«Хорды дирижерлау пәнінің теориялық негіздері»

Музыка мұғалімдерін даярлау саласында музыкалық білім беру мамандығы бойынша оқытылатын пәндердің бірі- дирижерлау пәні. Оның мақсаты- болашақ мамандарға дирижерлау техникасын меңгерту, мектеп қабырғасында оқушылдар хорын ұйымдастыра білігу баулу.
Дирижерлау пәнінің керегі қанша? Оның болашақ жұмыс істегенде қажеті жоқ екен деген қате пікір айтылып жүр. Бұл теріс ой, себебі музыка пәнінің мұғалімі мектепке барғанда көптеген сабақтан тыс жұмыстарды атқаруға тура келеді, хор үйірмесі, түрлі мерекелік іс-шаралардың бәріне музыкант мұғалім араласып, басы-қасында болады. Көркем өнерпаздар байқауына дайындау вокалды топ, хор ұжымын ұйымдастыру кезеңінде дирижерлық ету өте қажет. Сонымен, дирижерлау қандай пән және неге үйретеді? Соған мақаланың негізгі ретінде тоқталайық. Дирижерлау пәні күрделі де жан-жақты процесті қамтиды. Дирижер хорды басқарушы, яғни музыкалық шығарманы дұрыс орындатып шығатын үйірме жетекшісі. Ол өзінің қимылы арқылы, орындаушыға әсер етіп, сол арқылы шығарманың дұрыс орындалуын реттеп жүргізіп тұрады. Хор жетекшісі орындаушыларға батыл, тік қарап, бет-пішіні ашық мимикалық қозғалыстарды шығарманың мазмұнына сай. Мысалы (көзбен, қаспен, иегпен көрсету, баспен көрсету) пайдаланып қолдана білу керек. Қолдың қимыл қозғалыстары бір келкі тез, бірақ аса қатты құлашталмай үнемді және нақты болуы талап етіледі. Дирижер орындалатын музыка шығармасының партитурасын жатқа біліп, бір дауысты екі, үш, төрт дауысты хорды басқарғанда оның әр дауысын жақсы етіп, қате дыбыстарды түзеп, оларды жеке орындап көрсете білу керек.
1.Асафьев Б.В. Хор өнерінің негіздері. Л.,1990
2.Андреева Л.М. Хормен дирижерлау әдістемесі. М., 1975
3.Анисимов А.И. Дирижер-хормейстер. Л.,1987
4.Безбородова Л.А.Дирижирование. М.,1990
5.Гуренко Е.Г. Орындаушылық өнер. Н.,1985
6.Қазақ мәдениеті-энциклопедиялық анықтама. А.,2005
7.Соколов В.Г. Хормен жұмыс. М.,1989
8.Стулова г.П. Хор класы. М.,1990
        
        
Музыка мұғалімдерін даярлау саласында музыкалық білім беру мамандығы ... ... ... ... дирижерлау пәні. Оның мақсаты- болашақ мамандарға дирижерлау техникасын меңгерту, мектеп қабырғасында оқушылдар хорын ұйымдастыра ... ... ... пәнінің керегі қанша? Оның болашақ жұмыс істегенде қажеті жоқ екен деген қате пікір айтылып жүр. Бұл ... ой, ... ... ... ... ... барғанда көптеген сабақтан тыс жұмыстарды атқаруға тура келеді, хор үйірмесі, түрлі мерекелік іс-шаралардың бәріне музыкант мұғалім араласып, басы-қасында болады. ... ... ... ... ... топ, хор ... ... кезеңінде дирижерлық ету өте қажет. Сонымен, дирижерлау қандай пән және неге ... ... ... ... ... тоқталайық. Дирижерлау пәні күрделі де жан-жақты процесті қамтиды. Дирижер хорды басқарушы, яғни музыкалық ... ... ... шығатын үйірме жетекшісі. Ол өзінің қимылы арқылы, орындаушыға әсер етіп, сол арқылы шығарманың дұрыс орындалуын реттеп жүргізіп ... Хор ... ... ... тік ... ... ашық ... қозғалыстарды шығарманың мазмұнына сай. Мысалы (көзбен, қаспен, иегпен ... ... ... ... ... білу ... Қолдың қимыл қозғалыстары бір келкі тез, бірақ аса қатты құлашталмай үнемді және нақты болуы талап ... ... ... ... ... ... ... біліп, бір дауысты екі, үш, төрт дауысты хорды басқарғанда оның әр ... ... ... қате ... ... оларды жеке орындап көрсете білу керек. Оның ерні дикциялық ... ... ... ... ... алатын халыққа дағдыланған, есту сезімі жақсы жетілген, дамыған дәрежедә ... өте ... ... үш ... ... ... композиторы, орындаушылар және тыңдаушы көрермен) арасындағы шығармашылық байланыстың ашылуына ықпал ететін және оны игеретін басты тұлға. Композитор шығармасын өне бойынан ... ... ол ... ... ... мазмұнын орындаушы ұжымға жеткізіп, орындаушылардан композитордың айтайын деген ойын тыңдаушы аудиторияға өз дәрежесінде жеткізуін талап етеді. Дирижер- ол ... әрі ... ... ... деп ... ... себебі ол шығарманың мазмұнын ашуда неше түрлі әдістер қолдана отырып, көркем ... ... ... ... ... шығарманы хорға үйретпес бұрын өзі танып біліп) композитор ойын іштей сезінуі сол музыка туралы өз ойын ... ... ... әсер ... ... ... жазу ... неойлайды, нені сезеді деген сұрақтарғаа жауап бере ... ... ... ... ... ... ... үйрену, музыканы іштей есте білу қабілетін жетілдірумен бірге, соған өз ойын ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін тірі аспабы. Оның алдындағы орындаушылар ұжымы болып табылады. Сондықтан оған ерекше талап қойылған. Дирижерлық өнер- ... тән ... ... ... ... жест, музыка мазмұнына сай мимикалық қозғалыста жасау және түсіндірмелі арқылы, орындаушы ... ... ... ... ... қамтуымен және образды суреттеуді көркемдікпен жеткізу жағдайын тудырумен ... Бұл ... ... ... ... ... хор ... үзіліссіз байланыста дамып жетіледі. Хор жетекшісінің кәсіптік жұмысы екі ... ... ... дайындалу және хор партитурасымен дайындық жұмыстары, б)концерткке шығу. Дайындық жұмыстарына мынандай үш кезең кіреді:
1) орындалатын музыкалық образды жасауда ... ... ... конспектісін жасау:
2) образды жасауда дирижерлық қимылды іріктеу және оны дауыспен музыкалық ... ... қол ... ... жағынан жетілдіру:
3) дайындық кезіндегі жұмыстарды қосып біріктіру. Концерткке шығудың мақсаты: алдағы істелген жұмыстарды сахна деңгейіне сай ... ... және ... мазмұнын тыңдаушыға жеткізу. Дирижер хор орындаушылардың алдында тұрған түрлі мәселелерді шешеді, ұжымдық орындауды игереді.
Дирижерға қойылатын талаптар: музыкалық ... нота ... ... естіп көзбен не дауыспен, немесе аспаппен орындай білу керек; шығарманың құрылысы, стилі, ... ... ... ... ... музыканың көркемдік құралдары: екпін, саз, ырғақ, тембр, интонация, әуен, гармония, өлшем, фактурасының музыкалық шығарма мазмұнын жасаудағы ... ... ... ... хор ... ... ... алуы; дирижерлық техника негіздерін игере білуі (ауфтакт, дыбысты жиыру, тактілей білу дағдысы т.б.); дыбыс ... ... және ... ... мәнін ашудағы түрлі әдістерін игеруі; кульминация кезеңіндегі дыбысты ... ... ... ... ... психоматрика шапшаңдық, жүйрікті, білезік және саусақ буындарының майда, нақты, қысқа қозғалыстарын игеруі; хор ұжымымен вокалды-хор жаттығуларын жасатып, дауыстарын ... ... қате ... ... ... дұрыс орындау жолдарын таба білу; дыбыс тазалығын талапа ету және оны тегістей білу жолдарын игеруі; дирижерлық аппарат қойлымының негізгі принциптерін білу ... ... ... алдында алдындағы дирижерға өте қажетті ерекше қасиеттер: концерт алдында өзін-өзі дайындауы; көрермен толы залдың акустикалық ерекшелігін ескере ... ... және ... ... ... реттеу; психологиялық жағынан кез келген тосын жағдайға дайын болу; ... ... ойша ... ... ... өзін төзімділікпен ұстай білу, эмоционалды сезіммен беріле орындауды көрсетуі. ... ... ... ... жетекшісі ретінде дирижер көптеген ұйымдастырушылық жұмыстардың әрбір элементін тереңнен ойластыру керек.
Дирижерлық аппаратқа не жатады? Дирижерлық аппарат-қол, бас (бет және көз), дене ... мен иық), аяқ ... ... ... ... оның табиғатына және белгілі бір эстетикалық талапқа сай сауатты түрде игере білуді қамтиды, бас, кеуде, ... ... ... ... тұрады. Хор жетекшісінің дұрыс тұру қалпы: тік түзу тұру, иық кең ашылған, кеуде көтеріңкі, денені қыспай бос ... ... ... ... ... ... өте ... көтеруге болмайды, ол арқа еттерінің қатаюына және иықтың шығып кетуіне сонымен бірге дене бітімінің еріксіз, ыңғайсыз қалыпқа ... ... ... ... ... ... басқарып тұрғанда денесі жан-жаққа шайқалып, бұлғаңдамауы керек. Бүкіл ... ... ... жағынан көркем болуы тиіс.
Қол қойылымы: Қол дирижерлық аппараттың негізгі және өте маңызды бөлімі. Қол иық, ... және ... ... ... Дирижерлау кезінде білезік буыны үлкен маңызды роль атқарады. Ол қолдың еріксіз үнемі қозғалыста болатын бөлімі. Ал, иық пен ... ... ... ... бір ... ... білезік буынының қимылы қажет еткен жағдайда көмекші ретінде қозғалыста болады. Қолдың бұл бөлімдерінің ... ... ... ... соншалықты, білезік буынының өте ұсақ қимылдарында (мысалы, жеңіл staccato мен pianissimo кезінде) иық пен білек буындарының қатысы өте қажет. ... ... ... ... ... ... ... қараған қалпы болып есептеледі. Бұл жағдайда ол салбыраған, қатып қалған, не төмен немесе артық ... ... ... ... ... алға ... ... болуы тиіс. Білезік буынының бос серпінді, еркін қозғалысы оның нақтылығымен, жинақтылығымен, байланыса отырып, әртүрлі қимылдарды жылдам орындауға және ... ... ... жүргізудің ең нәзік көркемдеуші әдіс тәсілдерін жан-жақты көрсете білу ... жол ... ... ... ... сатысында білезік буынының қойылымымен, буынды еркін созылмалы, серпінді қозғалыста жаттықтыру арқылы арнайы жұмыс атқару керек. Дыбысты сұқ саусақ пен ортаңғы ... ... ... ... ... ... қашықтықта жұмырлана орналасады. Қолдың қойлымын қатты заттың үстінде (үстелде) қоюдан бастаған жөн. Екі қол ... ... ... ... ... Шынтақ қолдың астына кетеді де, үстелде толық жатады, ... ... ... ... ... ... буынан бастап қолдың басы (саусақтар) жұмыр зат ұстап тұрғандай жинақы, домалақ қалыпта болады. Бұл иық, шынтақ, білек, білезік буындарының ... яғни ... ... ... ... аппараттың қойылымы, қол, иық, мойын, бас буындарын босатудан бастаған жөн. Ол үшін ... ... ... ... ... ... керек.
Жаттығуларды екі түрге бөлеміз:
1. Серпінді созылмалы гимнастикалық жаттығулар;
2. Метро-ритмикалық ... ... екі ... ... координациялық қимылдармен метр мен ырғақтық сезімдерін жетілдіре отырып, дәл, нақты жылдам қозғалыстарды игеруге ... Бұл ... ... ... ... дирижерлау) жүргізу ұсынылады. Алғашқы кезде міндетті түрде оқытушының бақылауымен, үйде өз бетінше айна ... ... бас пен ... ... ... тұру арқылы қажет. Жаттығуларды сол қолдан бастаған жөн, себебі оң қол сол қолға қарағанда жақсы жетілген. Олардың ұзақтығы 8-12 минуттан ... ... ... ... ... ... қабылданғаннан гөрі, буындардың еркін қозғалысын іштей сезіну өте маңызды және жұмыс қызу түрде сезіммен ... ... ... түрі ... ... қоюда, қолдың кемшіліктерін жөндеуге көмектесетін жаттығулар бөлімінде беріледі. Қатты заттың үстінде түрлі қолды босату жаттығуларын ... ... соң, ... ... ... ... Ауада қолдың қойылымы кеуде тұсында, екі иық деңгейінде қоылады.
-қол қойылымының негізгі принциптері:
-қозғалыстың еркіндігі;
-қозғалыстың нақтылығы, дәлдігі;
-жест ... ... ... ... ... сәл ... ... көзбен хорға қарап, бәрін көре алатын ыңғайлы жағдайды таңдап, басты түзу, қыспай еркін бұра алатын қалыпта ұстау ... ... ... ... ... роль ... көркемдік образды жасауға көмектеседі. Сондықтан дирижердың мимикалық бет пішіні дамыған болуы тиіс.
Дирижерлық аппараттың дұрыс қойылуы және ... ... ... бір тұтас серпінді, созылмалы қозғалысын, буындардың еркіндігін, бір-бірімен байланыстылығын жетілдіруді көздейді. ... ... ... ... аппаратты дұрыс қою қажет, сосын дирижерлау техникасын жетілдіруге көшуге болады.
Пайдаланған әдебиеттер
1.Асафьев Б.В. Хор өнерінің негіздері. Л.,1990
2.Андреева Л.М. Хормен дирижерлау әдістемесі. М., ... А.И. ... ... ... ... Е.Г. ... өнер. Н.,1985
6.Қазақ мәдениеті-энциклопедиялық анықтама. А.,2005
7.Соколов В.Г. Хормен жұмыс. М.,1989
8.Стулова г.П. Хор класы. М.,1990

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүниетану пәні4 бет
Си минорлы месса9 бет
Қазақстан тарихынан деректер ғылыми пән ретінде6 бет
Құқықтық білім беруде адам құқығын оқыту мәселесі9 бет
Әлеуметтану ғылым ретінде4 бет
1.Қазіргі қазақ тілі фонетикасы пәнінің зерттелу жайы.2.Фонема туралы ілімнің алғашқы негізін салушылар 3.Фонетика ғылымын зерттеуде қолданылатын әдістер.4. Дауысты жане дауыссыз фонемалар6 бет
6М070100 «Биотехнология »мамандығының «Тағам өнімдерінің биотехнологиясы» пәнінің тәжірибелік сабақтары бойынша ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР12 бет
8 – сынып оқушыларын химия пәнінің оқу-әдістемелік кешен арқылы оқыту72 бет
«Әдебиеттік оқу» пәнінің базалық мазмұны9 бет
Іс қағаздар пәнінің мақсаты8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь