Латын тілінің тарихы және ғылымдағы маңызы туралы мәлімет

I.Латын тілінің шығу тарихы.
II.Латын тілі туралы мәләмет.
III.Қазіргі білім беру жүйесіндегі латын тілі.
Латын тілінің шығу тарихы.
Қазіргі кезде, латын тілі — халықаралық ғылымдар тілі. Латын тілінің медицина мен ветеринария салаларына ғылыми терминология ретінде енуіне Рим ғалымдары А. К. Цельс пен К. Гален зор үлес қосты. Бұларға дейін медицина мен ветеринария атаулары тек грек тілдерінде ғана болған. Себебі, адам- зат тарихында ғылыми медицина мен ветеринарияның іргетасын қалап, оларды дамытқан көне Грекия ғүлама дәрігері Гиппократ және оның ізбасарлары мен шәкірттері еді. Медициналық латын терминологиясын қалыптастыруда Римнің ғалым-дәрігері Авл Корнелий Цельс (б.з.д. I ғ., б.з. I ғ. бірінші жартысы) орасан зор еңбек егті. Ол “Медицина туралы” сегіз томдық кітап жа- зып, медицина ғылымына бүрын ғылымда үстем грек тілімен қатар, жаңа латын терминологиясын енгізіп, ғылымдағы оның атқаратын маңызын көрсетті. Римде өмір сүрген грек философы ғалым-дәрігер Клавдий Гален (б.з. 130-200 ж.ж.) Гиппократтың медициналық ғылыми туындыларына арнайы сөздік жасап, грек-латын қостілдік (билингвизм) медициналық терминоло- гияның қалыптасуына зор еңбек сіңірді. Анатомиялық но- менклатурада анатомиялық атаулардың латын тілінде аталып, клиникалық практикада аурулардың грек тілінде жазылуы қостілдіктің көрінісі.
Латын тіліндегі халықаралық анатомиялық терминология дүниежүзіндегі барлық елдердің морфолог-ғалымдарына ортақ және ғылыми байланыс тілі қызметін атқаруда.
1. Азаматова А.Х. Латинский язык и основы научной терминологии.
Алматы, 2008.
2. Григорьян Е.Л. Пособие по латинскому языку для студентов
исторического, философского и юридического факультетов. Ростовский
государственный университет, 2002. - 44 стр.
3. Муканова З.А. Учебник «Латинский язык» (для гуманитарных
факультетов университетов. – Алматы, 2006.
        
        Қазақстан   Республикасы  Білім  және Ғылым Министрлігі
Шәкәрім Атындағы Семей Мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Латын тілінің ... және ... ... А.А ... ... Е. ... қаласы
2015 жыл
Кіріспе
Жоспар:
I.Латын тілінің шығу тарихы.
II.Латын тілі туралы мәләмет.
III.Қазіргі білім беру жүйесіндегі латын тілі.
Латын тілінің шығу тарихы.
Қазіргі кезде, латын тілі -- ... ... ... ... ... ... мен ветеринария салаларына ғылыми терминология ретінде енуіне Рим ғалымдары А. К. Цельс пен К. Гален зор үлес ... ... ... ... мен ... ... тек грек тілдерінде ғана болған. Себебі, адам- зат тарихында ғылыми медицина мен ветеринарияның ... ... ... ... көне ... ғүлама дәрігері Гиппократ және оның ізбасарлары мен шәкірттері еді. Медициналық латын терминологиясын қалыптастыруда Римнің ғалым-дәрігері Авл Корнелий Цельс (б.з.д. I ғ., б.з. I ғ. ... ... ... зор ... ... Ол ... ... сегіз томдық кітап жа- зып, медицина ғылымына бүрын ғылымда үстем грек тілімен қатар, жаңа латын терминологиясын енгізіп, ... оның ... ... ... ... өмір сүрген грек философы ғалым-дәрігер Клавдий Гален (б.з. 130-200 ж.ж.) Гиппократтың медициналық ғылыми туындыларына арнайы сөздік жасап, ... ... ... медициналық терминоло- гияның қалыптасуына зор еңбек сіңірді. Анатомиялық но- менклатурада анатомиялық атаулардың ... ... ... ... ... аурулардың грек тілінде жазылуы қостілдіктің көрінісі.
Латын тіліндегі халықаралық анатомиялық терминология дүниежүзіндегі ... ... ... ... және ғылыми байланыс тілі қызметін атқаруда.
Ежелгі тілдер жайлы сөз ... ең ... еске ... мен грек ... ... ... грек тілінде және оның әртүрлі диалектлерінде гректер сөйлейтіні түсінікті, ал латын тілі римдіктердің тілі болды. Бұнда енді: -деген сұрақ ... ... тілі (Linqua Latina) - бұл ... ... (Latium) тұрғындарының тілі. Лация - ... ... ... және ... ... ... ... кішігірім аймақ. Лацияның тұрғындары латындар (Latini), ал олардың тілі латын тілі (Linqua Latina) деп аталды.
Дәстүрлі римдік аңыз ... ... осы ... ... ... алынған Троядан қашқан Эней пана тапты, ал оның ұрпағы Ромулға ... ... ... және оның ... ... ... 753 жылы) болуға тағдыр жазған екен. Рим ... ... тек ... астанасы болды, өзінің экспансиялық саясаты арқылы бүкіл Италияны, ал кейін Жерорта теңізінің бассейінін жаулап алды, ... Рим ... ... ... бірақ бұрынғыша латындық деп аталды. Бұл тіл, басқа ... ... ... ... ... ... V-III ... латын тілі - Аппенин түбегінің көптеген тілдерінің ішіндегі жазба түрі бар ... бірі ... ... IV-III ... ол ... тыс ... ... біртіндеп басқа тілдерді ығыстыра бастады, бұл б.з.д. I ғасырда жаулап алынған халықтардың ассимиляциясына әкелді. Бірінші ... ... ... - ... ыдыс-аяқтардағы және тастардағы жазулар, мадақтық әндер мен заңдар фрагменттері. Ғылымға белгілі ежелгі латын жазбалары б.з.д VII ... ... ... ... ... Ең ... ... жазу VII ғасырға жататын Римдік форумнан табылған тастағы жазу болып табылады. Небір ... ... бар (ант ... ... жазу ертедегі архаикалық әріптерімен жазылған, грек тіліне қарағанда ... ... ... ... ... болғаннан кейін, жазулар латын жазуының ерекше түрі ретінде қала берді. Олардың мәні әртүрлі болуы мүмкін: бұл жасалған ерекшеліктері тізімдердегі мәзір ... ... ... ... рухани жазулар, қоғамдық ғимараттар мен ескерткіштердегі ресми мәнді ... ... ... ... ... ... ... және т.б. Қазіргі уақытта 100 мыңға жуық әртүрлі дәуірдің латын жазбалары белгілі. Олар ежелгі фольклор, әдебиет ... ... ... және ... ... ... ... ауызша өнерінің бүкіл түрін біріктірді. Біз мұнда өлеңдерді, жоқтауларды, діни әнұрандар мен дұғаларды табамыз және де қалжың ... ... және ... ... кең ... ... Ел кезіп жүретін актерлер қолма - қол ойлап табылған көріністерді ұйымдастыратын. Әдеби тілдің тарихы тек б.з.д. 240 жылы ғана басталады, ол ... ... ... ... ... грек ... ... байланысты (құлдықтан босағаннан кейін ол Тит Ливий Андроник есімін алады).Ол алғаш рет Римде грек ... ... ... тілінде трагедия мен комедияны қойған, сонымен бірге Рим поэзиясының негізін ... ... ... тілі ... ... ... ... тиесілі. Ол (Lingua Latina) деп аталады, ... Ол Latini -One (Latina ... ... (Latium) ... ... ... ... Италия тайпалары), орналасқан өзенінің Тибр төменгі ағысында. VIII осы аймақтың орталығы. BC. е. (753 ... ... ... сену), сондықтан Рим (Roma қаласы болды Лацио тұрғындары, сондай-ақ (сығандар) өздерін деп аталады. K жел оңтүстiк-римдіктер, ежелгі ... және ... ... ... адам өмір ... О ... мен этрусков арасындағы қарым-қатынастар жоқ дерлік тарихи болды сенімді ақпарат, бірақ біз 616 509 жыл бірге екенін білеміз. BC. е. Рим Etruscan ... ... Рим ... ол 509, тек оның ... ... ... ... тәуелсіз республика болды. Этруски зор әсер етті Италия тұтастай, әсіресе Рим ... ... ... ... ... Etruscan ... Өзі Etruscan тілі латын өте әр түрлі болып табылады; көптеген Etruscan жазулар әзірге қабылдамау жоқ.
Б.з.д. 80 ... ... ... ... ... деп ... XII ... заңдары - рим құқығының бірінші жазбаша ескерткіші үлкен маңызға ие. Заңдардың алғашқы нұсқасы сақталмаған, ... ... рим ... мен заңгерлердің жазбалары бойынша, қалыпқа толық келтірілген. Ежелгі заңдар және бұнда көрсетілген дамыған құқық қатынастарының ерекшеліктері бұл ескерткішті б.з.д. V ... ... ... береді. Көрнекті рим тарихшысы Тит Ливийдің айтуынша, XII кестелер заңдары римдік құқықтың негізгі дерегі болып ... Бұл I ... ... ... ... ... жекеменшік пен ұжымдық меншік, отбасы құқығы декларацияланады және жазалау жүйесі қалыптасады (Бұл Кодекс тек мемлекеттік құқықты қарастырмайды). Классикаға дейінгі кезең ... III-II ... рим ... ... ... ... ... қалыптасу кезеңі. Ежелгі латын жазуының кезеңі грек ықпалынан мүлде еркін болды. Латын әдебиетінің пайда болуы б.з.д. III ғасырда ... ... ... ... ... сәйкес келеді. Классикалық грек үлгілерінің қатты ықпалында болған латын поэзиясы ерте пайда болды. III-II ғасырдың басындағы ... ... ... ... - ... ... ... тегі жағынан грек), Гней Невий және Квинт Энний. ... ... () ... әйгілі болды (бұнда римнің ежелгіден бастап тарихы суреттеледі). Римнің өрлеу кезеңіндегі басты әдеби ескерткіштері болып әйгілі комедиографтар - ... пен ... ... ... ... ... - (шамамен б.з.д. 250-184 ө.с.) грек үлгілеріне сүйенген латын комедиясының негізін салушы. ... ... 130 ... жазған, олардың жиырма бірі бізге жетті. Плавтың комедиясында фольклор кең пайдаланылған, осыған орай олар үлкен ... ... ... (шамамен 195-159 жылдарда ө.с.) барлығы 6 комедияcы бізге жеткен. Бұнда ... ... ... аша отырып, күнделікті өмірін суреттейді. Теренцийдің әйгілі ... ... оның ... ... ... ... Орта ғасырларда және Қайта өрлеу дәуірінде Теренций ең көп оқылатын автордың бірі болды. Оның ... тілі ... ... ... деп ... Ең ... ұлы ... латын әдебиеті б.з.д. I ғасырда Катуллдың, Лукрецийдің поэзиясында, Цицерон, Цезарь және Саллюстийдің ... орын ... ... Катуллдың, шамамен, 87-54 поэтикалық мұрасы, 116 лирикалық өлеңдері және аз мөлшерлі ... ... Олар оған ... лирикасының шебері атағын берді.
Лукреций Кар (шамамен 95-55 жылдарда өмір сүрген) - эпикурдың негізгі ілімдері ... ... ... ... ... Цицерон (106-43 жылдарда өмір сүрген) - әр жақты жазушы және шешен. Оған көптеген көркем өнер стилімен жазылған философиялық, ... және ... ... ... қатар хаттар жатады. Цицерон тілі әр замандарда латын прозасының қайталанбас үлгісі болып саналды.
Гай Юлий Цезарь (100-44 ... өмір ... ол ұлы ... ... мен ... ... ретінде ғана емес, сонымен қатар проза жазушысы ретінде де ... ... ... - , және ... Саллюстий (86-35 жылдарда өмір сүрген) саяси қайраткер және тарихшы, латын әдебиетінің тарихына өзінің тарихи еңбектері (, және т.б.) ... ... ... тілі ... ... ... ерекшеленеді. Орта ғасырларда және кейінгі дәуірлерде Саллюстий беделді авторлардың бірі болды. Б.з.д I ғасырдың бірінші ... ... ... ... тілі және ... ... ... хрестоматиялық мәнін алып, өрлеу дәуіріне кірді.
ҚАЗІРГІ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЛАТЫН ТІЛІ
Қазіргі таңда латын тілінің маңызы қандай?
Біріншіден, латын тілі - ... ... ... ... ... ... тілі барлық ғылым мен техника саласында
терминологияны толықтырудың қайнар ... Сол ... ... тілі ... ... тарих, дінтану, медицина, құқық, биология мамандықтарында
оқытылып келеді. Әр мамандық саласына байланысты латын тілін оқыту
мақсаты әртүрлілігімен ерекшеленіп, латын тілін оқытудың өзіндік ... ... ... Мәселен, филология мамандығында латын тілінің
шығу тарихы, грамматикасы, сөздік құрылымы, құрамы және т.б.
тереңдетілген түрде оқытылады, ал тарих ... ... ... ... ежелгі немесе ортағасырлық тарихи ескерткіштерді оқу және онымен
танысумен, зерттеумен байланысты. Биология мамандығына латын тілін
оқытудағы зат есімнің өзіне тән ... - ... ... және орыс тілдерімен салыстырғанда латын тіліндегі зат
есімдердің грамматикалық категориясы күрделі болып келеді. Nomen
Substantivum - зат есім тақырыбын ... ... ... ... ... ... өткен жөн. Ол терминдер
қалай кездесетіндігіне, транслитерация жүйесіне, қазақ, орыс және латын
тілдеріндегі аудармаларын салғастыра отырып, студенттің терминге,
терминдегі зат есімге ... ... ... ... f (лат.) - тюльпан (орыс) - қызғалдақ (қаз.);
delphinus,i m (лат.) - дельфин ... - ... ... f ... - усик ... - ... (қаз.);
planta,ae f (лат.) - растение (орыс) - өсімдік (қаз.);
rosa,ae f (лат.) - роза ... - ... ... ... ... транслитерация құбылысының көп жағдайда орыс
тілінде орын алатынын ... ... ал ... тілінде әрбір терминге өз
баламасы берілген. Транслитерация құбылысымен қатар кейбір терминдердің
басқа мағынада қолданылатынын байқауға болатынын студенттерге
ұғындыру керек. Мәселен, ... f ... - усик ... - ... (қаз.)
терминін телерадио қабылдағышы ретінде қолданылатын атауы
негізінде ... ... f ... - ... ... - ... ... атауында кездестіреміз. Осындай термин, оның
құрылуы, қолданылуы, ... ... ... ... ... ... тіліндегі зат есімді, оның термин түзу барысындағы
маңызын ұғындыру қажет.
Зат есім жайында жалпы түсінік ... ... зат ... ... ... ... өтуге болады. Алдымен
зат есімнің тектік категориясы - genus:
genus masculinum (carpus, i m - плод - ... aster, i m - ... - ... бір ... tubus, i m - ... - ... ... (crataegus,i f - боярышник - долана; alnus,i f - ... ... f - ... neutrum (folium, i n - лист - ... ovum, i n - яйцо - ... ... өзге сөз таптарынан ажырату үшін оның сөздік формасына
назар аудару керек. Зат есімнің сөздік формасы алдымен зат есімнің ... ... ... ... ... ... cygnus, i m - лебедь -
аққу), одан кейін үтір арқылы ілік септік, ... ... ... ... cygnus, i m - ... - ... және қай ... (masculinum,
femininum, neutrum: cygnus, i m - лебедь - аққу) ... ... ... Зат ... түр ... ... жекеше түрі - singulāris
және көпше түрі -plurālis.
Алты септеуі ... (Nom.) Атау ... кім? ... (Gen.) Ілік ... кімнің? ненің?
Datīvus (Dat.) Барыс септік кімге? неге ?
Accusatīvus (Acc.) Табыс септік кімді? нені? қайда?
Ablatīvus (Abl.) Көмектес септік кіммен? ... қай ... (Voc.) ... сөздерде қолданылады кім? не? Мысалы:
Ave, magistra! Сәлеметсіз бе, ... ... ... ... ... ... грек ... ( сынку, друже, Галю). Латын тілінде Vocatīvus ІІ септеуден басқа
септеулерде Nominatīvus-пен сәйкес келеді.
Латын тілінде зат ... бес ... ... ... Септелудің түрі
ілік септігінің жекеше түрінің жалғауы арқылы ... ... ... ... ілік ... ... ... жалғауы міндетті түрде
беріледі.
1-септеудің Gen. Sing. - ae
2-септеудің Gen. Sing. - i
3-септеудің Gen. Sing. - is
4-септеудің Gen. Sing. - ... Gen. Sing. - ... ... жаттағанда маңызды ескертпе ретінде міндетті түрде екі
формасын есте сақтау қажет (!) - атау және ілік ... ... ... f құс; terra, terrae f жер, ел; lupus, lupi m ... біз ... ... тілін оқыту классикалық бағытта
жүреді, өйткені негізгі күш грамматикалық жаттығулар мен аудармамен
айналысуға бағытталған. Өйткені ауызекі сөйлеу тілінде біз ... ... біз тек оны оқу және ... ... Ал ... тілін үйренудегі ең өнімді тәсілі - қазақ тіліндегі терминдерді,
терминдік тіркестерді латын тіліне аудару, аудару арқылы студент ... ... ... ... мән ... Осы тәсіл арқылы биология
мамандығындағы студенттер латын тіліндегі мақалаларды оңай талдауына
мүмкіншілік алады. ... ... ... кестемен жұмыс, күрделі
мәтіндерді аударумен айналысады. Ал бұл өз кезегінде олардың латын тілінтез әрі оңай ... ... ... кезде латын тілі-халыкаралык ғылымдар тілі.Медицина және ветеринария салаларында латын тілін білу өте ... ... ... ... ... ... тілін білмесе,онда өз мамандығын толық игермеген деп ... осы ... кез ... ... латын тілін міндетті түрде білуі тиіс деп ... оның ... ... ... ... ... ... келе бұл мамандық осы тілмен тікелей байланысты дегім келеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Азаматова А.Х. Латинский язык и ... ... ... ... Григорьян Е.Л. Пособие по латинскому языку для студентов
исторического, философского и юридического факультетов. Ростовский
государственный университет, 2002. - 44 ... ... З.А. ... (для ... ... - Алматы, 2006.

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Латын тілінің тарихы және ғылымдағы маңызы жайлы мәлімет13 бет
Латын тілінің жалпы тарихы және ғылымдағы маңыздылығы51 бет
Латын тілінің жалпы тарихы және ғылымдағы маңызы туралы мәлімет24 бет
Латын тілінің шығу тарихы және оның ғылымдағы маңызы16 бет
Латын тілінің шығу тарихы туралы6 бет
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
Ғылымдағы дағдарыс22 бет
"Анатомиялық терминдердің латын тілінде дәріптелуі"4 бет
"кәсіби қазақ тілінің маңызы мен міндеттері"3 бет
Action Script бағдарламалау тілінің теориялық негіздері22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь