Драмадағы тарихи тұлғалар бейнесі

Драма жоқ жерде театр өнерiнiң ғұмыры ұзаққа бармасы – аксиома. Драматургия театр өмiрiндегi ең басты және шешушi құрал. Яғни, театр негiзi – әдебиет. Драматургия – әдебиет жанры. Драматургияның әдебиеттiң өзге салаларынан гөрi аз-кем айырмашылығы оның адамдар жан-дүниесiндегi асқақ сезiм мен отты құштарлықты психологиялық тұрғыда кiсiнiң жан күйзелiсiмен ұштастырып, өмiр мәселелерiн барынша шынайы суреттеуiнде. Осы ретте, драмалық шығарманың екi бағыты айқындалады. Бiрiншiсi – көркем әдебиет қалпындағы нұсқасы болса, екiншiсi – оның сахналық материал тұрғысындағы көрiнiсi. Бұл екеуiн бiр-бiрiнен бөлiп қарауға болмайды. Өйткенi, драма сахна үшiн де, көркем шығарма үшiн де аса қажеттi рухани құндылық. Әрине, тәуелсiздiгiмiзге дейiн де төл драматургиямыз жайында аз сөз болмаған. Аталған жанр жөнiнде Қ.Мұхамеджановтың екi томдық “Пьесалар”, “Өнер жайлы ойлар”, С.Ордалиевтiң “Қазақ драматургиясының очерктерi”, Ә.Тәжiбаевтың “Қазақ драматургиясының дамуы мен қалыптасуы”, Р.Нұрғалиевтың “Күретамыр” секiлдi т.б. көптеген авторлардың салиқалы еңбектерiнде сол кезгi заман лебiмен дүниеге келген шығармалар бiршама байыпты сарапталады. Яғни, мұндай еңбектердiң дүниеге келуi руханият қауымы ой-қиялының өсiп-жетiлуiне, театрлар репертуарының кеңейе түсуiне үлкен үлес қосты.
Тәуелсіздік кезеңі тарихи тақырыптарға тыңнан жол ашқаны мәлім. Бұл кезеңде әдебиеттің барша жанрында тарихи тақырыптардың белсенді көтерілуі анық байқалды. Бұл драма жанрына да тән болды.
Көркем прозасымен қазақ әдебиетінің қорын байытқан Шерхан Мұртаза драматургия жанрының да дамуына үлкен үлес қосты. Қазақ театр сахнасының тұрақты туындысына айналған «Сталинге хат», «Бесеудің хаты», «Жалғыз үйлік зілзала», «Есек саудасы», «Домалақ ана» пьесалары драматургтің суреткерлік шеберлігін тағы бір қырынан танытты. Өзінің сүйікті кейіпкері Тұрар Рысқұловты сахнаға әкеліп, тартысты заманның шындығын тереңдей таныту драматургтің жеткен жаңаша жетістігі еді. Голощекин саясатының қазақ даласына апаттай тиген зорлық-зомбылығын Сталинге хат түрінде жазған Тұрар әрекеті, ұлттың үлкен қасіретін жанымен түйсініп, оған жүрегімен қиналғаны «Сталинге хат» драмасынан барынша көрініс тапқан. Сталин мен Тұрар арасындағы диалог астарлы ойлар қақтығысына құрылған. Рысқұлов хатта жазғандарын Сталинге санамалап көрсетіп, Қазақстанға не керек екенін айтады. «Сталинге хат» екі бөлімді тарихи диалогі Тұрар Рысқұловтың халықты аштық тырнағынан құтқару жолындағы қайраткерлігіне арналады. Молшылық пен дарқандықтың мекені – қазақ даласының да күйі кеткендігі көрінеді. Рысқұлов пен Сталин арасындағы диалог тартысты жағдайда өтеді. Екеуінің де сөзі ұтқыр, бір-біріне сынай тіл қатқан, астарлы ойлар.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫБІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІСЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағыМЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СОБӨЖ
Тақырыбы: Драмадағы тарихи тұлғалар бейнесі
Орындаған: Тарпамбай Ә.С
Тексерген: ... ... с ... ... жоқ ... театр өнерiнiң ғұмыры ұзаққа бармасы - аксиома. Драматургия театр өмiрiндегi ең басты және шешушi ... ... ... негiзi - әдебиет. Драматургия - әдебиет жанры. Драматургияның әдебиеттiң өзге салаларынан гөрi аз-кем айырмашылығы оның ... ... ... ... мен отты құштарлықты психологиялық тұрғыда кiсiнiң жан күйзелiсiмен ұштастырып, өмiр мәселелерiн барынша шынайы суреттеуiнде. Осы ... ... ... екi ... ... ... - көркем әдебиет қалпындағы нұсқасы болса, екiншiсi - оның ... ... ... ... Бұл ... ... ... қарауға болмайды. Өйткенi, драма сахна үшiн де, көркем шығарма үшiн де аса қажеттi ... ... ... ... ... де төл ... ... аз сөз болмаған. Аталған жанр жөнiнде Қ.Мұхамеджановтың екi томдық "Пьесалар", "Өнер ... ... ... ... ... ... ... "Қазақ драматургиясының дамуы мен қалыптасуы", Р.Нұрғалиевтың "Күретамыр" секiлдi т.б. көптеген авторлардың салиқалы еңбектерiнде сол кезгi заман ... ... ... ... ... ... сарапталады. Яғни, мұндай еңбектердiң дүниеге келуi руханият қауымы ой-қиялының өсiп-жетiлуiне, театрлар репертуарының кеңейе ... ... үлес ... ... тарихи тақырыптарға тыңнан жол ашқаны мәлім. Бұл кезеңде әдебиеттің барша жанрында тарихи ... ... ... анық ... Бұл ... ... да тән болды.
Көркем прозасымен қазақ әдебиетінің ... ... ... ... ... жанрының да дамуына үлкен үлес қосты. Қазақ театр сахнасының тұрақты туындысына айналған , , , , пьесалары ... ... ... тағы бір ... ... ... сүйікті кейіпкері Тұрар Рысқұловты сахнаға әкеліп, тартысты заманның шындығын тереңдей таныту драматургтің жеткен жаңаша жетістігі еді. ... ... ... ... ... тиген зорлық-зомбылығын Сталинге хат түрінде жазған Тұрар әрекеті, ұлттың үлкен қасіретін жанымен түйсініп, оған жүрегімен ... ... ... ... ... ... мен Тұрар арасындағы диалог астарлы ойлар қақтығысына құрылған. Рысқұлов хатта жазғандарын Сталинге санамалап көрсетіп, Қазақстанға не керек екенін айтады. екі ... ... ... Тұрар Рысқұловтың халықты аштық тырнағынан құтқару жолындағы қайраткерлігіне арналады. Молшылық пен дарқандықтың мекені - қазақ даласының да күйі ... ... ... пен ... ... ... ... жағдайда өтеді. Екеуінің де сөзі ұтқыр, бір-біріне сынай тіл қатқан, ... ... ... та ... ... ... үлес қосқан қаламгер. Әлем әдебиетіндегі классикалық драматургия үлгілерін қазақ тіліне аударумен бірге өзі де осы ... төл ... ... ... ... атты халықтық-қаһармандық сахналық дастаны еліміз тәуелсіздік алған кезде жазылды. Жазушының прозасында көтерілген ғасырлар бойғы халық аңсаған тәулсіздік, азаттық ... осы ... ... ... ... ... ... драмасындағы оқиға тізбектері ұлттық мінез бен болмыс аясында ... ... пен ... аяқтан шалу сияқты қазақи мінездерді драматург кейіпкерлердің әрекеттері мен пиғылдары ... ... ... Абылайдың алғаш таққа отыруы, Абылай ханның саяси мұраттастары мен ... ... ... ... ... қазақтың іргелі ел болудағы ежелгі арманы жатыр. Абылай өз халқы үшін зор ... ... ... тиянақтай алмай қалғандарын болашаққа аманаттады. Драмадағы тартыс осыны меңзейді. Ә.Кекілбаевтің пьесасы - қазақтың кешегісі арқылы бүгінін меңзейтін ... ... ... ... ... ... игергеніне осы пьеса мысал бола алады.
Кез-келген өнер туындысының мақсаты - өз кейіпкерлерінің болмысын, жан дүниесін ашып ... ... сол ... ... ... әсер ету ... ... Драма - адам мінезін мүмкіндігінше терең ашып, жан-жақты танытатын іргелі, күрделі ... ... ... ... басынан соңына дейін үзілмеген желі - қазақ халқының бостандық тілеген тілеуі, соның бойында ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келген елді ... ... сан ... сол ... ... ... сол ... ақиқат пен шындық. Жалпы жазушы-драматургтер С.Жүнісов, Ә.Кекілбаев, М.Байсеркенов және Р.Отарбаев ... ... хан мен ... ... ... мен ... көрсетіп сөйлете алған. Бұл шығармалар халық сүйсінетіндей, табынатындай көркем туынды болып, қазақ әдебиетінің алтын қорына қомақты үлес әкелді деп айта ... ... ... ... ... ... болып келген тақырыптар, көркем шындықпен кестеленген кесек туындыларға айналып көпшілік назарына ұсынылып ... Бұл да ... ... бір жетістігі болса керек.
Қазақтың ұлттық тарихындағы дербес мемлекеттік құрылыммен қалыптасуымызға, ... ... ... ... ... ... арнап, еңбек еткен хандарымыздың (Керей, Жәнібек, Абылай, Кенесары), ... ... ... ... т.б.), ... (Асан Қайғы, Бұқар, Махамбет, т.б.), батырларымыздың (Қарасай, Қабанбай, Бөгенбай, ... ... ... ... т.б.), ... ... ... (Әбунасыр әл-Фараби, Абай Құнанбайұлы, Ыбырай Алтынсарин, Шәкәрім Құдайбердіұлы, Ахмет Байтұрсынұлы, Сәкен Сейфуллин, Мұхтар Әуезов, Сәбит Мұқанов), т.б. ондаған ... ... сөз ... ... ... ... жаңаша серпінмен өркендеді. Әсіресе, XX ғасырдың 80-жылдарының ортасынан басталған ұлт тарихының бұрын әдейі назарға ... ... ... ... ... романтизм мен сыншыл реализм көркемдік әдістері тұрғысынан мол қамтыла жазыла бастады. Әдеби тек ... ... ... драма) жанрларының барлық салаларында елеулі туындылар жазылып, оқырмандарға ұсынылды.
Бүгінде халық ... ... тың ... ... республика театрларында сахналанып келеді.
Сәкен Жүнісовтің "Кемеңгерлер мен көлеңкелер" (Мұхтар Әуезов, ... ... ... ... ... ... Әбіш Кекілбаевтың "Абылай хан", М. Байсеркеұлының "Абылайханның ақырғы күндері", "Кек қылышы ... ... ... ... ... ... "Фрустракция" (Нәзір Төреқұлов, Мағжан Жұмабаев, Сұлтанбек Қожанов, Сәкен Сейфуллин туралы) пьесалары - қазақ тарихының ... ... ... ... ... туындылар.
Жолтай Әлмашұлының пьесаларындағы қазақ тарихының қайраткер тұлғаларының ... - ... ... ... игерудегі жаңашылдық. XX ғасырдың басындағы қазақ сөз өнеріндегі шығармашылықты мемлекеттік жауапты қызметтерімен сабақтастыра ... ... ... ... ... ... ... - Ұлттық трагедиямыз. Табиғи қабілеттерін туған халқына, ұлтына қызмет ... ... ... ... ... ... - ... ұлтын әлсіретуге, тарих сахнасынан біржолата жоюға арналған зұлым саясаттың жендеттік ұстанымының нәтижелері.
Қазақстан ... ... ... ... соң ... айтуға, жазып жариялауға жабық болып келген көптеген тарихи құбылыстар, ұлттың мақтанышы болған ұлы ... ... мен ... ... ... ... ... бастады. Ысқақовтың "Жан қимақ", Оразбаевтың "Шыңғыс хан", "Естайдың қорланы", С.Сматаевтың "Той үстінде топалаң", Б.Әбілдаұлының ... би", ... ... Сұлтан", А.Бекбосыновтың "Соңғы сезім", Таразидің "Алатау сынды алабым", Шахимарденнің "Томирис" пьесаларында халқымыздың басынан кешкен сан қилы тағдыры тарихи дәлдікпен, ерекше ... ... ... Ал ... пен ... ... ... "Мәңгілік бала бейне" пьесалары экология тақырыбын, әлемге әйгілі ... ... ... ... ... әкелген трагедиясын суреттейді. Қазіргі қазақ драматургиясы туралы филология ғылымдарының докторы Темірхан Тебегеновтың мақаласында нақтырақ ... ... ... қазақ әдебиетінің драматургия саласы бойынша мына шығармаларды атап өтуге болады: Ә.Кекілбаевтың "Абылай хан", ... ... ... ... ... ... мен ... М.Байсеркеновтің "Абылай ханның ақырғы күндері", Р. Отарбаевтың "Бейбарыс сұлтан", Шахмардан Құсайыновтың "Томирис", И.Оразбаевтың "Шыңғыс хан", Т.Нұрмағамбетовтің "Бес бойдаққа бір той", ... "Қыл ... "Жан ... Қ.Ысқақ пен Ә.Таразидің "Алатау сынды алыбым", И.Сапарбайдың "Сыған серенадасы", С.Балғабаевтың "Тойдан қайтқан қазақтар", ... ... "Ең ... келіншек", Ә.Ақпанбетұлының "Дүние-думан", Д.Амантайдың "Сәлеметсіз бе, қоңыр мұң", С.Сматаев пен Т.Теменовтің "Көгілдір такси", А.Жағанованың "Жан алқым", Н.Әбутәлиевтің "Өттің, дүние", А.Бекбосыновтың ... ... ... ... ... ... ... "Естайдың Қорланы", Б.Мұқайдың "Сергелдең болған серілер", "Өмірзая" т.б. Аталған драмалық шығармалар - тәуелсіздік ... ... ... қорына қосылған рухани қазына деп танылады.
Драмалық шығарма - театрмен тығыз байланысты бола отырып, сол күші ... ... ... ... әсерге бөлейтін жанр. Тәуелсіздік жылдарындағы қазақ драматургиясының даму қарқыны мен жай-күйі туралы ... ... ... Бұл ... Жазушылар Одағы басқармасының төрағасы Н.Оразалиннің: "Театр өнері арқылы Республикамызды бүкіл әлем таныған ел дәрежесіне көтеріп, бүгінгі ... сай ... ... ... бар. Бұл ... ... ... асуына қаламгер-драматургтеріміз де өз үлестерін қосып келеді. Болашақта да қоса ... ... ... ... театр өнерінің қайнар көзі мен арқауы - ұлттық драматургия", - ... ... ... орынды болмақ. Қазақ қыздарының өр әрі еркін бейнесі - тек ауыз әдебиеті мен ... ... ғана ... ... да ... тақырыбы. Қазақтың батыр қыздары дегенде, әрққайсымыздың көз алдымызға бірден Әлия мен Мәншүк келетіні белгілі. Негізінде, қазақ ... ... жолы ... - Тұмар анамыздан бастау алатыны белгілі. Тәуелсіздік алған Қазақстанның драматургиясында тарихи бейнелер мол-мол ... ... ... бір шырайын шығарған туынды - Шахмардан Құсайыновтың "Томирис" драмасы. Бұл пьеса - ... ... өмір ... б.э.д 503 жылдардағы ата- бабамыздың атамекенді қалай сүйгенін, қалай ... ... ... ... биік ... жетелейтін көркем туынды. Томирис туралы Геродот жазбаларынан жеткен мәлімет ... ... ... бет ... Кир ... қан ... ... қанға бөктіріп, деп, дүниені сақ қызының әлемді дүр сілкіндірген қайратты ерлігі арқылы қайталанбайтын ... ... ... ... ... ... қазақ қызының әрқайсысының бойынан табылатыны сөзсіз.
Қазақ үшін қыз - ұлттық намыстың бір белгісі. Қыздың пәктігі, ... мен ... - ... ... ... ... сенімді тірегі. Осындай тәрбиелік маңызы зор шығармалар уақыт ағымымен жазылу үстінде.
Қазіргі қазақ драматургиясы әлемдік классикалық дәстүрді шығармашылықпен қабылдай отырып, ұлттық ... осы ... ... ... үлес ... келеді. Қазақстан Республикасы тәуелсіздігі салтанат құрған жылдары жазылып, бірқатары театр сахналарында қойылып келе жатқан әртүрлі такырыптардағы ... ... ... ... ... пен кеңістіктегі еміршең, ұлағатын айғақтайды.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Драмадағы тарихи тұлғалар бейнесі. Эссе12 бет
Ауызекі және көркем шығарма мәтініндегі диалог: лексикалық, синтаксистік, стилистикалық сипаттама153 бет
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі жайлы14 бет
Көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.Әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. Әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы6 бет
Cана3 бет
«Аққу» концептінің лингвомәдени ерекшелігі59 бет
Ақын және домбыра. Поэзиядағы домбыра бейнесі7 бет
Аңшылық пен саятшылыққа (АС) қатысты атаулардың семантикасы151 бет
Аңызға айналған мекен - Маңғыстау !2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь