Стенобионттық және эврибионттық организмдер. абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. организмдердің индикаторлық мәні

Белгілі бір факторға қатысты организмнің өмір сүре алатын төзімділік мәндерінің арасын организмдердің экологиялық валенттілігі (толеранттылығы) деп атайды.Экологиялық толеранттылыққа байланысты организмдер екі типке бөлінеді.Эврибионттар (грекше eurus–кең)- факторлардың кең диапазонында (әртүрлі айырмашылығы бар орталарда) тіршілік ете алатын организмдер. Мысалы, эвритермді түрлер- температураның үлкен ауытқуына төзімді организмдер. Эвригалинді түрлер-су тұздылығының үлкен ауытқуына төзімді организмдер, эврибатты түрлер- қысымның қатты ауытқуына төзімді организмдер ,эврифагтар-әртүрлі азықтармен қоректене беретін организмдер, эвритоптар- әртүрлі тіршілік орталарында кең таралған организмдер. Стенобионттар -(грекше stenos-тар)-тек белгілі бір орта жағдайларында ғана тіршілік ете алатын (ортаның шамалы ғана ауытқуларына төзе алатын) организмдер. Мысалы, стенотермді түрлер тек температураның аз ғана ауытқуына шыдамды организмдер (теңіз маржандары, патшабалық), стеногалинді түрлер- су тұздылығының өзгеруіне төзе алмайтын организмдер(ұлу) , стенобатты түрлер қысымның ауытқуына төзе алмайтын организмдер, стенофагтар- азықтың белгілі бір түрлерімен ғана қоректенеді (жұмыртқа жегіш жыландар),стенотоптар- тек белгілі бір тіршілік орталарында ғана өмір сүре алады ( мысалы, құмды шөлдегі ақ сексеуіл,құм жылан). Абиотикалық факторлар (гр. ‘a’ — теріс және bіotіkos — тірішілік, өмір) — бейорганикалық ортаның тірі организмдерге жасайтын тікелей немесе жанама әсерлерінің жиынтығы; сыртқы ортаның бейорганикалық, физикалық және химиялық жағдайлар физикалық абиотикалық фактор (темпиратура, жарық, жел, ылғалдылық, атмосфераның қысымы, ағыстар, радиациялық деңгей, радиоактивті сәуле шығару т.б.), химиялық Абиотикалық фактор (атмосфера, су, қалдықтар, топырақ, шөгінді құрамы және олардағы қоспалар т.б.), климаттық абиотикалық фактор (күн радиациясы, атмосфералық жауын-шашын, гидросфералық қысым т.б.) болып бөлінеді. Өсімдік пен жануарлардың ыстыққа, суыққа, ауа қысымына, су тереңдігіне, хим. құрамына қарай бейімделуі, кейбір жануарлардың қысқы, жазғы ұйқыға кетуі т.б. Абиотикалық факторға байланысты. Жер бетінің, ауаның, судың химиялық және физикалық құрамының өзгеруі тірі организмдерге де әсер етеді. Мысалы, 20 ғасырда Арал теңізінің тартылып, ауада тұз концентрациясының көбеюіне байланысты, миллиондаған тонна тұзды шаң тірі организмдерге үлкен әсерін тигізді.Абиоталық факторды химиялық (атмосфераның, теңіздің, тұщы судың құрамы және тағы да басқалары) және физикалық (климат, орография) деп екіге бөледі.
1. А.Қ.Қуатбаев Экология және қоршаған орта проблемалары Алматы 2011жыл.
2. А.К.Бродский Жалпы экологияның қысқаша тарихы Алматы 1997жыл
        
        Қазақстан Республикасы ның Білім және Ғылым министірлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Стенобионттық және эврибионттық организмдер. ... ... ... мәні. Организмдердің индикаторлық мәні.
Тобы: ХН-501
Орындаған: Дәулет Л.Д.
Тексерген: Жексенаева. А.Б.
Семей 2015 ... және ... ... ... ... ... мәні. Организмдердің индикаторлық мәні.
Белгілі бір факторға қатысты ... өмір сүре ... ... мәндерінің арасын организмдердің экологиялық валенттілігі (толеранттылығы) деп атайды.Экологиялық толеранттылыққа байланысты организмдер екі типке бөлінеді.Эврибионттар (грекше eurus - кең)- ... кең ... ... ... бар ... ... ете ... организмдер. Мысалы, эвритермді түрлер- температураның үлкен ауытқуына төзімді ... ... ... тұздылығының үлкен ауытқуына төзімді организмдер, эврибатты түрлер- ... ... ... ... ... ... ... қоректене беретін организмдер, эвритоптар- әртүрлі тіршілік орталарында кең ... ... ... ... stenos-тар)-тек белгілі бір орта жағдайларында ғана тіршілік ете алатын (ортаның шамалы ғана ауытқуларына төзе алатын) организмдер. Мысалы, стенотермді түрлер тек ... аз ғана ... ... ... ... ... ... стеногалинді түрлер- су тұздылығының өзгеруіне төзе алмайтын организмдер(ұлу) , ... ... ... ... төзе ... ... стенофагтар- азықтың белгілі бір түрлерімен ғана ... ... ... ... тек ... бір ... ... ғана өмір сүре алады ( мысалы, құмды шөлдегі ақ сексеуіл,құм жылан). Абиотикалық факторлар (гр. `a' -- ... және ... -- ... ... -- ... ... тірі ... жасайтын тікелей немесе жанама әсерлерінің жиынтығы; сыртқы ортаның бейорганикалық, физикалық және химиялық жағдайлар физикалық абиотикалық фактор (темпиратура, ... жел, ... ... ... ... ... ... радиоактивті сәуле шығару т.б.), химиялық Абиотикалық фактор (атмосфера, су, ... ... ... ... және ... ... т.б.), ... абиотикалық фактор (күн радиациясы, атмосфералық жауын-шашын, гидросфералық қысым т.б.) болып бөлінеді. ... пен ... ... ... ауа ... су ... хим. ... қарай бейімделуі, кейбір жануарлардың қысқы, жазғы ұйқыға кетуі т.б. ... ... ... Жер ... ... судың химиялық және физикалық құрамының өзгеруі тірі организмдерге де әсер етеді. Мысалы, 20 ... Арал ... ... ... тұз концентрациясының көбеюіне байланысты, миллиондаған тонна тұзды шаң тірі организмдерге ... ... ... ... химиялық (атмосфераның, теңіздің, тұщы судың құрамы және тағы да басқалары) және физикалық (климат, орография) деп ... ... ... ... ... және ... факторлармен қосылғанда экологиялық факторлар құрайды.Барлық экологиялық факторлар виталдық ... ... жане ... болып негізгі екі топқа бөлінеді. Бірінші топтың факторлары организмдердің тіршілігіне тікелей ықпал етеді, олардің ... ... ... ... ... ... темпера тураны, бәсекелестікті,жыртқыштықты, паразитизмді және т.б жатқызуға болады. Сигналдық рөл ... ... ... факторлары энергетикалық сипаттамалардың өзгерісі жарықты күннің ұзақтығы, феромондар және т.б туралы ... ... ... ... саналатын факторлардың энергетикалық та, сигналдық та әсері болуы мүмкін. Мысал ретінде, негізгі экологиялық ... бірі ... ... ... ... ... өсімдіктердің фотосинтезі үшін қажет энергияның негізгі көзі болып табылады және экожүйелердің өнімділігінде маңызды рөл ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі сезімталдық қасиет көрсетіп, адамның тіршілік әрекетінің нәтижесінде болатын әр ... ... ... ... көзқарас бойынша, биоиндикатор- табиғи процесстер жағдайлары немесе тіршілік ортасының антропогенді өзгеруінің көрсеткіші болатын организмдер, олардың ... ... саны мен даму ... ... ... организмдерінің даму ерекшеліктері, кездесу немесе мүлде болмау факторына қарап қоршаған орта жағдайларына баға беру ... ... ... ... жағдайлар- биоиндикация объектісі деп аталынады. Мұндай объект ретінде табиғи объктілердің белгілі типтері (топырақ, су, ауа) мен осы ... әр ... ... ... химиялық құрамы), қоршаған ортада жүріп жатқан белгілі бір ... ... ... ... т.б.) мен адам әрекетінің әсер нәтижелері де алынуы мүмкін.Биоиндикатор таңдауда атақты американ ғалымы Ю.Одум келесі жағдайларды ... ... ... таралған стенотипті түрлер (белгілі бір жағдайларда ғана тіршілік етуге бейімделген организмдер) эвритиптерге (кең таралған, экологиялық төзімділік диапазоны кең организмдер) қарағанда ... ... ... болып саналады.Майдаларға қарақанда ірілеу түрлерін биоиндикатор ретінде таңдаған жөн, себебі майда организмдерінің биоценоздағы ... ... ... ... ... және де ... ... сынауға алынған объектіге түсіп кету қауіптілігі бар (ұзақ периодты бақылаулар жүргізу ... ... ... түрді (немесе түр тобын) таңдауда эксперименталды немесе далалы жағдайларда алынған түрдің толеранттылығы, түрге әсер етуші факторлар, бұл факторлардың ... ... ... ... компенсациялау реакциялары сияқты мәліметтер болуы тиіс.Әр түрлі түрлердің (популяция, қауымдастық) сандық қатынасы- бір түрдің ... ... ... және сенімді индикатор болады (бір бөлігіне қарағанда бүтіні- жағдайдың жалпы көлемін көрсетеді)Жинақтаушы индикаторлар- ластаушы заттарды өздерінің ұлпаларында, ... бір дене ... ... ... олар ... ... ... қоршаған ортаның ластану деңгейін анықтауда қолданылады. Қоршаған ... ... ... ... мен ластануды бақылауда қолданылатын аппараттар қазіргі заманға сай ... ... да, ... тең бола ... ... бір ... ... бар. Олар күрделі көп құрамды қоспалардың барлық жиынтық комплексіне жауап беріп, сол қоспадағы белгілі бір ... ... ... алмайды. Сонымен қатар физикалық, химиялық әдістер әсер етүші фактордың сандық, сапалық мінездемесін ... Ал ... әсер ... ... ... ғана ... ... Биоиндикаторлар көмегімен биологиялық салдары жөніндегі информацияны алып, әсер етуші фактордың өзінің ерекшеліктері туралы тек ... ... ... болады. Биоиндикатор ретінде қолданылатын организм тобының ,биоиндикация мәселесін ... ... ... ... ... тән артықшылығы мен кемшіліктері болады.Қазіргі замандағы ғылымға тән бір қасиет- ғылымның әр түрлі салаларының ... ... жаңа ... ... ... қолдану. Микробиология, зоология, ботаника сияқты билогия салалары мен аналитикалық химияның жетістіктеріне сүйенетін биологиялық анализ ... ... ... мысал бола алады.Биологиялық әдістер тіршілік әрекеті, өсу, даму, көбею мен тірі ... ... етуі үшін ... бір химиялық құрамы бар ортаның қажеттігіне негізделген. Бұл химиялық құрамының өзгеруі, мысалы, қоректік ортадан белгілі бір ... ... ... қосымша (анықталынатын) қосындының енгізілуі нәтижесінде организм біраз уақыт өткен сайын, кейде бірден (тура сол уақытта) соған сәйкес ... ... ... ... ... жауап сигналының қарқындылығы мен ортаға енгізілген немесе одан шығарылған компаненттің мөлшері арасындағы байланыс ... ... сол ... табу мен ... үшін ... ... ... аналитикалық индикаторлар- әр түрлі организмдер , олардың дене мүшелері мен ұлпалары, физиологиялық фукциялары, биохимиялық реациялары және т.б. ... ... ... ... үшін өзіне тән экспериметті жүргізу әдістемесі, құрал- жабдықтары мен индикаторлы организмнің жауап реакциясын тіркеу тәсілдері болады.
Пайдаланған әдебиеттер:
* А.Қ.Қуатбаев Экология және ... орта ... ... ... ... Жалпы экологияның қысқаша тарихы Алматы 1997жыл

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. Организмдердің индикаторлық мәні9 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. негізгі абиотикалық факторлардың-жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. организмдердің индикаторлық мәні19 бет
Медициналық тәжірибедегі потенциометрия4 бет
Қышқылдық-негіздік титрлеу әдісінің индикаторлары8 бет
Абиотикалық факторлар6 бет
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.4 бет
Атмосфералық ауаға антропогендік факторлардың әсері3 бет
Атмосфераның табиғат пен тірі организмдер тіршілігіндегі рөлі10 бет
Биологиялық факторлардың микроорганизмдерге әсері4 бет
Биоценоз - тірі организмдердің тіршілік ету жағдайын3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь