй құрылысына қызығушылығын
танытып, арзан әрі жайлы тұрғын үй ... ... ... ... үй ... ... мемлекеттік тұрғын үй мәселесін шешу
жөнінде белгілі бір ... ... ... ... ... қамтамасыз ету - жергілікті атқарушы органдардың құзыры болып
табылады. Осы мақсаттпен әр облыста жыл сайын кем дегенде 100 ... ... ... Үш жылдағы жалпы қаржылық ... – 18,9 млрд ... ... ... ... ... ... яғни, елде
әйнек-шыны талшығын, металды алмастыратын ... ... және ... материалдардан жасалған конструкциялар ... ... жоқ ... ... ... бағдарлама құрылыс
материалдарының, технологияның отандық өндірісін дамыту жөніндегі шаралар
белгілеген.
Тұрғын үй бағдарламасының ... ... ... ... шығындар екенін ескерсек, инженерлік инфрақұрылымды дамытудың
қажеттілігі ... ... ... іске асырудан
күтілетін нәтижелер 2005-2007 жылдарда іске қосылатын тұрғын үй 12 ... метр ... 45 ... ... адам үшін жаңа жұмыс орындары құрылады;
тұрғын үй қорының қолайлылығы және қалалар мен ... да елді ... ... ... және т.с.с. 2005-2007 жылдарға арналған ҚР-
ның тұрғын үй құрылысы ... ... ... жүзеге асыру үшін
келесідей қаржыландыру көздері мен ресурстары қажет етіледі.3 жылға 150,0
млрд ... ... ... соның ішінде 2005- жылы – 60,5 млрд
теңге, 2006 жылы – 63,7 ... 2007 жылы – 25,8 млрд ... ... ... ... 2005 жылы ... ... 42 млрд теңге 2007 жылы
қайта инвестицияланды.
Бағдарлама келесідей бағыттар бойынша жүзеге асырылады:
1. Тұрғын үй құрылысының ұсынысын ынталандыру:
- Жалпы сипаттағы ... ... ... үй ... құнын төмендету;
- Жеке тұрғын үй құрылысын дамыту;
- Жеке капитал инвестициясын тарту негізінде ... үй ... Жаңа ... енгізу мен тиімді, экологиялық таза құрылыс материалдар
өндірісін ... ... ... ... орта ... үшін ... ... Коммуналды тұрғын үй құрылысы;
- Мемлекеттік қаражат есебінен тұрғын үй құрылысы.
3. Төлем қабілетті сұранысты ынталандыру:
- Ипотекалық несиелеу жүйесін ... ... ... ... ... ... ... үй құрылысы жоспарланып, оның шаршы
метрі 350 АҚШ долларынан аспайтын болуы ... ... ... ... ... үйді ипотекалық несиелендірудің сыйақы ставкасы
өзгермелі; оның өзгеруі бір ... ... ... ... ... болады. Несие алушының белгіленген ставка бойынша несиесін қайта
қарау мерзімі басталғанға дейінгі қайтару мерзімі – ... ... ... ... ... ... зиян келтіретіндей құнсызданудан
қорғау үшін сыйақының жоғары шегі алынады, ол әрбір ... ... ... ... өз күшінде болады.Банк ипотекалық тұрғын үй несиесі
бойынша талап ету құқықтарын төмендегідей жағдайлар ... кері ... ... ... ... ... үй несиесінің сәйкес келмеуі;
- Ипотекалық немесе несиелік шарт бойынша қарыз ... ... ... ... ... Өзге де ... ... Талдамалы ипотекалық күәлікті алмастыру.
Банктің несиелері экономиканы тұрақтандыруда маңызды фактор болып
табылады. Қазіргі кезде ҚИК ... ... ... ... ... ғана ... ... кредитор банктерді
қаржыландырады. ҚИК қызметі ... ... ... бәсекелестіктің
өсуіне және ипотекалық несиелеу жағдайының ... ... ... 2001 жылы бас банктер несиелері 3 жылдан аспайтын мерзімге береді,
ал теңгемен несие ... ... ... ... 28%-ға жетті.2003 жыл
аяғында несиелеу ... 20 ... ... ... ... ... ... дейін азайды. Нәтижесінде халықтың ипотекалық несие ... бар ... ... ... ... ... ҚИК өздігінен
тартылатын мемлекеттік емес қаржыландыру көздерін ғана пайдалана отырып
кредитор банктерді ... ... ... ... ҚИК 500 ... ... ... бірінші шығарылымын орналастырады.
Сонымен қатар, ҚИК қаржылық агенттік мәртебесін бірінші болып алды, ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді.Эмиссияның жалпы сомасы Ұлттық банкте 3 млрд ... ... ... ... - 10 жыл. ... Қор биржасы”ЖАҚ-ның
Биржалық кеңесінің шешімімен облигациялар “А” ... ... ... тізімге
енгізілді.
ЕДБ-ның азаматтарға ипотекалық ... ... ... ... несиелер бойынша сыйақы мөлшерлемесі жылдық
20%-ды құраса, 2003жылдан бастап 12-15%-ды құрап алғашқы жарна ... ... ... ... ... ... ... түрі ҚР-сы азаматтарының кейбір категориясына қол ... ... ... үй құрылысын дамыту бағдарламасын жүзеге асыру
барысында “ҚИК”ЖАҚ ... ... ... ... қазіргі таңда
2,5 млрд теңгені құрайды.
Ипотекалық несиелендіру жүйесінде ҚИК-ның қатысуымен 8 банктер және ... ... ... ... ... ... ұйымдар жұмыс
істеді. ҚИК-ның серітестеріне мынандай ... және ... ... ... ... ... АТФ банкі,
“БТА-Ипотека”, Нурбанк, Наурыз Банк Қазақстан, Техака Банк, Альянс ... ... ... ... жаңа қол ... құрылыс ұсынысы ипотекалық
несиелендіру жүйесіне қатысушы азаматтардың төлемқабілетті сұранысымен
жабылады.Жүргізілегн ... ... ... ... ... ... ішінде 2005жылы – 11700 отбасы, 2007жылы – 20800 отбасы
қолдана алады.
2006жылдың басында “Қазақстандық ... ... ... АҚ-на 5,2млрд тг сомасында 1364 өтініш түсті. Мемлекет бағдарламасын
жүзеге асыруға қатысушы ЕДБ мен ... ... 383 ... бойынша
тұрғын үйді сатып алуға 924,9 млн тг ... ... ... ... ... ... мәліметіне байланысты 2006жылы қаңтарда
барлық тұрғын үй құрылысын қаржыландыру көзіне 16,3млрд тг ... ... ... ... ... нәтижелерге жетуге болады:
- Тұрғын үй құрылысын дамыту барысында жылдық өсім қарқынымен 3 жыл ... ... 12млн ... ... ... ... үйлер салынды;
- 45000 адамға жаңа жұмыс орындары құрылады;
- Азаматтардың өз үйінде өмір сүру қауіпсіздігі күшейеді;
- Тұрғын үй қорының қолайлылығы жақсарады;
- ... және елді ... ... бейнесі жақсарады;
- Алғашқы тұрғын үй нарығы және инвестиицялық процес дамиды;
- Құрылыс өнімінің импорт көлемі төмендейді;
- ... ... ... және жаңа қазақстандық сметалық
нормативтер жүйесі бойынша ... ... ... ... ... қызметтерінен бюджетке түсетін салықтары ұлғаяды.Әсіресе, мүлік
салығы, құрылыс саласындағы ... жеке ... ... ... ... ... ... көпшілігіне ипотекалық тұрғын үй
несиесін алу жөніндегі нұсқауды Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... және ... Ипотекалық Компаниясы”
АҚ бірлесе отырып дайындады. Бұл нұсқау “Қазақстан Ипотекалық Компаниясы”
АҚ жүзеге асырып жатқан ... ... ... ... ... ... несие алушыларға түсіндіру үшін жасалған.
Қазақстан Ипотекалық ... ... ... ... атап ... сыйақы мөлшерлемелерінің аздығы;
2) несие мерзімінің ұзақтығы;
3) несиені теңгемен алу мүмкіндігі;
4) аннуитеттік төлемдердің қарызгер бюджетіне ... ... ... мерзімінен бұрын төлеу мүмкіндігі;
6) бастапқы жарнаның аздығы.
ҚИК АҚ-ның бағдарламасы бойынша тұрғын үй ипотекалық ... ... ... ... ... Ең ... ... қажетті ақпаратпен
танысасыз. Сонымен қатар, қарызды қайтаруға мүмкіндігіңіз бар екендігіне
көз жеткізуіңіз керек. Сатып ... ... үйді ... ... банк сіз ... үйді қарыз бойынша кепілдікке алуға келісім беруі
керек.Келесі кезең – үйді бағалау. Бұл кезең мемлекеттік ... ... ... ... ... жер учаскесі бар тұрғын үйлерді “Жылжымайтын мүлік
жөніндегі Орталық” РМК ... Банк ... ... өтеу мүмкіндігіңізді бағалайды және
сіз ұсынған ... ... ... ... ... тағы бір шарты
сіздің өміріңіз бен еңбек қабілетіңізді сақтандыру болып табылады.
Шарттардың бекітілуі:
А) Сіз бен банк арасындағы банк ... ... ... Сіз бен ... ... тұрғын үй сату және сатып алу шарты.
Тұрғын үй сатушысымен есеп айырысу.
Сатып алынған ... үйді ... ... ... ... ... және оны жылжымайтын мүлік жөніндегі орталықта
мемлекеттік тіркеуден өткізу.
ҚИК АҚ өз қарызгерлеріне 3 жылдан 20 ... ... ... алуға мүмкіндік
береді.Өтеу процесі сізге ыңғайлы болу үшін несиенің ... ... ... ... ішінде несиені қолданудың ұзақ мерзімі сыйақыны ... ... ... ... негізгі қарыз ... ... ... мерзім негізгі қарызды өтеу уақытын ... ... ... ай ... ... ... едәуір азаяды.
ҚИК АҚ-ның бағдарламасы бойынша тұрғын үй ... ... ... ...... ... бен еңбек қабілетіңізді және сатып алған тұрғын
үйді сақтандыру.Егер бір ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі бойынша теңгемен берілетін
ипотекалық несиелер дегеніміз не? Сыйақының ... ... ... ... ... қайта қарастыру мүмкіндігін білдіреді.
Қайта қараудың ... ... мен ... банк қарызы ... ҚИК ... ... мөлшерлемесі инфляция индексіне
негізделеді және соған байланысты қайта қарастыру жүзеге асырылады. ... ... ... индекстің өсуі мен төмендеуіне байланысты
болады. Есте сақтайтын басты ... ... ... және АҚШ долларына
қатысты теңге бағамы дегеніміз ... ұғым ... ... 2002 ... ... 2001 ... ... 0,2% -ға көтерілді (6,4%-6,6%).
Егер сіздің осындай қарызыңыз бойынша ... ... ... ... ... ... ... еді дегенді білдіреді. Яғни, мөлшерлеме 18
%-ды құраса, онда од 18,2%-ға көтеріледі.
АҚШ ... ... осы ... ... өсті, яғни, бұрын
қарыздарын АҚШ доллларымен немесе бағам бойынша ... ... ... ... жылдық 3,3%-ға көбірек төлейтін болды. Мысалы екі
қарызгер (А және Б) ... 5 ... ... 60 айға ) 18% ... мың ... ипотекалық қарыз алды. Бірақ А қарызгері қарызды компанияның
бағдарламасы бойынша, ал Б қарызгері АҚШ ... ... ... ... ... олар 15236 теңгеден төлеп тұрулары қажет. 2003 жылы А
қарызгеріне сыйақы мөлшерлемесін ... ... ... ол жылдық 18,2%-ды
құрады. Енді ол 15301 ... ... ... ... ... осы ... ... АҚШ доллары бағамы 3,3%-ға өсті және
оның төлемі 2003 жылы 15739 теңгені құрады.Шетел ... ... ... ... ... АҚ-ы ... ... зерттеу негізінде сыйақы мөлшерлемесінің
бақылаусыз өсуінен қорғайтын механизм жасады, атап айтқанда жаңа ... ... ... ... шегін әзірледі.Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі бекіткен ... ... жыл бойы ... 4,5%-дан
жоғары көбейтуге болмайды.Оның өзінде бұл тек ... ... ... жағдайында, яғни, инфляция индексі 4,5%-ға көтерілгенде ғана, сыйақы
мөлшерлемесі тек 4,5%-ға өсуі мүмкін. ҚИК ... ... ... ... ... ... ... жылдық 4,5%-ға өсуі
екіталай, себебі Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... бағыттарына сәйкес инфляцияның ары қарай төмендеуі
жоспарлануда.
ҚИК АҚ-ның ... ... ... ... өтеу ... ... ... асырылады.Сонымен қатар, басқа банктер шарттары
бойынша ай сайынға төлемдер сомасы азайтылып отырады.Бұл төлем ... ... неде ... тоқталатын болсақ.Шынында да
кейбір банктер өз қарызгерлеріне ай сайын ... ... ... ... ... ... ... Төлем сомасынан есептеу келесі түрде жүзеге
асырылады:
1. Негізгі қарыздың сомасы айлар санына бөлінеді;
2. Сыйақы мөлшері ... ... мен ... ... қалдығына
байланысты ай сайын есептеледі;
3. Қарызгер өтейтін сома ... ... ... тиіс ... мен ... ... ... қарызгер 600 мың теңге мөлшерінде 5 жылға (яғни, 60 ... 13% ... ... ... алды.
Ай сайын қарызгер мына сомадағы негізгі қарызды өтеуі керек:
600000/60 = 10000теңге
Бірінші айдағы сыйақы мөлшері:
600000*13,0/ 100/12 = 6500теңге
Осылайша, қарызгер ... ... = ... ... ... өтелетін сома мөлшері негізгі қарыздың қалдығы 590 ... ... ... = 6391,67теңгені құрайтын сыйақы
мөлшеріне ... ... ... айда ... = ... төлейді.
Нәтижесінде соңғы айда негізгі қарыз ... 10 мың ... ... ... = ... = 10108,33 теңгеге тең. Мысалда
көрсетілгендей, қарызгер бұл төлем сұлбасы бойынша аннуитеттік ... ... ... ... яғни, қарызгер солайша 13%-дық
жылдық ... ... ... өтейді. Қарызгер несиені аннуитеттік
жүйе бойынша өтесе де осындай сыйақы төлейді.Тек ай ... ... ... ... әр ... ... ... дәл сондай 600 мың теңгені құрайтын
жылдық пайызы 13 және 15 ... ... ... ... ... ай ... төлем 13651,84 теңгені құрайды – ай сайын өзгеріссіз.
Осылайша, осы екі схеманың айырмашылығы, бір жағынан өтеу – ... ... ... ... бірінші жартысында жеке ... ... ... ... ... ... Керісінше аннуитеттік жүйе
юойынша қарызгер бірден белгілі бір ... ... ... ... айтатын
болсақ, біз қарастырған мысалда бірінші 27 ай бойы бірінші сұлба бойынша
өтеу аннуитеттік жүйеге қарағанда ... ... ... бағдарламаларының көпшілік бөлігі алынған
несиелерді ... ... өтеу ... қарастырады.Бірақ мерзімінен
бұрын өтеудің түрлі шарттары бар. Мысалы, уақытша мораторий болуы мүмкін,
яғни, бұл кезеңде өтеу ... ... ... ... ... ... айыппұлдар қарастырылған, олар банкке байланысты әр түрлі ... АҚ өз ... ... ... ... бұрын өтеу мүмкіншілігін
береді, олар несиені жарым-жартылай немесе толығымен өтей ... ... ... ... 1%-ын ... салым – қарызгердің өзі төлейтін тұрғын үй құнының бөлігі.
Демек, ипотекалық несие сомасы бастапқы ... мен ... ... ... ... үй құнының айырмашылығын құрайды.
ҚИК АҚ-ның бағдарламасы бойынша тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құнының 15%-ын құрайды
және 15%-ды енгізгенде Г.П.О. сақтандырылуы қажет, несиенің жалпы ... үй ... 85%-ын ... Егер сіз 30 не одан да ... ... онда ... қажеті жоқ.
Егер сіз өз меншігіңіздегі ... үйді ... ... ... ... несие сомасы жөнделетін үй құнының 50 %-на ... ... ... ... өз меншігіңіздегі тұрғын үйді бастапқы салымға қосымша
қамсыздандыру ретінде ұсыну мүмкіндігіңіз бар. Бұл жағдайда ... ... ... ... үй ... 100%-ын құрайды.Соның ішінде
меншігіңіздегі тұрғын үйдің (қосымша қамсыздандырудың) құны осы үйдің ... ... ... ... ... құнының 30%-ын құрауы тиіс.
Өз кірістері мен шығындарын жоспарлау мәселесі өте күрделі ... ... оны дер ... шеше ... ҚИК АҚ өз қарызгерлеріне
мерзімі өтіп ... ... ... 60 күн ... ... Осы мерзім
аяқталғанша сіздің қаражат қиындықтарыңызды шешуге мүмкіндігіңіз ... ... ... ... ... орны мен рөлі.
Қазіргі таңда азаматтардың көпшілігі жылжымайтын мүлікті сатып алу
мақсатында әр ... ... ... ... әр ... ... үшін ... бойынша әр түрлі өнімдерді ұсынады.Банктердің
бағдарламаларын стандартты ... және ... деп ... ... ... алдыңғы қатардағы банктердің
депозиттік және классикалық бағдарлаамларын салыстырмалы ... ... ... ... ... |БанкТуранАлем ... ... ... |Классикалық ... |
| | ... ... ... ... |15% |15% |15% ... ... |7% |13% |4% ... мерзімі |20жылға дейін |20 ... ... ... ... ... ... ақша ... ұйымдастыру |Қолма-қол ақшаны |
| ... ... ... ... ... үшін ... |
| |1,1% |1%. ... ... 10% |
| | |алу үшін ... | |
| | ... 1% | ... ... ...... ... |Жылжымайтын мүлік,|
| |0,35% өмір – 0,32% ... – 0,73% Өмір ... |
| ... – 0,3% |1 ... – 0,3% | ... ету |Сатып алынатын ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... | ... ... ... | ... ... | ... |Талап етілмейді ... ... ... ... |
| | ... | ... |6 ай, 3000тг ... жоқ, |6 ай, айыппұл ... | ... 1,5 ... |
| ... ... ... ... ... ... ... пәтердің қалдық құны бойынша беріледі.Сыйқаы ай сайын берілген сомаға
есептеліп отырады. ... бұл ... ... табысты толық немесе
жартылай талап етеді. Келесі құжаттарды ұсынуды қажет етеді: жұмыс орнынан
ақпараттық анықтама, ... ... ... ... ... ... өздерінің табыстарын құжатты түрде дәлелдей ... ... ... бұл категорияларына табысты талап етпейтін депозиттік
бағдарламалар енгізілді. Депозиттік бағдарлама ... ... ... ... ... ... аударылады.Банк пәтерді сатып алуға барлық
соманы береді. Пайыз барлық сома мен депозиттерді қоса алғанда әр ай ... ... ... ... ... мерзімі және қарыз алушының
өзіндік қаражаттарының мөлшеріне ... ... ... бір ...... ... ... және табыстың
құжатталуы талап етілмейді.
Келесі кестеден ҚР ... ... ... ... ... ... ... - Банктердің ипотекалық бағдарламалары.
|Бағдарлама атауы |Мақсатты ... ... ... ... |
| ... | ... ... | |
| | | | ... | ... ... | ... ... ... |37-84 |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... | ... ... |14-15% |240ай |
|Молодежный | ... ... |10% |360ай ... | ... ... ... |180ай ... банкі ... ... үй | ... ... |11,5% |20 ... |
|құрылысын сатып алу | ... ... | ... |
| | ... ... | | |
| | | ... ... | ... Lights | |Теңге,АҚШ ... |7% | |
| | ... ... | | |
| | ... |15%-нан | | |
| | | ... ... | ... жатқан | ... ... |11,5% |20 ... ... ... | ... ... | |дейін |
|сатып алу. | ... ... | | |
| | | ... ... | ... ... | ... | |12,5% |20 ... ... | ... | | ... |
| | ... | | | ... үй-жайды | |Теңге,АҚШ ... |12,5% |180 айға ... және | ... ... | ... ... | ... |15%-нан | | |
| | | ... ... | ... ... үйді ... ... ... АҚШ |Несие |13% ... ... ... |доллары |сомасының | ... ... | | ... кем | | |
| | | ... | | ... |Жеке ... АҚШ ... |4,5% ... |
| ... ... | | | ... ... ... ... АҚШ |Жоқ |17-18% ... |
| ... |доллары | | ... ... ... ... АҚШ ... |16% ... |
| ... ... | | ... ... ... ... |Теңге, АҚШ | |24% ... ... ... ... | | ... ... ... |Теңге, АҚШ |0%-дан |12-16% ... ... ... ... ... | | ... ... ... ... АҚШ |20% ... ... |
|(“Гарантия”депозитін |тұлғалар |доллары | | ... ... алу ... | | | | | ... ... ... |Теңге, АҚШ |30% |6,5% ... ... ... ... | | ... ... | | | | | ... таңда ипотекалық несиенің дамуына үлес қосатын банктердің саны – ... ... ал ... коипаниялардың саны 2001 жылы – 2 болса, 2003-2004-
2005жылдары –2 болып, 2006жылы –7-ге ... ... және ... ... ... және ... ... сүйенсек, 2005 жылдың 1 қазанында жылжымайтын мүлікті кепілге
қойып берілетін несиенің үлесі жиынтық ... ... 1/3 –ін ... ішінде жеке тұлғалардың пәтер сатып алуына берілетін несиелер – 37,1%-
ды құрады. 2005жылы бұл ... ... 44%-ға (ал 2004 ... өсті.
Келесі мәліметтердің негізінде ҚР-ның ЕДБ-нің халыққа беретін
несиелеріне тоқталғым келеді.
2 кесте - ҚР ... ... ... |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... несиелер |2624 |7632 |29509 |99366 |220504 ... ... ... |1517 |6728 |11439 |45181 ... | | | | | ... ... |35 |39 |347 |305 |105 ... мерзімді |1059 |1479 |6381 |11135 |45076 ... ... |1530 |6114 |22782 |87927 |175323 ... ... |121 |142 |91 |290 |198 ... ... |1409 |5972 |22691 |87637 |175125 ... келесі кестеге назар аударатын болсақ,қазіргі таңдағы Қазақстанның
ипотекасының дамуын көре аламыз. ... ... ... ... ... ЕДБ мен ... ... компаниялар, сондай-ақ, тұрғын үй
кешендері маңызды орын алады.
3 кесте - Ипотеканы ... ... ... |Құрылысшы |Көшесі |1кв м. ... ... | | ... | ... Villa” ... |КендалаСтройИнвест| | |2007 ... ... ... | | | ... |
| | | | |2008 ... ... ... Строй” ЖАҚ| | ... ... ... | | | | ... үй | | | |2007 ... ... | | | ... |
| ... ... ЖАҚ| | | ... Tower” ... | ... А |Розыбакиев | |2008 жылдың 2 ... ... | | | ... |
| | ... ... ... Бес ... ... АҚ | |D |2007 ... 4 ... | | | ... ... ... үй|Alwin Group |Фурманов ... ... 3 ... | | |D ... ... тұрғын үй |Серт АҚ | ... ... 3 ... | | |D ... ... ... |“Элистрой” | ... ... 4 ... кешені ... | |SD ... |
| ... | | | ... ... | ... ... |
| | | |KZ ... ... ... ... жылдың 4 |
| ... | |KZ ... ... ... |АлатауЖилСтрой | ... ... 3 ... | | |KZ ... ... ... үй |СитиКZстрой ЖАҚ |Бөгенбай |260000,00|2008 жылдың 4 ... | ... |KZ ... ... долина” |КазКИиР | ... ... 2 ... үй ... | | |KZ ... ... сад” |“Құрылыс Коммерц” | ... ... 1 ... үй ... |ЖАҚ | |KZ ... |
|“ Жетісу” тұрғын үй ... LTD ... ... ... 2 ... | | |KZ ... ... тұрғын үй |“Корпорация ВЕК” | ... ... ... |ЖАҚ | |KZ ... ... ... ... үй |“Корпорация ВЕК” | ... ... 4 ... |ЖАҚ | |KZ ... |
Қаржы нарығын және ... ... және ... ... ... 2005 жылы 1 ... жылжымайтын мүлікті кепілге
қойып, берілетін ипотеканың үлесі жиынтық несиелік ... ... ... ... жеке ... пәтер сатып алуына берілетін несиелер
37,1% құрайды. 2005 жылы бұл ... ... 44%-ға ( ал 2004 жылы – ... Жеке тұлғалардың пәтер сатып алуына берілетін несиелер көлемінің
жылдық өсімі 2003 жылы – 3,8 рет, 2004 жылы – 2,6 рет, ал 2005 жылы – ... ... ... ... жылы 8 қазандағы ақпараттарға сүйенсек, ҚР-да заңды және ... ... ... ... ... ... 11,8 % ... яғни,
757,7 ... ... ... ... ... (75%-н) ... ... банкі”АҚ, “БанкТуранАлем” АҚ, “Казкомерцбанк” АҚ және “АТФ Банк” АҚ
берді.
Аймақтық ерекшеліктерге ... ... ... ... ... (15,3%) ... (7,1%), ... облысында
(5,9%),Оңтүстік Қазақстан облысында (5,3%) және Ақтөбеде (6,7%) берілді.
Ипотекалық компанияның заңды және жеке тұлғаларға берген ... ... 2004 жылы - 7% ... 2005 жылы - 7,9% ... жылы ... ... 12,6 млрд.теңге көлемінде 4,5мың
ипотекалық несиелер берілді.Оның ішінде ҚИК 5,9 млрд тг ... 2,5 ... ... ... ... ету ... ... алды.
2003 жылдың отрасынан бастап ипотекалық несиенің көлемінің өсу
динамикасы байқалды. 2003 жылы ... ... ... – 100 мың $,
2004 жылы – 350 мың $, 2005 жылы – 1 млрд $, 2006 жылы – ... 24мың ... Ал ... ... жылдан-жылға төмендеуі байқалды. Пайыздық
мөлшерлеме 2001 жылы – 21-22 %, 2002 жылы – 17-18 %,2004 жылы – 14-15 ... жылы – 13 %, 2006 жылы – 13 %-ды ... жылы ... ... жиынтық активтер сомасы 117,3 млрд тг-ні,
жиынтық ... – 91,6 млрд ... ... ... ... ... ... капитал мөлшері – 25,7 млрд тг-ге жеткен.Ұйымның
несиелік портфелі – 95,1 млрд тг-ні құрады, бұл ... ... ... 2,6 % -ке өскен. ҚИК-ның жиынтық несиелік портфель құрылымы:
95,1 % – ... 4,7 %– ... 0,2 % – ... ... ... Дәл
осы кезде республиканың қаржы нарығында 8 ипотекалық компания, ... ... ... 12 ... ... ... жылы 1 ... мәліметтерге сүйенсек, ҚИК-ның ... ... – 98,7 млрд ... ... ... ... ... млрд тг-ге, яғни, 3,8 %-ға артты. ҚИК-ның жиынтық активтер ... ... млрд ... ал ... ... – 96,2 млрд тг-ні, меншікті
акпитал мөлшері – 26 млрд ... ... ... ... несиелік
портфелінің құрылымы 93,5 % - ... 6,3 % – ... 0,2 %– ... ... ... ... осы ... республиканың қаржы нарығында
10 ипотекалық компания, банктік операцияларды жүзеге асыратын 15 ... ... ... мен ... ... және ... ... сүйенсек, ҚИК-ның несие портфелінің көлемі – 107,9 млрд тг-ні
құрады. Оның өзі 2007 жылы 1 ... ... 3,5 млрд ... ... 2007 жылы 1 ... ... ... несиелік портфель
құрылымын 9,2 % - стандартты, 7,8 % - күмәнді және 0,2 % - ... ... 2007 жылы 1 ... ... ... ... 93,8 % - стандартты,
6 % - күмәнді, 0,2 % - ... ... ... жылғы 1 ақпандағы мәліметтерге сүйенсек, республиканың қаржы
нарығында 10 ... ... ... ... жүзеге асыратын
16 ұйымдар қызмет етті.
ІІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ИПОТЕКАЛЫҚ
НЕСИЕЛЕНДІРУ ЖҮЙЕСІНІҢ БАСЫМДЫҚТАРЫ
3.2.Қазақстандағы ипотекалық ... ... ... мерзімді ипотекалық несиелендіру мәселесін шешудің ... ... ... ... біріншіден, нарық механизмінің дамуына
шарттар құру, екіншіден, ... ... тыс ... ... оны несие-қаржы саласына бағыттау.
ҚИК-ның қызметі барысында қолданылып жатқан ... ... ... ... Оның өзі ... ... ... негізгі жағдайы елімізде ипотекалық енсиелеу жүйесіне ену
қиын болғанда құрылды. Бұл жүйені ... ... ... ... елге ... ... мемлекеттік тіркеуден өткізу жүйесінің
жетілмеуі, тіркеуден өткізу төлемдерінің ... ... оның өзі ... алу ... ... ... үйді ... несиеге алатын
азаматтарға салықтық жеңілдіктердің болмауы т.с.с. Осыған байланысты ҚРҰБ
ҚР-ның заң жобасына өзгертулер мен ... ... ... ... Бұл заңның ... ... ... үйді ... ... ... ... бірі – ипотекалық несиелеу саласына қаражаттарды
тарту болып табылады. Бұл ... шешу ... ... тұрғын үйді
несиелеу жүйесін дамытуға болады. Бұл ... ішкі ... ... көзі – ... тұрғын үйді ипотекалық несиелендірудің құқықтық
талаптарымен қамтамасыз етілген ипотекалық ... ... ... ... ... қоры және сақтандыру компаниялары –
еліміздің отандық институционалдық инвесторы ... ... ... ипотекалық несиелендірудің интенсивті дамуына
ұзақ уақыт бойы кедергі болған ...... ... ... ұзақ болмауы (3-5 жыл). Оған әсер еткен ... – бұл ... ... ... ... ... емес ... жүзеге
асыратын институттар болды. Банктердің міндеттемелерінің ... ... және орта ... міндеттемелер құрағандықтан, банктер соған сәйкес
ипотекалық несиелеу мерзімін айқындады. Мұның өзі қарызгердің ... ... ... ... ... туғызды және потенциалды қарызгерлердің
санын азайтады.
Қазіргі таңда ... ... ... көп ... ... ... Сонымен
қатар, нарықта қаржы құралдарының жетіспеушілігі байқалады. Мемлекетімізде
республикалық бюджеттің құрылуы ... ... ... және олардың
құнын төмендетуге мүмкіндік берді. Сондықтан да ипотекалық облигациялардың
шығарылуы ипотекалық тұрғын үйді ... ... ... тез өсуіне
алып келеді. Егерде облигациялар бойынша табыс нарықтық бағадан ... онда ... ... ... орнықтырмау тәуелділігі артады.
Сонымен, әлемдік тәжірибеге сүйене отырып, елдегі ипотекалық бағалы
қағаздарды шығару ... ... ... ... ... ... ... ететін шаралар жасау керек. Мысалы, банк үшін ... ... ... компаниялары үшін - зейнетақы
қорларына резервтерді құру, активтерді орналастыру ... беру ... ... ипотекалық облигацияларды шығару және тіркеуді жеңілдету,
эмиссиялау барысында алымдар мен баждарды төлеу ... ... ... ... ... тобының ықпалымен “агенттік бағалы қағаз” ... ... ... ... ... ету ... ... бағалы қағаз – бұл ... ... ... ... шығаратын бағалы қағазы. Бұл ... ... салу ... және ... Репо операцияларын жүргізуде арнайы
жеңілдіктерге ие.
Сонымен қатар, несиелендіру көлемін ұлғайту арқылы ... ... ... ... ... сыйақы ставкасын төмендетуге болады.
Осымен байланысты тартылған ресурстардың құнын ... ... ... тұрғындарды несиелендіруге бағыттау үшін заңдар мен заң актілеріне
бірқатар өзгерістер мен толықтырулар енгізуді ... ... ... ... ... ... ... мыналар жатады:
- Салық жүйесі. Мәселен, ипотекалық бағалы ... ... ... ... салық салу бөлімі – халықты несиелендірудің бағасын
анықтайтын маңызды элементі болып табылады.
- Ипотекалық несиелеу арқылы ... үйді ... алу ... ... ... қымбаттығы және ұзаққа созылуы.
Бұл мәселелерді шешу ипотекалық несиелеу ... ... ... береді. Ипотекалық несиелендірумен халықты қамтамасыз ету көлемін
арттыру үшін ипотекалық несиелерді сақтандыру жүйесін құру ... ... ҚРҰБ ... ... қызметін құқықтық-нормативтік
қамтамасыз ету ... ... ... ... ол ... басты
қатысушысы – ҚРҰБ болып табылады.
Ипотекалық несие – бұл ... өнім ... оған ... ... ... қолы ... ... қатар, тұрғын үйге мұқтаж табысы
төмен азаматтар да ... қол ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін несие-жинақтау жүйесін құруды қарастыратын
“Тұрғын үй құрылыстық жинақтар туралы” заң ... ... ... ... ... ... ... негізде олардың тұрғын үй
құрылыс ... ... ... ... ұсынды.Мемлекетте әр жылдың
соңында салымшылардың жинақтарына сыйақы төлейді. ... ... оған ... ... ... өзін қоса ... ... бюджеттен берілетін сыйақы мөлшері 20%-дан аспауы керек. ... ... ... біз болашаққа болжам жасай аламыз. Жүйені енгізу ... ... ... үй ... ... ... 32,6 млрд ... яғни,
ЖІӨ-нің 17%-і, бюджетке түскен салықтар – 7,8 млрд теңге, мемлекеттің таза
табысы жоба ... 2,9 млрд ... ... ... үй ... ары ... ... негізгі қаржыландыру
көздері көрсетілген.
1 - сурет Тұрғын үйді қаржыландырудың ... ... ... және ... ... тұрғын үй құрылысына
бағыттайды. ... үй ... ... ... ... ... қаржылық ұйымдардан (ЕДБ немесе несиелік
операцияларды жүзеге асыратын ұйым) ... ... ... болып – ЕДБ
немесе несиелік операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысын қаржыландыруға
бағыттауы мүмкін. Тартылған қаражат көздеріне мыналар жатады:
- ЕДБ немесе несиелік операцияларды жүзеге асыратын ұйымдардың несиелері;
- Мемлекеттік емес және ... ... ... үшін тартылған
қаражаттар.
Қаржылық операциялардың тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың басым көзі
– мемлекеттік емес және ... ... ... ... ... салыстырғанда бұл қаржылық ... бар. ... олар ұзақ ... және ... ... ставкасымен
тартылады.
Тұрғын үй құрылысын қаржыландыратын маңызды қатысушылардың бірі –
мемлекет болып ... ... ... ... ... үй ... тұрғын үй нарығының инфрақұрылымын дамытуға маңызды шаралар
жасайды. Тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың негізгі көздерінің бірі ... ... ... табылады. Бюджеттік қаражаттар ... ... ... ... ... ... ... тендер негізінде анықталады, ол тұрғын үйді ... мен ... ... ... ... ... ... үй құрылысына бағыттады. Бұл жүйеге жанама қатысатын ... ... ... ... ... тәуекелді төмендету, тұрғын үй
құрылысына бағытталатын қаражаттардың көлемін ... ... ... ... ұлғайтады.
Тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың тағы бір көзі – халыққа тұрғын үй
ді сатып алу үшін ... ... ... ... ... ... адресті мақсатты дотациялар көп балалы отбасыларға, халықтың
әлеуметтік қамтамасыз ... ... ... ... ... елді ... ... азаматтарға беріледі.Осының
нәтижесінде қаржыландырудың мемлекеттік емес негізгі формалары дамиды:
1. Қаржылық ұйымдармен несиелендіру;
2. Үлестік ... және үйді ... ... ... өз ... ... үй алуына қажетті несиені ұсыну.
Ипотекалық несиелендірудің жетілдіру ... ... ... ... ... ... саласындағы
бәсекелестіктің дамуы. Банктер арасындағы бәсекелестік ... ... ... соғұрлым олар сыйақы ставкасын төмендетеді.
2. Ипотекалық несиелендірудің төмендеуі – бұл ... ... ... өзінің табысын, жұмыс орнын көрсететін құжатарының сапалылығы
мен анықтылығында. Банк тарапынан сенімгерлік болғандықтан, несиелеу
шарттары да жұмсақ болады.
3. Банктерге ҚР ... ... және ... пайыздық ставкасының
арасындағы айырмашылығының орнын толтыру жүйесін енгізу.
4. Банктің мемлекеттік қызметкерлерге, ... ... ішкі ... ... ... сатып алуға берген қаражаттарын
қайтарып алуын кепілдендіретін бағдарлама дайындау. Қазіргі ... осы ... ... тобы ... үй ... алу мәселесі өте
қиын болып отыр. Бұл жағдайда банктер халықтың бұл тобын несиелендіру
үшін Үкімет ... ... ... ... ... ... берушісі
және әлеуметтік құндылықтарын кепілдендіруші болғандықтан, ол ұзақ
уақыт бойы ... ... ... ... ... ғана банктер
бұл топқа несие бере алады.
Екінші ретті нарықтың дамуы банктерге бос ... ... ... Несие бойынша пайыздық мөлшерлеменің ... ... ... мақсатында мемлекеттік қорларды құру маңызды болып
табылады.
1). Ең ...... беру ... ... керек.
2). Тұрғын үйдің нарықтық бағасын тек тұтыну сапасына қарай емес, сонымен
қатар, қарыз алушының ... ... ... ету және ... ... ... ... эксплуатациясына кететін шығындары
негізінде бағалау әдістемесін жетілдіру.
3).Сенімді құқықтық-нормативтік базаны ... ... ... ... Инвесторге ипотекалық несиелеу бойынша салық жеңілдіктерін ... ... ... жүйесін өзгерту.
Тұрғын үй ипотекалық несиелендіру жүйесінің болашақтағы дамуы ... ... ... ... ... ... үй ... және ипотекалық несиелендірудің қатысушыларының өзара
ықпал ететін механизмін құру. ... ... емес ... ... ... ... құру.
- Тұрғын үй ипотекалық несиелендіру нарығының барлық қатысушыларының
белсенділігін арттыруға бағытталған ... ... ... ... Қала ... ... ... жетілдіру және қажетті
жағдайда көмек көрсетеді.
- Қалалық ипотекалық несиелеу жүйесімен басқа ... ... ... ықпал ететін механизмін құру және бірлесіп бағдарлама
құру.
- ... ... ... ... ... ... даярлау.
Ипотекалық ұзақ мерзімді тұрғын үй ді несиелендіру ... ... және оның ... шараларынсыз, яғни, ипотекалық ... ... ... төмендету және несиені жабу мерзімі ұлғайту шараларынсыз
жүзеге аспайды.Бұл үшін мыналарды жүзеге асыру керек:
1).Ипотекалық ... үй ... ... ... бойынша Үкіметтік
комиссия құру.
2).ҚР-дағы тұрғын үй ипотекалық несиелендіру жүйесін мемлекеттік ... ... ... ҚР ... ... және ... ... Қазақстандық биржаның және жылжымайтын ... ... ... ... және ... жөніндегі нормативтік және басқа да құжаттар
пакетін даярлау.
4). Ипотекалық нарық субьектісіне салықтық жеңілдіктерді беру ... ... ... үйді несиелендіру жүйесіне құқықтық-нормативтік
актілерді даярлау. Әсіресе, ... және ... ... ... ... ... актілерді даярлау.
6). ҚРҰБ-мен бірлесіп банктердің және несиелік ұйымдардың ... ... ... ету ... қатысты мақсатты
жүргізу.Банктерді қадағалау, ... және ... есеп ... ... ... ... бойынша экономикалық нормативтерді
белгілеу, сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... “Салық салынатын табыстан ипотекалық несие бойынша төлемдер сомасын
алып тастау” туралы ҚР-ның салық заңына ... ... Бұл ... ... ... болса да қарыз алушының ауыртпашылығын азайтуға
мүмкіндік ... ... ... ...... ұзақ мерзімге және жоғары
емес қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... үшін экономикада тұрақтылық
жоғары, қарыздар азайып, жалақы жоғары, өндіріс тиімді т.с.с. болуы керек.
Яғни, орта ... өсуі ... ... ... стандартына алып
келеді.
Көптеген жетістіктерге қарамастан ҚИК Президент әкімшілігінен, Премьер-
Министр ... ... ... ... төмендету
мүмкіндіктерін қарастыру жөнінде ұсыныстар әзірлеуге ұдайы тапсырма беріп
тұрады.Ипотекалық несиелерді қолжетімді ету, сонымен қатар ... ...... басты мақсаты болып табылады.Бұған бұл ... ... ... күрт төмендету арқылы қол жеткізуге болады деп ойлаймын.
Біздің ... ... ... ... елдерінің, АҚШ-тың
ипотекалық несиелендіру тәжірибесімен танысып, ең жоғары деңгейдегі банктік
технологияларды зерттеп ... ... ... ҚИК құрамында арнайы
құрылымдық бөлім – ақпараттық жұмыс орталығы (АЖО) құрылды. АЖО қызметінде
осы заманғы компютерлік бағдарламалар мен ... ... ... Бұл ... ипотекалық несиелер бойынша ... ... ... және ... ... шығындарды едәуір азайтуға жәрдемдеседі.
Енді өндіріспен салыстырсақ, АЖО ... банк ... ... саласындағы мануфактуралық тәсілдемеден жаппай өндіріске
көшуге, ипотекалық несиелендірудің құрылымы мен технологиясы деңгейін ХХІ
ғасырдың ... ... ... ... ... ... ( клиенттердің төлемқабілеттілігі мен кепілдерін бағалау жүйесі)
еңбекті көп ... ... әрі ... ... халықтың несиелік
қызметке сұранысының жедел мониторингі несиелік тәуекелді басқару, ... ... ... ... ... ... ... болады. Осының бәрі айналып келгенде халыққа арналған
несиелер бойынша түпкілікті пайыздық мөлшерлемені едәуір төмендетуге ықпал
етеді. Бұған ... де жаңа ... ... ... сүйене
отырып ипотекалық несиелендіру жүйесін одан әрі ... ... ... ... және дер кезінде құрылатындығына сенемін.
Қазір байқалып отырған нарықтық және ... ... ... ... орталығы ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ету ... ... ... жүзеге
асыруға тікелей атсалысатын болады.
3.2 Ипотекалық несиелендірудің әлемдік тәжірибесі.
Ипотекалық несиелендіру жүйесін ұйымдастыруға деген әр ... ... ... ... ... нарығын ұйымдастырудағы
негізгі айырмашылық – ипотекалық несиені беру үшін ресурстарды тартудың әр
түрлі механизмінің құрылуынан ... ... ... жүйесін құру жөнінде әр түрлі пікірлер айтады.Бірақ та олар
тұрғын үй ипотекалық несиесінің ұлттық ... ... ... ... ... ... қолдану керек екендігін ... ... ... ... және жеке ... ... салымдары және талап
етуге дейінгі шоттары ... ... ... ... алушыға
ипотекалық несиелерді беруді қаржыландырады.Ал кейбір мамандар екінші
реттік нарықты құру қажет ... ... бұл ... негізгі
мақсаты – банктің беретін ипотекалық несиелерін сатып алу ... ... ... ... ... ... үй ... жинақтар немесе екінші реттік нарық
институттары жүйесінің қайсысы Қазақстан дамуына тән? ... ... ... ... ... ... ... етудің американдық үлгісі екінші реттік нарыққа
жүгінеді.АҚШ-та бұл жүйе үш ... ... ... ... және оның
негізгі мақсаты – банктің ипотекалық несиесін сатып алу және ... ... ... ... ... жүйе 1938ж. ... Fannie Mae ... құру арқылы жүзеге
асырылды.Бұл халықтың әлсіз қамтамасыз етілген тобына арналған бюджеттік
қаражаттарға ... ... ... ... ... ... ... 1968ж Fannie Mae екі құрылымға жіктелді: Ginnie Mae –
мемлекеттік мәртебеге ие және Fannie Mae, ... ... Freddie ... ... ... ... Freddie Mae және ... олар тұрғын үйдің орташа бағасының 40%-нан несиені сатып алуға
рұқсат ... екі ... ... ... ... ие және ... млрд $-ға дейінгі соманы қарыз алуға кепілді мүмкіндігі ... ... ... ... ... табыс және американдық
қазынашылық бағалы қағаздар бойынша табыс ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерлемені минимизациялаудың
американдық үлгісі келесі тізбекпен жүргізіледі.Банк қарыз алушыға
ипотекалық ... ... ... ... ... ... бір мерзімге дейін ай
сайын банкке тұрақты соманы аударып отырады.Қарыз алушының бұл міндеттемесі
сатып алатын тұрғын үйімен кепілдендіріледі.
Банк ... ... ... сату ... қамтамасыз ету бойынша
міндеттемесін қоса береді. Айлық төлемдерді, яғни, ... ... өзі ... күн ... ... және 60 ... жарамды болады.Осылайша банк клиентімен келісім жүргізе отырып, оған
несие ... ... ... ... ... және ... ... 60 күн ішінде клиентті және тұрғын үйді ... ... ал ... ... берген қаражаттарының орнын
толтырады.Яғни, банк ары қарай делдал ретінде қарыз алушының ... ... ... бір ... алып ... мөлшерлемесі не арқылы анықталады? ... ... ... ... ... көзі – ... болады және
соған сәйкес ипотекалық несие бойынша пайызды мемлекет белгілейді.
1970ж бастап Ginnie Mae ... рет ... ... несиемен
қамтамасыз етілген бағалы қағаздарын шығарғанда жағдай өзгерді. АҚШ-та
үшінші реттік ипотекалық ... ... ... ... агенттер коммерциялық
банктерден ипотекалық несиелерді сатып лау ... ... ... ... ... жаңа ... ... шығарады.Бағалы қағаздардың
ішіндегі кең тараған түрі – ... ... ... етілген MBS. MBS
бойынша төлемдер көзі болып қарыз ... ... ... ... ... Бірақ, MBS бойынша төлемдер кепілмен емес, агенттіктің
құрылымымен қамтамасыз етілген.Агенттік MBS-ні қор нарығына ... ... ... ... ... сату арқылы делдал қызметін атқарады.
Осылайша, агенттіктің ипотекалық несиелерді ... алу ... ... ... ... ... табыстық пайыздарына тәуелді
болады.Бұл бағалы қағаздар бойынша мөлшерлемелері ФФФ сенімділігінің жоғары
мәртебесіне ие ұйымдардың қарыздық міндеттемесі ... ... ... бойынша мөлшерлеменің төмендігі жылжымайтын мүлікпен
қамтамасыз етілуіне байланысты.
Инвестордың MBS ... ... ... келісулерінің басты себебі
– бұл бағалы қағаз қарыз алушысының міндеттемесімен емес, агенттіктің
міндеттемесімен ... ... ... ... ... ... ... агенттік инвесторлар алдындағы міндеттемесін
бюджет арқылы орындайды деп ... ... үлгі ... ... ... төмен
мөлшерлемелері бюджетті, яғни, салық төлеушілерді қамтамасыз етеді.АҚШ-та
бұны бәрі жақсы түсінеді, сондықтан да тұрғын үй ... ... ... арзан несиені пайдалануына шек қояды.Сондықтан да агенттікпен сатып
алынатын несиенің максималды ... шек ... ... ... 20% лимиттен асады.Бұл несиелер агенттікке қол жетімсіз
және олардың мөлшерлемелері айтарлықтай жоғары.
Ипотекалық несиелендірудің ... ... ... ұзақ ... ресурстармен қамтамасыз етудің немістік
жүйесінің жабық ипотекалық ... ... құру ... ... ... жинақтық ипотекалық несие мекемелерін – құрылыс жинақ
кассаларының маңында құрылады.
Кассалар ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері бар, себебі олар қаражаттарды нарықтық
мөлшерлемеден ... ... ... ... ... мен ... ... болып касса мүшелері табылады. Салымдардың
төмен табыстылығы - төмен мөлшерлеме бойынша ипотекалық несиені алу құқығы
үшін төлем болып ... ... ... ... ... ... Жинақтық ипотекалық мекемелер
әлемнің көптеген елде ... ... бұл ... Caissed ... деп ... ... ... қоғамдар, АҚШ-та –несиелік-
жинақтық ассоциациялар және өзара жинақтық банктер деп аталады.
Касса арқылы ықпал ету екі ... ... ... ... ... кезеңі.Алғашқыда салымшы-касса мүшесі келісімге отырады.Бұл
келісім бойынша ол ... ... ... ... ... ... ... табыс алуға міндеттеме алады.Айлық төлемдер сомасы мен
жинақтау ... ол ... ... ... ... өз кезеңінде жинақтау мерзімі аяқталған соң төмен мөлшерлеме
бойынша ипотекалық несиені салымшыға ... ... ... ... ... жылдар бойы тұрақты түрде қаражаттарды 3 %-жылына
тартып,5% бойынша ипотекалық несиелерді береді.
Несиелеу кезеңі касса ... үй ... ... ... ... ... ... басталады. Касса мүшесі өзі жинақтаған
қаражаттарды және несиені алып, оған ... ... ... ... кейін ол үйді
кепілге қойып, несие бастайды.
Келісім шарттары мерзімі мен сомасы бойынша кассаның ... ... ... ... ... ... ... минимальді мерзімі және шарттары деген түсініктер
енгізіледі.Яғни, жинақтар мөлшері бағаланатын ... ... ... ... ... тең бөліктен ендіруге байланысты.
Бұл жүйенің негізгі қасиеті – оның толық анықтылығы болып табылады.
Германияның құрылыстық-жинақтық кассалар ... ... ... бұл ... ... ипотекалық несиелерді беруден басқа активті операцияларды
орындайды.Басқа коммерциялық банктердің салымшыларына қарағанда бұл жүйенің
салымшылары өздерінің ... кім және ... ... мүшесі дефолт жағдайда сотпен және басқа да касса
мүшелерімен ақылдасады.
Бұл ... ...... қарыз алушының төлемқабілетінің
құжатталуын талап етеді.Іс жүзінде егер құжат бойынша азамат айына 200 ... ... ... 500$ банкке салса, онда ол болашақта да осыны істей
алады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Еліміз ... ... ... ... ... мықтап көңіл
бөлінген мәселенің бірі – банк жүйесінің жұмысы болды. Алғашқы ... ... ... мен ... қызмет көрсетіп, соларға қысқа
мерзімді несиелер беріп келді. Бірте-бірте әр ... ... ... ... жеке ... салымдары көбейе түсті. Сонымен бірге
көптеген несие алушы жеке ... ... ... ... ... көптеген несие алушы заңды тұлғалардың онша жақсы емес ... да ... үшін ... ... жоқ. Сол ... банктер соңғы
жылдары жеке тұлғаларға көбірек көңіл аударатын болды.
Ұлттық Банк тарапынан ЕДБ-ге ... ... ... саны азайғанымен, олардың таза активтері жылдам қарқынмен өсуде.
Сөйтіп, жеке тұлғаларға дәстүрлі банк ... ... ... беруге жол
ашты. Бұл арада айтпағымыз – ипотекалық несие болып отыр.
Ипотекалық ... ... ... үй мәселесін шешу еліміз тұрғындардың
басым ... ... ... Осыған орай депутаттар өз
тараптарынан шыққандары белгілі.
Негізінен ... ... ... ... тарапынан қолдау білдіру
үшін Парламентке “Тұрғын үй құрылысына байланысты ... заң ... мен ... енгізу туралы” заң жобасын ... ... ... үш ... ... өзгерістер енгізу жоспарланғанды. Атап
айтқанда, олар “Жеке тұрғын үй құрылысы туралы” және ... ... және ... қала ... туралы”, сонымен қатар,
”Мемлекеттік сатып алу туралы” Заңдарға ... ... ... ... Осы ... келгенде, депутаттар мен Үкімет мүшелері
арасында қайшылықтар туындады. Оның ... ... ... ... келіп
тірелгені аян. Өйткені депутаттар ұсынған нормада жаңа ... ... ... инженерлік желілерді, су құбырларын,
электроэнергиясына, канализация және ... ... ету ... ... ... ... ... шешу керек делінген. Ал
Үкіметтік нұсқада бұл мәселе ... ... ... ... ... монополистердің мойнына артылады деп келтірілген. Ал ... ... ... тарифті көтеру арқылы шешеді. Осындай
келеңсіздікті ... үшін ... заң ... бұл ... ... еншісіне бекітіп беру керек деп есептейді.
Ипотекамен пәтер сатып алу көптеген қазақстандықтар үшін әлі де ... ... ... ... Ал ... осындай жолмен сатып алғандар
қарыздарын үстемесімен қосып төлер кезде ... ... ... ипотека кімдер үшін арналған деген заңды сұрақ туындайды.
Қалай десек те ... ... ... сатып алу көптеген елдерде, соның
ішінде ТМД елдерінде де ... ... ... ... ... бастады. Әйтсе де ол халықтың басым бөлігіне қол жетпес арман
іспетті.
Кейбір ... ... ... ... несиені қайтару қарыздың
көлемі екі есеге дейін өсіп кетеді. Олай болса, біздің ... ... жүйе ... ... ... депутаттар зейнетақы қорларында
жатқан қаржыларды осы мақсатқа жұмсау керектігін көтеріп жүр. Екіншіден,
Ұлттық Банк ... ... ЖАҚ ... ... ... ұйымдардан ипотекалық
неиселердің қайтару ... ... ала ... Бұл өз ... ... айрылып қалмауына аз да болса демеу болары анық.
Статистика ... ... ... бағаның өсуіне
бірқатар факторлар әсер еткен. Атап айтқанда, технологиялық ... ... ал ... ...... ... ... қатар,
болаттан жасалған конструкцияларға баға 8,1%-ға жоғарлады. Мұнымен қоса
бірқатар құрылысқа қажетті материалдардың ... да ... ... ... 7,2%-ға, құм және астест цемент 6,5%-ға, силикатты
кірпіш пен линолеум 3,2%-3,4%-ға, керамикалық плита 3%-ға және ... 2%-ға ... ... бәрі ... бағасына әсер тепей қоймасы белгілі. Соған
қарамастан ұсыныстан ... ... ... немен түсіндіруге
болады?
Жалпы, ипотека баршаға ... ... ... ... да ... ... айтып өткеніміздей, ипотекалық несие алуға тек тұрақты ... бар, ... тек ... ... ... ... ... нар тәуекел ете алады. Ал “ертеңгі күніміз не ... деп ... ... ... ... ... әзер тауып жүрген азаматтарға ипотека
түсіне де кірмейді.
Бұл ипотекалық несиенің басқа несие түрлерімен ... ... бар ... байланысты. Атап айтқанда, ипотекалық несие
екі жақтың да ... ... ... ... ... ... ұзақ
мерзімге ала отырып, кепілге қойылған жылжымайтын мүлікті,яғни, тұрғын ... ... ... ... Ал ... ... болса, берілген несиенің
орнын толтырудың қай жағынан да ұтылыссыз нұсқасына ие болады.
Ипотекалық несиеудің ... ...... ... ... ... еркін нарықта дайын тұрғын үй сатып ... ... ... ... ... – бұл банктің клиентке тұрғын үй сатып алуға
арнап беретін ақшалай қаржысы.
Ипотекалық несиенің ең ... ... - сіз ... ... ... бүгіннің өзінде-ақ ие боласыз да, ал ақшасын бірнеше жылға
созып, бірте-бірте төлеп ... ... ... алу үшін сатып
алынатын тұрғын үйден ... ... да бір ... ... ... ...... пәтер мәселесін шешуде әр түрлі құрылыс сегментіне
«эконом» тобынан ... ... ... есік ашады. Талдаушылар дәл осы
ипотека арқылы клиенттердің екінші реттік нарықтан ... ... ... ... және ... ... байланысты ол өте тартымды
және ... ... ... ... жүйесі біздің өмірімізге еніп, тұрақты тұтыну
сұранысын арттырды. Егер 4-5 жыл бұрын ... ... ... бір- ... ғана ... ал ... әрбір екінші азамат несиеге
өмір сүруге мүмкіндігі бар.
Банктердің ... ... ... 120 мың ... жылжымайтын мүлікке алатын несиенің жалпы көлемі 800 млрд
тг, яғни, ЖІӨ-нің 12%-ын ... ... ... ... ... ... ... бұрынғысынша жоғары 20-30% деңгейінде
болады.
Қазақстанда ипотеканың өсуінің себептері – нарықтық заңымен қамтамасыз
етілуі, сонымен ... ... ... ... қол ... ету
шарттарының болуы. Бұлардың барлығы ипотека халықты несиелендірудің тиімді
түрі және банк ... ... ... ... ... Ипотекалық
несиелерге қызығушылық халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету мәселесімен және
бұл несие түрінің сенімділігімен, ұзақ мерзімділігімен қамтамасыз ... ... ... ... ... ипотека тиімді екендігін
сезінді. Себебі, ипотекалық несие бойынша айлық төлемдер тұрғын үйді жалдау
құнымен іс ... ... ал ... ... ол ... төмен. Ипотеканы
тартымды ету үшін банктер және ипотекалық компаниялар бұл ... ... ... ... несиелендіру мерзімін ұзартады, ал
алғашқы жарна мөлшері төмендейді, жалақы мөлшеріне ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. 23.12.1995 ж. №2723 “Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы” ... заң күші бар ... ... ... үй құрылысын дамытудың 2005-2007 жылдарға ... ... ... ... ... сайты.
3. “Проблемы участия банков в ипотечного кредитования” ... ... стр ... ... ... Хабаршы 2003жыл 5(39)
5. “Проблемы развития ипотечного кредитования в ... ... и ... 3(16) 2004г стр ... ... стимулирующей составляющей ипотечного кредитования” //Қаржы-
қаражат №2 ... 34 ... “ Об ... ... ... ... ... Банки
Казахстана, 2004г №10 стр 6
8. “Қаржы ... ... ... ... ... Казахстана. 2004г
№10. стр 12.
9. “ Система ипотечного кредитования” ... ... 2004г №6 стр ... “ О ... населения в республике”. Банки Казахстана. 2004г №5
стр 32.
11. Аманұлы К “ Ең қолайлы ипотека”//Ана тілі 2004 жыл 16 ... ... Ш. “ ... – орта отбасыларға арналған бағдарлама
//Алматы ақшамы 2004 жыл 14 ...... ... ... ... в Казахстане” Банки
Казахстана. 2004г №1 стр. 42
14. “Управление рисками ... ... ... кредитования”
//Хабаршы 2004 жыл 3(43)
15. “Основные участники системы ... ... в РК” ... жыл 2(42) 90 ... ... ... система стройсбережения и перспективы ее развитие ... ... 2005/5, 73 ... ... маркетинга в сфере ипотечного кредитования” ... ... 64 ... “Ипотека игілігі”// Егемен Қазақстан 12.02.2005
19. “Ипотекалық несие” Ақша, несие, ... Ә.С. ... 148 ... ... да бір ... // Егемен Қазақстан 01.03.2006
21. “ҚИК-сы және тұрғын үй құрылысын дамытудың мемлекеттік бағдарламасы”//
Хабаршы. 2006г №1 (53) 29 бет
22. ... ... және ... ... банк жұмысы”
//Хабаршы. 2006г №3 (55) 31 ... ... ... ... ... С.Б. Ақша ... және
несие.Оқулық. 2004г 84 бет.
24. “Ипотекалық несиенің математикалық үлгісі”// Хабаршы 2005 6(52) ... ... ... ... ... ... ... // Хабаршы 2005
ж 2(48) 69 бет
26. “Государственная политика на рынке ... ... ... права Казахстана 2005/21 стр 10
27. Алдаберген Ә “ Ипотекалық несие алу жеңілдетілді” //Егемен Қазақстан
2005 жыл 3 ... ... Ж ... үй алайық” // Айқын 10.01.2005.
29. “Ипотека туралы”// Жетісу 2005жыл 12 ... ... об ... ... // Экономика и права
Казахстана 2006/19 стр.50
31. “Почему наши квартиры стали золотыми?” // Экономика и ... ... стр. ... ... и роль розничного направления в банковском бизнесе”// Қаржы-
қаражат 2006 ж №2, 34 ... ... үй де – ... ... // Егемен Қазақстан. 2006.01.06
34. “ҚИК-ның несиелік портфелі”// Каzаkhstаn Тoday ... ... ... ... ... // ... 28 июня 2006г
36. “Ипотека : почему так дорого?”// Караван 17.11.2006г
37. “Ипотека ... ... ... ... Тoday Ақпарат агенттігі. 03.01.2007г
Қосымша А
Ипотекалық компанияның несиелік портфелінің ... ... ... жж.)
Қосымша Б
ҚР-ды ипотекалық несиелердің өсу динамикасы
Көлемі мың $
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | | | |
1 ... ... ... 2006 ... ... ҚР ЕДБ-нің несиелері құрылымы 01.01.2006 млрд тг.
Қосымша Г
ҚР-ның ЕДБ-нің ипотекалық бағдарламалары.
|Ипотека атауы ... ... ... ... АҚ ... ... |10% |240 айға ... ... ... |20% |240 айға ... ... Класс |20% |180 айға ... ... АҚ ... пакеті |10% |240 айға ... ... ... |15% |240 айға ... |
| ... ... |20% |120 айға ... ... ... |30% |140 айға ... ... |20% |240 айға ... ... |20% |240 айға ... ... ... АҚ ... ... ... |10% |300 айға ... |
|Бюджетный ипотекалық несиесі |10% |240 айға ... ... |10% |300 айға ... |
|“Свободный” |30% |300 айға ... ... |10% |300 айға ... ... ... |30% |300 айға ... ... |10% |300 айға ... ... дом» |0% |300 айға ... ... предприниматель” |15% |300 айға ... ... |30% |120 айға ... ... участок” |30% |300 айға ... ... ... табыс ипотекасы |25% |180 айға ... ... ... |15% |180 айға ... ... плюс |15% |180 айға ... ... АҚ ... ... ... |30% |36 айға ... ... ... ... |5% |360 айға ... ... ипотека пакеті |35% |180 айға ... ... ... ... |25% |240 айға ... ... ... ... |10% |240 айға ... ... АҚ ... ... ... |0% |180 айға ... ... көрсетуді қажетсінбейтін |15% |240 айға ... ... | | ... ... |10% |240 айға ... ... учаскелерін сатып алу |10% |240 айға ... ... | | ... ... |240 айға ... |
|басқа қалалары) | | ... ... ... |30% |180 ... | | ... қаржыландыру көздері
Тартылған қаражаттар
Меншіктік қаражаттар
Банк несиелері
Корпорация облигациялары
Ипотекалық облигациялар
Субсидиялар, дотациялар
Мемлекеттік сақтандыру қорын құру
Бюджеттік қаржыландыру
Мемлекет
Меншіктік қаражат
Құрылысшы
Тартылған қаражат
Қаржылық оператор
Бірінші қажеттілікке несиелер – 66,8 ... ... ... - 381,5 ... ... ... 220,5 ... 3 %
93,8%
Үмітсіз
Күмәнді
Стандартты
0,2%
6%
01.01.2006
01.01,2007
95,1%
4,7%
0,21%

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы банктердің ипотекалық несиелеуі81 бет
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің ипотекалық неселеу тәжірибесі мен жетілдіру жолдары30 бет
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердегі ипотекалық несиелердің теориялық негізі78 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық кредиттеудің дамуы53 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несие жүйесінің қалыптасуы және жетілдіру жолдары76 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу85 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу жайлы40 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу нарығының қалыптасуы мен дамуы51 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу туралы61 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеудің дамуы82 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь