Түркі тілдерін салыстырмалы-тарихи тәсілмен зерттеу. салыстырмалы-тарихи зерттеу (xyiii-xix ғғ.) Европа, Ресей ғалымдарының зерттеулері

Салыстырмалы-тарихи әдіс туыстас тілдердің деректерін салыстыра келіп, ол тілдедегі ортақ, біртектес элементтерді, біртектес лексика-грамматикалық құрылымдардың шығу негіздерін және ортақ нысандар мен грамматикалық категориялардың одан әрі қарай дамуы мен өзгеру ерекшеліктерін айқындауды көздейді. Тілдердің салыстырмалы тарихи тұрғыдан зеттеудің барысында XIX ғасырдың басында салыстырмалы- тарихи тіл білімі пайда болды.Тілдік жанұямен топтардың сонымен қатар жеке тілдердің тарихи даму заңдылықтарын анықтауда тарихи тіл білімі қолданылатын тарихи-генетикалық зерттеулерінің әдіс – тәсілдерінің жиынтығы. Тарихи тіл білімі сыртқы реконструкция (диахроникалық, интерлингвистикалық) және ішкі реконструкция ( диахроникалық, интралингвистикалық) . Сыртқы реконструкция әдісі — барлық жақын тілдің және айтылмыш топтың немесе отбасының диалектілерінің түпнұсқасы салыстырмалы жолмен дәйекті түрде анықтайды. Ішкі реконструкция әдісі — текқана бір тілдің аясында ғана әртүрлі тарихи кезеңдегі белгілі бір құбылыстардың өзгерістерін салыстыру.
Тіл теориясы ғалымы В.М. Алпатовтың «салыстырмалы-тарихи тіл білімі еуропада ХІХ ғасырдың І жартысында ғылым ретінде қалыптасса, түркілер бұл саланы М. Қашқаридің Диуанында бұдан әлденеше ғасыр бұрын (ХІ ғ.) қалыптастырғанын, түрлі қоғамдық-саяси факторлардың салдарынан әлем ғылым кеңістігінде бұл жаңалық ескерілмегенін, бұл салада әлі ғылымға қосылатын үлестің зор» екендігін атап көрсететін көзқарастар да жоқ емес. Қазақ тілі лексикасын алғаш салыстырып зерттеген ғалымдардың бірі – көрнекті неміс ғалымы Юлиус Генрих Клапрот (1783-1835 жж.). Оның 1825 жылы жазылған еңбегінде алдымен қазақ халқы туралы қысқаша тарихи анықтама, одан соң түрік, Қазан татары, Тобыл татары және монғол тілдерінің сөздерімен салыстыра отырып жасаған қысқаша французша-қазақша сөздікше берілген. П.С. Палластың (1711-1811 жж.) басқаруымен Барлық тілдер мен наречиелердің салыстырма сөздігі деп аталатын 4 томдық еңбегі 1790-1791 жж. жарық көреді.
Қайдар, Ә. Түркітануға кіріспе: оқу құралы / Ә. Қайдар; М.Оразов.- 3-ші бас.- Алматы: Арыс, 2004.- 358 б.
Отар Әлі Бүркіт. Түркітану.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІСЕМЕЙ  ...  ...  ...  ...  УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы: Түркі тілдерін салыстырмалы-тарихи тәсілмен зерттеу. Салыстырмалы-тарихи зерттеу (XYIII-XIX ғғ.) Европа, Ресей ғалымдарының зерттеулері.
Орындаған: ... ... ... ... Қинаят
Семей-2015
Түркі тілдерін салыстырмалы-тарихи тәсілмен зерттеу.
Салыстырмалы-тарихи әдіс туыстас тілдердің деректерін ... ... ол ... ... ... ... ... лексика-грамматикалық құрылымдардың шығу негіздерін және ортақ нысандар мен грамматикалық категориялардың одан әрі ... ... мен ... ... ... ... Тілдердің салыстырмалы тарихи тұрғыдан зеттеудің барысында XIX ғасырдың басында салыстырмалы- тарихи тіл білімі пайда болды.Тілдік жанұямен ... ... ... жеке ... ... даму ... анықтауда тарихи тіл білімі қолданылатын тарихи-генетикалық зерттеулерінің әдіс - тәсілдерінің жиынтығы. Тарихи тіл білімі сыртқы ... ... ... және ішкі ... ( ... ... . ... реконструкция әдісі -- барлық жақын тілдің және айтылмыш топтың немесе отбасының диалектілерінің ... ... ... ... ... ... Ішкі ... әдісі -- текқана бір тілдің аясында ғана әртүрлі тарихи кезеңдегі белгілі бір құбылыстардың ... ... ... ... В.М. ... ... атап көрсететін көзқарастар да жоқ емес. Қазақ тілі лексикасын алғаш салыстырып ... ... бірі - ... ... ... ... Генрих Клапрот (1783-1835 жж.). Оның 1825 жылы жазылған еңбегінде алдымен қазақ халқы туралы қысқаша ... ... одан соң ... Қазан татары, Тобыл татары және монғол тілдерінің сөздерімен ... ... ... ... ... ... берілген. П.С. Палластың (1711-1811 жж.) басқаруымен Барлық ... мен ... ... сөздігі деп аталатын 4 томдық еңбегі 1790-1791 жж. жарық көреді.
Салыстырмалы-тарихи зерттеу (XYIII-XIX ғғ.) Европа, Ресей ғалымдарының ... ... ... ... ... түркі халықтары деген ортақ атаумен аталады.Соңғы мәліметтерге қарағанда,түркі тілдес халықтар саны қырықтан аса.Олардық жалпы саны жүз жетпіс ... ... ... ... ретінде ең алғаш Ресейде қалыптасты.Ресейде қалыптасқан түркологияның даму ... ... ... мен ... бөлу бар: ... ... -18ғ ... жартысына дейінгі дәуір,екінші кезең-18ғ екінші жартысынан бастап,19ғ ... ... ... ... екінші жартысынан бастап,Қазан революциясына дейінгі мезгіл,төртінші кезең-Кеңес дәуірі; 1)Түркология дамуының бірінші кезеңінде славяндар мен түркі халықтары арасында өзара танысу ... ... ... үшін бір ... сөйлеу тілін білуге талпынушылық болған,шағын көлемде болса да тілдік материалдар жинап,аударма сөздіктің алғашқы ,өте ... ... ... түрі ... ... ... ... ,қарым қатынастың аталғандай түрлерінің өзі ақ түркологияның кейінгі дәуірде ғылыми негізде қалыптасып дамуына негіз болғаны даусыз.2)Осы тұстан бастап ,онша ... ... ... ... ... ... едәуір шамада жүргізілді.Бұл кезеңнің түркі тілдеріне қатысты негізгі жұмыстары тіллдік материалдар жинау,солардың негізінде шағын көлемді салғастырмалы сөздңктер жасау,оқу орындарына қажетті ... ... ... ... түрлерін жазу.3)19 ғ екінші жартысынан бері қарай түркология теориялық тереңдңгң жа,ынан да,қамтыған тілдері мен проблемалары жағынан ... ... саны мен ... ... да ... ... басуда ,дамуда болды.Бұл мезгілдер ішінде түркологияны дамытуға,оның даңқын арттыруға үлес қосқан ғалымдар В.В.Радлов,О.фин ... 20ғ бас ... ... ... ... ,Н.И.Ашмарин сияқты белгілі түркологтар қосылды.
Петр патшаның ХVІІІ ғасырдан бастап түркі тілдерін білуге көңіл бөліп, Шығыстанудың бір ... ... ... қосқан үлесі.
Славиян халықтары мен түркі халықтар арасындағы қарым қатынас ерте ... ІХ ... ... Оған бұл екі халықтың географиялық жақтан бір біріне жақын болып, ерте ... ... бір ... қарым қатынас жасаулары да себеп болған.XVIII ғасырдан бастап түркі тілдерін білуге көбірек көңіл бөлінеді. Жалпы Шығыстану, соның бір ... ... ... ... дамуына І Петр патша елеулі ұйымдастырушылық үлес қосқан. І Петрдің әмірімен 1725 жылы ... ... ... ... ... тілдерін үйрену, басқа тілдерден орыс тіліне кітаптар ... ... де ... ... ... ... ... шұғылданатын арнаулы топ болады. Ол топ құрамында Г.Байер, Г.Я.Кер сияқты шығыс зерттеушілері болған. Кононов бұл екі ... ... ... ... ... ... ... деп атайды. Ресей ғылым академиясы XVIII ғасыр ішінде Орынбор аймағы мен Волга, Каспий жағалауларында, Орал мен ... ... ... ... ... кәсібін, өмірін, әдебиеті мен тілін, жер суын түсініп , танып білу үшін екі рет экиспедиция шығарған. Чуваш, ... ... ... ... ... оқулықтары, әліппелері жазылады. Мәскеу, Астрахан, Қазан, Омбы, Тобол ... ... ... оқу ... ... түркі тілдері оқытылды. Аталған экспедициялар І Петр патшаның ... ... ... ... болатын.
ХІХ ғасырдағы түркология ғылымы. XIX ғасырдың алғашқы жартысында Ресейде әйгілі түркологиялық орталықта жұмыс істеген И. Халфин, М.А. ... И.Н. ... Л.З. ... Н.И. ... С.Е. ... Ф.Е. Корш ... ... зерттеулері.
ХІХ ғасырдың екінші жартысында Ресейде түркология ғылымы едәуір етек жайды.Ертеде түркология тек ... ... ... пән болса, бұл ғасырдан бастап бұл жұмыс академиялық, университеттік дәрежеге көтеріліп,кең көлемде жүргізілді. 1805 жылдан бастап қазірге дейін бар ... ... ХІХ ... ... ... ... әйгілі түркологиялық орталық болды. И. Халфин, М.А. ... И.Н. ... Л.З. ... Н.И. Ильминский, С.Е. Малов, Ф.Е. Корш сияқты түркологтар осы университеттің түлектері және кейінде ... ... ... Бұлар ХІХ ғасырдағы түркологияның дамуына зор үлес қосты.Мұхамед али Казем Бек әзірбайжан Шығыс зерттеушісі, Қазан түркология мектебін ... шет ... ... ... ... ... зерттеу еңбектерін әзірбайжан, түрік,араб, парсы, орыс тілдерінде жазған. Филология саласында оның , ... ... ... ... болса көптеген тілдер материалдарын салыстыра зерттеп, жалпы түркологилық мәні бар ... ... ... ... ... ... ... түркі халықтарының ауыз әдебиеті, диалектілері жөніндегі зерттеулері де мол. ... ... ... -- ... ... шығыс тілдері мен философия факультетін бітірген. Өмірінің соңғы ... ... ... ... тілінен сабақ берген түрколог ғалым. Негізгі еңбегі - деп ... ... ... ... ... Корш - әр ... білімді, филолог, арабист, иранист, түрколог. Ф.Е. Корш - ... мен өлең ... ... ... ... ... созылыңқы дауыстылар, түркі тілдерін классификациялау сияқты көптеген түркологиялық құнды зерттеулер қалдырған ғалым.
АҚШ-тағы түркологиялық зерттеу орталықтары. Бірі - ... ... азия тілі мен ... факультеті. Екіншісі - Индиана Университетінде ... ... және Орта Азия ... ... ... ... ... зерттеуді кешірек бастаған ел болғанымен, онда соңғы 30-40 жыл ... бұл ... ... ... ... ... АҚШ-та түркологиялық зерттеудің екі үлкен орталығы бар. Бірі - Вашингтон университетінің азия тілі мен әдебиеті факультеті. Онда ... ... ... ... жұмыстары қолға алынған. Бұдан басқа Индиана Университетінде Орал-Алтайтану фақультеті және Орта Азия ... ... ... ... түркітану, Орта Азиятану саласыңда мамандар тәрбиеленіп, оны бітіргендер сол салада ... ... ... ... ... түркологиялық білім жүйесі түркітануға байланысты ондаған еңбекті баспадан шығарды. Америкада аталған екі университеттен тыс ... ... мен ... Коломбия университетінің кейбір факультеттерінде ішінара мамандықтарда түркітану саласы бойынша оқыту, ... ... ... ... жоғары оқу орындары ішінде Гарвард университетінде Түркология журналы шығады. Онда түркі тілдес ... ... ... ... бірге Орта Азия мемлекеттерінің саясатын, экономикасын, өнерін, ... т.б. ... ... ... ... келеді. Орта Азиядағьі түркі мемлекеттері тәуелсіздік алғалы бері Америкада ... ... ... ... ... түсуде . Еуропада түркі тайпалары туралы филологиялық, географиялық т.б. мәліметтер түркология ғылымы қалыптасқан кезеңге ... ... ... еді. ... ... саяхатшылардың, елшілердің жер аударылғандардың, тұтқындардың қолжазба күнделіктері мен естеліктерінде ғана кезігетін мәліметтер толық емес
Пайдаланылған ... Ә. ... ... оқу құралы / Ә. Қайдар; М.Оразов.- 3-ші бас.- Алматы: Арыс, 2004.- 358 б.
Отар Әлі Бүркіт. Түркітану.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түркі тілдерін салыстырмалы-тарихи тәсілмен зерттеу. 2.Салыстырмалы-тарихи зерттеу (XYIII-XIX ғғ.) Европа, Ресей ғалымдарының зерттеулері5 бет
Түркі тілдерін салыстырмалы-тарихи тәсілмен зерттеу6 бет
Айғырларды пішу17 бет
Арал тағдыры – ел тағыдыры3 бет
Нүкте жылдамдығы мен үдеуін анықтау19 бет
Орыс, қазақ ғалымдарының қазақ этногинезін зерттеу тарихы11 бет
Сүректі механикалық өңдеу тәсілі8 бет
Ұжымдық қарым - қатынастың психолингвистикалық аспектілері29 бет
Өсіңкілік қатарлар туралы15 бет
"Түркі тілдерінің жіктелуі."6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь