Экономикадағы инфляциялық процесстер

ЖОСПАР

Кiрiспе

I.ТАРАУ. Құнсызданудың теориясы.
1.1. Құнсызданудың мәнi
1.2. Құнсызданудың түрлерi

II.ТАРАУ. Экономикадағы инфляциялық процесстерi.
2.1 Құнсызданудың себебi.
2.2 Құнсызданудың өлшемi

III.ТАРАУ. Инфлияцияның шарттары
3.1. Инфляцияға қарсы шаралардың мемлекеттiк жүйесi
3.2. Сұраныс инфляциясы.Инфляция деңгейін өлшеу.
3.3. Сұраныстың құнсыздануы және шығындары

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тiзiмi
Кiрiспе

Оның көрсеткiштерi және әлеуметтiк - экономикалық зардаптар ел және бүкiләлемдiк шаруашылықтың экономикалық қауiпсiздiгiнiң бағасындағы маңызды ролiн ойнайтындығынан, құнсызданудың мәселесi экономикалық ғылымдағы маңызды орын тауып жатады. Қазiргi шарттарда бұл сұрақтың өзектiлiгi мәндi анықтаудың қажеттiлiгi, құнсыздануды даму, инфляцияға қарсы саясаттың оның ерекшелiктерi және негiзгi бағыттарының терең себептер және тетiктерi қамтамасыз етiледi.
Құнсыздану - процесс, жанында (тауарлардың нақты сөйлемiмен салыстырғанда ) шамадан тыс олардың шығарылымымен себеп қағаз айналымның саласын асыра толтырудағы ақшалай экономика.
Әрине, құнсызданудың жолағына елдi дәл тигiзудi бiр уақытта барлық болатын тауарлар қымбаттайтынды бiлдiрмейдi. Мысалы, сұраныспен нарыққа енгiзетiн және пайдаланбайтын соның iшiнде арзандайтын.
Оның себебi не және оны шеттеткен құнсыздануды мүмкiн шақырады ? Бұл сұрақтарға 20 ғасырда назар ауды. Басында құнсызданудың себебi қағаз ақшалардың барлық жерде өтуi деп санады. Әрине, бұл бекiтудегi белгiлi бiр себеп болды. Қатал бақылау астына алынған, құнсыздану ел қаржылар эмиссиясы көпшiлiгiнде жоғалмады. Экономикалық ғылым сонда тым тереңiрек зерттеулердi бастады және құнсыздануда бiрнеше себептер бар болатынын орнатты және өзiндiк құнсыздану әр түрлi болатынын ашты.
Маңызды ықпал курстық жұмыстың тақырыбын менiң таңдауыма соңғы он жылдықтың құнсыздану, реформалардың сәтсiздiгiнiң мәселесiн көрсету.
Қолданылған әдебиеттер тiзiмi

1.Е.Ф.Борисов, А.А.Петров, Ф.Ф.Экономика - М : Экономика , 1997.
2.Экономика теориясының оқулығы. Экономикалық ғылымдардың докторы, И.П.Николаева- 2000 жыл.
3.В.В.Усов. Инфлияция - Юнити 1999 .
4.Л.Н. Красавин Инфляция және антинфляция - 1993.
5. Нарықтық экономика негiздерi Б.Жүнiсов., Ұ. Мамбетов., Ұ.Байжомартов., Алматы –1994 ж.
6. Макроэкономика Фишер.
7.Жалпы экономикалық теория Шеденов
8. Саясат журналы - 2003 ж.
9.Қаржы және қаражат 1998 ж.
10.Экономикалық теорияның негiзi Е.Ф.Борисов. М : Ғылым , 1998.
        
        ЖОСПАР
Кiрiспе
I-ТАРАУ. Құнсызданудың теориясы.
1.1. Құнсызданудың мәнi
1.2. Құнсызданудың түрлерi
II-ТАРАУ. Экономикадағы инфляциялық процесстерi.
2.1 Құнсызданудың себебi.
2.2 Құнсызданудың өлшемi
III-ТАРАУ. ... ... ... ... ... мемлекеттiк жүйесi
3.2. Сұраныс инфляциясы.Инфляция деңгейін өлшеу.
3.3. Сұраныстың құнсыздануы және шығындары
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер ... ... және ... - ... ... ел және
бүкiләлемдiк шаруашылықтың экономикалық қауiпсiздiгiнiң бағасындағы маңызды
ролiн ойнайтындығынан, құнсызданудың мәселесi ... ... орын ... ... Қазiргi шарттарда бұл сұрақтың өзектiлiгi мәндi
анықтаудың қажеттiлiгi, құнсыздануды даму, ... ... ... ... және ... бағыттарының терең себептер және тетiктерi
қамтамасыз етiледi.
Құнсыздану - процесс, жанында (тауарлардың нақты сөйлемiмен салыстырғанда
) шамадан тыс ... ... ... ... ... ... асыра
толтырудағы ақшалай экономика.
Әрине, құнсызданудың жолағына елдi дәл тигiзудi бiр уақытта барлық болатын
тауарлар қымбаттайтынды бiлдiрмейдi. ... ... ... ... ... соның iшiнде арзандайтын.
Оның себебi не және оны шеттеткен құнсыздануды мүмкiн шақырады ? ... 20 ... ... ... Басында құнсызданудың себебi қағаз
ақшалардың барлық жерде өтуi деп ... ... бұл ... белгiлi
бiр себеп болды. Қатал бақылау астына алынған, ... ел ... ... жоғалмады. Экономикалық ғылым сонда тым тереңiрек
зерттеулердi бастады және құнсыздануда ... ... бар ... және ... ... әр ... болатынын ашты.
Маңызды ықпал курстық жұмыстың тақырыбын менiң таңдауыма соңғы он жылдықтың
құнсыздану, ... ... ... ... ... теориясы.
Экономикадағы тұрақты құбылыс сияқты құнсыздану алтын стандартты жоюға
және қағаз ақшалардың айналымына кiрiспеде пайда ... ... ... және ... ғылыми-техникалық өрлеудiң шоғырландыру және
өндiрiс ... ... ... ... және ... ... үйлесiмдiктерiнiң тепе-теңдiктерi бұзады , ... ... ... ... баға ... жүйенi соның iшiнде
және мемлекеттiк реттеулердi күшейтудiң қажеттiлiктерi ... ... ... база ... ... ... рет
теориялық дәлелдеудi Дж Кейнсом әзiрлелдi, Ұлы жабығудың әсерiмен 1929-
1933 жылда ... ... ... және ... ... ұсынған. Дағдарыстан шығатын тәсiлдiң бұл ... ... ... ... созылмалы құбылысына құнсыздануды
айналды. Басқаша айтқанда, әлеуметтiк мәселелердiң ... ... ... ... ... Кейнс қоғамдық өндiрiс және ... ... ... қамтамасыз етiледi, сөйлемнiң
факторлар емес сұраныстың факторларына қорытындыға келдi. ... ... ... ... ... ... ... факторлар
құрастыратын сұраныстары болуы керек. Жиынтық сұраныс - ... және ... ... ... өндiрiсiнiң бұл нақты көлемi, ... ... ... деңгейi мәлiметте сатып алуға дайын.
Жиынтық сұраныстың өсуiн екi факторлар арқылы анықталады :
Тұтынушылардың психологиясы. ... ... ... ... , жинақтарға әуестенудi үлкейтедi. Iргелi салым тиiмдiлiктi
төмендету. Инвестиция үлкейту үшiн ... ... ... құны және ... ... ... үлкейткен қарыздарға пайыздар азайтуға
ұсынылды, олардың шектi ... ... ... ... кеңейтудi бағыттауға ойластырады , қоғамдық жұмыстардың ұйымы -
тас жолдардың құрылысы, жаңа ... , ... ... ең
алдымен игередi. Ең кем табыстар ... ... ... ... ... ... ... бұдан әрi айқындалды. Сондай саясат
бұл әлеуметтiк топтардың сұранысы үлкейтiп, жаппай ... ... ... ... ... Қоғамдағы тұтынуға әуестенудi
үлкейту керек.
Қортындысында Кейнс өндiрiсі кеңидi , қосымша қызметкерлер тартылып ,
жұмыссыздықтар қысқару ... ... ... ... ... ... ... қарастырды - несие - ақшалай және бюджеттiк. Инвестицияны ... ... ... - ... әдiсi ) ... ... ... Демек бас iлтипат ... ... ... формасы)
проценттi жалақыны төмендету емес, бюджеттiк саясат, соның ... ... ... ... ... ... ... рольдi теорияны Кейсиандық мультипликатордың тұжырымдамасы
ойнайды. Мультипликатормен табысты инвестициялардың көлемiн ... ... ... ... ... ... ... коэффициенттер
түсiнедi. Ол инвестицияларды өсуден ұлттық табысты ... ... ... ... ... ... ... және оның жағдайлары
айқындайды. Олар табысты өсуден ... ... ... ... ... ... Кейсиандықтар емес экономиканың үздiксiз ,
динамикалық бойының схемаларын ... және ... ... ... ... ... және ... шарттарында экономиканы
реттеудiң теориясы жасалған. Мемлекеттiк бюджеттен кейiн белгiлi ... ... ... ... ... ... реттеу
туралы ереже стабилизаторларды қолданып (стабилизаторлар ретiнде салықтар,
әлеуметтiк сақтандырумен ... ... сөз ... ) ... ... ... ... тұжырымдаманы монетаристiк
мектеп ұсынды. М.Фридмен оның iрi өкiлi ... ... және ... ... молдығымен шақырылған ақшалай феномен барлық ... ... және ... бойы құнсызданумен түсiндi. Монетарис
арқасында iшкi тенденциялардың нарықтық шаруашылығы тұрақтылықты ... Егер ... орын ... онда бұл ... ... ... Мемлекеттiк реттеушiлердiң саны минимумға дейiн
қысқарады , ... ... ... ) ... , ... реттеудi
шығарылады. Шаруашылық өмiрiне әсер ... бас ... ... ... ... көрсетедi , ақшалай бұқара тұтынушылар, фирмалардың
шығындарының шамаларына ықпал етедi; ақшалардың ... ... ... ... , ... ... толық жүктейдi. Ақшалай бұқара өзгерiс
экономикада әсер тигiзетiндiгi , бiрден емес, кейбiр кешiгумен және ... ... ... ... , онда ... пiкiрмен , қысқа
мерзiмдi ақшалай саясаттан бас ... ... ... ақшалай саясат
ақшадағы сұранысы және сөйлемнiң аралығында сәйкестiктiң табысына бағыттауы
керек болғандығы шықты. Ақшаның өсу ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етуi керек. Фридмен ақшаларды өсудiң әр
түрлi көрсеткiштерiмен ... ... ... қиын деп ... банкке қысқа мерзiмдi реттеудiң саясатын коньюктурасынан бас тартуы
және ақшалай бұқара экономиканы, бiртiндеп үлкеюдегi ұзақ мерзiмдi ... өтуi ... ... өсу қарқынын таңдауда 2 фактор ... ... ... ... ... ережесiн негiзге алуға ұсынады :
күтiлетiн құнсызданудың деңгейi және қоғамдық өнiмнiң ... ... ... ... ... ақша ... және өндiрiстi
даму анықтайтын бас салалар болып табылады. Ақшадағы сранысы (не ... жеке ... ... ... ) ... ... тенденциялы
болады , ақшадағы сұранысы және айналымдағы ақшаларды (белгiлi бiр ... ... ... курс өткiзу қажет және олардың сөйлемiнiң аралық
сәйкестiк жабдықтары қажет.
1.1. Құнсызданудың мәнi
Инфлиция - ... ... ... ... ...... құбылыстар жиынтығы, басқаша ... ақша ... ... ... бағаларының
қосындысынан артып кетiп, осының нәтижесiнде тауарлар мен ... ... ... болуы . Айналымда болатын қағаз ақшалардың көлемi
сондай шарттарда ерекше мән ... : егер ол ... ... ... онда ... ақшалай эмиссияның нәтижесi сияқты құнсыздану пайда
болады.
Құнсыздану ақшалай нарықтағы тепе-теңдiктiң ... ... Ол ... ең ауыр ... бiрi ... Нарықтың тетiгi
әкiмдiк - командалық жүйемен қиратқан нарықтық шаруашылықтар да, нарықтық
та оның ... ... ... әр ... ... шақырыла алады: төлей ... ... ... пайдаланбайтын тауарлардың нарығына түсу
ақшалардың артық санының ... ... ... ... ... бағасыздануына тудыратын қағаз құнсыздану - қаржы каналдарын
асыра толтыруды ақшалай.
Соңғы ... ... ... санамызда “Инфлияция” (латын сөзiнен
алғанда inflatio - қампию) ... ұғым ... ... ... Құн заңы әрекетiмен анықталатын ... ақша ... ... ... ... ... ... ету механизмi, көрiнуi және ... ... ... ... соңды бiздiң елде ... ... ... - ... ұдайы өндiрiстiң барлық
факторларына қатысты сан алуан себептерден туады.
Басқаша ... ... ... шаруашылық механизiмiнiң
қызметiнен туындайды. Инфлияция ... ... жаңа ... ... бай ... бар.
1775 -1783 жылдары Солтүстiк Америкада тәуелсiздiк үшiн болған
соғыс доллардың ... ... ... Франция 1789 – 1794 жж.
Революция кезiнде өндiрiлген қағаз ассегнаттар жетi ... 883 ... рет ...... ұғым ақша ... ... АҚШ- та
азамат ... ... ... жж.) ... зор ... ақша орнына
қолданылған күмiс кесек (450 млн. доллар) ... ... ... ал оның ... ... 2 ... ... 60 % -ке
дейiн төмендедi.
Еркiн бәсеке ... ... ... ... ... ... стихиялық апаттар кезiнде болатын несие ақшаларының
алтынға ... ... ... ... ... ... ... кезiнде инфляция жалпы созылмалы ... ... ... ... ... ... ... түсiну үшiн мынандай мысал ... ... ... үшiн 10 ... ... доллар керек екен, ал ... 20 ... ... ... шығарылды делiк. Мұның өзi ... 2 есе ... ... ... ... ... жағдайына зардапты ықпалын
тигiзедi. Себебi ... ... ... есе өседi, ал мемлекет
жалақыны ... ... ... ... құнсыздануы халықтың әл-ауқатының дәрежесiн төмендетуге
әкелiп соқтырады. ... ... және ... ... ... ... VII ғ. ... қытай және Лидийскийде ) тиын
ақшалардың құнсыздануы пайда болды.
Ол күмiс орынына ... ... және ... ... ... ... айналымына шығарылымда (және тұлғалармен ... ақша ... ... ... ... ) ... ... көрсетiлген бағаны сақтауда болды. Бiрнеше құнсызданулардың қағаз
ақшаларын пайда болумен өз әсер ... ... ... ақша ... - ... , сонымен бiрге тауарлар және ... ... және ... ... ... бұрынғы нақты құндылықты
сақтаған.
Қоғамдық ұдайы өндірісінің пропорциясын стихиялық реттеу, соның ішінде
ақшаның қазына ... ... ... механизмін атқару кезеңінде
қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ауру ретінде дамуына ... ... ... капитализм жағдаиында инфляцияны соғыс, дағдарыстар,
стихиялық апараттар кезінде болатын несие ... ... ... ... ... ... ... кезінде инфляция жалпы созылмалы сипат алып, маңызды
әлеуметік-экономикалық ... ... ... ... ... не, осы ... басын ашып алайық.Инфляция-қағаз
ақшаның құнсыздануына байланысты болатын әлеуметтік-экономикалық құбылыстар
жиынтығы, басқаша айтқанда айналыстағы ақша ... ... ... ... артып кетіп, осының ... ... ... ақшаның пайда ... ... ... ... үшін ... ... келтірелік.Айталық, тауар айналымы үшін 10
млрд.алтын доллар керек екен, ал ... ақша 20 ... ... ... өзі қағаз доллардың екі есе құнсыздануына ... ... ... ... ... ықпалын
тигізеді.Себебі тауар бағасы бірнеше есе өседі, ал мемлекет жалақыны
бұрынғы дәрежесінен ... ... ... ... ... ... ... әкеп ... ... ... ... ... көтерілуіне байланысты еңбекке деген ынта да бұзылады.Инфляция
тауар тапшылығының басты ... бола ... ... мен ... ... ... бөлуге ... ... ... ... ... ... ... және оның
маңыздылары болып мыналарсаналады: мемлекеттік бюджетің тапшылығы, оның
азайту мақсатында мемлекеттік ... ... ... жәй қағаз ақшалар
шығарылады.Тұтыну игіліктерінің көбеюіне айналмайтын, адамзат ... ... жол ... ... ... емес ... ... шығындар). ... ... ... ... және ... ... бағаның өсуі,
бірқатар өндірушілердің өз өнімдеріне, олардың тұтыну сапасын арттырмай-ақ
жоғары баға қою және негізінен ... ... өнім ... ... ... үстемдік жағдайы, жалақының өсуінің еңбңк
өнімділігінің өсуінен ... ... ... ... ... бюджеттің тапшылығының тұрақты ұдайы өндірілуіне жиіөжиі артық
ақша эмиссиясына (эмиссия- айналысқа ақша және ... ... ... ... инфляцияның өсу
и
қарқыны арасында тұрақты өзара байла-
н
ныс болады. Экономикалы ғылымда
ф
бұл құбылыс Филипс қисық сызығы
л ... ... ... ... ... қысқарту салдарынан
и
болатын бағаның жедел өсуінің
я
“заңдылығын” ол алғаш рет 1958 жылы
график ... ... ... ... деңгейі
Филипс қисық сызығы экономикадагы жумыссыздықпен инфляция
деңгейінің өзара ... ... ... ... нысаны,жоғары
жұмыссыздық жағдайында инфляция төмен болатынын ... ... ... ... сұранымды арттырады,бағаның өсуін
итермелейді.
Батыс елдерінде жұмыссыздық ... ... ... өзара байланысты талдау негізінде жиынтық ... ... ... ... ... шаралар жүйесі
(салықтар нарқы және басқа тұтқалар) ... ... Швед ... Еста Рен (1913 ж туған) және Рудольф Мейднер
(1914 ж.туған) 50-жылдары жұмыссыздыққа қарсы әрекет ... ... ... ... ұсынды.Ол тарихта “Рен-
Мейднер моделі “ деген атпен белгілі.Бірақ Филипс ... ... ... ... ... барынша көп еңбек- пен
қамтуға қол ... ... ... ... ... түрлерi
Экономикадағы тұрақты құбылыс сияқты құнсыздану алтын стандартты жоюға
және қағаз ақшалардың айналымына ... ... ... ... ... және ... ғылыми-техникалық өрлеудiң шоғырландыру және
өндiрiс көрсетiлген бағаны орталықтану, үдеген және ... ... ... ... ... бұзады , сұраныс және
сөйлемнiң байланысында негiзделген баға белгiлеулердi жүйенi соның iшiнде ,
және мемлекеттiк реттеулердi ... ... ... ... ... база ... ... тұңғыш рет
теориялық дәлелдеудi Дж Кейнсом әзiрлелдi, Ұлы жабығудың әсерiмен 1929-33
жылда ... ... ... және тұрғын халықтың
тұжырымдамасын ұсынған. Дағдарыстан шығатын тәсiлдiң бұл ... ... ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда, әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... қоғамдық өндiрiс және қолы тимейтiндердiң динамигiнiң өлшемдерi
қамтамасыз етiледi, сөйлемнiң факторлар емес ... ... ... Iлтипаттың орталығында қарастыру сонымен бiрге сұранысқа
ықпал ететiн факторлар құрастыратын сұраныстары болуы керек.
Жиынтық сұраныс - тауарлар және үй ... ... ... бұл ... көлемi, кәсiпорын және мемлекет бағалардың деңгейi
мәлiметте сатып ... ... ... ... екi факторлар бөгелтедi :
Тұтынушылардың психологиясы. Тұтынуға әуестенулердiң табыстарын үлкеюмен
төмендетедi , жинақтарға әуестенудi ... ... ... ... ... үлкейту үшiн iргелi салым қарыз құны және күтiлетiн
пайдалылықтың аралығында алшақтық үлкейткен ... ... ... ... ... тиiмдiлiгiн тұрғызады. Мемлекеттiң инвестициялық
қызметiн кеңейтудi бағыттауға ойластырады , қоғамдық жұмыстардың ұйымы ... ... ... жаңа ... , ... құрылысын ең
алдымен игередi.
Ең кем табыстар пайда болатын әлеуметтiк топтардың ... ... ... ... әрi ... ... саясат бұл әлеуметтiк
топтардың сұранысы үлкейтiп, жаппай сатып алушылардың ақшалай сұранысы
жоғарылатуға шақырылады. Қоғамдағы ... ... ... ... ... ... ... , қосымша қызметкерлер тартылып ,
жұмыссыздықтар қысқару туралы бекiттi. Кейнс екiншi сұранысты реттеудiң ... ... - ... - ... және бюджеттiк.
Инвестицияны басылуды уақытында (реттеудiң ақшалай - несие әдiсi )
проценттi ... ... ... ... бас ... ... ... формасы ) проценттi жалақыны төмендету емес, бюджеттiк
саясат, ... ... ... ... ... ... шығындарын үлкейту керек.
Маңызды рольдi теорияны Кейсиандық мультипликатордың тұжырымдамасы
ойнайды. Мультипликатормен табысты ... ... ... ... ... ... аралығында байланыс ... ... Ол ... ... ... ... ... тәуелдiлiгi
көрсетедi.
Кейнс (кейсиандық емес ) қолдаушы толықтырды және оның жағдайлары
айқындайды. Олар ... ... ... ... ... ... ұғымдарын енгiздi. Кейсиандықтар емес экономиканың үздiксiз ,
динамикалық бойының схемаларын мультипликатор және ... ... ... ... ... және басылу шарттарында экономиканы
реттеудiң теориясы жасалған.
Мемлекеттiк бюджеттен кейiн белгiлi дәрежеде циклдiк ... ... ... ... ... ... ... қолданып (стабилизаторлар ретiнде салықтар, ... ... ... сөз ... ) бұл тербелiстер
жұмсартуға әзiрлеген.
Қарама-қарсы тұжырымдаманы монетаристiк ... ... ... iрi өкiлi ... әрқашан және өнiм өндiруге ақшаларының молдығымен
шақырылған ақшалай феномен барлық жерде ... ... және ... бойы
құнсызданумен түсiндi.
Монетарис арқасында iшкi ... ... ... арман етедi. Егер диспропорциялар орын алса, онда бұл сыртқы
кiрiстiң ... ... ... реттеушiлердiң саны минимумға
дейiн қысқарады , (атты әкiмшiлiк әдiстер ) ... , ... ... Шаруашылық өмiрiне әсер ететiн бас реттеуiш ... ... ... ... , ... бұқара тұтынушылар, фирмалардың
шығындарының шамаларына ықпал етедi; ақшалардың массасын үлкеюдi өндiрiстiң
бойына тудырады , ... ... ... ... ... бұқара өзгерiс
экономикада әсер тигiзетiндiгi , бiрден емес, кейбiр кешiгумен және бұл
керексiз бұзылуларға ... ... , онда ... пiкiрмен , қысқа
мерзiмдi ақшалай саясаттан бас тартуы ... ... ... ... сұранысы және ұсынысы аралығында сәйкестiктiң табысына бағыттауы
керек болғандығы ... ... өсу ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етуi керек. Фридмен ақшаларды өсудiң әр
түрлi көрсеткiштерiмен күрделi ... ... қиын деп ... ... ... мерзiмдi реттеудiң саясатын коньюктурасынан бас тартуы
және ақшалай бұқара экономиканы, бiртiндеп үлкеюдегi ұзақ мерзiмдi әсердiң
саясатына өтуi керек.
Фридмен ақшалардың өсу ... ... 2 ... қамтып көрсететiн
ақшалай бұқара механикалық ... ... ... алуға ұсынады :
күтiлетiн құнсызданудың деңгейi және қоғамдық ... ... ... монетаристтiк көзқарастарға сәйкес, ақша қозғалыс және өндiрiстi
даму анықтайтын бас ... ... ... ... сұранысы (не
қамтамасыз етiледi, жеке алғанда, жинақтарға әуестенумен ) өсуге тұрақты
тенденциялы ... , ... ... және айналымдағы ақшаларды (белгiлi
бiр екпiнмен ) бiртiндеп үлкеюге курс ... ... және ... ... ... жабдықтары қажет.
Шетел мамандары инфляцияның өту қарқынына байланысты оны үш түрге
бөледі:а)баяу немесе сұлма инфляция, ... ... ... ... ... баға жай өседі де ( жылына 10-20%-тен аз)
ақша негізінде өз құнын сақтап қалады. Мұндай кезде халықта да, ... ... тап ... ... экономикада инфляция 2-3%деңгейінде
қалыпты құбылыс деп есептеледі№ Мысалы?1992 жылы инфляция ... ... мен ... – 3,8 % ... ... ... ... баға жылына
10-20% тен 200-300%-ке дейін өседі.Соның салдарынан жалақы өсіп ол бағаның
одан әрі өсуіне әкеп соқтырады.Ал ... ... ... ... саны ... астрономиялық қарқынмен (500-1000%-тен жоғары)өседі.Баға мен жалақының
арасы алшақтап.Бай ... да ... ... ... ... ... ... танқаларлық мысалын
келтіреді.Инфляцияның танқаларлық ... ... 1985 ...... жылы ... – 2000% ... ел нарықта болатын инфляциялық тепеөтендік нысандарына
байланысты инфляцияны ашық және басылыңқы деп ... баға ... тән ашық ... ... тауарлар мен қызыметтерге созылмалы
артуы түрінде көрінеді.Ашық ... ... ... ... ... ... немесе оның өсуінің
баяулауымен сыйыса ... ол ашық ... ... ... ... ... де оны толық бүлдіре алмайтынын көрсетеді.
Жасырын инфляция деп аталатын ... ... ... ... ... тән, ол ... ... өнімнің
Сапасының нашарлауында,амалсыздан ақша ... ... ... ... ... төлем қабылеті бар құрал және тауарлар мен
қызыметтерді бөлу өлшемі қызыметін атқара ... ... ... ... мен ... тепе-тендік бағасынан төмен ұстап ... ... ... пайда болады.Бұндай жағдай
Ұзақ уақыттан бері біздің экономикамызға тән ... ... ... өнім сапасының төмендеуімен, ақшаның
Амалсыз жиналуымен, астырытн экономиканың,бартерлік келісімінің
дамуымен көрінеді.Басылыңқы инфляция мемлекеттауар бағасын сұраным ... ... ... төмендеуін қолдау әсерінен туады,онда ақшалар
жалпы төлем құралы және ... бөлу ... ... ... ... ... осы уақытқа дейінгі экономиканы
алсақ,онда ол ұзақ жылдар бойы басылыңқы инфляция жағдайында болды.
Және болашақ ... үшін бұл ... ... одан әлі де болса құтылуға
болады.
Шетелдік экономистер сұраным мен ... ... ... ... ... а) ... инфляциясы, б) өндіріс шығындарының өсуінің
немесе жиынтық ұсынымының азаюының нәтижесінде болатын инфляция ... ... мәні бір ... былай деп сипаттауға
болады: ” Тым көп ақшалар тым аз ... ... ... ... ... монополизм мен әкімшілдік-әміршілдік ... ұсақ ... ... ... да орын ... өзіндік айрықша
нысан сипатында болады.Мысал ретінде біздің экономиканы алсақ, онда ұзақ
жылдар бойы ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасайтын бірталай кәсіпорындардың санын және артық жұмыс
орынын,ең көп еңбек шығынын қажет ететін ... ... ... қол ... ол еңбек өнімділігіне кері әсер етті.Ал ... ... ... ... оны сұраным инфляциясына айналдырады,бағаны өсіреді.
Ұсыным инфляциясы ұсыным мен ... ... ... ... ... екі түрі бар: а) ... ... болатын инфляция, б) ұсыным экономикасы механизмінің бүзылуы
нәтижесінде пайда болатын инфляция.
Инфляцияның сипаты қоғамдық ұдайы өндірісті дамыту барысында
Елеулі түрде ... ... ... ... ... ... ... инфляция,барлық елдерді қамтитын бүкіл әлемдік
Инфляция,елде бір ішкі экономикалық факторлардың әсерінен ... ... ... тыс ... ... туындайтын
несие инфляция,сыртқы себептерден туындайтын сырттан
әкелінген және сыртқа ... ... ... ... байланысты болытын сатылы инфляция деп
ерекшелейді.
Инфляцияның философиясы мынада: бірте-бірте тереңдеуіне байланысты
экономиканы уақытша жандандыратын фактордан ұдайы ... ... ... ... ... өндіріс қарқыны төмендейді,экономикалық ... ... және ... ... ... ... күшейеді.Инфляция ... ... ... ... ... ... ... экономиканың ең пайдалы салаларына ... ... мен ... ... ... баға ... (екі әр ... уақыт кезіндегі тауарлар мен
қызыметтердің ара қатынасын білдіретін ... ... ... ... ... денгейі төмендегі формуламен анықталады:
Pa – Pө
U = ( ... U – ... ...... ... бағасы
Рө - өткен мерзімдегі баға
Инфляция деңгейі, әдетте, бір жылға есептеп шығарылды.Тіпті егер ол
Бір ай үшін ... онда ... ... ... ... дейін
жеткізу кере.Мысалы, 1994 жылдың қаңтар айында инфляция ... ... ... осы ... 12-ге ... онда бір жыл ... ... 1269,6% құрайтынын көреміз.
II-ТАРАУ. Экономикадағы инфляциялық процесстерi.
Жоғарыда айтылған басқа , құнсызданудың келесi анықтамасы бар :
Құнсыздану - бұл ақшаның құнсыздануы, олардың ... ... ... ... ... ... ... нәтижесiмен
босатылған қағаз ақшалардың өзгерiссiз санында да бола алады. Ол бағалардың
бойы, өмiр ... ... ... ... бағаларды кез-келген емес
төмендеудi инфляция көрсеткiшiмен көрсетедi. Баға жанармайлық - ... ... ... ... ... өнiм, ... ... арқасында жоғарылата алады. Мысалы, халықаралық
стандарттарға ... ... ... ... бар ... ... ... өтуге жiберетiн бағаны жоғарылауға келтiредi
: және сапалы өнiм үлкен шығындар талап етуге және жоғары баға ... ... ... қандай болмасын жақсартуларсыз бiр-ақ үлгiнiң ... ... ... ... ... өсуi, жиi және өңдеудi
нашарлаумен және пайдаланудағы сенiмдiлiгiн төмендеумен жарық ... ... ... ... толықтай құнсызданудың себебiндегi басқа
көзқарасы да бар. ... ... ... экономикадағы
бағалардың жалпы деңгейiн жоғарылауды түсiнуi керек деп санайды. ... ... ... әрекетке құнсыздану - экономикалық организмның бұл
сау реакциясы тауарлардың аралығында тепе-теңдiк күй және ... ... және ... ... ... де, ... де құнсыздану
себептерi шақырылатын мол сатып алушы ... ... Бiр ... ... өте тар ... ... сатып алушылық қуатын құлау және баға
көтерудi өзара ... екi оның ... ... ... ... ... өткiзедi :
сұраныстың құнсыздануымен,
шығындардың құнсыздануымен.
Әдеттегiдей, бұл екi түрлер өзара байланыстырған , бiрақ маңызы бiрдей
емес. Бiреуi - ... ... ... ... ) ... , ал екiншiсi басқа - (өндiрiстiк шығындардың бойы ) ... ... ...... ... бар ... мол сұранысының әсерiмен сұраныстың құнсыздануы - базар
нарықтарының деңгейiн ... Ендi ... ... қорлар
қолданғандығы, бағалардың ... ... ... ... ... ... ... көлемiн үлкеюмен (тауарлар және
қызметтердiң барлық сатып алушыларының ... ) мол ... ... ... ... Бұл ... тыс ... (тұрғын
халықтың жарытымсыз сатып алушылық қуаты ) арқасында өнiмнiң (физикалық )
нақты көлемiне тым ... ... ... және ... ... ... мәндерi кейде образды түрде түсiндiредi ... ... өте аз ... ... ... ... негiзiнде
төлей алатын қажеттiктен базар нарығының келесi заңдылығы жатады ... ... ... баға ... ... ... ... бойы
жанында тұтынушылар адапттивтi инфляциялық ... жиi ... ... , ... ... күнделiктi базар нарықтарын инфляциялық көтерудi
анықтап басып тығыздайды және ... ... және ... ... түрi - ... ... Құнсызданудың тетiгi
бұл жағдайда шығындардың өсуi арқасында ... ... ... ... және ... ... көлемiн қысқартумен бейнеленедi,
өндiрушiлерi өндiрiске шығындарды жоғарылаудың себептерiнiң бағаларының
деңгейi ... ... ... ... ... экономиканың масштабындағы
тауарлар және қызметтердiң ұсынылуы азаяды. ... ... , өз ... , ... ... жоғарылатады.
Шығындардың құнсыздануын пайда болудың екi маңызды көздерi болады :
нақтылы ... ... ... және ... баға көтеруi.
Нақтылы еңбек ақының бойы кәсiпкерлермен (кәсiподақтар ) қызметкерлердiң
ұжымдық келiсiмшарттарының себебi болады. Егер сондай жоғарлату өндiрудiң
өсуiмен ... онда ... ... ... ... ... азаяды, бұл
бағалардың деңгейiн жоғарылатуға алып келедi. Өндiрiстiң шығыны ... ... ... кенет өсiредi. Дәл осылай 1973-74 жылдарда ... таяу ... ... импортталатын мұнайға ... ... 1979-80 ... . Бұл ... тез ... ... үлкеюмен келтiрдi. Құнсызданудың ... және ... даму ... ... ... келесi түрлерi
танып бiледi :
Бағалардың ... өсу ... тән ... ... дамыған
нарықтық экономикасы бар елдердiң көпшiлiгiне шамамен 10% ... тән. ... ... ... ... бойынша орташа инфляция
деңгейi соңғы жыл iшiнде 3% ... ... ... ... ... құнсызданудан айырмашылығы ... оның ... ... екi ... ... ... Жоғарғы
құнсыздануының ерекшелiгi тiптен басқарылмайды; әдеттегi функционалдық
өзара байланыстар және бағалардың ... ... ... ... Өндiрiстiк тәртiп бұзылады. Күтiлетiн барлық баға ... үшiн ... ... ол, нәтижеде құтылуға барынша тез тырысады
ажиотаж сұранысы ... , ... ... ... бағалы
металлдар ) жинақтарды жартылай сақтаудың құралымен қызмет ... ... ең ... ... ... себебi.
Ақшалай сұраныс және тауарлық ... ... ... ... Сұраныспен пен ұсыныстың арасындағы , шығындардың
үстiнде табыстарды шектен ... ... ... ... асады ) мемлекеттiк ... ... ... ... көлемi экономиканың мүмкiндiгi асады ) ... ... ... өндiрiс және еңбектiң өнiмдiлiгiнiң өсуi еңбекақының
өсуi. Сыртқы, iшкi құнсызданудың ... ... ... бола алады .
Сыртқыларға қатарына жатады :
сыртқы саудадан түсулердi қысқарту,
сыртқы сауда және төлем ... ... ... iшкi себептерi :
бюджеттiк дефицит және бюджет тапшылығын жабуға арналған
(тауарлармен және қызметтермен қамсыз емес қағаз қаржыларының шығарылымы )
қаржылардың ... ... ... және ... ... ... болған қызметтердiң саны азаятындығынан, тауарларға
қарағанда және қызметтерге ақшаның ... ... ... өсуi
және нақты еңбекақыны төмендету және өндiрiс ... ... ... бiр уақыт бойы бар өндiрiсiнде және құнсызданумен ... және ... ... ... ... ... инфляциялыќ процесстi бiр уаќытта дамуда орын алады ) стагфляциямен
қатар жүредi.
Өндiрiстiң шыѓғындарының өсуi, басқарудың ... ... ... өсуi, ... милицияны, әлеуметтiк
программалар және ... - ... ... : ... құнсыздануларының
арасынан ерекшелейдi :
қолдағы ақшаларды бағасыздану - тұрғын халық құнсызданудың бой
бар аз нақты табысы ... ... әр ... ... топтарының аралық қайта бөледi
әлдеқайда қамсыз;
өмiр ... ... ... өмiр ... ... өсуi ... ... жағдайын нашарлатады. Жұмыссыздық
өмiр деңгейi, еңбекақыны қысқартуды ... ... ... ... ... Жұмыссыздықтың биiк деңгейiнiң құнсыздануынан кейiн ұзақ
сақталынады.
Филипс қисығына ... ... ... ... ... бойы және ... деңгейiн 1%ке азайту үшiн, жұмыссыздық
деңгейiн 2%ке өсiру қажет.
2.2.Құнсызданудың өлшемi
Құнсызданудың ең ауыр жерлерiнiң бiрi - бұл ... бiр ... ... ... ... тез көтерiледi, ал ... ... ... жоғарыға көтерiледi, үшiншiсi тiптi
жоғары көтерiлмейдi. Бар болу ... ... оның ... ... көрнекi көрсеткiштiң бiрлерi баға ... ... ... Инфляция көрсеткiштерi инфляциялық процесстердiң
сандық бағасын берiлуге шақырылған. ... - ... ... мiнездейтiн бұл салыстырмалы көрсеткiштер. Олар ... есеп ... ... ... ... ... ... есептеуге болады : бұл жылдың индексiнiң қыдырып келетiн
жылдың баға ... ... , ... келетiн жылдың индексiне бұл
айырмашылықты бөлемiз , содан соң 100ге ... ... егер ... баға индексiн 1994 жылда 113,6-ға тең болса, 1995 ... ... тең ... ... , 1995 ... ... ... деңгейi
төмендегiдей есептеледi :
инфляция өсу қарқыны = 118,З - 113,6 /118,3 * 100 = 4,1%
Бiзге “70-iң өсу ... ... ... ... ... ... Айқынырақ айтсақ, ол жас саны, қажеттi бағалардың деңгейiн ... ... ... жылдам ерiк бередi. Жыл ... ... 70-шi ... ғана ... ... ... 70
шамамен саны = ... ... жыл ... өсу ... ... игеру (%)
Бiрнеше баға индекстерi бар׃
бiрiншi ... ... ... - ... ... ол ... ... қызметтердi “себетi” өлшейдi , (132 қала ) әр түрлi ... ... ... ) ... жеке ... ... ... 25 ең маңызды түрлi өнiмдердiң жиынының бөлшек бағалардың
индексi;
айналымда және айналымға ақшалардың шығарылымы ... ... ... ... ... - тұтынушы тауары және (тұрғын халықтың тұтынушы
шығындарының ... ... ... ) қызметтердiң жиынының ... ... ... ... ... ... де ерекшелейдi
өндiрушiнiң көтерме бағалардың индексi;
(ЖҰТ ) жалпы ұлттық табыстың дефляторы , керiсiнше , өйткенi ... ... ... ... ... ... ... , яғни әмбебаптан көп
тұтынушы ... ... ... бұл ... ... номиналды
ЖҰТ-ныњң қатынасы , немесе нақты ЖҰТ, ... ... ... ... ... деңгейiнiң жанама көрсеткiшi ретiнде (қорларды
қысқарту және үлестердiң бойы инфляциялық ... ... ... куәландырады .) тұрғын халығының ақшалай үлестердiң сомасына
тауарлық қорларының ... ... ... ... ... ... ... шығындардың үстiнде тұрғын халықты табыстарды
шектен шығу туралы мәлiметтер инфляция ... ... ... ... тез өссе немесе тiптi ... ... ... ... , ... спиральдi айналдырудың қауiп-қатерi туралы куәландырады.
III-ТАРАУ. Инфлияцияның шарттары
Егер iргелi салым тиiмдiлiктiң бағасының жанында, ... ... , ... ... ... ... Бұл (i ) ... түзетумен немесе келешек түсулер, немесе дисконттау коэффициентi
етуге болады. ... ... ... ... ... ... ... ақшалай ағындарына ықпал ететiн барлық факторларды
түзетудi ескеретiн әдiстеме болып табылады.
Негiзгi факторлардың арасынан : ... ... ... және ... ... ... ... коммерциялық ұйымының өнiмiне баға
индекстерi құнсызданудың индексiнен айтарлықтай ... ... ... әр ... ... қолданумен iске асырыла
алады. Және критерий арқылы NPV-шы өзараларымен ... ... ... жаңа ... ... ... тұруды көбiрек құнсызданудың индексiне дисконттау коэффициентiн
түзетудiң әдiстемесi болып табылады. Ең алдымен өте қарапайым ... ... ... қарастырамыз.
Мысалы :
Кәсiпкер инвестицияны 10% бiр жылдықтардан сүйене iстеуге даяр. Бұл
тенге 1 ... ... ... ... жыл соңында болғанды
бiлдiредi. Егер болуы мүмкiн 5%-шi өлшемдегi ... ... орын ... құнсызданудың индексiне бұл шаманы түзету қажет тенге 1,1 ... жыл ... ... ... ... алушы құнын сақтау үшiн қажет :
1,1*1 , 05 =1 , 155 миллион тенге.
Сонымен, керектi табыс жабдықтау үшiн, ... 10% емес - өсу ... ... ... ал ... ... айырмашылығы бастапқы
индексiнiң шамасы құнсыздануы болады:
1 , 10*1 , 05 =1 , 155.
Сонымен ... ... ... болады (r ) әдеттегi дисконттау
коэффициентi ұластыратын, (р ) ... ... ... ... ... және (i ) ... индексi :
1 + р = ( 1+ r)* ( ... ... ... болады.
1+р= (1+r)*(1+I)= 1+ r+ I+ r * i.
Практикалық есептердегi оның аздығы соңғы ... ... , ... ... формула сияқты болады :
Р = r +I.
Инвестициялық жобаның коммерциялық тиiмдiлiгiнiң көрсеткiштерiне негiзгi
ықпал болады ... ... ... және ... ... ... әр түрлi шамасы
яғни ) құнсызданудыњң бiртектi еместiгi;
шетелдiк валютаның курсының бойының үстiнде инфляция деңгейiн шектен ... ... тiптi ... ... инвестициялық жобаның
көрсеткiштерiне арқасында ықпал етедi : қорлар және ... ... және ... қарыз тиiмдiден көп қалыптасады , дайын
өнiм және дебиторлық ... ... - ... ... ... ) ... ... өзгерiсi.
Сол амортизациялық төлемдердiң артта ... ... ... жоғарылататын бағаларға қай негiзгi қорлар сәйкес келедi.
Заемдер және қарыздарды ... ... ... ... бар ... ... ғана емес, табиғи айтылуда жобаның
көрсеткiштерiне ықпал етедi. Басқаша айтқанда , ... ... ... ... қайта бағалауѓа ғана емес, (өндiрiс көлемi және сатуларды
және тiптi жоспарлайтын қорлар және қарыздар, ... ... ... ) ... iске ... ... өзiн ... тудырады .
Тұрақты валютаға ... ... ... ... ... ... ... ықпалының есебiнiң қажеттiлiгi
жоймайды. Тұрақты немесе әлемдiк бағаларда ... ... бұл ... ... етiп ... ... ... жүзеге асырудың
баптарына ) болжамдарда есеп өндiруге қажет.
Инвестициялық жобаның тиiмдiлiгiнiң түзеткен ... ... ... ... iшкi және ... ... ... өсу, төмендеу деңгейi (ортақ құнсыздану ) бағалардың ... және ... ... ) ... ... өндiретiн өнiмге
бағалар;
бағалардың (топтар бойынша бағалардың өзгерiсiнiң шамамен ... ... ) ... ... ... ... бойынша ) тiке шығындар;
еңбекақының деңгейi - (еңбекақыға ... ) ... ... және ... ... ) ... және әкiмшiлiк шығындар;
жер, ғимараттар және құрылыстар, ... ... ... элементтерiнiң
құны;
(жарнаманы, көлiкке жеке алғанда тағы ... ) ... ... ... ... ... (тiптi , олардың болжамы ) құнсызданудың
барлық емес аталған түрлерi белгiлi болады. Түсiнiктi ... ... ... бұл ... ... есептерiн (жобаны жүзеге асыруды мерзiмге ) мемлекеттiң бағалы
саясаты туралы мәлiмет болған ... ... ... ... алады ,
бағалардың өзгерiсiнiң индекстердiң (өнiм ) қорларының топтары бойынша
диффиренция ... ... , ... бүгiнгi Қазақстан құнсызданудың
ықпалының бағаға арналған барлық жағдайларда толық емес және дәл ... ... ... дәл келедi.
Дұрыс жобаның нәтижелерi бағаланатындай етiп, сонымен бiрге нәтижелер ... ... ... ... ықпалы барынша ескеру қажет әр
түрлi шарттарда жобалардың көрсеткiштерiнiң салыстырымдығы жабдықтау ... үшiн ... ... ... - коммерциялық тиiмдiлiктiң есебiне шығындар
және нәтижелердiң ағындары ередi (ағымдағы ) ... ... ... ... ... есеп бағаларға өту , яғни жалпы
құнсызданудан тазаланған бағаларға. Есеп баға ... ... ... ... ... бiртектi еместiгi олармен арқасында дәл ... ) бұл ... ... ... Есеп баға ... ... әр түрлi мерзiмдерi бар жобалары ... ... ... ... ... ... шаралардың мемлекеттiк жүйесi
Жеке кәсiпорын, айқын кәсiпкерлiк инфляциямен белдесе алмайды.
Бұндай күрес ... ... ... ... ... ... ... сұрақ тұрады : батыл шаралар арқылы ... оған ... жою. Әр ... ... өз ... ... шешедi. АҚШ, Ұлыбританиялар инфляциямен ... ... ... ... ... ... бойын бақылау және
басқалары ) бейiмделген мемлекеттiк ... ... ... бойына енжар бейiмделудi ... ... ... арқылы, немесе iскерлiк белсендiлiк және ... ... ... ... ... ... ... барысында
белгiленген жолдың әрбiр варианттардың жиыны болады.
Бейiмделген ... ... ... ... ... кәсiпкерлердiң қауымдастығы бар ... ... ... ... жеке ... iске ... Еңбек ақының
бойы құнсызданудың бойына байланысты ойылады. Дәл осылай , 60% ... АҚШ -та ... және ... ... ... ... бойлары көп вариантты жала жабады.
Инфляцияға қарсы қорғаныштықтың тетiгiн Еуропада тағы да ... ... ... ... және ... ... ... (ТМД-бұл 90 миллионы үшiн студенттер, ... ... ... ... бар ... табыстарының
индексациясы сектор қолы тимейтiн бөлiндiлерде салыстырудағы ... ... ... ие болады.
Бағалардың секiрiстерi күтпеген қатты индексацияның барлық ... ... және тез ... ... ... дәл келедi.
Бағалардың нақты бойынан ... ... ... ... инфляцияға қарсы күрестiң табыстар - бағыттың бiрлерiнiң
саясаты. Тарих оның көп нұсқаларын бiледi. Бiздiң ғасырымдыњң 60-70 ... ... ... тиiмсiз инфляцияны төмендетудiң жоспарында ... ... ендi. ... ... ... ... тұрғын халықтың тұрмыс дәрежесiнiң бағаларын сатылып алынды.
Басқа ... - ... және ... ... ... тағы ... )
жалақылардың байланысын бақылау. Бiрақ қысқа мерзiмдi жоспарда ... ... ... ) ... ... ұзақ ... бұл ... нұсқа - бағасын анықтау және еңбекақының мемлекеттiк
кепiлдемелiк бағдарлары. АҚШ –тағы Кеннеди және Картердiң мысал-басқаруы,
бұл да ... ... ... ... монополияға қарсы шаралармен күшейтiлген
мемлекеттiк кiрiсулер тағы да әйгiлi нұсқа – ... ... ... сол сияқты А.Смиттің “көрiнбейтiн қол ұшы” өзiндiк қайтаруы
бар.
Өкiнiшке орай, ешқайсысы ... ... ... ... ... Әлемдiк аты бар экономисттар мойындайды : 80- шi ... ... ... ... ... аласалау жұмыссыздықты динамикалық
тiркестiруге ерiк беретiн саясат түрi бiр де бiр табылмаған.
Жаңа нұсқаларды iздестiру ... ... ... ... ... ... құнымен қызмет көрсетуге бағаны жәйлап көтередi .
Бұндай саясаттан ештеңе жоғалтпайды. ... ... ... ... нұсқаларының көпшiлiгi негiзгi қағидасында жатады. Бұл
құнсыздануды екпiндердi төмендетуге жұмыссыздардың саны ... ... ... күтпеген апат нарықтық тетiктi табиғи
жұмыссыздық ... ... ... қолданылады.
Табиғи жұмыссыздық деңгейi - жанында еңбекақының өзгерiсiнде және
бағалар ықпал ететiн факторлар динамикалық ... Онда ... ... және ... ... қол ... Табиғи сондай деңгей тағы
да атауға болады және ол табиғи ұсынысқа сұранысты ... ... ... қол ... ... ... ... аса табиғи деңгей және құнсыздану ... ... өсуi қолы ... ... ... табысынан кейiн
шамалы тұрақты ұзақ ... ... ғана ... ... эмпириялық
қамтамасыз етiледi. Өкiнiшке орай, ... қолы ... ... ... арналған экономикалық таң қалуларға әр түрлi текке
бейiмделуге арналған ... ... ... ... ашық ... Сонымен
бiрге экономикалық былықтарға тұрғын халықтың шыдамдылығы шектерi туралы
ұмытпаймыз. ТМД және Қазақстанға табғѓи жұмыссыздық деңгейiнiң ... ... қоя ... ... баяулатуға жұмыстан шығаруға барлық елдерде
Көбiне-көп қажет болу, яғни табиғи жұмыссыздық деңгейi ... ... дәл ... , бұл ... соңғы 20 жылдарына 4тен ... ... ... ... ... саны АҚШ –та өстi.
Сұрақ туындайды, қандай бағаны ... ... ... ... ... ... ... мынадай : 1% ... ... өз ... ... жыл ... 2% ... болуы
керек. Бұл Оукеннiң заңымен 4%ке ... ... ... ... ... ... ... ТМД үшiн ... ... және ... ... ... ... тұрады.
Адамдарды экономиканың пайдасы үшiн жұмыстан шығаруға ... ... ... ... бейтараптандыру мақсатымен мемелекет инфляцияға
қарсы саясат жүргізеді.Мемлекттің инфляцияға қарсы ... ... ... ... ... ... тежеу,ақшаны эмиссиялауды қатал бақылауға алу сияқты жалпы
экономикалық шаралады іске ... ... ... аса ... ... реформасы жасалады.Инфляция экономикалық “аурудың” ерекше түрі.Ол ... ... ... эрі ... ... ... бүкіл шаруашылық механизмімен ... ... ... ... ... қарсы саясаттың жүзеге
асыруын қиындататынболса ,экономиканы сауықтыру ... ... ... ... ... ... біртіндеп жоймай инфляцияға қарсы саясатты құру ... ... ... ... бірі ... ... халық шаруашылығын тұрақтандыру, шығыны көп және ... ... ... ... қысқарту болып
табылады.бұған халық тұтынатын ... ... ... ... тиімділігін арттыру негізінде жетуге ... ... ... да ... ... ... Қазақстанда жеңіл өнеркәсәіп және туризімді дамытуда инфляция
салдарын ... ... ... ... көңіл бөлінуі
керек.Сыртқы саудамен айналысатын кәсіпорындарды толық өзін-өзі
валюталық ақтауға көшіру қажет.Бір сөзбен,инфляция ... ... ... эсер ... ... керек.
Батыс елдерінде инфляцияна жиынтық сұранымының жыл сайынғы өсу
Қарқынының өнім өндіру қарқынынан асып кетпеуімен түсіндіреді.Оны толық
жұмыспен ... ... ол ақша ... ... көп ... ... өсуді шектемейді(басқаша
Айтқанда жалақы мөлшерінің көп болуы материалдық мүдделікті төмендетеді,ол
өндірістің даму қарқынын баяулатады).Американ ғылым
Мильтон Фридмен (1912 жылы ... ... ... ... ... ... ... ақша феномені”
Болып табылады деп көрсетеді.
Көптеген елдердің экономикасында кейде ... ... ... деңгейінің өсуі өндіріс көлемінің қысқаруымен
бір мезгілде болады.Экономиканың ... ... ... деп
атайды.Стагфляцияның барынша айқын себебі-жиынтық ұсынымңын ... ... ... ... ... ... құрылымдық жетілмегендігімен,ең алдымен бәсекеңің тиісті
деңгейінің болмауымен
түсіндіреді.Шындығында жоғары бәсеке жағдайында бір тауарладың
қымбаттауы басқа тауарлардың арзандауына әкеліп ... ... ... ... баға деңгейін қамтамасыз едеді.Ал егер бәсеке
жеткілікті дәрежеде ... ... ... ... көреміз,яғни бір тауарларға бағаның өсуі басқа ... ... ... ... ... ... және
өндіріс факторларына қойылған бағалардың жалпы ... ... ... ... нарықтағы үстемдігіне байланысты болады
деген де көқарас бар.Әрине, ... ... бір ... ... ... бағаны көтеру арқылы жоғары пайдаға қол
Жеткізеді.Дегенмен монополия жоғары баға деңгейінің себебі бола тұра,бірақ
бағаның өсуінің себесі бола алмайды.
Көптеген ... ... болу ... ... ... ... инфляциясы жағдайында өндіріс факторларының
қожайындары өздноінің табыстарының инфляцияға ... ... ... ... ... ... ... құнын көтере бастайды.Бұл
өндіріс шығындарының
өсуіне және ... ... ... ... ... тән бір ... ... өсуі және өндіріс көлемінің төмендеуі
орын алады.
Стагфляция себептері туралы ... ... ... ... үшін де үлкен практикалық маңызы бар. Себебі біз қазірде ... ... ... ... ... басты өндіріс салаларындағы ... ... ... ... ... ... ішкі ... төлем дағдарысынан туындаған өнім өткізу ... ... ... әкеліп моқтырады.1992-шы жылдардың шілдесінен
бастап Ресейдің орталық банкісі мемлекттер арасында төлем айыруларды ұлттық
банктеердің ... ... есеп ... ... ... ... есеп айырысудың күрт кідіріуін туғызады және іс жүзінде
сом аймағының ... ... ... ... үшін ақша ... ... (балансы) мен
тұрақтылығы,оған деген сенімді нығайту қажет.Онсыз ... ... ... ... ... ... бартеорлік айырбаспен немесе халықаралық
айналыс құралы қабілеті бар валютплармен (СКВ) ... ... ... айналдыру өте күрделі мәселе.Яғни қазіргі таңда жаңа ... ... ... ... валютасын енгізу аса маңызды
экономикалық қажеттілікке айналып отыр.Сонымен бірге, ұлттық ... ... ... ... ... ... табылады.Дегенмен
мынаны мойындауымыз керке-оны ... ... ... ... ... көптеген қиындықтар тұр.Жаппай өндірістің
құлдырауы,бюджет тапшылығы,инфляция,ұтымсыз ... салу ... ... ... болмауы.Достастық мемлекеттер арасындағы
экономикалық байланыстардың шиеленістігі бүл процесті жүзеге асыруды
күделендіріп отыр.
Мемлекеттің ақша ... ... ... ... бір ... ... ... экономканы
тұрақтандыру,бейтараптандыру,жеккешелендірі шараларынан тыс жғдайда өте
кауіпті болуы және ... ... ... ... ... ұлттық валютаны енгізі үшін қажетті алғышарттар ... ... ішкі ... ... ... ... ... күрделі міндет,дегенмен республикада оны жүзеге асырудың ... бар ... ... ... аса ірі құрылымдық ... ... ... ... ... өнім ... көшу ... мүмкіндіктерді
кеңейту арқылы валюталық түсімді молайту респупликаға шетел инвестициаларын
тару,жеткілікті ... ... ... ... ... ас маңызды
шаралар болып табылады.Өзіміздің ақша ... ... ... ... ... жасалғаннан кейін ғана жақсы нәтиже
беруі мөмкін.
Ұлттық валютаны енгізудегі ең басты ... ... ... ... ... ... механизімін табу және қажетті ақша мөлшерін
анықтау.
Осы ... ... ... пікірлер бар, бірақ оның барлығы
бірдей жеткілікті дәрежеде негізделмеген.Купон, ... ... ... енгізу артық ақшаның ... ... ... ... ... ... соқтырады.
Бірсыпыра экономистердің пікірінше ұлттық ақша ... ... ... есеп ... ... ... және ... валюта рубілі” ролін
атқаруға тиісті, олар айналыста рубльмен қатар шетел валютасы қызымет жасау
қажет деп ... ... бұл ... ... ... қажетті
мөлшердегі шетел валютасын сатып алу үшін қазіргі ... ... ... көп ақша сомасы керек немесе бүкіл алтын қоры мен едәуір шекі зат
ресурстарын сату қажет ... ... ол ... ... ... ... ... да орынсыз, себебі шет елдерден экономикалық тәуелсіздікке,
рубльге және ұлттық валютаға деген сенімнің жоғалуына әкеліп соқтырады.
Осы мәселе бойынша ... ... және ... ... ... 5-ші ... ... корген экономика ғылымдарының кандидаты Н.
Нұрлановтың пікірлері көңіл ... ... ... ... ... Экономика и жизнь №5.1993.28-31 беттер) Олардың пікірінше, алғашқы
кезде өзіміздің ақша бірлігін, рубльмен қатар жүретін ... ... ... ... ... әдіс болмақ. Оның мөлшері қажетті мөлшерден
не артық та, не кем де болмауы керек.
Жаңа ақшаны қамтамасыз етудің ... ... бар: ... ... ... массасымен, валютамен. Осындай қамтамасыз етуден
ұлттық валютаның күші, оның қабылданған ауыстыратын ... ... ... ... ... ... ... валютаны нарықтың шын мәніндегі катализаторы қылу үшін, оны
басқа валютаға айырбастау қабілеті бар ... ... және ... асып ... ... шығару керек. Оның мәні мынада. 100 ... жабу ... ... ... ... ... ғана ... бұндай шектеулі шетел валютасына негізделген ... ... ... ... әсер ете ... жағдайда қаржы тепеөтендігіне, валютамен және алтын қорымен
жабылмаған ұлттық ақша көлемін тауар жабу ... ғана қол ... ... ... ... ... ... ие болып отырған
тауарларға (импортты ауыстыратын)және импортты тұтыну тауарларына шақтап
шығару қажет. Сонда ғана ... ақша ... ... ... қамтамассыз
етіледі, демек рубльге қарағанда тұрақты және жоғары сатып алу қабілеті
болады.
3.2 Сұраныс инфляциясы.Инфляция деңгейін ... ... ... ... ... өсу ... бірақ бұл
жағдайда барлық бағалар өседі деуге болмайды.Инфляция кезінде кейбір
бағалар бір ... ... ал ... ... ... баға индексі арқылы өлшенеді.Есімізге түсірелік, жалпы
базалық ... баға ... ... ... ... мына ... ... шығаруға болады.Осы жылдың (1999
жылдың) баға индексін алдыңғы жылдың (1998 ... баға ... ... алдыңғы жылдың (1998 жылдың) баға индексіне бөліп, ... ... ... ... шығару үшін 100-ге көбейтеміз.Мысалы, 1998 жылғы тауарлар
тұтыну баға индексі 154,5 тең ... 1999 ... ... ... ... деңгейі мына жолмен анықталады:
Инфляция қарқыны = 158,2-154,5 Х 100 = 2,3 ...... ... аталатын ереже инфляцияны басқаша анықтауға мүмкіндік
береді. Бұл ... екі ... ... ... тез ... ... Ол үшін тек қана 70 ... санды жылдық инфляция
денгейіне бөлеміз.
ААа
1984ж. ... екі ... = ... ... бір жылдар саны баға өсуінің жылдық
қарқыны.
Мүлік иелері.Инфляция мүлікті ... да ... ... ... ... ... бағасы төмендейді.Мысалы,бір кісі 1980
жылдан бастап 1995жылға дейін 1000 долл.тығып қойды делік,сонда нақты ... ... ... ... ... формаларының бәрі пайыздық
табыс әкеледі.Егер инфляция пайыздық мөлшерлемеден жоғары болса,онда сақтап
қойған тауардың құны ... А. ... 1000 ... ... 13%-ҒА ... соңына 1000 долл.құны ... ақша ... 1060 ... долл.+ пайызбен).
Қарыз алушы және несие беруші(дебитор және кредитор).Қарыз алушы және
несие беруші арасында инфляция ... ... ... ... несие берушілер арқылы пайда әкеледі.Мысалы,сіз банктен
1000 долл.алдыңыз,оны 2 жылдан кейін қайтаруыңыз ... осы 2 ... ... баға ... ... 1000 ... орнына 500 доллардай
бересіз,сонымен ... ... ... құны ... ... Егер ... 1) инфляцияны алдын ала біліп отырса;
2) атаулы табыстарын болжалды баға ... ... ... ... аяғында басталған инфляция 70-
жылдардағы кәсіподақтарға жан берді,олар жұмысшылардың жалақысы инфляциямен
үйлестіріліп есептелуі ... айта ... ... инфляция кезінде
несие берушілер мен қарыз алушылар арасында табысты ... ... ... мүмкін.Мысалы,егер несие беруші (коммерциялық банктер) және қарыз
алушы арасында келісім жасалса,яғни егер баға ... ... ... ... ... 5 пайызбен беруге келіссе, бірақ келесі жылға дейін 6%-ға дейін
өсті дейік, егер банк қарыз ... 5%- дан 100 ... онда ... ... 6%-ға жетсе,онда 105 долл.сатып алу қабілеттілігі 99 доларға
дейін түседі.Сонда қарыз алушы ақшаны ... үшін ... ... ... ... ... 11%-ға.Біздің мысалымыз нақты
пайыздық мөлшерлеме және ... ... ... айырмашылығын
түсіндіреді.
Нақты пайыздық ... ... ... алу ... ... несе беруші қарыз алушыда ... ... ... ... ол 5% ... ... Сұраныстың құнсыздануы және шығындары
Құнсыздану сұраныспен пен ұсыныстың арасындағы тепе-теңдiктiң
бұзылуы нәтижесi болып табылатындығы ... ... . ... ... ең ... бұза алады. Сұраныстың құнсыздануы бұл
жағдайда пайда болады. Басқа ахуал өндiрiстiң ... ... , ... ... жоғары көтерiледi, ұсыныстың құнсыздануы пайда болады. Аз
емес дәрежедегi сұраныс және ... ... ... үш ... монополизмдары даму және тереңдiктiң дәрежесiнен
тәуелдi болады :
- ... ... ... ... ... ... мемлекеттiң
монополизмi; өнiмсiз өсуi , ең алдымен ұландар және қазiргi мемлекеттiң
функцияларымен ... ... ... ... және ... ... ... деңгейiнiң ұзақтығы енетiн
кәсiподақтардың монополизмы , ең алдымен 3 - 5 ... ... ... кәсiпкерлерi бар келiсiм шарттарынан кейiн;
- бағалар және меншiктi шығындардың анықтамасына ең iрi ... үш ... ... өзара байланыстырған және әрбiр
өзiнше сұраныс және сөйлемнiң динамигiнде бағалардың арасы бойынша олардың
тепе-теңдiгiнiң нүктесiн жоғары орнынан түсiре ықпал ете ... ... ... ... ... ... тауарлардың санына ақшалардың молдығы ... ... ... ... сондай ахуалдағы қолы тимейтiндiгi , өйткенi
биiк бағамен жағдай жасайтын өнеркәсiп барынша өндiрiс ... ... ... ... және демонополизациясы жоқ дәл ... ... ... ... өсiп келе жатыр, қуаттылықтарды салмақсыздық
үлкейедi, операциялардың номиналды пайдалылығы өседi. ... ... ... ... ... сатуға аз тиiмдiрек. Қолы тимейтiндiктi
төмендетуге болжам сондай ахуалда ықтималдылығы аз.
Сұраныстың құнсыздануы келесi ақшалай факторлармен шақырылады ... ... және ... ... өсуi. ... үшiн ... азаматтық салаларда қолданулардың әскери техникасы, ... ... ... ... ақшалай балама факторға, артық
айналымға айналдыратын қалыптасады. Мемлекеттiк бюджеттiң ... ... ... өсуi. Мысалы, 1992 жылды Қазақстан мемлекетi бойынша
бюджетiнiң нақты дефицитi 11% ҰЖТ ... ... , 1994 ... ... ... тенге. ) ҰЖТ-тың 9,4% көлемi шектен шықпауы керек. Дефициттi жабуды
ақшалай нарықтағы мемлекеттi заемдердi орналастыруды жолымен болады ... ... ... ... ... ... ... несиеге үстемдiк жүргiзедi. Дәл осылай ... ... ... қарыздарының көлемiнiң 1994 жылдың 1 маусымындағы ... ... ... , ... 38 , 9% оның құрама ... ... ... ... ... ... ... бар елмен шетелдiк валютаны
сатып ... ... ... ... қажеттiктерi ұлттық валютаның бұл
эмиссиясы ауыр өнеркәсiпке шамадан тыс инвестициялар тән. Нарықтан ... ... ... ... ... ... ... өнiмдi капиталдың
элементтерi әр дәйiм алады. Шығыс Еуропа ... ... ) ... ... тетiгi классикалық батыс үлгiсiнен түбегейлi
айырмашылығы ... ... ... екi тетiгiн салыстыруға
талаптанамыз , бағаның (социалистiк ) бiрiншi ... ... ... жатумен бiр уақытта өсетiндiгiне белгi соғамыз. ... ... ... ... ... (1-шi ... ... материалдық
игiлiктердiң молшылығын үлкеюмен бiр жерден шығады.
1-шi сызба нұсқа. Сұраныстың құнсыздануының классикалық схемасы
Сұраныстың бойы ... ... ... тепе-теңдiктiң нүктесiн
орын алмастырар едi. Бағалар өседi , бiрақ ... саны да ... ... ... классикалық нарықтың қисынын төңкеретiн дефициттiң
экономика- сұраныс ұсыныс болды, ұсыныс – сұраныс болды.
Өкiнiшке орай, нарықтық жүйенi айна аударылған ... сол ... ... бола алады. Бұл дәл осылай болып жатқанда өркендеудi батыс микро ... ... ... ... алу және ... қарсы
саясат, ұсақ модульды тағы басқалар ) оған мемлекеттiк ... ... ... Бұдан - сұраныстың жоғары алып келген құнсызданулары
дефицит тетiгi мысалы : баға ... ... бiр ... үдеуде
өседi , көрген , (2-шi сызба нұсқа ) азаятын өнiмнiң анығындағы саны.
2-шi ... ... ... ... дефицит варианты
Екi графиктердi салыстыруды қосымша түсiндiрумен 3 сызба нұсқасы ... 3-шi ... ... Е және Е1 ... ... және ... ... бiлдiредi.
3-шi сызба нұсқадағы. Сұраныстың құнсыздануының дефицит тетiгi
Меншiктiң көбiнесе мемлекеттiк формасының өнеркәсiптiк кәсiпорындардың
ТМД елдерiндегi монополизм ... ... ... оның ... Аса сұраныстың ... ... ... ... тiк ... ... ... көмек
көрсетудi құрастырылады. Сызықтаған тiк төртбұрыштың алаңы - бағалардың
арқасында инфляциялық бойын көмек көрсетедi. ... , ... ... ... ... - қаржылай - алыпсатарлық операцияларды өсiп ... көзi. Бiр ... ... ... өсiп келе ... өндiрiс
көлемi, дефицит күшейдi. Егер қабылданған күштi инфляцияға қарсы ... , бұл ... - ... тағы да ... номиналды көмек
көрсетудi келесi жылға алуға көмектеседi және тағы басқалар ... , ... ... ... ... Сол ... тетiк уақытпен
тұрақты бола алады. Кәсiпорындардың барлық ... ... жаңа ... ... ... ... , жеке ... онда , құнсыздану тарихтарда орын алған. Инфляция - бұл ... ... , және ... - таза ... ... ретiнде
монетаристік көзқарас бар құнсыздануды әсер ... ... ... түсiндiруi. Маңызды дәрежедегi құнсыздануы әртүрлi ... ... ... ... ... қамтамасыз етiледi.
Инфляциялық процесс әлсiз экономикасы бар ел мол ... ... ... бюджеттiк шығындарды қатты ... ... ... ... ... дамыған елдерде орталық банктердi
қатты бақылауға тигiзедi және екпiндермен, бiрдей өсу қарқындарына ... ... ... ... ... ... келесi себептер қызмет
еттi : ... ... және ... өндiрiстiң диспропорциясы;
экономиканың құрылымдық қиғаштанулары; тауарлық өнiмнiң ... ... ... ... ... ... емес қолдану. Қазақстандағы ... ... ... ... және ... ... берумен жағдай жасады.
Бұл еңбекақыны жоғарылауға өндiрiстi қысқартуда сұраныстың құнсыздануы
өндiрiстiң ... ... өсiп ... ... ... ... ... тергеумен елдегi ақшалай жүйенi бұзылу және қаржы
кернеулiгiн жасауды ... ... ... ... ... ... ... үлестiрiлудегi нақты өзгерiстер;
тұрғын халықты ... ... ... , және ... тергеу,
әлеуметтiк кернеулiктi пайда болу; инвестицияларды қысқарту; тауарлар және
қызметтегi бағалардың бiр қалыпты бойы.
Сонымен , ... ... ... ... ... ... және ... жиналған барлық қару-жарақ қоймасы оның Қазақстан
шарттарға жұмыс iстеп , сонымен бiрге қол жеткiзедi. Сонымен, құнсыздану ... ... және ... ... ... негативтi әсер
ететiн ең ауыр тиетiн және ... ... ... Сатып алушы
төмендетудi ғана бiлмейдi , шаруашылық реттеуiнiң мүмкiндiгi түседi ,
құрылымдық ... ... ... күш, ... ... ... жоқ қылады.
Құнсызданудың процессi тұрақты мiнездеменi сипаттайды. Құнсыздану
дамыған нарықтық экономикасы бар елдерде шаруашылық ... ... ... деп ... алады. Жеткiлiктi шектеу және инфляциялық
процесстердi реттеудiң ... кең ... ... ... ... басқаруды ақшалай - несие және негiзiнен экономикалық
саясаттың ең маңызды мәселесiн ұсынады. Оның ... ақша ғана ... ... жататындығы , керiсiнше, сонымен бiрге көп күрделi ... ... ... ... ... ... ... шығыстарды
қысқартудыњ барлық мағынасы ... ... ... ... жанында инфляцияға қарсы шаралардың кең кешенiн өткiзуi ... Ол ... және ... ... ... шаруашылық жұмысының нәтижелерi,
белгiлi бiр шараларды өткiзуге тұрақтану және өндiрiстi ынталандыру, ... ... ... ... инфрақұрылымды жасау, кәсiпорындардың
жауапкерлiгiн жоғарылату.
Инфляцияға қарсы саясаттың нәтижелiлiгi оның iске ... және ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тiзiмi
1.Е.Ф.Борисов, А.А.Петров, ... - М : ... , ... теориясының оқулығы. Экономикалық ғылымдардың докторы,
И.П.Николаева- 2000 жыл.
3.В.В.Усов. Инфлияция - ... 1999 ... ... ... және ... - ... ... экономика негiздерi ... Ұ. ... ... –1994 ... Макроэкономика Фишер.
7.Жалпы экономикалық теория Шеденов
8. Саясат журналы - 2003 ж.
9.Қаржы және қаражат 1998 ... ... ... Е.Ф.Борисов. М : Ғылым , 1998.
-----------------------
P
D1 ... ... ... ... D
D1 ... S
Q

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Ақша және инфляция31 бет
Ақша теориялары және инфляция27 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Жұмыссыздық пен инфляция экономикалық тұрақсыздықтың көрінісі ретінде3 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы, Филипс қисығы24 бет
Жұмыссыздық пен инфляцияның байланысы. Филлипс қисығы25 бет
Жұмыссыздық, инфляция18 бет
Инфляция9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь