Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы

I.Кіріспе
II.Негізгі бөлім
1.Анатомиялық терминдер латын тілінде дәріптелуі
III.Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
КазҰМУ- тінде дайындалған «Орысша- қазақш амедициналық сөздіктің»(Алматы, 1999,242 бет), «Орысша-қазақша, қазақша-орысша медициналық сөдіктің» (Алматы, 2003, 352 бет), «Ағылшынша-қазақша медициналық сөздіктің» (Алматы, 2003, 600 бет),белдібір авторы. Медицина ғылымының негізгі бірсаласы - адаманатомиясы –медицинаның іргесін қалайтыны белгілі. Болашақ дәрігеpлердің адам денесінің құрылымы туралы білім алуы «медицина әліппесін» анатомиялық терминдерді игеруден басталады. Жоғарғы оқу орындарына түскен студенттерге ең алғашқы күндерден бастап-ақ анатомиялық латын терминологиясының сөздігі қажет болады. Г. Себепов (Известия ФАН, 1944) түйе шаруашылығына байланысты қазақ тіліндегі 112 терминді есепке алғанда, оның 40-ы тек қана түйе және оның төлдері атауларына арналғанынайтады. Бүгінгі таңда белгілі анатомиялық атаулар құрайды. Қазіргі Халықаралық анатомиялық атаулар (Nomina anatomica) 1955 жылы анатомдардың Халықаралық конгресінде қабылданды. Бүгінгі күнге дейін ол бір неше рет толықтырылып,әзгерістер еңгізілді. Алғашқы Советтік басылымның кіріспе сөзінде бұлхалықаралық деңгейде қабылданған ғылым тарихындағы латын тілінде бірінші анатомиялық терминдер екені атап көрсетілген. Бұл – латын тілі ғылымның әр түрлі саласының тілі екенінің айғағы С. Толыбеков "Қазақтың көшпелі қоғамы" (1971) атты кітабында жылқы малының 38-ден астам түрлерін атап көрсетеді. Терминдердің байлығын академик В.В.Радлов қазақтардың өмірсүрусалт-тұрмысымен байланыстырады. Алайда нерв, қантамыр - лары жүйелерімен сезім мүшелері құрылымдарына қатысты кейбір баламаларда орыс анатомиялық терминологиясын құру кезінде қолданғанындай, терминдерді латынша да транскрипциялауды және транслитерациялауды пайдаланған. Мәселен: орыс анатомиялық термині «Гипофиз» (латыншаhypophysis) — қазақтер минологиясы бойынша — гипофиз; жәнет.б. Көптеген ғылым салаларында және оның ішіндегі анатомия пәніндегі ғылыми ойдың біртіндеп дамуына орай, анатомиялық терминология да біртіндеп, баяу және кейде ретсіз түрде дамып, құрастырылды, сол себепті де олжан-жақты бола алмады. Біз жамбас қуысындағы вегетативті нерв жүйесін (симпатикалық, парасимпатикалық бөлім өрімдерін) арнаулы мақсатпен тексергенде(А.Рақышев, кандидаттық диссертация, Қарағанды, 1960), ондағы атау-терминдердің әртүрлі аталып бір жүйеге келмегендігін көрсеткенедік. Мәселен, латын тіліндегі "п.epigens:п.pelvicis.n.splanchnicussaralis "деген терминдер бір ғана мәні бар нерв талшықтарын әр түрлі атайды.
Заманбеков Н. А., Молдағұлов М.А.
«Латын терминологиясы» пəнінен əдістемелік нұсқаулық. -Алматы, 2008.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі
Орындаған: Тұрсын.Ж.М. ... ... ... ... ... ... дәріптелуі
III.Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Анатомиялық терминдер латын тілінде дәріптелуі..
КазҰМУ- тінде дайындалған (Алматы, 1999,242 бет), (Алматы, 2003, 352 бет), (Алматы, 2003, 600 ... ... ... ғылымының негізгі бірсаласы - адаманатомиясы - медицинаның іргесін қалайтыны белгілі. Болашақ дәрігеpлердің адам денесінің құрылымы туралы ... алуы ... ... игеруден басталады. Жоғарғы оқу орындарына түскен студенттерге ең алғашқы күндерден бастап-ақ анатомиялық латын терминологиясының сөздігі қажет ... Г. ... ... ФАН, 1944) түйе ... ... ... тіліндегі 112 терминді есепке алғанда, оның 40-ы тек қана түйе және оның төлдері атауларына арналғанынайтады. ... ... ... ... атаулар құрайды. Қазіргі Халықаралық анатомиялық атаулар (Nomina anatomica) 1955 жылы анатомдардың Халықаралық конгресінде қабылданды. Бүгінгі ... ... ол бір неше рет ... еңгізілді. Алғашқы Советтік басылымның кіріспе сөзінде бұлхалықаралық деңгейде қабылданған ғылым тарихындағы латын тілінде бірінші анатомиялық терминдер ... атап ... Бұл - ... тілі ... әр ... саласының тілі екенінің айғағы С. Толыбеков "Қазақтың көшпелі қоғамы" (1971) атты кітабында жылқы ... ... ... ... атап ... Терминдердің байлығын академик В.В.Радлов қазақтардың өмірсүрусалт-тұрмысымен байланыстырады. Алайда нерв, қантамыр - лары ... ... ... ... ... ... ... орыс анатомиялық терминологиясын құру кезінде қолданғанындай, терминдерді латынша да транскрипциялауды және ... ... ... орыс ... ... ... -- қазақтер минологиясы бойынша -- гипофиз; жәнет.б. Көптеген ғылым салаларында және оның ... ... ... ... ойдың біртіндеп дамуына орай, анатомиялық терминология да біртіндеп, баяу және кейде ретсіз ... ... ... сол себепті де олжан-жақты бола алмады. Біз жамбас қуысындағы вегетативті нерв жүйесін (симпатикалық, парасимпатикалық бөлім өрімдерін) ... ... ... ... диссертация, Қарағанды, 1960), ондағы атау-терминдердің әртүрлі аталып бір ... ... ... ... ... тіліндегі "п.epigens:п.pelvicis.n.splanchnicussaralis "деген терминдер бір ғана мәні бар нерв талшықтарын әр түрлі ... Біз ең ... ... "n.n.splanchnicipelvini" деп атауды ұсынған еді. Бұл ұсыныс тек 1980 жылы ғана іске асты. Оны С.С.Михайловтың "Международная анатомическая номенклатура" кітабынан көруге ... ... ... ... әр ... өз дәстүрлері пайдаланылды, сондықтан да, кейбір мүшелер әр жерде әртүрлі аталып жүрді. Көптеген ... ... сол арды ... реет ... ғалымдардың есімдерімен аталды. халықаралық анатомиялық номенклатураны құрудың жауапты редакторы, белгілі кеңес анатомы С.С.Михайлов (1987): "қазір орыс ... ... ... ... транскрипция және транслитерация әдісін пайдаланбау мүмкін емес. Тіл ... ... ... бірі осы ... -- деп ... Ал В.Даль өзінің атақты сөздігін деп кездейсоқ ... ... де: "Тіл ... да дами ... шындығында да тірі" -- деп есептейді. Орыс анатомиялық номенклатурасында латын терминдерінің орысша баламалары бола тұра, ... ... жиі беру ... Diafragma -- грудобрюшная переграда -- диафрагма; Тгасһеа -- ... ... -- ... Осыған сәйкес қазақтерминдері келеді, мысалы: ... -- ... ... ... -- ... ... ... хирург және анатом Г. Бидлооның 1685 жылы латын тілінде шыққан атты кітабын белгісіз бір оқымысты орыс ... ... Бұл ... деген мақалада Н.А.Оборин мен А.Н.Оборин, орыс ... ... - ның ... ... деп атап ... Көптеген авторлар, әсіресе клиницистер орынсыз, жүйесіз жаңа сөздер жасауға жол берді. Сондықтан, КСРО ... ... ... ... ... Кеңесі 31/1, 1959 жылғы қаулысында Р.Ы.А. терминдеріне сәйкес тек орыс ... ... ... деп ... ... ... терминдеріне сәйкес келетін орыс анатомиялық терминдерінің ресмитізімін ДЛ.Жданов пен профессор Ю.Н. Копаевжасады (Халықаралық анатомиялық номенклатура, М., , елгілі бір ... ... мен ... ... ... атаулар сөздігін терминологиялыщ сөздік деп атайды. Бұлар бәрі топталып бір ... ... де, әр ... саласының терминдері бойынша жеке-жеке кітап болып та шыға береді.
Мәселен, "Атаулар сөздігі" деген атпен 1931 жылы, "Қазақ тілшің тер-миндсрі" 1936 ... ... ... ... ... 1948 жоне 1950 ... екі кітап болып басылып шықты. Мұнда революциядан бергі кезеңде тілімізге енген ... ... ... жинақтап, жұртшылыққа ұсыну мақсаты көзделді.
Елуінші жылдардан бергі кезеңде ... мен ... ... мен ... шарықтап, кең қанат жайып дамуымен байланысты, орыс және интернациональдық терминдердің ссебінен, сонымен қатар өз ана ... жаңа сөз ... ... ... да, ... тілінің сөздік құрамы барынша байыды. Ендігі жерде ... ... ... терминдерін әрқайсысын өз алдына жеке кітап етіп басып шығару ... күн ... ... ... ... ұлы ... ... ретінде 1952 жылы (1955 жылы екінші рет) С. Арзымбе-товтың "Орысша-қазақша ауыл шаріуашылық терминдерінін, сөздігі" жарық көрді. Содан ... ... ... өзге ... терминдері де кезекпе-кезек басылып шыға бастады. Қазір елуден астам осындай ... ... ... ... ... отыр. Бұған мынадай ғылыми терминдер ендірілген: лингвистикалық терминдер, әдебиет тану терминдері, музыкалық сөздік, металлургия өнеркәсібі, тау-кен ісі, физикалық, география, ... ... ... ... ... ... ... медицина, іс жүргізу, экономика, философия, спорт, физкультура, құрылыс және құрылыс материалдары, ... және ... ... ... биология, географиялық атаулар, химия, археология, механизм мен машиналардың терминдері, мал ... ... ... ... ... термин-дері, анатомиялық терминдер, өсімдіктер фразеологиясы мен био-химиясы ... ... ... т. ... ... терминологиялық сөздіктерін жасауға республикамыздағы ең таңдаулы, өз ісіне жетік ... ... ... ... Алайда жарық көрген ірілі-ұсақты терминологиялық сөздіктерде ана тілінің өзіне тән сөз ... ... ... ... ... келе жатыр деп үзілді-кесілді айтуға болмайды. Аудармашылар кей жағдайларда буквализмге бой ұрып журсе, енді бір реттерде трафаретке түсіп ... жиі ... ... екі ... ... тән заңдылықтар мен ерекшеліктерді мұқият тексеріп, осыған дейінгі орын алып келген олқылықтар мен ала-құлалықтардан арылу жолын іздестіруде. Бұл салада ... қол ... ... да аз ... Анатомиялық терминдердің структурасы.Структура бойынша терминдер әртүрлі болу мүмкін: бір сөзді термин - бір сөзден тұрады мыс.: thorax, sternum т.б. ; ... - сөз ... мыс.: vertebra ... collum costae т.б. Екі сөзді терминдер қиысқан және қиыспаған анықтауыш бар терминдер болу ... ... ... ... ... сын ... белгіленген. Сол анықтауышбастауышпен бір род түрде, сан түрде, септікте ... ... ... Қиыспаған анықтауыш терминдерде ілік септікте тұрған зат есімменбелгіленген, мыс.: caput costae. ... ... ... қиысқан және қиыспаған анықтауыштар болу мүмкін, мыс.: sulcus arteriae ... ... ... ... ... ... ... тіліндегі анатомиялық атауларды дұрыс және сауатты қолдану үшін, латын тілі пәнін ... ... ... дұрыс айта білуге үйрену, олардың грамматикалық формасы мен мағынасын жете түсініп, сөздіктің көмегімен және өз бетіментерминдерді латын ... ... ... ... ...
Заманбеков Н. А., Молдағұлов М.А.
пəнінен əдістемелік нұсқаулық. -Алматы, 2008.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жайлы мәлімет5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі жөнінде5 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы ақпарат7 бет
Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі туралы мәлімет9 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы6 бет
Анатомиялық терминдердің латын тіліндегі дәріптелуі жайлы ақпарат4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь