Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себебін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбек ақыны талдау

Осы жерде күнкөріс мини­мумы дегеніміздің не екенін бір рет еске түсіре кеткеннің артықтығы болмас. 1999 жылғы 16 қарашада қабылданған. “Күнкөріс минимумы туралы” Қазақстан Республикасының Заңында оның “мөлшері жағынан ең төменгі тұтыну қоржыны­ның құнына тең бір адамға шаққандағы ең аз ақ­шалай табыс” екендігі атап көрсетілген. Қаржы-экономикалық сөздікте “адамның тіршілік қарекетін қолдау және оның жұмыс күшін қалпына кел­тіру үшін қажет ақшалай қара­жат­тың ең төмен деңгейі (минимумы)” екендігі келтірілген. Күнкөріс минимумын анықтау әдістемесі бүкіл отба­сының немесе бір қызметкердің шығыны мен табысының теңгерімі болып табылатын тұтыну бюджетін (күнкөріс минимумы­ның бюджетін) құрауға негізде­леді. Жоғарыдағы заң бұдан әрі “Күн­көріс минимумының мөлше­рін ста­тистика жөніндегі уәкілетті орган және халықты әлеуметтік қорғау мәселелері жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган ең төменгі азық-түлік емес тауарлар мен қызмет шығындарының бекітілген үлесі қосылған ең төменгі азықтүлік қоржынының құнына қарай есептеп шығаратынын” мағлұм етеді.
Статистика агенттігінің тамыз айындағы мәліметі бойынша, тұрғын­дардың азықтүлік тауарларын сатып алу шығынының құрылымы мынадай бөлініске түскен (пайыз есебімен): ет және балық – 18,5; сүт, майлы тағамдар мен жұмыртқа – 14,2; жеміс-жидек пен көкөніс – 16,8; нан өнімдері мен жарма өнімдері – 7,9%; қант, шәй және дәмдеуіштер – 2,6. Осы бөліністі одан әрі жалғастырып, күнкөріс минимумының мөлшерін тұрғындардың әртүрлі жас-жыныстық топтарына қарай бөлшектеп көрсетсек, ол мынадай көрініске ие бола­ды (теңге есебімен): 0-13 жастардағы балалар – 12 908; 14-17 жастардағы жас­өспірімдер (ұлдар) – 18 177; 14-17 жас­тардағы жасөспірімдер (қыздар) – 13 880; жастары 18-ден жоғары еңбекке жарамды тұрғындар (ерлер) – 17 139; жастары 18-ден жоғары еңбекке жарамды тұрғындар (әйелдер) – 13 594; зейнеткерлер мен егде жастағы кісілер – 13 442. Бұдан шығатын қорытынды: біздің елімізде еңбек ететін жастағы кісілерден гөрі жасөспірімдер, әйелдерден гөрі ер кісілер күнкөріске көбірек шығынды алатын көрінеді.
Осы жерде күнкөріс минимумының жылдан-жылға, айдан-айға ұлғайып келе жатқанын да айтуымыз керек. Респуб­ликада 2000 жылы оның мөлшері жан басына шаққанда 4 945 теңге болған екен. Келесі 2001 жылы 5 655 теңгеге көтерілді. Содан кейінгі 2002-2004 жылдары ол 6 мың теңгенің (6 003, 6 457, 6 785) ауқымынан шыға алмай қойды. Алайда, аздап болса да өсім бар екені байқалды. Ал 2005 жылы 7 618 теңге болып, келесі мыңдықтың белесінен асқан мөлшер 2006 жылы 8 410 теңгеге табан тіреді. Содан соңғы 2007 жылы минимум мезіреті 9 653 теңгеге тұрақтады. Сосын келесі 2008 жылы бірден 3 мың теңгеге жуық өсім жасалды да, ол сол деңгейде екі жылдай тұрып қалды. Әдепкіде 12 364 теңге болған көрсеткіш 2009 жылы болар-болмас қана үлес алып, 12 660 теңге тарапынан аса алмады. Сондықтан биылғы өсімді тағы бір сілкініс ретінде қабылдауға әбден болады.
        
        Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себебін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбек ақыны талдау
Осы жерде күнкөріс мини­мумы дегеніміздің не екенін бір рет еске ... ... ... ... 1999 ... 16 ... қабылданған. "Күнкөріс минимумы туралы" Қазақстан Республикасының Заңында оның "мөлшері жағынан ең төменгі тұтыну қоржыны­ның құнына тең бір ... ... ең аз ... табыс" екендігі атап көрсетілген. Қаржы-экономикалық сөздікте "адамның тіршілік ... ... және оның ... ... қалпына кел­тіру үшін қажет ақшалай қара­жат­тың ең төмен деңгейі (минимумы)" екендігі келтірілген. Күнкөріс минимумын ... ... ... ... ... бір қызметкердің шығыны мен табысының теңгерімі болып табылатын тұтыну бюджетін (күнкөріс минимумы­ның бюджетін) құрауға негізде­леді. Жоғарыдағы заң ... әрі ... ... ... ... ... уәкілетті орган және халықты әлеуметтік қорғау мәселелері жөніндегі уәкілетті ... ... ең ... ... емес тауарлар мен қызмет шығындарының бекітілген үлесі қосылған ең ... ... ... ... ... ... ... мағлұм етеді.
Статистика агенттігінің тамыз айындағы мәліметі бойынша, тұрғын­дардың азықтүлік тауарларын сатып алу шығынының құрылымы мынадай ... ... ... ... ет және ... - 18,5; сүт, майлы тағамдар мен жұмыртқа - 14,2; ... пен ... - 16,8; нан ... мен ... ... - 7,9%; ... шәй және дәмдеуіштер - 2,6. Осы бөліністі одан әрі жалғастырып, күнкөріс минимумының мөлшерін тұрғындардың ... ... ... ... ... ... ол мынадай көрініске ие бола­ды (теңге есебімен): 0-13 жастардағы балалар - 12 908; 14-17 ... ... ... - 18 177; 14-17 ... ... ... - 13 880; жастары 18-ден жоғары еңбекке жарамды тұрғындар (ерлер) - 17 139; ... ... ... ... ... ... (әйелдер) - 13 594; зейнеткерлер мен егде жастағы кісілер - 13 442. ... ... ... біздің елімізде еңбек ететін жастағы кісілерден гөрі жасөспірімдер, әйелдерден гөрі ер кісілер күнкөріске көбірек шығынды алатын көрінеді.
Осы ... ... ... ... ... ұлғайып келе жатқанын да айтуымыз керек. Респуб­ликада 2000 жылы оның мөлшері жан ... ... 4 945 ... ... екен. Келесі 2001 жылы 5 655 теңгеге көтерілді. Содан кейінгі 2002-2004 жылдары ол 6 мың теңгенің (6 003, 6 457, 6 785) ... шыға ... ... ... аздап болса да өсім бар екені байқалды. Ал 2005 жылы 7 618 ... ... ... ... ... ... мөлшер 2006 жылы 8 410 теңгеге табан тіреді. ... ... 2007 жылы ... мезіреті 9 653 теңгеге тұрақтады. Сосын келесі 2008 жылы ... 3 мың ... жуық өсім ... да, ол сол деңгейде екі жылдай тұрып ... ... 12 364 ... ... ... 2009 жылы болар-болмас қана үлес алып, 12 660 теңге тарапынан аса алмады. Сондықтан биылғы өсімді тағы бір ... ... ... әбден болады.
Әлбетте, дәл қазіргі 14 587 теңге мөлшері де бірден бола салған жоқ. Бұл үшін биылғы 2010 жылдың басында, ... ... ... ... 12 141 ... ... ... айтсақ та жеткілікті. Сол тұста тіпті соның алдын­дағы жылдан төмен қарай құлдырап кету ... де ... еді. Тек ... айында ғана 12 438 мың теңгеге қайта көтеріліп, 2008 ... ... аса ... Ал ... 12 713 ... ... мөл­шерден озуға айналдық. Расында бұл өр­леу­дің басы ... ... ... ... ... - 12 891, ... - 13 073, маусымда 13 965 ... ... ... ... ... айы тағы төмен түсудің түрін танытты - бұл кезде көрсеткіш 13 743 теңге болып шыға келді.
Әдетте күнкөріс минимумын ... үш ... үшін ... Ол ... біз, ... ... ету жағдайының бағасын біліп, кедейліктің соңғы шегін анықтаймыз, екіншіден, әлеуметтік саясаттың бағыттарын айқындап ... ... ... ... ... ... шараларды жүзеге асырамыз, үшіншіден, бекітілетін ең төменгі айлық жалақының, ... ... және ... да әлеуметтік төлемдердің мөлшерін негіздеп аламыз. Ал ең төменгі айлық жалақы мен ең төменгі зейнет­ақының көлемі жыл сайын оларды ... ... ... ... ... ... ұстанымы ескеріле келе, сол кездегі күнкөріс минимумының негізінде заң актілерімен бекітіліп отырады.
Мұның арғы ... ең ... ... ... ... де ... шығады. Еліміздің 1999 жылғы 16 қарашада қабылданған "Күнкөріс ... ... заңы ... ең ... ... ... ... мен пайдаланудың құқықтық базасын бекітіп береді. Ең төменгі тұтыным қоржыны (кейде "себет" деп де айты­лады) күнкөріс минимумының мөлшерін ... үшін ... Ол ... ... және азық-түлік емес тауарлар мен қызмет түрлеріне кететін шығындардан құралады. Ал азық-түлік себетінің құнын және азық-түлік емес ... мен ... ... ... ... "Күнкөріс минимумының мөлшерін есептеу ережелері" белгілейді. Азық-түлік қоржынын денсаулық сақтау саласының уәкілетті органы ... ... ... ... азық-түлік тағамдарының ғылыми негіздемесі бойынша статистикалық орган есептеп шығарады. Ол ... ... ... ... үшін ... азық-түлік қоржынына кіретін азық-түліктік тұтыным тағамдарының ғылыми ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар қаладағы, астанадағы, облыстар мен аудандар орталықтарындағы бөлшек сауда жүйесінің көрнекті нысан­дарында тіркелген орта бағаға көбейту ... ... Ал ... емес ... мен қызметтер шығындарының құны ең төменгі азық-түлік себетінің құнын ... ... ... тәртіппен алынған азық-түлік емес тауарлар мен қызметтерінің ең төменгі шығындар үлесіне ұлғайту ... ... ... ... агенттігі есеп­теп шығарған еліміз тұрғындарының негізгі азық-түлік тағамдарының ең төменгі тұтыным нормаларына да көз жүгіртіп өткеннің артықтығы ... Бұл ... ... ... ... ... дәл қазіргі жылға есеп­телген құрылымы алдан шығады. Онда бізде ең төменгі мөлшер бойынша тұр­ғындардың жылына 13 кило ұн, 70,07 кило ... ... ... нан, 4,4 кило макарон өнімдерін, 8,5 кило күріш, 2 кило қарақұмық, 95 кило ... 25 кило ақ ... ... 20 кило ... 20 кило пияз, 10 кило бақша өнім­дерін (қарбыз), 25 кило алма, 4,5 кило жүзім, 18 кило ... 15 кило сиыр еті, 6,3 кило қой еті, 5 кило құс еті, 3,2 ... еті, сары май 4,4 ... 7 литр ... ... 84,5 литр сүт ... көрсетілген.
Күнкөріс минимумы туралы сөз қоз­ғағанда, тоқталып өтпеске келмейтін тағы бір сала ... ... ең ... айлық жалақы жайы болмақ. Ең төменгі жалақы - кез ... ... ... ... ең аз ... ... немесе сағаттық ақы төлеу түрін­дегі еңбек ақының мемлекет ресми белгі­леген ең төменгі деңгейі. Оның ... жыл ... ... ... ... кезде белгіленеді. Сол кезде ең тө­менгі деңгейдегі тұтыну бюджеті басшы­лыққа алынады. Жалпы, ең ... ... ... ... ... ... ... табылады. Статистика агент­тігінің мә­лімдеуінше, оның ең төменгі мөлшері биылғы қаңтар айының 1-інде 14 952 теңге ... Ал 2000 жылы ол ... 2 680 ... еді. ... ... он ... ішінде бұл мөлшер ұдайы өсу үстінде келді.
Еңбекақы бұл -- мемлекет белгіленген ... ... ... ... санына және сапасына байланысты еңбектері үшін жұмысшылар мен қызметкерлерге кәсіпорындар, мекемелер және ұйымдар төлейтін ақшалай төлем. Қалыпты ... ... ... ... ... тең және және оның ақшалай түрі болып табылады. Былайша айтуға ... -- ... ... ... ... ... өнім ... және сатуға кеткен шығындардың бір бөлігі.
Батыстың экономикасы дамыған елдерде бұл ұғым және түрінде болады. ... ... ... дене еңбегін, ал ақшалай сыйақы ой еңбегін марапаттауға арналған. Бұл екі фактор әлеуметтік жағынан қарағанда, бір-біріне өте жақын ұғым, ... ... ... де бар. ... ... мерзімді шектеулі (1 күн, 1 ай) болады және оның деңгейі кәсіпорын ... ... ... ... ... анықталады.
Ал ақшалай сыйақы болса, оның төлемдері едәуір ұзақ мерзім ішінде жүзеге асады, мөлшері жеке келіссөздер арқылы белгіленеді.
Еңбекақы төлеудің негізінде еңбекақы ... ... ... ... ... ... ретіндегі еңбектің құны жатыр. Шекті өнімділік теориясына сәйкес қызметкер еңбекақының орнын толтыратын өнім өндіруге міндетті, олай ... ... ... ... ... тәуелді. Әлеуметтік-экономикалық категория бойынша еңбекақының маңызын қызметкерлер мен ... ... үшін ... ... үшін ... оның жеке ... негізгі және басты бөлігі болып табылады, сонымен қатар еңбекақы қызметкерлердің және оның жанұя мүшесінде адамдардың әлауқат ... ... ... ... саналады.
Осыдан еңбекақының ынталандырушы ролі алынатын сыйақының көлемін көбейту үшін еңбек нәтижесін, жақсартудан ... ... үшін ... өндіріс шығындары болып, саналады. Жұмыс беруші әсіресе бүйымның бірлігіне кететін шығындарды барынша ... ... ... ... үшін маңызды ынта және еңбек төлемінің нышаны болып табылғандықтан ұдайы ... және ... ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, ең төменгі еңбекақыны талдау11 бет
Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі, тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау14 бет
Қазақстандағы, дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау жайлы8 бет
Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбек ақыны талдау6 бет
Әлемдік экономикалық қатынастардың ғаламдану жолында түсуі және өзара байланысы7 бет
Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау жайлы мәлімет7 бет
"Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау"4 бет
«Delta Bank» акционерлік қоғамының тәжірибесі негізінде тұтыну несиеcін ұйымдастыруды72 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет
«Қоныс аударушы» дамыған капиталистік елдер5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь