Мұхамеджан Сералиннің шығармашылығы

І Кіріспе
1.1 М.Сералиннің шығармашылығы
ІІ Негізгі бөлім
2.1. М.Сералин . журналист
2.2. М. Сералиннің поэмалары
2.3. М.Сералиннің шығармашылығының зерттелуі
2.4. М. Сералин шығармаларының жариялануы
ІІІ Қорытынды
Қазақ әдебиетінде көрнекті қазақ ақыны, журналист, қоғамдық қайраткер Мұхаметжан Сералин елеулі із қалдырды. Ол атақты ақынның отбасында дүниеге келіп, медреседе, екі сыныптық орыс-қазақ училищесінде окыды. 1900-1903 жылдары «Топжарған», «Гүлкашима» поэмаларын жазды. 1914 жылы М. Сералин Фирдаусидің «Шахнамасынан» «Рұстем-Зұхраб» поэмасын қазақ тіліне аударды. Оның кызметіндегі негізгі сала - журналистік кызмет еді. Ол «Айқап» журналының бас редакторы болды. Журналдың шыға бастауы сол кездегі Қазақстанның мәдени өміріндегі елеулі құбылыс саналады.
Сералиннің журналистік қызметі екі кезеңге бөлінеді: 1-кезеңіне “Айқап” журналында төңкеріске дейін басылған 40-қа жуық мақалалары жатады. 2-кезең 1918 – 1928жылдары аралығын қамтиды, бұл кезеңде “Ұшқын”, “Еңбекші қазақ”, “Ауыл” газеттерінде саясат, шаруашылық, мәдениет мәселелері жайында мақалалары жарияланды. Алғашқы “Топжарған” (1900) поэмасы қазақ әдебиетіндегі тарихи шығармалар қатарына жатады. Поэмада 19 ғасырдың 30 — 40-жылдарындағы қазақ өмірі, Кенесары, Наурызбай бастаған қозғалыс бейнеленген. “Гүлқашима” (1909) поэмасы әйел теңсіздігі мәселесіне арналған. Сералин өз шығармаларында Ы.Алтынсариннің ағартушылық-демократия идеяларын қолдады. Ол Фердоуси “Шаһнамасының” “Рүстем — Зораб” бөлімін В.А. Жуковский (1846 – 1847) нұсқасынан, сондай-ақ А.Сорокиннің “Жусан” повесін қазақ тіліне аударған (1915).
Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезеңде қоғамдық ғылымдар маркстік-лениндік методология мен партиялық принциптердің үстемдігінен арылып, өркениеттілік ұстанымдарға негізделген методологияның арнасына түсті. Соған орай ХХ ғасыр басындағы ұлттық саяси элита өкілдерінің өмір жолы мен қызметіне қатысты объективті пікірлер айтылып, тұжырымдар жасала бастады. М.Сералиннің мұрасы мен қоғамдық-саяси қызметіне байланысты зерттеулер жүргізудің қарқыны арта түсті. Белгілі әдебиетші-ғалымдар Ү.Субханбердина мен С.Дәуітовтың құрастыруымен «Айқап» журналына еңген мақалалардың жинағы жарық көрді. Осы жинақта «Айқап» журналының редакторы М.Сералинге қатысты объективті пікірлер білдірілді. Заңгер-ғалым Қ.Ыдырысовта М.Сералиннің шығармалар жинағын құрастыру бағытында жұмыстар жүргізіп, 2002 жылы М.Сералиннің мақалалары мен публицистикалық шығармалары, поэмалары мен аудармалары енген кітапты жарыққа шығарды.
1. Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы:«Аруна»,2010.
2. Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. 7 том .
3. Қ.Аллаберген ,Ж.Нұсқабайұлы Алты алаштың ардақтылары. Алматы «Рауан» 1994ж
4. Б.Кенжебаев ХХ ғасыр басындағы әдебиет Алматы «Білім» 1993 ж
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы: Мұхамеджан Сералиннің шығармашылығы
ОРЫНДАҒАН:Меделбекқызы Қ.
ТЕКСЕРГЕН:Жүндібаева А.Қ.
СЕМЕЙ 2015
І Кіріспе
1.1 М.Сералиннің ... ... ... М.Сералин - журналист
2.2. М. Сералиннің поэмалары
2.3. М.Сералиннің шығармашылығының зерттелуі
2.4. М. Сералин шығармаларының жариялануы
ІІІ Қорытынды
Қазақ әдебиетінде көрнекті ... ... ... ... қайраткер Мұхаметжан Сералин елеулі із қалдырды. Ол атақты ақынның отбасында дүниеге ... ... екі ... ... ... ... ... жылдары , поэмаларын жазды. 1914 жылы М. ... ... ... қазақ тіліне аударды. Оның кызметіндегі негізгі сала - журналистік кызмет еді. Ол журналының бас редакторы болды. Журналдың шыға ... сол ... ... ... ... елеулі құбылыс саналады.
Сералиннің журналистік қызметі екі кезеңге бөлінеді: 1-кезеңіне "Айқап" журналында төңкеріске дейін басылған 40-қа жуық мақалалары жатады. 2-кезең 1918 - ... ... ... бұл ... ... ... ... "Ауыл" газеттерінде саясат, шаруашылық, мәдениет мәселелері жайында мақалалары жарияланды. Алғашқы ... (1900) ... ... ... ... ... қатарына жатады. Поэмада 19 ғасырдың 30 -- 40-жылдарындағы қазақ өмірі, Кенесары, Наурызбай бастаған қозғалыс бейнеленген. "Гүлқашима" (1909) поэмасы әйел ... ... ... Сералин өз шығармаларында Ы.Алтынсариннің ағартушылық-демократия идеяларын қолдады. Ол Фердоуси "Шаһнамасының" "Рүстем -- ... ... В.А. ... (1846 - 1847) ... ... ... ... повесін қазақ тіліне аударған (1915).
Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейінгі ... ... ... ... методология мен партиялық принциптердің үстемдігінен арылып, өркениеттілік ұстанымдарға негізделген методологияның арнасына түсті. Соған орай ХХ ғасыр ... ... ... ... ... өмір жолы мен ... қатысты объективті пікірлер айтылып, тұжырымдар жасала бастады. М.Сералиннің мұрасы мен қоғамдық-саяси қызметіне ... ... ... ... арта ... ... ... Ү.Субханбердина мен С.Дәуітовтың құрастыруымен журналына еңген мақалалардың жинағы жарық көрді. Осы жинақта журналының редакторы М.Сералинге қатысты ... ... ... ... ... ... ... жинағын құрастыру бағытында жұмыстар жүргізіп, 2002 жылы ... ... мен ... ... ... мен аудармалары енген кітапты жарыққа шығарды. Осы жинаққа деген тақырыпта алғы сөз жазған Қ.З.Ыдырысов ... ... ... ... .
Белгілі әдебиетші-ғалым С.Ергөбек М.Сералиннің шығармашылығына байланысты атты еңбегін 2004 жылы жарыққа шығарды. Бұл еңбекте М.Сералиннің мұрасы үш топқа ... ... ... ... - қайраткердің әдеби мұрасы, екінші бөлімде - публицистикалық мұрасы, үшінші бөлімде - аудармалары. Автор М.Сералиннің шығармалары мен аудармаларын ... ... ... ... құнды ой-пікір білдіреді: .
М.Сералиннің қаламгерлігі тәуелсіздік жылдары қазақ әдебиетшілеріне ғана емес, өзбек әдебиетшілерінің де назарына ілінді. ... ... ... ... ақыны, әрі жазушысы Шолпанның шығармалар жинағына деген тақырыпта алғы сөз жазып, онда М.Сералиннің шығармашылығына да ... ... Оның ... ... ... ұстанымы өзбек қаламгеріне, соның ішінде Шолпанға да елеулі ықпалын тигізген.
Қазақ тарихшыларының 1991 жылдан бергі еңбектерінде де ... ... тың ... ... ... ... ... пен М.Қойгелдиевтің алаш қозғалысына байланысты жазылған еңбектерінде М.Сералинге және оның ... ... ... ... тың тұжырымдар бар. К.Нұрпейісов: , - дей ... бұл ... ... ... ... ... ... еңбегінде М.Сералиннің қазақ баспасөзін шығару ісіндегі қызметіне назар аударылған. Автор М.Сералиннің 1906 жылдан ... ... ... ... ... әрекеттенгенін, бірақ қайраткердің ондай әрекеттері сәтсіз аяқталып отырғанын негіздеумен қатар, қайраткердің журналын шығару жолында сіңірген еңбегін нақтылы деректермен дәйектейді. ... ... ... ХХ ... ... Қазақстан тарихының дерек көзі ретінде қарастырып, М.Сералиннің бұл басылымдағы мақалаларын деректанулық тұрғыда талдауға алады.
М.Сералиннің қоғамдық-саяси қызметінің ... қыры ... мен ... ... ... де ... ... Башқортстандық ғалым Л.С.Тузбекованың еңбегінде М.Сералиннің Уфадағы медресесінің ұстаздарымен және шәкірттерімен ... ... ... Автордың көрсетуінше М.Сералин медресесінде оқыған шәкірттер арасына журналын насихаттап, ... ... осы ... ... ретінде тартқан. Л.С.Тузбекованың бұл мәліметін қырғыз ғалымдары Э.Манаев пен А.Османкулов та нақтылай түседі. Бұл авторлардың кітабында ХХ ғасыр ... ... ... И.Арабаевтың М.Сералинмен тығыз байланыс орнатып, журналында қырғыздардың сол тұстағы өміріне, тыныс-тіршілігіне қатысты мақалалар жариялағаны айтылады.
Батыс зерттеушілері А.Беннингсен мен ... ... ... ... ... ... журналисі ретінде беріледі. Сондай-ақ М.Сералин журналы қазақтар арасындағы ұлттық қозғалысқа дем берді деп ... ... ... ... ... де көрініс тапқан.
Мұхаметжанның әкесі Сералы, атасы Тұрсынбай. Сералы әке-шешесінен жастай ... ... ... күні ... ... өлең ... жан ... жылы қожа еліне атақты Орынбай ақын келеді. Сералы сонымен айтысады. Осыдан былай оның елге ақын атағы жайылады. Ол енді, кейде, ауыл ... ... ... өлең айтып, түрлі ақындармен айтысып жүреді.
Сералының өлеңдері ауыздан-ауызға, елден-елге тарайды. Оның осындай ел аузында сақталған екі ... 1915 жылы ... ... Ол ... ... ... жастай жетім қалғанын, кедей болғанын, сауықтық өлең шығарғанын баяндайды:
Құдайым сәби кезден жетім қылдың,
Жетімдік, жарлықпенен қатты ... ... ... ... жан ... да ... етті.
Мен келдім сол құрметпен отыз жасқа,
атанбадым қарындасқа.
Алдағы келетұғын өміріме
Әртүрлі істер түсті біздің басқа...
Сералиннің екі ... ... ... ... ... кіші ... татар екен. Қазақ әйелінен екі ұл, бір қыз сүйсе, татар әйелінен - Мұхаметжан, Фазылжан, Хәкімжан есімді үш ұл ... ... ... болғанда Мұхаметжан үш-төрт жаста екен.
Мұхаметжанның шешесі, күйеуі өлген соң, жас үш баласымен Тройцкі ... ... ... сол ... ... ... ... Бір байдың жүн жуатын кәсіпорнына барып жұмыс істейді.
Мұхаметжан 8 ... ... ... ... ... оқып ... шыны сауыттарды жамап үйренеді. Сынған,жарылған кесе, табақ, шәйнек сияқты ыдыстарды жамап, ақша тауып күн көру ... ... ... ... ... жыл ... ... орта дәрежелі білім алады. Сонан кейін 1887 жылы, 16 жасында Бестөбе болысындағы Арыстан деген бай жездесінің қолына ... ... Ол үйде ... күні ... үй ... ... ... қысты күні соның балаларын басымшылық етіп бірге Қостанайға барып, орысша оқып үйренеді. Осылай ол 1891 жылы Қостанайдағы екі класты орыс-қазақ ... өте ... ... шығады.
Сол 1891 жылы Арыстан өзінің бір баласы мен Мұхаметжанды Орынборға алып барады. Екеуін сондағы ... ... ... түсірмек болады. Мұхаметжан емтиханды жақсы өткізіп, оқуға алынатын болады да, Арыстанның ... ... ... ... ... түсе алмайды. Баласы оқуға қабылданбаған соң Арыстан Мұхаметжанды оқуға қалдырмай, еліне алып қайтады.
1891-1900 жылдар арлығында Мұхаметжан біраз уақыт ауылда жүреді.; ... ... ... ... ... ... біраз уақыт Арал теңізі жағына барып мұғалім болады.
,-деп жазды ... ... жылы ... ... Тройцкі қаласына барады. Сондағы миллонер татар Яушевке қызметке ... ... ... жыл, оның ... ... ... дүкенінде жүн сорттаушы болып жұмыс атқарады. 1909-1910 жылдары Яушевтің сенімді өкілі - ... ... ... ел ... ... әркімге қарызға, несиеге берген тауарларының ақшасын жинайды.
Бұл соңғы жұмысы, әрі Мұхаметжанның өзіне өтк қатты ұнайды, әрі оның ... ... зор әсер ... ... ол, ... ... ... араласады, оның тұрмысымен танысады.
Осының нәтижесінде Мұхаметжан Сералин бірсыпыра мысал-өлеңдер жазды. 1990 жылы , 1903 жылы ... ... ... бастырып шығарды. Оның бұл поэмалары өз заманында ... зор ... ... ... бізге жеткен әдеби шығармалары сонша көп емес. Небары үш поэма: 1) , 2) , 3) (аударма); бес-алты өлең (, , , ), бір ... бір ... ... ... ... қарағанда, Мұхаметжан Сералиннің Қазан төңкерісінен бұрын жазған , деген ... ... ... ... тек ... ... ... ел арасына қолдан-қолға таратылған. Олар байлардың зұлымдығын әшкерелейтін мысал өлеңдер болған. Ал ақынның басқа әдеби шығармаларының бәрі де өз ... ... ... және ... болып басылған.
Мұхаметжан Сералиннің бірінші поэмасы - . Ол 1990 жылы ... жеке ... ... ... ... жылдары қайта басылды. 1936 жылдан бері орта мектептерге арналып ... ... ... ... ... ... ... поэманың тақырыбы қазақ халқының өмірінде 19 ғасырдың отызыншы, қырқыншыжылдарында ... ... ... ... ... ... ... қозғалысқа байланысты.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
* Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық ... - ... ... ... энциклопедиясы. 7 том .
* Қ.Аллаберген ,Ж.Нұсқабайұлы Алты ... ... ... ... ... ХХ ... басындағы әдебиет Алматы 1993 ж

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М. Сералиннің шығармашылығы9 бет
Сералин Мұхамеджан шығармашылығы13 бет
«М.Сералин шығармашылығы»4 бет
М.Сералин шығармашылығы туралы4 бет
Мұхаметжан Cералин (1871— і929)7 бет
М.Сералин шығармашылығы7 бет
Мұхамеджан Тынышбаев14 бет
Қалтай Мұхамеджановтың прозалық шығармаларды аудару шеберлігі48 бет
1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы7 бет
«Айқап» журналындағы оқу-тәрбие туралы ойларды зерделеу7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь