Этнопедагогика және фальклорық зерттеу әдісі

1.Этнопедагогика
2.Фалкьлорлы материалдық зерттеу әдісі
3.Фольклор мен әдебиет байланысының теориялық бастаулары
Этнопедагогика” термині екі сөзден құралған: “paidagogike”(грек тілінен аударғанда тәрбие туралы ғылым) және “ethnos” (грек тілінен аударғанда ұлт, халық). Этнопедагогика ғылымы халықтың қалыптасқан ұлттық құндылықтарын, қоғамның ерекше қарым-қатынасын, халықтың әлеуметтік талаптарын жеке тұлғаның қалыптасуына бағыттап үйретеді. Этнопедагогика – ұрпақ тәрбиелеудің ұлттық жолдарын, мәдениеттің ұлттық негіздерін үйрететін ғылым. Этнопедагогика пәні халықтық педагогика болып табылады. Ал «Этнопедагогика» терминінің бірнеше анықтамасы бар. Г.Н.Волков этнопедагогика халықтық (табиғи, қарапайым, бейресми, мектептен тыс, дәстүрлі) тәрбиенің тарихы мен анықтамасы болып табылады, этнопедагогика этностық топтардағы бала тәрбиесі мен білімі негізіндегі отбасының, рудың, тайпаның, ұлыстың, ұлттың байырғы құндылықтар мен моральдық – этикалық және эстетикалық көзқарастарының эмпирикалық тәжірибесі туралы ғылым болып табылады деп көрсетеді. К.Ж. Қожахметова этнопедагогиканы педагогика ғылымының құрамдық бөлшегі ретінде, этнография, этнофилософия, этностық мәдениет және этнопсихологияның тоғысқан жерінде қалыптасқан саласы ретінде қарастырады. Ол этностық тәрбие жүйесінде отбасында және білім мекемелерінде үздіксіз жүзеге асырылатын пән болып табылады. Т.И.Огородников этнопедагогиканы этнографиямен және фольклористикамен байланыстыратын жаңа сала ретінде бағалайды. Т.Н.Петрова этнопедагогиканы халық тәрбиесімен теориясы ретінде түсіндіреді. Жоғарыда көрсетілген этнопедагогика терминінің тұжырымдай келе, жалпы түрде және қысқаша айтар болсақ, оның халық педагогикасы ғылымына жататындығын көруге болады. Әр халық өзінің тарихи даму кезінде өзіндік тәрбие тәжірибесін жасады, өскелең ұрпақты оқытуда және тәрбиелеуде өздеріне тән тәжірибе жинақтады.
1.Бердібаев.Р. Кәусар бұлақ. – Алматы: Жазушы, 1989. – 360 б.
2.Қасқабасов.С.А. О типах и формах взаимодействия казахской литературы и фольклора // Известия АН Каз ССР. Серия филологическая.– 1984, №3. Б.19- 24.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министірлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемелекеттік униберситеті, Жаратылыстану-математика факультеті
СӨЖ
Тақырбы: Этнопедагогика және фальклорық зерттеу әдісі
Тексерген: ... ... ... ...
1. Этнопедагогика
2. Фалкьлорлы материалдық зерттеу әдісі
3. Фольклор мен әдебиет байланысының теориялық бастаулары
Этнопедагогика" ... екі ... ... ... ... аударғанда тәрбие туралы ғылым) және "ethnos" (грек тілінен аударғанда ұлт, халық). Этнопедагогика ғылымы халықтың қалыптасқан ұлттық құндылықтарын, қоғамның ерекше ... ... ... ... жеке ... қалыптасуына бағыттап үйретеді. Этнопедагогика - ұрпақ тәрбиелеудің ұлттық жолдарын, ... ... ... ... ... ... пәні ... педагогика болып табылады. Ал терминінің бірнеше анықтамасы бар. Г.Н.Волков этнопедагогика халықтық (табиғи, қарапайым, бейресми, мектептен тыс, ... ... ... мен ... ... ... ... этностық топтардағы бала тәрбиесі мен білімі негізіндегі отбасының, рудың, тайпаның, ұлыстың, ұлттың байырғы құндылықтар мен моральдық - ... және ... ... ... ... ... ғылым болып табылады деп көрсетеді. К.Ж. Қожахметова этнопедагогиканы педагогика ғылымының құрамдық ... ... ... ... ... ... және этнопсихологияның тоғысқан жерінде қалыптасқан саласы ретінде қарастырады. Ол этностық тәрбие ... ... және ... ... үздіксіз жүзеге асырылатын пән болып табылады. Т.И.Огородников ... ... және ... ... жаңа сала ретінде бағалайды. Т.Н.Петрова этнопедагогиканы халық ... ... ... ... ... ... ... терминінің тұжырымдай келе, жалпы түрде және қысқаша айтар ... оның ... ... ... ... ... болады. Әр халық өзінің тарихи даму кезінде өзіндік тәрбие ... ... ... ... ... және ... ... тән тәжірибе жинақтады. Сондықтан қазақ, татар, т.б. халықтар этнопедагогикасы толық негізделген, сонымен қатар барлық халыққа ортақ ... ... ... да бар. ... ... ... бұл халықтың тарихи және географиялық дамуының ортақ болуы, жалпы адамзаттық рухани инабаттылықтардан ... ... ... ... ... дәстүрлерінің өзара әсерінен туындаған. Этнопедагогика педагогиканың құрамдас бөлігі ретінде педагогикалық ... мен ... ... ... ... ... зерттеу әдісі 1846ж ауыз әдебиетін атау үшін ... сөзі ... ... ... ... орныққан. Бұл әдісте халықтың мәдениеті тұрмысы,әдет-ғұрпы,салт-дәстүрі көрініс береді.
Фалкьлор ол халықтың киім-кешек,құрал-жабдықтар,әдет-ғұрып,тұрмыс-салт, наным-сенім сондай-ақ тұтастай көркем өнер алу үшін ... ... мен ... ... теориялық бастаулары
Қазақ халқының бағзы заманнан бергі негізгі рухани ... ... ... ... даналығы - ауыз әдебиеті болғандығы мәлім. Фольклор - жазба әдебиеттің іргетасы. Онсыз ешбір елдің ... ... ... емес. Бүгінгі күні фольклор мәселесінің өзектілігі күннен күнге артып, барған сайын оған деген жан-жақты ... ... ... тарих, тіл білімі, тіпті әдебиет тарихы сияқты гуманитарлық ғылымдардың ешқайсысы фольклорсыз өмір сүре ... ... ол - ... сан ... көркемдік ақыл-ойының жемісі, жазу білмеген тұстағы халықтың көркем тарихы. Фольклор қай замандардың көшінен өтсе де, әрбір кезеңнің жанды ... ... ... ... уақыт сынынан да, талай ғасырлар асуынан да мүдірмей, шашырамай осы ... ... ... ... ... ... ... мәдени-интегралды жүйе ғана емес, этностық, тұтас халықтың дүниетаным ерекшеліктерін айқындайтын философиялық-адами феномен. Әрбір ... ... ... ... ... өткен тарихы оның ауыз әдебиеті дәстүрінен тыс емес. [1, 14], - ... Р. ... ... мен жазба әдебиет байланысы мәселесі орыс әдебиетінде терең де жан-жақты, әрі ертерек зерттелді. Ал, қазақ ... ... бұл ... кешеуілдетіп қолға алынды десе де болады. Бұған ең бірінші себеп - тоталитарлық жүйенің көп жылдар бойы фольклорға ... ... деп ... ... екінші орынға қойып келуі. Осы көзқарастың салдарынан қазақ әдебиетінің көрнекті классиктерінің шығармаларында тұнып тұрған фольклорлық дәстүрлер күні ... ... ... тыс ... келді. Фольклорлық сюжеттерге шығарма жазу дәстүрін немесе көркем туындыларында фольклорлық дәстүрлерді молынан пайдаланған қазақ ... ... ... ... ... осы ... яғни ... айшығын айқындау - бүгінгі әдебиеттану мен фольклортану ғылымының ең өзекті ... бірі боп ... Осы ... аясында бүгінгі әдебиеттану ғылымында соңғы кезде жүйелі зерттеулер жасалуда, сөйтіп өз алдына бір дербес ғылым тармағының ... ... ... күн ... ... бір де ... зерттеу объектісі боп қалыптасуда. Жалпы, фольклор мен әдебиеттің арасындағы байланыс, ең алдымен, олардың біртұтас даму ... ... Ол ... - дәстүр мен жалғастықтың сабақтасуымен ... ... ... ... ... рухани көркемдік-эстетикалық өмірі жағдайындағы асыл мұраттары, оны ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп, дамытып жалғастырудың тарихи қажеттілігі деп түсінеміз.
Қазіргі таңда ... ... ... ... тың да соны ... зерттеулерді қолға алып, бірталай рухани серпіліс дарытып отыр дедік. Сол ... ... Ә. ... М. ... ... ... фольклорлық дәстүрлерді зерттеген ғылыми еңбегі жарық көрді. С. Мұқановтың шығармаларындағы фольклорлық дәстүрлерді Қ. Байтанасова арнайы зерттеді. Б. ... ... ... ... ... ... ғылыми жұмыс қорғады. І. Жансүгіровтің халық ауыз әдебиетін пайдалану әдістері жөнінде Е. Естаев зерттеді. Ж. Ахметова ХХ ... ... ... әдебиетіндегі фольклорлық дәстүрлерді Шәкәрім, Сұлтанмахмұт шығармаларының негізінде ... ... Бұл ... әрі ... ... беруге болады. Яғни, бұдан шығатын қорытынды сонау қазақ әдебиетінің іргетасын қалаған классиктерімізден бастап бүгінгі күнге дейінгі ақын-жазушыларымыздың шығармашылығындағы халықтық ... ... ... ... енгізу ғылымдағы кезек күттірмейтін мәселе екендігі.
Әдебиеттегі фольклорлық дәстүр мәсе­лесін белгілі бір жазушының көркемдік әдіс-тәсілдерінің жүйесі деп қана ... ... ... философиялық, этикалық, дүниетанымдық категорияда қарастыру қажет. Отандық ғылымда фольклоризм мәселесін анықтаудың түрлі аспектілері қалыптасып келеді. ... ... ... ... рөлі зор. ... ... ... жалпы дүниежүзінің жетекші ғалымдары арасында бірталайға шейін ... ... ... ... ... күні сөз ... ... мұрасы ретінде мойындалып, жазба әдебиеттің бастауы ретінде тұжырымдалды. В. Я. Пропп фольклор деп ... ... ... ... қарамастан, барлық халықтарды әлеуметтік төменгі сатыдағыларына тән шығармашылықты ... да, әрі ... ... өзіне тән белгілерін белгілеп, фольклор мен әдебиет байланысына ұластырады. Фольклористика мен әдебиеттану ғылымының күрделі де маңызды ... бірі ... ... ішкі ... зерттеуді атайды. Фольклорлық шығармалар мен әдебиет туындыларының құрылымы әр ... ... ... дәлелденген, яғни фольклордың тек қана өзіне тән құрылымдық заңдары болады. Ал осы өзіндік заңдылықты түсіндіруге ... ... күші ... ... оны тек қана ... ... ... анықтауға болатынын айтады. Осылайша фольклор мен әдебиеттің өзара байланысы мен ерекшелігі мәселесі бүгінгі күнге дейін өзек ... ... ... пен ... ... тамыры тым тереңде жатыр. Екеуі де сөз өнері ... ... ... ... дамитыны сөзсіз. Қазіргі заман әдебиетінде фоль­клорлық элементтер рөлі шығарманың көркемдік идеялық концепциясының мазмұнын байытып қана қоймайды, халықты адамгершілік ... ... де ... ... ие. ... ... фольклормен байланысын тек этно-генетикалық жағынан ғана емес, сонымен қатар тарихи-әлеуметтік тұрғыдан да біртұтас қарастырған дұрыс. Сонда ғана оның ... ... біте ... ... ... оның көркемдік ерекшеліктерін тереңірек ұғамыз. Сондай-ақ фольклор мен қазіргі әдебиеттің бірінен-бірі ... ... ... ... принциптерін де ескерген дұрыс. Бұл туралы Б.Н.Путилов: [4.14], - деген пікірі ойымызды тұғырлай түседі. ... ... ... ... оның теориясына да айрықша түр береді. [5.11]. Осылардың ішіндегі ең ... ... ... ... ... ... Фольклорлық дәстүр деге­німіз - қалыптасқан шығармашылық әдістің жалғастығы, ал, әдебиеттегі дәстүр дегеніміз - бұрынғы тәжірибені жаңғырту ... ... Әлде де ... ... болсақ, фольклордағы дәстүр - қалыптасқан шығармашылық әдістің жалғастығы, ал, әдебиеттегі ... - ... ... ... ... ... соны ... дамыту, жалғастыру. Сондықтан да әдебиетте даралық сипат басым болады да, ... ... ... ... ... ... ... отырып, өзі қабылдаған шындықты халыққа қайтадан, жаңарған күйінде ұсынады. Дәстүр ... ... ... ... суреткердің қанымен келіп, еріксіз көрінетін құбылыс. Мінекей, осынау ұғымы (немесе ғылымда оны деп те атайды) ... ... ... да ... ... бірі болып қалыптасуының өзіндік даму жолды да бар. ... ... ХІХ ... ... ... орыс ориенталистерінің келуі арқылы қазақ халқының фольклорлық мұраларын жинап, бастырып, бағалау істері қолға алынғаны белгілі. Талай ... ... ... кешіріп, рухани байлығын ішіне бүгіп жатқан дархан қазақ даласына ... ... ... осы жағынан қызығушылық туғызды. Қазақ фольклортану ғылымының қалыптасуы осы алғашқы жинап-бастыру істерінен басталғаны мәлім. Ал орыс ... ... ... ... ... ... ... қадамдары ХVІІІ ғасырдың өзінде-ақ көріне бастады. ХVІІІ ғасырдың аяғы мен ХІХ ғасырдың басында фольклоризм деген түсінік аясында қарастырылды. Ал ... ... мен ... ауыз ... ... ... ... нақты ХІХ ғасырдың аяғында байқалды.
Жалпы, фольклор мен фольклортану туралы ғылыми таным-түсініктер қазақ арасында ХІХ ғасырдың екінші ... ... ... еңбектерінен бастап қалыптаса бастады. Әрине, қазақ әдебиеттану ғылымының қалыптасу кезеңінде оның ең басты құрамдас ... ... ... ... ... ... ... мұраны игеру жұмысы ғылымның ең басты міндеті десек, жоғарыда атап кеткен орыс ... ... осы ... ... ... білді. Орыстың отаршылдық саясатымен қатар қазақ даласына келген елеулі жаңалықтар ұлттың зиялыларының қалыптасуына да игі ықпал етті. Мәдениет пен ... ... ... ... құлшыныс сирек те болса қазақ балаларының арасынан да байқалды, сөйтіп ұлттық ... ... ... де туғызып, әдеби мұраны игеру жұмыстарына олардың да ... ... Бұл ... ең ... ... ... ... әрекеттерінен басталды. Халық жадында сақталған сан мыңдаған фольклорлық мұраларды ... орыс ... ... ... ... арасында өз аттарынан да жариялаушылар болғаны белгілі.Осыларға қоса ХІХ ғасырдың аяғына қарай ... ауыз ... ... ... ... оны ... тұрғыда сараптап, зерттеушілік пікірлермен ұштастырған зерттеушілер де пайда болды. ... Т. ... Д. ... С. ... М. ... Ы. ... А. ... Ш. Құдайбердиев еңбектерінде фольклорлық мұраны ғылыми тұрғыда зерттеудің ... ... ... Абай мен ... ауыз ... ... ... зерттемегенмен, олардың шығармаларында фольклордың халықтық сипаты туралы көзқарастары айқын танылды. Ал Шоқан еңбектерінде алғаш рет ... ... ... принциптері жүзеге асты. Ал ХХ ғасырдың бас кезіндегі зерттеу еңбектерде терминіне балама сөздер қолданыла бастады. Мысалы, А. ... , С. ... , деп ... М. Әуезов , деп қолданады. ХХ ғ. басындағы әдебиеттану ғылымының да­муын саралағанда байқалатын басты нәрсе әдебиеттің ауыр ... ... ... сол өздері жасаған әдебиеттің ғылыми проб­лемаларынан да ешқашан тыс қалмағандығы. Ғылымға шөлдеген ... ... ... жа­ралған асыл азаматтарымыздың қай-қайсысы да қазақ халқының ерекше мұрасы ауыз әдебиет үлгілерін ... ... ... ... ... ... Өз ... халық ауыз әдебиетінің үлгілерін батыл пайдаланды. Осы орайда жаңа әдебиет үшін күресті қоғамдық-революциялық күрестерімен ұштастыра білген Сәкеннің өзі ... ... ... ... пайдалануды әдебиеттің басты міндеті деп көрсетеді. Халық ауыз ... ... ... оған ... тұрғыда баға берген Сәкен жаңа әдебиет ескі әдебиет мүсіндерін іс жүзінде меңгеріп алып, жаңа ережелермен ... ... ... ... ... ... сөйтіп оған еңбекші тап мазмұнын кіргізу негізінде жасалады деп , таптық тұрғыда қарауға баса назар ... да , ең ... ... ... ... негіз болатынын айтады. Мағжан Жұмабаев та ауыз әдебиеті үлгілерін аса ... ... ... ретінде бағалап, оны сақтауға, қастерлеуге ерекше мән береді. , - деген ... ... жаңа ... келе ... қазақ әдебиетінің алдына нақты, қомақты да сындарлы міндет қойғанын көреміз [6.341]. С.Мұқанов та халықтың ең ... ... ... ... ... көркемдік шеберлікті, халықтың тарихы мен қоғамдық өмірін үйрену керектігін баса көрсетеді. Ғасыр басындағы әдебиеттің жүгін ... ... ... ... ... өз шығармаларына негіз іздеді және қолдана білді. Олар , ең ... ... ... жазба әдебиеттің игілігіне айналдыруымен бағалы болса, екіншіден, өз шығармаларының сюжеттік тінінде фольклорлық дәстүрлерді кеңінен қолдана білді. Яғни ... ... ... ... ... ... ... байланыстарды өз шығармаларында жан-жақты пайдаланды.
Ұлттық әдебиетімізде әр ... ... ... ... ... ... ... ұқсамайтын соны сүрлеуімен дараланады. Сөйтіп әдебиет тарихынан орын алады. Әйтпесе, оны зорлықпен оқырманға таныту мүмкін емес. Көзге көрінбейтін өзгеше тін - ... Осы тін ... ... ... біте ... оның жүрегіне жол таба біледі. Себебі әр қазақы оқырманның бойында ана сүтімен бірге ... ... ... ... діл бар. Соны ... ... шығаратын бір жол - сөз өнері десек, сол өнердің шектеусіз мүмкіншілігін дұрыс пайдалана ... ... ғана ... дәрежеге жете алмақ.
[7.132], -деп заңғар жазушы Ғ. Мүсірепов туған халқының талғамды тілегі өресіне ... ... ... асыл ... тұрғысынан айтса керек. Классикалық қазақ әдебиетінің тұғырлы кірпішін өз қолымен қалағандардың бірі боп саналатын жазушы қай уақытта да туған ... ... ... отыруын дәстүрдің негізінде жүзеге асыруды қалады. Халықтық ұғымдармен бірегей астарласып жататын, ... ... ... лайықты, әрі түйсік-сезіміне әсер етіп, басқа қырынан дамытылып жататын дәстүр ғана ... ... Осы ... ... жаңа ... ... ... бояуларды ажарландырып, қанықтыра түсу жолындағы ізденіс жаңашылдыққа алып келетіні даусыз.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.Бердібаев.Р. Кәусар бұлақ. - ... ... 1989. - 360 ... О ... и ... ... казахской литературы и фольклора // Известия АН Каз ССР. Серия филологическая. - 1984, №3. Б.19- 24.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"этнопедагогиканың зерттеу әдістері"5 бет
Ертедегі және орта ғасырлардағы Қазақстан тарихнамасы25 бет
А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев,Ж. Аймаутовтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы9 бет
Болашақ мұғалімдерді даярлауда қазақ халық этнопедагогикалық білім берудің мазмұны18 бет
Жалпы педагогикалық технологияларды оқу- тәрбие үрдісінде ендіру арқылы оқушыларға ұлттық тәрбие беру17 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Мектептің оқу – тәрбие ісінде халық педагогикасын пайдалану32 бет
Тәрбиенің негізгі бағыттары4 бет
Тәрбиесі қиын, балалармен жүргізілетін жұмыстың әдістемесі7 бет
Халықтық педагогикағы ән-жырлар5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь