Қоршаған ортаның экологиялық факторлары

а) Абиотикалық факторлар;
ә) Биотикалық факторлар;
б) Антропогенді факторлар.
Орта - организмнің өсіп-көбеюіне, тіршілігіне, дамуы мен таралуына тікелей немесе жанама әсер ететін қоршаған орта компоненттерінің жиынтығы, яғни особьты (популяцияны, қауымдастықты) қоршап, оған әсер ететін факторлардың жиынтығы. Тірі организмдер - ашық жүйелер, сондықтан қоршаған ортамен зат және энергия арқылы алмасып отырады. Организмдер үнемі өзгеріп түратын қоршаған ортаның әсерін сезініп, бейімделе отырып, өздері де осы жағдайларды өзгертіп түрады.
Организмге әсер ететін кез-келген орта жағдайларын немесе орта компоненттерінэкологиялық факторлар деп атайды. Экологиялық факторлар тірі организмдердің тіршілігіне, санына (молдығына), географиялық таралуына тікелей немесе жанама әсер етеді.
Экологиялық факторлар табиғаты бойынша және тірі организмдерге әсер етуі бойынша әр түрлі. Барлық факторларды шартты түрде үлкен 3 топқа бөледі - абиотикалық, биотикалық және антропогендік (немесе антропикалық).
Абиотикалық факторлар - тірі организмдерге тікелей немесе жанама әсер ететін өлі табиғат факторлары. Оларға климаттық (температура, ауа қысымы, жел, ылғалдылық, жарық т.б.), атмосфералық (атмосфераның химиялық құрамы), топырақ (эдафикалық), геоморфологиялық, гидрологиялық және басқа факторлар жатады.
Биотикалық факторлар - тірі организмдердің бір-бірінің тіршілігіне және тіршілік ететін ортасына әсері. Олар түр іші және түр аралық болып бөлінеді. Түр іші факторларына - демографиялық, этологиялық (мінез-құлық), бәсекелестік және т.б. жатады. Ал түр аралық факторларға популяциялық деңгейдегі әртүрлі теріс әсерлер (бәсекелестік, аменсализм) және оң әсерлер (комменсализм, мутуализм, симбиоз) жатады. Сондай-ақ түрлер арасындағы қарым-қатынастарда екі топқа да жататын әсерлер (жыртқыштық, паразитизм) болуы мүмкін. Бүл әсерлер өсімдіктер (фитогенді), жануарлар (зоогенді), саңырауқұлақтар және микроорганизмдер тарапынан болуы мүмкін. Тірі организмдер қорек (өсімдіктер - фитофаг-жануарлар үшін, жануарлар - жыртқыштар үшін), тіршілік ету ортасы (паразиттер үшін - иесі, үлкен өсімдіктер эпифиттер үшін) рөлін атқара отырып, көбеюге (өсімдіктер тозаңдатқыштары) немесе бір-біріне химиялық, физикалық және басқадай да әсері болуы мүмкін.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:
1. Антропогендік факторларға қандай факторлар жатады? Табиғи ... ... ... тиімді және зиянды әсерлеріне мысал келтіріңдер.
2. Салыстырмалы түрде тұрақты және үнемі өзгеріп отыратын экологиялық факторларға ... ...
3. ... факторлардың адам шаруашылығына қандай әсері бар?
Орындаған:Тұрсынтай.Б.Д
Топ: ЭЛ-417
Тексерген: Нуржуманова Ж.М
Семей 2015ж
Жоспары:
1. Қоршаған ... ... ... ... ... Биотикалық факторлар;
б) Антропогенді факторлар.
Орта - организмнің өсіп-көбеюіне, тіршілігіне, дамуы мен таралуына тікелей немесе ... әсер ... ... орта ... ... яғни особьты (популяцияны, қауымдастықты) қоршап, оған әсер ететін факторлардың жиынтығы. Тірі организмдер - ашық жүйелер, ... ... ... зат және энергия арқылы алмасып отырады. Организмдер үнемі өзгеріп түратын қоршаған ортаның ... ... ... ... ... де осы ... өзгертіп түрады.
Организмге әсер ететін кез-келген орта жағдайларын немесе орта компоненттерінэкологиялық факторлар деп атайды. Экологиялық факторлар тірі организмдердің тіршілігіне, санына ... ... ... ... немесе жанама әсер етеді.
Экологиялық факторлар табиғаты бойынша және тірі ... әсер етуі ... әр ... ... факторларды шартты түрде үлкен 3 топқа бөледі - абиотикалық, биотикалық және антропогендік (немесе ... ... - тірі ... ... ... ... әсер ... өлі табиғат факторлары. Оларға климаттық (температура, ауа қысымы, жел, ылғалдылық, ... т.б.), ... ... ... ... топырақ (эдафикалық), геоморфологиялық, гидрологиялық және басқа факторлар жатады.
Биотикалық факторлар - тірі организмдердің бір-бірінің тіршілігіне және тіршілік ететін ... ... Олар түр іші және түр ... болып бөлінеді. Түр іші факторларына - демографиялық, этологиялық (мінез-құлық), бәсекелестік және т.б. жатады. Ал түр ... ... ... ... ... ... әсерлер (бәсекелестік, аменсализм) және оң әсерлер (комменсализм, мутуализм, симбиоз) жатады. Сондай-ақ түрлер арасындағы ... екі ... да ... ... (жыртқыштық, паразитизм) болуы мүмкін. Бүл әсерлер өсімдіктер (фитогенді), жануарлар (зоогенді), саңырауқұлақтар және ... ... ... мүмкін. Тірі организмдер қорек (өсімдіктер - фитофаг-жануарлар үшін, жануарлар - жыртқыштар ... ... ету ... ... үшін - ... үлкен өсімдіктер эпифиттер үшін) рөлін атқара отырып, көбеюге (өсімдіктер тозаңдатқыштары) ... ... ... физикалық және басқадай да әсері болуы мүмкін. Биотикалық факторлартікелей - бір организмдердің екінші бір ... ... ... ... ... паразитті шырмауықтар) жәнежанама (қоршаған өлі табиғаттың өзгеруі арқылы) болып бөлінеді. Мысалы, шыршаның қалың бұтақтары топыраққа көлеңке түсіріп, төмендегі есімдіктерге ... аз ... ... ... ... ... әсер етеді. Кейбір өсімдіктердің зат алмасуы нәтижесінде ... ... ... ... ... эфир ... ... арқылы әсер етуі. Мүны аллелопатия деп атайды (бидайық тамырсабағы арқылы топыраққа токсиндер бөліп, мәдени өсімдіктердің тұқымының өнуін нашарлатады немесе арам ... ... ... ... ... ... (антропикалық) факторлар - адамның қатысуымен қоршаған ортаға, организмдердің тіршілігіне немесе өсімдіктер мен ... ... әсер ету. ... ... жыл ... ... ... келеді. Соңғы кездері антропогендік факторлардың әсерінен биосферада күрделі экологиялық проблемалар пайда болды (биоәртүрліліктің азаюы, парникті эффект, ... ... ... ... көптеп қырқылуы, шөлейттену, ортаның улы заттармен ластануы т.б.).
Адам қоғамының қоршаған ортаға тигізетін әсері мол: қоршаған ортаның (атмосфераның) құрамы мен қасиетін, ... ... мен ... ... ... ... жай ғана емес ... заттармен ластау экожүйелердің құрамы мен құрылымына, көптеген ... мен ... ... ... ... ... мен ... кетуіне әкелуде.
Кейбір мәліметтер бойынша, жыл сайын 15 мың баррель мұнай өнімдері теңіздер мен мұхиттарға ... ... ... ... ... кетудің қаупі төніп түр. Ылғалды тропикалық ормандардың көлемі жылына 17 млн гектарға азайып, жерді дұрыс пайдаланбау әсерінен жылына 6 млн ... жер ... Жыл ... 26 млрд ... ... ... беті өзгеріске ұшырап, қышқыл жаңбырлар әсерінен 31 млн гектар ... ... зиян ... жүздеген миллион тонна әртүрлі химиялық заттар өндірілуде, 25-30 мың өсімдіктер түрі ... ... ... және бұл процестер планетамыздағы адам санының күрт өсуімен бірге қатар жүріп келеді.
Адамзат тарихында аң аулау, ауыл шаруашылығы, транспорт пен өнеркәсіпті ... ... ... ... ... ұшыратуда. Жер бетіндегі бүкіл тіршілік иелеріне антропогендік әсер күннен-күнге күшеюде. Қазіргі таңда Жер бетіндегі бүкіл тіршілік - адамзат қоғамының қолында, ... ... ... ... ... организмге ағаштарды кесу, аң аулау және жанама әсер ету (ортаның ластануы, ... су ... ... ... бөлінеді. Антропогендік факторларға техногендікфакторлар (радиация, ластану, құрғату жұмыстары, электромагнитизм және т.б.) да жатады. Жалпыға белгілі ... ... ... ... ... ... ... факторлардың басқа да классификациялары кездеседі.
Экологиялық факторлардың әр түрлі классификациялары
Экологиялық факторлар
Абиотикалық
Биотикалық
Жарық, температура, ... жел, ... ... ... ... механикалық құрамы, ылғал сыйымдылығы, өткізгіштігі
Судағы немесе топырақтағы ... ... ... ... ... ... ... басқа мүшелеріне әсері
Жануарлардың биоценоздың басқа мүшелеріне әсері
Адам әрекеті нәтижесінде пайда болатын ... ... ету ... ... бойынша
Кезегі бойынша
Эволюциялық
Тарихи
Ретті
Ретсіз
Алғашқы
Соңғы
Шығу тегі бойынша
Пайда болу ортасы бойынша
Космостық
Абиотикалық
Биогенді
Биотикалық
Табиғи-антропогендік
Антропогендік (техногендік)
Атмосфералық
Ылғалдық
Эдафикалық
Физиологиялық
Генетикалық
Популяциялық
Биоценоздық
Экожүйелік
Биосфералық
Экологиялық факторлардың әсер етуінің кейбір заңдылықтары
Организмге қатысты факторлардың әсерінен бірнеше жалпы ... ... ... ... ... заңдылықтарға оптимум ережесі, шектеулі факторлар ережесі, факторлардың өзара әсері ережесі және т.б. жатады.
Оптимум ережесі. Кез-келген фактордың организмге оң әсер ... ... ... ... ... ... ... дәрежедегі әсері организмге теріс әсер етеді. Мысалы, ылғалдың тапшылығы немесе шектен тыс көп мөлшері ... ... ... кері әсер ... ... ... үшін аса қолайлы экологиялық фактордың белсенділігі оптимум немесе экологиялық фактордың оптимум ... деп ... ... ... тыс, ... тіршілігіне қауіпті немесе өлуіне алып келетін пессимум аймағы ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экология және табиғи ресурстардың қоғамда пайдалануы22 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Экологиялық мониторинг5 бет
Экологиялық мониторинге түсінік және оның міндеттері7 бет
Экологиялық қылмыстардың алдын алу шаралары5 бет
Қазіргі заманауи жағдайдағы жастардың экологиялық мәдениет деңгейін зерттеу53 бет
Қазақстан Республикасындағы ормандар. Орман экономикалық ресурсы5 бет
Қазақстанның экологиялық проблемалары жайлы9 бет
Қазақстанның экологиялық проблемалары. Экологиялық мәселелерді шешу жолдары41 бет
Қоршаған ортаға экологиялық бақылау жүргізу8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь