"Тілдің жүйелік, құрылымдық, таңбалық сипаттары"

І. Тілдің жүйелік және құрылымыдық сипаты
ІІ. Тілдің таңбалық сипаты
IІІ. Қолданылған әдебиеттер
Тіл белгілі бір құрылымы және қызметі бар, бір бүтін (тұтас) жүйелі құбылыс ретінде өмір сүреді. Құрылым мен жүйе тілге ғана емес, сонымен бірге басқа да құбылыстарға тән болуы мүмкін. Сондықтан да, ең алдымен, жалпы «жүйе» және «құрылым» (структура) деген ұғымдардың мән-мәнісін айқындап алу қажет. Жалпы «жүйе» «құрылым» туралы ұғымдарды айқындау тілдің жүйелі сипаты мен құрылымдық қасиетін танып білуге көмектеседі.
Бүтіннің элементтерінің арасындағы қатынастардың схемасы, әдетте, құрылым деп аталады. Ал жүйе, қалай да болсын, белгілі құрылымның болуын аңғартады. Дегенмен, жүйе тек құрылымнан ғана тұрмайды. Әрбір жүйе оған өте-мөте тән және бір –бірімен байланысты үш түрлі, атрибуттың (бірдеменің ең маңызды белгісі)- құрылым мен субстанцияның және қызметтің үштасып келуінен және олардың диалектикалық бірлігінен құралып, өмір сүреді және дамиды. Осы үшін атрибуттың ерекшеліктерінің және олардың ара қатысын есепке, алатын жүйелік зерттеу қарастырылатын обьектіні түтас күйінде танып білуге мүмкіндік тудырады. Жүйелік тұрғыдан қарау, сайып келгенде, жүйенің қасиеттерін оның құрылымы мен субстанциясының және қызметінің өз ара қатынасын айқындау арқылы балдап түсіндіруге келіп тіреледі. Жоғарыда аталып өткеніндей, жүйе туралы ұғым мен құрылым туралы ұғым өз ара шарттас, бір –бірімен байланысты ұғымдар болғанымен, бір –біріне ажыратылатын, әр басқа ұғымдар болып саналады. Бұлардың әрқайсысының өзіне тән, нақтылы мазмұны бар. Құрылым қатынастардың схемасы дегенді білдіреді, осыған орай, бұлұғым жұйенің бір ғана шағын жағы –оның қанақасы сипаттайды. Ал жүйенің ұғымы – құрылымы ұғымнан әрі кең, әрі күрделі ұғым. Жүйе рет-ретімен орналасып ұйымдасқан бір тұтас құбылыс. Ол құрылым мен субстанцияның қосылу, бірігу түрінде өмір сүреді және белгілі бір қызмет атқарады. Сонымен жүйе құрылымға ие болатын және белгілі бір мақсатты орындау үшін осы құрылымды субстанция арқылы іске асыратын, ұйымдасқан (ретке келген) бүтін ретінде қаралды.
Құрылымдық қасиет пен жүйелік қасиет тілге де тән. Құрылым мен жүйе ұғымдары тілге қатысты мынадай мазмұнға ие болда: құрылым бүтіннің бойындағы әртектес элементтердің арақатынасынан және бірлігінен тұрады. Ол элементтер мыналар:
1. К.Аханов «Тіл білімінің негіздері» [76-84, 70-75 беттер] Алматы, 2002, - 664 бет.
2. http://lektsii.net/1-165507.html
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы: Тілдің ... ... ... ... Самекбаева Э.
Орындаған: Мәсәлім Н.
Тобы: ФИ-403
Семей 2015
Жоспар
І. Тілдің жүйелік және ... ... ... ... сипаты
IІІ. Қолданылған әдебиеттер
Тіл белгілі бір құрылымы және қызметі бар, бір бүтін (тұтас) жүйелі құбылыс ретінде өмір сүреді. ... мен жүйе ... ғана ... сонымен бірге басқа да құбылыстарға тән болуы мүмкін. Сондықтан да, ең ... ... және ... ... ... мән-мәнісін айқындап алу қажет. Жалпы туралы ұғымдарды айқындау тілдің жүйелі сипаты мен құрылымдық қасиетін танып білуге көмектеседі.
Бүтіннің ... ... ... ... ... ... деп аталады. Ал жүйе, қалай да болсын, белгілі құрылымның болуын аңғартады. Дегенмен, жүйе тек ... ғана ... ... жүйе оған ... тән және бір - бірімен байланысты үш түрлі, атрибуттың (бірдеменің ең маңызды белгісі)- құрылым мен субстанцияның және қызметтің үштасып ... және ... ... ... құралып, өмір сүреді және дамиды. Осы үшін атрибуттың ерекшеліктерінің және олардың ара қатысын есепке, алатын жүйелік зерттеу ... ... ... ... танып білуге мүмкіндік тудырады. Жүйелік тұрғыдан қарау, сайып келгенде, жүйенің ... оның ... мен ... және ... өз ара ... ... арқылы балдап түсіндіруге келіп тіреледі. Жоғарыда аталып ... жүйе ... ұғым мен ... ... ұғым өз ара ... бір - ... ... ұғымдар болғанымен, бір - біріне ажыратылатын, әр басқа ұғымдар болып саналады. Бұлардың әрқайсысының ... тән, ... ... бар. ... ... ... ... білдіреді, осыған орай, бұлұғым жұйенің бір ғана шағын жағы - оның ... ... Ал ... ... - ... ... әрі кең, әрі ... ұғым. Жүйе рет-ретімен орналасып ұйымдасқан бір тұтас құбылыс. Ол құрылым мен субстанцияның қосылу, бірігу түрінде өмір ... және ... бір ... ... ... жүйе ... ие ... және белгілі бір мақсатты орындау үшін осы құрылымды субстанция арқылы іске асыратын, ұйымдасқан ... ... ... ретінде қаралды.
Құрылымдық қасиет пен жүйелік қасиет тілге де тән. Құрылым мен жүйе ... ... ... мынадай мазмұнға ие болда: құрылым бүтіннің бойындағы әртектес элементтердің арақатынасынан және бірлігінен тұрады. Ол элементтер мыналар: ... ... - , ... материалдық таңбалары (терминдік емес, қарапайым мағынадағы таңбалар). Тіл дыбыстары (фонемалар) біріншіден, есту мүшелері арқылы қабылданады, екіншіден, бір сөзді екінші ... бір ... ... ... ... ... т, д, ... тән, дән деген сөздерді бір-бірінен ажыратса, н , ң , дыбыстары тон, тоң , деген сөздерді бір - ... ...
ә) ... - ... мен ... бірлігінен тұратынең кіші тілдік элемент. Морфеманың түбір (немесе негізгі) морфема деп ... түрі ... орыс ... ... ... сөздің құрамындағы красн-, қазақ тіліндегі бүлін деген сөздің құрамындағы бұл- морфемасы) заттық (вещественное) мағынаны білдірсе, аффикстік (немесе көмекші) морфема деп ... не ... ... (сөз ... ... ... мысалы, жылқышы, балалық деген сөздердің құрамындағы -шы, -лық,аффикстерінің мағынасы), не реляциялық мағынаны ... ... және ... ... бір- ... ... ... аффикстердіңмағынасы; мысалы, ағаштың бұтағы дегендегі -тын , -ы ... ... ... Сөздер заттар мен құбылыстардың, сапа мен белгіні іс-әрекет пен қимылды және т.б. атайды, ... ... ... ... ... ... бұл ... - номинативті (атау болу) қызмет.
в) Сөйлем ойды білдіреді, хабарлау қызметін атқарады. Сөз номинативті қызмет атқарса, сөйлем ... ... ... ... ... ... ... сөздердің бір-бірімен тіркесін, өз ара байланыста, предикативті қатынаста ... ... ... Тіл ... ... құралы болу қызметін хабарлаудың негізгі құралы-сөйлемдер арқылы іске асырады.
Құрылымның ... ... ... бір-бірімен байланыса келіп, бірлікте болады.
Тілдік құрылымның әрбір деңгейі немесе сатысының, мысалы, фонетикалық, морфологиялық, лексикалық, синтаксистік деңгейлерінің әрқайсысының өз ... ... да, ... ... барлық элементтері сол жүйенің мүшелері реінде қызмет етеді.
Жүйе дегеніміз - өзара шарттас, өзара байланысты біртектес элементтердің ... ... ... оның ... ... - ... саласынан да, грамматикалық саласынан да, лексикалық саласынан да көрінеді. Мысалы, белгілі бір тілдің фонетикасында , деп ... ... ... ... ... сақтау қиын. Егер тілде жүйе болмаса, егер ол бір-бірімен байланыссыз, ретке келтірілмеген, ұйымдаспаған, бөлшектері бүтінге бірікпеген, бытыраңқы элементтер күйінде ... , онда тіл ... ... да ... ... болар еді, қатынас құралы, пікір алусыдың құралы болып қызмет етуге де жарамас еді. Тілде жүйелік қасиет бар. Сондықтан да оның ... сол ... ... ... ... ... сақталып қалады. Тілдің жүйелік қасиеті оны меңгере білуге және қатынас құралы, пікір алысудың құралы ретінде пайдалануға мүмкіндік ... ... ... ... ... да, біз ... бір шет тілді оқып үйрене аламыз. Шет тілді оқып үйрену және оны ... ... ... оның ... ... және ... ... оқып үйрену және меңгеру болып шығады.
Тіл білімде тілді жүйелік қасиеті бар құбылыс, барлық элементтері бір-бірімен байланысты, өз ара ... ... ... деп қарау тілдің табиғатын, бүтін мен оны құрастырушы бөлшектердің арақатысын атап айтқанда, бүтіннің оны ... ... ... ... ... ... айқындауға мүмкіндік береді. Тілдің жүйсін тілдік жеке құбылыстардың өз ара байланысы тұрғысынан, бүтіннің өз ішіндегі жеке құбылыстарды бағындыруы, билеуі тұрғысынан ... ... ... ие ... ... ... тән ... бар жүйелі құбылыс екендігі туралы қағида тіл білімінде орныққан және басты ... бірі ... ... ... ... оның ... ... бірі болып саналады. Осылай болғандықтан, философтар мен лингвистер бұл мәселеге (тілдің таңбалык сипаты туралы мәселеге) ертеден бері-ақ назар аударып келеді. ... ... ... ... ... де ... ... және Фердинанд де Соссюрдің атты еңбегі жарыққа ... ... ... кең көлемде қарастырыла бастады.Ф. де Соссюр тілді ... ... деп ... де, оны таңбалардың басқа жүйелерімен салыстыра қарайды. Ол былай деп ... . ... ... ұғымы қазіргі заманғы ғылымда кен өріс алғандығын және әр түрлі типтегі таңбалар туралы ғылым -- ... ... әр ... ... назарын аударып отырғанын айту қажет.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тілдің жүйелік, құрылымдық, таңбалық сипаттары3 бет
"Тілдің танбалық сипаты."6 бет
Тілдің таңбалық сипаты5 бет
Тілдің таңбалық, құрылымдық және жүйелілік сипаттары6 бет
Таңба және оның түрлері. тілдік және тілдік емес таңбалар3 бет
"Тіл және ұлттық мінез."16 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Авторлық сана – мәтіннің базалық ұғымы56 бет
Балалар әдебиеті кейіпкерлерінің тілдік тұлғасы20 бет
Гендерлік лингвистиканы зерттеудің теориялық аспектілері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь