Қылмыс құрамы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I.ТАРАУ. ҚЫЛМЫС ҚҰРАМЫ

1.1. Қылмыс құрамының түсінігі мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2. Қылмыс құрамының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.3. Қылмыс құрамы және қылмыстық дәрежелеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12

II.ТАРАУ. ҚЫЛМЫС ОБЬЕКТІСІ және қылмыстың объективтік жағы
2.1. Қылмыс обьектісі туралы түсінік және оның мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.2. Қылмыс обьектісінің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
2.3. Қылмыстың заты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.4. Қылмыстың объективтік жағына байланысты түсінік және оның
маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

IІІ.ТАРАУ. ҚЫЛМЫСТЫҢ СУБЬЕКТІСІ және қылмыстың субъективтік жағы
3.1. Қылмыс субьектісі туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
3.2. Қылмыс субьектісінің жасына қарай белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
3.3. Жауаптылыққа қабілеттілік қылмыстық жауаптылықтың жағдайы ретінде. Жауаптылыққа қабілетсіздік ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
3.4. Қылмыстың арнайы субьектісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43
3.5. Қылмыстың субьективтік жағының түсінігі және оның маңызы ... ... ... ... 45

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..49

БИБЛИОГРАФИЯЛЫҚ ТІЗІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..53
КІРІСПЕ
Еліміздің тәуелсіз, демократиялық, құқықтық мемлекет болып жарияланғанына он жылдан аса уақыт болды. Осы жылдар ішінде көптеген іс тындырылғаны мәлім. 1997 жылы шілденің 16-сында Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық кодексі қабылданып, ол 1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап занды күшіне енді.
Қазақ ССР - інің 1959 жылы қабылдаған Қылмыстық кодексінің нормалары өмірімізде орын алған саяси, әлеуметтік, экономикалық өзгерістерге сай келмегендіктен, жаңа кодекстің қабылдауына байланысты өз күшін жойып, 1998 жылдың 1 қаңтарынан әрі қарай қолданылмады. 1959 жылғы Қылмыстық кодекс кеңестік таптық идеология түрғысында, әкімшілдік - әміршілдік жүйе мен орталықтандырылған жоспарлы экономика принциптеріне нсгізделгсн еді. Сондықтан өмірдің өзі ескі идеологиядан арылған, нарықтық қатынастар жағдайына үйлесетін, адам құқықтары мен бостандықтарын қылмыстық - құқықтық қорғауды барынша қамтамасыз ететін жаңа қылмыстық заңның болуын қажет етті. Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық кодексі Қазақстан Республикасы Конституциясының және халықаралық құқықтың жалпы жүрт таныған принциптері мен нормаларына негізделген.
Библиографиялық тізім

1. Алауханов Е. “Қылмыстық құқық” (ерекше бөлім) А – жеті жарғы 2001-224 б.
2. Ағыбаев А.Н. “Қылмыстық құқық”. Жалпы бөлім (оқулық толықтыру. 3-бас) А., Жеті жарғы. 2001-352 б.
3. Ағыбаев А.Н. “Қылмыстық құқық”. Ерекше бөлім. Оқулық өңделген, толықтырылған. 2-бас. 2002 ж – 21 желтоқсанға дейінгі өзгертулермен толықтырулар ескерілген – А., Жеті жарғы 2003 – 560 б.
4. Ағыбаев А.Н., Баймурзин Г.Ы. Уголовное право Республики Казахстан. Особенная часть (учебно-методическое пособие) Алматы, 1998.
5. Борчашвили И.Ш. Рахимжанова Г.К. Уголовное право Республики Казахстан. Особенная часть. (Учебно-методическое пособие) - Караганда, 1998г.
6. Борчашвили И.Ш., Рахметова С.М. Уголовное право Казахстана (Особенная часть). Ч. 1-2. Под.ред. / Алматы, 1999-2000 гг.
7. Сборник Постанавлений Пленума Верховного суда Республики Казахстан (1992-2002).-Алматы, 2002.
8. Курс советского уголовного права. М., 1970, т. 1-6.
9. Курс советского уголовного права. М., 1968, т. 1-5.
10. Комментарий к Уголовному кодексу Республики Казахстан: / отв. Редактор: Чл-корр. АЕН РК, д.ю.н., профессор Борчашвили И.Ш., к.ю.н., доцент Рахимжанова Г.К. Караганда, РГКПО Полиграфия, 1999.
11. Комментарий к изменениям и дополнениям в Уголовный кодекс РК/Отв. Редактор: Чл-корр. АЕН РК, д.ю.н., профессор Борчашвили И.Ш., Караганда, 2000 г.
12. Комментарий к изменениям и дополнениям в Уголовный кодекс РК и Уголовно-исполнительный кодекс Республики Казахстан: Под ред. И.Ш. Борчашвили, М.М. Оразалиева -Караганда: Кар ЮИ МВД РК им Б.Бейсенова, 2003.
13. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995ж. (8.10.98ж.
өзгерістермен).
14. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі 1997ж. (9.07.1998ж. 10.07.1999ж., 23.07.1999ж., 5.05.2000ж., 16.03.2001 ж, 21.12.2002ж. өзгерістермен толықтырулар).
15. Правила судебно-медецинской оценки тяжести вреда здоровью. Приказ №240 от 4 мая 1998г. Бюллетень Следственного департамента МВД РК. Астана. 1998. №2.
16. Уголовное право Казахстана (Особенная часть). Учебник для вузов. Под ред. д.ю.н., профессора И.И. Рогова и к.ю.н., профессора, С.М. Рахметова . Алматы, ТОО Баспа 2001 г.
17. Уголовное право Республики Казахстана (Особенная часть).
18. Учебное пособие: В 2-х Под ред. И.Ш. Бочашвили., СМ.Рахметова. Алматы; 1999-2000г.г. М.М. Оразалиева Караганда: Кар ЮИ МВД РК им Б.Бейсенова, 2002.
19. Уголовное право России. Учебник / Отв. ред. д.ю.н., профессор Б.В. Здравомыслов.-М.: Юрист, 1996.
20. Уголовное право Российской Федерации. Особенная часть: Учебник под.ред. Г.Н.Борзенкова и В.С.Комиссарова. И., Олимп, 1997.
21. Уголовное право. Особенная часть: Учебник для вузов. - М., издательство группа ИНФРА М. - М – НОРМА, 1998.
22. Уголовное право. История Юридической науки. - М., 1978 г.
        
        |                                                                       ... ... ... ЖӘНЕ                                      ... ...                                                      |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... және ... теориясы мен тарихы» кафедрасы |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... ... |
| ... ... құрамы |
| |
| ... ... ... ... құрамының түсінігі мен
маңызы..................................................4
2. Қылмыс құрамының
түрлері................................................................
........9
3. Қылмыс құрамы және қылмыстық
дәрежелеу...........................................12
II-ТАРАУ. ... ... және ... ... ... Қылмыс обьектісі ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... түсінік және оның
маңызы......................................................................
...............................................24
IІІ-ТАРАУ. ҚЫЛМЫСТЫҢ СУБЬЕКТІСІ және қылмыстың субъективтік жағы
3.1. ... ... ... Қылмыс ... ... ... ... ... ... ... жағдайы ретінде.
Жауаптылыққа ... ... ... ... субьективтік жағының түсінігі және ... ... ... ... ... ... он ... аса уақыт болды. Осы жылдар ішінде көптеген іс
тындырылғаны мәлім. 1997 жылы ... ... ... ... ... кодексі қабылданып, ол 1998 жылдың 1 қаңтарынан бастап занды
күшіне енді.
Қазақ ССР - інің 1959 жылы қабылдаған ... ... ... орын ... ... ... ... өзгерістерге сай
келмегендіктен, жаңа кодекстің қабылдауына байланысты өз ... ... ... 1 ... әрі ... ... 1959 жылғы Қылмыстық кодекс
кеңестік таптық идеология ... ... - ... жүйе ... жоспарлы экономика принциптеріне нсгізделгсн еді.
Сондықтан ... өзі ескі ... ... ... ... үйлесетін, адам құқықтары мен бостандықтарын қылмыстық - құқықтық
қорғауды барынша қамтамасыз ететін жаңа қылмыстық заңның болуын қажет етті.
Қазақстан ... жаңа ... ... ... ... және халықаралық құқықтың жалпы жүрт таныған ... ... ...... ... ... Қылмыс құрамының түсінігі мен маңызы
Қылмыстың анықтамасы кез - келген қылмысқа тән құқықтық ... ... ... Бұл ... ... ... қарсылық,
қоғамға қауіптілік, кінәлілік және жазалық) басқа қылмыс болып табылмайтын
құқық ... пен ... ... бір-бірінен ажыратуға
көмектеседі. ... ... ... ... бір ... ... ... болмайды. Мысалы, ұрлықты тонаудан, я ... ... ... ... ... ... ... құрайтын белгілерге
ие.
Көптеген қылмыстардың ішінен нақты бір қылмыстарды бір - ... үшін ... кісі ... мен ... ... қорқытып алушылық пен
алаяқтықты) қылмыс құрамы деген түсінікті пайдаланамыз.
Қылмыстық ... ... ... ... ... негізді зерттеуде А.Н.
Трайнин үлкен үлес қосқан1.
Қылмыстық құқықтық теориясында қылмыс құрамы деп, қылмыс ... ... ... ... сипаттайтын, қылмыстық ... ... және ... ... ... деп
түсіндіріледі. Қылмыс құрамының түсінігі, теорияға ... ... деп ... ... төрт ... құрайды. Бұл қылмыстың
объектісі, объективтік жағы, ... және ... ... ... бұл
элементтердің жалпы құрамын құрайтын белгілердің мазмұны ... бір ... бір ... ... ... ... - ... қол
сұғушылықтың нәтижесінде зиян тигізілетін немесе тигізілуі мүмкін және осы
қол сұғушылықтан ... ... 2 - ... 1 - ші ... адам мен ... ... ... мсн заңды
мүдделері, меншіктің, үйымдардың құқықтары мен заңды мүдделері, қоғамдық
тәртіп пен ... ... ... ... ... ... мен ... тұтастағы, қоғам мен мемлекеттің
заңмен қорғалатын мүдделері және бейбітшілік пен адамзат мүдделері.
Қылмыстың ... жағы - ... ... зиян ... ... тигізу қаупін туғызатын, сонымен қатар белгілі шартты жағдайларда осы
зиянды тигізетін ... ... ... қоғамға қауіпті
әрекеттердің немесе әрекетсіздіктің сыртқы ... ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті әрекет немесе
әрекетсіздіктен және қоғамға қауіпті зардаптың басқа қоғамға қауіпті әрекет
пен қоғамға ... ... ... ... байланыстар, қылмыс
жасаудың әдісі, құралдары мен қарулары, ... ... және ... ... ... дені сау, ... ... және жасаған әрекеті
бойынша қылмыстың жауаптылыққа тартылуға қабілеттілігі бар жеке ... ... ... ... ... жас ... (ҚР ҚК-
нің 15-бабы) және тұлғаның ақыл-есінің дұрыстығының, яғни өзінің істеген іс-
әрекетіне жауап беретін және оны ... ... ... ... ... ... ... дүрыс еместігі жөнінде ҚР ҚК-нің
16-бабында көрсетілген. Кейбір шет ел мемлекеттерінің қылмыстық ... ... ... ... заңды тұлгалардың қылмыстық
жауаптылығы бар екендігі жөнінде айта кету ... ... ... ... ... ... ... болып корпорациялар табылады.
Яғни оларға арнайы айып, өндірісті ... тағы ... сол ... ... ... ... қылмыстық - қүқықтық санкцияларын қолдану
(мысалы, экологиялық зиянды өндіріс орындарына) ондай өндіріс ... ... ... ... ... мақсатпен емес, сол өндіріс орнының
барлық қызметкерлеріне бірдей экологиялық зиянды өндіріспен ... ... ... көрсету.
Еуропа кеңесінің жанындағы қылмыс мәселелері жөніндегі комитет 1978
жылы еуропалық мемлекеттің заңгерлеріне заңды ... ... үшін ... жауаптылықтың субъектісі деп тану жолына тұру керек
дегенді үсынған. Мүндай ... ... ... Англияның қылмыстық
заңдарында және Францияның жаңа қылмыстық кодексінде жүзеге асырылған.
Әрине, ... ... жеке ... жауаптылығымен бірге занды тұлғаның
жауаптылығын көрсету, бүл ... пен ... ... жетістігі
болып табылады. Сондықтан да ол ... ғана ... ... ... ол мүлтіксіз болу керек. Ал, өмірдің өзі осы қағиданы пайдалануды
яғни заңды тұлғаларды қылмыстық ... ... ... онда ... ... өмір сүре ... және ол оны толықтыра түседі. Қылмыс
қүрамының субъективтік жағы қылмыскердің қоғамға ... ... ... ... туатын қоғамға қауіпті зардаптарына байланысты
психикалық қатынасын сипаттайтын жағдайлар болып табылады. Бұған кінә ... ... ... ... ... мен ... жатады (ҚК-тің 19,20,
21-баптары).
Қылмыс құрамы - бұл ... ... және ... ... ... Ол осы белгілердің тұтастығы арқылы болады.
Сонымен қатар әрбір құрамның ... ... ... ... ... және ... ... құрамынан тысқары өз алдында болуы мүмкін емес.
Қылмыс құрамының белгілері қылмыстық заңмен реттеледі, соның ішінде ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамының
белгілерін көрсететін белгілер ҚК-тің жалпы бөлімінде де бар. Көбіне олар
қылмыс құрамының ... ... ... тән ... ... ... ... 2-бабының 1-ші бөлігінде қылмыс объектісінің
түрлері туралы ... ... ... ... ... 14-16-баптарда қылмыстың субъектісі туралы, 27-31-баптарда алдын -
ала және бірлесіп жасаған қылмыстың әрекеттері туралы айтылады.
Қылмыс құрамының ... екі ... ... ... ... ... құрамның сол белгілерсіз сипаты болмайтын белгілер
қажетті деп аталады. Сондықтан олар кез - келген қылмыс ... ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамының
жоқтығын көрсетеді. Мұндай белгілер ... кінә және ... ... ... ... ... адамның ақыл - есінің дұрыстығы.
Факультативті белгілер деп қылмыс құрамы үшін ... ал ... ... ... үшін ... емес ... ... Мысалы, ауырлататын
мән - жайлар арқылы ... кісі ... ... ... ... себеп ең керектісі болып табылады және ол ҚР ҚК-нің 96-бабының 1-ші
бөлігі "3" және "И" ... ... ... ... ... ... ұрып соққаны үшін (ҚК-тің 106-бабы) себеп қылмыс құрамына ... ... да ол ... ... табылады. Бірақ қылмыс
құрамының бар ма, жоқ па ... әсер ... де ... белгілер
қылмыстық жауаптылықтан тысқары қала алмайды. Олар жаза тағайындаған кезде
жауаптылықты жеңілдете немесе ауырлата ... ... ... ... ... ... ... қаралады.
Бұл барлық белгілер ҚК-тің арнайы баптарының ... ... ... ... сөз ... ... ... құрамының көпшілігіне байланысты бұл
жағдайлар ҚК-тің диспозициясында көрсетілген. Бұл ... ... ... "заң шығарушы шын мәнінде құрамды емес, қылмыстық - ... ... ал ... қылмыс құрамының белгілері аз мөлшерде немесе
көп мөлшерде болсын ... ... Бұл ... адамның санасынан
тысқары объективті өмір сүреді, сонымен қатар олар әрбір нақты қылмысқа
тән, заң шығарушының ... бұл ... ... осы белгілерді дәл және
тереңірек тауып анықтау болып табылады. Сондықтан да ... ... ... ... элементтерін ғана көрсетеді, оның ... ... ... ... ... қажетті немесе факультативті
белгілерін анықтау қылмыстық заңға түсінік беру барысында пайда болады.
ҚР ... ... ... ... яғни осы ... ... қылмыс
құрамының барлық белгілері бар әрекет қылмыстық жауаптылықтың бірден - ... ... ... - деп атап өткен. Қылмыс құрамы қылмыстық
жауаптылықтың негізі екендігі ... ... іс ... ... ... айтылған. Сондықтан да оның нормаларына сәйкес, егер жасалынған
әрекетте қылмыс ... ... ... іс ... ал ... іс қылмыс құрамы жоқ болғандықтан өндірістен қысқартылуға жатады.
Сонымен қатар сот үкім шығарған кездегі ең ... ... сол ... ... ... бар ма, жоқ па соны ... деп көрсетілген. Егер
жасалынған іс - әрекетте қылмыс құрамының жоқтығы анықталса, онда сот ... ... Ал ... ... ... деп біз жеке тұлғаның істеген
іс-әрекетінде жоғарыда атап ... ... ... бір белгісінің болмауын
айтамыз. Демек қылмыстық қүқықтағы қылмыс құрамының мәні сол, ол ... ... ... - бір және ... көрсеткіші болып
табылады.
2. Қылмыс құрамының түрлері
Қылмыстық құқық теориясында барлық ... ... ... елеулі
белгілерінің топтасуына байланысты белгілі бір топтарга бөлінеді. Қылмыс
құрамы ... ... ... ... Әрбір нақты қылмыстың
түсінігін, құрылысын және оларға тән жалпы заңдылықты тереңірек ... ... ... ... белгілерді қолдану арқылы топтастырады:
1. іс-әрекеттің қоғамға қауіптілік дәрежесі.
2. қылмыс құрамын суреттеу тәсілі.
3. ... ... ... ... ... дәрежесін сипаттайтын жағдайларына
байланысты қылмыс құрамы ... ... және ... мән ... ... екіге бөлінеді.
Негізгі қылмыс құрамы деп, қылмыстың іс - әрекеттерінің белгілі бір
түрінің негізгі және тұрақты ... ... ... ... ... мән - ... ... құрамды айтамыз.
Айталық қасақана адам өлтірудің негізгі құрамы ҚР ... ... ... кісі ... деп ... адамға құқыққа қарсы қасақана ... деп ... ... ... қасақана кісі өлтіруге
байланысты ... және ... ... ғана ... ал ... ... мән - ... көрсетілмеген. Демек, негізгі ... ... да ... ... немесе жеңілдететін мән - жайлар
керсетілмейді.
Егерде қылмыс құрамында іс - ... ... ... ... мән - ... көрсетілсе, онда мұндай ... ... ... бар ... ... деп ... жаңа туған сэбиді анасының өлтіруі (ҚР ҚК-тің 97- б.). Жан
күйзелісі жағдайында болған адам өлтіру ҚР ҚК-тің 98- б.), ... ... шығу ... ... кісі ... (ҚР ... 99- б:), ... адамды ұстау үшін кажетті шаралардың шегінен шығу ... ... ... (ҚР ... - б.). Осы келтірілген мысалдарға, негізгі белгілерге
қоса қосымша белгілере яғни жеңілдететін мән - жайлар ... ... ... ... адам ... қосымша белгі – жәбірленушінің
күш қолдануынан, қорлауынан немесе ауыр балағаттауынан не өзге де ... ... ... жат ... болған, кенеттен пайда болған
субъектінің жан күйзеліс жағдайы (қылмыс ... ... мән ... құрамында негізгі белгілермен қоса ауырлататын мән -жайларда
айтылса, бұл дәрежеленген құрам, я ... іс - ... ... ... ... мән - ... бар құрам деп айтылады.
Дәл осындай құрам ҚР ҚК-тің 96 - бабының 2-ші бөлігінде ... ... ... мән - ... арқылы адам өлтірудің он үш белгісін (а-
н тармақтарындағы) ... және ол ... ... ... ... ... табылады.
Кейде жасалынған қылмыстық ауырлық дәрежесіне қарай заң ... ... ... әр ... ... ауырлататын мән -
жайлары бар қылмыс құрамы ... ... ... ... ҚР ҚК-нің 131-
бабының 3-ші және 4-ші бөліктері ерекше ... ... ... ... ... ... ... тәсіліне байланысты жәй және
күрделі қылмыс құрамы деп екіге бөлінеді.
Жәй қылмыс құрамы деп - ... да ... ... құрамы
элементтерінің қиындатылған белгілері жоқ құрамды айтамыз.
Мысалы, бөтеннің мүлкін жасырын ұрлау ҚР ҚК-тің 175- б. ... ... ... бір ... бір ғана ... қол ... қылмыс құрамы деп, - қандайда болмасын қылмыс құрамының
элементтерінің қиындатылған белгілері бар құрамды ... ... ... екі бірдей объект, екі бірдей әрекет және ... екі ... ... Мысалы, шабуыл жасап тонау кезінде қиянат жасаушы екі бірдей
объектіге қол сүғады (меншік және ... ... ... екі ... ... ... ... деп кінәлінің қылмыстық іс - әрекетті
қасақана жасауы бірақ, одан ... ... ... ... ... жағдайға мысал келтіретін болсақ ҚР ҚК-тің 103-бабы 3-ші
бөлігі, денсаулыққа ... ауыр зиян ... ... жәбірленушінің
өліміне абайсыздықпен қарауы.
Қылмыс құрамын олардың құрылымына қарай ... ... ... Осы құрылымына байланысты қылмыс құрамы материалды, ... ... ... ... ... бөлінеді.
Жасалынған қылмыстық іс-әрекеттің (әрекетсіздіктің) салдарынан заңда
көрсетілген белгілі бір зардаптың түсуін қажет ... ... ... ... ... деп ... Демек, мұндай қылмыс құрамы қылмыстық
іс-әрекет жасалған кезде емес, содан белгілі бір зардап түскен ... ... ... ... ... өкілеттілігін теріс пайдалану (ҚР
ҚК 307- б.).
Формальды қылмыс құрамы деп, ... ... ... ... бір зардаптың түсуін қажет етпейтін құрамды
айтамыз. Мұндай құрамдағы қылмыстар ... бір ... ... ... ... - ақ ... ... іс-әрекеті болса
аяқталған қылмыс болып табылады. Мысалы, пара беру (ҚР ҚК 312-6.). ... ... ... де оның ... ... ... -ақ ол
аяқталған болып табылады.
Кейде заң ... ... ... кезеңін қылмыстық іс -әрекеттің
алдын-ала жасалу сатыларының біріне ауыстырады. Мұндай қылмыс ... ... ... ... деп аталады. Мысалы, бандитизм (ҚР ҚК
237-6.). Заң ... бұл ... ... ... ... ... ... есептеледі.
1.3. Қылмыс құрамы және қылмысты дәрежелеу
Қылмысты дәрежелеу деп қылмыс жасаған адамның ... ... ... кодекстің ерекше бөлімінің, кейбір жағдайда жалпы
бөлімнің ... ... ... және кең ... ... қылмыс құрамьның
белгілерін анықтау болып табылады.
Жасалынған қылмыстың шынайы ... дәл және ... ... ... қылмысты дұрыс дәрежелеудің негізгі талабы.
Қылмыстық әрекетті дүрыс дәрежелеу қылмыстық құқық ... ... ... ... ... ... ... ал қылмысты дұрыс
дәрежелемеу әділділік қағидасын бұзады, ... ... ... дұрыс
көзделмейді. Әділділік, жазаның мақсаты тек қылмысты дұрыс дәрежелегенде
ғана нәтижеге жетеді. Қылмысты дәрежелегенде ... ауыр ... ... ... ауыр жаза ... ұзақ ... бас
бостандықынан айыру).
Мысалы, кінәлі адам өзінің жеке бас араздықтарына байланысты ... ... ... дене ... салды, ал оның істеген іс-әрекетін
бүзақылық үшін қате дәрежелеген болсақ, онда кінәлі адамға үш ... ... ... айыруға жаза тағайындалады (ҚР ҚК 257- б. 1-ші бөлігі),
ал денсаулыққа ... ... ... зиян келтіргені үшін (ҚР ҚК 105- ... ... ... мерзімге түзеу жұмыстарына, не үш айға дейінгі ... ... ... ... ... ... ... құқықтарының
сақталуына кепілдік береді.
Қылмысты дұрыс дәрежелеу дегеніміз - бүл қоғамға қауіпті іс-әрекетті
қамтитын қылмыстың заңды ... ... және ... ... ... баға ... әрекетті дұрыс дәрежелеу үшін ең алдымен кінәлінің істеген
әрекетімен толық және түрлі жағынан танысуға қажетті ... ... ... ... ... кім ... және ... істелген
уақытындағы жағдайлармен толық танысу керек, өйткені қылмысты дәрежелеудің
өзі ... ... ... ... ... ... ... басына, оның қылмысты істегені үшін қылмыстық жауапқа тартылып отырған
әрекетінің қандай жағдайда істелуіне байланысты.
Егерде ... ... ... ... ... ... зерттегенде, оның ішінде бір-біріне барлық белгілері сай
келетін қоғамға ... деп ... екі ... ... таппайсыз.
Сондықтан қылмысты дұрыс дәрежелеу үшін әрбір жеке ... білу ... ... ... ... Мұны білу ... бір-
бірінен ажыратуға, оларды бір-бірімен араластырмауға, сөйтіп қылмысты
дәрежелегенде қате жібермеуге ... ... жеке ... зерттегенде, әрбір қылмыстың неге қарсы
бағытталғанын, оның қандай мүддені бұзатындығын, ... ... неге ... ... ... ... қажет. Сонымен қатар қылмыс құрамының
барлық элементтері бойынша ... ... ... ... ... ... ... бойынша дәрежелеу процесі ең
алдымен қылмыстың объектісі мен ... ... ... ... мен ... ... анықтаумен аяқталады. Барлық жағдайлар
қылмыстың ... ... ... ... ... ... мен ... сәйкес келгенде ғана қылмыстық іс-әрекет дұрыс
дәрежеленген деп табылады.
Қылмыстық іс-әрекетті ... ... ... сәйкес қылмыс құрамы бар деген қорытынды маңызды қылмыстық іс
жүргізу құжаттарын, соның ... сот ... мен ... ... Оларда қылмыс жасаған тұлганы қылмыстық жауапкершілікке
тартуға және ... ... ... ... нормаларды
реттейтін қылмыстық заңның баптарын дәл көрсету жолымен қылмысты дәрежелеу
жүреді. Айта кететін ... ... ... ... анықталған қылмыс
құрамының барлық белгілері көрсетілген, ҚР ҚК -тің ... және ... ... дәл ... ... ... ... құрамның ерекше
белгілері, құрам түрлері, негізгі, ауырлататын және жеңілдететін ... ҚР ҚК -тің ... ... баптарының тармақтары көрсетілсе, онда
оларды дәрежелеу барысында еске алынуы керек. Айталық, ... ... ... сөз ... бойынша жасалса, олардың істеген іс-әрекеті
ҚР ҚК-нің 178-бабы 2-ші бөлімі "В" тармағымен ... ... ... ... ... үйымдастырушы болса олардың қылмыстық әрекеті
ҚР ҚК -гің Жалпы бөлімінің 28-бабына сілтеме жасай отырып дәрежеленуі тиіс.
Егерде ... табу ... ... кісі өтіру барысында орындаушымен
бірге көмектесуші болса, онда соңғысының ісгеген қылмыстық әрекеті ҚР ... ... 5-ші ... және ... 2-ші ... "И" тармағымен
дәрежеленуі керек. Қасақана кісі өлгіру барысында орындаушы өзінің көздеген
мақсатына жете ... оның ... ... кісі өлтіруге оқталғандық
болып табылады (мүндай ... ҚР ҚК -тің ... 3-ші ... жэне ... ... ... ... бойынша дәрежеленеді).
Қылмыстық әрекетті дәрежелеудің маңызы ерекше. Қандайда болмасын
қылмыстық іс-әрекетке сәйкес ... ... ... ... жолымен
жүзеге асады, онда соңғысы қылмыс жасаған түлғаны қылмыстық жауаптылыққа
тартуға, кінә тағу ... ... ... жаза ... я ... ... пен жазадан босату үшін құқықтық ... ... ... ... ... дәрежелеу дегеніміз соттардың, прокурорлық,
тергеу жәнеи алдын-ала анықтау органдарының жұмыстарының заңдылығын сақтау
болып ... ... ... ... ... ... ие,
себебі, соның негізінде қылмыстық құрылымның дұрыстығы анықталып, қылмыстың
алдын - алу жэне ескерту ... ... ... ... ол ... ... жағдайын, деңгейін, оның динамикасын, жалпы және
жекелеген қылмыстардың түрлерін дұрыс анықтауға ... ... - ... ... ... ... объектісі туралы түсінік және оның мәні
Қылмысты іс-әрекет ... ... ... қылмыстың
салдарынан зиян шеккен немесе шегуі мүмкін нәрсе қылмыс объектісі болып
табылады.
Қылмыс объектісінің заңды ... ҚР ... ... ... ... бөлігінде көрсетілген. Олар адам мен азаматтық құқықтары, бостаңдықтары
мен заңды мүдделері, меншік, ұйымдардың қүқықтары мен ... ... ... пеи қоғамдық тәртіп, ... ... ... констиуциялық құрылысы мен аумақтық тұтастығы, қоғам мен
мемлекеттің ... ... ... және бейбітшілік пен адамзат
қауіпсіздігі.
Кеңестік заң әдебиеттерінде ... ... ... ... ... ... қорғалатын қоғамдық қатынастар ретінде айқындалып
келді. Ал қоғамдық ... ... біз ... ... ... ... немесе өзара араласуы ... ... ... және ... ... ... қатынастарды
түсініп келдік. Көпшілік жағдайларда қылмыс объектісін кейбір қоғамдық
қатынастар ретінде пайымдау орынды да, мысалы, ... ... ... ... да ... ... талан-таражға салу кезіндегі меншікке
қатысты ... ... деп ... жатқызуға болады. ... ... да, ... ... ретінде ұрланатын мүліктің тікелей
өзі емес (оған ешқандай зиян келтірілмеуі де мүмкін) меншік құқығынан, ... ... ... ... немесе басқару құқығынан туындайтын
қатынастар танылады. Алайда, кейбір жағдайларда қылмыс объектісін қогамдық
катынастар ... ... 6ұл ... "іске аспай" қалады. Бұл
әсіресе, жеке адамдарға қарсы ... ... ... ішінде кісі
өлтіруге қатысты, адамның маңыздылығы туралы оны «барлық ... ... 1 ... ... тұрғыдан түсініп
келгендіктен, кеңестік қылмыстық заң ғылымында кісі өлтіру объектісі ... өзі ... тек қана ... ... ... ... орын алып келді.
Әрине кісі өлтіру объектісі ретінде адам өмірін мұндай тұрғыдан түсіну
-адамның биологиялық тірі организм, тіпті жалпы өмірдің биологиялық ... ... ... ... жібереді. Адам тәуелсіз абсолютті
құндылықтан жәй қоғамдық ... ... ... ... меншіктік және тб) иесіне ғана айналып шығады. Сондықтан,
қылмыс объектісін ... ... деп ... ... ... ... заңмен қорғалған күнде де, жан-жақты деп ... ... ... ғасырдың соңында қылмыстық-құқықтық классикалық ... ... ... ... ... ... ... деп
уағыздаған теорияға қайта оралу керек сияқты. Р. ... ... ... ... ... ... кримминалисі Ф. Лист қылмыс объектісін
құқық пен қорғалған өмірлік мүдде деп ... ... ... ... ... ... қүқық ғылымының ең ірі ... та бүл ... ... ... Оның анықтауынша, қылмыс
нормамен қорғалатын өмір мүддесіне ... ... ... және ол
мүдденің белгілі бір елде, белгілі бір ... ... деп ... ... мемлекеттің ізі қиянат жасаушыны жазамен қорқытады"1
қылмыстық объектіні анықтау ... оны ... ... қылмыстық-
құқықтық норманың бұзылуы деп қана қарастыратын тар нормативті түрғыны
өзгертуге де Таганцевтің еңбегі зор. ... ... ... ... ... ... қүқық көлемінде өткен ғасырдың орта шеңінде
ойлап шығарылған нормативті ... тән, ... ол ... ... ... зиян тартқан ғана қылмыс объекгісі ... ... ... ... ... ... қарамастан қылмыскердің оны бұзуы ғана ... ... ... ... норма жасалған қылмыстың зардабына
төзбейді және төзуі ... де ... Оған ... ... ... норманы бұзуына байланысты тиісті жазасын алуының өзі - ... ... ... ... шыққанды "жеңгендігінің" куәсі.
Қылмыстық-құқықтық норманы қылмыс объектісі ... ... ... бұл ... ... ... ... қорғалушы мүдделердің шын ... ... ... ... ... қылмысты "шын болмыстық түріндегі заң нормасына
қарсы қиянат жасаушы ... деп ... ... Егерде бұл автордың
дәл осы анықтамасын бұған дейінгі анықтамасымен салыстырсақ, Таганцев "шын
мәніндегі" норма деп ... ... ... нормамен
қорғалған мүдденің шын мағынасы түсінгендігі анық.
Сонымен, қылмыстық ... зиян ... және ... заңмен
қорғалатын мүдделерді ғана қылмыс объектісі ретінде мойындауға тиіспіз.
Алайда, кейбір мүдделерді қылмыс ... ... ... ... тек қана қылмыстық құқықтық қорғаудың объектілері ... ... ... ... әр ... саласының нормаларымен
қорғалатындығы жиі кездеседі. Мысалы, меншіктік ... ең ... ... ... ... ... ... отырады. Ал бұл
объектілерге аса қауіпті қиянат төнгенде (ұрлау, тонау, алаяқтық ... ... ... ... алушылық немесе басқа әдіспен мүлікті талан-
таражға салу) оларды қылмыстық-құқық өз қорғауына алады.
Меншікке қарсы бағытталған қиянат аса ... ... ... ... ... ... қорғалады (мысалы, қарыз ақшаны қайтармау).
Сонымен, белгілі бір мүдделерді ... ... ... - бұл ... ... ... кез ... түрі
қылмыстық жазаға тартылады деген сөз емес. Олардың қатарына, ... ... бұл ... ... ең ... ... ғана
жатады.
Қазақстан Республикасының жаңадан шыққан ... ... ... ... иерархиясы мен ... ... ... ... бар екендігін атап өту керек.
Қазақ КСР-нің 1959 жылғы қылмыстық Кодексінде ең басты ... ... ... ... тек ... кейін ғана жеке бастың мүддесі мен
қоғамдық мүдделер қарастырылатын. Әрине, бүл - жеке ... ... - ... ... ... көріністерінің біреуі.
Адам бостандығы мен негізгі құқықтары ешбір ... ... ... ... жеке ... ... ... қоғам
өміріндегі барлық өзгерістерге түгелдей дерлік бақылау орнатылған еді.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... оралуы - қылмыстық-құқықтың қорғау
объектілері жөнінде әбден қалыптасып ... ... ... ... ... заңмен қорғалатын объектілер енді
демократиялық қағидалар негізінде ... ... ... ... ең алдымен жеке бастың, ... ... және ... ... ... ... ... тірер негізі ретінде ең
алдымен жеке бастың мүддесі қарастырылуы тиіс. Дәл осы мүдденің ... ... ... ... және мемлекеттік мүдделердің тиімді қорғалуына зор
әсер етеді. Қылмыстық-қүқықтық қорғау объектілерінің заңдылықты анықтау
саласындағы ... ... бұл ... ... ... (мысалы, Батыс Еуропа) қылмыстық кодекстерінде заңдылықты шешуіне
сәйкес келеді.
Қылмыс объектілерін анықтаудың қылмыстық ... ... ... ... ... объектісін дұрыс анықтау қылмыстық іс-
әрекетті ... ... ... ... ... ... түрлері
Қылмыстық құқық теориясында қылмыс объектісінің рөлі мен маңызына
терең талдау жасау үшін, қылмыс объектілерін, ... ... ... ... деп ... ... жалпы объектісі ретінде қылмысты қол сұғушылықтан қылмыстық
заң арқылы қорғалатын мүдделер жиынтығы айтылады. ҚР Қылмыстық кодексінің 2-
ші бабы 1-ші ... ... бұл адам мен ... ... мен ... мүдделері, меншік, ұйымдардың құқықтары мен заңды
мүдделері, қоғамдық қауіпсіздік пен қоғамдық ... ... ... ... ... құрылысы мен аумақтық тұтастығы
және бейбітшілік пен адамзат қауіпсіздігі бұл объектілердің ... ... ... қылмыс, бір жағынан, тек осы объектілерге қиянат көрсетуі
мүмкін, ал ... ... - ... кез келгені бұл объектілердің
біреуіне ғана қиянат керсете алады, себебі, жалпы объект дегеніміздің ... ... ... ... ... қол ... одан әрі ... қылмыстардың тектік және
тікелей объектілері бойынша іске асырылады.
Тектік объект - бұл жалпы объектінің бөлігі. Ол бірыңғай ... ... ... бір ... ... ... ... Тектік объект
қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің жүйесін құрастыруда маңызы зор. ҚР ҚК
Ерекще ... ... ... ... ... ... объектісі
қойылған. ҚР ҚК Ерекше бөлімінің әрбір тарауында өзінің тектік объектісі
бар. Айталық, ҚР ҚК 1-ші ... ... ... қарастырылған
қылмыстардың тектік объектісі адамның жеке басы болып табылады.
Заңның өзі кейбір жағдайларда қылмыстардың бір ... ... ... ... ҚР ... ... 366 -бабында әскери
қылмыстың анықтамасы мен ... ... бере келе бұл ... ... ... қызмет атқарушы, әскери қызметшілердің, сондай-ақ
запастағы азаматтардың ... өту ... ... ... ... тәртібіне қарсы қылмыстар", - деп атап көрсеткен.
Тектік объектілер бірқатар тараулардың ... да ... ҚР ҚК ... ... ... қарсы қылмыстар).
Кейбір жағдайларда тектік объект ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... ... жасау арқылы анықталады.
Қылмыстардың тектік объектісін анықтаудың қылмыстарға, әсіресе ... ... ... байланысты қылмыстық іс-әрекетті ... ... ... ... жағдайлар адамның жеке басына қарсы
қылмыстар мен бұзақылық арасында кездеседі (біріншісінің объектісі ... басы ... ... ... ... ... ... - бұл тектік объектінің бөлімі, яғни қылмыстық заңмен
қорғалатын бір немесе бірнеше қиянат бағытталған нақты бір ... я ... бір ... салдарынан зиян шегуші нақгы игілік. Ерекше бөлімнің
1-ші ... ... ... ... тікелей объектілері
болып табылатын адам өмірі мен денсаулығы жеке басқа ... ... ... ... ... ... ... Тікелей
объектінің қылмыстық тәртіпті анықтаудағы тәжірибелік маңызы зор, себебі ... ... ... осы ... басқа қылмыстардан ажыратып алуға
мүмкіндік береді. Тікелей объект кейбір реттерде ... ... ... болуы мүмкін. Мысалы, ҚР ҚК -тің 96-бабының 1, 2-бөліктері, 97, 98,
99-баптар. Аталған қылмыстар тікелей объектіге қарап ... ... ... ... белгілеріне қарап ажыратылады.
Әдетте, әр қылмыстың өзінің тікелей бір объектісі болады. Алайда бір
мезгілде екі тікелей объектіге ... ... ... ... ... (қос ... ... Бұл жағдайларда объектілердің біреуі
басты (негізгі), ал екіншісі -қосымша болып ... Ал ... ... ... ... - қосымша екендігі туралы сұрақ
құқықтық тұрғыдан қорғалушы игіліктің өз ... ... оның ... ... қарай шешіледі. Мысалы, сот төрелігін жүзеге асыруға
немесе алдын-ала тергеу жургізуге ... ... ... күш ... (341-6.) ... қылмыстардың тікелей объектісі сот төрелігінің
мүддесі, әрі жеке басы болып табылады. Бұлардың алғашқысы негізгі объект,
ал ... бұл ... ... объект болып қарастырылады.
Негізгі объект - ол басты тікелей объект. Қылмыстық-құқық нормасы, ең
алдымен, оны ... үшін ... ... негізгі объект -қылмысты ҚК-тің
белгілі бір тарауына қосу үшін ... ... ... ... объектіге қарсы қиянат жасау барысында "жол-жөнекей" түсетін
зардапқа төзетін (немесе осындай зардап түсу ... бар) ... ... ... табылады1. Мысалы, шабуыл жасап тонауда негізгі объект -
меншік, қосымша ... ... ... ... ... - қылмыс жасау барысында белгілі бір зиян
тигізілуі де, ... де ... ... ... Мысалы, бұзақылық
жасау барысында негізгі объект қоғамдық тәртіп, ал жеке адамның мүддесі
бұзылуы да, ... да ... ... ... ... ... ... - саяси
сипаттама беруге, оның қоғам үшін қауіптілік деңгейін бағалауға және ... қай ... ... мәселесін шешуге, яғни болған іс-әрекетті қалай
саралау керектігін оңайлатып береді.
2.3. Қылмыстың ... ... ... ... ... білу ... Қылмыс затына
қылмыскер тиісті объектіге қылмысты қол сұғу ... осы ... ... үшыраған, сыртқы ортадағы материалдық заттар жатады.
Бөтеннің мүлкін ұрлау кезінде (мысалы, ... ... ... ... ... өзі болса, ал объектісі оған байланысты меншік
құқығы.
Материалдық ... - ... ... бір ... ... ... ... уақытта өзінің "ізін" қалдырған бұйым жатады. Қылмыстың
заты мен қол сұғылған ... ... ... болғанымен оларды бір-бірімен
шатастырмау керек.
Қылмыстың объектісі қылмыстық ... ... ... ... ... ... заты - материалдық дүние, алғы шарттар,
қоғамдық қарым-қатынастардың өмір сүру, даму шарты. Қылмыскер ... ... ... ... ... отырып, қылмыстық зат қорғайтын
белгілі бір ... ... және ... бұзады. Демек,
қылмыстың объектісі қылмыскер ықпал ... ... ... заң ... бір ... ... пен мүдделер болып табылады.
Қылмыстың заты және оның заттық қасиеті қылмыстарды ... ... ... және ... ... ... емес әрекеттен
ажыратуда үлкен маңызы бар. Мысалы, атылатын қаруды ұрлау ... қол сүғу ... ал аңшы ... ... - ... ... Контрабандалық заттар болып ҚР кендендік шекарасынан заңсыз түрде
өткізілетін белгілі бір заттар ғана ... ... ... мен қасиеті жаза қолдануға да әсер етеді. Мысалы, ұрлап
алынған мүліктің мөлшері қылмысқа баға беруге және ... ... әсер ... қол сүғу ... зат, әдетте, зиян шегуі де, шекпеуі де
мүмкін. Мысалы, ұрланған зат өзінің алғашқы формасын ... де ... оның жеке ... ... ... ... қалуы мүмкін). Басқа
жағдайларда тағамдар толығымен өзгеріп, құртылуы мүмкін.
Бірақта қылмыстың заты жасалынатын қылмыстардың ... ... Ол ... ... қылмыс обьектісіне жасалынатын қол
сұғушылық сыртқы ортаның ... ... әсер ету ... ... кездеседі. Мысалы, әйел зорлау, қорлау, дизертирлік сияқты
қылмыстардың заты жоқ.
Қылмыс ... ... ... ... яғни қылмыскердің қылмыс
жасау кезінде пайдаланған заттарды ажырата білу керек ... кісі ... ... жасап тонау кезінде қолданылған атылатын қару мен пәтер ... ... ... ... ... қылмыс заты емес, қылмыс құралы
болып табылады. Кейде бір ғана зат ... ... ... ... рөлін
атқарса, басқа қылмыстар кезінде - қылмыс жасау құралы мен ... ... ... ұрланған пистолет - қылмыстың заты, ал оны ... ... ... ... ... ол - ... ... айналады.
Кейбір қылмыстардың жасалу барысында кінәлі адам екінші бір адамның
жеке басына (рухани, мүліктік немесе ... ... зиян ... ... заты деп ... ... ... салдарынан зиян шеккен
адам жәбірленуші деп аталады. Қылмыстан зардап тартқан адамның жеке басын
зерттеумен криминологияның виктимология деп ... ... ... ... ... жеке басы да, ... заты ... мәнге ие. Мысалы, жасы кәмелетке толмаған немесе жасы он
төртке толмаған қызды ... үшін ... ... ... ... қылмысқа жәбірленуінің заңсыз қылығы себепкер болса,
жәбірленушінің ... ... жаза ... кезінде жеңілдететін мән
жайлар деп қаралуы ... ... ... ... ... ... және
оның маңызы
Қылмыс құрамының объективтік жағы ... - ... ... ... іс-әрекетінің сыртқы көрінісінің жиынтығы. Олардың
қатарына мыналар ... ... ... ... ... ... ... қауіпті салдар (қылмыстық нәтиже), қоғамға қауіпті
іс-әрекет пен қоғамға қауіпті салдар арасындағы себепті байланыс, ... ... ... ... ... ... және ... объективтік жағы - қылмыстық жауаптылықтың ... ... ҚР ... ... ... деп ... жүзеге асырылған күнде жеке
басқа, қоғамға және мемлекетке қауіп төндіретін ойын немесе пікірін ... тек ... ... ... ... ... іс-әрекетті
ғана мойындайды (ҚР ҚК 3, 9-баптары).
Қылмыстың объективтік жағы - қылмыстық жауаптылықтың ... ... ... онсыз жауаптылықтың болуы мүлдем мүмкін емес. ... үшін ... ... ... ... ... ... 40-шы жылдарында К. Маркс өзінің жас ... ... ... ... ... ... ... өзін емес, әрекеттенушінің
ойларының түрін алға шығарушы заңдар - ... ... ... ... түк те ... Мен өзімді көрсете білгендіктен ғана, шын
болмыспен бетпе-бет келгенімде ғана - заң ... ... ... Заң үшін ... ... ... өз басым, тіпті де ... мен ... де оның ... емес ... ... ... жағы ... ойы мен мақсатын
бағалауға негізгі белгі болып табылады. Осыған байланысты қылмыстық ... ... ... ... қарау кезінде, ең ... ... жағы ... алып, оның негізінде субъективтік жағы белгілі
болады, қылмыстың заң ... ... ... ... ... ... ... мақсаты, себебі және ниеті туралы шешім шығарылады.
Объективтік ... ... ... ... ... қозғалмайды
да, себебі соңғысы алғашқымен байланыссыз іске аса ... ... ... ... ... ... дәл осы
буыны қылмыстық жауаптылық пен қылмыс ... ... ... ... ҚР Қылмыстық кодексі Ерекше бөлімі баптарының диспозицияларында
заң шығарушы қылмыстың объективті жағының белгілерін жиі ... ... ... ... ... ... ылғи ... қауіпті іс-әрекеттердің
белгілері аталады, оларсыз Ерекше бөлім баптарының бірде-бір диспозициясы
мүмкін болмай қалады, қылмыстық ... ... ... басқа да белгісі
жиі көрсетіліп отырады. Атап өтетін бір жай - ... ... да ... ... ... ... ие бола алмайды. Қылмыстардың барлық
құрамына міндетті нәрсе - қоғамдық ... ... ... ... ... ... басқа белгілері факультативті, атап
айтқанда, олар ... ... ... үшін олардың объективтік жағының
белгілері болып саналса, басқа ... үшін - олай ... ... ... ... (ҚР ҚК 96, 120-баптар) қылмыс құрамдары үшін қылмыстың
істелген орны еш рөл атқармайды және ... ... бұл ... жерде істелгеніне қарамастан тағайындалады. Алайда, дәл осы ... ... су ... мен өсімдіктерін заңсыз алу (ҚР ҚК 287-6.)
қылмысының құрамын анықтау үшін міндетті болып ... ... ... ... - ... ... ... белгілері болмағандықтан оның бағалауына әсер етпеген күнде ... ... ... әсер ... ... материалдық-құқықтық
маңызға ие. Кейбір жағдайларда олар жаза белгілеу ... ... ... ... ауырлатушы жағдай болып табылады. Мысалы,
ҚР ҚК-нің 54-бабына сәйкес ... ... ... ... объективтік жақтың төмендегідей белгілері саналады: қоғамдық қауіпті
салдар ("қылмыс арқылы ауыр зардаптар келтіру"), қылмыстың ... ... ... садизммен, қорлаумен, сондай-ақ жәбірленушіні қинап
қылмыс жасау"), қылмыстың жасалу жағдайы ... ... ... және ... жақтың факультативті белгілерінің қылмыстық іс бойынша ... ... ... ... бар ... ... жөн. ... барлығы
да кез келген қылмыстық қажетті сипаттамасы болып табылады. Егер, ... ... ... мен орны ... ... ... деп ... (тіпті кейбір құрамда олардың қылмысты ... ... ... ... ... ... жағынан барлық белгілері ... ... ... ... ... кез келген қылмыстық іс
бойынша қылмыстық-құқықтық мағынада дәлелдеу затына жатады.
ҚР Қылмыстық Кодексінің Ерекше белімінің бір тарауы көлемінде ... ... ... ... ... ... объективті
жағының белгілері бойынша ажыратылады. Себебі, қылмысқа сәйкес қоғамдық
қауіптілікке тән дәл осы ... ... ... ... Адамның және
азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандығына қарсы жасалған
қылмыстардың көпшілігі бір-бірінен ... ... ... ... яғни ... ... ... сипатына қарай ажыратылады.
Мысалы, сайлау құқығын жүзеге асыруға немесе сайлау ... ... ... (ҚР ҚК 146-6.), азаматтардың тең құқылығын бұзу (ҚР ҚК 141-
6.), сайлау ... ... ... бұрмалау немесе дауыстарды
қате есептеу (ҚР ҚК 147-6.), түрғын үйге қол сұғылмаушылықты бұзу (ҚР ... және ... ... ... ... тек қылмыстық істерді бір-
бірінен ... ... ... ... ... жағдайларда қылмыстарды
жіктеуге де негіз болады - бір ... ... ... ... ... ... ... бұзушылық. Мысалы, ағаштар мен бұталарды заңсыз кесу (ҚР ... ... ... дәл ... ... ... бұзушылықтан объективті
жақтың белгісімен ажыратылады, ол - құқық бұзушылық салдарынан ... ... ... ... ... ... (ҚР ҚК ... ұқсас тәртіптік теріс қылықтан келтірілген зиян мөлшері бойынша
ажыратылады. Егер қызмет өкілеттілігін теріс ... ... ... ... құқықтарына немесе заңды мүдделеріне немесе ... ... ... ... ... айтарлықтай зиян келтірілген
болса, ондай теріс пайдаланушылық, қылмысты деп танылады. Егер ... ... онша көп ... бұл іс ... ... ... ... саралауда қылмыстың объективті жагының маңызы
зор. Мысалы, Қазақстан Республикасының күші бар ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылықты, олардың
жасалу нысанына қарай анықтайды (ҚР ҚК ... Бұл ... ... ... тапсырылған бөтеннің мүлкін ысырап ету немесе иеленіп
алу, алаяқтық, шабуыл жасап тонау, тонау) тікелей қасақаналықпен жасалынып,
бірдей ... қол ... ... ... ... тек ... ... байланысты дұрыс -саралай аламыз, яғни мүлікті алу
тәсіліне қарап (ұрлық - жасырын алу, тонау - ... алу және ...... ... ... Қылмыс субъектісі туралы түсінік
Қылмыс деп істелінетін іс-әрекетті істеген адамды қылмыстық жауапқа
тарту үшін ... ... ... ... деп ... ол ... ... болу керек. Қылмыстық заң бойынша белгіленген ... ... ... ... ... ... ол адамды қылмыстық
жауапқа тартуға болмайды.
Қылмыстық заң ... ... ... іс-әрекет (әрекет немесе
әрекетсіздік) жасаған және ол ісі үшін қылмысты ... ... ... ... ... ... ... қылмыстың субъсктісі деп танылады1.
Демек, қылмыстық жауапқа тек есі дұрыс және ... ... ... ... ... толған жеке тұлғаны ғана қылмыстық ... ... ... ... қандай? Егер қылмыс жасаған ... ... есі ... ... заң ... жаска жету
сияқты белгілер болса, ол өзінің ... үшін ... ... ... Қылмыстың субъектісі тек жеке тұлға ғана бола ... ... ... ... ... ... туындайды. Мысалы,
ҚР ҚК-нің 6, 7, 14-баптарында Қазақстан Республикасының азаматтары, шет ... және ... жоқ ... ... және ... ... болу мүмкіндігі туралы айтылған. Қылмыстың
ықтимал субъектілері туралы жеке тұлғалармен шектелуі, заңды ... ... ... ... партиялардың қылмыс
субъектісі бола алмайтындығын білдіреді. Бұл ... ... ... ... ... тән үлгіде шешілген. Алайда, теориялық тұрғыдан
заңды тұлғалардың қылмыстық ... ... ... ... ... дейін пікір-талас тугызуда.
Уақыт өткен сайын дами ... ... және ... ... ... ... ... бас тартқызады. Осы
себепті біздің алдымыздан күтпеген сұрақтардың, бас көтеруі жиі ұшырасады
және қаншалықты қиын ... ... ... ... беру ... ... аясындағы осындай күрделі сұрақтардың бірі - заңды
тұлғалардың қылмысты ... ... ... кінәлінің жеке өзінің,
яғни қылмыстық заңмен тыйым салынған қылмыстық іс-әрекетті жасаушы ... ... ... ... жеке тұлғаның ғана жауаптылығы қылмыстық
құқықтық дәстүрлі қағидасы болып табылады. Бұл қағида - ... ... және ... ... ең ... ... бірі екендігі
сөзсіз. Ол XVIII ғасырдың аяғында Ұлы ... ... ... еді. Бұл қағида, бұган дейін қылмыстық ... ... - ... қылмысты жасау ғана емес, кез ... ... және ... зардап
шектіру деп феодалдық қоғамға қалыптасып келген, жалпылама көзқарасты
ығыстырып ... Ал, ... ... зияндылықты есі дұрыс емес те,
жануарлар да, тіпті заңсыз заттар да ... ... ... ұғым ... ... мұндай түрғыдан түсінудің шеңберінде заңды
тұлғалардың ... да ... ... табатын.
Ақыры, бертін келе заңды тұлғалардың жауаптылығы, мысалы, американ
қылмыстық құқығында, қайтадан ... ... ... ... (өткен ғасыр мен
қазіргі ғасырдың торабында) ол ... ... ... ... мен ... ... қызметіне қарсы жолға қойылды. Кінәлі
болып табылған тиісті ... ... ... ... тек айып ... Осыған орай, кейінгі кезде АҚШ-тың қылмыстық
заңында қоғамдық ұйымдарды ... іс ... ... айыппен
жазалайтын қылмыстық жауаптылық қарастырылады. Біздің ... ... ... ... ... ... заңдылықтардың
тоқырауынан туындаған, демократияға қарсы" деген бұлжымас баға берген.
Алайда, бұл ... ... ... елде әр ... экологиялық
мәселелер араласа бастағаннан кейін шың көңіл қойыла бастады.
Батыс Европа елдері экологиялық мәселелерді тұтас түсінуден ... ... ... ықпал жасау жолдарын пайдалануда ... ... ... озық ... Қылмыстық бұл түріне қарсы қолданылатын қылмыстық -
құқықтық санкциялар, эколологияға зиян келтіретін ... пен ... ... ... мен ... қызметкерлері үшін ғана емес, онда
істейтін барлық жұмысшылар үшін экономикалақ жағынан тиімсіз ... тиіс еді. ... ... ... ... айып ... бұл ... асыра алса, жеке тұлғаларға қарсы қолданылатын айыптың ... ... ... ... ... байланысты). Европа
елдері бұл мәселе төңірегінде 70 - ші ... ... ... ... 1978 жылы ... Кеңесі қолындағы Европалық ... ... ... ... ... заң ... ... тұлғаларды
экологиялық қылмыс үшін қылмыстық жауаптылық субъектілері деп тану жағына
шығаруды ұсынған. Мұндай ұсыныс ... ... ... (мысалы, Англия,
Франция) заң ... ... ... ... ... ... саласыңда заңды тұлғалардың
жауаптылығы жөніндегі мәселе әлі ... ... ... ... Заңды
тұлғаны қылмыстың субъектісі ретінде тану туралы ұсыныстар ... ... 1990 ... бері қарай шындап талқыға түсе бастады. ҚР
қылмыстық ... ... ... ... заңды тұлғалардың
жауаптылығы жөнінде ұсыныстар енгізгенімен, мұндай ұсыныстар ... ... ... бұл мәселе бойынша бұрынғы пікірінде қалды.
Қылмыстың субъектісі міндетті ... есі ... яғни ... ... ... ... оның шын ... сипаты мен қоғамға
келтіретін қауіптілігін түсінуге қабілеті жететін жеке тұлға болуы керек.
Ал ... ... ... ... ... ... есі дұрыс
емес (ҚР ҚК 16 - б.) тұлғалар қылмыстық субъектілері бола ... ... сау ... да ... ... сана мен ... ... бір жасқа толғанында ғана ... ... ... байланысты -
қылмыстық заң қылмыс жасаған тұлганы қылмыстық жауаптылыққа тартуға болатын
жас мөлшерін тағайындаған (ҚР ҚК 15-6.).
Бұл ... үш ... ... ... ... ... ... табылады. Олар қылмыстың кез келген құрамының міндетті белгілері
болып табылады және бұлардың біреуінің ... ... ... ... ... ... ҚР ... Ерекше белімінде кейбір жағдайларда тиісті
қылмыстың субъектісін сипаттайтын жалпы ғана емес, қосымша да белгілері ... ... ... ... ... ... қарсы
қылмыстардың субъектісі болып әскерге шақырылып, міндетін өтеп жүрген
немесе Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қатарында келісім шартпен жүрген әскери қызметкерлер
ғана, сол сияқты запастағы ... ... ... ... ... ... кейбір басқа тұлғалар табылады. Бұл қосымша белгілер - тиісті тұлғаны
қылмыстың ... ... ... ... ... ... ... жеке басы туралы түсінікті ажырата білу керек. Бұл
екі түсініктің де бір тұлғаға - қылмысты ... ... ... ... бұл ... ... – және ең ... -олардың заңдық
(қылмыстық-құқықтық) мағынасы сәйкес келмейді. Бұған ... ... ... - бұл ... ... - ал ... ... құрамы (жалпы белгілер) немесе қылмыстың арнайы құрамы да (қылмыс
субъектісінің ... ... ... әрі ... ... ... Бұл
белгілердің кез келген біреуінің болмауы мұндай жағдайда қылмыс ... ... ... ... ... ... тартылмайтынын
білдіреді.
Мұнымен салыстырғанда, қылмыскердің жеке басының белгілері қылмыс
құрамының белгілеріне тірелмейді. ... ... ... ... - ... және биологиялық белгілері қылмыс ... ... ... ... ... ... неше ... ғылымдармен қатар, жаратылыс ғылымдарының да
(медицина, биология, соның ішінде ... және т.б.) ... ... ... ... ... жеке ... мәселесін зерттейді.
Криминологияда жеке бастың белгілері негізгі үш құрамға топтастырылады:
1. Жеке бастың әлеуметтік бейнесі (статусы), ол жеке ... ... ... ... ... ... ... сипатын (жасы, жынысы, білімі, отбасылық жағдайы және ... ... Жеке ... ... орны ... бұл жеке ... ... еңбек
ұжымының мүшелігінен, қоғамдық қатынастар жүйесіндегі ... ... ... Жеке ... ... ... сипаты (мінездемесі), ол оның
әлеуметтік ... мен ... ... міндеттеріне қатынасын
білдіреді (мысалы, кездейсоқ қылмыскерлер, құныққан маман қылмыскерлер және
т.б.) ... жеке ... ... ... - құқықтық маңызы,
кей жағдайларда жазаның жеке басқа қарай ықшамдалып берілуіне, немесе одан
мүлде босатылуына ықпал ... ... ... түрі мен ... ... ... немесе ауырлатушы мән - жайлар ретінде, шартты жазаға
соттау мәселесін шешуде ... жеке басы ... ... ... ... белгілерінің (қылмыстық ... ... ... - ... мағынасы болмауы да мүмкін. Көптеген
қылмыстарда кінәлінің жынысы, оның кәмелеттік жасқа толу - ... ... ... ... ... де, ... етпейді. Бұл белгілер, әдетте,
қылмыстық жауаптылық пен ... да ... ... ... сонымен қатар, оны ... ... ... ... үшін бұл ... маңызы өте зор. Осы
белгілер ескеріле отырып, мысалы, ... ... ... ... ... ... субъектісінің жасына қарай белгілері
Бұған дейін айтылғандай, қылмыстың ... ... ... ... ... ғана емес, белгіленген жас мөлшеріне толғанда болуы керек.
Жасының ... ... ... ... ... әрекетін
(әрекетсіздігін) басқара алмайтын, оның кауіптілігін шын ... ... ... жас ... ... ... ... таныла алмайды
және өздері жасаған қоғамдық қауіпті әрекеттері үшін қылмыстық жауаптылыққа
тартылмайды.
ҚР ҚК-ыің 15-бабына сәйкес, қылмыс жасаған кезде он алты ... ... ... ... ... Ал ... ... уақытқа дейін жасы он
төртке толған тұлғалар, - ҚР ҚК-нің 15-бабынын, 2-бөлігіне сәйкес, ҚР ҚК-де
қарастырылған ... ... үшін ... ... кісі ... ҚК 96-6.), ... қасақана ауыр зиян келтіргені (ҚР ҚК 103-6.),
ауырлататын мән-жайлар кезінде денсаулыққа қасақана ... ... ... (ҚР ҚК 104-6. ... зорлағаны (ҚР ҚК 121-6.),
жыныстық сипаттағы күштеу әрекеттері (ҚР ҚК 121-6.), адамды ұрлағаны (ҚР ... ... ... (ҚР ҚК 175-6), кісі ... (ҚР ҚК 178-6.), ... (ҚР ҚК 179-6.), қорқытып алғаны (ҚР ҚК 181-6.), ауырлататын мән-
жайлар ... ... ... өзге де ... ... ұрлау мақсатын
кездемей заңсыз иеленгені (ҚР ҚК 185-бабтың 2, 3, 4 ... ... ... мүлікті қасақана жойғаны немесе бүлдіргені
(ҚР ҚК 187-баптың 1,3,4 - бөліктері), ... (ҚР ҚК 283-6.), ... алуы (ҚР ҚК 234-6.)- ... акті ... біле тура ... өтірік
хабарлағаны (ҚР ҚК 242-6.), қару-жарақты, оқ-дәріні, ... ... ... ... ... не ... ... (ҚР ҚК 255-6.), ауырлататын
мән-жайлардағы бұзақылығы (ҚР ҚК 257-баптың 2, 3-бөлігі), тағылық (ҚР ... ... ... ... ... әсер ететін заттарды ұрлағаны не
қорқытып алғаны (ҚР ҚК 260-6.), ауырлататын мән-жайлар ... ... ... мүрдесін және олардың жерленген жерлерін қорлағаны (ҚР ҚК
275-6. 2-бөлік), көлік құралдарын немесе қатынас жолдарын қасақана жарамсыз
еткені (ҚР ҚК ... ... ... он алты ... ал ... ... ... он төрт жастан бастап талап ете отырады, қылмыстық заң осы ... ... ... өз ... оның ... қылмыстысын да бағалай алуға
қабілеті толығымен жететіндігін ескерген. ... ... ... жаңа ... ... ... толмағандарды олардың
қылмыстық жауаптылық жасында болуына қарамастан, қылмыстық жауаптылықтан
босата алатын ережелер енгізілген. ҚР ... ... ... сәйкес,
егер кәмелетке толмаған адам осы баптың бірінші немесе екінші бөлігінде
көзделген ... ... ... ... ... ... емес
психикалық дамуы жағынан артта қалуы салдарынан ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің
(әрекетсіздігінің) іс жүзіндегі сипаты мен ... ... ... ... алмаса не оған ие бола алмаса, қылмыстық жауапқа тартылуга
тиіс ... Бұл ... ... ... шын ... ... қарай ақылының дұрыс
еместігі туралы болып отыр.
Қылмыстық кодекстің атақты теориялық моделінде Р.И.Михеев төмендегідей
норманы түжырымдаған: "Заңмен ... ... ... ... ...... (вариант: ақылы мен денсаулығының
дамуындағы тежелу) өз ... ... ... ... оның ... не ... ... жете түсінуге, қабілетсіз болған тұлга
қылмыстық жауаптылыққа тартылатындар қатарына жатпайды"1. Кәдімгі есі дұрыс
еместік ... бұл ... ... ... оның ... ... критериінің) жоқтығы - көз алдымызда. Кәмелетке толмағанын
психофизиологиялық дамуындағы тежеліс оның психикасының ... ... ... ... жеке ... тән, ... қарай өзгешеліктерден
туындаған, бұл жағдай оның әлеуметтік инфантилизімінен байқалады. Қылмыстық
заң қылмыс субъектісінің жасының кәмелетке ... ... ... ... ... ... байланыстырады және олар жеке бір
бөлімде қарастырылады (ҚР ... ... ... VI бөлімі).Қазақстан
Республикасының қылмыстық ... ... ... ... ... ... жас ... анықталды, олар 16
және 14 жас. Алайда, бұл ҚР ҚК- нің ... 2-ші ... ... ... ... ... үшін ... 16 жастан басталады
дегенді білдірмейді.
Қылмыстық заң қылмыстық жауаптылыққа ... ... 16 жас ... ... ... ... ... мен субъектінің
белгілеріне байланысты қылмыстық жауаптылық 18 жастаң бастап тартылатын
қылмыстар да ... Атап ... ... қылмыстар үшін және кәмелетке
толмаған адамды қылмыстық іске ... үшін (ҚР ҚК 131-6.) ... 18 ... бастап қарастырылған.
Кәмелеттік жасқа толмаған жеке тұлғалар қылмыс жасаған уақытта олардың
жасы тура анықталуы керек (туған жылы, айы, күні). Адам ... бір ... (14, 16, 18 жас) ... күні ... ... тәулікте толатын болып
есептеледі. Кәмелеттік жасқа толмаған жеке тұлғаның жасы белгісіз жағдайда
сот – дәрігерлік тексерумен анықталады. Оның жасы ... ... ... ең ... күні (31 ... деп саналады, ал тексеру барысында
төменгі және жоғарғы жас шамасы анықталғанда, оның ... жасы ... ... ... ... ісі ... оның ... мен
көрген тәрбиесі, психикалық дамуының дәрежесіне көңіл аударылады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық мағынасы бар тағы ... ... айта кету ... ҚР ... 49-бабына сәйкес, қылмысты
18 жасқа дейін және үкім шығарған сәтте алпыс бес жасқа толған ... өлім ... ... ... ... ... ... жағдайы ретінде.
Жауапсыздыққа қабілетсіздік ұғымы
Қоғамға қауіпті іс-әрекет жасаған жеке тұлға қылмыстық жауаптылыққа
тартылып, жазалануы үшін, ол ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетіне (әрекет немесе
әрекетсіздігіне) есеп бере алатын және оны басқара ... жеке ... ... ... деп аталады. Жауаптылыққа қабілеттілік ұғымы
субъектінің қылмыстық ... үшін ... ... ие ... ... тығыз байланысты. Кінәлі болып тек қана ... ... ғана ... Сондықтанда жауаптылыққа қабілеттілік кінә мен
жауаптылықтық алғы шарты болып табылады.
Адамның тәртібі, соның ... ... ... ... де сана мен
ерік арқылы анықталып, бақыланады. Сана мен ерік адамның негізгі психикалық
функциялары. Психикалық қызметі ... адам сана мен ... ... ... ... ... ... яғни өз іс-әрекеттерінің
қауіптілігін түсінбейтіндер, ал ... де, өз ... ... ... - есі ... емес деп танылып, олар
қылмыстық жауаптылыққа ... ... тек ... ... шараларын қолдануы мүмкін.
ҚР ҚК-нің 16-бабының 1-ші бөлімі есі дұрыс еместік туралы ұғымды ... ... ... ... жасаған кезде есі дұрыс емес күйде
болған, яғни созылмалы психикалық ауруы, ... ... ... кем
ақылдылығы немесе психикасының өзге де дертке ұшырауы салдарынан өзінің іс-
әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс жүзіндегі сипаты мен қоғамдық ... ... ... оған ие бола ... ... ... тартылуға тиіс
емес'".
Есі дұрыс еместік туралы ұғым заңды және медициналық сияқты ... ... ... және бұл ... ... осы күйді
сипаттайды.
Заңды шарт екі белгіден тұрады: интеллектуальды және ... ... ... ... өз әрекетінің (әрекетсіздігінің)
қауіптілігін жете ... ... ... (қабілетсіздігін) көздейді.
Психиканың бұл қасиеті, тұлғаның өзі жасап отырган ісінің шын ... оның ... ... да ... ... ... білдіреді.
Тұлғаның өз әрекетінің немесе әрекетсіздігінің шын ... ... ... оның ... ... пен орын алған салдардың
арасындағы себепті байланысты түсінбеуін білдіреді ... ... ... ... ... және т.б. ... ... белгінің мазмұнындағы ең бастысы - ... өз ... ... ... яғни оның ... ... ... туралы
түсініктің болмауында. Осыған байланысты, бір тұлғаның ез әрекетінің ... ... ... оныц ... ... ... жағдайлардың
болуы әбден мүмкін. Айталық белгілі бір психикалық ауруға ұшыраған ... ... ... ... ... ... немесе жөндеп жатқан жол
жұмысшысын ... ... ... ... бірақ субъектінің ісінген
елесі (психикалық аурудың салдарынан) мұны қылмыс жасаумен (кісі өлтірумен)
емес, ... ... ... ... қирауын) алдын алумен
байланыстырады. Осыған байланысты, ... ... ... ... ... емес, қоғамдық парызын өтеу деп санайды.
Заңды шарттың тағы бір ... атап ... ... ... яғни ... өз әрекеттерін (әрекетсіздігін) басқару
қабілетсіздігі болып табылады. Мұндай жағдай ... ... ... ... түрлерінде кездеседі. Мысалы, өзінің әрекетінің қоғамдық
қауіптілігін түсіну қабілеті, салыстырмалы түрде болғанымен, ерік ... ... ... ... бұл ... ... абстиненция,
яғни есірткіге ашығу кездерінде көруге болады. Бұл кездері олар, мысалы,
дәріханаға заңсыз ... ... ... заттары бар дәрілерге қол
сұғушылықтық ... ... ... ... ... ... отырып, бұл
әрекетті жасау жолында өзін -өзі ұстай алмайды. Ерік ... ... ... ... ... және т.б. ... ... болуы да
мүмкін. Заңды шарттың болуын мойындау үшін қылмысты заң екі ... ... ... анықталуын талап ... оның тек ... - не ... не ... ... түрі анықталса
жеткілікті.
Заңды шарттың бір ... ғана ... ... есі дұрыс емес деп
тануға ... бола ... ... өз ... ... алмағандығы, оның шынайы сипаты мен қоғамдық қауіптілігін түсіне
алмағандығы медициналық шарттарға байланысты ... ... ... ... Бұл шарттар тұлғаның психикалық бүзылуынан және оның
бойынан заңды шарттың орын алуына әкеліп ... ... ... ... Ол - ... ... ... бұзылу, уақытша
психикалық бұзылу, кем ақылдық немесе ... ... ... күйі.
Ұзаққа созылатын психикалық бұзылыстар - ішкі көңіл-күйдің созылмалы
ауруы, атап айтқанда, психиканың бұзылуының ұзаққа созылуы. Олар ... ... ... ... қайта басылатын түрде де өтуі мүмкін (психикалық
күйді жақсартып немесе нашарлата ... ... ... ... ... ... психикалық ауруларға мыналар жатады: шизофрения,
қояншылық, әдеп бара жатқан сал ауруы, паранойя және психиканың басқа ... Кем ... - бұл ... ... ... ... оның психикалық қызметінің түрлі деңгейде төмендеуі
немесе толық жойылуы. Кем ... - ... ... ... ... нашарлауымен байланысты, ол туа бітуі мүмкін немесе әдей
түсуші психикалық аурудың ... ... ... Кем ... ... болады: жеңіл (дибильділік), орташа (имбецильдік) және терең, яғни
ақылдың қызметінің қатты дәрежеде зақымдануы ... ... ... күйі - бұл ұғымның дәл ... ... ... ... психиканың бұзылуына әкеліп
соқтыратын сырқатты құбылыстар. Мысалы, іш сүзегі психикалық ауруға жатпаса
да, онымен бірге ... ... ... ... ... ... ақыл ... ерік қызметіне қабілеттілігі төмендеп, кей кездері
бұзылуы да мүмкін. Мұндай жағдайды ... ... ... ... ісуі
немесе басқа психикалық емес аурулар кезінде де байқауға болады.
Дәрігерлік шарттың болуы да ... ... ... ... емес ... ... ... табылады. Мысалы, кем ақылдылықтың қайсібір
дәрежесі болмасын, әрқашан тек тұлғаның өз ... ... ... ... өз ... ... алу мүмкінсіздігіне әкеліп
соқтыра бермейді. Мысалы, тұлганың кем ақылдылығы жеңіл ғана болса, ол ... ... ... байланысы ғана арқылы дұрыс деп танылуы мүмкін. Сол
сияқты, тұлға мас ... де өз ... ... ... ... ... оны басқара алмауы мүмкін. Алайда, мұндай
тұлғаның ақылы дұрыс емес деп ... ... ... ... ... заңды және медициналық шарттардың жиынтығы
ғана ... есі ... емес дей ... қылмыстық жауаптылықтан
босатылуына негіз бола алады.
Ақылы дұрыстық сиякты, ақылы дұрыс еместік те - ... ... ... ... ... ... белгілі бір қылмысты іс бойынша
тұлғаның ақылы дұрыс немесе дұрыс еместігі туралы ... сот ... ... ... ... ... ... органдары) қабылдайды.
Өздерінің шешімін заң қызметкерлері сот - психиатриялық сарапшы
қортыпдысына ... ... іс ... ... ... немесе сезіктінің іс қозғалған кезде өз әрекетіне есеп бере
алу ... оны ... алу ... мен ... ... ... кезде, мұндай зерттеу жүргізу міндетті болып ... ... ... сарапшының жалпы кез келген қорытындысы сияқты, ... ... ... сот ... ... ... түрде басшылыққа
алмауы мүмкін. Олар сот ... ... ... ... оның ... ... ... керек.
Тұлганың ақылының дұрыс емес күйі оның қылмысты жасау ... ... ... ... емес ... ... ... бола
алмайтындықтан, ол қылмыстық жауаптылыққа тартылмайды, бірақ ҚР ... 16 ... 2 - ші ... ... ... ... сипаттағы мәжбүрлеу шаралары
(ҚР ҚК -тің 90 - б.) ... ... Дәл ... ... ... ... күйінде жасап, бірақ одан кейін психикалық бұзылуға немесе
ауруға ұшыраған ... да оған ... ... ... іске ... ... ... Республикасының Қылмыстық кодексінде алғашқы рет есінің
дұрыстығы ... ... ... ... ... ... туралы ерекше бап тұжырымдары (ҚР ҚК 17-б.). Бұл баптың 1-ші
бөліміне сәйкес, қылмыс ... ... ... ... ... ... (әрекетсіздігінің) іс жүзіндегі сипаты мен қоғамдық
қауіптілігін толық көлемінде ұғына алмаған не оған ие бола ... ... адам ... ... тартылуға тиіс. Сонымен қатар, дәл осы баптың
екінші бөліміне сәйкес, ... ... ... ... ... сот жаза ... кезінде жеңілдетпеуші мән-жай ретінде ескереді
және ол осы Кодексте ... ... ... ... шараларын
тағайындау үшін негіз бола алады.
Сонымен ҚР ҚК-нің 17-бабында ... ... ... ... аурулар мен ауытқуларға байланысты, жалпы олар тұлғаны ... деп ... ... бере ... ... ... ... өз істегенінің қауіптілігін түсінуге немесе өз қылығын басқара
алуға айтарлықтай төмендеген ... ... ... Бұл
жағдайларда әңгіме, жалпы осы ... ... ... ... ... туралы. Заң қызметкерлері мен психиатрлардың жүргізген
зерттеулері қылмыс жасаған тұлғалардың арасынан ... ... ... көпшілігін психикалық аномалияға ұшырағандар (созылмалы
алкоголизм, бас миының негізгі зақымдануы жәнс т.б,)1 ... атап өту ... Жаза ... кезінде бұл жағдайларды ескеру
керектігін ... ... ... ... ... де мойындап
келген. Алайда, мұндай ескерудің тәртібі мен ... ... ... ... ... ... Кейде авторлардың, мысалы, И.К. Шахриманьян, А.А
Хомовскийлердің айтуынша, сот істің басқа ... ... ... да ... ... ... бар десе, Г.И. Чечель психикалық
аномалиялар жағдайы жеңілтпеушілердің ... ... тиіс деп ... ... және ... ... ... қатар, дәрігерлік
сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолданудың ашық ... ... ... ... ... бола түра, психикалық бұзылу күйінде жасаған
тұлғаға жазаны жеңілдету ... ... ... ... қылмыстық
заңдарда, мысалы, ГФР ... ... ... және бұл ... "азайтылған" деп ... ... ... ... мас ... ... қылмысқа жауаптылық
қабысып тұр. Қылмыстық заң адамның мас күйінде жасаған қылмысы ... ... және ол ... ҚР ... ... "Алкогольді
ішімдікті, есірткі заттарды немесе басқа да ... ... ... мас ... ... ... адам қылмыстық
жауаптылықтан босатылмайды", -делінген.
Бұл бапта алкогольді ішімдік ішіп, немесе есірткілік немесе басқа да
есеңгірететін ... ... ... жәй мас болу ... ... ... Мұндай жәй мас тұлғаның өз әрекетіне есеп ... оны ... ... ... ... ... соқтырған күйде де,
есі дұрыс ... ... ... ... себебі бұл жағдайда есі
дұрыс еместіктің заңды және медициналық шарттары, яғни тұлғаның санасы мен
еркін ... ... ... ... ... ... психикалық
бұзылу жоқ. Жәй мас болу (соның ішінде ең кең тараған түрі - алкогольдік
ішімдік ішіп мас ... ... ... пен ... ... өз еркімен
қолдану нәтижесінде пайда болады, ал оның қолданылған мөлшері айыптының мас
күйіндегі қылығына, айтарлықтай ... ... ... қылығы оның
тәрбиесі, мәдени деңгейі, әдеті және т.б. факторларға да байланысты. ... мас ... ... ... ... ... болмайтындығын
көрсетеді.
Тіпті жәй (физиологиялық) мас болудың ең ауыр ... да ... ... ... ... сақтайды, өз әрекетіне бақылау жасай
алады. Мұндай адамдарда сананың, ойлық алмасуы болмайды2. Демек ... ... ... деп ... қылмыстық жауаптылыққа тартылады.
Сондықтанда Н.С. Лейкинаның ҚК-тің ... ... ... ... ... жасау кезінде өзінің қылықтарын түсіне алмайтын және оларды басқара
алмайтын жағдайға дейін мас күйге ... үшін ... ... бап болу туралы ұсынысы қылмыстық-құқықтық теорияға көпшілік қолдауына
ие болмады1.
Әдетте, жәй ... ... ... ... мас болуды
ажырата білу қажет. ... мас болу ... ... ... қапалану тобына жатады. Патологиялық мас болуды танымның
ауруға ... ... ... саңдырақтау, галлюцинация
пайда болып, бағдарлау бұзылады, ... ... ... ... қорқыныш, ыза болу, кектену ... ... ... ... ... ... кенеттілікпен, қаталдықпен
ерекшеленеді. Патологиялық мас болу ... ... ... ... мазасыздық және т.б.) әсерінен пайда болады және ішкен
ішкіліктің ... ... ... Бұл ... психикалық
бұзылыстар кезінде қауіпті әрекеттер жасау қылмыстық жауаптылықтан
тыс ... ... ... және ... ... ... ... есі дұрыс емес деп танылып, оған ... ... ... мәжбүрлеу шаралары қолданылуы мүмкін.
3.4. ... ... ... ... ... ... жалпы субъектісінен басқа арнайы
субъект деген ұғым бар. Қылмыстың арнайы ... деп - ... ... ... (дені сау, ақыл-есі дұрыс, ... ... ... ... ... ... ... бөлімінің нормаларымен
қарастырылған қосымша ... ... ... ... ... мына ... ... мүмкін:
- Субъектінің азаматтығына ... ... ... болып тек қана Қазақстан Республикасының азаматы болып табылады,
ал шпионаждың субъектісі болып шет ел азаматы немесе азаматтығы жоқ ... ... ... ... зорлаудың (ҚР ҚК 120 - бап) ... тек қана ер адам ғана ... ... ... ... мысалы, кәмелетке ... ... ... (ҚР ҚК ... субъектісі болып тек қана кәмелетке толған адам
бола алады.
- Отбасылық - туыстық ... ... ... ... ... ... қасақана бас тартудың субъектісі тек қана ата-
аналар, ал еңбекке жарамсыз ата-аналар үшін – кәмелетке толған және ... ... ... ... (ҚР ҚК ... Қызмет бабына және ... ... ... ... ... ... қорғаудың басқа да ережелерін бұзудың
субъектісі осы ережелерді сақтауға міндетті ... ғана бола ... (ҚР ... ... ... ... қарай: бүл ... ... ... ... не келісім-шарт ... ... ... ... ... басқа да әскерлері мен әскери құрамаларында әскери қызмет
атқарушы немесе әскери ... ... ... ... ... ... ... жиындардың өту
кезеңіндегі запастағы азаматтар болып ... ... да ... ... ... ... ... субъектінің белгілері - бұл қылмыс құрамының қосымша белгілері.
Қылмыс құрамының басқа элементтерін сипаттаушы (қылмыстың объективті ... ... ... ... сияқты, олардың ерекшелігі
мынада:
- Қылмыс құрамының құрылымдық белгілері бола алады, бұларсыз қылмыс
құрамы ... ... ... ... ... ... ... субъектісі тек борышты ұйымның иесі немесе жетекшісі, сол
сияқты жеке кәсіпкер бола ... Егер бұл ... ... ... жасаса, қылмыс құрамы болмайды.
Ауырлатушы ... ... ... ... ... бола ... егер ... сеніп тапсырылған бөтен мүлікті
иелену оның қызмет бабын пайдалануымен жасалса, мұндай әрекеттер ҚР ... ... ... "В" ... ... ... ... немесе ауырлатушы жағдай ретінде оны жеке басқа
қарай бейімдеуде маңызды болуы мүмкін. Мысалы, ҚР ... ... ... "О" ... ... ... ... қылмыскердің қызмет
жағдайына немесе шартқа байланысты өзіне ... ... ... ... ... ... ... түсінігі және оның маңызы
Егер қылмыстың объективті жағы - ... ... ... ... ... ... ... әрекетсіздік, қоғамдық қауіпті ... ... ... жасау орны, уақыты, тәсілі, жағдайы, ... ... ... жағы оның ішкі ... жаққа
қатыстылығынан) сипаты. Бұл қылмыскердің өзі ... ... ... ... ... және ... сипатталатын адамның қылмыс жасау кезіндегі
психикалық қатынасы. ... ... ... ... аталып өткендей, қылмыстық кінәсі, себебі мен мақсаты, ... ... ... ... тұлғаның сезім күйі жатады. Бұл ... ... ... қарамастан олар субъективті жағын құрайтын бір топқа
бірігеді, себебі ... ... ... ... ... ... процестерді сипаттайды.
Психика адам өмірінің ішкі мазмұнын, оның ойын, сезімдерін, ниетін,
еркін ... ... ... ... ... және ... ... болып бөлінеді. Сөйте ... ... ... ... ғана екенін, мұндай процестер жекелеп
(әрқайсысы өз бетімен) өмір ... ... ... Тек
бірлікпен, интеллект (таным), сезім мен ... ... ... ғана
адамның психикасының түрі, қылмыстық, тұтас ... ... ... оны ... ... де мағынасы мен мазмұнын
анықтау үшін, психиканы құрастырушы элементтерге көңіл аудару пайдалы ғана
емес, қажет ... ... ... ... ... ... психикалық мазмұнын ... ... ... ... ... кінә - бұл ... өзі ... қоғамдық қауіпті іс-
әрекетіне (әрекетіне немесе әрекетсіздігіне) және оның ... ... ... ... психикалық қатынасы. Кінә қылмыстың
субъективті жағының, тіпті оны ... ... да, ... ... сияқты, абайсыз кінәні де құрастыру кезінде заң ... екі ... және ... ... ... ... пен ... қылмыстық-
құқықтық сипаты үшін психикалық процестердің сезімдік мазмұны ... ... ... қоздырушы себебі және субъективті
жағының белгісі ... ... ... ... ... ... ... жатқан, көбінесе, ... ... ... Жеке жағдайларда ... ... ... күйі (мысалы, аффект күйінде болуы, яғни ... ... ... жан ... ... ... ие ... (ҚР ҚК-нің 98-бабы), ... ... ... ... және ... қарай мазмұнымен шектеледі.
Кінә - қылмыстың субъективті жағының міндетті белгісі. Кінә болмаған
күнде қылмыстық ... да ... және ... да ... емес. Бұл
субъективті жақтың қылмыстық істі қылмысты емес ... ... ... ... белгісі. Заң шығарушының кінәға маңызды ... ... ... ... ... ... ... дейін көтерген. ҚР ҚК-нің 19-бабының 1-бөліміне ... ... ... өз ... ... қоғамдық қауіпті әрекеті (іс-әрекеті
немесе әрекетсіздігі) және пайда болған ... ... ... ... қылмыстық жауапқа тартылуға тиіс. Осы баптың 2-белімінде объективті
анықтауға, яғни кінәсіз зиян ... үшін ... ... атап ... ... ... - ... ойлап шьғарғаны емес, бұл -
адам қылығын заңды және әлеуметтік адамгершілік тұрғыдан дұрыс ... ... ... ... психологі С.Л. Рубинштейн атап өткендей,
"жалган, ... ... ... ... қылықты
багалау кезінде өзіне орын алғанының түгел барлығына емес сол объективті
түрде ... орын ... ... ... алдын-ала ескерілуі мүмкін еді -
тек соған сүйену керек"1.
Осыған байланысты, қылмыстық құқық теориясы мен ... ... ... ... ... ... қауіпті іс-әрекетіне
(әрекеті немесе әрекетсіздігіне) және оның салдарынан психикалық қатынасын
(қасақаналық немесе ... ... ... ғана ... ... ... кез келген жағдайы (әсіресе ... ... ... ... ... яғни ... ... түріндегі психикалық қатынасын, анықтауынан кейін ғана айыпқа
жүктеле алады (заң ... бұл ... ... ... құрастыру ерекшеліктеріне байланысты).
Қылмыстық мақсаты, себебі мен қылмыс ... ... ... ... ... ... - олар ... құрамынық қажетті белгілері
болып табылмайды. Заң шығарушы оларды барлық емес, тек кейбір ... ... ... ... ... және бұл ... оларда
қылмыстық жауаптылықтың негізіне айналады. Қылмыс құрамының белгілері
болмағаны күнде де олар ... не ... ... ... ... ... ықпал жасайды. Тіпті, бұл белгілердің қылмыстық
жауаптылық пен жаза үшін жеке ... ... ... да, ... ... ... кінэ мен абайсыздықты ... ... ... емес. Сондықтанда қылмыстық құқық кінәлі
жауаптылық қағидасымен ғана шектеліп қоймайды, ... ... ... үстайды. Оның мағынасына ... ... ... ... ... мен оны жазалау мәселесін шешер кезде тұлғаның өзі
жасаған қоғамдық қауіпті іс-әрекеті (әрекеті мен ... мен ... ... ... ғана есепке алынбай, қылмыстың субъективті
жағының ... ... де, яғни ... ... мен мақсаты, тұлғаның
қылмыс жасау ... ... күйі де ... ... мен сот ... және ... жұмыстары кезінде қылмыс құрамының барлық
элементтерінің ішіндегі ең күрделісі – дәл осы ... жағы ... Бұл ... де, ... қылмыс жасаушының ойына, ниетіне,
тілегіне, ... жол ... ... ... ... анағұрлым қиындау. "ішінде не барын кім білсін" деген бекер
емес шығар. Сондықтанда, тұлғаның өзі жасаған ... ... ... оның ... ... ... ... да болмасын түрін
анықтауда, оның себебін, мақсатын, сезімдердің ... ... ... осылай жасайды" ... ... ... ... ... ... және олай болуы мүмкін емес.
Орыстың көрнекті ... ... В.Г. ... ... адамдардың
қылығын бақылау үшін бірдей тәсіл қолдануға қарсы: "Түлғалар сансыз ... ... адам ... әр-түрлі жағы сияқты, оның барлық жағының
да ... келе ... - оның ... ... ... ... тұлғасына шақтаудан асқан әділетсіздік
жоқ, ол, бәрі-бір, ешқашан дәл келмейді, бәрі-бір ... ... ... ... ... біркелкі (жеке басқа бейімделмеген)
келу, қылмыстық заңды, одан келіп қылмыстық істер ... әділ ... адам ... ... өте ... қателерге соқтыруы
мүмкін.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, қылмыс құрамы - бұл көрсетілген ... ... ... ... жиынтығы. Ол ... ... ... ... Сонымен қатар әрбір құрамның белгі
басқа белгілермен тығыз байланыста болады және олардың қылмыс ... өз ... ... ... емес.
Қылмыс құрамының белгілері екі ... ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамы елеулі
белгілерінің топтасуына ... ... бір ... ... ... ... алдына қойған ... ... ... ... ... және ... тән жалпы заңдылықты
тереңірек түсіндіру болып табылады.
Қылмысты дәрежелеу деп ... ... ... әрекетін немесе
әрекетсіздігін қылмыстық кодекстің ерекше бөлімінің, кейбір жағдайда ... ... ... толық және кең көлемде қылмыс ... ... ... ... ... жасаушының қиянаты бағытталғаны, ... зиян ... ... ... ... нәрсе қылмыс объекті болып
табылады.
Қылмыс ... ... ... ... ... ... Жасалынған қылмыс ... ... ... ... ... саралауға мүмкіндік береді. ... ... жағы ... - ... ... ... іс-әрекеттің сыртқы көрінісінің жиынтығы. Қылмыстың
объективтік жағы - ... ... ... алғы ... ... жағы - ... ... маңызды алғы
шарты. Қылмыстың объективтік жағы - ... ... ... ... саналады, онсыз жауаптылықтың болуы мүлдем мүмкін емес.
Қылмыстық іс-әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік) - обьективті ... ... ... ... ... ... ол-обьективтік жақтың түгелдей
алғанда, оның жеке бір белгілерінің де негізгі желісі, өзегі. Іс-әрекет
әрекет немесе ... ... ... ... - материалдық қылмыстардың объективті жағынының|
сипаты. Орын алған қоғамдық қауіпті салдар үшін адамның ... ... ... ... ... ... егер бұл салдар адам жасаған қоғамдық
қауіпті әрекетпен немесе ... ... ... ... ғана
басталуы мүмкін. Себепті байланыс болмаған жерде зиянды салдардың ... үшін ... ... та ... орны - бұл ... ... белгілі бір жер. ... ... - ... ... ... ... ... және ол қылмыс
жасалып үлгерілетіндей ... ... ... ... ... -
бұл қылмыс жасалуының объективті шарттары. ... ... ... ... - ... ... ... қарулар мен аспаптар.
Біздің елімізде қылмыстық құқық ... ... ... ... ... әлі күнге дейін шешімін таппауда.
Қылмыстың субъектісі міндетті түрде есі дұрыс, яғни өзінің ... ... ... оның шын мәніндегі сипаты мен қоғамға
келтіретін қауіптілігін түсінуге ... ... жеке ... ... ... жағы ... өзі жасаған қылмысқа ішкі, яғни
кінәмен, ниетпен және мақсатпен сипатталатын ... ... ... психикалық қатынасы. ... ... ... белгілерге, аталып өткендей, қылмыстық кінәсі, себебі ... ... ... қылмыс жасау кезіндегі тұлғаның сезім күйі жатады.
Библиографиялық тізім
1. Алауханов Е. “Қылмыстық ... ... ... А – жеті ... 2001-224
б.
2. Ағыбаев А.Н. “Қылмыстық құқық”. Жалпы бөлім (оқулық толықтыру. ... Жеті ... 2001-352 ... Ағыбаев А.Н. “Қылмыстық құқық”. Ерекше ... ... ... ... 2002 ж – 21 ... дейінгі өзгертулермен
толықтырулар ескерілген – А., Жеті жарғы 2003 – 560 ... ... А.Н., ... Г.Ы. Уголовное право Республики ... ... ... ... ... 1998.
5. Борчашвили И.Ш. Рахимжанова Г.К. Уголовное ... ... ... ... (Учебно-методическое пособие)
- Караганда, 1998г.
6. ... И.Ш., ... С.М. ... ... ... (Особенная
часть). Ч. 1-2. Под.ред. / Алматы, 1999-2000 гг.
7. Сборник ... ... ... суда ... ... 2002.
8. Курс советского уголовного права. М., 1970, т. 1-6.
9. Курс советского уголовного ... М., 1968, т. ... ... к ... ... ... Казахстан: / отв.
Редактор: Чл-корр. АЕН РК, ... ... ... ... доцент Рахимжанова Г.К. ... ... ... 1999.
11. Комментарий к изменениям и дополнениям в Уголовный ... ... ... АЕН РК, ... ... И.Ш., ... 2000 ... Комментарий к изменениям и дополнениям в ... ... РК ... ... Республики Казахстан: Под ред. ... М.М. ... ... Кар ЮИ МВД РК им ... ... ... ... Конституциясы 1995ж. (8.10.98ж.
өзгерістермен).
14. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі 1997ж. (9.07.1998ж.
10.07.1999ж., ... ... ... ж, ... ... Правила судебно-медецинской оценки тяжести ... ... №240 от 4 мая 1998г. ... Следственного
департамента МВД РК. Астана. 1998. №2.
16. Уголовное право ... ... ... ... для вузов. Под
ред. д.ю.н., профессора И.И. Рогова и к.ю.н., профессора, С.М. Рахметова .
Алматы, ТОО Баспа 2001 ... ... ... Республики Казахстана (Особенная часть).
18. Учебное пособие: В 2-х Под ред. И.Ш. Бочашвили., СМ.Рахметова. ... М.М. ... ... Кар ЮИ МВД РК им ... Уголовное право России. Учебник / Отв. ред. ... Б.В. ... ... ... ... право Российской Федерации. Особенная часть: Учебник под.ред.
Г.Н.Борзенкова и В.С.Комиссарова. И., Олимп, 1997.
21. Уголовное ... ... ... Учебник для вузов. - М., издательство
группа ИНФРА М. - М – ... ... ... ... ... Юридической науки. - М., 1978 г.
Схема 1
Схема 2
Схема 3
Схема 4
Схема ... ... ... және ... ... ... | ... ... |
|1 |2 |3 ... қасақаналық |Істелетін іс - |Осы ... ... ... ... |тілеу |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... немесе | |
| ... ... | |
| ... ала білу | ... қасақаналық |Істелетін іс - ... ... |
| ... ... |болуын тілемегенімен |
| ... ... ... ... ... саналы |
| ... ... ... ... жол ... |
| ... ... мүмкін|немқұрайдылықпен қарау |
| ... ... ала | |
| ... | ... ... іс - |Менмендікпен ондай |
| ... ... ... ... деп |
| ... екенін түсіну, |сену |
| ... ... ... | |
| ... ... екенін | |
| ... ала білу | ... ... іс - ... оларды болжауға |
| ... ... ... және ... |
| ... зардаптары болуы|алатын болу |
| ... ... ... | |
| ... | ... |Объективтік (істелетін | ... |іс - ... ... | |
| ... зардабын | |
| ... ... | |
| ... (осы ... | |
| ... ... | |
| ... | |
1 ... А.Н. ... ... о ... преступления. М. 1957.
1 Кудрявцев В.Н. Обьективная сторона преступления. М. 1960.
1 См. ... К., ... Ф. Соч. 3 ... См. Курс ... ... ... Т.3Л. 1973. С.478.
1 Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Лекции. Часть общая. М. 1994. ... С ... ... Н.С. ... ... ... Лекции. С. 36.
1 Е.И. Қайыржанов. Уголовное право РК (Общая часть) ... 1998 стр ... А.В. ... Российское уголовное право. М. 1996. С. 179.
1 Уголовный Закон. Опыт ... ... С. ... См. ... В.П. ... ... с ... Саратов, 1980.
2 См. Судебная психиатрия. М. 1978, с 242.
1 См. ... Н.С. ... ... и ... ... ... С. 57.
1 См. Рубинштейн С.Л. Бытье и сознание. М. 1957. С. ... ... В.Г. ... философские произведения. Т.2М. 1948. С.47.
-----------------------
Себепті
байланыс
Қоғамға қауіпті зардап (қылмыстың нәтижесі)
Қылмыстың істелген орны, ... ... ... ... мен қару - ... ... ... істелген орны
Қылмыс жасаудың тәсілі
Қоғамға қауіпті іс - әрекет (әрекет немесе ... ... ... ... ... тікелей объект
Қосымша тікелей объект
Тікелей
Топтық
Жалпы
Қылмыс объектілерінің түрлері
Жауаптылықты жеңілдететін құрам
Балама қылмыс құрамы
Келте қылмыс құрамы
Жауаптылықты ауырлататын ... ... ... құрам
Жай қылмыс құрамы
Фермальдық қылмыс құрамы
Материалдық қылмыс құрамы
Құрылысына ... ... ... ... ... ... ... түрлері
Есі дұрыс емес деп тану үшін заңдылық және медициналық белгілердің
(екеуінің де) бірге болуы шарт
Заңдылық белгі орын алуы үшін осы екі ... ... ... ... ... іс - ... ие бола алмауы
Созылмалы психикалық ауруы, психикасының уақытша бұзылуы, кемақылдылығы
немесе психикалық өзге де дертке ұшырауы
Медициналық
Еріктілік
Адамның өзінің іс - әрекетінің шын мәніндегі ... мен ... ... ... ... ... белгілері
(ҚР ҚК-нің 16-бабы)
Қазақстан республикасының Қылмыстық кодексінің Ерекше бөлімінің баптарында
көрсетілген қосымша белгілер (азаматтығы, ... ... ... ... ... ... (ҚК –тің 15 –бабы) белгілі бір жасқа толу
Есі дұрыстық (ҚК ... ... ... яғни адам
Жалпы
Қылмыс субъектісінің белгілері

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 49 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Аффект жағдайында жасалған адам өлтіру қылмысының құрамы және тергеу63 бет
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы18 бет
Геноцидтің халықаралық қылмыс ретінде заңды құрамы мәселелері79 бет
Лауазымды өкілеттіктерін теріс пайдаланған қылмыс құрамының ұғымы82 бет
Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың түсінігі, құрамы және түрлері, тергеу ерекшеліктері68 бет
Қылмыс құрамы жайлы51 бет
Қылмыс құрамы және түсінігі31 бет
Қылмыс құрамы саралаудың заңдық негізі37 бет
Қылмыс құрамы туралы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь