Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы

Кіріспе
Негізгі бөлім
1.Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі
2. Клиникалық терминологияда жиі қолданылатын жұрнақтар
3. Клиникалық терминологияның құрылымы.
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Клиникалық терминология (грекше Klinike – дәрігерлік құру өнері, науқас адамды күту). Оған әртүрлі клиникалық мамандықтарының, патологиялық анатомия және патологиялық физиология сияқты ауруды зерттейтін пәндердің терминдері жатады. Ол ең алдымен терапиялық терминдер (грекше therapia – күту, емдеу) және хирургиялық терминдер (chеir – қол + ergіа – жұмыс, әрекет), ауру атаулары, патологиялық процестер мен жағдайлар, ауру белгілері, операция атаулары, зерттеу әдісі мен емдеу жолдары, медициналық құрал-жабдықтар т.б. Клиникалық терминология – ол ауруларды зерттеу және ауру тарихын жазу барысында оқулықтар мен анықтамаларда кездесетін мыңдаған атаулар. Осы медициналық терминология жүйесінде латын тілін қолдану шарт емес. Клиникалық терминдерді қолдану барысында аурудың қазақ тіліндегі атауларымен қатар олардың латынша баламалары да қолданылады: Жарық (hеrnia), сынық (fractura), қатерлі ісік (carcinoma) т.б. Сонымен қатар клиникалық терминологияда арнайы латын терминдері баламасыз қолданылады: Мыс.: status praesens т.б. Көне грек тілінің сөзжасамымен клиникалық терминология курсын оқу барысында танысасыздар. Медициналық терминологияның барлық жүйелерінде күрделі сөздердің – сөз жасаушы конструкциялардың орны үлкен. Олар түбір және сөз жасаушы элементтері бар латын-грек терминоэлементтерінен туындаған және клиникалық терминологияда көп кездеседі. Ғылыми және кәсіби жұмыстарға, аурудың алдын алуға (профилактикаға), ауруларды анықтауға (диагностикаға), науқастарды емдеуге байланысты терминдер клиникалық терминологияның үлкен бөлігін құрайды.. Бұл бөлімде сӛздің құрамы және сөзжасамға байланысты сұрақтар қарастырылады. Зерттеу барысында әрбір сөздің жеке мағынасы емес – олардың жалпы мағынасы маңызды. Осыған дейін сіздер әр сөзді анатомиялық лексикада дыбысталуы мен мағынасы жағынан бір бүтін жеке-жеке шартты белгі ретінде оқыдыңыз. Өз ана тіліңізде де сөзбен білдіретін зат немесе ұғым арасындағы байланыс мүмкіндігі осы болып табылады. Бұның дәлелі – қазақ тілінде: тіс, көз, көкірек, төмпешік т.б. немесе латын тіліндегі: caput, dens, pectus, tuber,crista, os т.б. Дамыған медициналық терминологияда сөздердің мағынасы құрылымына байланысты емес. Олардың дыбыстық құрылымына қарай мағынасын біле алмаймыз. Ал бір түбірлі, яғни құрамында бір 4 түбірі бар немесе көптүбірлі, белгілі бір түбірінің қайталануынан пайда болған күрделі сөздер жоғарыда айтылғандарға қарағанда мүлдем басқаша түсінік беріп, есте сақталады. Мысалы: тістік, кішкене тіс, төмпекті, төмпешік, төмпешікті,төмпешік асты; denticulus, dentatus, dentinum; tuberculum, tuberalis, tuberosus, tubercularis. Осы сөздердің түбірін және оларға қосылатын сөз жасаушы элементтерді (жұрнақ, приставка) біле отырып, бұл сөздің мағынасын еш қиындықсыз түсінуге болады.
1. Жантасова С.У. Латын тілі жаттығулар жинағы – Алматы, 2002
2. Керимбеков Е.Б. Физиология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сӛздігі. – Алма-Ата: Казахстан, 1991
3. Сауранбаев Н.Т., Мусабаева Г.Г, Ш.Ш.Сарыбаеваның жалпы редакциясымен Орысша-қазақша сӛздік, Алматы Дайк-пресс, 2005.
4. М.Н. Чернявский Латинский язык и основы медицинской терминологии., Москва «Шико», 2008
5. Энциклопедический словарь медицинских терминов,
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
Шәкәрім атындағы Семей Мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі
Орындаған: Смбек ... ... ... ... ... 2015 ... ... Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі
2. Клиникалық терминологияда жиі қолданылатын жұрнақтар
3. Клиникалық ... ... ... ... ... ... ... терминология (грекше Klinike - дәрігерлік құру өнері, науқас адамды күту). Оған әртүрлі клиникалық мамандықтарының, патологиялық анатомия және ... ... ... ... зерттейтін пәндердің терминдері жатады. Ол ең алдымен терапиялық ... ... therapia - ... ... және ... ... (chеir - қол + ergіа - ... әрекет), ауру атаулары, патологиялық процестер мен жағдайлар, ауру белгілері, операция ... ... ... мен емдеу жолдары, медициналық құрал-жабдықтар т.б. Клиникалық терминология - ол ауруларды зерттеу және ауру ... жазу ... ... мен ... ... мыңдаған атаулар. Осы медициналық терминология жүйесінде латын тілін қолдану шарт емес. Клиникалық терминдерді ... ... ... ... ... ... қатар олардың латынша баламалары да қолданылады: Жарық (hеrnia), сынық (fractura), қатерлі ісік (carcinoma) т.б. Сонымен қатар клиникалық терминологияда арнайы латын ... ... ... Мыс.: status praesens т.б. Көне грек ... сөзжасамымен клиникалық терминология курсын оқу барысында танысасыздар. Медициналық терминологияның барлық жүйелерінде күрделі сөздердің - сөз ... ... орны ... Олар ... және сөз ... ... бар ... терминоэлементтерінен туындаған және клиникалық терминологияда көп кездеседі. Ғылыми және кәсіби жұмыстарға, аурудың алдын алуға (профилактикаға), ауруларды анықтауға ... ... ... ... ... ... терминологияның үлкен бөлігін құрайды.. Бұл бөлімде сӛздің құрамы және сөзжасамға байланысты сұрақтар қарастырылады. ... ... ... ... жеке ... емес - ... ... мағынасы маңызды. Осыған дейін сіздер әр сөзді анатомиялық лексикада дыбысталуы мен мағынасы жағынан бір бүтін жеке-жеке шартты белгі ретінде ... Өз ана ... де ... ... зат ... ұғым ... байланыс мүмкіндігі осы болып табылады. Бұның дәлелі - қазақ тілінде: тіс, көз, ... ... т.б. ... латын тіліндегі: caput, dens, pectus, tuber,crista, os т.б. Дамыған медициналық терминологияда сөздердің мағынасы ... ... ... ... дыбыстық құрылымына қарай мағынасын біле алмаймыз. Ал бір түбірлі, яғни құрамында бір 4 түбірі бар немесе көптүбірлі, ... бір ... ... ... ... күрделі сөздер жоғарыда айтылғандарға қарағанда мүлдем басқаша түсінік беріп, есте сақталады. Мысалы: тістік, кішкене тіс, ... ... ... асты; denticulus, dentatus, dentinum; tuberculum, tuberalis, tuberosus, tubercularis. Осы сөздердің түбірін және ... ... сөз ... ... ... ... біле ... бұл сөздің мағынасын еш қиындықсыз түсінуге болады. Дәл осы жолмен 1 бөлімнің материалдарын оқи отырып, сіз кейбір сөздердің мағынасын ... ... ІІ топ сын ... ... ... бір ... ... жасалған , vertebr+al(is), stern+al(is), tempor+al(is). Осы модель бойынша жасалған сын есімдердің жалпы сөз құрамындағы ... бір. Ол : ... ... ... ... ... ... т.б. деген мағынаны білдіреді. Ал моделі, мысалы: subscapularis -жауырын ... ... - ... ... сөз ... ... бұл жағдайда , сөздеріне байланысты.
Сөздердің мүшеленуі. Мағыналары ұқсас сөздерде ... бір ... ... да ... ... мұндай сөздер мүшеленетін деп аталады. Әртүрлі сөздердің мүшеленуі толық немесе жартылай бола ... Егер ... ... ... басқа да туынды сөздерде қайталанатын болса, олар толық мүшеленетін деп ... Егер ... ... ... қайталанбаса, жартылай мүшеленетін деп айтуға болады. Келесі сөздерді ... 1) ... ... ... ... ... kephal-ometria. Бұл сөздерде барлық бөліктері басқа да туынды сөздерде кездеседі. 2) Жартылай мүшеленетін: pod-agra. Бұл ... ... ... - pod, басқа да сөздерде қайтаналанады, ал екінші бӛлігі - agra, ӛте ... ... ғана ... ... терминдер толық мүшеленетін болып саналады. Өзінің мағынасын сақтап тұрған жиі қолданылатын бөлшектер, морфемалар, терминоэлемент деп ... (ТЭ) ... ... ... ... ... болуы мүмкін: 5 - бастапқы ТЭ - cardiodystrophia; - аралық ТЭ - cardiodystrophia - соңғы ТЭ - ... ... ... осы ... ... ... соны анықтайды. - бос ТЭ - сөз ... және ТЭ ... ... Мыс.: spasmus cordis - ... - ... ТЭ - тек қана ... сөздің құрамында қолданылады.Мыс.: dermatologia, cardiographia.
Клиникалық терминологияның құрылымы. Клиникалық терминдер өзінің құрылысына қарай төмендегідей ... ... А) жай КТ - бір ... мен ... ... мыс.: ... n; ulcus,eris n. Б) туынды КТ - жұрнақ арқылы зат есімнен сын есімге айналған, мыс.: ... ... В) ... КТ - екі ... одан да көп түбірден құралған мыс.: dermatologia, cardiodystrophia. Г) КТ-сөз тіркестері үш ... ... ... ... анықтауышы бар термин -pneumonia chronica
2.қиыспаған анықтауышы бар термин - cancer pulmonis
3. ... ... - fractura ... ... терминологияда жиі қолданылатын жұрнақтар: . -osis жұрнағының екі ... бар: 1. Егер ... тін, дене мүше ... ТЭ ... ... жалпы мағынасы Мысалы: нефроз - бүйректің созылмалы зақымдануы, психоз - психиканың бұзылуы, токсикоз- улануы, артроз - ... ... 2. Егер ... ... ... ісік білдіретін ТЭ болса, - osis жұрнағының мағынасы көбею болады. Мысалы: лейкоцитоз - лейкоциттің көбеюі, ... - ... ... ... - osis ... ... құралған зат есімдер ІІІ септеу femininum род ... ... Мыс.: ... f., ... f -itis ... қабынуды білдіру үшін қолданылады. Мысалы: гастрит-gastritis- асқазанның қабынуы, нефрит - nephritis бүйректің қабынуы. -itis жұрнағы арқылы құралған зат ... ІІІ ... ... род ... жатады. Мыс.: nephritis,itidis f. -oma жұрнағы органдар мен тіндердің ісігін білдіреді. Мыс.: ... - osteoma - ... ... ... ... ІІІ ... neutrum род ... зат есімдері. Ережеден тыс қабынулардың атаулары: Pneumonia, ae f - өкпе ... Angina, ae f - ... ... қабынуы Panaricium, i n - саусақ тырнағының қабынуы, күбіртке Phlegmone, es f - ... ... ... Empyema, atis n - мүше ... ... жиналуы Furunculus, i m - түкті қаппен тер ... ... ... ... ... терминдер өзінің құрылысына қарай төмендегідей болуы мүмкін:
1) жай КТ - бір түбір мен жалғаудан тұрады: мыс.: ... n; ... n.
2) ... КТ - ... ... зат ... сын ... айналған, мыс.: comatosus,a,um; ulcerosus,a,um
3) күрделі КТ - екі немесе одан да кӛп ... ... мыс.: ... ...
4) ... ... үш түрлі болуы мүмкін:
1. қиысқан анықтауышы бар термин -pneumonia chronica, 2.қиыспаған анықтауышы бар термин - cancer pulmonis,
3. ... ... - fractura ... ...
Клиникалық терминологияда жиі қолданылатын жұрнақтар: .
1. Егер түбірінде тін, дене мүше білдіретін ТЭ берілген болса жалпы мағынасы ... ... - ... созылмалы зақымдануы, психоз - психиканың бұзылуы, токсикоз- улануы, ... - ... ... Егер ... жасуша немесе ісік білдіретін ТЭ болса, - osis жұрнағының ... ... ... Мысалы: лейкоцитоз - лейкоциттің көбеюі, фиброматоз - талшықты ісіктерінің көбеюі. - osis жұрнағы арқылы ... зат ... ІІІ ... femininum род түріне жатады. Мыс.: arthrosis,is f., leucocytosis,is f -itis жұрнағы қабынуды білдіру үшін қолданылады. ... ... ... қабынуы, нефрит - nephritis бүйректің қабынуы. -itis жұрнағы арқылы құралған зат есімдер ІІІ септеу femininum род түріне ... Мыс.: ... f. -oma ... ... мен ... ісігін білдіреді. Мыс.: остеома - osteoma - ... ... ... атаулары ІІІ септеу neutrum род түрінің зат есімдері.
Қорытынды.
Клиникалық терминология (грекше Klinike - ... құру ... ... адамды күту). Оған әртүрлі клиникалық мамандықтарының, патологиялық анатомия және патологиялық физиология сияқты ауруды зерттейтін пәндердің терминдері ... Ол ең ... ... ... ... therapia - ... емдеу) және хирургиялық терминдер (chеir - қол + ergіа - ... ... ауру ... патологиялық процестер мен жағдайлар, ауру белгілері, операция атаулары, зерттеу әдісі мен емдеу ... ... ... т.б. ... ... - ол ауруларды зерттеу және ауру ... жазу ... ... мен ... ... ... ... Осы медициналық терминология жүйесінде латын тілін қолдану шарт емес. ... ... ... ... аурудың қазақ тіліндегі атауларымен қатар олардың латынша баламалары да қолданылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Жантасова С.У. Латын тілі жаттығулар жинағы - ... 2002
2. ... Е.Б. ... ... орысша-қазақша түсіндірме сӛздігі. - Алма-Ата: Казахстан, 1991
3. Сауранбаев Н.Т., Мусабаева Г.Г, ... ... ... Орысша-қазақша сӛздік, Алматы Дайк-пресс, 2005.
4. М.Н. Чернявский Латинский язык и ... ... ... Москва , 2008
5. Энциклопедический словарь медицинских терминов,

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі3 бет
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы мәлімет6 бет
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы4 бет
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы ақпарат6 бет
Клиникалық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі туралы мәлімет5 бет
Клиника терминдерінің латын тіліндегі дәріптелуі3 бет
Клиникалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы6 бет
Клиникалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы мәлімет7 бет
Клиникалық терминдердің латын тілінде дәріптелуі4 бет
Қазақ тіліндегі ішкі терминжасам тәсілдері34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь