Нарықтық экономиканың артықшылықтары мен кемшіліктері

«Меншік теориясы мен экономикалық жүйе модельдері» тақырыбында адамның қоғамда өмір сүру тарихында экономиканы ұйымдастырудың үш моделі қалыптасқан. Олар: а) жоспарлы-нұсқаулы; ә) нарықтық; б) аралас болып келеді. Жоспарлы-нұсқаулы экономика жағдайында шаруашылықты ұйымдастырудың әкімшілдік-әміршілдік механизмі өндіруші үстемдігіне негізделген. Мұндай жағдайда нарықтық инструмент қажет емес. Тауар өндіруші мен тұтынушылардың арасындағы шаруашылық байланысы орталық орган арқылы жоспардың көмегімен жүзеге асады. Орталықтың жоспарлаушы органдары нұсқау түрде төменгі ұйымға нені өндіруді және кімге, қандай бағамен өндіруді анықтап береді. Мұндай модельдің негізгі принципі: «Қолымыздан не келеді, соны өндіреміз; қолда не бар, соны алыңыз».
Нарықтық модельге негізделген экономика шаруашылықты ұйымдастыруды былай жүзеге асырды: жеке тұтынушы мен өндірушілер нарық арқылы өзара іс-әрекет жасап, экономикадағы басты үш мәселені шешуді мақсат етеді. Оларға: нені, қалай және кімге өндіруді жүзеге асыру қажеттігін жатқызамыз.
Нені өндіру? Тұтынушы кез-келген тауарды таңдау арқылы өз дегенін жүргізеді. Егер сатып алушы белгілі тауар түрін көптеу алатын болса, онда ол тауарға баға өседі. Мұндай механизмнің қалыптасуы экономикалық тәртіпке шақырып, бірақ ретсіздікке жүгіне анархияға жол бермейді. Нарықтық шаруашылық механизмнің іс әрекеті автоматты сипат алып: тауарға сұраныс өссе, баға көтеріледі және тауар өндіруші өндіріс көлемін ұлғайтады. Кейде кері құбылыс болуы әбден мүмкін.
Қалай өндіру? Тауар өндірушінің өзара бәсекелестігімен анықталады. Баға бәсекелестігін жеңіп, белгілі пайда алу үшін тауар өндірушінің бір ғана соқпағы бар – арзан ірң сапалы өнімді шығару. Нарық өндіріске ҒТП-ті ендіріп, тұтынушыға баға мен сапасы көңілінен шығатын өнімді шығаруға өндірісті барынша итермелейді.
Нарық – қоғамдық тұтыну мен өндірісті келістірудің тиімді механизмі. Сондықтан да ол әлемдік өркениеттің басты жетістігі болып табылып, адамзат ойының математика, гендік и нженерия, электроника сияқты жаңалықтармен салыстыруға болады.
«Таң ғажайып» неміс экономикасының авторы, профессор Людвиг Эрхард «Барша жаңға әлауқаттылық» еңбегінде былай деген: «Нарықтық шаруашылықтың кез-келген жоспарлы шаруашылықтан артықшылығы сол, нарықтық шаруашылықта күнде, сағать сайын икемделу процесі жүрді. Ол ұлттық өнім мен ұлттық табыстың, сұраным мен ұсынымының арақатынасын дұрыс жолға қойып, тепе-теңдікке келтіреді.»
Алайда, нарықтық механизм идеалды емес. Оның да келеңсіз жақтары баршылық: әлеуметтік жіктелу, дәрменсіздерге қаталдығы, әсіресе банкрот болғандарға, жұмыссыздықтың болуы. Бұл келеңсіздіктері оның жетістіктерімен көмкеріліп отырады. Қоғам нарықтық қатынастардың келеңсіз салдарын амортизациялауды үйреніп, оны бағаны реттеу, салық жүйесі негізінде табысты қайта бөлудің үлестірудің көмегімен іске асырады.
«Жалпы экономикалық теория» оқулығы
Ақтөбе, 2004 ж. 291-308 бет
        
        ҚР Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Нарықтық экономиканың артықшылықтары мен ... ... ... ... ... ... тақырыбында адамның қоғамда өмір сүру тарихында экономиканы ... үш ... ... Олар: а) жоспарлы-нұсқаулы; ә) нарықтық; б) аралас ... ... ... ... ... ... ... әкімшілдік-әміршілдік механизмі өндіруші үстемдігіне негізделген. Мұндай жағдайда нарықтық инструмент қажет емес. ... ... мен ... арасындағы шаруашылық байланысы орталық орган арқылы жоспардың көмегімен жүзеге ... ... ... органдары нұсқау түрде төменгі ұйымға нені өндіруді және кімге, қандай бағамен өндіруді анықтап береді. Мұндай модельдің негізгі принципі: .
Нарықтық ... ... ... ... ұйымдастыруды былай жүзеге асырды: жеке тұтынушы мен өндірушілер ... ... ... іс-әрекет жасап, экономикадағы басты үш мәселені шешуді мақсат етеді. Оларға: нені, қалай және кімге өндіруді жүзеге асыру қажеттігін жатқызамыз.
Нені ... ... ... ... ... арқылы өз дегенін жүргізеді. Егер сатып алушы белгілі тауар түрін көптеу алатын болса, онда ол ... баға ... ... ... ... ... ... шақырып, бірақ ретсіздікке жүгіне анархияға жол бермейді. Нарықтық шаруашылық механизмнің іс әрекеті ... ... ... ... ... ... баға көтеріледі және тауар өндіруші өндіріс көлемін ұлғайтады. Кейде кері құбылыс болуы әбден мүмкін.
Қалай өндіру? ... ... ... ... анықталады. Баға бәсекелестігін жеңіп, белгілі пайда алу үшін тауар өндірушінің бір ғана соқпағы бар - арзан ірң ... ... ... Нарық өндіріске ҒТП-ті ендіріп, тұтынушыға баға мен сапасы көңілінен шығатын өнімді шығаруға өндірісті барынша ... ... - ... ... мен өндірісті келістірудің тиімді механизмі. Сондықтан да ол әлемдік өркениеттің басты жетістігі болып ... ... ... ... гендік и нженерия, электроника сияқты жаңалықтармен салыстыруға болады.
... ... ... ... Людвиг Эрхард еңбегінде былай деген:
Алайда, нарықтық механизм идеалды емес. Оның да ... ... ... ... ... дәрменсіздерге қаталдығы, әсіресе банкрот болғандарға, жұмыссыздықтың болуы. Бұл келеңсіздіктері оның жетістіктерімен көмкеріліп отырады. Қоғам нарықтық ... ... ... ... ... оны ... ... салық жүйесі негізінде табысты қайта бөлудің үлестірудің көмегімен іске асырады. Сондай-ақ бюджеттік қаржыландырудың арқасында жұмыскерлердің біліктілігін арттырып, жұмыссыздарға жәрдемақы және ... ... ... ...
Нарық күрделі экономикалық категория бола тұра өзімен өзі болған емес. Ол белгілі және нақты ... ... өмір ... және ... факторларға тәуелді:
а) меншік түрлерінің көп болуы;
ә) нарықтағы шаруашылық субъектілерінің қойылатын экономикалық жауапкершілікке сай болып, тәуелсіз әрі өз-өзінше болуы;
б) ... ... мен ... ... ... ... нарыққа өнім шығару;
г) өнімге бағаны контрагенттердің қою құқықтығы;
д) керекті инфрақұрылымның болуы;
Нарық - ... мен ... ... арасындағы тауарды өткеру жайлы қатынастар жүйесін көрсетеді. Қазіргі нарық күрделі жүйені құрап, ол көптеген саладан және табиғаты әртүрлі функционалдық ... ... ... ... мен тұтынушы арасындағы шаруашылық байланыстарын құрайды.
Нарық мынадай қызметтерді атқарады:
- ұдайы өндіріс процесін ... ... ... ... ұсынымның көлемі мен құрылымының жедел өзгеруі және оның ... ... ... ... ... ... тиімсіз шаруашылық түрінен экономиканы сауықтыру тазалау;
- экономикалық оқшауланған тауар ... мен ... ... ... ...
- құрылымдық тұтыну, тұтынысынан ыңғайлы рационалды таңдауға тұтынушыны экономикалық мәжбүр ету;
- экономиканың жағдайы туралы объективті ... ... ... ... ... ... ... экономикалық ынталандыру және оларды өте қажетті қоғам аясына жұмсау;
- тауар мен ... ... ... ... және ... ... ... өндірушіні жоғары сапалы және жоғары еңбек өнімділігіне экономикалық тұрғыдан мәжбүр ету. ... ... көп ... ... ерекшесі реттеуші роль атқаруы болып табылады. Ол ұдайы ... ... ... әрі ... ... ... ... өндіріске қатысушыларға қоғамдық қажетті өндіріс шығындары жайлы жедел объенктивті ақпарат береді.
Қорытынды:
Біздің ... ... ... ... ... ... 50-70% ... өндірген өнімін құраса, онда кәсіпорын қызметі монополияланған саналады. Сондықтан нарықтық ортаны қалыпқа келтіру үшін бәсекелестер әлемін ... ... Бұл ... қатынастардың табиғи күй-жайы. Осы жағдайда тауар өндірушілер марапатталып, кәсіпкер өндіріспен байланысады және өнімді шығаруға қызыға түсіп, ... ... ... ... ... 2004 ж. 291-308 бет

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарық және нарықтық экономика38 бет
Нарықтық экономиканы қалыптастырудың заңдылықтары мен ерекшеліктері43 бет
Нарықтың әлеуметтік- экономикалық заңы18 бет
Қазақстанның экономикалық аймақтары және олардың басылым беттерінде жарық көруі7 бет
Лизинг түсінігі және артықшылықтары мен кемшіліктері10 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылаудың артықшылықтары мен кемшіліктері5 бет
Нарық шаруашылығының артықшылықтары және кемшіліктері15 бет
Нарық шаруашылығының артықшылықтары және кемшіліктері жайлы4 бет
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшіліктері6 бет
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшіліктері жайлы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь