Тыңайтқыштар

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1 Тыңайтқыштарды жіктеу
2.2 Тыңайтқыштардың қасиеттері
III. Қолданылған әдебиеттер
Мәдени және жабайы өсімдіктерден жыл сайын шаруашылыққа пайдаланылатын өнімнің құрамында біраз мөлшерде макро- және микроэлементтер де болады. Сондықтан өнімдерді минералдық элеметтермен қамтамасыз ету және топырақ құнарлығын қалпында сақтау мақсатында жасанды минералдық және органикалық тыңайтқыштар кеңінен қолданылады.Тыңайтқыштарды ұтымды және тиімді пайдалану үшін, ең алдымен өсімдіктің биологиялық ерекшеліктерін,соның ішінде қоректік элементтерді пайдалану деңгейін, екіншіден өсімдіктен алынатын өнім мөлшерін, оның ішіндегі элементтердің мөлшерін алдын-ала болжау қажет. Осыған байланысты әртүрлі топырақ құрамындағы элементтер мөлшері олардың қосындылар құрамындағы күйлерін, яғни сіңгіштік деңгейін анықтау керек.Тыңайтқыштарды қолданбайынша тұрақты әрі мол өнім алу мүмкін емес. Әсіресе, өсімдіктердің өсе,өркендей бастаған кезінде фосфор өте қажет. Сондай-ақ вегетацияның екінші жартысында да топырақта фосфордың жетерліктей болуы өсімдіктің ауруларға қарсы төзімділігін арттырады. Генеративтік (жатын,гүл, жеміс) мүшелердің шынығуына және өсуіне әсер етеді, жемістердің пісуін тездетеді және қыста сақталған кезде олардың сақталғыштығын күшейтеді.Өсімдіктердің элементтік құрамын анықтау минералдық қоректену теориясының негізін неміс химигі Ю. Либих 1840 жылы «Егіншілік пен физиологияда химияның қолданылуы» деген кітабында жариялады. Фотосинтез процесі ашылған соң өсімдіктердің негізгі органогендерді ауа мен судан сіңіретіні белгілі болса, минералдық қоректену теориясы өсімдіктердің құрамына енетін барлық басқа элементтер топырақтан қабылданатынын көрсетті. Бұл элементтер топырақта негізінен минералдық тұздар және ішінара органикалық заттар түрінде кездеседі. Органикалық заттардың көп бөлігі минералдық заттарға дейін ыдырайды да, осыдан кейін ғана өсімдіктер оны қабылдай алатын болады. Өсімдіктер топырақтағы органикалық қосылыстардың кейбір түрлерін ғана қабылдай алады.
• Ізтаев.Ә.І, Ермекбаев С.Б «Өсімдік шаруашылығы негізінде астықтану», Алматы, 2014.
• Ізтаев.Ә.І, Отыншиев Б «Астықтану және диқаншылық негіздері», Алматы «Қайнар» 1994.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті
БӨЖ
Тақырыбы: Тыңайтқыштар
Орындаған: Ахыметбек С
Тексерген:МұхаметжановаОТ
Топ: АГ-313С
Семей ... ... ... Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1 Тыңайтқыштарды жіктеу
2.2 Тыңайтқыштардың қасиеттері
III. ... ... және ... ... жыл сайын шаруашылыққа пайдаланылатын өнімнің құрамында біраз мөлшерде макро- және ... де ... ... ... ... элеметтермен қамтамасыз ету және топырақ құнарлығын қалпында сақтау мақсатында жасанды минералдық және органикалық тыңайтқыштар кеңінен қолданылады.Тыңайтқыштарды ұтымды және тиімді пайдалану ... ең ... ... биологиялық ерекшеліктерін,соның ішінде қоректік элементтерді пайдалану деңгейін, екіншіден өсімдіктен алынатын өнім ... оның ... ... мөлшерін алдын-ала болжау қажет. Осыған байланысты әртүрлі топырақ құрамындағы элементтер мөлшері олардың қосындылар құрамындағы күйлерін, яғни ... ... ... ... қолданбайынша тұрақты әрі мол өнім алу мүмкін емес. Әсіресе, өсімдіктердің өсе,өркендей бастаған кезінде фосфор өте қажет. Сондай-ақ вегетацияның екінші ... да ... ... ... ... өсімдіктің ауруларға қарсы төзімділігін арттырады. Генеративтік (жатын,гүл, жеміс) мүшелердің ... және ... әсер ... жемістердің пісуін тездетеді және қыста сақталған кезде олардың сақталғыштығын күшейтеді.Өсімдіктердің элементтік құрамын анықтау минералдық қоректену теориясының ... ... ... Ю. ... 1840 жылы ... ... жариялады. Фотосинтез процесі ашылған соң өсімдіктердің негізгі органогендерді ауа мен судан сіңіретіні белгілі болса, минералдық қоректену теориясы өсімдіктердің ... ... ... басқа элементтер топырақтан қабылданатынын көрсетті. Бұл элементтер топырақта негізінен минералдық тұздар және ішінара органикалық заттар түрінде кездеседі. Органикалық ... көп ... ... ... дейін ыдырайды да, осыдан кейін ғана өсімдіктер оны қабылдай алатын болады. Өсімдіктер топырақтағы органикалық қосылыстардың кейбір түрлерін ғана ... ... ... тегіне қарай органикалық және бейорганикалық тыңайтқыштар деп, ал агрегаттық күйіне қарай тыңайтқыштар қатты (селитра, фосфор тұздары) және сұйық ... суы) ... ... -- өсімдіктердің топырақтан қоректенуін жақсарту үшін қолданылатын органикалық және минералдық заттар. Тыңайтқыштарды дұрыс пайдаланғанда ауыл ... ... ... артады, өнім сапасы жақсарады.Елімізде өсірілетін алуан түрлі ауыл ... ... мол, ... әрі ... өнім ... ... да агротехникалық шаралармен қатар, тыңайтуды дұрыс ұйымдастырудың маңызы орасан зор.Ауыл шаруашылығы практикасында егіншілікті ... оны ... ... ... факторы екенін сенімді дәлелдеп берді. Мысалы, азотты тыңайтқыш астық дәніндегі белок мөлшерін ... ... ... ... ... ... жақсартады, зығыр, күнбағыс тағы басқа дақылдар тұқымындағы май мөлшерін көбейтеді. Калий тыңайтқышы кант қызылшасы тамырының қант, ... ... ... ... ... қоректік элементтердің көпшілігі өсімдік сіңіре алмайтын қосылыс түрінде, мәселен, 1 гектар күлгін және қара ... 3...100 ... азот қоры бар, ... 1 проценттейі ғана өсімдікке сіңімді түрде болады. Еліміздің әр түрлі топырақтары өзінің физикалық, химиялық қасиеттері, құнарлығы және жалпы энергиясы жағынан үш ... ... ... ... ... қара топырақтар, үшінші класқа сұр топырақтар жатады.Түрлі аймақтардағы климаттың, топырақ түзілген аналық тау жынысының, өсімдіктердің ерекшеліктеріне байланысты әрбір топырақтарда ... ... де ... ... Бір ... қара топырақтың 0 -- 20 см қабатында қарашірік қоры 90...140 тонна, 0 -- 100-см қабатында 250...550 ... ... сұр ... ... аталған қабаттарында қарашірік қоры 30...80 тоннадай болады.Сұр топырақ құрамындағы қарашіріктің қоры жағынан қара топырақтарға қарағанда кедей болуына қарамастан, құрамындағы ... саны ... қара ... ... ... ... болады. Мәселен, 1 грамм сұр топырақтарда -- 218,5 млн ... ... қара ... тек қана 57,4 млн ... бар. ... өзі сұр ... әртүрлі биологиялық, физикалық және химиялық жұмыстарының белсенділігінің артуына және дақылдардың өнімін молайтуға жағдай жасайды. Жүргізілген зерттеулердін нәтижесінде топырақтағы ... ... ... ... -- азот, фосфор, калий т. б. тыңайтқыштардың өсімдікке әсер етуі ... ... бір ... бар ... ... Егер топырақта өсімдікке сіңімді фосфор көп болса, фосфор тыңайтқыштарын енгізуден егіннің түсімі онша артпайды. ... ... қара ... мен күздік бидай көктемде қыстан әлсіреп шығады. Осы кезде өсімдікке қоректік ... өте ... ... ... ... ... азот жетіспейді, өйткені күзде жаңбыр суы нитраттарды топырақтың терең қабатына жуып әкетеді, ал нитрлеуші ... ... ерте ... ... ... ... ... дәнді дақылдарды себу кезінде және олардың өсуінің алғашқы кезеңінде де топырақта өсімдікке сіңімді азот мөлшері жеткіліксіз болады, сондықтан осы ... ... ... азот ... ... (күздік дақылдарды көктемде үстеп қоректендіру, жаздық дақылдар тұқымын тыңайтқыш қосып себу) өсімдік тез және жақсы ... Егер ... ... ... ... ... ... екінші элементті тиімді пайдалануға мүмкіндік болмайды, соның салдарынан өсімдік нашар жетіледі және егін ... ... ... ... ... ... екі топқа бөлінеді. Олар: 1) минералдық тыңайтқыштарды аз мөлшерде кажет ететін масақты дәнді дақылдар -- жаздық және күздік ... ... сұлы т. б. 2) ... ... көп ... ... техникалық дакылдар -- мақта, қант қызылшасы, картоп, көкөніс және жоғары ... ... ... -- ... ... ... қарай тыңайтқыштар органикалық, минералдық, органикалық-минералдық және бактериялық тыңайтқыштар болып жіктеледі.
Азот тыңайтқышы құрамында өсімдікке қорек болатын азоты бар органикалық (көң, ... тағы ... және ... заттар. Азоттың табиғи қосылысы -- натрий селитрасы (NaNO3) тек ... ғана ... ... ... көп ... ... ... селитрасы, аммоний сульфаты, мочевина (карбамид), азотты сұйық тыңайтқыштар. Аммоний сульфаты -- ... ... ... ең көп ... шығарылатын тыңайтқыш. Аммоний нитратының [(NH4)NO3] құрамында өсімдікке сіңімді азоттың мөлшері ... ... ... қарағанда көбірек келеді. Сұйық аммиак және онымен қанықтырылған аммоний тұздарының ерітінділері де құрамында азоты көп ... ... ... Ал ... концентрлі азотты тыңайтқыштарға карбамид (мочевина) жатады. Карбамидті жануарлар жеміне де қосып пайдаланады. Ол көмір қышқыл газы мен ... ... ... ... ... ... ... CO(NH2)2 + H2O. Азот топыраққа күрделі минералдық тыңайтқыштар түрінде де ... ... ... ... ... ... арқылы аммофос алынады. Оның қышқылын бейтараптандыру дәрежесіне байланысты моноаммонийфосфат (NH4H2PO4) немесе ... ... ... -- құрамында қоректік азот, фосфор және калий бар ... ... Оны ... ... гидрофосфатының [(NH4)2HPO4] аммоний нитратының (NH4NO3) және калий хлоридінің (немесе сульфатының) ... ... ... алады. Қазақстанда азотты тыңайтқыштар Ақтаудағы "Каскор" Акционерлік Қоғамында (аммиак селитрасы, натрофоска), Степногорск кен-химия ... ... ... ... тыңайтқыштар зауытында (аммофос) өндіріледі.Фосфор тыңайтқыштары. -- өнеркәсіптік әдіспен алынатын, құрамында ... үшін ... ... ... болатынминерал заттектер. Фосфор тыңайтқыштары ерігіштігіне және өсімдіктер үшін қолайлылығына байланысты үш ... ... 1) ... суға ... және ... оңай ... ... нысанда болатын тыңайтқыштар -- қарапайым және қосарлысуперфосфат; 2) ... суда ... ... ... ... ... ... қышқылында) немесе аммоний цитратысілтілік ерітіндісінде еритін тыңайтқыштар -- преципитат, томасқож, термофосфаттар, фторсыздандырылған фосфат. Фосфор тыңайтқыштары -- ... үшін ... ... нысан; 3) суда ерімейтін және әлсіз қышқылдарда нашар еритін, теккүшті қышқылдарда толық ... ... -- ... ұны, ... ұны, ... үшін ... қиын ... көздері. Суда еритін тыңайтқыштар ұнтақ және түйіршік түрінде, лимондық және цитраттық ерімелі тыңайтқыштар ұнтақ ... еруі қиын ... өте ... ... ... ... ... сүйектері және металлургия өнеркәсібінің фосфоры көп қалдықтары. Қандай шикізаттан алынғанына және ... ... ... ... элементінің (Р205) құрамы жөнінен фосфор тыңайтқыштары біршама әр түрлі болады. ... ... ... фосфор тыңайтқыштарының жартысына жуығы суперфосфаттың үлесіне келеді. Бұл әмбебап фосфор тыңайткышын топырақтың барлық түрлеріңде және кез келген дақылға әр ... ... ... ... ... ... ... түрден едәуір артықшылықтары бар:физикалық қасиеттері жақсы, қатараралық сіңіру кезінде нәтижелілігі мол. Жаздық бидай егістігінде 20 кг ... ... әр ... түсімін 3 -- 3,5 ц ... ... ... ... ... ... басы ... фосфорлануы секілді зардабы болуы мүмкін. Фосфор уытты элемент болмаса да, фосфорлану кезінде ... ... көп ... ... өсуі мен ... ... басталған кезеңде, теріс әсер етеді. Мұның үстіне топырактың фосфорлануынан басқа элементтердің біршама тапшылығы күшейіп, өсімдіктердің қоректенуі бұзылуының экологиялық тұрғыдан қауіпті ... ... ... мүмкін. Мұндайда өсімдіктер басқа элементтерді, соның ішінде ауыр металдарды ... ... ... Калий тыңайтқыштары.өсімдік қорегі ретінде қолданылатын құрамында калийі бар минералды заттар. Калий тыңайтқыштары табиғи калий тұздарынан алынады. ... ... ... ірі кен орны 19 ... ... Штасфуртта (Германия) табылды. Кейінірек Франция, Канада, АҚШ-та калий тұздары ашылды, хлорлы калий,калий селитрасы, калий сульфаты және т.б. өндіріле бастады. Калий ... суда ... ... өсімдіктер тез сіңіреді, түрлі ауруға төзімділігін күшейтеді және ... ... ... ... қант ... көкөніс, темекі дақылдарына Калий тыңайтқыштары көбірек қажет. Калий картоп құрамында крахмалдың,тамыр-түйнекті дақылдарда қанттың, жемшөпте протеин мөлшерін арттырады. Калий ... ... ... тыңайтылатын дақылдардың биологиялықерекшеліктеріне, тыңайтқыштардың химиялық қасиеттеріне байланысты әр түрлі мөлшерде шашады. Негізгі тыңайтқыш ретінде күзде не көктемде жер жырту не ... ... Қант ... ... жүгері және кейбір көкөніс дақылдарын Калий тыңайтқыштарымен үстеп қоректендіреді. Бұл кезде Калий тыңайтқыштарын азотжәне фосфор тыңайтқыштарымен бірге қатар ... 10 - 12 см ... (20 - 30 ... К2О) ... ... Батыс Қазақстан облысы/Батыс Қазақстан облысында, Қаратауда, т.б. жерлерде Калий тыңайтқыштарының мол табиғи қорлары бар
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1.1 ... ... ... ... Е ... ... ... Елашов.Р Сапаров.А Балғабаев.Ә Туктугулов Е ``Минералдық тыңайтқыштарды қолдану техналогиясы``
Пайдаланылған әдебиеттер:
Ізтаев.Ә.І, Ермекбаев С.Б , ... ... ... Б , ... 1994.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыспалы егісте өсірілген мақта қозасының өнімділігіне тыңайтқыштар қолдану жүйесінің әсері48 бет
Егіншілікке азаю тыңайтқыштарын қолдану жолдары12 бет
Егіс айналымында минералды тыңайтқыштарды пайдалану жобасын құру9 бет
Жасыл тыңайтқыштар4 бет
Калий тыңайтқыштары1 бет
Картоп өнімділігін және өнім сапасын арттыру бағытында қажетті тыңайтқыштарды қолдану тиімділігі7 бет
Кремнийлі тыңайтқыштардың күріш дақылының өнімділігіне әсері49 бет
Минералды тыңайтқыштарды пайдалану мөлшері11 бет
Минералдық және органикалық минералдық тыңайтқыштар өндірісі32 бет
Минералдық тыңайтқыштар, олардың топырақ құнарлылығын арттырудағы ролі11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь