Қылмыстық істі қысқартудың негізі және шарттары

Мазмұны

Кіріспе

I Тарау. Қылмыстық іс бойынша өндірісті қысқартудың түсінігі, маңызы.
1.1.Қылмыстық істі қысқартудың түсінігі.
1.2.Қылмыстық істі қысқартудың маңызы.

II Тарау. Қылмыстық істі қысқартудың негізі және шарттары.
2.1.Қылмыстық істі қысқартудың мәні мен классификациялаудың негізі.
2.2.Ақтайтын негіздері бойынша өндірісті қысқарту
2.3.Ақтамайтын негіздер бойынша өндірісті қысқарту

III Тарау. Қылмыстық істі қысқарту туралы шешімнің заңды және дәлелді болуы.
3.1.Қылмыстық істі қысқартудың процесуалдық тәртібі.

Қорытынды.

Нормативті құқықтық актілер

Пайдаланылған әдебиеттер

Сот тәжірибесі
КІРІСПЕ
Тақырыпты зерттеудің өзектілігі Қазақстан Республикасының Конституциясының 1-бабы 1-бөлігінде «Адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары еліміздің ең қымбат қазынасы».
Қазақстан Республикасы өзін құқықтық мемлекет ретінде орнықтыру жолындағы ең маңызды міндеттерінің бірі – құқықтық жүйенің реформаларының конституциялық, халықаралық құқықтың қағидаларына сәйкес келуі. Елімізде мызғымас құқықтық мемлекет орнату үшін осындай шарттарды қажет етеді.
Құқықтық мемлекетке Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан-2030» бағдарламасы бойынша бүгінгі саяси өмір маңызды мәселелерді алдыңғы қатарға қояды. Олардың ішіндегі ең маңыздысы құқықты сақтауды дұрыс жолға қоюы. Өзінің құқықтық негізін қоғам білгісі келеді. Саналы құқықтық мемлекеттің, халықтың сана сезімін өзгертетін маңызды саналы рухани кезеңі мемлекеттің егемендігін нығайтудың маңызды кезеңі мемлекет ішіндегі халықтың ролін анықтайды. Оның мәнісі – біздің қоғамдағы құқықтың ролін арттыру болып табылады. Қазақстан Республикасында құқықтық реформаны құру туралы мемлекеттік жобасында азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын орнатуға ерекше көңіл бөле отырып, азаматтардың барлық құқықтарының қорғалуына құқықтық кепілдік береді. Еліміздің құқықтық саясатының концепциясының негізгі міндеті – болашақта қылмыстық іс жүргізушілік заңнаманы жетілдіру мен қатар нақты нормалардың негізін қалайтын қағидаларды бекіту, сондай-ақ адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағытталған. Осындай жетістіктерге жетудің міндеттерінің бірі-қылмыстық істі қысқарту институтын жетілдіру.
Зерттелген статистикалық мәліметтер бойынша орташа алғанда әрбір оныншы қылмыстық іс алдын ала тергеуде іс бойынша өндірісті қысқарту нысанында аяқталады. Олардың көп бөлігі, оның ішінде ауыр және аса ауыр қылмыстар ақтамайтын негіздер бойынша жиі қысқартылады. Құзіретті мемлекеттік органдардың құқық қолдану тәжірибесінде көптеген қиындықтар туындайды, қылмыстық іс жүргізушілік заңнаманың өзгеруіне байланысты іс бойынша жеке негіздерге жіктеу негізінде қателіктер жіберіледі, қылмыстық істің қысқартылуына прокурордың заңдылықты тексеруі мен қадағалауды ұйымдастыруда кемшіліктер байқалады. Мұның себебі қылмыстық істі қысқарту жөнінде теориялық зерттеулердің жеткіліксіздігінде деп білемін.
Ресей ғалымдары бұл мәселеге байланысты көбірек көңіл бөлген, бірақ өкінішке орай Қазақстандық ғалымдар арасында қылмыстық істі қысқарту институты терең зерттелмеген.
Қылмыстық істі қысқартуға байланысты сұрақтарды мынадай ғалымдар қарастырған: М.С.Нарикбаев, М.М.Алиев, А.А.Рзаев, А.Н.Ахпанов, Н.А.Абдиканов, Б.Қ.Төлеубекова, Г.А.Абдумажидов, Л.М. Володина, А.С.Барабаш, П.М.Давыдов, А.Я.Дубинский, Ө.С.Жекебаев, Р.Г.Искендеров, Н.В.Жогин, Т.Т.Дубинин, К.Ж.Капсалямов, Л.М. Карнеева, С.Г.Келина, В.А.Ковалев, Ю.В.Кореневский, Д.Я.Мирский, Я.О.Мотовиловкер, М.М.Михеенко, Л.В.Никитина, И.Л.Петрухин, Г.А. Печников, И.И.Рогов, В.М.Савицкий, Т.Е.Сарсембаев, Ф.Н.Фаткуллин, А.Л.Хан, Е.А.Челышев, Р.Н.Юрченко, Н.А.Якубович, С.А. Шейфер, Г.М.Миньковский, М.С.Строгович және т.б. ғалымдар. Сонымен қатар Қазақстандық кандидат Д.В.Синевтың еңбегі де басшылыққа алынды.
Аталған ғалымдардың еңбектері қарастырып отырған құқықтық институтты жетілдіруге әсер етті, бірақ сұрақтардың барлығын шешкен жоқ, ол сұрақтар қазіргі таңға дейін дискуссиялы болып отыр.
Бұрынғы СССР кезіндегі заңнамадан қазіргі іс жүргізушілік заңнаманың айырмашылығы: қысқарту институтын екі топқа, он екі негізге бөліп қарастырған: ақтайтын және ақтамайтын. Бұл жаңа іс жүргізушілік заңнамаға енгізілген жаңалық болды. ҚазССР кезіндегі заңнамаға қарағанда негіздер өзгертіліп, жаңартылды, мұнда тұлға қылмыстық жауаптылықтан босатылуы мүмкін жағдайлар қаралған.
Сонымен қорыта келе, қылмыстық істі қысқартуға байланысты мәселе өзекті болып табылады және терең зерттеуді қажет етеді.
Нақты зерттеудің объектісі болып, Қазақстан Республикасының Конституциясы, қылмыстық және қылмыстық іс жүргізушілік заңдар, сондай-ақ тергеушінің, анықтаушы органның құқық қолданудағы қызметі, прокурор мен әділ сотты жүзеге асырудағы соттың қызметі.
Зерттеудің пәні болып, іс бойынша өндірісті қысқарту институтының теория мен тәжірибедегі қазіргі таңдағы жағдайы мен орны. Сонымен қатар іс бойынша өндірісті қысқартуға құзіретті тұлғалардың Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізушілік заңдарында орын алған құқық бұзушылықтары.
Зерттеудің міндеті мен мақсаты.
Қылмыстық істі қысқарту институтын кешенді түрде зерттеу мақсаты алға қойылып, Қылмыстық іс жүргізушілік заңнаманы жетілдіру үшін ғылыми – тәжірибелік ұсыныстар енгізу және қарастырылып отырған институттың тиімділігін көтеру жолдарын ұсыну .
Бітіру жұмысының мақсаты:
Қылмыстық іс бойынша өндірісті қысқартуға байланысты шешімнің мазмұнын анықтау, ақтайтын және ақтамайтын негіздерді бір-бірінен ажырататын елеулі белгілерін анықтау, іс бойынша өндірісті қысқарту негіздерін әртүрлі жүйедегі саралауларды қатыстылығына байланысты салыстыру, өндірісті қысқарту барысында азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерінің іс жүргізушілік кепілдіктерінің жүйесін қарастыру. Заңда көрсетілген норма мен тәжірибеде оның жүзеге асырылуын салыстыра отырып жазу.
Теориялық негізі. Зерттеліп отырған бітіру жұмысымда көптеген мәселелерді шешу барысында жалпы құқық теориясы саласында еңбек еткен атақты ғалымдардың еңбектері мен қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу құқығы саласындағы совет дәуіріндегі, қазіргі таңдағы және шетел құқығы.
Нормативтік база ретінде зерттеуде Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі, Қылмыстық іс жүргізу кодексі, Қазақстан Республикасы Жоғары Сотының пленарлық отырысының қаулылары, Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңестің қаулылары және т.б.
Егемен Қазақстан Республикасы тарихи дамудың жаңа сатысына қадам басып, нарықтық қатынастарға негізделген жаңа экономикалық жүйе құру үстінде.
. Оны мемлекет және қоғамдық өмірде нағыз, негіз етіп қою. Өткен саяси өмірде мемлекет мүддесі халық мүддесінен басым болған, ал қазіргі заң жеке адамның құқығын қорғайды.
Біздің мемлекеттің ең маңызды мемлекеті – мемлекет азаматтың алдындағы, ал азаматтың мемлекет алдындағы құқығын қамтамасыз ету.
Біздің мемлекеттің маңызды мәселесі болып, қоғамдық және құқықтық тәртіпті сақтау, сот органдарының жұмысын, прокурорлық бақылауды, әділет және ішкі істер органдарының жұмысын жақсарту.
Қоғам дамыған сайын оның ішіндегі құбылыстар да күрделене беретіні анық. Сол құбылыстар қатарындағы күрделісі де қауіптісі де қылмыс. Қылмыспен қатаң және қатал күрес жүргізе отырып, құқықты бұздырмау үшін алдын алу және құқық бұзу себептерін жою қажет. Қазіргі таңда қылмыстылық ұйымдасқан және кәсіпқой сипат алуда. Қоғамды қылмыстың шұғыл дамуы шиеленіскен сипат алса, бұл – мемлекет негіздеріне қауіп төндіріп, өркениетті жолмен нарыққа көшу мүмкіндігіне күмән туғызады.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-ші бабында «Қазақстан Республикасы өзін демократиялық зайырлы құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы – адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары» табылады деп көрсетілген және өзінің түбегейлі принциптері ретінде мына төмендегілерді көрсетеді: қоғамдық татулық пен саяси тұрақтылық; бүкіл халықтың игілігін көздейтін экономикалық даму; қазақстандық патриотизм; мемлекет өмірінің аса маңызды мәселелерін демократиялық әдістермен, оның ішінде республикалық референдумда немесе Парламентте дауыс беру арқылы шешу.
Қылмыстылықты және оны тудыратын себептерді айтпай, құқықтық мемлекет құру мүмкін емес.
Пайдаланылған әдебиеттердің тізімі:

1. Д.В. Синёв Прекращение уголовных дел по нереабилитирующим основаниям на предварительном следствии. Алматы. 2003 г. (диссертация)
2. Б.Қ. Төлеубекова Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу құқығы. Алматы 2000,
3.А.А. Рзаев Прекращение уголовного дела по нереабилитирующим основаниям в стадии предварительного расследования: Уч.Пос.;Караганда, 1982.
4. С.А. Голунский. О прекращении уголовных дел 1937г.
5. А.Я. Дубинский Прекращение уголовного дела в сдадии предварительного расследования. Киев, 1957г. С. 10-17.
6. А.Я. Дубинский Прекращение уголовного дела в сдадии дознания и предварительного следствия. Киев 1975г.
7. А.Я. Дубинский Основание к прекращению уголовного дела в сдадии предварительного расследования. Киев, 1973г.
8. В.В. Никитин, В.А. Дунин Прекращение уголовного дела. Омск, 1993г.
9.Л.М. Володина Спорные вопросы прекращения уголовных дел по нереабилитирующим основаниям // Актуальные проблемы охраны прав личности в советском уголовном судопроизводстве: Межвуз. Сб. науч. Тр., Свердловск: СЮИ,1989г, с.100-104.
10. П.М., Д.Я. Мирский Прекращение уголовных дел в советском уголовном процессе. М.: Госюриздат, 1963г.
11. Н.В. Жогин, Ф.Н. Фаткуллин предварительное следствие в уголовном процессе. М. Госюриздат. 1965г.
12. А.Д.Донценко Прекращение уголовного дела. М.2000г. с729.
13. Е.А.Челышев Решение о прекращении дела на предварительном следствии в советском уголовном процессе . Казань; 1983г С.18-35
14.А.Я.Дубинский Прекращение уголовного дела в стадии предварительного расследования: Уч. Пос. Киев:1975г, 132с.
15. Р.Г. Искендеров Прекращение уголовного дела на предварительном следствии. Автореф. дис. канд. Баку, 1975г, 22 с.
16. Б.Х..Толеубекова, К.Ж..Капсалямов, Б.К. Шнарбаев, Д.К.Бекишев Уголовно – процессуальное право РК. Часть особенная, Алматы 2000г, 270с
17. В. А.Ковалев Прекращение уголовного дела в условиях деятельности органов дознания: Уч. Пос.1990г, 64с
18. Г.Н. Печников О прекращении уголовных дел по нереабилитирующим основаниям Формы досудебного производства и их совершенствование, Волгоград, 1989г. С.59-67
19. Уголовно – процессуальный кодекс РК.(Общая часть) Комментарий / Под ред. И.И.Рогова, С.Ф. Бычковой; К.А. Мами, Алматы: Жеті жарғы, 2002г, 448 с.
20. Л.В. Никитина Вопросы уголовного дела в стадии предварительного расследования с освобождением лица от уголовной ответственности. Афтореф. Дис. канд. Саратов, 1981г, 21с.
21. В.В. Зинькович Институт реабилитации – надежная гарантия охраны прав личности в советском уголовном процессе . Свердловск, 1989г, с.113-118
22. Л.В.Никитин Вопросы правовой и моральной реабилитации лица при прекращении дела с освобождением от уголовной ответственности // Проблемы правового статуса личности в уголовном процессе \\ Саратов,1981г, с.69-77.
23. Карнеева Л. Прекращение уголовного дела за отсутвием состава и событития преступления 1970г, с53-54.
24. А.Н. Ағыбаев Қылмыстық құқық, Жалпы бөлім, Алматы 2000. 230-235-бет
25. Д.Б. Бұғыбай Қылмыстық құқық, Жалпы бөлім, Алматы2003.247 бет
26. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік. Жауапты авторлар:з.ғ.к. проф. С.М.Рахметов, Т.Ә.Бапанов 690бет
27. А.С. Нуралиева Обстоятельства, позволяющие не осуществлять уголовное преследование, как основание прекращения уголовного дела // материалы международной научно – практической конференции\\ Алматы: КазГЮУ, 2002. с.219-226.
28. А.Н. Ахпанов, А.Л. Хан О понятии предварительного следствия и дознания в свете нового уголовно – процессуального законодательства РК. Караганда 1999г. С.63-72.
29. А.Л. Хан Проблемы процессуальной независимости следователя в уголовном судопроизводстве РК. Караганда 1997, с150-154.
30. С . Мусабеков Амнистия – акт гуманизма уголовной политики в РК Фемида 2001, №6 с21-22
31. Д.С. Темирова Соотношение вменяемости, невменяемости и психических расстройств не исключающих вменяемости. Караганда 2001, с50-56
32. М.Н. Филиппов Обеспечение прокурором всесторонности, полноты и объективности предварительного расследования как гарантия охраны прав обвиняемого. М.; 1990г С.71-76 .
33. Комментарий к Уголовному кодексу Республики Казахстан. Под ред. И.И.Рогова и С.М. Рахметова, Алматы, Баспа, 1999г, с.808.
34. Б.К. Шнарбаев Правовые последствия признания преступления не представляющим большой общественной опасности в нормах об освобождении от уголовной ответственности и наказания. Караганда.; 1996г. с. 117-124.
35. К.А. Мами, А.Т. Жукенов Вопросы применения новых УК и УПК РК и судебная практика, Справочная система Юрист.
36. А.Ф. Смирнов Применение акта амнистии органами предварительного расследования в уголовном процессе, Алматы 1986г с65.
37. Уголовное право Казахстана (Общая часть). Учебник для ВУЗов //Под ред. И.И. Рогова и С.М. Рахметова, Алматы 1998г 228с.
38. Ж.Тыныштыкулы Роль прокурорского надзора в уголовном процессе по реабилитации граждан. Правовая реформа в Казахстане, №4, 2001г, с.40.
39. Г.М. Миньковский Окончание предварительного расследования и право обвиняемого на защиту, М.; 1957,211с.
40.Л.М. Володина Прекращение уголовных дел вследствие изменения обстановки и в связи с направлением для применения мер общественного воздействия в стадии предварительного расследования. Л.;1976г, 23с
41. Ю. Демидов, Ю.Якрен Прекращение уголовного дела вследствие изменения обстановки. М.;1989г с.56.
42. В.Я.Чеканов Некоторые вопросы прекращения уголовных дел и прокурорского надзора за законностью прекращения уголовных дел. М.;1979г, с88.
43. В.М. Савицкий По поводу уголовно – процессуальных гарантий реабилитации невиновного М.; 1988,с.55.
44. В.В. Вандышев, А.В.Смирнов Основы уголовного судопроизводства , Санкт-Петербург 1996г. 196с
45. Ю.М.Грошевой Сущность судебных решений в советском уголовном процессе, Харьков 1976г. 143с.
46 Н.А.Власова Досудебное производство в уголовном процессе, М.; 2000г.144с
        
        Қылмыстық істі қысқартудың негізі және шарттары
Мазмұны
Кіріспе
I Тарау. Қылмыстық іс ... ... ... түсінігі,
маңызы.
1.1.Қылмыстық істі қысқартудың түсінігі.
1.2.Қылмыстық істі қысқартудың маңызы.
II Тарау. Қылмыстық істі қысқартудың негізі және шарттары.
2.1.Қылмыстық істі қысқартудың мәні мен ... ... ... өндірісті қысқарту
2.3.Ақтамайтын негіздер бойынша өндірісті қысқарту
III Тарау. ... істі ... ... ... заңды және дәлелді
болуы.
3.1.Қылмыстық істі қысқартудың процесуалдық тәртібі.
Қорытынды.
Нормативті құқықтық актілер
Пайдаланылған әдебиеттер
Сот тәжірибесі
КІРІСПЕ
Тақырыпты ... ... ... Республикасының Конституциясының
1-бабы 1-бөлігінде «Адам және адамның өмірі, құқықтары мен ... ең ... ... ... өзін ... мемлекет ретінде орнықтыру
жолындағы ең маңызды міндеттерінің бірі – құқықтық жүйенің ... ... ... ... ... келуі. Елімізде
мызғымас құқықтық мемлекет орнату үшін осындай ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстан-
2030» бағдарламасы бойынша бүгінгі саяси өмір маңызды ... ... ... ... ішіндегі ең маңыздысы құқықты сақтауды ... ... ... ... ... қоғам білгісі келеді. Саналы құқықтық
мемлекеттің, халықтың сана сезімін өзгертетін маңызды саналы рухани ... ... ... ... ... ... ... ролін анықтайды. Оның мәнісі – біздің қоғамдағы құқықтың ... ... ... ... Республикасында құқықтық реформаны құру
туралы мемлекеттік ... ... ... мен ... ... көңіл бөле отырып, азаматтардың барлық құқықтарының
қорғалуына құқықтық ... ... ... ... саясатының
концепциясының негізгі міндеті – ... ... іс ... ... мен ... ... нормалардың негізін ... ... ... ... ... мен бостандықтарын қорғауға
бағытталған. Осындай жетістіктерге жетудің міндеттерінің ... ... ... ... ... ... бойынша орташа алғанда әрбір
оныншы қылмыстық іс алдын ала тергеуде іс ... ... ... аяқталады. Олардың көп бөлігі, оның ішінде ауыр және аса ... ... ... бойынша жиі ... ... ... ... ... ... ... қиындықтар
туындайды, қылмыстық іс жүргізушілік заңнаманың өзгеруіне байланысты іс
бойынша жеке ... ... ... қателіктер жіберіледі, қылмыстық
істің қысқартылуына прокурордың заңдылықты тексеруі мен ... ... ... Мұның себебі қылмыстық істі қысқарту
жөнінде теориялық зерттеулердің жеткіліксіздігінде деп білемін.
Ресей ғалымдары бұл мәселеге байланысты көбірек ... ... ... орай ... ... арасында қылмыстық істі ... ... ... істі қысқартуға байланысты сұрақтарды мынадай ... ... ... А.А.Рзаев, А.Н.Ахпанов,
Н.А.Абдиканов, Б.Қ.Төлеубекова, ... Л.М. ... ... А.Я.Дубинский, Ө.С.Жекебаев, Р.Г.Искендеров,
Н.В.Жогин, Т.Т.Дубинин, К.Ж.Капсалямов, Л.М. ... ... ... ... Я.О.Мотовиловкер, М.М.Михеенко,
Л.В.Никитина, И.Л.Петрухин, Г.А. ... ... ... ... ... ... Р.Н.Юрченко,
Н.А.Якубович, С.А. Шейфер, Г.М.Миньковский, ... және ... ... ... ... ... ... еңбегі де
басшылыққа алынды.
Аталған ғалымдардың еңбектері қарастырып ... ... ... әсер ... ... сұрақтардың барлығын шешкен жоқ, ол сұрақтар
қазіргі таңға дейін дискуссиялы болып отыр.
Бұрынғы СССР ... ... ... іс ... ... ... ... екі топқа, он екі негізге бөліп
қарастырған: ақтайтын және ақтамайтын. Бұл жаңа іс ... ... ... ... ҚазССР кезіндегі заңнамаға қарағанда негіздер
өзгертіліп, жаңартылды, мұнда тұлға қылмыстық ... ... ... ... қорыта келе, қылмыстық істі қысқартуға байланысты мәселе
өзекті болып табылады және терең зерттеуді қажет ... ... ... ... ... ... ... және қылмыстық іс жүргізушілік заңдар, сондай-ақ
тергеушінің, ... ... ... қолданудағы қызметі, прокурор мен
әділ сотты жүзеге ... ... ... пәні ... іс ... ... қысқарту институтының
теория мен тәжірибедегі қазіргі таңдағы жағдайы мен орны. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізушілік заңдарында орын ... ... ... мен мақсаты.
Қылмыстық істі қысқарту институтын кешенді түрде зерттеу мақсаты алға
қойылып, Қылмыстық іс ... ... ... үшін ғылыми –
тәжірибелік ұсыныстар енгізу және қарастырылып отырған ... ... ... ... ... ... мақсаты:
Қылмыстық іс бойынша өндірісті қысқартуға байланысты шешімнің мазмұнын
анықтау, ақтайтын және ақтамайтын негіздерді бір-бірінен ажырататын елеулі
белгілерін ... іс ... ... ... ... ... саралауларды қатыстылығына байланысты салыстыру, өндірісті
қысқарту барысында ... ... мен ... ... ... ... жүйесін қарастыру. Заңда көрсетілген норма мен
тәжірибеде оның жүзеге асырылуын салыстыра отырып жазу.
Теориялық негізі. Зерттеліп ... ... ... ... шешу барысында жалпы құқық теориясы саласында еңбек еткен
атақты ғалымдардың еңбектері мен ... және ... іс ... саласындағы совет дәуіріндегі, қазіргі таңдағы және шетел құқығы.
Нормативтік база ретінде ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстық іс
жүргізу кодексі, Қазақстан Республикасы Жоғары Сотының пленарлық отырысының
қаулылары, Қазақстан Республикасы Конституциялық ... ... ... Қазақстан Республикасы тарихи дамудың жаңа сатысына қадам
басып, нарықтық қатынастарға негізделген жаңа ... жүйе ... Оны ... және ... ... ... ... етіп қою. Өткен саяси
өмірде мемлекет мүддесі халық мүддесінен басым болған, ал қазіргі заң жеке
адамның ... ... ... ең маңызды мемлекеті – мемлекет азаматтың
алдындағы, ал азаматтың ... ... ... қамтамасыз ету.
Біздің мемлекеттің маңызды мәселесі болып, қоғамдық және құқықтық
тәртіпті сақтау, сот органдарының ... ... ... ... ішкі істер органдарының жұмысын жақсарту.
Қоғам дамыған сайын оның ... ... да ... ... Сол ... ... күрделісі де қауіптісі де қылмыс.
Қылмыспен қатаң және қатал күрес жүргізе отырып, құқықты бұздырмау үшін
алдын алу және ... бұзу ... жою ... ... ... ... және ... сипат алуда. Қоғамды ... ... ... ... ... бұл – ... негіздеріне қауіп ... ... ... көшу ... ... ... Республикасы Конституциясының 1-ші бабында ... өзін ... ... құқықтық және әлеуметтік мемлекет
ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы – адам және ... ... мен ... табылады деп көрсетілген және өзінің түбегейлі
принциптері ретінде мына ... ... ... татулық пен
саяси тұрақтылық; бүкіл халықтың игілігін көздейтін ... ... ... мемлекет өмірінің аса маңызды мәселелерін
демократиялық әдістермен, оның ... ... ... немесе
Парламентте дауыс беру арқылы шешу.
Қылмыстылықты және оны тудыратын ... ... ... құру ... емес.
1.1. Қылмыстық істі қысқартудың түсінігі.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... ... міндеттері болып, қылмыстарды тез және толық ашу,
олады жасаған адамдарды әшкерелеу және ... ... әділ ... және ... заңды дұрыс қолдану болып табылады». Қылмыстық іс
жүргізудің аталған міндеттері өндірістің ... ... ... орын алуы ... және өндірістің нысаны ретінде алдын ала
тергеуде де орын ... ... ... іс ... ... ... ... алдын ала тергеу айыптау ... ... ... ... сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдану үшін ... ... ... ... ... істі ... ... қаулы шығарумен
аяқталады.
Сондай-ақ алдын ала тергеу ... іс ... ... ... ... ... ... елеулі әсер етудің нәтижесінде 195-бапта
көрсетілген негіздің біреуін басшылыққа ала отырып іс қысқартылады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... қылмыстық істі қысқартуды алдын ала тергеудің аяқталуының ... деп ... ... Сонымен қатар қылмыстық іс қылмыстық процестің
сот өндірісі стадиясында да ... ... ... 6-тармақшасы, 477-баптың 2-бөлігі).
Қылмыстық істі кез-келген стадияда тоқтату үшін ... ... ... ... ... оның негізінде орын алған факті
мен мән-жайлар анықталады, тек ... ғана ... іс ... кез-
келген стадиясында қылмыстық істі қысқарту іс бойынша қорытынды ... Егер ... ... мен ... ... қысқаруын дәлелдей
алмайтын болса іс қысқартылмайды.
Л.М.Володина, ... ... ... ... ... істі қысқартқан органның істі тергеуге байланысты
құқықтары жойылады. Бұл ... ... ала ... ... бойынша іс
қысқартылады.
Осыған байланысты қылмыстық іс бойынша өндірісті алдын ала тергеуде
қысқартудың қорытынды ... ... ... Қазақстан Республикасы
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 7-бабының 35- тармақшасында ... ... ... ... ... ... - қылмыстық процесті
жүргізуші органның іс бойынша іс жүргізудің басталуын немесе ... ... ... ... да істі мәні ... шешетін
әртүрлі шешімдері.
П.М. Давыдов, А.Д. Донценко, И.Я. Дюряшин, Б.Қ. Төлеубекова қылмыстық
іс бойынша ... ...... ... көрсетеді. Е.А. Челышев
мұндай шешімді ... акті деп ... ала ... ... іс бойынша өндірісті қысқарту туралы
шешім басқарушы акт ретінде қылмыстық процесте ... ... ... ... ... ... Бұл аталған шешім заңды түрде тікелей
заңға негізделіп шығарылады1.
Қылмыстық істі қысқарту – соттың немесе қылмыстық ізге түсу ... ... ... ... ... шешімі. Қылмыстық істі қысқарту
тек заңда көзделген негіздер ... ... ... ол ... ... Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37-бабына
сәйкес қылмыстық ізге түсуді болдырмайтын жағдайлар;
2. Қазақстан ... ... іс ... кодексінің 38-бабына
сәйкес қылмыстық ізге түсуді жүзеге асырмауға мүмкіндік беретін мән ... істі ... ... ... ... ... ... прокурордың қаулысы болып табылады, оның
көшірмесі жиырма төрт сағат ішінде прокурорға жіберіледі.
Қылмыстық істі ... ... ... айыпталушыға
істі қысқарту негіздері, сондай-ақ олардың заңда көзделген негіздер бойынша
істің қысқартылуына қарсылығын ... ... ... ... жалғастырылуына негіздердің пайда болуы қылмыстық істің тоқтатылуын
бұзу туралы қаулы қабылдануын ... ... Істі ... ... ... ... ... шегінде жүзеге асырылады.
Қылмыстық істі қысқарту немесе оны қайта жаңғырту туралы
шешімнің қабылдануы заңдылыққа ... ... ... ... Іс ... ... ... қайта жаңғыртылған жағдайларда
прокурор өз қаулысымен аталған шешімдердің күшін жоюға және істі одан ... ... істі ... ... туралы қаулының күші жойылғанда
процеске ... ... ... ... іс ... ... жіберуге құқылы.
Істің қысқартылғаны немесе қайтадан жаңғыртылғаны туралы ... ... ... ... (адвокат), жәбірленуші , оның өкілі,
азаматтық талапкер, азаматтық жауапкер немесе ... ... ... ... іс қозғалған жеке және заңды тұлғаға ... ... ... істі ... немесе қайта жаңғырту туралы шешіммен
келіспеген жағдайда олар ... ... оған ... жасай алады3.
_______________________________
1 В.Я. Синев Прекращение уголовных дел по нереабилитирующим основаниям на
предварительном следствии. Алматы 2003г. ... Б.Қ. ... ... Республикасының Қылмыстық іс жүргізу құқығы.
Жалпы бөлім А.,2000ж ... А.Я. ... ... уголовного дела. Киев. 1971г. С.77
Қылмыстық іс қысқарғанда іс жүргізушілік әрекеттер де ... ... ала ... де тоқтатылады. Сондықтан әдебиеттерде қылмыстық
істің қысқаруы алдын ала тергеудің ... ... ... болып
табылмайтындығын көрсететін қорытындының негізділігі жеткілікті емес1.
Көріп тұрғанымыздай, ... ... келу ... ала тергеудің
аяқталуының жалпы түсінігінің дұрыс ... ... егер ... тек ... ... істі ... туралы шешім қабылдаумен
және айыптау қорытындысын жасар алдында іске ... ... ... ... деп шектесе, алдын ала тергеудің
аяқталуының өзге нысанын қарамай тұрып, ... істі ... тек ... техникалық акт деп түсінуге болмайды.
Қылмыстық істі қысқартуды алдын ала ... ... ... ... онда ол ... бір ... кезең болып табылады, оның
мазмұны бір қатар ... ... ... ... Миньковский бұл кезеңдерді төмендегідей атап көрсетеді:
а) Іс ... ... ... ... мен оларды
бағалаудың жиынтығынан;
ә) Іс материалдарын ... ... ... ... және ... ... істі қысқарту туралы қаулыны жасау;
в) Қылмыстық істі қысқартудан туындайтын барлық сұрақтарды ... мен ... ... барлық шараларды жою, мүлікке тиым
салуды алып тастау т.б.)
г) ... ... ... ... ... ... хабарлау2;
Сонымен қатар, Г.М.Миньковский және ... да ... ... ... істі ... ... алдын ала тергеуде тұлғалардың шағымдарын
қараған кезде ... ... ... ... . ... ... ... процесуалдық жағдайы қылмыстық істің
қысқартылғандығын бақылауға байланысты ... ала ... ... ... ... деп ... Тек қана прокурордың қылмыстық істі
қысқартуға келісім беруі заңмен көзделгендігі жатады4.
Сонымен, қылмыстық істі қысқарту ... ... ... шағымды
қарастырып отырған прокурордың әректтері, алдын ала тергеудің құрама бөлігі
болып табылады, қылмыстық істі қысқартудың сатысына кіреді.
_________________________________
1Тарасов – Радионов П.И. ... ... М: 1955г, ... Г.М. Окончание предварительного расследования и осуществление
права обвиняемого на ... М:, 1957г, ... Г.М. ... процесс .Воронеж: Изд-во ... 1968. ... А.Я. ... уголовного дала в стадии предварительного
расследования. Киев, 1975г. С55
Қылмыстық істі қысқарту туралы шешімдерге шағым сотқа ... ... ... ... ... ... қарау, бұл алдын ала тергеуге соттың
бақылау жасауы болып ... ... ... инстанция сотталушының бұл
әрекетін алдын ала ... ... ... - бұл сот ... ... полистадиялық сипаттамасы бар: соттың шығарған шешімі
апелляциялық тәртіппен және сот тергеуімен қайта қаралуы мүмкін.
Бұл өндірісте ... ... ... ... ... тек ... істі ... заңдылығы мен негізділігі
тексеріледі. Мүмкін бұл сот өндірісін ерекше өндірістер қатарына жатқызуға
болатын ... ... ... ... деген түсінікті жоққа шығаруға
болмайды1. ... ... кінә ... қылмыстық заңның материалдық
нормаларын қолдану мәселесі қарастырылмайтын шешімдер жатады.
Тұтас қылмыстық процесс сияқты, қылмыстық істі ... - ... ... ... мен соттың қызметі, яғни алдын ала
тергеудің құрама бөлігін құрайтын ... Г.П. ... пен Д.Я. ... ... ... ... ... - бұл заңмен көзделген тәртіпте сот, тергеу, прокуратура
органдарының қылмыстық процесуалдық әрекеттерді ... ... ... ... ... мен ... жинауға байланысты
әрекеттер сақталады»2.
А.Я.Дубинский жазған,қылмыстық істі қысқарту - бұл ... ... оның ... ... ... ... мен ... қатысты қылмыстық іс материалдарын жүйелеуге қатысты, ... ... ... ... ... және олардан келген
өтініштерді қарауға қатысты ... ... ... ... қылмыстық істі қысқартуды процесуалдық акт деп те
түсінуге ... яғни ... ... ... ... іс бойынша сот
өндірісіне жіберуге қатысты ... ... ... ары ... ... ... шешімі, яғни қылмыстық істі қысқарту туралы қаулы
немесе ұйғарымының болуы4.
_____________________________
1 А.В. Солодилов ... ... ... в течении уголовных
судопроизводств. Томск, 1999г
2 П.М ... , Д.Я. ... ... ... дел в ... М., ... 1963г. ... А.Я. Дубинский Прекращение уголовного дела в стадии дознания ... ... ... Киев 1971г ... Н.В. ... , Г.Н. ... Предварительное следствие в уголовном
процессе М., Юридическая литература 1965г С304.
В.А.Михайлов негізді түрде ... деп ... істі ... ... ... жауапкершілігіне
қатысты мәселе шешіледі», шешім теріс нысанда ... және ... ... ... ... келу ... ... әкеледі1.
Бұл шынымен солай. Шешім шығару сияқты , ... де ... іс ... ... ... ... ... ары қарай жалғасатындығы немесе істің
қысқаруы туралы қылмыстық процеске ... ... ... жасалады.
Сондықтан да сот шешімі ... ... істі ... туралы актінің
маңызы үлкен. Бұл құжат жайдан-жай негізгі қылмыстық ... ... ... ... ... сәйкес алдын ала тергеу органдары
қылмыстық іске қатысты бірқатар мәселелерді шешулері қажет: оқиға ... ... ... ма, ... ... ... бар ма, ... бір
анықталған тұлғамен жасалды ма, ол тұлғаның кінәсі бар ма. Осы сұрақтардың
біреуінің ... ... ... ала ... ... ... істі
қысқартуға болады.
А.Я.Дубинскийдің ойынша істі мәнісі бойынша қарау «істің өмірін»
анықтаудан, ... ... ... ... ... ... немесе
кінәсіздік мәселесіне қатысты емес шешілуі мүмкін. Мәселен, егер ... ... ... ... ... ... ... барысында
басқа да нақты тұлғаның қатысына байланысты мәселе шешілмесе, онда істі
мәнісі бойынша шешілді деп ... ... істі ... ... ... ... сипаты бар. Тергеу
органдары істі сотқа ... ... ... алады.
Сонымен, қылмыстық істі қысқарту – бұл ... ... ... әрекеттердің бір бөлігі сияқты.
Қылмыстық істі қысқарту – қылмыстық процесуалдық құқықтың институты.
Бұл ... ең ... ... оның ... ... Қылмыстық іс
жүргізушілік кодексінде шашырап жатыр. Бұл нормалардың кодексінде шашыранды
болуы құқық қорғау органдары қызметкерлерінің ... ... ... іс ... кодексінде жеке тарауды бөліп шығарса тиімді
болар еді. Осы ... ... ... ... ... қызметінде
көптеген қиыншылықтар мен келеңсіздіктер туындайды. Егер заң шығарушы
қылмыстық істі ... ... ... ... ... тиісті
органдардың жұмысы біршама жақсарар еді деп ойлаймын.
________________________________
1 В.А. Михайлов Процессуальный порядок ... ... дел ... ... ... ... 1970г. ... Дубинский Прекращение уголовного дела в стадии предварительного
расследования Киев 1975 г. ... ... ... ... ... ... іс
жүргізушілік заңның басты қағидаларының бірі - ... ... алып ... ... істі қысқарту бұл алдын ала тергеудің бір ... ала ... ... ... ... және ... негізді
түрде қылмыстық істі қысқарту туралы, ... ала ... ... ... шығарумен тұлғаны қылмыстық жауптылықтан босату туралы әрекеттерден
тұрады. Сонымен ... ... іс – бұл ... ... ...... істі қысқарту туралы қаулы шығарған сәттен бастап
мәнісі бойынша шешіледі2.
Тергеуші, прокурор қылмыстық істі іс жүргізушілік ... 37 және ... ... ... мен ... бойынша қысқартуға құқылы.
Сезіктіні немесе ... ... ... ... ... егер ... дәлелдемелер жинау үшін барлық мүмкіндік таусылса
қылмыстық іс ... іс ... ... ... ... бөлігінің 1
немесе 2-тармақтарының негізінде қысқартылады. Бұл жағдайда тергеуші,
прокурор адамды ақтау және оған ... ... ... ... ... ... ... өтеу жөнінде заңдарда көзделген барлық
шараны қолдануға тиіс3.
Алдын ала ... ... ... ... не ... ... сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдану үшін сотқа жіберу туралы
қаулы не қылмыстық істі қысқарту туралы қаулы шығарумен аяқталады4.
Ал ... ... іс ... ... ... бірінші бөлігінің
1 – 12-тармақтарында және 38-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген негіздер
бойынша, сондай-ақ мемлекеттік айыптаушы айыптаудан бас ... ... ... ... ... шығарады. Істі қысқарту туралы шешім
қабылданғаннан кейін судья ... ... ... ... және
мүлкін тәркілеуді қамтамасыз ету шараларын тоқтатады және заттай айғақтар
туралы мәселені шешеді. ... істі ... ... ... ... жіберіледі, сондай-ақ қылмыстық жауапқа
тартылған адамға және ... ... А.С. ... , Л.М. Володина ... ... дел ... ... в ... ... ... Томск
,1986г, С.37
2 П.М.Давыдов Д.Я. Мирский Прекращение уголовных дел в советском уголовном
процессе, Москва 1963г .С.77
3В.Я. ... ... ... дел по ... основаниям на
предварительном следствии. Алматы 2003г С.13
4Д.С. Карев, Н.М. Савгирова ... и ... ... дел. М.
Высшая школа, 1967г. С.112 Осындай көзқарасты өзге де ... ... ... П.П. ... ... по ... ... Свердловск 1962. С.9
1.2.Қылмыстық істі қысқартудың маңызы
Қылмыстық істі қысқарту туралы қаулы ... факт ... ... қылмыстық процесуалдық қатынастар тоқтатылады. Оның ... ... ала ... аяқталуының бір формасы ретінде қараудың ролі
елеулі, себебі: қылмыстық істі ... ... ... ... деп ... ... береді, өзінің процесуалдық маңызы жағынан
айыптау қорытындысы болса, істі сотқа жіберумен тең келеді.
Г.М.Миньковский дұрыс ... ... ... ... ала тергеудің
аяқталу нысаны ретінде, өзінің мақсаты мен мәні ... істі ... ... ... ... ... маңызға ие.
Дәлелдемелер толық жеткілікті болып, өндірісті қылмыстық қудалауды
жалғастырмай ... ... ... ... бір ... тиіс. Мысалы: тәжірибеде тергеушілер көбінде қылмыстық істі қылмыс
құрамының жоқтығы және қылмыс ... орын ... ... ... ... ... оның заңдылығы мен негізділігін прокурор
тексереді, ал сот ... ... ... ... ... ... қайта қаралады. Егер бұзылған құқықтар мен ... ... ... ... деп түсінуге болады.Негізгі маңызы
қылмыстық іс ... ... іс ... бойынша шешіледі.
Кейбір ғалымдардың пікірінше қылмыстық істі қысқарту – процестің
дұрыс жүруін қамтамасыз етеді. ... ... ... істі ...... акт, ал кейде ақау (брак) деп санайды. Мынадай көзқарас бар,
қылмыстық істі ... – бұл ... істі ... ... ... нәтижесі болып табылады, ал егер қылмыстық істі қозғау ... ... ... онда ... ... ... қорытындысын
жазумен аяқталады. Мұндай көзқарасты қолдайтын автолардың пікіріне ... ... деп ... ... істің ерекшелігіне байланысты істі тез ... ашу ... ... аса ... Дәлелдемелер немесе құжаттар,
жеткіліксіз болуы мүмкін. Бұл жағдайдың ... да ... ... Егер
қозғалған қылмыстық істердің барлығын қысқарту себебінен заңсыз деп ... бұл ... іс ... ... орын алуының қажеттігі неде деген
сұрақ туындайды. Егер қылмыскер ауыр ... ... ... шын ... ... келтірілген заладың орнын толтырса, ол адамды
неге жауаптылықтан босатпасқа.
Қылмыскер өзінің әрекетіне өкініп, түзелем деген ... ... оның ... ... ... деген пікірдемін. Менің бұл пікірімді
С.А. Шейфер тереңірек ғылыми түрде түсіндірме береді.
Бұндай көзқарас ... ... ... заңсыз қозғалып,
қысқартылумен түсіндіріледі. Бірақ барлық қылмыстық істердің қысқаруы оның
заңсыз қозғалуынан жүзеге аспайды.
С.А.Шейфер азаматты ... ... ... ... ... ... істі қысқарту болып табылады. Сот өндірісінің
мақсаты болып, тек қана қылмыскерді жауапкершілікке тарту мен ... ... ... сезікті айыпталушы ретінде ұсталған тұлғаларды уақытылы
ақтау қажет.
Себебі біз сезіктіні немесе айыпталушыны ... ... ... ... ... алмаймыз, яғни тиісті органның нақты дәлелдемелері
болмаса ... ... ... ... ... құқығы жоқ.
Мұнда кінәсіздік презумпциясы туралы сөз қозғауға болады1. ... оның ... ... үшін ... ... және ... ... енген үкімімен белгіленгенге дейін кінәсіз деп саналады
Егер ... іс ... және ... ... да, ... тергеу
барысында қылмысты дәлелдейтін ақпараттар ... ... ... ... ... істі қысқарту маңызды болып табылады, заңсыз ... ... ... істі ... ... істі ... негіздер бойынша қысқартудың да ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан босатылған ... ... ... жақсы ниеттерін дәлелдей алады. Екіншіден,
алдын ала ... ... ... назарларын тұтас қоғаммен азамат
мүдделеріне ауыр зиян ... ... ... өте ... ... ... алады2.
Қылмыстық істі қысқарту жәбірленушінің де ... ... ... істі ... ... қаулыны жәбірленуші шағымдай
алады. Екіншіден, ... істі ... ... бойынша белгілі бір
тұрғыдан алғанда оң ... бар ... ... қысқартылады. Бұл
жағдайға сәйкес қылмыстық іс қысқартылғанға дейін ол ... ... ... ... оған келтірілген залады өтеген болса, ал басқа
жағдайда ... ... ... органдары қылмыстық істі қысқартуға
құқығы жоқ . Өйткені қанағаттанбаған ... бұл ... ... ... ... қылмыстық істің уақытында қысқартылуы нағыз қылмысты
жасаған тұлғаны анықтауға жәбірленушінің құқықтарын қорғауға ... ... ала ... ... ... ... ... соттың ауыртпалығын
төмендетеді.
_____________________________
1 В.Я. Синев Прекращение уголовных дел по нереабилитирующим основаниям на
предварительном ... ... 2003г ... ... ... ... ... Казахстан. (Общая часть).
Комментарий. Под ред. И.И. ... С.Ф. ... , К.А. ... ... ... 2002г. С. 99.
2. Қылмыстық істі қысқартудың негізгі шарттары.
2.1. Қылмыстық істі ... мәні мен ... ... істі ... негіздерінің түсінігі және жүйеленуі.
Қылмыстық істі қысқартудың негізгі жағдайы мен себебі болып, істі
қысқартудың негізі табылады. ... ... ... ... бар. ... ... ... да толықтыра да алмайды. Заңи әдебиеттерде қылмыстық
істі қысқартудың негіздерін жүйелеу ... ... ... В. ... ... істі ... негіздерін
фактілік және заңдық деп ... Осы ... ... ... ... істі ... фактілік жағдайларына айыптауға
жеткілікті негіздердің болмауын, істің мәнісі бойынша айыпталушыға ұсынған
айғақтардың жеткіліксіздігі, ал ... ...... ... жоятын жағдайларды себептерді жатқызады2.
Совет ғалымы С.А. Голунский заңдық негіздерге ... ... мен ... ... ... ал ... – сотқа
беруге мәліметтің аздығы сияқты себептер жатқызылады3.
Кейінірек мұндай көзқарастар советтің процесуалдық әдебиеттерінде ... ... және Ф.Н. ... ... ... барлық себептер
заңдық негіздерге жатады деп көрсеткен4. Сонымен қатар, ... жеке ... ... ... білдіреді, нақты фактілі деректермен
негізделеді, осы тұрғыдан алғанда фактілік сипатқа ... ... ... ... ... ... қоғамға қауіптілікті жоятын
негіздер.
2. Жазаны жоятын негіздер
3.Бір айыптау бойынша екінші рет ... ... ... ... істі ... ... үш топқа
бөлген. Бірінші топқа:ол заңға сәйкес қылмыстық іс ... ... ... негіздерді, ал екінші топқа: тергеушіге қылмыстық істі
қысқарту құқықтарын беретін, бірақ ... ... ал ... іс ... жеткілікті дәлелдемелер жиналмауына байланысты сотқа
жіберуге жатпайтын нақты жағдайлар бойынша ... ... Под ред В.М. ... ... ... ... ... С.47
2 И.Я. Фойницкий Курс уголовного судопроизводства М.,1970 Том 2, С.51-52.
3 С.А. Голунский О прекращении уголовных дел. 1937г. ... Н.В. ... Ф.Н. ... ... соч ... С.А. Шейфер Некоторые вопросы прекращения уголовных дел в ... и ... ... 1962г. С.48.
6 М.С. Строгонович Курс советского уголовного процесса М., Наука; 1970г,
Том 2 ... ... ... істі ... үш ... ... ... болмағанын дәлелдейтін негіздер .
2.Қылмыстық жауаптылықтан босататын негіздер бойынша қылмыстық
істі қысқарту негіздері.
3.Фактілерді ... ... ... ... ең көп ... топтастыруды П.М. Давыдов пен Д.Я.
Мирский ұсынды2. Материалдық құқықтық және процесуалдық негіздер .
Материалдық құқықтық ... ... ... ... ... заңда арнайы бекітілген негіздерді жатқызады. Оларға қылмыстық
өндірісті жүргізуді жоятын негіздер жатқызылады.
Соңғы көзқарасты ұсынатын ... ...... төмендегілерді жатқызады:
- қылмыс оқиғасының болмауы
- қылмыс құрамының болмауы
- ескіру мерзімінің өтуі
- рақымшылық ... ... егер ... ... ... ... болса
-қоғамға қауіпті әрекет жасаған кезде қылмыстық жауптылық ... ... ... кінәлі тұлғаның өлімі
- қылмыстық жауаптылықтан босатуы мүмкін жағдайлардың болуы;
Қылмыстық істі қысқартудың процесуалдық негіздеріне мына төмендегілер
жатқызылады:
- сол айыптау ісі бойынша ... ... ... ... ... сол
негіз бойынша қылмыстық істі ... ... ... ... ... ... анықтама, тергеу прокурордың сол іс бойынша айыптау қаулысының
болуы;
- жәбірленушінің шағымының болмауы, егер ... іс оның ... ... ... болса;
- жәбірленуші мен айыпталушының бітімгершілікке ... егер ... ... ... ... ... асырылған болса;
Тәжірибелік маңызы жағынан, процесуалдық тәртіпке сәйкес қылмыстық
істі қысқартудың маңыздылығы басқа жүйелеудің ... ие. ... ... ... ... ... жүйелейді :
1.Ақтайтын негіздер
2.Ақтамайтын негіздер
_______________________________
1 А.Я. Дубинский Прекращение ... дела в ... ... ... Киев 1971г С.14.
2 П.М.Давыдов, Д.Я. Мирский Указ соч М.;1963г С.11.
В.В. ... Н.А. ... П.М. ... В.А. ... ... В.И. Радченко, А.В. Смирнов сияқты ... ... іс ... ... екі ... ... ... Олар:ақтайтын және
ақтамайтын.
В.В. Вандышев пен А.В. Смирнов сияқты ... ... ... ... ... – бұл ... оқиғасының болмауы,
қылмыс құрамының болмауы, қылмыстық әрекетті жасауда айыпкердің кінәсінің
дәлелденбеуі деп көрсетеді. Ал қалғандары ақтамайтын негіздер1.
Дәл ... ... Н.А. ... ... ... ... ... негіздер деп – тұлғаның кінәлі еместігін куәландыратын
немесе дәлелдейтін жағдайлардыкөрсетеді. Оларға: қылмыс оқиғасы, қылмыс
құрамының жоқ ... және ... жоқ ... және ... ... жасаудағы
кінәсіздігі2.
Ю.М. Грошева мен П.А. Лупинская ақтайтын және ... ... ... ... ... ... ... негіздер
жоғарыда көрсетілген негіздер бойынша қалады, ал ақтамайтын негіздерге
жағдайдың өзгеруін қосады, бірақ бұл негіз ... ... ... мен ескіру мерзімінің өтуін көрсетеді. Көріп отырғанымыздай бұл
жіктеу толық емес3.
«Ақтайтын (лат.Rehabilitation, re –қайта, ... + ... - ... ... ... ағылшын тілінен
rehabilitation) – 1) азаматтардың ... ... ... 2)қайтадан
жақсы атағын қалпына келтіру.
Осыдан келіп, ... ... ... ... ... «қалпына келтіру» туралы сөз болмайды.
Қылмыстық істі қысқартудың ... ... ... кең
қолданылады. Бұл мынамен негізделеді қылмыстық істі ақтамайтын негіздер
бойынша қысқарту қылмысты ... мен істі ... ... ... тең болады. Бұл жүйелеу айлық, тоқсандық, жарты жылдық ... есеп беру ... ... ... ... ... анықтама
жүргізетін органдардың жеке ауыртпалықтарын есептеуде де тиімді.
________________________________
1 В.В.Вандышев, ... ... ... ... ... ... Н.А. Власова Досудебное производство в уголовном процессе, М.; 2000г.
С126-127.
3 Ю.М. Грошевой Сущность судебных решений в ... ... ... 1979г ... ... ... ... істі қысқарту.
Қылмыстық істі ақтайтын негіздер бойынша өндірісті ... ... ... іс ... ... ... 1-
бөлігінің 1-тармағы (қылмыс ... ... ... ... ... анықталған. Негіздерді ажырату кезінде тәжірибелік
қызметте алдын ала тергеу органдарының ... ... ... іс ... әдебиеттерде де осы сұраққа қатысты ... ... ... ... ... ... көптеген қарсылықтар
ресей ғалымдарының арасында жиі кездеседі1.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... ... ... қылмыс оқиғасының болмауына ... істі ... ... – бұл ... ... қауіпті әрекет, құқық
бұзушылық деп бағалауға болады. Бұл белгілі бір адамның әрекетімен ... ол ... ... ... ... ... ... Қылмыс оқиғасында
объективтік жақтың бейнесін көруге болады. Ал объективтік ... ... ...... ... ... немесе әрекетсіздік табылады
Орын алған қылмыс оқиғасы туралы құқық ... ... ... куә ... тұлғалардың жауаптарынан немесе ... ... ... ... болуы мүмкін. Кейде адамдардың
хабарламалары қате, ... ал ... ... - ... ... болуы мүмкін. Істің мән – жайын ... ... ... ... ... орын ... ... қорытынды шешімге келуге болады.
Сонымен, әрекетте оқиғаның болмауы ... ... ... бірінің болмауы заңда нақтылы түрде істі ... ... ... ... ... және жиі ... орын алады2.
Тәжірибедегі құқық қорғау органдарының ... ... ... ... ... ... істі қысқартқан жағдайда екі
негізді жиі бірге атап ... ... ... болмауы;
2. Қылмыс оқиғасының болмауы;
Көптеген авторлар оқиғаның болмау мәселесін ... ... ... ... ... орын алмаған оқиға ... ... ... ... ... қылмыс құрамының болмауымен
салыстыратын авторлар төмендегіше баяндайды: қылмыс
_______________________________
1П.М. Давыдов, Д.Я. ... ... ... дела в ... ... ... ... М., 1974г С.45-49.
2Л. Корнеева Прекращение уголовного дела за отсутствием состава и события
преступления 1970г С.53-54.
3П.М. ... Д.Я. ... ... ... дел ... 1963г, ... яғни соның негізінде қозғалған қылмыстық іс фактілі түрде мүлдем
орын алмағандығы туралы айтылады1.
Кейбір авторлардың пікірінше, қылмыс оқиғасының болмауы ... ... ... Егер қылмыстық іс бойынша қозғалған оқиғаның орын алмауы.
Н.Я. Якубовичтің пікірінше: «тергеудің пәні болып ... ... шын ... орын ... жағдайда, қылмыстық оқиға болмады деп
есептеледі»2.
Н.В. Жогин мен Ф.Н. Фаткуллиннің көзқарасы ... ... ... ... ... ... ... істі қысқартудың негізі
ретінде қылмыс оқиғасының ... ... ала ... ... ... ... белгілері болып, бірақ қылмыс құрамының элементтері
толық болмаса, онда әрекет болмады деп ... Бұл ... ... емес ... маңызы да бар. Себебі: қылмыстық іс ... ... ... қысқартылса, онда іс ... ... ... ... құрамы болмаған кезде қылмыстық іс ... ... ... ... жасалған әрекет қылмыс болып
табылмаса. Бұл ... ... ... ... қылмыстық жағдайларды
белгілейді, яғни тұлға қылмыстық жауаптылықтан босатылады, оның ... ... ... ... ... ...... Республикасы Қылмыстық
кодексінің 32-бабы;
2.Қол сұғушылық жасаған адамды ұстау кезінде зиян ... - ... ... ... ... ... - Қазақстан Республикасы Қылмыстық
кодексінің ... ... ... ... - ... Республикасы
Қылмыстық ... ... ... ету – ... ... ... кодексінің 35-
бабы;
6.Бұйрықты немесе өкімді орындау - Қазақстан Республикасы Қылмыстық
кодексінің 37-бабы;
Осы аталған жағдайлар ... ... іс ... кейін,
онда өндіріс қысқартылуға ... Н.В. ... мен ... адамның қылмыстық әрекетке қатысын дәлелдемеу ... іс ... егер ... Д.С. ... Н.М. ... Возбуждение и расследование уголовных дел. М.
Высшая школа, 1967г. С.112 Осындай көзқарасты өзге де ... ... ... П.П. ... ... по ... ... Свердловск 1962г. С.9
2 Н.Я. Якубович Окончание предварительного следствия. М.; ... 1962г. ... ... ... айыптау бойынша қылмыстық жауаптылықтың
барлық ... ... ... ... ... ... онда бұл
фактілер құқықтық әрекеттің белгілі ... осы ... ... ... ... ... ... Стойко осыған сәйкес заңнамада дәлелденбеу негізіне қатысты
қылмыстық істі қысқартудың үш негізін бөліп көрсетуді ұсынады:
- ... ... ... дәлелденбеуі;
- айыпталушының қылмыстық іс-әрекет жасауға қатысуының
дәлелденбеуі;
- тұлғаның жасаған әрекетінде кінәсінің ... ... ... ... ... деп ... ... да, тергеу
тәжірибесінде жасалған әрекет белгілі – бір нақты тұлғамен тығыз байланысты
болуы мүмкін жағдайлар аз емес. Және осы ... ... ...... ... ... ... қысқартылуына алып келіп
соқтырады.
Ақтайтын негіздер бойынша қысқартылған барлық қылмыстық істер
алдын ала тергеудің ... ... ... деп ... ... ... іс қылмыс белгілері болған кезде қозғалуы қажет. Қылмыстық құқық
ғылымында қылмыстың төрт белгісін атап ... ... ... ... ... ... ... және жазаланушылық.
Қылмыстың бірінші белгісі оның қоғамға қауіптілігі. Қоғамға
қауіптілік қылмыстың негізгі материалдық ... және ... бір ... деп ... ... ... ... Алайда қоғамға қауіптілік -
өзгермелі категория. Ол бірнеше ... ... ... ... ... қылмыстың жасалу жағдайы, орны уақыты, тәсіліне;
қылмыскердің жеке ... ... ... ... зардаптың
мөлшеріне; қылмыстың мақсаты мен мотивіне және т.б. жағдайларға ... ... ... жасалған әрекетте қоғамға қауіптілік белгі болмаса, онда
оның қылмыстылығы мен ... ... ... ... ... ... болса да бар, бірақ елеулі ... ... ... емес іс-әрекет қылмыс болып табылмайды (ҚР
ҚК 9-бабының 2- бөлігі).
Қылмыстың екінші ...... ... ... ... бір ... қылмыстық норманы бұзу. Қоғамға қауіпті әрекет, егер
ол қылмыстық заңда тікелей ... ... ғана ... болып табылады.
______________________________
1 Н.В. Жогин, Ф.Н. Фаткуллин Предварительное следствие М.; ... ... г ... Г.Н. ... ... ... уголовного дела. Красноярск .;
1984г. С.21
3 Д.Б. Бұғыбай Қылмыстық құқық ... ... ... 2003ж.; ... ... ...... Адамның өзі жасаған
әрекетіне немесе әрекетсіздігіне қатысты психикалық қатынасы болса, оның
әрекеті кінәлі түрде жасалған деп ... ... ... ... ... ... ... тойтарылмайтын күш нәтижесінде немесе ... ... ... ... ... де ... ... саналмайды.
Яғни, кінәсіз қылмыс та, жаза да жоқ деген сөз.
Жазаланушылық – қылмыстың соңғы белгісін ... ... заң ... ... ... тиым салған әрекетті немесе
әрекетсіздікті жасау қылмыс болып саналады1. Мұның өзі қылмыс құрамы туралы
сипаттама тек ... ... ғана ... және осы ... үшін
қылмыстық заңның санкциясында жазалау қатері қарастырылатынын ... ... ... тиым салу қылмыстың жазаланушылық белгісі болып
табылады.
Бұл көрсетілгендер қылмыстың негізгі төрт ... ... ... ... ... әрекетті жай әрекеттен ажыратамыз.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37-бабы
1-бөлігінің 2-тармағына сәйкес қылмыс ... ... ... істі ... Егер ... ... ... қылмыс та жоқ деген
түсінік шығады. Мұндай жағдайда өндіріс міндетті түрде қысқартылады2.
Қылмыс құрамының ұғымы ... «corpus delict» ... ... ... ... ... және ол тек ... ... ... ... - бұл ... ... бір қоғамға қауіпті
іс-әрекетті нақты қылмыс ретінде сипаттайтын ... ... ... ... және ... белгілерінің міндетті жиынтығы.
Қылмыс құрамы төрт элементтен тұрады:
1.Қылмыстың объектісі – қылмыстық заңмен ... ... адам мен ... ... мен ... заңды
мүдделері, ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделері, ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциялық құрылысы ... ... мен ... ... мен ... заңмен қорғалатын
мүдделерін қылмыстық қол сұғушылықтан қорғау, бейбітшілікпен адамзаттың
қауіпсіздігін қорғау, сондай-ақ қылмыстардың алдын алу ... ... А.Н. ... Қылмыстық құқық, Жалпы бөлім, Адматы: Жеті Жарғы :1999 ж.37-
бет.
2 Б.Қ. Төлеубекова Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... Жеті ... : 2000ж, ... Л. ... ... уголовного дела за отсутствием состава и события
преступления. М.;1970г С.53-54.
2.Қылмыстың объективтік жағы – ... ... ... ... Яғни ... ... зардап, себепті байланыс, қылмыс жасау,
орны, уақыты, тәсілі, құралы және т.б.
3.Субъектісі жеке адам, есі дұрыс, жауаптылық жасына жеткен ... ... ... сәйкес қылмыстық жауаптылық жалпы жас шамасы он
алты жас болып табылады, кейбір ... ... он ... он ... жастан да жауаптылық басталады. Біздің заңнамаға сәйкес міндетті түрде
жеке тұлға ... ... яғни ... ... қылмыстық жауаптылығы
қарастырылмайды. Есі дұрыстық та ... ... ... ... адам өз ... жауап бере алмайтын болса біз оны ... ... ... тиісті емдеу мекемесіне соттың шешімімен
емделуге жіберіледі. Қылмыс адамның кез-келген ... ... ... мен еркі ... анықталады және бақыланады. Сондықтан есі дұрыстық –
қылмыс ... ... ... ... ... болып саналады.
4.Субъективтік жақ – кінә (абайсыздық пен қасақаналық), ниет,
мақсат, эмоционалдық жағдай (аффект).
Осы ... ... ... болмауы қылмыс құрамының
жоқтығын дәлелдейді. Ал қылмыс құрамы болмаса ... та жоқ ... ... Сол ... ... ... қылмыстық істі тез арада қысқартуға
міндетті. Егер кінәлі деп санаған ... ... ... тез ... ... ... да ... негідер ақталуға жататын негіздер деп аталады.
Қазақстан Рнспубликасының Қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... іс ... оқиғасаның жоқтығы дәлелденген
кезде де, егер қосымша дәлелдер жинау үшін барлық мүмкіндіктер ... бар ... ... ... де, осы баптың бірінші бөлігінің 1
және 2- тармақтарында көзделген негіздер бойынша қысқартылады.
Тәжірибеден алынған мысалдар:
Бостандық аудандық ішкі ... ... ... кәмелетке
толмағанды зорлау фактісі бойынша қылмыстық іс қозғалған. Тергеу барысында
анықталған мән-жайлар: бір топ жастар А. деген азаматтың ... ... орын ... ... ... ... дейін таныс болмаған Б.-ның
туылған күніне досы ... ... ... ол ... ... оның ... болды. Барлығы жиналып спирттік ішімдік ішкен. Сосын Н. ... ... ... ... ... ... ... ол сол жерде болған ер-
азаматтармен жыныстық қатынасқа түседі. Сонымен ... Н. ... ... ... ... тиісті құралды пайдалануды
ұсынып, ешқандай қарсылықсыз жыныстық қатынасқа ... Оған ... ... көрсетпеген және ол өзі бұл әрекетке өз еркімен барып ... ... алып ... факт ... ... іс ... ... қылмыс
құрам элементтері жоқ. Бұл жағдайда қылмыстық іс толығымен қысқартылады.
Ия, айыпталушыға байланысты іс толығымен қысқартылуы тиіс, бірақ
тергеу барысында өзге де ... ... ... ... негіздер бойынша қылмыстық істің қысқартылуын
алдын ала тергеудің кемшілігі деп білуге болмайды. ... іс ... мен ... ... ... мен ... ... байланысты
қозғалуы қажет.
Егер қылмыс белгілерінің негізінде өндіріс қозғалса, кейін
қылмыс құрамының бір ... ... ... ... қылмыстық істің қозғалуы мен қысқартылуын заңды әрі ... ... ... ... ... қоңырауы негізінде шыққан жедел –
іздестіру тобы пәтерде ер адамның мәйітін табады. ... ... ... ... ... ... белгілеріне сәйкес Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодексінің 96-бабы ... ... ... Көп ... осы ... ... ... деген күдікпен сезікті
ретінде жәбірленушінің ( мәйіттің ) ... ... ... ... ... мерзімге босатылған.
Алдын ала тергеу барысында жұбайы бұрын күйеуіне дене ... ... ... ... ... ... ... Сайра Шалбайқызы күйеуін қажетті
қорғаныс кезінде анықталып, ҚР ... ... ... ... ... қысқартылды. Мұндай мысалдар күнделікті тұрмыста жиі кездесіп
тұрады.
Қылмыстық істі ақтайтын ... ... ... ... ол ... әрі ... ... болса, іс бойынша өндірісті ... ... ... - ... қызмет толық тоқтатылады
қылмыстық сот өндірісінің толықтай және жекелеп алғанда алдын ала тергеудің
де ... ... ... есептеледі1.
Қылмыстық сот ісін жүргізу міндеттері Қазақстан Республикасының
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 8-бабында ... ... ... тек қана ... қылмыс жасаған тұлғаны әділ жазалау емес, сонымен
бірге бірде бір кінәсіз тұлғаның сотталмауы табылады2.
Ақтайтын негіздер бойынша қылмыстық істі ... ... ... ... ... шешіледі ол қылмыс жасаған немесе қылмыс жасаудағы
кінәлілігі дәлелденбегендерге қолданылмайды3.
_______________________________
1 А.Я. ... ... ... дела в ... ... ... ... Киев 1975г С.9-15
2 В.З. Лукашевич Актуальные вопросы прекращения уголовного дела Ленинград
1968г С.114.
3 П.И. ... ... ... ... при ... ... ответственности М.; 1978г. С. 74-76
2.3. Ақтамайтын негіздер бойынша қылмыстық істі ... ... ... ... ... ... шеңбері біршама кең. Олардың барлығын ақтамайтын негіздердің
кез-келгені бойынша істі тек қана тұлғаның бұрын ол бойынша ... ... ... ... ... ... ... анықталған және ол
әрекет ... ... ... ... ... келетін жағдайда қысқарту
мүмкіндігін біріктіреді1.
Осыған сәйкес ақтамайтын негіздерді екі топқа ... ... ... ... ... өз өндірісіндегі қылмыстық істі
              қысқартуға міндетті болатын негіздер:
- ескіру мерзімінің өтуі;
- егер ол ... ... үшін жаза ... жойса, рақымшылық
              ету актісінің болуы, сонымен бірге жекелеген ... ... ... егер ... ... ... әрекет жасау сәтінде заңға сәйкес
              қылмыстық жауаптылық жүктеу мүмкін болатын жасқа толмаса;
- ... ... оның ... ... бойынша
             қозғалатын істер бойынша айыпталушы мен ... ... ... болуы (қайтыс болған адамды ... ... ... ... бойынша өзге тұлғаларға
             қатысты істі жаңғырту үшін іс бойынша өндірістің қажеттігі
             жағдайын қоспағанда);
- нақ сол ... ... ... күшіне енген дәл сол негіз
             бойынша істі қысқарту туралы сот үкімінің не ... ... ... (өз ... ... істі қозғау
             қажеттігін сотталған жағдайынан басқа жағдайда);
2. Олардың негізінде тергеушіде қылмыстық істі қысқартуға ... ... ... мұны ... ... емес ... табылатын
              негіздер:
- жағдайдың өзгеруі;
- жәбірленушінің күдіктімен немесе айыпталушымен татуласуы;
Бірінші және екінші ... ... ... ... ... бірінші топтағы әрбір негіз бойынша кез-келген қоғамға
қауіпті әрекет туралы істер оның қоғамдық қауіптілік ... ... ... ... ... негіздер бойынша, егер тұлға ауыр немесе аса
ауыр қылмысты жасаған деп айыпталғанда істі қысқарту ... ... ... А.Я. ... к ... уголовного дела стадии
предварительного расследования. Киев, 1973г. С. 65
2 ... С.А. О ... ... дел. ... топтағы негіздерді қарастырайық:
1. Ескіру мерзімінің өтуі;
П.М. Давыдов пен Д.Я. Мирский дұрыс айтып өткендей, ескіру – бұл
заңмен белгіленген ... оның өтуі ... ... ... мақсаттылығы жойылса да іс міндетті түрде қысқартуға ... ... ... ... өз ... қосқан ғалымдар төмендегідей анықтама
береді2.
Ескіру мерзімінің өтуіне ... ... ... ...... пен адамзат қауіпсіздігіне қарсы және өлім
жазасы тағайындалуы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... сол қылмысы үшін заңда көрсетілген шарттарға сәйкес
жауапқа ... ... ... уақыттың өтуіне байланысты кінәліні
жауаптылықтан босату жөніндегі құқықтық нормалардың жиынтығы.
Заң бұл институтты қолданудың үш жағдайын көрсетеді3:
1. Заңда ... ... ... Осы мерзімдер ішінде адам жаңадан ауыр немесе аса ауыр қасақана қылмыс
жасамаса;
3. Тергеуден немесе соттан жалтармаса.
Заңда қылмыстық жауаптылықтан босату ... ... ... ... ... өтсе ... болады:
        а) кішігірім қылмыс жасағаннан кейін екі жыл;
б) орташа ... ... ... ... бес ... ауыр қылмыс жасағаннан кейін он жыл;
г) аса ауыр қылмыс жасағаннан кейін он бес жыл
Ескіру мерзімдері қылмыс жасаған күннен бастап және ... ... ... ... ... мерзімі мынадай екі жағдайда тоқтатылады:
1. Егер қылмыс жасаған соттан немесе тергеуден жалтарса, яғни қылмыстық
жауаптылықтан босату ... ... ... ... ... кетіп қалу, аты-жөнін өзгерту, бөтен фамилиямен
жаңа жерде өмір сүру және т.б. Бұл ... ... ... өтуі
адамның ұсталған немесе айыбын мойындап келген мерзімінен басталады,
яғни осыған дейінгі өткен ескіру мерзімі ... ... ... сөз. ... ... мерзімі тоқтатылмастан қылмыс жасаған уақыттан бері
жиырма бес жыл өтсе, адам ... ... ... Егер ауыр ... аса ауыр ... ... адам осы ... үшін
ескіру мерзімі өткенге дейін (10-15 жыл) жаңадан қылмыстар
_____________________
1 Давыдов П.М., Мирский Д.Я. Прекращение ... дел в ... ... М., Госюриздат 1973г. С.30
2 А.Н. Ағыбаев Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы, Жеті Жарғы 1999ж. 242-
бет.
3 ҚР Қылмыстық ... ... ... ... ... 2001ж. ... ескіру мерзімі тоқтатылады. Мұндай жағдайларда ... аса ауыр ... ... кейінгі уақытта жойылып,
жаңадан жасалған қасақана қылмыс пен ... ауыр ... ... ... үшін ескіру мерзімдері жаңадан жасалған       
қылмыстардың ... ... ... ... ... ... бастап біріктірілмейтін, сіңірілмейтін екі ... ... ... ... Тиісінше, егер адам жаңа қасақана қылмыс
жасағанға дейін ауырлығы онша емес немесе ... ауыр ... ... ... ... тоқтатылмайды. Сондай-ақ, егер адам ауыр немесе аса ауыр
қылмыс жасаса, бірақ жаңа ... ... ... ... категориясына
жатпаса ескіру мерзімі тоқтатылмайды. Мұндай жағдайда әрбір жеке қылмыс
үшін ескіру мерзімдері олардың ... ... ... ... береді1.
Қылмыстық заңда нақты белгіленген қылмыстың түрі ... ... ... ... ... мерзімінің өтуін есептеуде жаңа
заң ескеріледі. Егер жаңа заң жазаны күшейтетін болса, онда ескіру мерзімі
ескі заңмен ескеріледі. ... ... ... жасаған күннен басталады.
Жасау күні деп-24 сағатты қоса ... ... ... ... ... ... ... айтуға болады2.
Ескіру мерзімі жалпы белгіленген мерзімнің өтуіне ... ... 24 ... өтуімен жойылады, басқа жағдайларда жылдық күнтізбе
бойынша, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... есептелінеді. Егер үкім ескіру мерзімнің өтуінен ... ... ... адам ... ... ... Осы ... өтуі
созылмалы қылмыстар үшін уақыт бойынша, оның, яғни адамның өз ... ... ... ... ... келу, еркінен тыс құқық
қорғау органымен ұсталуы). Ал жалғаспалы ... үшін – ... ... ... ... ... мерзімнің өтуі, егер адам сотта немесе тергеуде
бойтасаласа ... ... ... ... маңыздылығын жоғалтпайды,
керісінше адамның кінәсін мойындап келуі немесе ... ... ... ... ... жаңартылған мерзімге қосылады. Мысалы, 20 қаңтарда
қылмыс жасалды. 3 айдан соң ... ... ... 5 айдан кейін
ұсталады, яғни 20 қыркүйекте деп белгіленсе, бұл ... ... ... ... 20 ... ... 3 ... ескіру мерзімінің өтуі 20
қыркүйектен кейін жаңартылады.
_____________________
1Д.С. Темирова Соотношение ... ... и ... не ... вменяемости. Караганда 2001г , С.50-57.
2 Д.Б. Бұғыбай Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы, 2003ж. 273-бет.
3Қазақстан Республикасының ... ... ... Жауапты
редакторлар: С.М.Рахметов, Т.Ә.Бапанов А., 2001ж. 140-бет.
Өлім жазасы түріндегі жаза ... ... ... ... ... ... қолдану туралы мәселені сот шешеді. Ол мәселені сот
шешу кезінде қылмыс ... ... ... мінез-құлқын Отан
алдындағы еңбегін, наградасының барлығын және қоғамдық пікірді ... ... ... бітіуіне байланысты сот адамды ... ... ... деп ... өлім ... ... оның
орнына 25 жыл бас бостандығынан айыруды немесе өмір бойы бас бостандығынан
айыруды ... ... пен ... қауіпсіздігіне қарсы
қылмыстар Қылмыстық ... 156-164 ... ... ... ... Яғни тұлғаның тек қылмыстық жауаптылыққа тартудың ескіру
мерзімінің өтуі туралы ережелер тарайтын қылмыстарды ... ... істі ... негіз бойынша қылмыс жасаған тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... әрекеті
туралы тергеу жүргізілген тұлғаның құқығын елеулі ... ... ... ... ... дұрыс, бірақ амнистияланған қылмысты жасаған
тұлға белгілі болған ... ... ... кім ... ... ... өзі амнистияланатын болса, онда міндетті түрде тұлғаны анықтау
және оны айыпталушы ретінде ... ... одан соң, ... ... істі
қысқарту қажет деп түсіну дұрыс емес. Қылмыстық-процесуалдық заң мұны талап
етпейді. Онда қылмыстық істің ... ал ... іс ... анық ... белгілі бір категориялары да сол сияқты іс-әрекеттерде
оны кім жасағанын байланыссыз немесе кім ... ... ... ... ... қылмыстарының барлығы осыған
жатқызылады.
Жоғарыда аталып көрсетілген негіз бойынша қылмыстық іс тек ... бар ... ... ... ... актісінде нақты осы жағдайға байланысты шектеулерінің
болмауы;
2) Осы негіз бойынша істің қысқартылуына тұлғаның қарсы ... ... екі түрі ... ... яғни ... ауырлығына байланысты
      болатын аралық;
б)  бейбітшілік пен адамзаттың қауіпсіздігіне қарсы ... ... ... ... қарастырылатын қылмыстардың түрлері,
       тергеуден немесе соттан бойтасалап жүрген адамдарға 25
       жылдық мерзімнің болуы.
_____________________
1 ҚР Қылмыстық кодексіне ... ... ... А., 2001ж. ... Д.Б. ... ... құқық. Жалпы бөлім. Алматы, 2003ж. 172-бет.
3 Давыдов П.М., Мирский Д.Я. ... ... дел в ... ... М., ... 1973г. С. ... ... келе ғалымдардың айтуы бойынша және тәжірибеде
қылмыстық істі ескіру ... ... ... қысқарту сирек
кездеседі.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37- бабы ... ... ... ... жасаған әрекет үшін жаза
қолдануды жойса, рақымшылық ету актісінің салдары. Бұл ... ... ... ... А.Я. Дубинский мынадай қорытындыға келді:
Рақымшылық ету актісін қолданудың негізгі талабы ретінде тұлғаның жасаған
қоғамға қауіпті ... ... ... бар ... ... ... дәлелденген болуы тиіс деп көрсетеді1. Егер тұлғаның жасаған қоғамға
қауіпті әрекетінде ... ... бар ... қоса оның жасаған
әрекетіне кінәлілігі ... онда ... ... ... алып ... ... екіншіден әрекетті жасаған, жасамаған
адамның құқықтары мен бостандықтары қатаң түрде бұзылып шектеледі.
Бұдан шығатын қорытынды ... ала ... ... ... ... ... тиісінше жүргізбегені және заңдылықтың бұзылуының көрсеткіші
болып табылады.
Сонымен рақымшылық жасау туралы ... ... ... тобы жөнінде Қазақстан Республикасының Парламенті шығарады.
Бұл бірқатар қылмыс санаттарына қатысты ... жеке ... ... ... жүкті әйелдерге, кәмелетке толмаған балалары
бар әйелдерге, алпыс жастан асқан ер ... ... ... ... және тағы басқаларға қатысты шығарылатын ... ... ... қолданылатын адамдар аладын ала анықталмайды осы белгісі
арқылы рақымшылық нақты сотталғандарға ... ... ... ... ... акт ... бір ... үшін жауаптылықты
белгілеген қылмыстық ... ... сот ... ... ... ... ... немесе оған сот тағайындаған жазаны жеңілірек
жазамен ... не ... ... ... ... елде ... ... оқиғаларға немесе
мерей тойларға байланысты қабылданады. Мысалы, 1993 жылы 5 ... ... ... ... ... ... 1996 жылы ... Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының бір ... ... ... ... Республикасының заңдары қабылданды.
______________________
1 Төлеубекова Б.Қ. ҚР Қылмыстық іс жүргізу құқығы. ... ... ... ... ... Д.Б. ... уголовных дел по нереабилитирующим основаниям на
предварительном ... ... ... 2003г. ... ... ... мәні бар. Бұл акт рақымшылық
туралы заңда көрсетілген істеген қылмысының ... ... ... ... бір ... немесе топтарға жататын адамдар жөнінде
қолданылады. Рақымшылық актісі қылмыстық жауаптылықтан және ... ... ... 1994 жылы 5 ... рақымшылық туралы заң, осы заңның 1-3-
баптарындағы қылмыстарды 1997 жылдың 5 қазанына ... ... ... ... ... істі қысқарту жаза және жазаланушылықпен тікелей
байланысты. Егер Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу ... ... он екі ... бірімен істі қысқартсақ, онда кінәлі
немесе кінәлі емес тұлға жазадан босатылады.
Рақымшылық заңы ... ... ... ... ... басқа жеңіл жазамен алмастыруы мүмкін1.
Тағы бір мысал ретінде 1994 жылы 5 қазанда рақымшылық бойынша 1-3-
баптарының күші ... ... ... қылмысы үшін
сотталған адамдардың жаза мерзімінің ... ... тең ... ... күші осы акт ... ... немесе осы
актіде арнайы көрсетілген мерзімге дейін қылмыс жасағандарға қолданылады.
Рақымшылық ... ... ... ... әкеп соқтыруы
мүмкін2:
1. Кінәлі адам қылмыстық жауаптылықтан ... ... жаза ... ... жаза неғұрлым жеңіл жазамен ауыстырылады.
4. Жауаптылық қосымша жаза ... ... ... алынуы мүмкін.
6. Алдын ала тергеудегі және сотта қаралмаған ... ... ... ... ... құбылыс ретінде мынадай ерекшеліктерге
ие3:
- мемлекеттік биліктің жоғарғы органының актісі бола ... ... ... ... яғни ол барлық органдар және лауазымды
тұлғалар үшін міндетті;
- рақымшылық актісі ерекше құқықтық құжат. Оның күші ол шыққанға ... ғана ... ... бола тұра қысқа уақытқа созылады;
_________________________
1 Уголовно процессуальный кодекс Республики Казахстан. ... ... Под ред. И.И. ... С.Ф. ... , К.А. Мами ... жарғы, 2002. С. 92
2 Синев Д.В. Прекращение уголовных дел по нереабилитирующим основаниям на
предварительном следствии. Диссертация. Алматы, 2003г. С. 84
3 ... С. ... – акт ... ... ... в ... ... 2001г. №6 С.21-22.
- рақымшылық актісі тек қылмыстық емес ... ... ... ... ... және ... қылмыстырға, егер олар рақымшылық
актісі қабылданғанға дейін аяқталса ғана ... ... ... ... ... өзін ... деп ... немесе маңызды емес. Заңда акт бойынша қылмыстық істі ... ... ... кінәсін мойындау көрсетілмеген. Ал бұл жағдайдың
тергеушінің істі қы, ... ... ... бір ... кешіру кезінде
Президенттің ескеру мүмкіндігі – бұл басқаша жағдай.
Рақымшылық жасау ... ... ... ақталуы үшін тергеуді
аяқтауды талап етуге құқылы. Рақымшылық актісі нормативтік сипатқа ие бола
отырып осыған тап ... ... ... ... яғни қылмыстық істі
қозғауды қысқартуға қаулы шығаруды, қозғалған қылмыстық істі ... ... ... ... соттың айыптау үкімінің күшін жою
туралы қаулының ... ... ... акт ... ... ие ... ол барлық қылмыс нысандарына тарайды немесе
субъектілер тобын қамтиды. Бұл ... ... ... бойынша
анықталады: қылмыстың түрлері, яғни сипаты мен қауіпті дәрежесі және қылмыс
субъектісінің тағы басқа белгілері бойынша.
Амнистия грек тілінен ... ...... ... ... ... құқық бойынша рақымшылық деп – Қазақстан
Республикасы Парламенті актісі негізінде қылмыс ... ... ... ... ... жеке ... ... шараларды қодануды түсінуге
болады.
Рақымшылық актісі нормативтік сипатқа ие бола отырып, осыған тап
болып ... ... бір ... ... яғни қылмыстық істі
қозғауды қысқартуға қаулы шығаруды, қозғалған қылмыстық істі қысқартуды не
тоқтатуды, кінәлі адамды жазадан босатудағы ... ... ... ... қылмыстық істі қысқартудағы апелляциялық инстанциядағы ... ... ... одан әрі ... босату туралы қаулының шығарылуын
қамтиды. Осы аталған құжаттар рақымшылық актісінің шешімін ... ... ... ... ... ата заңы - ... 15- бабының
2- тармағында өлім жазасы ерекше ауыр қылмыс жасағаны үшін ең ауыр ... ... ... ... ... ... ... жасау туралы
өтініш ету хақы бар. Рақымшылықтың кешірім жасаудан ... ... ... шығарады, ал кешірімді Президент жасайды.
2. Рақымшылық кең көлемде таратылады, ал кешірім нақты әрекетке қатысты
қолданылады.
3. Рақымшылық ауырлығы онша емес қылмыс ... ал ... ... ... ... ... ... бойынша кінәлі адам жауаптылықтан және жазадан босатылады.
Қазақстан Республикасының ... іс ... ... ... ... 10-тармағына сәйкес әрекет жасаған кезде заңға сәйкес
қылмыстық ... ... ... ... жасқа толмаған адамға қатысты
істі қысқартудың түсінігі.
Қоғамға қауіпті іс-әрекет жасау сәтінде ... ... ... ... ... ... ... толмаған тұлғаға қатысты қылмыстық
іс міндетті түрде қысқартуға жатады.
Тұлғаның белгілі бір жасқа ... ... ... ... ... табылады. Егер қоғамға қауіпті іс-әрекет жасаған ... ... ... ... (яғни он алты жас кейбір ерекше жағдайда, яғни
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 15-бабының 2- ... ... ... ... ... бөлімінің кейбір баптарында жауаптылық 18
жастан басталады) онда ол қылмыс субъектісі бола алмайды, және ... ... ... ... жоқ деп ... қылмыс құрамының міндетті төрт элементтерінің бірі болмағандықтан
қылмыс та жоқ. Бұл негіздерді жеке бөліп көрсету,
П.М. ... пен Д.Я. ... ... кәмелетке толмағандарды қылмыстық
жауаптылыққа тартуға қатысты қажеттігімен байланысты1.
Заңның қатаң талаптарын ескере ... ... ... ... толмағандардың жасын ... зер ... ... тиіс.
Қылмыскердің қылмыс жасаған уақыттағы жасы тура анықталуы керек (туған
жылы, айы, күні). Адам ... жас ... ... жас) ... ... келесі тәуліктен бастап белгілі бір жасқа толды деп саналады. Адамның
жеке ... ... ... ... (туу ... ... жеке куәлігі,
ж.т.б) негізінде шешіледі2. Ал, егер адамның ... ... ... ... ... ... жасын сот-медициналық ... ... ... ... ... ... Қылмыстық
іс жүргізу кодексінің 241-бабының 3-бөлігімен тағайындалады. Бұл жағдайда
субъектінің туылған күні сараптама атаған жылдың ең ... ... яғни ... деп ... ал ең ... және ең ... жас ... сараптама болжаған ең төменгі жас алынады.
Сараптаманы жүргізу кәмелетке толмаған тұлға қылмыстық ... ... ... ... ... толмағанның
________________________
1 Давыдов П.М., Мирский Д.Я. ... ... дел в ... ... М., Госюриздат 1973г.
2Уголовно процессуальный кодекс Республики Казахстан. (Общая ... Под ред. И.И. ... С.Ф. ... , К.А. ... ... ... 2002. С. ... қауіпті әрекет жасау кезінде психикалық ауытқулармен байланысты
емес, психикалық ... ... ... әсерінен өзінің іс-әрекеттерінің
сипатымен қоғамға қауіптілігін толық көлемде ұғына ... ... ... ... бар болған жағдайда да міндетті болып табылады1.
Кәмелетке толдмағандардың қылмыстық ісі жөнінде оның ... ... ... ... дамуының дәрежесіне көңіл аударылады1.
Сараптама қорытындысы оң болған жағдайда ондай тұлға ҚІЖК-ң 37-бабы 1-
бөлігінің ... ... ... ... ... жатады.
Қылмыс жасаған адамды қылмыс субъектісі деп тану үшін ол ... ... бір ... ... болуы қажет2. ҚР Қылмыстық заңында
қылмыстық жауаптылық жас – 16 жас деп ... ал ... ... ... ... үшін ... жауаптылық 14 жастан басталады.
Қылмыстық жауаптылық басталатын ... ... ... өз ... ... мен ... ... қоғамдық
қауіптілігін түсіну, өз ... және ... ... тиым салу
талаптарымен сәйкестендіру қабілеттілігімен және қылмыстық жазаны дұрыс
қабылдау қабілеттілігімен ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасаған кезде 16 жасқа толған адам ... ... ... ... ... ... жасын 16 жас
деп белгілеу кез-келген қылмыс үшін қылмыстық жауаптылық осы ... ... сөз ... ... ... ... ... көрсетілген кейбір
қылмыстар үшін 18 жастан (мысалы, әскери қылмыстар, кәмелетке толмағанды
қылмысқа тарту ... үшін және т.б), ... ... ... ... одан да жоғары 25 жастан ... ... ... ... ... ... сот актісін шығару қылымысы үшін) басталады.
Қылмыстық кодекстің 15-бабының ... ... ... ... мен құқыққа қайшылығын адамның 14 жаста
ұғынуға мүмкіндігінің бар ... және өз ... есеп ... осы ... ... ... кең ... бұл
қылмыстардың қоғамға қауіптілігінің және ауырлығының жоғары екендігін
қылмыстық ... 14 жас деп ... жас ... жоғарыдағы
жасты белгілеуде заң шығарушы көрсетілген жағдайларды ескерген.
Кейбір қылмыстар тек қана ... ... яғни ... жасалады және оларды жасағаны үшін жауаптылық тек 18 ... ... ... ... ... ... кодексте арнайы
бекітіліп көрсетілген.
Сонымен, қылмыстық жауаптылық басталатын ең төменгі жас 14 ... ... ... ... ... ... үшін) жалпы
жауаптылық жасы – 16 жас (ҚР ... ... ... ... толық көлемде жауап беретін жас), арнайы субъектінің жас шамасы
18 жастан, 25 жастан белгіленген1.
Қылмыстық заңда қылмыстық ... ... ... ... ... жауаптылықтың жоғарғы жасы шексіз. Яғни ересек
қартайған ... ... ... адам ... субъектісі ретінде де танылады
деген сөз.
Алайда заң шығарушы ізгілік қағидасына сүйеніп мұндай ... ... ... ... ... ... шектеулерді
қарастырады. Мысалы, өлім жазасы мен өмір ... бас ... ... үкім ... кезде алпыс бес жасқа толған ер адамдарға, ал қоғамдық
жұмыстарға тарту жазасы елу бес жастан асқан ... мен ... ... ... ... ... ... келе, жоғарыда толығырақ атап ... ... ... ... жас ... ... ... ала тергеу
жүргізу кезінде бұл тұлғаның неше жасқа келуіне байланыссыз іс ... ... ... ... ... іс жүргізу кодексінің 37-бабы
1-бөлігінің 11-тармағына сәйкес қылмыстық іс ... ... ... ... (қылмыс жасаған адам) ақтамайтын негіздер бойынша адамды
қылмыстық жауаптылықтан босататын жағдай да қылмыстық іс ... ... ... кодекстің 5-бөлімі «Қылмыстық
жауаптылықтан және жазалаудан босату» бөлімінде ... ... ... ... қарастырылмаған.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде ... ... ... ... және қылмыстық жауаптылық мәселесі мүлде анықталмаған.
Бірақ материалдық ... ... ... ... ... ... өзінің өмір сүруін тоқтатады.
Көрсетілген негіз бойынша қылмыстық істің көлемі, көрсеткіші ... ... 2001 ... ... ... берген мәлімет бойынша – 31%
құрады. 61% ... ... ... ... ... ... істер 259
(32,5%), 96 (9,6%), 175 (8,4%), 296 (7,2%), 251 (4,8). Егер ... адам (топ) ... ... ... ... ... істі
қысқартпай, қылмыс жасаған адамның ... ... ... ... болдырмайтын қаулы шығарылады1.
Аталған негіз бойынша қылмыстық істі қысқыртудың алдында мына
жағдайларды анықтау қажет2:
1. Нақты қылмыстың ... орын ... не ... ... ... ... ... жасаған қоғамға қауіпті әрекетіне
кінәлілігі;
3. Өзге де тірі көмектесуші не айдап салушы, орындаушы ... ... бар ... өзге де ... ... анықтап, нақтылау қажет, әрине
егер ол мәліметтер іс үшін маңызды болып ... ... ... ... ала ... анықталмаса,
онда іс бойынша өндіріс Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу
кодексінің 37-бабының 1-бөлігінің ... ... ... ... іс
қысқартылады.
Егер қылмыстың оқиғасы орын алса, бірақ іс қайтыс болған адамға
қатысты қылмыс құрамының ... ... ... ... ... ... ... заңның мәні бойынша қылмыс жасаған
қайтыс болған адамды ақтап, ал тірі қылмыскерге ... ... ... Б.Қ. ҚР ... ісжүргізу құқығы. Жалпы бөлім. Алматы,
2000ж. 216-бет.
2 Синев Д.В. Прекращение уголовных дел по ... ... ... ... Алматы, 2003г. С. 85
3Дубинский А.Я. Прекращение ... дела ... ... ... 1975г. ... ... ... болған адамның кінәлілігі күмәнсіз,
жан-жақты дәлелденген болуы тиіс деп көрсетіледі. Мысалы, жол ... ... ... ... адам қайтыс болуы мүмкін1.
Қайтыс болған адамның құқықтарын ... үшін және ... ... ... ... үшін ықпал ететін қорғаушының бар
болғандығы дұрыс деп ... ... А.Я. ... өз ойын қорытындылайды2.
Ал статистикалық мәліметке сәйкес ... ... ... ... ... ... ... 50% іс қайтыс болған адамға қатысты
қысқартылған3.
Аталған ... ... Д.В. ... төмендегідей мысал келтіреді4:
Қылмыстық істі қысқарту ... ... ... ... бөлімінде
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің ... ... ... ... ... іс қозғалған, айыпталушының кінәсіне
байланысты дәлелдемелер келтірілген және алдын ала ... ... өлім ... ... байланысты М. деген айыпталушы 31.07.2003
жылы қайтыс болған.
Алдын ала тергеуді ... ... ... органдарының
тәжірибесінде қылмыс жасаған адамның қайтыс болуына байланысты қылмыстық
өндірісті қысқарту жағдайлары жиі ... ... Р. ... ... ... Қылмыстық кодексінің 96-бабының 2-бөлігінде
көзделген ... ... үшін ... ... ... ... іс
қысқартылды. Қылмыстық істің материалдарына байланысты қылмыстық істі
қысқарту ... ... ... ... ... ... негіздер
мен мән-жайлар анықталған. Р. деген азаматтың Ш. ... ... ... ... ... Ол ... ... іс
материалдарында:
1. Куәдан жауап алу кезінде Р. деген азамат мас ... ... ... ашық ... ... ... ... жауап алу барысында қылмыс оқиғасы орны алғанға дейін Ш. деген
азаматша өзінің жақын досы Расул (Р.) деген ... ... ... анықталған. Содан кейін Ш. деген азаматшаны ешкім көрмеген;
3. Иіс іздерін одоралогиялық идентификация немесе ... ... ... тиісті іздер алынған. Бұл іздер орын алған
_______________________________
1Дубинский А.Я. ... ... дела ... ... ... 1975г. С.72
2Дубинский А.Я. ... к ... ... дела ... ... Киев, 1973г. С. 65
3Синев Д.В. Прекращение уголовных дел по нереабилитирующим основаниям на
предварительном ... ... 2003г. С. ... ... ... тікелей тығыз байланысты. Өлім фактісі бойынша жедел
іздестіру шаралары барысында және жүргізілген ... ... Р. ... ... қанынан алынған иіс пен гильза патронындағы
иіс ... ... ... оң ... берді.
Осы қылмыстық істі тергеу барысында Р. Ш деген азаматшаны ... ал ... Р- ды ... ... ... ... өлтіргендігі анықталған.
Рахметов Расул Қалимоллаұлы өзінің танысы Ақтамбаева Шахризада
Бекболатқызын ... ал ... ... ... Қалимоллаұлын
Шахризаданың жақын туысы кек алу мақсатымен Ақтамбаев Данияр Иманғалиұлы
өлтіргендігі ... ... ... Шахризаданың жоғалып кетуімен байланысты оны
іздеуге шыққан. ... ... ... ... ... ... ... мәйітті (жақын туысы Ақтамбаева Шахризада Бекболатқызын )
ауыл сыртындағы жазық даладағы ағаштардың арасына ... ... ... ілесіп отырып, көмбек жерінен ұстап алып, ақыры шыдай алмай өзі ... ... ... ... ... ... өз ... яғни
басын тасқа жарып өлтірген.
Мұнда бірінші тұлғаға қатысты, яғни Рахметов ... ... ... ... ... іс ... Ал екінші тұлға,
яғни Ақтамбаев Данияр Иманғалиұлы өз кінәсін мойындап келіп, шын өкінуіне
байланысты іс ... ... ... ... бабы мен ... ... іс бойынша қайтыс болған адамға қатысты (қылмыс жасаған адам)
ақтамайтын негіздер ... ... ... ... босататын
жағдайда қылмыстық іс қысқартылады.
Қазақстан Республикасының 1997-жылғы Қылмыстық іс ... ... ... жаңа ... ... яғни ... Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37-бабы 1-бөлігінің 12-
тармағында «Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жататын адамға қатысты негіз
қарастырылған».
Аталған норманы анализдейтін болсақ, отан ғалымдары әртүрлі және
көбінде ... ... баға мен ... ... Оспанов, Т.Е. Сарсенбаев, А.Л. Хан сияқты ғалымдардың
пікірінше қылмыс жасаған ... ... ... босатылуы жөнінде
сөзді төмендегідей қозғайды.
Мынадай негіздерді көрсетеді:
1. Шын өкіну (ҚР ҚК 66 бап);
2. Жағдайдың ... (ҚР ҚК 68 ... ... татуласуы (ҚР ҚК 67 бап)1.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексіне түсініктеме
берген авторлардың пікірінше аталған ... ... ... ... көрсетілген барлық жағдайларды жатқызуға болады. Бірақ бұл пікір
дұрыс емес. Себебі көрсетілген негіздерді анализдеу барысында заң ... ... ... мүмкін» деген түсінікті қолданады, яғни
аталған жағдайда ... ... ... ... адамды қылмыстық
жауаптылықтан босататын (ҚР ... ... ... ... ... ... ... құқық береді.
А.С. Нұралиева әділ пікір айтты. Көрсетілген баптар, яғни адамды
қылмыстық жауаптылықтан босату тек қосымша ... ... ... ... ... іс жүргізу кодексінің 38-
бабында көрсетілген мән-жайларды пайдаланылудың іс ... ... ... ... істі ... ... міндетті емес, бірақ
құқылы.
М.С. ... Р.Н. ... М.М. ... ... ... ... іс ... Республикасының Қылмыстық іс жүргізу
кодексінің 37-бабы 1-бөлігінің 12-тармағы мына төмендегі ... ... ... процесс. Досудебное производство, Астана
2000г.,
2 А.С. Нуралиева Обстоятельства, позволяющие не ... ... как ... ... уголовного дела (Материалы
международной научно – практической конференции). ... ... ... в ... ... ... ... А: КазГЮУ, 2002г,
С219-226.
1. Жазықсыз зиян келтіру (ҚР ҚК 23-б. ... ... ... және ... (ҚР ҚК 24-б. Ауыр ... ... ... қылмыс бойынша).
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 26-бабының
                 1-бөлігі бойынша қылмыс жасаудан өз ... бас ... ... ... ... 32-37
                    баптар (қажетті қорғану, қол ... ... ...                  кезінде зиян келтіру, аса қажеттілік орынды ... ... ... ... мәжбүрлеу, бұйрықты немесе
өкімді                  орындау).
Мұндай көзқарастар қылмыстық заңнамаға сәйкес келеді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... қылмыс емес деп көрсетілмеген,
қоғамға қауіпті әрекет ... адам ... ... босатылмайды.
Сондай-ақ Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 23-
бабында жазықсыз зиян келтіру қылмыс болып ... және қол ... ... заң жауаптылыққа тартпайды.
Осы мәселеге байланысты 15 тамыз 2002 жылы №19 ... ... ... ... ... ... сот
үкімінің 49-бабында толық және жан-жақты ... ... ... ... ... қаулыда бірнеше қарсылықтар
бар. Судьялар төмендегі баптарға түсініктеме береді:
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 24-бабын 1-4 ... ... ... ... ... дайындалу кезінде және ауырлығы онша
емес қылмысқа оқталу, 26-баптың ... ... өз ... бас ... ... ... болып табылмайды және жауаптылық жүктелмейді.
М.С. Нәрікбаев, Р.Н. ... М.М. ... ... ... өзге ғалымдарға қарағанда дұрыс болып отыр. ... ... іс ... ... 37-бабы 1-бөлігінің 12-
тармағында көзделген негіз бойынша қылмыстық іс қысқартылуға жатады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінің ... ... заң ... ... ... бойынша аталған
заңның 38-бап жиынтығымен алғанда мынадай қорытынды береді: ... ... адам ... ... босатылған кезде қылмыстық
заңда көрсетілген негіздер бойынша факультативті немесе қосымша ... (ҚР ҚК ... бап ... және ҚР ... ... ... жағдайда, сонымен қатар ҚІЖК 37-баптың ... ... жеке ... ... ... ... ... Қылмыстық іс
жүргізу кодексінің 37-бабы ... ... ... ... қысқартылады.
1. Қылмыстық заңның кері күші болған жағдайда, яғни үкім заңды
күшіне ... ... ... пен ... ... жаңа ... ... тасталған болса Қазақстан ... ... ... ... ... ... жоятын, жауаптылықты
немесе жазаны жеңілдететін немесе қылмыс жасаған адамның жағдайын өзге ... ... ... кері күші болады, яғни осындай заң күшіне
енгенге дейін тиісті әрекет жасаған адамдарға, оның ... ... ... ... жазасын өтеген, бірақ соттылығы бар адамдарға қолданылады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... кері ... қолдануға, яғни жаңадан қабылданған қылмыстық заңның
күшінің оның ... ... ... дейінгі жасалған ... ... ... Егер ... ... адам ... жауаптылық басталатын
жас шамасына толса, бірақ психикасының бұзылуына байланысты емес психикалық
дамуы жағынан артта қалуы ... ... ... ... ... кезіндегі өзінің іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс жүзіндегі сипаты
мен қоғамдық қауіптілігін толық көлемде ... ... не оған ие ... ... жауапқа тартуға тиіс емес.
3. Ауыр немесе ерекше ауыр қылмысқа дайындалғаны үшін (ҚР ҚК ... 2-б) және ... ... ... ... ауыр немесе ерекше ауыр
қылмыс жасауға оқталғаны үшін (ҚР ҚК 24-б. 4-б.) ... ... ... ... ... ... өз еркімен бас тартуы (ҚР ҚК
246-б.).
5. Қылмыстық жауаптылықтан арнайы босатқан жағдайда Қылмыстық
кодекс ... ... ... ... ... ... ... және т.б.) ескерту қарастырылған жағдайда
қарастырылады.
Қылмыстық істі Қазақстан ... ... іс ... 37-бабы 1-бөлігінің 12-тармағы бойынша қысқарту тәжірибеде
біршама қиындықтарды туғызады. Себебі іс ... ... ... ... ... ... ... негізі атап көрсетілмеген. Мұнда
бұл норманың ... ... ... ... жоқ. ... сәйкес Алматы қаласының прокуратурасы ... ... ... ала тергеу сатысында аталған негіз бойынша шамамен 5,6%
іс қысқартылған. Шамамен аталған көрсеткіштің жартысы аладын ала ... ... ... ... Қылмыстық кодесіне Түсінік.//жауапты
редакторлар // С.М.Рахметов, Т.Ә.Бапанов. Алматы 2001ж
2001-2003 жылдар аралығындағы ... ... ... ... іс қозғалған:
- ұрлық үшін – 31%;
- тұтынушыларды алдау – 13%;
- қару жарақтың заңсыз ...... ...... алаяқтық – 6,3%;
- тонау – 3,7%;
- иеленіп алу және ысырап ету қылмысы бойынша – 2,7% ... іс ... Л. ... ... қылмыс жасауына байланысты айыптау
қылмыстық ісі бойынша, яғни Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... тапсырылған мүлікті
иеленіп алу немесе ысырап ету», яғни қызмет бабын ... ... ... ... ... ... іс жүргізу кодексінің 37-бабы 1-
бөлігінің 12-тармағына сәйкес қылмыстық істі келесідей негіздер ... ... ... ... жүргізілген тергеу әрекеттері
барысында жалақы мөлшерінен есепке кететін соманы ұстап қалғаны ... ... ... әрекеттің Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... келген1.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 9-бабының 2-бөлігі
аталған заңның ерекше ... ... ... бір ... ... ... да бар, ... елеулі маңызы болмағандықтан қоғамдық
қауіптілігі жоғары емес, яғни жеке адамға, қоғамға немесе мемлекетке ... және зиян ... ... ... ... ... заңның 37-бабы 1-бөлігі 12-тармағына сәйкес Л. ... ... ... ... ... ... ... кодексінің 9-бабының 2-бөлігіне сәйкес Л-дың ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс Қазақстан
Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінің ... ... ... ... іс қысқартылады2.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... түсініктеме Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодекстің 9-бабына сәйкес берілген, онда ... ... ... болып табылмайды деп көрсетілген. Сондықтан
әрекетті жасаған адам ... ... ... ... ... ... Республики Казахстан. (Общая ... Под ред. И.И. ... С.Ф. ... , К.А. Мами , ... ... 2002. – С. ... Синев Д.В. Прекращение уголовных дел по нереабилитирующим основаниям на
предварительном следствии. Алматы, 2003г. С. ... ... ... ... ... істі ... Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... ... ... көрсетілген.
Тараптарды татуластыру институты жәбірленушінің қылмыстық
процестегі рөлі мен ... ... оның ... ... ... тез ... ... бағытталған1.
Қылмыстық істер жүргізу кодексінің 37-бабы 1-бөлігі ... ... ... ... ... ... іс қозғалмайды, себебі
қозғалған қылмыстық іс не қысқартылады не тоқтатылады. Бұрынғы ... ... іс ... кодексінде бұл көрсетілген жүйе бірнеше рет аз
мазмұнды ... еді, Қаз ССР 1959 ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан босату негіздерін мүлдем
қарастырмаған2.
Ауырлығы онша емес ... ... ... ... ... ... оның денсаулығына ауыр зиян келтірумен байланысты емес ... ... ... рет жасаған адам, егер ол жәбірленушімен
татуласса және келтірілген зиянның есесін толтырса қылмыс ... ... заң ... ... ... ... болып есептеледі:
1. Қылмыс жасаған адамның қылмысты бірінші рет жасауы;
2. Қылмыс жасаған ... ... онша ауыр емес ... ... ... ... ... Қылмыс жасаған адамның жәбірленушіге келтірген зиянның есесін
толтыруы;
4. Қылмыс жасаған ... ... ... іс ... ... берілген түсініктемеде мынадай
түсініктерді келтіреді3:
Біріншіден, кінәлінің жасаған іс-әркеті онша ауыр емес ... ... ... деп ... ... ... қатар абайсыздық
жағдайда жасалған қандайда да болмасын қылмыс немесе бас ... бес ... ... ... ... үшін ... ... моральдық не физикалық немесе ... ... ... ... ... ... түрлеріне мысалы: 129-
бап Жала жабу, 130-бап Қорлау, 175-бап Ұрлық, 104-бап Денсаулыққа қасақана
орташа ... зиян ... ... ... ... және т.б.
_________________________________
1 Д.Б.Бұғыбай Қылмыстық құқық , Жалпы бөлім, Алматы ... ... А.Н. ... ... О понятии предварительного следствия и
дознания в ... ... ... ... ... , ... С.150-154.
3 Уголовно процессуальный кодекс ... ... ... ... ... Под ред. И.И. ... С.Ф. Бычковой , К.А. Мами
,Жеті жарғы, 2002. С. 93.
Үшінші негіз болып, кінәлінің ... ... рет ... ... ... және ... жасаған басқада да қылмыстарының
болмауы, не қылмысты жауапты болмауы.
67-баптың ... ... ... ... ... адам ... татуласып, мәмілеге келуі қажет. Ал татуласу ... ... ... ... ... орын алуы ... яғни алдын ала тергеу жүргізу
барысында ... істі ... ... ... ... ... үкім ... үшін
кеңесу бөлмесіне кетуге дейін болуы шарт.
Бесінші негіз болып жәбірленушіге келтірілген зиянның орны толтырылуы
қажет. Орнын толтыр, толық түрде жәбірленушіге ... ... ... ... келтіру немесе көңілінен шығуы толық көлемде орын алуы.
Жоғарыда ... ... тек ... татуласуына байланысты
қылмыстық жауаптылықтан босатудың себептері ретінде 67-бапқа сәйкес іске
асырылады. Сонымен ... істі ... ... шешу ... анықтау
органы, прокурор немесе сотпен қарастырылады1.
Татуласу жәбірленушінің кінәлі адамға ... ... ... ... не ... ... ... түрінде болады. Жәбірленушінің өз еркін
білдіруі жазбаша арызбен ресімделеді немесе алдын ала ... ... яғни ... алу ... ... ... көрсетіледі деп
А.А.Рзаев өз еңбегінде көрсетеді2.
Жеке айыптау істері бойынша қылмыстық іс ... ... ... қозғалады. Жәбірленушіге қозғалған қылмыстық іс бойынша
қоғамға қауіпті әрекетпен ... ... ... залал келтірілген
болса, іс жәбірленушінің арызымен қозғалады. Егер жәбірленуші кәмелетке
толмаған болса және өзінің ... ... ... кемістері болған
жағдайда сотта тергеуде оның мүддесін заңды өкілі білдіреді. Қазақстан
Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... 22-тармағына сәйкес
«заңды өкілдер – сезіктінің, айыпталушының, жәбірленушінің, ... ата – ... ... ... қорғаншылары, қамқоршылары,
сондай-ақ сезіктіні, айыпталушыны немесе жәбірленушіні ... ... ... ... мен ... өкілдері».
Егер жәбірленуші арыз беруге қабілетсіз болса, онда оның заңды
өкілі берген арызы ... ... ... іс ... А.С. ... Обстоятельства, позволяющие не осуществлять уголовное
преследование, как ... ... ... дела ... ... – практической конференции). «Проблемы борьбы с
претупностю в контексте национальной ... ... А: ... ... ... Совершенствование законодательства о прекращении уголовных
дел, Караганда, 1984г, С.158.
3 ... ... ... невменяемости и психических
расстройств не ... ... ... 2001г, С.55
Егер қылмыстық іс сезіктінің немесе айыпталушының жәбірленушімен
татуласуына байланысты қылмыстық істің ... тек ... ... жүзеге асырылады. Яғни жәбірленушінің заңды өкілі ... ... ... қажет.
Жәбірленушінің арызы бойынша жеке ... жеке – ... іске ... Жеке ... ... ... асырылатын
қылмыстық ізге түсу Қазақстан ... ... ... ... ... бөлігінде), 104-бабында (бірінші бөлігінде), 117-бабында
(бірінші және ... ... ... ... ... ... (бірінші бөлігінде), 135,139-баптарында,144-бабында (үшінші
бөлігінде), 176-бабында ... және ... ... ... бөлігінде), 187-бабында (бірінші бөлігінде), 188-бабында (екінші
бөлігінде), 189,200-баптарында, 226-бабында (бірінші ... ... ... ... 228,229-баптарының (бірінші бөлігінде), 296-
бабында ... ... ... ... ... ... ... істер бойынша жәбірленушінің шағымы немесе арызы
болмаған кезде ... және ... іс ... қылмыстық іс
қозғалмайды2.
Қазақстан Ресспубликасының ... іс ... ... ... 2,4-бөліктеріне сәйкес жәбірленушінің арызы жазбаша ... ... Ал ... ... мән – ... көрсетілуі қажет: арыз берілген
соттың толық атауы, орын алған ... ... ... сипаттамасы,
қылмыс болған орны мен уақытын дәлелдейтін нақты дәлелдемелердің болуы
сонымен қатар ... өз ... ... істі алуы ... ... ... жауптылыққа тартылуы тиіс адамдар немесе
қылмыскер тұлғасы туралы мәліметтері ... және ... ... ... ... қол ... ... Домалақ (аноним) арыздар сот
өндірісіне алынбайды.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 33-
бабының 3-бөлігіне сәйкес істі ... ... ... ... ... Егер қоғамға қауіпті әрекет дәрменсіз күйдегі не өзге де
күтімді қажет ететін тұлғаның ... ... ... және ол адам өз
құқықтары мен мүддесін қорғай алмайтын ... ... жеке ... істері
бойынша істі қозғауға құқылы4. Сонымен егер жәбірленушінің ... ... ... жәбірленушінің арызынсыз тиісті орган қозғап,
қысқартуға құқықылы.Жеке айыптаушы өз арызынан бас ... ... ... ... Б.Қ. ҚР ... іс ... құқығы. Жалпы бөлім. ... ... ... ... Республики Казахстан. (Общая часть).
Комментарий. – Алматы: Жеті жарғы, 2002. С. 92
3 А.Н. ... ... О ... ... ... и ... ... нового законодательства Республики Казахстан , Караганда 1999г, С150.
4 Д.В. Синев Прекращение уголовных дел по нереабилитирующим основаниям ... ... ... 2003г. С. 85.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... ... 9-тармағында қылмыстық іс ... оған ... ... ... қолдану үшін қажет жағдайларды қоспағанда,
қылмыстық заңмен тыйым салынған әрекетті есі кіресілі – шығасылы ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті іс-әрекет жасағаны
үшін есі дұрыс адам заң бойынша жауап ... ... тиіс және ... ... ғана ... ... болып табылады. Есі кіресілі –
шығасылы адамдар қылмыстың субъектісі болып саналмайды, сол ... ... ... ... тартылмайды1.
Адам қоғамға қауіпті іс-әрекетті істеген уақытында өзінің мінез-
құлқының ... ... ... ұғынатын және өзі істеген ... ... ... ... ол есі ... адам деп саналады. Бұл –есі
дұрыстықтың бірінші белгісі, ал ... ... ... ... қауіпті іс-
әрекетін істеген уақытта өзінің іс- әрекетінің мәнін сезіп, ұғынуы және оны
басқаруға ... ... ... ... кінә ... түсінікпен
тығыз байланысты. Яғни қоғамға қауіпті іс-әрекетті жасаған ... ... ... ... бір түрі ... немесе абайсыздық болуы
тиіс. Өйткені, кінә қылмыстық жауаптылықтың басты, негізгі ... ... Егер кінә ... ... та жоқ , ... ... жауаптылық
жоқ, мұндай жағдайда қылмыстық іс қозғалса ... тез ... ... Яғни ... іс ... тиіс.
Егер адам қылмыс жасау барысында өзінің әрекетіне толық жауап
бере алмаса және өз әрекетінің қоғамға ... ... ... ... мұндай жағдайда ол адамның денсаулығы бұзылған деп бағалауға болады.
Сот – психиатриялық сараптама тағайындалады. Сот – психиатриялық
сараптаманың ... ... не ... жай- күйі ... есі ... емес деп тану үшін сот- ... сарапшының
қорытындысы қажет2.
Есі дұрыс күйінде қылмыс жасаған, бірақ сот үкім шығарғанға ... ... ... өзіне есеп беру немесе өзінің әрекетін басқару
мүмкіндігінен айырылып қалған, есі ... ... ... қалған адамды
жазаға сот тартпайды және ол жөнінде қылмыстық іс қозғалмайды.
Сондай-ақ есі ауысқан адам сот ... ... ... мен мазмұнын дұрыс түсінбейді.
________________________________________
1 Д.С. Темирова Соотношение ... ... и ... не ... вменяемости Караганда. 2001г. С.50-56
2 Уголовно процессуальный кодекс РК. ( Общая ... ) ... / ... И.И. ... С.Ф. ... , К.А. Мами , ... Жеті жарғы ,
2002г. С.44
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37-
бабының 1-бөлігі 7-тармағында өзі ... ... бір ... ... соттың
заңды күшіне енген үкімі не ... ізге ... ... ... ... күшін жоймаған қаулысы бар адамға қатысты. Соттың заңды
күшіне енген үкімі тиісті тұлғаға қатысты бұрын қаралған ... ... ... ... ... ... ... «бір құқық бұзылушылық үшін ешкімді де ... ... ... ... тартуға болмайды» - деп ... ата ... ... ... ... кінәлі екендігі заңды күшіне енген сот ... ... ... ... ... емес.
Тиісті тұлғаның қылмысқа қатысты міндетті шішімді қамтитын
қылмыстық іс ... ... ... ... күшіне енген үкімі, қаулысы,
ол туралы іс қарастырылып кеткен болса, шығарылуы мүмкін емес .
Ия, қылмыстық іс ... ... ... күшіне енген
үкімін немесе қаулысын белгіленген тәртіп бойынша күшін жою, ... ... ... ... - бір ... ... жүргізу
мүмкіндігі жойылады.
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37-бабының 1-бөлігі 7-тармағы
бойынша өзі туралы белгілі бір ... ... ... ... ... ... не ... ізге түсудің мүмкін еместігін белгілейтін соттың күшін
жоймаған қаулысы бар ... ... ... ... қысқартылуы, ҚР
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 20-бабына сәйкес іс ... ары ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс
бойынша міндетті күшін көрсетеді, осы жағдай орын ... ... ... ... ... қайталап тарту мүмкіндігі жойылады.
Сот шешімін немесе қаулысын ... ... ... ... ... ... ... анықталған кезде, олар күшін жоюы мүмкін.
Қылмыстық ізге түсу органының қылмыстық қудалауды тоқтату
туралы күшін жоймаған ... бар ... ... ... іс бойынша
өндіріс ҚР Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 20-бабына сәйкес ... ... де нақ бір ... үшін қайтадан қылмыстық жауаптылыққа ... ... Б.Қ. ҚР ... іс ... құқығы. Жалпы бөлім. Алматы
2000ж. ... ... ... Республики Казахстан.
(Общая часть). Комментарий. Под ред. И.И. Рогова, С.Ф. Бычковой , ...... Жеті ... 2002. – С. ... ... іс ... шешімін сотта табады. Соттың үкімі,
Құқық қорғау органының қаулысы не ... ... ... ... ... жауап беруі тиіс.
Алдын ала тергеу соттық емес билік болып табылады, алдын ала
тергеу ... істі ... ... бола ... сотты алмастыра
алмайды.
Көптеген ғалымдардың пікірінше қылмыстық істерді ... ... ... тек қана оған қатысты қылмыстық іс қысқартылатын
тұлғаға қатысты жасаған ... ... ... ... осы ... қылмыстық істі қысқарту жосықсыз. Қылмыстық істерді ... ... ... тұлға қылмыс емес, әрекет ... үшін ... жаза ... қажеттігін белгілейтін қылмысты жасаған тұлға мен
қылмыстың сол қоғамдық қауіптілік дәрежесінің ... үшін ... ... ... де ... Оның ... ... істі
қысқарту қылмысты айып не кінәға ауыстыруға емес, ... ... оны ... ... дәлелденген мүмкіндігіне негізделеді.
Ондай ауыстыру айып не кінә осы ... ішкі ... ... емес – ... негіз қылмыстың болуын, ал қылмысты айып не кінәға
ауыстыру қылмыстың жоқтығын ... ... айып ... ... айтылған тұжырым, сонымен бірге қылмыстық құқықтың ... ... ... ... оған ... ... ... ол әрекетті жасау кезіндегі әрекет ... ... ... мен ... ... ... тек қана одан кейін шыққан заң жүзеге асырады,
себебі сол келесі заң ғана кері ... ие. ... бұл сот, ... ... анықтау органының емес, заң шығарушы органдардың қызметі.
Жоғарыда келтірілген аргументтер жеткілікті дәрежеде болды. Бірақ ... ... ... ... еместігін білдірмейді.
Біріншіден, қылмыстық заңның бірде-бір нормасында құқық қолданушы
деңгейінде қылмыстық – ... ... ... ... ... ... ... салынбаған.
_______________________________
1 В.В.Шимановский Прекращение уголовного дела в ... ... Л.; 1979. ... А.М.Ларин Презумпция невиновности и прекращение уголовного дела ... ... М.; 1982г. ... ... ала ... органдарымен кешірім немесе амнистия
(рақымшылық) қолдануға байланысты қылмыстық істер қысқартылып жатады. ... ... ... ... ... ... қысқартуға қарсы
болатындардың мұндай ереже ешқандай қарсылық тудырмайды.
Үшіншіден, қылмыстық іс жүргізу ... ... ... 2-
тармағы бойынша істі қысқарту кезінде тұлға жасаған іс-әрекеттің ... ... ... және де ... ... ... ... міндетті.
Тергеуші әрбір жеке жағдайда өзінше іс-әрекетті қылмыстар қатарынан
оның мардымсыздығына байланысты құқыққа ... ... да, ... ... өзге де түрге ауыстырудың болатын – болмайтынын және осы арқылы оны
декриминализациялау мен қылмыстық істі қысқарту мәселесін ... ... бір ... ... ... қылмыстық істерді ақтамайтын
негіздер Конституцияға қайшы келмейтіні туралы ... ... ... ... негіздер бойынша қысқарту кезінде құзыретті
органның белгілі бір тұлғаның қылмыс жасағаны ... ... оның ... ... жағдайы табылады, себебі үкіммен салыстырғанда
ондай шешім жалпыға міндетті болып табылмайды және ... ... ... осыған байланысты қылмыс жасауда тұлғаның «ең
алдымен қылмыстық істі ... ... ... ... ... ... іс
қысқартылатын тұлғаны кінәлі деп тану актісі ешқандай бола ... бұл ... Б.А. ... Н.Е. ... мен Ф.Н. Фаткуллин3,
А.А.Рзаев4 қолдайды. Я.О. Мотовиловкер ... ... ... ... істі ... ... ... қысқарту туралы
қаулыда тұлға ресми түрде кінәлі болып жарияланбауы ... ... өзі ... ... ... оның соттылықты
тудырмайтынын, кінәсіздік презумпциясын жоққа шығармайтынын және ... ие ... атап ... «бұл институттың ресми; мемлекет
атынан тұлғаның қылмыс жасаудағы кінәлілігін жалпыға міндетті ... ... істі ... яғни ... ... ... еместік
туралы мәселені зерттеу
______________________________
1 М.С.Строгович Курс советского уголовного процесса. Том1. М.;1968г. С.17
2 Б.А. ... ... ... – процессуальный закон. М.:Госюриздат ,
1962. С.249.
3 Н.В.Жогин, Ф.Н.Фаткуллин Предварительное следствие в советском ... ... Лит., 1965. ... ... Прекращение уголовного дела по нереабилитирующим основаниям в
стадии предварительного расследования: Учеб. Пос. Караганда, 1982г. ... ... ... қысқартуды білдіретінін» көрсетеді1.
Осылайша, қылмыстық істерді ақтамайтын негіздер бойынша ... ... ... Республикасының Конституциясына қайшы
келмейді.
Күшіндегі ... ... ... анықтау кезінде тергеуші
қылмыстық істі қысқартуға құқылы ... ... ... ... Жазықсыз зиян келтіру (ҚР ҚК 23-б. 2,4-б).
2. Қылмысқа дайындалу және оқталу (ҚР ҚК 24-б. Ауыр ... ... ... қылмыс бойынша).
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 26-бабының
                 1-бөлігі ... ... ... өз ... бас ... ... Республикасының Қылмыстық кодексінің 32-37
                    баптар (қажетті қорғану, қол сұғушылық жасаған адамды
ұстау                  кезінде зияе ... аса ... ... ... ...                  немесе психикалық мәжбүрлеу, бұйрықты немесе
өкімді                  орындау).
Аталған негіздердің айырмашылықтарының ... ... ... ... ... ... негіз болып табылатыны
біріктіреді: тұлға нақты бір қоғамға қауіпті әркет жасаған, бірақ осы нақты
жағдайда алдын ала ... ... оны ... ... олай деп ... ... міндетті емес, тек аталған негіздердің кез-
келгені бойынша істі қысқартуға ... ... ... болған жағдайда
қысқартпауға құқылы.
Үшіншіден, бұл негіздерді барлық негіздерге белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... қатарына мыналарды жатқызу керек:
1. Қылмыс фактісінің өзін анықтау, егер іс бойынша қылмыс ... ... ... ... ... құрамының болуы
дәлелденбесе, онда іс ақтайтын негіздер бойынша қысқартылуы тиіс.
2. Тұлғаның ол үшін ... ... ... Я.О. ... О принципах объективной истины, презумпции невиновности
и состязательности процесса: Уч. Пос. М.;1984г. С.92.
2 Уголовно процессуальный кодекс РК. ( ... ... ) ... / ... И.И. ... С.Ф. ... , К.А. Мами , ... Жеті жарғы ,
2002г. С.44
3 Синев Д.В. Прекращение уголовных дел по нереабилитирующим основаниям ... ... ... 2003г. С. ... ... ... фактісін нақтылау. Осыған байланысты
қандай ... ... ... кінәлілігі белгіленетіндігі
туралы мәселе туындайды. Ондай ... акт ... ... ... ... ... мүмкін. Бұдан Қазақстан Республикасының
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37-бабында көзделген негіз ... істі ... ... ... ... ... ... болатыны туралы қорытынды шығаруға болады.
3. Тұлға қылмыс белгілеріне жататын қоғамға қауіпті әрекетті бірінші
рет жасаған.
4. Қылмыстық ... ол ... ауыр ... аса ауыр ... ... жатқызылмаса.
5. Тұлға өзіне қатысты қылмыстық істің қысқартылуына жалпы және дәл ... ... ... ... келіседі.
6. Істің қысқартылуымен прокурор келіседі.
Сонымен қатар қылмыстық істі шын ... ... ... ... Шын ... ... рет ауырлығы онша емес қылмыс
жасаған тұлға өзін кінәлі деп ... және ол үшін ... ... ... ... сипатын сезінеді1.
Қылмыстық заң шынайы өкінудің белгілері ретінде ерікті ... ... ... ... ... ... ... зардаптың
орнын толтыру немесе өзге де түрде қылмыс нәтижесінде келтірілген зиянды
өтеуді ... ... ... істі тек қана ... ... ... ... қорғау органымен алдын ала тергеу стадиясында қысқартуды мүмкін
етеді. Қылмыстық істі қысқартуға дейін тұлғаға істерді ... ... осы ... ... істі қысқартуға қарсылық білдіру құқығы
түсіндірілуі тиіс.
Оған қатысты ... іс ... ... ... ... негіздерін және шешім қабылдауға қарсылық білдіру
мүмкіндігін түсіндіруі – бұл істі ... мен ... ... тұлғалардың құқықтарының заңдылығы мен ... ... Н.В. ... ... Предварительное следствие в советском уголовном
процессе. М., 1965г . ... ... ... ... РК. ( ... ... ) Комментарий / Под ред.
И.И. Рогова, С.Ф. Бычковой , К.А. Мами , Алматы: Жеті жарғы , ... ... Д.В. ... ... дел по ... ... ... следствии. Алматы, 2003г. С. 85.
3.Қылмыстық істі қысқарту туралы шешімнің заңды және дәлелді ... істі ... ... ... қылмыстық іс жүргізу заңы қылмыстық іс бойынша
өндірісті қысқарту құқығын анықтау органына, ... ... ... ... ... бірге, қылмыстық іс жүргізу заңы қылмыстық іс бойынша
өндірісті қысқарту процедурасын қылмыстық ізге түсуді болдырмайтын (ҚР ҚІЖК-
нің ... және ... ізге ... жүзеге асырмауға мүмкіндік беретін
мән-жайларға ... ... ... ... Бұл мән-жайлардың
әрқайсысында қарастырылып отырған шешімді қабылдаудың іс ... ... бір ... бар. ... ... өткендей, қылмыстық
іс бойынша ақтайтын және ақтамайтын негіздермен ... ... ... ... ... іс бойынша өндірісті жүргізуші
органдардың (ҚР ... ... ... және ... (ҚР ҚІЖК-нің 37-
бабы) де болуы да мүмкін. Қылмыстық жауаптылықтан ... ... ... ... ... ... ... мазмұнында, іс
жүргізушілік элемент – оларды қолдану ... ... ... ... ... 66,68-баптарының, аталған кодексінің
69-бабының бесінші ... ... ... ... ... ... босату арқылы қылмыстық істі
қысқарту ... ... ... ... табылады. Осылайша, алдын ала тергеу
кезінде адамды қылмыстық жауаптылықтан ... ... ... іс ... өндіріс қысқартылуға жатады:
1) Императивтік тәртіппен рақымшылық ету актісі салдары (ҚР ҚІЖК ... ... ... ҚР ҚК ... мерзімінің
ескіруіне байланысты (ҚР ҚІЖК 37-бабының 1-бөлігінің 4-тармағы,
ҚР ҚК 69-бабының 1-бөлігі), ауыр емес ... ... ... ... болуымен немесе оның денсаулығына ауыр зиян
келтірумен байланысты (ҚР ҚІЖК ... ... ... ҚР
ҚК 67-бабының бірінші бөлігі), қайтыс болған адамға ... ... ... ... ... ҚР ҚК ... қылмыстық жауаптылықтан босатылуға жататын адамға
қатысты (ҚР ҚІЖК 37-бабының 1-бөлігінің 12-тармағы, 5-бап, 15-
баптың ... ... ... ... және ... ... ҚК ... ескертулері және
т.б.);
2) Факультативтік тәртіппен орташа ауыр қылмыс жасаған адамның
жәбірленушімен ... ... (ҚР ҚІЖК ... ... ҚР ҚК ... екінші бөлігі), шын өкінуіне
байланысты (ҚР ҚІЖК 38-бабының бірінші бөлігі, ҚР ҚК 65-бабы), ҚР
ҚК ерекше бөлімінің баптарының ... ... (ҚР ... ... ... ҚР ҚК ... іс сотпен, прокурор, тергеушімен және анықтау
органымен тиісті құжаттың ... яғни ... іс ... ... ... ... ұйғарым немесе қаулы шығарумен өндіріс
қысқартылады.
Қылмыстық істі ... ... ... қылмыстық және қылмысты
дарды дұрыс қолдану ... ... ... ... ... ... мен барлық
процесуалдық әрекеттерді қатаң сақтау үшін заңды дұрыс қолдану іс үшін ... істі ... ... ... ... ... ... тиісті құжаттың заңдылығын тексеріп, қысқарту мен ... істі ... ... ... ... ... қабылдау барысында қылмыс оқиғасын, фактісін,
қылмыс жасаған адамды және оның ... өзге де ... ... ... ... істі ... барысында барлық заңмен белгілнеген тиісті
тергеу әрекеттері орындалуы ... ... ... ... жауапқа тарту ,
яғни айыпталушы ретінде немесе сезікті ретінде тану керек, ... ... ... ... ... ... ... тергеу әрекеттерін
жүргізу.
Құқық қорғау органдарының шығаратын құжаттарына, яғни қаулысы
мен ... ... ... ... құжаты – үкімге қойылатын
заңдылық және негізділік ... ... ... ... мен ... ... ... үшін келесідей талаптарға
сәйкес болуы тиіс:
1. ... ... ... ... мен
шешімдер іс бойыша жиналған дәлелдемелерге негізделген;
2. ... ... ... ... ... Бұл ... ... жиынтық бойынша жиналған;
4. Дәлелдемелердің негізінде тек бір ғана нақты қорытындының
болуы ;
5. ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеу бөлімі толығымен сипаттау
бөліміне қайшылықсыз сәйкес болуы қажет.
Қылмыстық істі қысқарту барысында қылмыстық және ... ... ... дұрыс қолдану міндетті болып табылады.
Заңды дұрыс қолдану ... ... ... мен ... іс ... тәртіпті қатал сақтауы үшін
қажет.
Қазақстан ... ... іс ... ... қылмытық процестің міндеттерінің бірі ретінде
қылмыстық ... ... ... деп ... Қылмыстық процесуалдық
заңның талабын дұрыс орындау – бұл іс бойынша өндірісті дұрыс жүргізудің
маңызды ... ... және ... құқықтың нормалары
бұзылмауы үшін ... ... ... ... істі ... ... ... пен Қылмыстық іс жүргізу кодекстің тиісті баптарына
сілтеме жасауы қажет.
Іс ... ... ... ... шешім ҚР ҚІЖК 7-бабының 33
және 34-тармақтарының мазмұнында көрсетілгендей, ҚР ҚІЖК ... ... ... ... ... нысанында шығарылады.
Қылмыстық істі қысқарту ... ... акт ... ... ... іс жүргізушілік құжатты дәстүрлі түрде үш құрамдас,
яғни:
1. Кіріспе
2. Сипаттама – дәлелдеу
3. Қарар бөліктеріне бөлу ... ... ... іс ... ... 5-бөлігіне сәйкес қаулының кіріспе бөлімінде оның ... ... ... ... аты – жөні мен ... ... ... бұған
қоса қылмыстық іс номері және осы іс қозғалған ҚР ҚК Ерекше ... ... ... сипаттама – дәлелдеу бөлімінде істі қозғауға
себеп пен негіз ... ... іс ... ... ... деп сезік
келтірілген немесе айыпталған адамдар, олардың мәнісі, қылмыстық – құқықтық
біліктілік және бұлтарттпау ... ... ... ... ... оны
тергеу нәтижелері баяндалады. Сонымен қатар, қаулының сипаттама – ... іс ... ... ... ... ... ... немесе
қылмыстық істерді бөлектеу, негіздерін көрсете отырып іс ... ... тұру ... ... ... ретінде тартылды ма, қылмыстың жолын кесу
шаралары ... ма ... да ... ...... ... ... жауаптылықтан босатуға негіз болған қылмыстық заң
нормалары және іс ... ... ... ... көздейтін қылмыстық
іс жүргізу заңының нормалары көрсетіледі. Бұл бөлім қабылданатын шешімнің
негізділігін көрсетеді.
Әдебиеттерде іс ... ... ... нысанының
дұрыстығын растайды, шешімдегі қорытындыларды тексеруге көмектеседі. Сондай-
ақ, сенімді дәйектелген құжат оған қатысты тұлғаларға тәрбиелік етеді.
Дәлелдеу қылмыстық істі ... ... ... және ... ... ... ... растайтын
дәлелдемелердің тура, логикалық және ... ... ... ... іс ... ... ... кездегі қылмыстық
және қылмыстық іс жүргізу заңдарының нормаларын ... ... ... ... ... дұрыс қолданылуы әрекетті дәл саралау және
ҚР ҚК ... ... ... ... қатаң сақтаумен көрініс табады.
Қылмыстық істі қысқарту кезінде қылмыстық іс ... ... ... – бұл іс ... ... ... ... асырлуының қажетті
кепілі. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс ... ... ... ... істі ... ... ... сипаттама –
дәлелдеу бөлігінде көбінесе қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңдары
нормаларының ... ... ... ... беріледі және іс
бойынша анықталған мән-жайлармен байлагысы көрсетіледі. ... ... ... ... іс ... ... ... сәйкес
тергеуші прокурордың келісімімен жәбірленушімен татуласуына ... ... ... ... отырып, қылмыстық істі қысқартуға
құқылы» екендігі көрсетілуі мүмкін. ҚР ҚК ... ... ауыр емес ... ауыр ... ... рет жасаған адам, егер ол ... және ... ... ... толтырса, қылмыстық жауаптылықтан
босатылуы мүмкін».
«ҚР ҚК 9-бабының екінші бөлігіне сәйкес қоғамға қауіпті емес, яғни ... ... не ... зиян келтірмеген және зиян келтіру қаупін
туғызбаған іс-әрекет немесе ... ... ... ... ... іс жүргізу кодексінің
269-бабының жетінші бөлігіне сәйкес қаулының қарар бөлімінде істі қысқарту
үшін негіз болған осы ... ... ... ... ... ... қысқарту туралы шешім, сондай-ақ бұлтартпау шарасын қолданбау туралы,
мүлікті ... алып ... ... ... ... ... алып ... туралы, хат-хабарды тұтқындау, сөйлескен сөдерді
тыңдау мен ... алу, ... ... ... туралы нұсқау баяндалады.
Әдебиеттерде көрсетілгендей, қаулының қарар бөлігі оның
сипаттама бөлігінен логикалық ... ... ... ... істі ... ... немесе
жәбірленушінің келісімі бойынша ғана жол берілетін жағдайларда мұндай
келісімнің бар екені ... ... ... ... ... іс жүргізу кодексінің 37-
бабының бірінші бөлігінің, 1,2-тамақтарында және үшінші бөлігінде ... ... ... ... ... ... ... іс қысқартылған
адамдардың кінәсіз екеніне күмән келтіретін сөз орамдарын енгізуге жол
берілмейді. Қылмыстық істі ... ... ... ... ... ... ... және қысқарту негіздері туралы
тергеуші ... ... ... ... ... оның ... ... талапкерге, азаматтық жауапкерге және ... ... ... ... іс ... ... немесе ұйымға
жазбаша хабарланады. Тиісті адамдардың іс материалдарымен танысу ... істі ... ... ... ... жасау тәртібі түсіндіріледі. Осы
адамдардан келіп ... ... ... ... істі ... туралы қаулының
көшімесі тапсырылады.
Тергеушінің қылмыстық істі қысқарту туралы қаулысына
сезікті, айыпталушы, олардың ... ... оның ... ... ... жауапкер немесе олардың өкілдері, сондай-ақ
арызы бойынша іс ... адам ... ... ... ... ... тергеуге қадағалау жасап отырған прокурорға шағымдана алады. ... ... ... ... ... ... ... шағымдануға болады.Сондай-ақ қылмыстық ізге түсу органы шығарған
қылмыстық істі қысқарту туралы қаулының көшірмесі 24 ... ... ... ... істі ... туралы қаулының күші
жойылған жағдайда іс бойынша іс жүргізу қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... тартуға дейін немесе кейін,
сипаттама – ... ... ... істі ... негіздері мен тиісті
адамды айыпталушы ретінде жауапқа тарту, айыптаудың мәні ... істі ... ... мен ... ... ... Істі
қысқартудың дәлелдерін келтіру ерекше орынға ие, яғни жүйелі ... ... ... ... ... анықтау қажет1.
Қылмыстық істі қысқартудың негізін ... ... іс ... ... ... ... жасалып, осы негіздерді
қарастыратын, сондай-ақ баптарға да, ... істі ... ... ... ... істі қысқарту туралы қаулының күшін тергеуші
өзі жоя алмайды. Шығарылған қаулыған қаулының заңдылығы мен ... ... ... ... ... ... ... рұқсат
етеді. Егер прокурор қылмыстық істің қысқартылуын заңсыз ... ... ... , ... ... прокурор істі өзі қайта жалғастырады не ... ... ... береді. Өндіріс бойынша қылмыстық істі қайта
қарауды жалғастыру жүзеге асырылады, егер ... ... ... ... ... іс ... ... жағдайларда4
1. Тергеушінің қылмыстық істі қысқарту туралы ... ... Сот ... істің негізсіз қысқартылуына берілген арызды ... ... ... ... ... ... іс ... іс жүргізу адамды қылмыстық жауапқа
тартудың ескіру мерзімі өтпеген жағдайда ғана ... ... ... Д.В. ... ... дел по ... ... на
предварительном следствии. Алматы, 2003г. С. 85.
2Уголовно процессуальный кодекс РК. ( Общая часть ) Комментарийй / Под ... ... С.Ф. ... , К.А. Мами , Алматы: Жеті жарғы , ... ... ... дела дела по ... основаниям
в стадии предварительного расследования: Учеб. Пос. ... ... ... ... О понятии предварительного следствия и дознания в
свете нового ... ... ... , Караганда 1999г,
С.150.
5Төлеубекова Б.Қ. ҚР Қылмыстық іс жүргізу құқығы. Жалпы бөлім. ... ... ... қылмыстық істі қысқартуға байланысты негізгі
сұрақтарға тоқталып, тәжірибеде ... ... ... ... ... ережелеріне талдау жасалды. ... іс ... ... істі ... күрделі институттың бірі болып табылады. Себебі бұл
институт теориялық жағынан да тәжірибелік ... да ... ... ... түсініктемесі бойынша: қылмыстық ...... ... ... ізге түсу ... іс жүргізушілік
қызметінің аяқталғаны туралы шешімі.
Қылмыстық істі қысқарту – қылмыстық ... ... ... ... ең ... ... оның нормалары бүкіл
Қылмыстық іс жүргізушілік кодексте шашырап жатыр. Бұл нормалардың ... ... ... ... ... ... ... барысында
қиындықтар туғызады. Қылмыстық іс жүргізу кодексінде аталған институтты
жеке бөліп, ... ... ... тиімді болар еді.
Қылмыстық істі ақтайтын және ақтамайтын негіздер бойынша ... ... ... саты ... табылады. Іс бойынша ... ... мен ... ... мән-жайлар анықталып, тиісті
орган қылмыстық істі қысқартуға байланысты шешім қабылдайды. Шешім заңда
бекітілген ... және ... ... Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37 және
38 баптарында қылмыстық ізге түсуді болдырмайтын жағдайлар туралы ... ... ... ... ... Қылмыстық іс ... 269 ... 1 ... осы ... 37 және 38 ... ... мен ... бойынша қысқартылады.
Істі ақтайтын негіздер бойынша қысқартуда қылмыс оқиғасы мен қылмыс
құрамдарының болмауы негізге алынады. Іс қысқартылғанға ... ... ... негізі мен осы негіздер бойынша қысқартылуға
қарсылығын мәлімдеу ... ... (ҚР ҚІЖК ... 2-бөлігі).
Қылмыстық істі ақтамайтын негіздер бойынша қысқартудың да маңызы төмен
емес. Біріншіден, ... ... ... ... өзінің
әрекеттерімен болашақта жақсы ниеттерін ... ... ... ... ... органдары өздерінің назарларын тұтас қоғаммен азамат мүдделеріне
ауыр зиян ... ... ... өте ... қылмыстарды тергеуге
жұмсай алады. Қылмыстық істі қысқарту жәбірленушінің де ... ... пен Д.Я. ... ... ... мерзімі – бұл
заңмен ... ... оның өтуі ... ... ... ... ... да іс міндетті түрде қысқартуға жатады1. Ал
қылмыстық құқық ғылымына өз үлесін қосқан ... ... ... А.Я. ... және өзге де ғалымдар:
«Рақымшылық ету актісін қолданудың негізгі талабы ретінде тұлғаның жасаған
қоғамға қауіпті ... ... ... бар ... міндетті түрде
нақты дәлелденген болуы тиіс», деп көрсетеді. Рақымшылық актісі әдетте,
елде ... ... ... ... мерей тойларға байланысты қолданылады.
Қоғамға қауіпті іс-әрекет жасау сәтінде заңға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... қатысты қылмыстық
іс міндетті түрде қысқартуға жатады (ҚР ҚІЖК 37б , 1б ,10т).
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... норма және қылмыстық жауаптылық мәселесі мүлде ... ... ... ... ... ... болмауы
өзінің өмір сүруін тоқтатады.
Іс жүргізушілік заңның тиісті бабы мен бөлігіне сәйкес
қылмыстық іс бойынша ... ... ... қатысты (қылмыс жасаған адам)
ақтамайтын негіздер бойынша адамды ... ... ... ... іс қысқартылады.
Қылмыстық істі Қазақстан ... ... іс ... ... ... ... бойынша қысқарту тәжірибеде
біршама қиындықтарды туғызады. Себебі іс жүргізушілік кодексте ... ... ... қысқартылатындығы немесе негізі атап көрсетілмеген. Мұнда
бұл норманың заңдық мазмұнымен қолдану негізі жоқ.
Тараптарды татуластыру ... ... ... рөлі мен ... ... оның ... ... мен
бостандықтарын тез қалпына келтіруге бағытталған. Ал ... ... ... іс ... ... орын алуы ... яғни алдын ала тергеу
жүргізу барысында немесе істі ... ... ... ... ... үкім шығару
үшін кеңесу бөлмесіне кетуге дейін болуы шарт.
Есі дұрыс күйінде қылмыс жасаған, бірақ сот үкім ... ... ... ... ... есеп беру ... өзінің әрекетін басқару
мүмкіндігінен айырылған, есі ауысу дертімен ауырып қалған ... ... ... және ол ... ... іс ... ізге түсу органының қылмыстық қудалауды ... ... ... ... бар тұлғаға қатысты қылмыстық іс бойынша өндіріс ҚР
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 20-бабына сәйкес жойылады, яғни ... ... бір ... үшін ... ... ... ... болмайды.
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37-бабының 1-бөлігі 7-тармағы
бойынша өзі туралы белгілі бір айыптау бойынша соттың ... ... ... не ... ізге түсудің мүмкін еместігін белгілейтін соттың күшін
жоймаған қаулысы бар адамға қатысты ... ... ... ... іс ... ... ... сәйкес іс бойынша ары ... ... ... ... ... шешімінің қылмыстық іс
бойынша міндетті күшін көрсетеді, осы ... орын ... ... ... ... ... қайталап тарту мүмкіндігі жойылады
Қорыта келе қылмыстық процестегі ... істі ... ... ... толық зерттелмеген. Зерттеу жүргізіп
барлық дискуссиялы сұрақтарды шешу бұл институтқа ауадай ... деп ... ... ... ... Республикасының Конституциясы 1995 жылы ... ... ... ... ... іс ... ... 1997жыл
13желтоқсан
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі 1997 жыл 16 ... ... ... сот ... мен судьяларының мәртебесі
туралы. Қазақстан ... 2000 ... 25 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 1995 ... ... №2709 ... ... ... ... ... рақымшылық туралы» 1993 жылы 5
қазандағы Қазақстан Республикасының заңы.
7. «Қазақстан Республикасының жаңа ... бір ... ... ... 1996 жылы 15 ... Қазақстан
Республикасының заңы.
8. «Рақымшылық жасау туралы» 1994 жылы 5 ... ... ... ... ... ... ... пленарлық отырысының
нормативтік қаулысы.
10. 15 ... 2002 жылы №19 ... ... ... ... ... қаулысында.
11. Қазақстан Республикасының Президентінің «Қазақстан-2030» бағдарламасы.
Пайдаланылған әдебиеттердің тізімі:
1. Д.В. Синёв Прекращение ... дел по ... ... ... ... Алматы. 2003 г. (диссертация)
2. Б.Қ. Төлеубекова Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу құқығы.
Алматы 2000,
3.А.А. Рзаев Прекращение уголовного дела по ... ... ... ... расследования: Уч.Пос.;Караганда, 1982.
4. С.А. Голунский. О прекращении уголовных дел 1937г.
5. А.Я. Дубинский ... ... дела в ... ... ... 1957г. С. 10-17.
6. А.Я. Дубинский Прекращение уголовного дела в сдадии дознания ... ... Киев ... А.Я. ... ... к ... ... дела в сдадии
предварительного расследования. Киев, 1973г.
8. В.В. ... В.А. ... ... ... дела. Омск, 1993г.
9.Л.М. Володина Спорные вопросы прекращения ... дел ... ... // ... ... ... прав личности в
советском уголовном судопроизводстве: Межвуз. Сб. ... Тр., ... ... П.М., Д.Я. ... ... уголовных дел в советском уголовном
процессе. М.: Госюриздат, 1963г.
11. Н.В. ... Ф.Н. ... ... ... в ... М. ... ... А.Д.Донценко Прекращение уголовного дела. М.2000г. с729.
13. Е.А.Челышев ... о ... дела на ... ... ... ... процессе . Казань; 1983г С.18-35
14.А.Я.Дубинский Прекращение уголовного дела в ... ... Уч. Пос. ... 132с.
15. Р.Г. Искендеров Прекращение уголовного дела на предварительном
следствии. ... дис. ... ... 1975г, 22 ... ... К.Ж..Капсалямов, Б.К. Шнарбаев, Д.К.Бекишев Уголовно
– процессуальное право РК. ... ... ... 2000г, ... В. ... ... уголовного дела в условиях деятельности
органов дознания: Уч. ... ... Г.Н. ... О ... ... дел по ... Формы досудебного производства и их ... 1989г. ... ...... кодекс РК.(Общая часть) Комментарий / Под
ред. ... С.Ф. ... К.А. ... ... Жеті ... 2002г, ... Л.В. ... Вопросы уголовного дела в стадии предварительного
расследования с ... лица от ... ... ... ... Саратов, 1981г, 21с.
21. В.В. Зинькович Институт реабилитации – ... ... ... прав
личности в советском уголовном процессе . Свердловск, 1989г, с.113-118
22. Л.В.Никитин Вопросы ... и ... ... лица ... дела с ... от уголовной ответственности // Проблемы
правового статуса ... в ... ... \\ ... с.69-77.
23. Карнеева Л. Прекращение уголовного дела за ... ... ... ... 1970г, ... А.Н. ... ... құқық, Жалпы бөлім, Алматы 2000. 230-235-бет
25. Д.Б. Бұғыбай Қылмыстық құқық, Жалпы ... ... ... ... ... ... кодексіне түсінік. Жауапты
авторлар:з.ғ.к. проф. С.М.Рахметов, ... ... А.С. ... ... ... не ... ... как основание прекращения ... дела // ... ... – практической конференции\\ Алматы: КазГЮУ, 2002.
с.219-226.
28. А.Н. Ахпанов, А.Л. Хан О ... ... ... и ... ... ... ... – процессуального законодательства РК. Караганда
1999г. С.63-72.
29. А.Л. Хан Проблемы процессуальной независимости следователя в уголовном
судопроизводстве РК. ... 1997, ... С . ... ... – акт ... уголовной политики в РК
Фемида 2001, №6 с21-22
31. Д.С. Темирова ... ... ... и ... не ... ... ... 2001, с50-56
32. М.Н. Филиппов Обеспечение прокурором всесторонности, полноты ... ... ... как ... ... прав
обвиняемого. М.; 1990г С.71-76 .
33. Комментарий к ... ... ... ... Под ... и С.М. Рахметова, Алматы, Баспа, 1999г, с.808.
34. Б.К. Шнарбаев Правовые последствия признания ... ... ... общественной опасности в нормах об ... ... ... и ... ... 1996г. с. 117-124.
35. К.А. Мами, А.Т. Жукенов ... ... ... УК и УПК РК и
судебная практика, Справочная система Юрист.
36. А.Ф. ... ... акта ... органами предварительного
расследования в уголовном процессе, Алматы 1986г с65.
37. Уголовное право Казахстана (Общая часть). Учебник для ... //Под ... ... и С.М. ... ... 1998г ... ... Роль прокурорского надзора в уголовном процессе по
реабилитации ... ... ... в ... №4, 2001г, ... Г.М. ... ... предварительного расследования и право
обвиняемого на ... М.; ... ... ... ... дел ... ... обстановки
и в связи с направлением для применения мер ... ... ... ... расследования. Л.;1976г, 23с
41. Ю. Демидов, Ю.Якрен Прекращение уголовного дела вследствие изменения
обстановки. М.;1989г ... ... ... вопросы прекращения ... дел ... ... за ... ... ... дел. ... В.М. Савицкий По поводу уголовно – процессуальных гарантий реабилитации
невиновного М.; ... В.В. ... ... ... уголовного судопроизводства , Санкт-
Петербург 1996г. 196с
45. Ю.М.Грошевой Сущность судебных решений в советском ... ... 1976г. ... ... ... ... в уголовном процессе, М.; 2000г.144с

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Қылмыстық іс бойынша өндірісті қысқартудың түсінігі, маңызы27 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
«Бек+» ЖШС шарттарындағы әр түрлі ізге жататын сиырлардың сүт өнімділігі49 бет
Істі мәні бойынша қарау бөлімдері57 бет
Істі сотта қарау81 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь