Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы

1 Клиникалық терминология
2 Сөздердің мүшеленуі.
3 Грек.латын дублеттер.
4Қорытынды
Клиникалық терминология (грекше Klinike – дәрігерлік құру ӛнері, науқас адамды күту). Оған әртүрлі клиникалық мамандықтарының, патологиялық анатомия және патологиялық физиология сияқты ауруды зерттейтін пәндердің терминдері жатады. Ол ең алдымен терапиялық терминдер (грекше therapia – күту, емдеу) және хирургиялық терминдер (chеir – қол + ergіа – жұмыс, әрекет), ауру атаулары, патологиялық процестер мен жағдайлар, ауру белгілері, операция атаулары, зерттеу әдісі мен емдеу жолдары, медициналық құрал-жабдықтар т.б. Клиникалық терминология – ол ауруларды зерттеу және ауру тарихын жазу барысында оқулықтар мен анықтамаларда кездесетін мыңдаған атаулар. Осы медициналық терминология жүйесінде латын тілін қолдану шарт емес. Клиникалық терминдерді қолдану барысында аурудың қазақ тіліндегі атауларымен қатар олардың латынша баламалары да қолданылады: Жарық (hеrnia), сынық (fractura), қатерлі ісік (carcinoma) т.б. Сонымен қатар клиникалық терминологияда арнайы латын терминдері баламасыз қолданылады: Мыс.: status praesens т.б. Кӛне грек тілінің сӛзжасамымен клиникалық терминология курсын оқу барысында танысасыздар. Медициналық терминологияның барлық жүйелерінде күрделі сӛздердің – сӛз жасаушы конструкциялардың орны үлкен. Олар түбір және сӛз жасаушы элементтері бар латын-грек терминоэлементтерінен туындаған және клиникалық терминологияда кӛп кездеседі. Ғылыми және кәсіби жұмыстарға, аурудың алдын алуға (профилактикаға), ауруларды анықтауға (диагностикаға), науқастарды емдеуге байланысты терминдер клиникалық терминологияның үлкен бӛлігін құрайды.. Бұл бӛлімде сӛздің құрамы және сӛзжасамға байланысты сұрақтар қарастырылады. Зерттеу барысында әрбір сӛздің жеке мағынасы емес – олардың жалпы мағынасы маңызды. Осыған дейін сіздер әр сӛзді анатомиялық лексикада дыбысталуы мен мағынасы жағынан бір бүтін жеке-жеке шартты белгі ретінде оқыдыңыз. Ӛз ана тіліңізде де сӛзбен білдіретін зат немесе ұғым арасындағы байланыс мүмкіндігі осы болып табылады. Бұның дәлелі – қазақ тілінде: тіс, кӛз, кӛкірек, тӛмпешік т.б. немесе латын тіліндегі: caput, dens, pectus, tuber,crista, os т.б. Дамыған медициналық терминологияда сӛздердің мағынасы құрылымына байланысты емес. Олардың дыбыстық құрылымына қарай мағынасын біле алмаймыз.
1. Жантасова С.У. Латын тілі жаттығулар жинағы – Алматы, 2002 2. Керимбеков Е.Б. Физиология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сӛздігі. – Алма-Ата: Казахстан, 1991 3. Сауранбаев Н.Т., Мусабаева Г.Г, Ш.Ш.Сарыбаеваның жалпы редакциясымен Орысша-қазақша сӛздік, Алматы Дайк-пресс, 2005. 4. М.Н. Чернявский Латинский язык и основы медицинской терминологии., Москва «Шико», 2008 5. Энциклопедический словарь медицинских терминов, 1-3 том, М.1982 6. Айтбайұлы О. Абдрахманов С., Кекілбаев А. и др. Русско- казахский словарь. Алматы, «Арыс», 2007,1 том «А-О», 640 б. 7. Айтбайұлы О. Абдрахманов С., Кекілбаев А. и др. Русско- казахский словарь. Алматы, «Арыс», 2007, ІІ том «О-Я», 640 б. 8. Ахметов М. Медициналық терминдер сӛздігі. Орысша-қазақша- ағылшынша (40 мыңға жуық термин)., Алматы: Дайк-Пресс, 2009. 800 б.
        
        Қазақстан республикасының Білім және Ғылым министрлігі       ... ... ... атындағы мемлекеттік университеті

Тақырыбы: Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі
Орындаған: Оспанов. О
Тексерген: Билялов. ... ... ... ... ... ... ... терминология
Клиникалық терминология (грекше Klinike - дәрігерлік құру ӛнері, науқас адамды күту). Оған әртүрлі клиникалық мамандықтарының, патологиялық анатомия және ... ... ... ... ... ... терминдері жатады. Ол ең алдымен терапиялық терминдер (грекше therapia - ... ... және ... ... (chеir - қол + ergіа - жұмыс, әрекет), ауру атаулары, патологиялық процестер мен ... ауру ... ... ... ... ... мен ... жолдары, медициналық құрал-жабдықтар т.б. Клиникалық терминология - ол ауруларды зерттеу және ауру тарихын жазу барысында оқулықтар мен ... ... ... ... Осы медициналық терминология жүйесінде латын тілін қолдану шарт емес. ... ... ... ... ... ... ... атауларымен қатар олардың латынша баламалары да қолданылады: Жарық (hеrnia), сынық (fractura), қатерлі ісік (carcinoma) т.б. Сонымен қатар клиникалық ... ... ... ... баламасыз қолданылады: Мыс.: status praesens т.б. Кӛне грек тілінің сӛзжасамымен клиникалық терминология ... оқу ... ... ... ... ... жүйелерінде күрделі сӛздердің - сӛз жасаушы конструкциялардың орны үлкен. Олар түбір және сӛз жасаушы элементтері бар латын-грек терминоэлементтерінен ... және ... ... кӛп кездеседі. Ғылыми және кәсіби жұмыстарға, аурудың алдын алуға (профилактикаға), ауруларды анықтауға (диагностикаға), науқастарды емдеуге байланысты терминдер клиникалық ... ... ... ... Бұл бӛлімде сӛздің құрамы және сӛзжасамға байланысты сұрақтар қарастырылады. Зерттеу барысында әрбір сӛздің жеке мағынасы емес - олардың ... ... ... ... ... ... әр ... анатомиялық лексикада дыбысталуы мен мағынасы жағынан бір бүтін жеке-жеке шартты белгі ретінде оқыдыңыз. Ӛз ана тіліңізде де сӛзбен білдіретін зат ... ұғым ... ... ... осы ... табылады. Бұның дәлелі - қазақ тілінде: тіс, кӛз, ... ... т.б. ... ... ... caput, dens, pectus, ... os т.б. ... медициналық терминологияда сӛздердің мағынасы құрылымына байланысты емес. Олардың дыбыстық құрылымына ... ... біле ... Ал бір ... яғни ... бір 4 түбірі бар немесе кӛптүбірлі, белгілі бір түбірінің қайталануынан пайда болған күрделі сӛздер жоғарыда ... ... ... ... ... беріп, есте сақталады. Мысалы: тістік, кішкене тіс, тӛмпекті, тӛмпешік, тӛмпешікті,тӛмпешік асты; denticulus, dentatus, ... ... ... ... ... Осы сӛздердің түбірін және оларға қосылатын сӛз жасаушы ... ... ... біле ... бұл сӛздің мағынасын еш қиындықсыз түсінуге болады. Дәл осы жолмен 1 бӛлімнің материалдарын оқи ... сіз ... ... мағынасын түсіндіңіз. Мысалы: ІІ топ сын есімдері. Олардың кӛбісі бір модель бойынша жасалған , ... ... ... Осы модель бойынша жасалған сын есімдердің жалпы сӛз ... ... бір. Ол : ... ... ... ... ... (кӛкіректік) т.б. деген мағынаны білдіреді. Ал моделі, мысалы: subscapularis ... ... ... - жауырын үстілік, сӛз құрамының мағынасы бұл жағдайда , сӛздеріне ... ... ... ... ... ... ... бір бӛлігі болса да қайталанатын болса, мұндай сӛздер мүшеленетін деп аталады. Әртүрлі сӛздердің мүшеленуі толық немесе жартылай бола ... Егер ... ... ... ... да ... ... қайталанатын болса, олар толық мүшеленетін деп аталады. Егер сӛздің барлық бӛліктері қайталанбаса, жартылай мүшеленетін деп айтуға болады. Келесі сӛздерді ... 1) ... ... pod-algia, pod-o-metria, neur-algia, kephal-ometria. Бұл сӛздерде барлық бӛліктері басқа да туынды сӛздерде кездеседі. 2) Жартылай мүшеленетін: ... Бұл ... ... ... - pod, ... да ... ... ал екінші бӛлігі - agra, ӛте ... ... ғана ... Кӛптеген терминдер толық мүшеленетін болып саналады. Ӛзінің мағынасын сақтап тұрған жиі қолданылатын бөлшектер, морфемалар, терминоэлемент деп аталады (ТЭ) ... ... ... ... ... ... ... 5 - бастапқы ТЭ - cardiodystrophia; - аралық ТЭ - cardiodystrophia - соңғы ТЭ - ... ... ... осы ... ... ... соны ... - бос ТЭ - сӛз ретінде және ТЭ ретінде қолданылады. Мыс.: spasmus cordis - cardiospasmus; - ... ТЭ - тек қана ... ... ... ... dermatologia, cardiographia.
Грек-латын дублеттер.
Мағынасы бірдей латын терминдері және грек ТЭ грек-латын дублеттер деп аталады. Бірақ, ... ... ... де бар. ... ... екі дублетпен белгіленеді: латын - vagina және грек - colpo, ... ... ... ... ... де ... ... терминдерде органдардың латын белгілері қолданылады. Мысалы, рентгенолог мамандар деп айтады, бірақ бұл терминде mamma (сүт ... - ... ... masto (сүт ... ... - грек терминоэлементі. Кейбір анатомиялық атаулардың грек эквиваленттері жоқ, сондықтан клиникалық ... ... ... ... ... қолданылады. Мысалы, латын сӛздері - appendix, ventriculus, sinus, duodenum.
Клиникалық терминологияның құрылымы.
Клиникалық терминдер ӛзінің құрылысына қарай тӛмендегідей болуы мүмкін: А) жай КТ - бір ... мен ... ... мыс.: ... n; ... n. Б) туынды КТ - жұрнақ арқылы зат есімнен сын есімге айналған, мыс.: comatosus,a,um; ulcerosus,a,um В) күрделі КТ - екі ... одан да кӛп ... ... мыс.: ... ... Г) ... тіркестері үш түрлі болуы мүмкін: 1. қиысқан анықтауышы бар термин -pneumonia chronica, ... ... бар ... - cancer ... 3. ... ... - fractura ... claviculae.
Клиникалық терминологияда жиі қолданылатын жұрнақтар: . -osis жұрнағының екі мағынасы бар: 1. Егер түбірінде тін, дене мүше білдіретін ТЭ ... ... ... ... ... нефроз - бүйректің созылмалы зақымдануы, психоз - ... ... ... улануы, артроз - буындардың зақымдануы. 2. Егер түбірінде ... ... ісік ... ТЭ болса, - osis жұрнағының мағынасы кӛбею болады. ... ... - ... ... фиброматоз - талшықты ісіктерінің кӛбеюі. - osis жұрнағы арқылы құралған зат есімдер ІІІ септеу femininum род ... ... Мыс.: ... f., ... f -itis ... ... ... үшін қолданылады. Мысалы: гастрит-gastritis- асқазанның қабынуы, нефрит - nephritis бүйректің қабынуы. -itis жұрнағы арқылы құралған зат есімдер ІІІ ... ... род ... ... Мыс.: ... f. -oma ... органдар мен тіндердің ісігін білдіреді. Мыс.: остеома - osteoma - ... ... ... ... ІІІ ... neutrum род ... зат ... терминология оған әртүрлі клиникалық мамандықтарының, патологиялық анатомия және патологиялық физиология сияқты ауруды зерттейтін пәндердің терминдері жатады. . Клиникалық ... - ол ... ... және ауру ... жазу барысында оқулықтар мен анықтамаларда кездесетін мыңдаған атаулар. Мағыналары ұқсас сӛздерде сӛздің бір ... ... да ... болса, мұндай сӛздер мүшеленетін деп аталады. Әртүрлі сӛздердің мүшеленуі толық ... ... бола ... ... С.У. ... тілі жаттығулар жинағы - Алматы, 2002 2. Керимбеков Е.Б. Физиология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сӛздігі. - ... ... 1991 3. ... Н.Т., ... Г.Г, Ш.Ш.Сарыбаеваның жалпы редакциясымен Орысша-қазақша сӛздік, Алматы Дайк-пресс, 2005. 4. М.Н. Чернявский Латинский язык и ... ... ... ... , 2008 5. Энциклопедический словарь медицинских терминов, 1-3 том, М.1982 6. Айтбайұлы О. Абдрахманов С., Кекілбаев А. и др. ... ... ... Алматы, , 2007,1 том , 640 б. 7. Айтбайұлы О. Абдрахманов С., Кекілбаев А. и др. ... ... ... ... , 2007, ІІ том , 640 б. 8. ... М. ... ... ... ... ағылшынша (40 мыңға жуық термин)., Алматы: Дайк-Пресс, 2009. 800 б.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі3 бет
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы5 бет
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы мәлімет6 бет
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы ақпарат6 бет
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы мәлімет5 бет
Клиника терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі3 бет
Клиникалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы6 бет
Клиникалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы мәлімет7 бет
Клиникалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі4 бет
Қазақ тіліндегі ішкі терминжасам тәсілдері34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь