Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерінің қалыптасуы

5-6 жаста балалардың жеке басының қалыптасу барысында балалар мотивтерінің өзгерісі байқалады.
Жеке ерекшелік процесінде балаларда белгілі бір нәтиже пайда болады. Егер 5-6 жастағы балаларға қоғамдағы адамдардың сөздері әсер етсе,ол достарының алдында әрбір өзінің қылығына есеп береді. Көбінесе ондай балалар ойындарда командир, топ басшысы болып сайланады.
5-6 жаста баланың мінез-құлық мотивтері айтарлықтай өзгереді. Мектепке дейінгі кішкентай бала, ерте сәбилік шақтағы тәрізді тым әр түрлі себептерге байланысты сол сәттегі жағдайлық сезімдер мен тілектің ықпалынан пайда болатын іс-әрекет жасайды, сонымен бірге қандай да бір қылықты жасауға оны не мәжбүр еткендігі жөнінде өзіне-өзі айқын есеп бере алмайды.
5-6 жасарлардың қылықтары едәуір саналырақ бола бастайды. Көптеген жағдайларда ол қазіргі сәтте неліктен басқаша емес, осылайша істегенін бүтіндей ақылға қонарлық түрде түсіндіріп бере алады.
Әр түрлі жастағы балалар көрсеткен бірдей қылықтың түрткі себептері мүлде түрліше болуы мүмкін. Үш жасар бала тауықтарға қиқымды олардың жүгіріп келіп шоқығанын қарау ұшін шашса, алты жасар бала үй шаруашылығындағы анасына болысуы үшін істейді.
Сонымен бірге мектепке дейінгі шақтағыларға тұтасынан алғанда тән,олардың мінез-құлқына ең көп ықпал ететін мотивтердің кейбір түрлерін бөліп көрсетуге болады. Бұған алдымен балалардың ересектер дүниесіне қызығуымен, олардың ересектерше іс-әрекет жасауға тырысуымен байланысты пайда болатын мотивтер жатады.
Рөлді ойында ересектерге ұқсағысы келген тілек жетелейді.Мұндай тілек көбінесе күнделікті мінез-құлықта қандай да бір талапты балаға орындаттыратын тәсіл ретінде пайдалануы мүмкін (сен үлкенсің ғой, ал үлкендер өздері киінеді), дейді балаға оның дербестігіне түрткі сала отырып. Үлкендер жыламайды, деу баланың көз жасын тыйдыруға мәжбүр ететін күшті дәлел.
Балалардың мінез-құлқында үнемі байқалатын мотивтердің екінші маңызды тобы ойын үрдісінің өзіне деген ықыласпен байланысты ойын мотивтері. Бұл мотивтер ойын іс-әректін меңгеру барысында пайда болады және ересектерше көрінуге тырысумен ұштасып жатады. Ойын іс-әрекетінің шегінен шыққан соң олар баланың бүкіл мінез-құлқын әрлендіріп, мектепке дейінгі балалық шақтың өзіне тән қайталанбас ерекшеліктерін жасайды. Бала кез келген істі ойынға айналдыра алады. Кей уақытта және өте жиі ересектерге бала бір маңызды еңбекпен шұғылданған немесе бір нәрсені ден қойып үйреніп жатқан сияқты болып көрінеді, ал шындығында бір жағдайды елестетіп ойнап отырады. 5-6 жасар баланың мінез-құлқында ересектермен және өзге балалармен жақсы өзара қарым-қатынас орнату және сақтау мотивтерінің үлкен мәні бар. Балаға төңірегіндегілердің жақсы қарым-қатынасы қажет. Ересектердің еркелетуіне, құптауына, мақтануына лайық болу тілегі баланың мінез-құлқының негізгі тұтқаларының бірі болып саналады. Балалардың көптеген іс-әрекетін осы тілек арқылы түсіндіруге болады. Ересектермен жақсы қарым-қатынаста болуға тырысу баланы олардың пікірімен және бағасымен санасуға, олар орнатқан мінез-құлық ережелерін орындауға итермелейді.
1. Жұмабекова Ф. Мектепке дейінгі педагогика.А.-2008
2. Мұқанов М. Жас және педагогикалық психология. А., «Мектеп» 1981ж.
3. Ж.Қ.Дүйсенова, Қ.Н.Нығметова Балалар психологиясы , Алматы, 2012 ж.
        
        Мектеп жасына дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерінің қалыптасуы
5-6 жаста балалардың жеке басының қалыптасу барысында балалар мотивтерінің ... ... ... ... ... ... бір ... пайда болады. Егер 5-6 жастағы балаларға қоғамдағы ... ... әсер ... ... ... ... өзінің қылығына есеп береді. Көбінесе ондай балалар ойындарда командир, топ басшысы болып сайланады.
5-6 жаста баланың мінез-құлық мотивтері айтарлықтай ... ... ... ... ... ерте ... ... тәрізді тым әр түрлі себептерге байланысты сол ... ... ... мен ... ... ... болатын іс-әрекет жасайды, сонымен бірге қандай да бір қылықты жасауға оны не ... ... ... ... айқын есеп бере алмайды.
5-6 жасарлардың қылықтары едәуір саналырақ бола бастайды. Көптеген жағдайларда ол қазіргі сәтте неліктен ... ... ... істегенін бүтіндей ақылға қонарлық түрде түсіндіріп бере алады.
Әр ... ... ... ... ... қылықтың түрткі себептері мүлде түрліше болуы мүмкін. Үш жасар бала тауықтарға қиқымды олардың жүгіріп келіп шоқығанын қарау ұшін шашса, алты ... бала үй ... ... болысуы үшін істейді.
Сонымен бірге мектепке дейінгі шақтағыларға тұтасынан алғанда тән,олардың ... ең көп ... ... ... ... түрлерін бөліп көрсетуге болады. Бұған алдымен балалардың ересектер дүниесіне қызығуымен, олардың ... ... ... ... ... пайда болатын мотивтер жатады.
Рөлді ойында ересектерге ұқсағысы келген тілек жетелейді.Мұндай тілек көбінесе күнделікті мінез-құлықта қандай да бір талапты балаға орындаттыратын ... ... ... ... (сен ... ғой, ал үлкендер өздері киінеді), дейді балаға оның дербестігіне түрткі сала отырып. Үлкендер жыламайды, деу баланың көз жасын тыйдыруға мәжбүр ... ... ... ... ... ... ... екінші маңызды тобы ойын үрдісінің өзіне деген ықыласпен байланысты ойын мотивтері. Бұл мотивтер ойын іс-әректін меңгеру ... ... ... және ... ... тырысумен ұштасып жатады. Ойын іс-әрекетінің шегінен шыққан соң олар баланың бүкіл мінез-құлқын әрлендіріп, мектепке дейінгі балалық шақтың өзіне тән қайталанбас ... ... Бала кез ... істі ... айналдыра алады. Кей уақытта және өте жиі ересектерге бала бір маңызды еңбекпен шұғылданған немесе бір нәрсені ден қойып үйреніп ... ... ... ... ал ... бір ... елестетіп ойнап отырады. 5-6 жасар баланың мінез-құлқында ересектермен және өзге балалармен жақсы өзара қарым-қатынас ... және ... ... ... мәні бар. ... ... ... қарым-қатынасы қажет. Ересектердің еркелетуіне, құптауына, мақтануына лайық болу тілегі баланың мінез-құлқының негізгі тұтқаларының бірі болып саналады. Балалардың көптеген іс-әрекетін осы ... ... ... ... Ересектермен жақсы қарым-қатынаста болуға тырысу баланы олардың пікірімен және бағасымен санасуға, олар ... ... ... ... итермелейді.
Құрдастарымен араласуды дамыту дәрежесіне қарай олардың қарым-қатынасы барған сайын маңыздырақ бола түседі.Бірлескен ... ... және ... ... ... ... ... бағасы мен сүйіспеншілігіне қол жеткізуге мінез-құлықтың мотивтерінің бірі болуға ... ... ... ... ... топ ішінде танымалдылыққа ие болған құрдастарының сүйіспеншілігіне жетуге ... ... ... өзін ... ... ... ... шығар жолы- ерте сәбилік шақ пен мектепке дейінгі шақтың шегінде пайда болатын өзін өзге адамдардан бөлу, ересектерге мінез-құлық үлгісі ... ... ... ... ... қарағанда, жұмыстың құрметті түрімен ғана шұғылданып қоймай, өзара түрлі қарым-қатынастарға да түседі. Олар бұған қоса баланы ... оған ... ... және оны ... ... бала өзгелердің өзін сыйлауын және тыңдауын оған назар аударуды, оның тілектерін орындауды ... ете ... ... ... ... ... бірі - ойындарда басты рольдерді орындауға балалардың ... ... ... ... өздеріне балалардың ролін алуды ұнатпайтындығы,белгілі. Құрмет пен ... ие ... ... адамның рөлі әрдайым анағұрлым тартымдырақ.
Мектепке дейінгі кішкентайлар мен естиярлардың өзін ... ... ... белгілі барлық жақсы қасиеттерді өз бастарына таяп,олардың шындыққа тура келетіні-келмейтінінде ... ... ... ... ... т.б әсірелеп бағалайды. Күштісің бе деген сұраққа ол, әрине күштімін деп жауап қатады, оның күштілігі сонша бәрін, ... ... де ... ... тырысу белгілі жағдайларда қыңырлық пен қасарушылық түріндегі жағымсыз қылықтардың пайда болуына әкеп ... да ... ... ... ... үш жастағы дағдарыс кезеңінде көптеген балаларда байқалатын мойындамау белгілерін ықпал ... ... ... өзара қарым-қатынас формаларын баянды етудің салдары да болып табылады. Бірақ қыңырлықтың психологиялық табиғаты бала өзінің дербестігін нығайтқысы келетін мінез-құлықтың ... ... тән ... ... ... бүкіл жұрттың назарын аударудың ересектерден жолы. Өзін ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруға қолы жетпей қалжыраған,ынтасыз балалар әдетте қыңыр болып келеді.
5-6 жаста балалар іс-әрекеттің күрделенуіне байланысты мотивтердің жаңа ... ... Олар ... және ... мотивтері.
Бұл фактілерді көбінесе мектеп жасына дейінгі балаларға тән әуестіктің көрсеткіші деп санайды. Әйтсе де шынына ... ... ... ... ... дүние туралы белгілі бір мәліметтерді алуға ұмтылғандықты көрсете бермейді. Мектепке дейінгі кішкентайлар мен естиярлар қоятын сұраулардың басым көпшілігі ересектің ... ... оны ... ... пайда болған толғаныстарын онымен бөлісу мақсатын көздейді.Балалар көбіне сөз сұрақтарына қайтарылатын жауапты күтпейді,ересек адамның сөзін бөліп, жаңа сұрақтарға көше береді.
Тек ... ... ... және әр ... білімдер беретін (соның ішінде оның сұрақтарына түсінікті де негізделген жауаптар қайтарады,ересектердің ықпалы арқасында бала қоршаған дүниемен барған ... ... ... ... да бір жаңа ... ... ... жаста ғана білімге деген ынта бала іс-әрекетінің дербес мотиві болып табылады,оның мінез-құлқын бағыттай бастайды.
Үш-төрт жастағы жетістіктерін ... ... ... ... ... және ... ... ие болу тілегі оның бір нәрсені өзгелерден жақсырақ тындырғысы келгендігінен емес, жақсы қасиеттерді өз ... жай ғана таңа ... ... ... ... ... алатын іс-әрекеттерді орындағандығында болып табылады.
Құрдастарымен бірлескен іс-әрекеттің,әсіресе ережелі ойынның дамуы өзін танытуға ... ... ... ... ... тырысу секілді мотивтердің жаңа түрлерінің қалыптасуына себепші болады. 5-6 жастағылырға ұсынылатын үстел үстінде ойналатын ойындардың бәрі дерлік және спорт ойындарының ... ... ... байланысты. Ойынның кейбір түрлері осылай аталады да: , , т.б. 5-6 жастағылар жарыс мотивтерін ... ... ... түрлеріне де енгізеді. Балалар өз табыстарын үнемі салыстырады, мақтауды ұнатады, ағаттықтары мен сәтсіздіктеріне қатты қайғырады.
Мінез-құлық мотивтерінің дамуында балалардың өзге ... ... ... ... ... ... мәні бар. ... нормалары мен мінез-құлық ережелерін игеру мен түсіну өз ... ... ... үшін мәнін түсінуге байланысты мектепке дейінгі балалық шақта өзгеріп және дамып отырады.
Бастапқыда жалпы қабылдаған мінез-құлық ережелерін орындау бала үшін тек қана ... ... ... болудың жолы болып табылады. Бірақ жақсы мінез-құлқы болуы үшін баланың алатын мақұлдауы, еркелетуі, мақтауы оны ұнамды толғаныстарға бөлейді,біртіндеп осы ... ... өзі ... ... жәйт ... қабылдана бастайды. Мектепке дейінгі кішкентайлар тек өздері сүйкімді көретін ересектер мен балаларға ғана ... ... ... іс ... Мектепке дейінгі ересектердің адамгершілік мінез-құлқы саламен тікелей байланысы жоқ көпшілік жұртқа тарай бастайды. Бұл балалардың адамгершілік нормалары мен ... ... ... ... ... ... түсінісуімен байланысты.
5-6 жаста бала өзінің мінез-құлқындағы және өзі баға беретін әдеби кейіпкерлердің қылығындағы адамгершілік нормалардың ... ... ... ... адамгершілік мотивтерінен өзге адамдар үшін бірдеңе істеу, оларға пайда тигізу ниеті сияқты қоғамдық мотивтер барған ... ... орын ала ... ... үшін өз ... ... ... орындауды бес жаста басталады. Бұл кезеңде балалар өз қылықтары төңірегіндегілерге пайда келтіруі мүмкін екенін ... ... өзге ... ... ... ... ... нормаларын әбден саналы орындайтындарын бақылауға болады.
5-6 жаста ... ... ... ... тек мазмұнының ауысқандығына ғана емес, мотивтердің жаңа түрлерінің ... ... ... әр ... ... ... қатар бағынуы,сатылы бағынуы жасалады, бала үшін бұлардың біреуінің мәні өзгелерге қарағанда,басымырақ болады.
Мотивтерді қатар бағындыру бес жасар баланың жеке ... ... ең ... жаңа ... ... ... болып табылады. Мотивтердің пайда болып келе жатқан сатылы бағынуы бүкіл мінез-құлыққа белгілі бір ... ... Осы ... ... ... баланың тек жеке қылықтарын ғана емес, тұтасынан алғанда,оның мінез-құлқына жақсы не жаман, деп баға беруге болады. Егер мінез-құлық мотивтерінің бастысы ... ... ... адамгершілік нормаларды сақтау болса, онда бала көбінесе осылардың ықпалымен іс-әрекет жасайды, мысалы,біреуді ренжіту немесе айту сияқты қылықтарға өзін ... ... ... ... ... ... Мотивтердің қатар бағынуы пайда болған соң баланың барлық ... бір ... ... ... алу ... ... Мұндай ересек адамдарда болмайды. Кез келген адамның мінез-құлқынан көптеген сан алуан мотивтер табылады.Бірақ қатарынан ... сан ... ... тең ... ... ... жүйеге келтіреді. Бала ересектер мақұлдаған мүмкіндікті жалықтырарлықтай іске бола өзі үшін ... ... ... ... ойынынан бас тарта алады. Егер бала өзі ұшін маңызды бір істе сәтсіздікке ұшыраса,оның орынын басқа жолмен алған ғанибет арқылы ... ... ... ... ... ... балаға деген сөздер айтылды, басқа балалар сияқты ол да жақсы конфет алды. Әйтсе де ол ... ... ... ... және оны ... бір жола бас тартты, оның налуы тіпті де басылмады: сәтсіздіктен соң алған конфетін ол сезінді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
* ... Ф. ... ... педагогика.А.-2008
* Мұқанов М. Жас және педагогикалық психология. А., 1981ж.
* Ж.Қ.Дүйсенова, Қ.Н.Нығметова Балалар психологиясы , Алматы, 2012 ж.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп жасыны дейінгі баланың мінез-құлық мотивтерін дамыту және өзінің санасынын қалыптастыру9 бет
"тірек- қимыл жүйесі, жас ерекшелігі. баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар."20 бет
"тірек-қимыл жүйесі,жас ерекшелігі.баланың жеке басына қойылан гигиеналық талаптар"9 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Агрессивтік мінез-құлықтың теориялық мәселелері12 бет
Агрессия мәселесіндегі жеткіншектің мінез-құлық ауытқушылығы, яғни девианттық мінез-құлықтың пайда болуы.7 бет
Адамдар мен жануарлар арасындағы мінез-құлық айырмашылықтары мен ұқсастықтары25 бет
Ана мен баланың денсаулығы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь