«Тілдің аумақтық өзгешеліктері (диалектілер, шет тілдің нұсқалары)»


Диалект (гр. διάλεκτος — говор, сөйленіс) — 1.Белгілі бір аймақ, облыс тұрғындары қолданатын тіл ерекшеліктері бар халық тілінің бөлігі. Диалект халық тілінің құрамына кіре отырып, өзіне тән лексикалық, дыбыстық, грамматикалық ерекшеліктерге ие болады. Ұлттардың қалыптасу кезенінде ұлт тілдерінің негізіне жатуы мүмкін. Адамдардың аз ғана тобы қолданатын, жеке тіл дәрежесінде дами алмайтын жаргондардан Диалектті айыра білу қажет. Әдеби тіл мен Диалекттің өзара қарым-қатынасы өте күрделі. Әдеби тіл Диалектке эсер ете отырып, өзі де олардың есебінен байып отырады.
2.Негізгі тілдік ерекшеліктері бірынғай говорлардың жиынтығы. «Диалект» термині «говор», «говорлар тобы» және «наречие» мағыналарында да қолданылады. Диалектология (гр. діалектос – сөйлеу, гр. логос – білім) – тіл білімінің белгілі бір тілдегі диалектілік ерекшеліктерді, олардың шығу тегін, таралу сипатын, ұлттық және әдеби тілге қарым-қатынасын зерттейтін саласы. аумақтық немесе әлеуметтк жағынан біріктірліген, шоғырланып орналасқан ұжымның тілдік қарым-қатынас жасауының негізгі құралы болып табылатын тіл. Аумақтық диалект – аумақтық жағынан шектелген жіне әдеби тілмен қатар қолданылатын тіл; ол тек ауызша нысанда ғана болады; қатаң нормалары жоқ; стильдік тармақтары да сараланбаған. Әлеуметтік тіл әлеуметтік немесе кәсіби жағынан топтасқан ұжымның тілдік қарым-қатынас құралы болып табылатын тіл.
Диалектологияның міндеті – жергілікті тіл ерекшеліктерін тексеру. Қазақ диалектологиясы қазақ тіліндегі говорлар мен диалектілерді зерттейді.
Жергілікті диалектілердің зерттеле бастауы 19 ғ.2- жартысында Германия, Франция, Италия сияқты елдерде кеңінен дамыған. Диалектологияның жеке сала ретінде қалыптасуына орыс ғалымдарыда көп еңбек сіңірген. Зерттеу нысанының саралануына және сипатына қарай диалектология –сипаттама диалектология және тарихи диалектология болып екі салаға бөлінеді. Сипаттама диалектологияның міндеті- тілдегі диалектілер мен сөйленістердің дыбыстық, грамматикалықжәне лексикалық құрылысын сипаттау, сол жайында жүйелі түсінік беру. Тарихи диалек. Міндеті- тілдегі диалектілер мен сөйленістердің диалектілік ерекшеліктердің пайда болу сырын, тарихын зерттеу.
Қазақ тіліндегі диалектілерді , сөйленістерді топтауда әр түрлі пікірлер болып келеді.С. Аманжолов оңтүстік, батыс, солтүстік-шығыс сияқты үш диалект бар деген қорытынды жасады.Ж. Досқараев болса қазақ тілінде екі үлкен сөйленістер тобы бар деп көрсетті.Қазір қазақ тілінде төрт түрлі сөйленістер тобы айқын көріне бастады.1. оңтүстік, 2. батыс, 3. шығыс, және 4. орталық-солтүстік.
1. Айдаров Т. «Қазақ тілінің лексикалық ерекшеліктері». Алматы, 1975;
1. Досқараев Ж., Мұсабаев Ғ. «Қазақ тілінің жергілікті ерекшеліктері». Алматы, 1951
2. Досқараев Ж. «Қазақ тілінің жергілікті ерекшеліктері». ІІ бөлім (лексика), Алматы, 1955;
3. «Некоторые вопросы истории и диалектологии казахского языка». «Вопросы языкования», 1954, №2
4. Кеңесбаев І. , Мұсабаев Ғ. «Қазіргі қазақ тілі». Лексика / фонетика. Алматы, 1975 «Қазақдиалектологиясы» 1 – шығуы. Алматы, 1965«Қазақ тілініңдиалектологиялықсөздігі». Алматы, 1969
Источник: http://fullref.ru/job_81fdb38ef64fd3c31f6a10ee00eb1b3f.html

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ
БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
СЕМЕЙ қаласыныңШӘКӘРІМ атындағы
МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

СӨЖ
Тақырыбы:Тілдің аумақтық өзгешеліктері (диалектілер, шет
тілдің нұсқалары)

Орындыған: Мұхаметжанова Г.
Топ: Қ - 319 с
Тексерген:Мұқанова Қ.Қ.

Семей 2015 жыл
Тілдің аумақтық өзгешеліктері (диалектілер, шет
тілдің нұсқалары).
Диалект (гр. διάλεκτος -- говор, сөйленіс) -- 1.Белгілі бір аймақ, облыс тұрғындары қолданатын тіл ерекшеліктері бар халық тілінің бөлігі. Диалект халық тілінің құрамына кіре отырып, өзіне тән лексикалық, дыбыстық, грамматикалық ерекшеліктерге ие болады. Ұлттардың қалыптасу кезенінде ұлт тілдерінің негізіне жатуы мүмкін. Адамдардың аз ғана тобы қолданатын, жеке тіл дәрежесінде дами алмайтын жаргондардан Диалектті айыра білу қажет. Әдеби тіл мен Диалекттің өзара қарым-қатынасы өте күрделі. Әдеби тіл Диалектке эсер ете отырып, өзі де олардың есебінен байып отырады.
2.Негізгі тілдік ерекшеліктері бірынғай говорлардың жиынтығы. Диалект термині говор, говорлар тобы және наречие мағыналарында да қолданылады. Диалектология (гр. діалектос - сөйлеу, гр. логос - білім) - тіл білімінің белгілі бір тілдегі диалектілік ерекшеліктерді, олардың шығу тегін, таралу сипатын, ұлттық және әдеби тілге қарым-қатынасын зерттейтін саласы. аумақтық немесе әлеуметтк жағынан біріктірліген, шоғырланып орналасқан ұжымның тілдік қарым-қатынас жасауының негізгі құралы болып табылатын тіл. Аумақтық диалект - аумақтық жағынан шектелген жіне әдеби тілмен қатар қолданылатын тіл; ол тек ауызша нысанда ғана болады; қатаң нормалары жоқ; стильдік тармақтары да сараланбаған. Әлеуметтік тіл әлеуметтік немесе кәсіби жағынан топтасқан ұжымның тілдік қарым-қатынас құралы болып табылатын тіл.
Диалектологияның міндеті - жергілікті тіл ерекшеліктерін тексеру. Қазақ диалектологиясы қазақ тіліндегі говорлар мен диалектілерді зерттейді.
Жергілікті диалектілердің зерттеле бастауы 19 ғ.2- жартысында Германия, Франция, Италия сияқты елдерде кеңінен дамыған. Диалектологияның жеке сала ретінде қалыптасуына орыс ғалымдарыда көп еңбек сіңірген. Зерттеу нысанының саралануына және сипатына қарай диалектология - сипаттама диалектология және тарихи диалектология болып екі салаға бөлінеді. Сипаттама диалектологияның міндеті- тілдегі диалектілер мен сөйленістердің дыбыстық, грамматикалықжәне лексикалық құрылысын сипаттау, сол жайында жүйелі түсінік беру. Тарихи диалек. Міндеті- тілдегі диалектілер мен сөйленістердің диалектілік ерекшеліктердің пайда болу сырын, тарихын зерттеу.
Қазақ тіліндегі диалектілерді , сөйленістерді топтауда әр түрлі пікірлер болып келеді.С. Аманжолов оңтүстік, батыс, солтүстік-шығыс сияқты үш диалект бар деген қорытынды жасады.Ж. Досқараев болса қазақ тілінде екі үлкен сөйленістер тобы бар деп көрсетті.Қазір қазақ тілінде төрт түрлі сөйленістер тобы айқын көріне бастады.1. оңтүстік, 2. батыс, 3. шығыс, және 4. орталық-солтүстік.
С. Аманжолов қазақ әдеби тілілінің негізі солтүстік-шығыс диалектісі болды деген пікір айтқаны белгілі. Ол бір еңбегінде: Әдеби тіліміздің жасалуы үшін оңтүстік, батыс диалектілері негіз болған жоқ, бұлардың байлығы соңғы кезде ғана халық шаруасының бірлесіп өркендеуі арқасында ғана көрініп отыр десе тағы бір еңбегінде Қазақтың үш жүзінен шыққан ақын-жазушылар біріне-бірі қайшы тілде, бірнеше бөлек диалектіде жазып, әр қайсысы өз беттерімен,өз білгендерімен шығармаларын таратуға тырысты дей келіп, Қазаргі қазақ әдеби тілге солтүстік-шығыс қазақтарының тілі негіз болды- деген пікір түйді.Бұл пікірді ғылыми тұрғыдан дәлелді пікір дей алмаймыз.
Тіл-тілде сөздік құрамның толығуы сөздік қордың ішкі мұмкіншіліктерімен қатар, бөтен тілдерден де сөз қосып байытады. Бүл әр ұлт тілдерінде ұдайы болып отыратын тілдік процестер. Соның бірі- казак тілі. Түркі тілдерінде де бұрыннан келе жатқан сөз алмасу құбылысы тілші зерттеушілер назарынан тыс қалган жоқ. Мәселен, казак тіліндегі кірме сөздер мен неологизмдер туралы көптеген талдау, пікірлер баршылық. Алайды, кірме сөздер мен неологизмдердін түп төркіні кебінесе орыс тілінен енген сөздер тобына көбірек талдаулар бар болса, орыс тілі арқылы шет тілдерінен енген сөздер мен тіркестерді тек атап кету ғана дағдыға айналған. Бұл лексикалық единица мен тұрақты тіркестерге де бірдей катысты еді. Қазақ тілі ұлт тәуелсіздігіне байланысты соңғы он жылдықта 1990 жылдан былай қарай мемлекеттік тіл мәртебесіне ие болғаннан бері тілдегі неологизмдер мен кірме сөздер тасқыны көбінесе шет тілдік сөздер мен сөз тіркестері орыс тілінің графикасынан егізделіп енседе, қазақ тілінде ешбір ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Тілдің аумақтық өзгешеліктері (диалектілер, шет тілдің нұсқалары)
Тілдің аумақтық өзгешеліктері (диалектілер, шет тілдің нұсқалары) туралы
Тілдің аумақтық өзгешеліктері
Тілдің табиғаты
Тілдің құрылымы
Тілдің танымдық қасиеті
Ауызекі тілдің басты ерекшелігі
Тiлдiң функциялары
Тілдің грамматикалық жүйесі
Үш тұғырлы тілдің ұшпағы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь